انتخابات از منظر فقه و اخلاق

مشخصات کتاب

انتخابات از منظر فقه و اخلاق

نسخه 4 اردیبهشت 1392

تیراژ: 1000 نسخه

گردآوری: گردآوری هیات علمی اداره پاسخ گویی به سوالات دینی؛ [به سفارش] آستان قدس رضوی، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی.

مشخصات نشر : مشهد: آستان قدس رضوی، 1392.

ویراستار: سید حمید حیدری ثانی

طراح جلد: آسمان گرافیک

نشانی: حرم مطهر امام رضا (ع)، صحن جمهوری اسلامی، ادارۀ پاسخ گویی به سؤالات دینی

تلفن: 2020 3– 0511 دورنگار: 2240 602 – 0511

رایانامه: eppasokh@aqrazavi.org

ص: 1

اشاره

ص: 2

ص: 3

انتخابات از منظر فقه و اخلاق

نسخه 4 اردیبهشت 1392

ویژه استادان

پاسخگویی به سوالات دینی

گروه علمی اداره پاسخگویی به سوالات دینی

ص: 4

ص: 5

فهرست

درآمد

فصل اول: ضرورت انتخابات

1.1. اهمیت و جایگاه انتخابات

2.1. انتخابات نوعی تعیین سرنوشت است

3.1. کلام حضرت امام خمینی(رحمه الله)

4.1. کلام مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

5.1. کلام آیتالله واعظ طبسی(دام عزه)

فصل دوم: مشارکت گسترده

1.2. حضرت امام خمینی(رحمه الله)

2.2. مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

فصل سوم: وجوب شرعی رأی دادن و چرایی آن

1.3. دیدگاه حضرت امام خمینی(رحمه الله)

2.3. دیدگاه مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

3.3. دیدگاه آیتالله مکارمشیرازی(دام عزه)

4.3. دیدگاه آیتالله سیستانی(دام عزه)

5.3. دیدگاه آیتالله بهجت

6.3. دیدگاه آیتالله جوادیآملی(دام عزه)

7.3. دیدگاه آیتالله صافیگلپایگانی(دام عزه)

فصل چهارم: وجوب تحقیق

1.4. اظهارنظر مرجع تقلید دربارۀ نامزد

2.4. نظرگاه آیت الله صافی(دام عزه)

3.4. نظرگاه آیت الله بهجت

فصل پنجم: انتخاب اصلح

1.5. ضرورت انتخاب اصلح و معیارهای آن

2.5. راههای شناخت اصلح

ص: 6

فصل ششم: خصوصیات و ویژگی های نماینده

1. ایمان و تقوا

2. سابقۀ خوب و درخشان

3. تجربه و حیا

4. روحیۀ خدمتگزاری

5. قانون مداری

6. خوش اخلاقی و ادب

7. رفع مشکلات مردم و شنیدن حرف های آنان

8. پرهیز از وعدههایی که محقق نمیشود

9. صداقت و امانت

10. حفظ وحدت ملی

11. ایستادگی دربرابر استکبار

12. اسلام کامل و دوری از انحراف

13. پرهیز از تعصب گروهی و حزبی

14. ساده زیستیِ و دردآشنایی

15. ایمان به هدف های انقلاب

16. شیعۀ دوازده امامی

17. داشتن شروط قانونی

جمع بندی خصوصیات نماینده

فصل هفتم: چگونگی تبلیغات صحیح

1. پایبندی به اسلام

2. پرهیز از تخریب دیگران

3. دوری از توهین

4. دوری از تهمت

5. دوری از بردن آبروی دیگران

6. دوری از حیف ومیل کردن اموال عمومی و دولتی

7. دوری از اسراف و تبذیر

ص: 7

8. پرهیز از هدایا

9. استفاده نکردن از آنچه خلاف شئون اسلامی است

10. استفادهنکردن از موسیقیهای مبتذل در ستادهای انتخاباتی

11. پرهیز از خرید رأی

12. انصافداشتن

13. دوری از قدرت طلبی

14. داشتن فکر سیاسی بین المللی

15. مشوشنکردن اذهان عمومی

16. ذوب شدن در هدف

17. مانع نشدن برای تبلیغات دیگران

18. دیدگاه قانون

فصل هشتم: ویژگی های مسئولان و مجریان انتخابات

فصل نهم: پاسخ به چند شبهه

شبهۀ اول

شبهۀ دوم

شبهۀ سوم

شبهۀ چهارم: شریک شدن با گناهکار

کتابنامه

ص: 8

ص: 9

درآمد

بسم الله الرحمن الرحیم

 پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

 «أجوَدُکُم مِن بَعدِی رَجُلٌ عَلِمَ عِلماً فنَشَرَ عِلمَهُ.»(1)

=بخشنده ترین شما پس از من، کسی است که دانشی بیاموزد؛ آنگاه دانش خود را بپراکند.)

 استاد گرامی، سلام

 آنچه پیش رو دارید، تلاشی است درجهت ارتقای علمی و یکسان سازی پاسخهای استادان. محترم ادارۀ پاسخگویی به سؤالات دینی آستان قدس رضوی. این کتاب را پس از تدوین، با اشراف استادان محترم هیئت علمی بررسی کرده و پس از تأیید، در این قالب در اختیار شما قرار داده ایم. این مجموعه کتا بها را در چهار دستۀ موضوعی، تدوین و ارائه میکنیم: رهیافت احکام، رهیافت اعتقادی، رهیافت تربیتی و رهیافت ترکیبی(مرکب از هر سه موضوع).

 مجموعه پیش رو با عنوان انتخابات از منظر فقه و اخلاق در قالب رهیافت احکام تقدیم حضور

میشود.


1- میزان الحکمه، حدیث 13825.

ص: 10

 بی شک بررسی دقیق و نگاه نقادانه شما فرهیخته گران قدر، ما را در جهت بهبود کیفی این مجموعه یاری خواهد کرد.

جبهه خضوع به درگاه قدسی احدیت میساییم که توفیق خدمت در بارگاه سراسر نور و ملکوتی حضرت رضا (علیه السلام) را ارزانیمان فرمود. امید است بتوانیم به پاس این افتخار و با استعانت از محضر آن امام همام (علیه السلام) به مصداق

 روایت نورانی فوق، جرعه ای از علم و معرفت حقیقی را نوشیده، و به تشنگان راستین آن بنوشانیم.

 گروه علمی ادارۀ پاسخگویی به سؤالات دینی

ص: 11

فصل اول: ضرورت انتخابات

اشاره

ص: 12

ص: 13

1.1. اهمیت و جایگاه انتخابات علی

می فرمایند: «فَلَیْسَتْ تَصْلُحُ الرَّعِیَّهُ إِلَّا بِصَلَاحِ الْوُلَاهِ وَ لَا تَصْلُحُ الْوُلَاهُ إِلَّا بِاسْتِقَامَهِ الرَّعِیَّهِ»(1) (=کشور اصلاح نمی شود، مگر اینکه کارگزاران و زمامدارانش صالح باشند. آن ها نیز اصلاح نمی شوند، مگر به استقامت و پشتکار مردم.)

2.1. انتخابات نوعی تعیین سرنوشت است

انَّ اللهَ لا یُیرُ ما بِقومٍ حتّی یُغَیِّروا ما بأَنفسِهِم(2) (=به یقین خداوند سرنوشت هیچ قوم [و ملتی] را تغییر نمی دهد، مگر آنکه آن ها خود را تغییر دهند.) این قانون الهی یکی از پایه های اساسی جهان بینی و جامعه شناسی در اسلام است. این سنت الهی به ما می گوید که مقدرات ما قبل از


1- نهج البلاغه، خطبۀ216.
2- رعد، 11.

ص: 14

هرچیز و هرکس، در دست خود ماست و هرگونه دگرگونی درجهت خوشبختی و بدبختی جامعه، در درجۀ اول به خودِ ما باز می گردد.

در انتخابات نیز مردم با رأی دادن به فرد منتخب خود، به طور مستقیم در سرنوشت خود دخالت می کنند. در قانون، به این مطلب این چنین تصریح شده است: « رئیس جمهور با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان انتخاب می شود.»(1)

3.1. کلام حضرت امام خمینی

«این وظیفه ای است الهی، وظیفه ای است ملی، وظیفه ای است انسانی، وظیفه ای است که ما باید به آن عمل بکنیم. همه مان باید در انتخابات شرکت بکنیم.»(2)

4.1. کلام مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

«انتخابات سرمایه گذاری عظیم ملت ایران است.»(3)

«پایۀ نظام ما همین انتخابات است.»(4)


1- قانون اساسی، اصل117.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص318.
3- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.
4- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.

ص: 15

«انتخابات نماد حرکت اسلامی در کشور ماست. انتخابات هدیۀ اسلام به ملت ماست.»(1)

«انتخابات وسیله ای برای عزت ملی است.»(2)

«انتخابات یک حادثۀ مهم است.»(3)

5.1. کلام آیت الله واعظ طبسی(دام عزه)

«انتخابات، نماد و مظهر جمهوریت و اسلامیت نظام است.»(4)


1- بیانات در مراسم شانزدهمین سالگرد ارتحال امام خمینی ، 14خرداد1384.
2- بیانات در جمع مردم استان کردستان در میدان آزادی سنندج، 22اردیبهشت1388.
3- بیانات در مراسم شانزدهمین سالگرد ارتحال امام خمینی ، 14خرداد1384.
4- روزنامۀ رسالت، ش6320، 26آذر1386، ص6؛ سایت اطلاع رسانی آستان قدس رضوی.

ص: 16

ص: 17

فصل دوم: مشارکت گسترده

اشاره

ص: 18

ص: 19

حضور آگاهانه و هوشمندانۀ مردم در امور اجتماع و سیاست، حضور فعال و بادوام و نیز درک صحیح از مسائل جاری، جایگاه ویژه ای در تعیین سرنوشت فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دارد.

1.2. حضرت امام خمینی (رحمه الله)

همواره بر حضور پرشور مردم در انتخابات شایسته، تأکید فراوان می کردند و می فرمودند: «امید است ملت مبارز متعهد با مطالعۀ دقیق در سوابق اشخاص و گروه ها، آرای خود را به اشخاصی دهند که به اسلام عزیز و قانون اساسی وفادار باشند و از تمایلات چپ و راست، بریّ باشند و به حُسن سابقه و تعهد به قوانین اسلام و خیرخواهی امت معروف و موصوف باشند.»(1)

2.2. مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

«من عرض می کنم همه باید اصرار داشته باشید که در انتخابات شرکت کنید. به نظر من، مسئلۀ


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج12، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص177.

ص: 20

اول در انتخابات، مسئلۀ انتخاب این شخص یا آن شخص نیست؛ مسئلۀ اول مسئلۀ حضور شماست. حضور شماست که نظام را تحکیم می کند؛ پایه های نظام را مستحکم می کند؛ آبروی ملت ایران را زیاد می کند؛ استقامت کشور را درمقابل دشمنی ها زیاد می کند و دشمن را از طمع ورزیدن به کشور و از فکر ضربه زدن و توطئه و فساد و فتنه منصرف می کند. این یک مسئلۀ بسیار مهم است. پس مسئلۀ اول، شرکت در انتخابات است.»(1)

«برای حضور حداکثری تلاش کنید. مسئلۀ اول، مشارکت است. درزمینۀ مشارکت مردم، هرطورکه می توانید، روی خانواده ها و دوستانتان کار کنید. مشارکت یکی از اساسی ترین مسائل است. حضور مردم برای پیشرفت و صیانت کشور لازم است؛ نه اینکه اگر عدۀ زیادی شرکت نکردند، این ها به نظام «نه» گفته اند؛ به هیچ وجه این طوری نیست.»(2)


1- بیانات در جمع مردم استان کردستان در میدان آزادی سنندج، 22اردیبهشت1388.
2- بیانات در دیدار دانشجویان بسیجی، 5خرداد1384.

ص: 21

فصل سوم: وجوب شرعی رأی دادن و چرایی آن

اشاره

ص: 22

ص: 23

انتخابات مانند تمام رفتارهای انسان در عرصۀ فردی یا جمعی، ازنظر فقهی احکام و چهارچوب هایی دارد. موضوع فقه چنان که در کتاب های فقه استدلالی آمده است، افعال مکلفان است. انتخابات و رأی دادن نیز عملی است که مکلفان در عرصۀ سیاسی و اجتماعی انجام می دهند. بر همین مبناست که مقام معظم رهبری(دامت برکاته) و مراجع عظام تقلید، شرکت در انتخابات را واجب شرعی تلقی کرده و مکلفان را به انجام دادن این وظیفه تکلیف می کنند.

1.3. دیدگاه حضرت امام خمینی

«چه بسا که در بعض مقاطع عدم حضور و مسامحه [در انتخابات] گناهی باشد که در رأس گناهان کبیره است. پس علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد؛ و الا کار از دست همه خارج خواهد شد و این، حقیقتی است که بعد از مشروطه لمس نموده اید و نموده ایم... .»(1)


1- وصیت نامۀ حضرت امام، ص19.

ص: 24

«اگر آیۀ 38 سورۀ شورا و اصل بیعت را به انتخابات تعبیر کنیم، می توان نتیجه گرفت که انتخابات در اسلام توصیه شده و رابطۀ اسلام و مردم سالاری دراین مورد، از نوع تساوی است. اما اگر قائل به این نباشیم، ازاین رو که عقل بشری نیز به روش انتخابات رسیده و این روش ارزش خود را نشان داده، می توانیم رابطۀ منطقی آورده شده در اصل تفکیک قوا را با همان دلایل، به این اصل نیز اطلاق کنیم. [در انتخابات] چنانچه سستی بکنید، کسانی که می خواهند این کشور را به باد فنا بدهند، ممکن است پیروز بشوند. باید همۀ شما، همۀ ما، زن و مرد، هر مکلف همان طورکه باید نماز بخواند، همان طور باید سرنوشت خودش را تعیین کند.»(1)

«این وظیفه ای است الهی، وظیفه ای است ملی، وظیفه ای است انسانی، وظیفه ای است که ما باید به آن عمل بکنیم. همه مان باید در انتخابات شرکت بکنیم.»(2)

«اکنون ما باید از آن توطئه ها و مفاسدی که از انزوای متدینین پیش آمد و سیلی ای که اسلام و مسلمین خوردند، عبرت بگیریم و بدانیم و


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج15، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص28.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، ص318.

ص: 25

بفهمیم که نظام اسلامی و اجرای احکام آسمانیِ آن و مصالح ملت و کشور اسلامی و حفظ آن از دستبرد اجانب، بستگی به دخالت اقشار ملت و به ویژه روحانیون محترم و مراجع معظم دارد و اگر خدای ناخواسته، بر اسلام یا کشور اسلامی از ناحیۀ عدم دخالت در سرنوشت جامعه صدمه ای وارد شود، یک یک تمام ملت در پیشگاه خدای قهار توانا، مسئول خواهیم بود و نسل های آینده که ممکن است از کناره گیری های کنونی مورد هزارگونه تجاوز واقع شوند، ما را نبخشند.»(1)

«یکی از وظایف مهم شرعی و عقلی ما برای حفظ اسلام و مصالح کشور، حضور در حوزه های انتخابیه و رأی دادن به نمایندگان صالح کاردان و مطلع بر اوضاع سیاسی جهان و سایر چیزهایی که کشور به آن ها احتیاج دارد، می باشد.»(2)

2.3. دیدگاه مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

«مشروعیت نظام اسلامی بر پایۀ تقوا و عدالت متکی است؛ اما اگر رأی مردم نباشد، نظام مقبولیت و کارایی ندارد. به همین دلیل رأی مردم و انتخابات در نظام مردم سالاری دینی بسیار مهم است.»(3)


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص231.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص152.
3- بیانات در جمع دانشجویان و جوانان استان قزوین، 25آذر1382.

ص: 26

«هرچه انتخابات پرشورتر باشد، عظمت ملت ایران بیشتر در چشم مخالفان و دشمنانش دیده خواهد شد؛ برای ملت ایران حرمت بیشتری خواهند گذاشت؛ دوستان شما هم در دنیا خوش حال می شوند. عظمت ملت ایران را حضور مردم در انتخابات نشان می دهد.»(1)

«همه باید شرکت کنند. این یک وظیفه است؛ هم وظیفۀ اسلامی است، هم وظیفۀ میهنی و ملی است و حفظ عزت و شوکت کشور به این وابسته است، هم وظیفۀ سیاسی است. کسانی که فهم و تشخیص سیاسی دارند، وظیفه دارند وارد شوند. هم وظیفۀ اخلاقی است؛ حقوق مردم اقتضا می کند که در این میدان وارد شوند. کارهایی که باید در این کشور انجام گیرد، اقتضا می کند که انسان در این میدان وارد شود. انتخابات را مغتنم بشمارید و قدر بدانید و در آن شرکت کنید؛ حادثۀ بسیار مهمی است.»(2)

«بنده معتقدم که در این انتخابات، ملت باید به عنوان یک تکلیف و یک حق شرکت کند.»(3)

«انتخابات تکلیف مردم است؛ چون با حضور شما


1- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.
2- خطبه های نمازجمعه، 28اردیبهشت1380.
3- بیانات در دیدار دانشجویان و اساتید دانشگاه های استان کرمان، 19اردیبهشت1384.

ص: 27

نظام تقویت پیدا می کند؛ اسلام عزیز می شود؛ حاکمیت اسلام در دنیا سرافراز می گردد و توطئۀ دشمن که اسلام را به جدایی از آرای مردم متهم می کند، باطل می شود.»(1)

3.3. دیدگاه آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه)

پرسش: به نظر حضرت عالی، آیا شرکت در انتخابات شرعاً واجب است؟

پاسخ: با توجه به شرایط موجود و اینکه دشمنان ما اصرار بر عدم شرکت در انتخابات دارند، به نظر می رسد که شرکت کردن تمام افراد واجد شرایط واجب است.(2)

پرسش: آیا رأی سفیددادن، رفع تکلیف است؟

پاسخ: خیر، رفع تکلیف نیست.

4.3. دیدگاه آیت الله سیستانی(دام عزه)

نماینده هیئت علمی اداره پاسخگویی آستان قدس رضوی در دیدار حضوری خدمت حضرت آیت الله العظمی سیستانی رسیدند و ابراز داشتند:

 این مرجع عالی قدر اسلام در جمعی که خدمت ایشان بودند نسبت به مقام معظم رهبری و حفظ نظام جمهوری اسلامی ایران چنین فرمودند:


1- بیانات در مرقد مطهر امام خمینی ، 14خرداد1380.
2- http://persian.makarem.ir/news/?nid=196

ص: 28

فعلاحاکم وسکاندار جهان اسلام رهبری(خامنه ای)هستند

برای حفظ نظام، حضور مردم در صحنه های مختلف، الزامی است.

5.3. دیدگاه آیت الله بهجت

ایشان مطالبی را درخصوص شروط انتخاب شوندگان و وظیفۀ رأی دهندگان بیان می کنند که از آن، به خوبی وجوب شرکت در انتخابات استفاده می شود. مثلاً می فرمایند: «تفحص هم باید کامل باشد و بدون مداخلۀ دوستی و دشمنی در امور نفسانیه باشد. درحال رأی دادن و گرفتن، خدای تعالی را ناظر به تمام خصوصیات همه بدانند... .»

6.3. دیدگاه آیت الله جوادی آملی(دام عزه)

«تقویت نظام اسلامی با شرکت در انتخابات و مانند آن، لازم است.»(1)

7.3. دیدگاه آیت الله صافی گلپایگانی(دام عزه)

«هر مسلمانی باید استقلال جامعۀ مسلمانان و اعتلای کلمۀ اسلام و قوت و قدرت مسلمین را دربرابر کفار از اهم مقاصد دانسته و جریان امور را زیر نظر داشته باشد. مسلمان اگر بتواند جامعه و مملکت را در مسیر اجرای احکام اسلام قرار دهد و احکام اسلام را اجرا سازد، باید اقدام کند و واجب


1- عبدالله جوادی آملی، استفتائات، چ2، قم: اسراء، 1387، ص105.

ص: 29

است با کسانی که این نیت را دارند، همکاری و تشریک مساعی نماید.»(1)


1- لطف الله صافی، توضیح المسائل، چ5، مشهد: هاتف، 1387، ص462، مسئلۀ2907.

ص: 30

ص: 31

فصل چهارم: وجوب تحقیق

اشاره

ص: 32

ص: 33

سخن حضرت امام چراغ راه ماست: «احدی شرعاً نمی تواند به کسی کورکورانه و بدون تحقیق رأی بدهد و اگر در صلاحیت شخص یا اشخاصی تمام افراد و گروه ها نظر موافق داشتند، ولی رأی دهنده تشخیصش برخلاف همۀ آن ها بود، تبعیت از آن ها صحیح نیست و نزد خداوند مسئولیت دارد. اگر گروه یا اشخاص، صلاحیت فرد یا افرادی را تشخیص دادند و از این تأیید برای رأی دهنده اطمینان حاصل شد، می تواند به آن ها رأی دهد.»(1)

1.4. اظهارنظر مرجع تقلید دربارۀ نامزد

پرسش: اگر مرجع تقلید نسبت به دادن رأی به یک شخص خاص اظهار تمایل کند، آیا مقلد می تواند برخلاف آن عمل کند؟

پاسخ: رأی دادن به یک شخص خاص، جزء موضوعات شمرده می شود و تقلید در این نوع


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص337.

ص: 34

موضوعات، صحیح نیست و مکلف باید براساس تشخیص خود به فرد صالح، امین و دارای شرایط مقرر رأی دهد.(1)

البته مقلد می تواند نظر مجتهد را در موضوعات، به عنوان فرد مخبر عادل، بپذیرد و ازاین جهت، به گفتۀ او اعتماد کند.

2.4. نظرگاه آیت الله صافی(دام عزه)

پرسش 1530: کسی که شناخت کامل نسبت به نامزدهای ریاست جمهوری یا نمایندگان مجلس ندارد و تنها اطلاع او براساس پوسترهای تبلیغاتی است، می تواند به چنین شخصی رأی بدهد؟

پاسخ: به مردی که به او شناخت کامل و لازم دارد، رأی بدهد، و الله العالم.(2)

3.4. نظرگاه آیت الله بهجت

Š «تفحص هم باید کامل باشد و بدون مداخلۀ دوستی و دشمنی در امور نفسانیه باشد. درحال رأی دادن و گرفتن، خدای تعالی را ناظر به تمام خصوصیات همه بدانند... .»(3)

پرسش: چنانچه کسانی به شخصی که قصد


1- سیدمجتبی حسینی، پرسش ها و پاسخ های دانشجویی: احکام تقلید و بلوغ، ج19، چ5، قم: معارف، 1387، ص41.
2- لطف الله صافی، جامع الأحکام، ج 2، ص109.
3- مهدی ساعی، به سوی محبوب، دستورالعمل ها و رهنمودهای آیت الله بهجت، چ5، قم: شفق، 1386، ص139.

ص: 35

دارد نامزد نمایندگی مجلس شورای اسلامی شود، قول بدهند که از او حمایت کنند و به او رأی بدهند و حتی برای تأکید قول و تعهد خود قسم بخورند، اما سپس متوجه شوند که شخصی عالم تر و صالح تر و آگاه تر به جریان های فکری جهان امروز نیز آماده است که مسئولیت نمایندگی مردم در مجلس شورای اسلامی را بپذیرد، حال بنابه فرض مذکور، تکلیف دینی و اخلاقی کسانی که قبلاً به شخص دیگری قول داده اند یا سوگند یاد کرده اند، چیست؟

پاسخ: قول و تعهد مذکور اثر ندارد و می تواند اصلح را انتخاب نماید، و الله العالم.(1)


1- محمدتقی بهجت، استفتائات آیت الله العظمی بهجت، ج4، چ1، قم: دفتر آیت الله بهجت، 1386، ص574، پرسش6530.

ص: 36

ص: 37

فصل پنجم: انتخاب اصلح

اشاره

ص: 38

ص: 39

1.5. ضرورت انتخاب اصلح و معیارهای آن

اشاره

پیامبر بزرگ اسلام… می فرمایند: «من استعمل عاملاً من المسلمین و هو یعلم أن فیهم أولی بذلک منه و أعلم بکتاب اللّه و سنّه نبیّه فقد خان اللّه و رسوله و جمیع المسلمین.» (=هرکس از مسلمانان، کارگزاری را بر سر کار بیاورد [و به او مسئولیت بدهد] درحالی که می داند در بین مسلمانان فردی وجود دارد که او برای این کار سزاوارتر است و به کتاب و سنت پیامبر آشناتر است، آن کس به خدا و رسول خدا و جمیع مسلمانان خیانت کرده است.)

1.1.5. نظرگاه امام خمینی

«اگر اصلح را انتخاب کردید، کاری اسلامی می کنید و این یک محکی برای خودتان است که تشخیص بدهید انتخاب برای اسلام است یا برای صلاح خودتان... انتخاب اصلح برای مسلمین، یعنی انتخاب فردی که تعهد به اسلام

ص: 40

و حیثیت آن داشته باشد و همه چیز را بفهمد. باید مسلمانی باشد که احتیاجات مملکت را بشناسد و سیاست را بفهمد و مطلع به مصالح و مفاسد کشور باشد و ممکن است به شما و گروه شما هم مربوط نباشد.»(1)

2.1.5. نظرگاه مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

«همچنان که اصل انتخابات یک تکلیف الهی است، انتخاب اصلح هم یک تکلیف الهی است.»(2)

2.5. راه های شناخت اصلح

1.2.5. توصیۀ امام راحل

«مردم با علما و اشخاص مورد اعتمادشان مشورت کنند؛ بعد به هرکس خواستند رأی دهند.»(3)

«در تعیین رئیس جمهوری و وکلای مجلس، با طبقۀ تحصیل کردۀ متعهد و روشن فکرِ بااطلاع از مجاری امور و غیروابسته به کشورهای قدرتمند استثمارگر و اشتهار به تقوا و تعهد به اسلام و


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص152.
2- بیانات در دیدار جمعی از خانواده های شهدا، 31اردیبهشت1376، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبری.
3- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج11، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص273.

ص: 41

جمهوری اسلامی، مشورت کرده و با علما و روحانیون باتقوا و متعهد به جمهوری اسلامی مشورت نمایید.»(1)

«اشخاصی که معروف هستند به خدمت به مردم، آن ها را تعیین بکنند.»(2)

2.2.5. توصیۀ مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

«مردم بایستی افراد شایسته را بشناسند و انتخاب کنند. چنانچه افرادی را نمی شناسند، از راهنمایی انسان های مؤمن و مطمئنی استفاده کنند که معرفی آن ها برای انسان حجت شرعی باشد. دنبال حجت شرعی باشید... پیش خدا حجت داشته باشید. به هر معرفی ای نمی شود دل بست و اعتماد کرد. معرفی انسان های مورد اطمینان، معرفی کسانی که انسان بداند که این ها نیتشان خدایی است، برای دنیا و برای گروکشی های سیاسی و جنجال و هیاهو وارد میدان نشده اند، بلکه به عنوان ادای وظیفه معرفی کرده اند، انسان از حرف آن ها اطمینان پیدا می کند.»(3)


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج12، ص57.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، ص152.
3- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با اقشار مختلف مردم در آستانۀ انتخابات مجلس، khamenei.ir.

ص: 42

3.2.5. توصیۀ آیت الله بهجتŠ

«ملاحظه نمایید دُوَل کفر را که چگونه انتخاب می نمایند و انتخاب می شوند و چه کسانی انتخاب می شوند و از چه راه هایی انتخاب می شوند و چه آرایی در مجلس های خودشان اظهار می کنند و دولت های آن ها چه عملیاتی برطبق قانون مملکت و برخلاف قانون عقل و دین، حتی ادیان منسوخۀ آن ها، انجام می دهند که فساد و افساد آن ها بر همۀ عقلای دنیا آشکار است و مخالفت نمایند با چگونگی کارهای آن ها و چگونگی وسایل و اسباب و مسببات آن ها که مطابقت با هیچ دین اصل دارد و هیچ قانون عقل پسند ندارد... .»(1)


1- مهدی ساعی، به سوی محبوب، دستورالعمل ها و رهنمودهای آیت الله بهجت، چ5، قم: شفق، 1386، ص139.

ص: 43

فصل ششم: خصوصیات و ویژگی های نماینده

اشاره

ص: 44

ص: 45

امام خمینی می فرماید: «سرنوشت اسلام و مسلمین را به دست کسی که لایق برای این مقام نباشد، ندهید.»(1)

نظرگاه آیت الله گلپایگانیŠ این گونه است: «کسانی که متدین و ملتزم به احکام اسلام نیستند و اهل نماز و روزه و وظایف شرعیه نمی باشند، لیاقت عهده داری مشاغل اجتماعی اسلامی و مناصب عمومی را ندارند و اگر عهده دار شوند، غاصب و متجاوز به حقوق عمومی شناخته می شوند.»(2)

1. ایمان و تقوا

مهم ترین شرط شخص منتخب است؛ زیرا خداوند می فرماید: )إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُم((3)


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص152.
2- سیدمحمدحسن بنی هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ج2، چ17، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ص875.
3- حجرات، 13.

ص: 46

فقیه اهل بیت مرحوم آیت الله گلپایگانیŠ می فرمایند: «کسانی که متدین و ملتزم به احکام اسلام نیستند و اهل نماز و روزه و وظایف شرعیه نمی باشند، لیاقت عهده داری مشاغل اجتماعی اسلامی و مناصب عمومی را ندارند و اگر عهده دار شوند، غاصب و متجاوز به حقوق عمومی شناخته می شوند.»(1)

ازجمله آفت های بزرگ انتخابات، تهمت و دروغ و غیبت و... است. مؤمنان باید جداً از این آفت ها اجتناب کرده، با مجرمان از باب امربه معروف و نهی ازمنکر برخورد کنند. این گونه، باعث تقویت ایمان و تقویت مؤمنان و خفت و خواری منافقان می شوند؛ چنان که امیرمؤمنان علی این فریضه را دارای چنین اثری می دانند: «مَنْ عَمِلَ بِالْمَعْرُوفِ شَدَّ ظُهُورَ الْمُؤْمِنِینَ مَنْ نَهَی عَنِ الْمُنْکَرِ أَرْغَمَ أَنُوفَ الْفَاسِقِینَ.»(2) و ترک این فریضه را باعث تسلط افراد شرور و پست بر جامعه برمی شمرند:


1- سیدمحمدحسن بنی هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ج2، چ17، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ص875.
2- نهج البلاغه، کلمات قصار30.

ص: 47

«لَا تَتْرُکُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ فَیُوَلَّی عَلَیْکُمْ أَشْرَارُکُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا یُسْتَجَابُ لَکُمْ.»(1)

2. سابقۀ خوب و درخشان

وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون((2) حضرت علی نیز دربارۀ سوابق اجرایی کارگزاران حکومتی می فرمایند: «إِنَّ شَرَّ وُزَرَائِکَ مَنْ کَانَ لِلْأَشْرَارِ قَبْلَکَ وَزِیراً وَ مَنْ شَرِکَهُمْ فِی الْآثَامِ فَلَا یَکُونَنَّ لَکَ بِطَانَهً.»(3) (=بدترین وزیران تو کسانی هستند که وزیران اشرار و حاکمان پیش از تو بوده اند. کسی که با آن گناهکاران در کارها شرکت داشته است، نباید جزو صاحبان راز و کارگزاران تو باشد.)

3. تجربه و حیا حضرت علی به مالک

می فرمایند: «وَ تَوَخَّ مِنْهُمْ أَهْلَ التَّجْرِبَهِ وَ الْحَیَاء.ِ»(4)


1- نهج البلاغه، نامۀ47، وصیت نامۀ حضرت.
2- واقعه، 10و11.
3- نهج البلاغه، نامۀ53.
4- نهج البلاغه، نامۀ53.

ص: 48

=برای کارهای خود، کارگزارانی باحیا و اهل تجربه انتخاب کن.)

4. روحیۀ خدمتگزاری پیامبر گرامی اسلام

… می فرمایند: «سید القوم خادمهم.»(1) (=آقا و برترین مردم کسی است که خدمتگزار آن ها باشد.)

5. قانون مداری

قانون گذار باید حریم قانون را نگه دارد؛ چراکه او به حفظ قانون و مقابله با قانون شکنی از هرکس سزاوارتر است. خداوند در قرآن کریم می فرماید: )یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ کَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُون((2) (=ای کسانی که ایمان آورده اید، چرا سخنی می گویید که خودتان عمل نمی کنید؟ نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که بدان عمل نمی کنید.)


1- محمدبن علی بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج4، ص378.
2- صف، 2و3.

ص: 49

6. خوش اخلاقی و ادب

امام صادق می فرمایند: «أَحْسِنْ خُلُقَکَ مَعَ النَّاسِ وَ قُلْ خَیْرا.ً»(1) (=اخلاقت را با مردم نیکو کن و به خوبی سخن بگو.) نیز حضرت علی می فرمایند: «لا یُراس من خلأ عن الادب.»(2) (=کسی که ادب و اخلاق ندارد، رئیس نمی شود [و نباید به او مسئولیت واگذار کرد.])

7. رفع مشکلات مردم و شنیدن حرف های آنان

حضرت علی می فرمایند: «وَ اجْعَلْ لِذَوِی الْحَاجَاتِ مِنْکَ قِسْماً تُفَرِّغُ لَهُمْ فِیهِ شَخْصَکَ وَ تَجْلِسُ لَهُمْ مَجْلِساً عَامّاً فَتَتَوَاضَعُ فِیهِ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَکَ.»(3) (=برای مراجعان، وقتی قرار بده که شخصاً به نیاز آن ها رسیدگی کنی. جلسۀ همگانی تشکیل بده و به خاطر خدایی که تو را آفریده است، در آن مجلس به مردم تواضع کن.)


1- محمدبن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج8، ص300.
2- عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، حکمت5096.
3- نهج البلاغه، نامۀ53.

ص: 50

8. پرهیز از وعده هایی که محقق نمی شود

رهبر معظم انقلاب(دامت برکاته) می فرمایند: «وعده هایی که معلوم است نمی توانند به آن ها عمل کنند، به مردم ندهند. آنچه که در چهارچوب قانون اساسی است و امکانات مملکت از امکانِ آن حکایت می کند، آن را به مردم بگویند. بله، به مردم قول بدهند که اگر رأی آوردند، با همۀ قوا و قدرتِ خودشان و با اتّکال به خدا و با اتّکای به مردم، مدیریت عالی و کلان کشور را در دست می گیرند و پیش می برند.»(1)

9. صداقت و امانت

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) بر صداقت تأکید کرده اند: «با مردم با کمال صداقت حرف بزنند. هرچه عقیده شان هست، به مردم بگویند. اگر بخواهند در دل مردم اثر بگذارند، این صداقت، بیشتر در دل مردم اثر می گذارد. آن چیزی که حقیقتاً عقیده و نیت آن هاست، آن را به مردم بگویند. اختیار با مردم است که چیزی را انتخاب کنند.»(2)

ایشان درجای دیگر، اضافه می کنند: «اساس در همۀ مسئولیت ها، تدین، امانت و صداقت است. اگر آدم های کارآمد، امانت و صداقت نداشته


1- بیانات در خطبه های نمازجمعۀ تهران، 28اردیبهشت1380.
2- بیانات در خطبه های نمازجمعۀ تهران، 28اردیبهشت1380.

ص: 51

باشند، کارآمدی آن ها به نفع مردم تمام نخواهد شد. علاوه بر کارآمدی، انسان ها باید متدین، امین، صادق، روراست و دل بسته به اهداف و آرمان های دینی مردم باشند. این طور افراد را پیدا کنید و به آن ها رأی دهید.»

10. حفظ وحدت ملی

رهبر معظم انقلاب(دامت برکاته) خاطرنشان می فرمایند: «وحدت ملی را خدشه دار نکنند. طوری نباشد که به خاطر جذب یک دسته یا یک گروه، حرفی بزنند که وحدت ملت خدشه دار شود. وعده هایی که معلوم است نمی توانند به آن ها عمل کنند، به مردم ندهند. آنچه که در چهارچوب قانون اساسی است و امکانات مملکت از امکانِ آن حکایت می کند، آن را به مردم بگویند. بله، به مردم قول بدهند که اگر رأی آوردند، با همۀ قوا و قدرتِ خودشان و با اتّکال به خدا و با اتّکای به مردم، مدیریت عالی و کلان کشور را در دست می گیرند و پیش می برند: )فَخُذْها بِقُوَّهٍ((1) با قوت این مأموریت را به دست بگیرند و پیش بروند و در هیچ جا ضعف نشان ندهند.»(2)


1- اعراف، 145.
2- بیانات در خطبه های نمازجمعۀ تهران، 28اردیبهشت1380.

ص: 52

11. ایستادگی دربرابر استکبار

امام خمینی می فرمایند: «کسانی را که انتخاب می کنید، باید مسائل را تشخیص دهند؛ نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا قدرت دیگری تشری زد، بترسند. باید بایستند و مقابله کنند.»

12. اسلام کامل و دوری از انحراف

امام خمینی می فرمایند: «کسانی را انتخاب کنید که 100درصد مسلمان و معتقد به احکام اسلام و معتقد به اجرای احکام اسلام و مخالف با مکتب های انحرافی و معتقد به جمهوری اسلامی باشند. باید به اشخاصی که احتمال انحراف در آنان می رود، رأی ندهید.»(1)

13. پرهیز از تعصب گروهی و حزبی

رهبر معظم انقلاب(دامت برکاته) خاطرنشان می کنند: «حرکت خطی، حرکت خوبی نیست. حرکت خطی غیر از این است که انسان مواضعی رابه طور مدوّن قبول کرده باشد. حرکت خطی، یعنی گروه گرایی، یعنی کسی را که داخل یک مجموعه است، قبول می کند به صرف اینکه در این مجموعه قرار دارد. به همۀ برادران و خواهران


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص152.

ص: 53

و همۀ ملت عزیز ایران سفارش می کنم که فضای انتخابات را هم گرم و هم سالم نگه دارند. کسانی که به یک نامزد انتخاباتی علاقه مندند، مراقب باشند به خاطر علاقۀ به او، نامزد دیگر را تخریب نکنند. این بین مردم اختلاف و نقار(1) ایجاد می کند؛ علاوه براینکه تخریب اساساً کار درستی نیست و فایده ای هم ندارد. کسی که با تخریب یک نامزد انتخاباتی می خواهد آرای او را کم کند، به مقصود خودش دست پیدا نمی کند. هم یک کار غلط و خلاف منطق و در موارد بسیاری، خلاف شرع انجام می گیرد؛ هم فایده ای گیر او نمی آید. فضا را سالم نگه دارید. شما از نامزد خودتان حمایت کنید؛ دیگران هم از نامزد خودشان حمایت کنند و به او رأی دهند. در پیداکردن نامزد موردنظر دقت کنید. به کسی گرایش پیدا کنید که به دین مردم، به انقلاب مردم، به دنیای مردم، به معیشت مردم، به آیندۀ مردم و به عزت مردم اهمیت می دهد.»(2)

پرسش از آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه): رأی دادن به نمایندگانی که برای دفاع از اصول و معیارهای اخلاقی و ارزشی جامعه برنمی خیزند و


1- نقار: ستیزکردن، نزاع کردن، جدال کردن، کینه داشتن، عنادداشتن (فرهنگ فارسی معین).
2- بیانات در مراسم شانزدهمین سالگرد ارتحال امام خمینی ، 14خرداد1384.

ص: 54

در برخی موارد به منافع شخصی و گروهی خود می اندیشند، چه صورت دارد؟

پاسخ: به چنین اشخاصی نباید رأی داد.(1)

14. ساده زیستیِ و دردآشنایی

حضرت آیت الله خامنه ای(دامت برکاته) دراین باره یادآور می شوند: «من نسبت به شخص، هیچ گونه نظری ابراز نمی کنم؛ اما شاخص هایی وجود دارد. بهترین، آن کسی است که درد کشور را بفهمد، درد مردم را بداند، با مردم یگانه و صمیمی باشد، از فساد دور باشد، دنبال اشرافیگری خودش نباشد. آفت بزرگ ما اشرافیگری و تجمل پرستی است. اولین کار این است که ما مسئولین کشور را افرادی انتخاب کنیم که مردمی باشند، ساده زیست باشند، درد مردم را بدانند و خودشان از درد مردم احساس درد کنند. این هم به نظر من شاخص مهمی است. آگاهانه بگردید، برسید و به آنچه که رسیدید و تشخیص دادید، با قصد قربت اقدام کنید، با قصد قربت پای صندوق انتخابات بروید و خدای متعال اجر خواهد داد.»(2)


1- سیدمحسن محمودی، مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج1، چ16، ورامین: صاحب الزمان، 1387، ص111.
2- بیانات در جمع مردم استان کردستان در میدان آزادی سنندج، 22اردیبهشت1388.

ص: 55

15. ایمان به هدف های انقلاب

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) تذکر می دهند: «هر دوره خصوصیتی دارد و هرکدام از مسئولان در دوره های گذشته کارهایی انجام دادند. امروز ما احتیاج داریم که در کشورمان تلاش و پیشرفت و رشد علمی و فناوری، همراه با عدالت اجتماعی و مبارزۀ با فساد باشد.»(1)

16. شیعۀ دوازده امامی

رهنمود آیت الله بهجتŠ این چنین است: «این جانب جهات سلبیه و اثباتیه را متعرض می شوم. کسانی که بنا دارند در رأی دادن و یا انتخاب شدن شرکت نمایند، باید متذکر باشند که کسانی حق انتخاب شدن و امین مردم باایمان درمورد دین و دنیا بودن را دارند که از رجال با عقل کامل کافی و ایمان کامل از شیعۀ اثناعشریه و با علم به مسائل شرعیه در شخصیات و اجتماعیات و باشجاعت باشند و از آن هایی باشند که در اظهارات و تروک، لا یَخافُونَ فی اللهِ لَوْمَهَ لائِم (2) باشند و از رشوه و تخویفات و نحو آن ها دور باشند. نظر نکنند که تابه حال چه بود؛ بلکه


1- بیانات در اجتماع بزرگ مردم کرمان، 11اردیبهشت1384.
2- اشاره به این آیه است: )وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِم( (مائده، 54).

ص: 56

نظر نمایند که از حال چه باید بشود و چه باید نشود و باید پرهیزکار و خداترس باشند؛ ارادۀ خدای تعالی را بر همه چیز ترجیح بدهند. اگر فاقد بعض صفات باشند، اهل ایتمان(1) نیستند و رأی دادن برای فاقدها بی اثر است؛ بلکه جایز هم نیست... .»(2)

17. داشتن شروط قانونی

نامزدهای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند:

1- از رجال مذهبی ، سیاسی .

2- ایرانی الاصل .

3- تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران .

4- مدیر و مدبر .

5- دارای حسن سابقه و امانت و تقوی .

6- مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.(3)


1- اهل ایتمان: امانت دار.
2- مهدی ساعی، به سوی محبوب، دستورالعمل ها و رهنمودهای آیت الله بهجت، چ5، قم: شفق، 1386، ص139.
3- قانون انتخابات ریاست جمهوری، ماده 35.

ص: 57

جمع بندی خصوصیات نماینده

1. صادق بودن؛

2. کاردان بودن؛

3. خادم ملت بودن؛

4. شجاع بودن؛

5. مسلمان بودن؛

6. داشتن اسلام کامل؛

7. معتقدبودن به احکام اسلام؛

8. معتقدبودن به اجرای احکام اسلام؛

9. مخالف بودن با مکتب های انحرافی؛

10. معتقدبودن به جمهوری اسلامی؛

11. فهمیدن مسائل اسلام؛

12. آگاه بودن از مسائل سیاسی؛

13. آگاه بودن از اوضاع سیاسی جهان؛

14. آگاه بودن به مسائل کشور؛

15. آگاه بودن از مصالح و مفاسد کشور؛

16. نداشتن انحراف اعتقادی؛

17. نداشتن انحراف اخلاقی؛

18. متفکربودن؛

19. خیرخواه بودن؛

20. متعهدبودن؛

21. دلسوزبودن؛

22. خادم اسلام و مردم بودن؛

23. وفاداربودن به نظام جمهوری اسلامی و

ص: 58

قانون اساسی؛

24. دین داربودن؛

25. امانت داربودن؛

26. راست گوبودن؛

27. گروه گِرانبودن؛

28. تخریب نکردن دیگران؛

29. ساده زیستِ دردآشنا بودن؛

30. مؤمن بودن به هدف های انقلاب؛

31. اهل نماز و روزه بودن؛

32. لایق بودن برای عهده داری مشاغل؛

33. غاصب و متجاوز نبودن؛

34. مدافع بودن از اصول؛

35. صالح بودن؛

36. امین بودن؛

37. عادل بودن؛

38. شیعۀ دوازده امامی بودن؛

39. دوری کردن از رشوه؛

40. نترسیدن از تهدیدها؛

41. پرهیزکار و خداترس بودن؛

42. متعهدبودن؛

43. روشن فکرِ و آگاه بودن به مجاری امور؛

44. وابسته نبودن به کشورهای قدرتمند استثمارگر؛

45. مشهوربودن به تقوا؛

ص: 59

46. متعهدبودن به اسلام و جمهوری اسلامی؛

47. مشورت کردن از سر تقوا، با علما و روحانیان؛

48. داشتن سابقۀ خوب و درخشان؛

49. داشتن تجربه؛

50. باحیابودن؛

51. داشتن روحیۀ خدمتگزاری؛

52. قانون مداربودن؛

53. خوش اخلاق و مؤدب بودن؛

54. غاصب نبودن؛

55. متجاوز نبودن؛

56. نداشتن سوءپیشینه و محکومیت قضایی؛

57. اعتقاد و التزام عملی به اسلام و اصل ولایت مطلقۀ فقیه.

ص: 60

ص: 61

فصل هفتم: چگونگی تبلیغات صحیح

اشاره

ص: 62

ص: 63

1. پایبندی به اسلام

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای(دامت برکاته) می فرمایند: «رضایت خدا را باید در نظر گرفت، رضایت اولیا را باید در نظر گرفت. آن چیزی را باید معیار قضاوت قرار داد که مایۀ ایستادگی ملت است، مایۀ استحکام ملت است، مایۀ استقامت مردم است و او پایبندی محکم به اسلام است.»(1)

2. پرهیز از تخریب دیگران

امام سجاد می فرمایند: «من رمی الناس بما فیهم، رموه بما لیس فیه.»(2) (=هرکس عیبی را به مردم نسبت دهد که دارند، مردم به او عیبی را نسبت می دهند که ندارد.) تخریب دیگران موجب تخریب خود انسان خواهد شد. این، سنت الهی در این جهان است.

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) می فرمایند: «به آقایان محترمی که در این میدان هستند،


1- بیانات در جمع تعدادی از خانواده های شهدا، 3خرداد1388.
2- محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج72، ص261.

ص: 64

این چند توصیه را عرض می کنیم: در تبلیغاتشان ارزش های نظام را ندیده نگیرند؛ همدیگر را تخریب نکنند و از دادن آمارهای سست بپرهیزند... .»(1)

همچنین در جای دیگر می فرمایند: «هم مطبوعات، هم رادیو تلویزیون، هم کسانی که به ابزارهای گوناگون ارتباط جمعی دیگری مجهز هستند: رایانه ها و شیوه های رایانه ای، هم کسانی که یک منبری برای سخن گفتن دارند، مثل خطبای جمعه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، همه توجه داشته باشند که تخریب، فضای انتخابات را خراب می کند. شما از آن کسی که به او علاقه مندید، دفاع کنید، هیچ مانعی ندارد؛ اما به آن کسی که رقیب اوست، مطلقاً حمله نکنید، تخریب نکنید. این تخریب و این حرف زدن ها و اهانت کردن ها، نه حجیت دارد برای مستمعان و نه جایز است؛ به خاطر اینکه فضا را خراب می کند.»(2)


1- دیدار با مسئولان و کارگزاران به مناسبت عید غدیر، 6اردیبهشت1376، سایت حوزه.
2- بیانات در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی، مهر1385، khamenei.ir.

ص: 65

3. دوری از توهین

وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإیمانِ وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ((1) (=و به همدیگر لقب های زشت مدهید. چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان. هرکه توبه نکرد، آنان خود ستمکارند.)

أبو القاسم الکوفی فی کتاب الاخلاق عن النبی… قال: «إن الله یبغض من عباده اللعان السباب الطعان الفاحش المستخف السائل الملحف و یحب من عباده الحیی الکریم السخی.»(2) (=پیامبر اسلام… می فرمایند: «خداوند غضب می کند بر آن دسته از بندگانش که دیگران را لعنت می کنند یا دشنام می دهند، کنایه و طعنه می زنند، ناسزا می گویند و دیگران را خوار و کوچک می کنند... .»)

«مردم در سراسر کشور در انتخاب فرد موردنظر خود آزادند و احدی حق تحمیل خود یا کاندیداهای گروه یا گروه ها را ندارد. هیچ مقامی


1- حجرات، 11.
2- حسین بروجردی، جامع أحادیث الشیعه، ج13، ص429.

ص: 66

و حزبی و گروهی و شخصی حق ندارد به دیگران که مخالف نظرشان هستند، توهین کنند.»(1)

امام خمینیŠ در رسالۀ توضیح المسائل خویش می نویسند: «ارتکاب معصیت مثل فحش، دروغ و اهانت برای جلوگیری از معصیت، جایز نیست.»

همچنین در صحیفۀ نور می فرمایند: «لازم است مطلبی را که گاهی شنیده می شود که برای تبلیغات انتخاباتی، بعضی از کاندیداها خدای نخواسته بعضی دیگر را تضعیف یا توهین می کنند، دررابطه با آن توضیح دهم که امروز این نحو مخالفت ها، خصوصاً از چنین کاندیداهایی، برای اسلام و جمهوری اسلامی فاجعه آمیز است.»(2)

4. دوری از تهمت

آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه) این گونه به استفتائات دربارۀ تهمت پاسخ می دهند:

پرسش: آیا صحبت ها و سروصداهای سیاسی که نُقل مجالس شده و افراد، دانسته یا ندانسته، موضوعی را به این و آن نسبت می دهند، غیبت حساب می شود؟


1- سایت بنیاد اندیشۀ اسلامی، www.imam-khomeini.com.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج17، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص133.

ص: 67

پاسخ: نسبت دادن شایعات به یکدیگر نوعی تهمت است، فراتر از غیبت. آری اگر عیب پنهانی را بدون جهتِ آشکار بگویند، غیبت است.(1)

پرسش: انتقاد از نامزدها و بیان نکات منفی آن ها در جمع یا بین دو نفر، چه حکمی دارد؟

پاسخ: درصورتی که در مقام مشورت برای رأی دادن به آن ها باشد، اشکال ندارد؛ ولی باید صفات آن ها را بیان کرد، نه توهین و مذمت و تحقیر و یا خدای نکرده تهمت به آن ها زده شود.(2)

پرسش: در جریان تبلیغات رئیس جمهور و یا وکلای مجلس، ذکر نیکی ها و بدی های شخصی که داوطلب است و یا ذکر جریانات خوب یا بد که ایشان مسبب آن بوده، داخل در مبحث غیبت است؟

پاسخ: درصورتی که برای شناخت آن ها لازم باشد و قصد هتک و اهانت نداشته باشد، مانعی ندارد.(3)


1- ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج3، چ1، قم: مدرسۀ امام علی بن ابی طالب ، 1379، سؤال486.
2- ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج1، سؤال1730.
3- ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج2، سؤال743.

ص: 68

5. دوری از بردن آبروی دیگران

اشاره

امام خمینی می فرمایند: «اگر فرضاً کسی در دیگری مناقشه دارد، ابراز آن و اظهار در بین مردم هیچ مجوزی ندارد و حیثت و آبروی مؤمن در اسلام از بالاترین و والاترین مقام برخوردار است و هتک مؤمن، چه رسد به مؤمن عالم، از بزرگ ترین گناهان است و موجب سلب عدالت است. امید است ان شاءالله چنین مطلبی نباشد و اگر غفلتاً اتفاق افتاده است، تکرار نشود.»(1)

پرسش از آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه): در جریان تبلیغات برای انتخاب رئیس جمهور و یا وکلای مجلس، ذکر نیکی ها یا بدی های شخصی که داوطلب است و یا ذکر جریانات خوب یا بد که ایشان مسبب آن بوده، داخل در مبحث غیبت است؟

پاسخ: درصورتی که برای شناخت آن ها لازم باشد و قصد هتک و اهانت نداشته باشد، مانعی ندارد.(2)

آیات عظام گلپایگانیŠ و صافی(دام عزه) می فرمایند:


1- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج17، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص134.
2- ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج2، چ1، قم: مدرسۀ امام علی بن ابی طالب ، 1379، سؤال743.

ص: 69

 «از چیزهایی که احترام بسیار دارد، جان و مال و آبروی مسلمان است که هیچ کس بدون حکم شرع، حق تجاوز به آن ها را ندارند.»(1)

1.5. کشیدن کاریکاتور از مصادیق هتک

پرسش: کشیدن کاریکاتور اشخاص درصورتی که موجب اذیت و آزار آن ها شود، چه صورتی دارد؟ و اگر آن افراد راضی به کشیدن کاریکاتور خودشان باشند، چگونه است؟

پاسخ آیت الله میرزاجواد تبریزیŠ: اهانت به مؤمن جایز نیست، هرچند خود شخص راضی به این کار باشد، والله العالم.(2)

پرسش: کشیدن کاریکاتور اشخاص، درصورتی که موجب استهزا و هتک آنان شود، چه حکمی دارد؟

پاسخ مراجع تقلید: استهزا و هتک حرمت مؤمن حرام است.

پاسخ آیت الله گلپایگانیŠ: ازچیزهایی که احترام بسیار دارد، جان و مال و آبروی مسلمان است که هیچ کس بدون حکم


1- لطف الله صافی، توضیح المسائل، چ5، مشهد: هاتف، 1387، مسئلۀ2888؛ سیدمحمدرضا گلپایگانی، مجمع المسائل، ج1، چ3، قم: دارالقرآن الکریم، 1369، ص534، مسائل اجتماعی اسلام، مسئلۀ17.
2- جواد تبریزی، استفتائات جدید، ج2، قم: سرور، 1385، مسئلۀ1951.

ص: 70

شرع، حق تجاوز به حقوق آن ها را ندارند.

2.5. تفاوت هتک با بیان واقعیت

آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه) می فرمایند: «چنانچه برخی از کاندیداها با توسل به حیله های عوام فریبانه، سوابق بسیار منفی و اندیشه ها و اهداف پلید خود را تا قبل از انتخابات پنهان کرده باشند و بخواهند از حسن ظن مردم پاک سیرت، سوءاستفاده کنند و با کسب آرای غیرواقعی، قصد شکستن آرای شایستگان و یا رسوخ در بدنۀ نظام اسلامی را داشته باشند، لازم است با حفظ همۀ موازین شرعی و براساس نهی ازمنکر، فرد مزبور را از اعمال شیطانی اش باز داشت و مردم را به پرهیز از چنین افرادی واداشت. اما چنانچه او همچنان بر فریب کاری و ظاهرسازی خویش ادامه داد، دراین صورت به منظور نجات مردم از دام های شیطانی چنین دغل بازانی، لازم است توطئۀ آن ها را نقش بر آب کرد.»(1)

6. دوری از حیف ومیل کردن اموال عمومی و دولتی

پرسش از آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه): حکم جناب عالی درمورد کسانی که در انتخابات درراستای شناساندن خود به مردم، از امکانات بیت المال استفاده کرده اند، چیست؟


1- سیدسیف الله نحوی، احکام و آداب انتخابات، نورالسجاد، 1386.

ص: 71

پاسخ: بیت المال مصارف خاصی دارد که باید در آن مصرف گردد.(1)

امام خمینی می فرمایند: «این جانب به هیچ وجه و به هیچ کس اجازه نمی دهم تا از سهم مبارک امام یا از اموال دولت و اموال دفاتر و سازمان ها و مجامع و اموال عمومی خرج انتخابات کند.»(2)

7. دوری از اسراف و تبذیر

إِنَّ الْمُبَذِّرینَ کانُوا إِخْوانَ الشَّیاطینِ وَ کانَ الشَّیْطانُ لِرَبِّهِ کَفُوراً((3) (=اسراف کاران برادران شیطان هایند و شیطان همواره به پروردگارش ناسپاس بوده است.)

امام علی می فرمایند: «ویح المسرف ما أبعده عن صلاح نفسه واستدراک امره.»(4) (=بیچاره اسراف کار چقدر دور شده است از آنچه به مصلحت اوست و از آنچه او را به هدفش


1- سایت آیت الله مکارم شیرازی.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج2، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص101.
3- اسراء، 27.
4- حسین بروجردی، جامع أحادیث الشیعه، ج17، ص113.

ص: 72

می رساند.)

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) می فرمایند: «یکی از کارهایی که بنده، چه در تبلیغات انتخابات مجلس و چه در انتخابات ریاست جمهوری، همیشه نگران آن هستم، این است: نه خودشان تبلیغات پُرخرج کنند، نه به طرف دارانشان اجازه دهند. بعضی افراد ممکن است بگویند: ’به ما ربطی ندارد، این کار پُرخرج را دیگران می کنند.‘ شما بگویید نکنند.»(1)

8. پرهیز از هدایا هدیه دادن یا گرفتن

در انتخابات، به خصوص اگر بوی رشوه دهد، کار صحیحی نیست.

عن علی بن موسی الرضا عن آبائه‰ عن علی بن أبی طالب فی قول الله عز و جل )أکّالون للسحت((2) قال: «هو الرجل الذی یقضی لأخیه الحاجه ثم یقبل هدیته.»(3) (=امام رضا از قول پدرانشان از امیرمؤمنان‰ در تفسیر آیۀ شریفۀ: «خورندگان مال کثیف و حرام» می فرمایند: «او کسی است که کاری برای


1- بیانات در خطبه های نمازجمعۀ تهران، 28اردیبهشت1380.
2- مائده، 42.
3- محمدبن علی بن بابویه، عیون اخبار الرضا ، ج1، ص31.

ص: 73

برطرف شدن گرفتاری و حاجت برادر ایمانی اش انجام دهد؛ سپس از او هدیه قبول کند.»)

پرسش 1743: اگر احتمال داده شود که هدیه برای ترغیب و تشویق گیرندۀ آن برای انجام تبلیغات به نفع هدیه دهنده است، آیا گرفتن آن جایز است؟

پاسخ مقام معظم رهبری(دامت برکاته): اگر تبلیغات موردنظر ازجهت شرعی و قانونی جایز باشند، اشکال ندارد و قبول هدیه دربرابر آن هم بدون مانع است. البته در محیط های اداری این امر تابع قانون و مقررات مربوطه می باشد.(1)

پرسش 1744: درصورتی که هدیه برای چشم پوشی و تغافل و عدم مخالفت و یا برای جلب موافقت مسئول نسبت به انجام بعضی از امور باشد، قبول هدیه چه حکمی دارد؟

پاسخ مقام معظم رهبری(دامت برکاته): قبول این قبیل هدیه ها اشکال دارد و بلکه ممنوع است. به طورکلی اگر تقدیم هدیه به قصد دستیابی به هدفی خلاف شرع و قانون و یا به منظور ایجاد تمایل در مسئول قانونی به موافقت با چیزی که حق موافقت با آن را ندارد،


1- سیدعلی خامنه ای، اجوبه الاستفتائات، ترجمۀ فارسی، چ63، تهران: بین الملل، 1379، ص410.

ص: 74

صورت بگیرد، گرفتن آن هدیه جایز نیست؛ بلکه واجب است از قبول آن خودداری شود و بر مسئولین هم واجب است از آن جلوگیری نمایند.(1)

به راستی جای سؤال است کسی که با رشوه و عوام فریبی و مخارج گزاف می خواهد مسئولیتی در نظام اسلامی به دست آورد، آیا می تواند به هنگام رسیدن به مقام، از ارزش های اسلامی دفاع کند و خدمتگزار خوبی برای مردم مسلمان باشد؟ امیرمؤمنان دراین باره می فرمایند: «السید من لا یصانع و لا یخادع و لا تغرّه المطامع.»(2) (= آقا [و مسئول و کارگزار] مردم کسی است که رشوه ندهد و حیله گری و فریبکاری نکند و چیزهای طمع انگیز، او را به طمع نیندازد.)

9. استفاده نکردن از آنچه خلاف شئون اسلامی است

امام خمینی می فرمایند: «سعی کنید تبلیغات انتخاباتی شما در


1- سیدعلی خامنه ای، اجوبه الاستفتائات، ترجمۀ فارسی، چ63، تهران: بین الملل، 1379، ص410.
2- عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، حکمت7794.

ص: 75

چهارچوب تعالیم و اخلاق عالیۀ اسلام انجام شود و از کارهایی که با شئونات اسلام منافات دارد، جلوگیری گردد. باید توجه داشت که هدف از انتخابات درنهایت، حفظ اسلام است.»(1)

پرسش: آیا استفادۀ ابزاری از عکس های آرایش کرده و چهره های جذاب زنان یا مردان در پوسترها و بروشورهای تبلیغات انتخاباتی جایز است؟

پاسخ مقام معظم رهبری(دامت برکاته): جایز نیست.(2)

10. استفاده نکردن از موسیقی های مبتذل در ستادهای انتخاباتی

امام خمینی می فرمایند: «باید توجه داشت که هدف از انتخابات درنهایت حفظ اسلام است. اگر در تبلیغات، حریم مسائل اسلامی رعایت نشود، چگونه منتخب، حافظ اسلام می شود.»

حضرت امام در حکم موسیقی مطرب می فرمایند: «شنیدن و نواختن موسیقی مطرب حرام است.»(3)


1- آخرین پیام انتخاباتی امام خمینی به ملت ایران، بند 3، در آستانۀ انتخابات سومین دورۀ مجلس شورای اسلامی، entekhabnews.ir.
2- استفتائات مقام معظم رهبری.
3- روح الله خمینی، استفتائات، ج 2، چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1380، ص12.

ص: 76

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) می فرمایند: «هر موسیقی که به نظر عرف، موسیقی لهوی و مطرب که مناسب با مجالس عیش و نوش است، باشد، موسیقی حرام محسوب می شود و فرقی نمی کند که موسیقی کلاسیک باشد یا غیرکلاسیک. تشخیص موضوع هم موکول به نظر عرفی مکلف است و اگر موسیقی این گونه نباشد، به خودی خود اشکال ندارد.»(1)

آیت الله فاضلŠ می فرمایند: «موسیقی که دارای طرب و ترجیع باشد، حرام است و فرقی بین رفع خستگی و غیر آن نمی کند.»(2)

آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه) می فرمایند: «موسیقی هایی که مناسب مجالس لهو و فساد است، حرام می باشد و غیر آن ها حلال است و تشخیص آن با مراجعه به عرف عام امکان پذیر است.»(3)


1- سیدعلی خامنه ای، أجوبه الاستفتائات، ترجمۀ فارسی، چ63، تهران: بین الملل، 1379، ص248، سؤال1127.
2- محمد فاضل لنکرانی، جامع المسائل، فارسی، ج 1، چ11، قم: دفتر حضرت آیت الله فاضل لنکرانی، ص243، سؤال988.
3- ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج 1، چ1، قم: مدرسۀ امام علی بن ابی طالب ، 1379، ص152، سؤال519.

ص: 77

11. پرهیز از خرید رأی

آیت الله سیستانی(دام عزه) می فرمایند: «این عمل شرعاً حرام است؛ چراکه هر کاندیدایی که با پرداخت پول، رأی کسی را بخرد، با این کار، حقوق دیگران را سلب کرده است.»

قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز خریدوفروش رأی یا تهدید و تطمیع و تقلب در انتخابات را جرم محسوب کرده است.(1)

12. انصاف داشتن مقام معظم رهبری(دامت برکاته)

می فرمایند: «رقابت ها را منصفانه کنند، حرف ها را منصفانه کنند، از جادۀ انصاف خارج نشوند. خوب، به طور طبیعی هر نامزدی حرفی دارد و حرف مقابل خود را رد می کند. این رد و ایراد فی نفسه اشکالی ندارد؛ اما مشروط بر اینکه تویش بی انصافی نباشد، کتمان حقیقت نباشد. میدان برای همه باز است. بیایند در میدان انتخابات، خود را بر مردم عرضه کنند. اختیار با مردم است. مردم هر جوری که فهمیدند، تشخیص دادند، هوشیاری آن ها به آن ها کمک کرد، ان شاءالله همان جور عمل خواهند کرد.»(2)


1- قانون انتخابات ریاست جمهوری، مادۀ33.
2- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.

ص: 78

13. دوری از قدرت طلبی

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) می فرمایند: «کسانی که برای انتخابات خود را نامزد می کنند، بدانند که انتخابات یک وسیله ای است برای بالابردن توان کشور، برای آبرومندکردن ملت. انتخابات فقط ابزاری برای قدرت طلبی نیست. اگر بناست این انتخابات برای اقتدار ملت ایران باشد، پس نامزدها بایستی به این اهمیت بدهند و این را در تبلیغاتشان، در اظهاراتشان و در حضورشان رعایت کنند.»(1)

14. داشتن فکر سیاسی بین المللی

مقام معظم رهبری(دامت برکاته) می فرمایند: «مبادا نامزدها در اثنای فعالیت های انتخاباتی خودشان، جوری رفتار کنند و حرفی بزنند که دشمن را به طمع بیندازند.»(2)

15. مشوش نکردن اذهان عمومی

رهبر معظم انقلاب(دامت برکاته) می فرمایند: «آن کسانی هم که دستی در تبلیغات دارند، فضای سیاسی کشور را آشفته نکنند: بدگویی از این، اهانت به آن، معارضۀ جناح های سیاسی باهم. مردم چه تقصیری کرده اند که بایستی


1- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.
2- بیانات در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا ، 1فروردین1388.

ص: 79

ذهن آن ها به خاطر انگیزه های مختلف سیاسی اشخاص و گروه ها و جناح ها و مجموعه ها، آشفته و مغشوش شود. این ها بگذارند فضای انتخابات سالم باشد. البته هرکس حق دارد از خود و نامزد انتخاباتی خود دفاع و حمایت کند؛ این مانعی ندارد. تبلیغات درحد متعارف و بدون اسراف و زیاده روی، خیلی خوب است؛ اما اهانت، تخریب و بدگویی این کارهایی که جزء رسوم زشت بعضی از کشورهای غربی است را کنار بگذارند. بگذارند مردم در یک فضای آرام، با تشخیص، با بصیرت و بدون سراسیمگی انتخاب کنند.»(1)

ایشان خاطرنشان می کنند: «نامزدهای محترمی که تاکنون نام نویسی کرده اند و مشغول تبلیغات و اظهاراتی هستند... سعی کنند باانصاف عمل کنند. اثبات و نفی شان، با توجه به حق و صدق باشد. چیزهایی را که انسان می شنود، باور نمی کند که از زبان نامزدها و آن کسانی که دنبال این مسئولیت ها هستند، از روی صدق و صفا خارج شده باشد. گاهی انسان حرف های عجیب و نسبت های عجیبی می شنود. این حرف ها مردم را نگران می کند. کسی را هم به گویندۀ این حرف ها، دل بسته و علاقه مند


1- خطبه های نماز عید سعید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی، 2آبان1385.

ص: 80

نمی کند. نامزدهای محترم توجه داشته باشند: اذهان عمومی را تخریب نکنند. این همه نسبت خلاف دادن به این وآن، تخریب کنندۀ اذهان مردم است. واقعیت هم ندارد؛ خلاف واقع هم هست.»(1)

16. ذوب شدن در هدف

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای(دامت برکاته) معتقدند: «دنبال آرمان های حقیقی در قالب و لباس عملی آن بگردید. نه باید دنبال ایدئال هایی بود که عملی و اجرایی نیستند، نه باید به کم قانع شد و از آن آرمان ها دور ماند. آنچه همواره باید موردنظر باشد، چشم انداز بیست ساله است. این چشم انداز خیلی مهم است و من به شما عرض کنم، به شهادت افرادی که کارشناس و متخصص این کار هستند، این چشم انداز کاملاً عملی است. یعنی به هیچ وجه در آن، بلندپروازی های بیهوده و بی پشتوانه وجود ندارد. درست نگاه کنید، دقت کنید و چشم انداز بیست ساله را بخوانید. ما ملت ایران با این قانون اساسی جامع و با این ارکان نظام، اگر خوب کار کنند و درست کار کنند، می توانیم در ظرف بیست سال کشور


1- بیانات در جمع مردم استان کردستان در میدان آزادی سنندج، 22اردیبهشت1388.

ص: 81

خود را به نقطۀ اوج و قله ای که در این چشم انداز تصویر شده، برسانیم. سیاست ها را در نظر داشته باشید. سیاست ها براساس این چشم انداز تنظیم شده است. قانون ها باید با سیاست ها هماهنگ باشد؛ یعنی در دل سیاست ها جا بگیرد و به سمت این چشم انداز حرکت کند. آن چشم انداز هم بر پایۀ اسلام است. باید همۀ وقت و همت و شغل را مصروف همین اهداف کرد و درواقع، ذوب در این اهداف شد.»(1)

17. مانع نشدن برای تبلیغات دیگران

رهبر عزیز انقلاب(دامت برکاته) می فرمایند: «همه حق تبلیغات صحیح برای خود یا کاندیدهای خود یا دیگران را دارند و هیچ کس نمی تواند جلوگیری از این حق نماید.»(2)

18. دیدگاه قانون

اشاره

در قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز نکاتی وجود دارد که در ادامه به برخی از این نکات اشاره می کنیم.

1.18. زمان تبلیغات

فعالیت های انتخاباتی نامزدهای ریاست


1- دیدار با نمایندگان هفتمین دورۀ مجلس شورای اسلامی، 27خرداد1383.
2- www.imam-khomeini.com

ص: 82

جمهوری رسماً از تاریخ اعلام اسامی آنان بوسیله وزارت کشور آغاز و تا 24 ساعت قبل از شروع اخذ رأی خاتمه می پذیرد همچنین فعالیت انتخاباتی در مرحله دوم از تاریخ اعلام رسمی نتایج قطعی آرای مرحله اول شروع و تا 24 ساعت قبل از اخذ رأی مرحله دوم ادامه خواهد یافت.(1)

2.18. آسیب نرساندن به تبلیغات دیگران

هیچ کس حق ندارد آگهی تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی را که در محل های مجاز الصاق گردیده، در زمان قانونی تبلیغات پاره و یا معدوم یا مخدوش نماید و عمل مرتکب، جرم محسوب می شود.(2)

3.18. شیوۀ تبلیغات

 انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها له یا علیه نامزدهای ریاست جمهوری از میز خطابه نماز جمعه و یا هر وسیله دیگری که جنبه رسمی و دولتی دارد و فعالیت کارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسایل و سایر امکانات وزارتخانه ها و ادارات ، شرکتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و نهادها و مؤسساتی که از بودجه عمومی ( به هر


1- قانون انتخابات ریاست جمهوری، مادۀ66 و 67.
2- قانون انتخابات ریاست جمهوری، مادۀ58.

ص: 83

مقدار ) استفاده می کنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسایل و امکانات مزبور ممنوع بوده و مرتکب ، مجرم شناخته می شود .

تبصره 1 مؤسسات و نهادهایی که دارایی آنان از اموال عمومی است ، همانند بنیاد مستضعفان ، مشمول ماده فوق میباشند .

تبصره 2 ادارات و سازمانها و ارگانهای دولتی و نهادها و اعضای آنها با ذکر سمت خود حق ندارند له و علیه هیچیک از نامزدهای انتخاباتی اعلامیه ، اطلاعیه ، پلاکارد بدهند .

همچنین الصاق اعلامیه ، عکس ، پوستر ، هر گونه آگهی تبلیغاتی بر روی علائم راهنمایی و رانندگی ، تابلوی بیمارستانها ، تابلوی مدارس و سایر مؤسسات آموزشی دولتی و وابسته به دولت ممنوع بوده و مأمورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی متخلفین را جلب و به منظور تعقیب قانونی به مقامات قضایی تحویل می نمایند . شهرداریها و بخشداریها نیز باید نسبت به امحای چنین اوراق اقدام نمایند.(1)

همچنین تبلیغ کردن برضد داوطلبان نیز ازنظر قانون ممنوع است.(2)


1- قانون انتخابات ریاست جمهوری ، مواد68 و 69 و 70
2- سیدمحمد هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج2.

ص: 84

ص: 85

فصل هشتم: ویژگی های مسئولان و مجریان انتخابات

اشاره

ص: 86

ص: 87

علاوه بر رأی دهندگان و نمایندگان، مجریان و ناظران و مسئولان اجرای انتخابات نیز باید نکاتی را رعایت کنند:

1. امانت داری و راست گویی

از نکات بسیار مهم در انتخابات، امانت داری و صادق بودن مجریان است؛ زیرا درصورت بروز مشکل از این نظر، نتیجۀ انتخابات زیر سؤال می رود. امام صادق می فرمایند: «لَا تَغْتَرُّوا بِصَلَاتِهِمْ وَ لَا بِصِیَامِهِمْ... وَ لَکِنِ اخْتَبِرُوهُمْ عِنْدَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَهِ.»(1)

2. رعایت اخلاق و پرهیز از هواهای نفس

امام خمینی می فرمایند: «باید ملت شریف ایران بدانند که اسلام عزیزتر از آن است که برای هواهای نفسانی و جلب توجه گروه ها یا اشخاص، پشت به آن نموده و مقاصد فانی خود را بر مقاصد عالی و باقی حق تعالی مقدم دارند.»(2)


1- محمدبن یعقوب کلینی، کافی، ج2، ص104.
2- روح الله خمینی، صحیفۀ امام، ج12، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386، ص57.

ص: 88

3. پرهیز از مصلحت سنجی های شخصی و حزبی و جناحی و قومی

واردکردن مصلحت سنجی ها شخصی در انتخابات مخصوصاً برای مجریان آن بسیار آسیب زا خواهد بود. گرایش های باندی و جناحی، رفاقت ها و نسبت های قومی و قبیله ای و هم صنف بودن و...، برگرفته از هواهای نفسانی و وسوسه های شیطانی است که با روحیۀ انقلابی و اسلامی سازگاری ندارد.

پیامبر گرامی اسلام… می فرمایند: «حُبُّکَ لِلشَّیْ ءِ یُعْمِی وَ یُصِم.»(1) (=دوست داشتن [بدون انگیزۀ صحیح] انسان را کور و کر می کند.) همچنین حضرت علی می فرمایند: «عین المحب عمیه عن معایب المحبوب و أذنه صمّاء عن قبح مَساویه.»(2) (=چشمان دوست دربرابر عیب های محبوبش کور و گوش هایش دربرابر قبیح و زشت او ناشنواست.)


1- محمدبن علی بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج4، ص380.
2- عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، حکمت11061.

ص: 89

4. شجاعت و قاطعیت

از ویژگی های مجریان و مسئولان، شجاعت و قاطعیت آن هاست. آنان نباید دربرابر هیچ سرزنشی به خود ترس راه دهند؛ همچنان که در قرآن کریم آمده است: )لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِم((1) (=از سرزنش هیچ سرزنش کنننده ای نمی ترسند.)

5. رعایت قوانین و مقررات انتخابات

مجریان و مسئولان شعبه های اخذ رأی باید دقت کنند که قوانین انتخابات به درستی انجام شود:

هرگونه آگهی و آثار تبلیغاتی باید قبل از شروع اخذ رأی از محل شعبه ثبت نام واخذ رأی توسط اعضای شعبه محو گردد .

همچنین مقامات اجرایی و نظارت انتخابات حق تبلیغ له یا علیه هیچیک از داوطلبان انتخاباتی را نخواهند داشت . تخلف از این قانون جرم محسوب می شود.(2)


1- مائده، 54.
2- قانون انتخابات ریاست جمهوری مواد72 و 73.

ص: 90

ص: 91

فصل نهم: پاسخ به چند شبهه

اشاره

ص: 92

ص: 93

شبهۀ او

نظارت استصوابی یعنی چه؟ آیا نظارت استصوابی، حق رأی مردم را از بین نمی برد؟

پاسخ استصواب که واژۀ عربی است، با واژۀ «صواب» هم ماده است. صواب به معنای درست درمقابل خطا و «استصواب» به معنای صائب دانستن و درست شمردن است؛ مثل اینکه گفته شود: «این کار صحیح و بی اشکال است.» دراصطلاح، «نظارت استصوابی» به نظارتی گفته می شود که در آن، ناظر در موارد تصمیم گیری حضور دارد و باید اقدامات انجام شده را تصویب کند تا جلوی هرگونه اشتباه و یا سوءاستفاده ازجانب مجریان گرفته شود. بنابراین نظارت استصوابی نظارت همراه با حق دخالت و تصمیم گیری است. این گونه نظارت را نظارت فعال یا Active نیز می گویند.

نظارت بر انتخابات در کشور ما به عهدۀ شورای نگهبان است که این نظارت استصوابی دارای

ص: 94

پشتوانه های عقلایی و قانونی است؛ زیرا در بسیاری از کشورهای جهان و نزد تمامی عقلای عالم، برای تصدی مسئولیت های مهم، شرایط ویژه ای در نظر گرفته می شود تا هم وظایف شخص موردنظر به درستی انجام پذیرد و هم حقوق و مصالح شهروندان دراثر بی کفایتی و نالایق بودن مسئول برگزیده شده، پایمال نگردد.

ازاین رو امروزه در دموکراتیک ترین نظام های دنیا، شرایط ویژه ای برای انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان در نظر گرفته می شود و قانون، مرجعی رسمی را برای اعمال نظارت و احراز شرایط داوطلبان انتخابات تعیین می کند. این نهاد، عهده دار بررسی وضعیت و روند انجام انتخابات و وجود یا عدم وجود شرایط لازم در داوطلبان است که درنتیجه به تأیید و یا رد صلاحیت داوطلبان می انجامد.

بنابراین نظارت استصوابی، امری شایع، عقلایی و قانونی در بسیاری از کشورها و نظام های موجود در دنیاست. مثلاً یکی از شرایط معتبر در تعداد زیادی از نظام های سیاسی جهان این است که نامزد موردنظر، سابقۀ کیفری نداشته باشد. در کشور ما نیز مانند سایر کشورهای جهان، قانون مرجعی را معرفی کرده است که برای انتخابات و صلاحیت نامزدهای انتخاباتی نظارت کند.

ص: 95

مطابق اصل نوزدهم قانون اساسی، این وظیفه به عهدۀ شورای نگهبان است.

باید به این نکته توجه خاص داشت که نظارت استصوابی شورای نگهبان، نه تنها با حق رأی مردم منافات ندارد، بلکه دقیقاً براساس خواست و ارادۀ مردم و در راستای حفظ صیانت از آرای آنان است.

براین اساس گفتنی است:

یکم: این نظارت، به انتخابات ایران اختصاص ندارد و در همۀ کشورها به صورت های مختلف اعمال می شود؛ بنابراین باید همین اشکال را بر انتخابات کشورهای دیگر نیز وارد کرد.

دوم: این نظارت نوعی تأکید بر رأی مردم است، نه دخالت در آن؛ چون همان مردمی که در انتخابات شرکت می کنند، پیش تر به قانون اساسی و قانون انتخابات که شرایط انتخاب شوندگان را تعیین کرده است، رأی داده اند. درحقیقت مردم با رأی مستقیم به قانون اساسی و رأی غیرمستقیم به قانون انتخابات، لزوم وجود شرایط خاص در انتخاب شوندگان و تشخیص آن به وسیلۀ شورای نگهبان را پذیرفته اند. بنابراین شورای نگهبان وکیل مردم است تا این شرایط و صلاحیت ها را تشخیص دهد، نه مخالف آرای آنان.

ص: 96

سوم: اگر به بهانۀ اینکه نظارت استصوابی به معنای بررسی صلاحیت ها و رد و تأیید نامزدها، با آرای مردم منافات دارد، این نوع نظارت را از عهدۀ شورای نگهبان خارج سازیم، آیا بازهم از اجرای آن به وسیلۀ مرجع قانونی دیگری بی نیاز خواهیم شد؟ بی تردید پاسخ منفی است؛ زیرا به هرحال، انتخابات به نظارت نیاز دارد و ناگزیر در فرض مذکور، باید مانند برخی کشورها، با نظارت استصوابی وزارت کشور انجام شود. حال هرگونه بررسی صلاحیت ها حتی از ناحیۀ وزارت کشور نیز باید نادرست و منافی آرای مردم باشد. درغیراین صورت وضع قانون درباب شرایط نامزدی و ذکر اوصاف خاص در نامزدها لغو و بیهوده است.

به عنوان مثال، اگر تشکیلاتی به نام «نظام پزشکی» در جامعه ای به فعالیت بپردازد و پس از احراز صلاحیت یک طبیب، به او اجازۀ طبابت داده شود و از دیگری به دلیلی منطقی سلب صلاحیت شود، به این معنا نیست که جلوی انتخاب پزشک دلخواه را از مردم گرفته است؛ بلکه به این معناست که پس از احراز صلاحیت و شایستگی لازم، مردم در رجوع به پزشک دلخواه مختار هستند.(1)


1- حمیدرضا شاکرین و علیرضا محمدی، پرسش ها و پاسخ های دانشجویی: ولایت فقیه و جمهوری اسلامی ایرانی، ج15، چ10، قم: معارف، 1389، ص293.

ص: 97

شبهۀ دوم

با توجه به اینکه در اسلام فقط قانون خداوند، معیار عمل است، چه نیازی به مجلس و قانون گذاری وجود دارد؟

پاسخ احکام الهی بر دو دسته اند: بعضی از آن ها را خداوند به صراحت بیان کرده است و مؤمنان حق تصرف در آن را ندارند. بعضی دیگر را خداوند به صورت کلی بیان فرموده است و تصمیم گیری دربارۀ جزئیات و کیفیات آن را به اختیار بشر و اجتماع گذاشته است که با توجه به زمان و مکان، دربارۀ آن تصمیم بگیرند.

خداوند در قرآن می فرماید: )وَ أَمْرُهُمْ شُوریٰ بَیْنَهُمْ((1) شورا معنایی جز این ندارد. حدود دویست روایت دربارۀ شورا وجود دارد که جایگاه بلند شورا را در نگرش اسلامی بیان می کند؛ مانند: «الاستشاره عین الهدایه.» پیامبر اکرم… و امام علی نیز همواره مردم را


1- شورا، 38.

ص: 98

به رایزنی دعوت کرده و برای فعال کردن جامعه، فضاسازی می کردند.

شورا یکی از ارکان اساسی نظام اسلامی است. ازاین رو مجلس شورای اسلامی، نقش مهمی درجهت شناختن نیازهای جامعه، کشف قوانینی دربارۀ آن نیازها، عملیاتی کردن هنجارهای دینی ازطریق شیوه های بهینه و روزآمد، کشف موضوعات و مصادیق ضرورت و احکام ثانوی، شرکت در تصمیم گیری ها و قانون گذاری در عرصۀ امور مباح دارد. البته همۀ این امور باید در چهارچوب موازین شرعی و هماهنگی با اهداف و اصول نظام اسلامی باشد. ازاین رو اصل چهارم قانون اساسی این گونه می گوید: «کلیۀ قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر این ها باید براساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق و عموم همۀ اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاکم است و تشخیص این امر برعهدۀ فقهای شورای نگهبان است.»

ص: 99

شبهۀ سوم

چرا تشکیلاتی مانند مجلس، مجمع تشخیص مصلحت، مجلس خبرگان و... در زمان پیامبر… و امامان معصوم‰ نبود؟

پاسخ مجلس شورای اسلامی دو وظیفۀ مهم به عهده دارد:

1. وضع قوانین اجرایی که قوۀ مجریه و قوۀ قضائیه باید آن ها را اجرا کنند. این مهم در زمان صدر اسلام، وظیفۀ والیان امری بوده که حکومت مرکزی تعیین می کرد. ایشان نیز مأمور به مشورت گرفتن در وضع قوانین حکومتی در بلاد خود بودند.

2. نظارت بر انجام دادن قوانین. امیرمؤمنان بر این مسئله در نامه به مالک اشتر تأکید کرده اند.

مهم ترین وظیفۀ مجمع تشخیص مصلحت نظام، وضع قوانین ثانوی با توجه به مقتضیات زمان و مکان است. به این مهم نیز از ابتدای اسلام توجه می شده است. در قرآن نیز قوانین ثانویه داریم؛ مثل خوردن گوشت مردار به قدر ضرورت. نکته این است که احکام ثانویه

ص: 100

مخصوص احکام مکلف های خاص و جزئی نیست؛ بلکه در بُعد اجتماعی و احکام عام حکومتی نیز جاری است.

به طور کلی وجود این قبیل تشکیلات براساس ضرورت ها و موقعیت زمانی بوده و برای ادارۀ جامعۀ کنونی لازم است. هیچ گونه منافاتی با آموزه های اسلامی و حکم عقل و سیرۀ حکومتی پیشوایان اسلامی نیز ندارد. توضیح اینکه:

1. از منابع دینی در باب حکومت برمی آید که اسلام بر شکل خاصی از ساختار نظام سیاسی با جزئیات مشخص اصرار نکرده است؛ بلکه چهارچوب کلی را معرفی کرده است که انواع صحیح و عقلایی حکومت در آن می گنجد. اصول حاکم بر ساختار نظام سیاسی اسلام عبارت است از:

- ضرورت مشروعیت الهی مجریان؛

- ضرورت اسلامی بودن قوانین؛

- توجه به جایگاه مردم؛

- امکان خطای مجریان و ضرورت نظارت بر آنان.

2. ساختارهای حکومت براساس گستردگی آن جامعه و مقتضیات زمان و مکان، متفاوت است. در زمان های گذشته نیز تشکیلات حکومتی

ص: 101

متناسب با آن دوران وجود داشت و اهم اقدامات پیامبر… دراین زمینه عبارت بود از:

- تشکیل کادر سیاسی و شورای اداری مدینه: پیامبر… در پایان پیمان عقبۀ دوم، گروهی دوازده نفره از نمایندگان خود را در رأس قبایل انتخاب کردند. شهر مدینه را نیز به چندین ناحیه تقسیم کردند که هر ناحیه یک رئیس، چندین نایب رئیس و یک محل اجتماع داشت. پیامبر اکرم… برای ادارۀ کل نواحی هم رئیسی تعیین فرمودند. سیاست پیامبر… در ادارۀ امور جامعه، بر مشورت مبتنی بود؛

- تنظیم اساسنامه برای تنظیم روابط اجتماعی مسلمانان؛

- تنظیم ساختار منظم اقتصادی برای جمع آوری مالیات و زکات و...؛

- تنظیم ساختار قضایی و تعیین قضات؛

- نصب فرمانداران و صدور بخش نامه های حکومت.

حکومت امام علی نیز از نهادها و ساختارهای سیاسی متناسب با نیاز آن زمان تشکیل شده بود.

3. نکاتی هم دربارۀ نهادهای زمان پیامبر… و تشکیلات گستردۀ نظام جمهوری اسلامی ایران درخور توجه است:

ص: 102

- انطباق هر دو نهاد با نظام سیاسی اسلام؛

- کمک به حاکم اسلامی در ادارۀ هرچه صحیح تر و کارآمدتر جامعه و... با تأیید نهایی حاکم اسلامی؛

- مخالف نبودن وجود تشکیلات حکومتی که براساس نیازهای زمان متغیر است، با عقل.

علاوه بر نکات بالا، با دقت در متون تاریخی و اسلامی که نمونه هایی از آن را ارائه کردیم، تشکیلاتی مانند مجلس شورای اسلامی، در زمان پیامبر… البته با مقتضیات آن زمان، به اجرای امور و دستورات الهی می پرداخت. همچنین در مبحث مجمع تشخیص مصلحت، در زمان پیامبر… نیز اشخاصی در مباحث و احکام ثانوی وارد می شدند و به حل وفصل قضایا می پرداختند. دربارۀ مجلس خبرگان نیز با توجه به نص صریح آیات و روایات واردشده از معصوم، باید افرادی باشند که در عصر غیبت کبرا، دربارۀ مبانی دینی به آن ها رجوع شود. درحقیقت رجوع جاهل به عالم از ضروریات عقل است؛ هرچند دین نیز آن را امضا کرده است.

ص: 103

شبهۀ چهارم:

شریک شدن با گناهکار پرسش از آیت الله مکارم شیرازی(دام عزه): آیا برمبنای فقهی، صحیح است که شرعاً خطاها و گناه هایی را که رئیس جمهور منتخب این جانب در آینده مرتکب خواهد شد و فسادهای مترتب بر آن، برعهدۀ من خواهد بود؟

پاسخ: اگر به قدر کافی دربارۀ شخص منتخب تحقیق شود، مسئولیتی دربارۀ اعمال آیندۀ او نخواهد داشت.(1)


1- مردم و احکام دین، ش4، خرداد1388، سایت گروه فرهنگی طوبی.

ص: 104

ص: 105

کتابنامه

قرآن.

نهج البلاغه.

ابن بابویه، محمدبن علی، عیون اخبار الرضا ، ج1.

ابن بابویه، محمدبن علی، من لا یحضره الفقیه، ج4.

آیین نامۀ اجرایی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی.

بروجردی، حسین، جامع أحادیث الشیعه، ج13و17.

بنی هاشمی خمینی، سیدمحمدحسن، توضیح المسائل مراجع، ج2، چ17، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

بهجت، محمدتقی، استفتائات آیت الله العظمی بهجت، ج4، چ1، قم: دفتر آیت الله بهجت، 1386.

تبریزی، جواد، استفتائات جدید، ج2،

ص: 106

قم: سرور، 1385.

تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم، 1366ش.

جوادی آملی، عبدالله، استفتائات، چ2، قم: اسراء، 1387.

حر عاملی، محمدبن حسن، وسائل الشیعه، ج8.

حسینی، سیدمجتبی، پرسش ها و پاسخ های دانشجویی: احکام تقلید و بلوغ، ج19، چ5، قم: معارف، 1387.

خامنه ای، سیدعلی، اجوبه الاستفتائات، ترجمۀ فارسی، چ63، تهران: بین الملل، 1379.

خمینی، روح الله، صحیفۀ امام، ج18، چ4، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1386.

خمینی، روح الله، وصیت نامۀ حضرت امام.

خمینی، روح الله، استفتائات، ج 2، چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1380.

روزنامۀ رسالت، ش6320،

ص: 107

26آذر1386، ص6.

ساعی، مهدی، به سوی محبوب، دستورالعمل ها و رهنمودهای آیت الله بهجت، چ5، قم: شفق، 1386.

شاکرین، حمیدرضا و علیرضا محمدی، پرسش ها و پاسخ های دانشجویی: ولایت فقیه و جمهوری اسلامی ایرانی، ج15، چ10، قم: معارف، 1389.

صافی، لطف الله، توضیح المسائل، چ5، مشهد: هاتف، 1387.

صافی، لطف الله، جامع الأحکام، ج 2.

فاضل لنکرانی، محمد، جامع المسائل، فارسی، ج 1، چ11، قم: دفتر حضرت آیت الله فاضل لنکرانی.

قانون اساسی.

قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی، مصوب 4مرداد1374.

قانون انتخابات.

کلینی، محمدبن یعقوب، کافی، ج2.

گلپایگانی، سیدمحمدرضا، مجمع

ص: 108

المسائل، ج1، چ3، قم: دارالقرآن الکریم، 1369.

مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج72.

محمودی، سیدمحسن، مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج1، چ16، ورامین: صاحب الزمان، 1387.

مردم و احکام دین، ش4، خرداد1388.

مکارم شیرازی، ناصر، استفتائات جدید، ج 1تا3، چ1، قم: مدرسۀ امام علی بن ابی طالب ، 1379.

نحوی، سیدسیف الله، احکام و آداب انتخابات، نورالسجاد، 1386.

هاشمی، سیدمحمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج2.

درباره مركز

بسمه تعالی
هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ
آیا کسانى که مى‏دانند و کسانى که نمى‏دانند یکسانند ؟
سوره زمر/ 9

مقدمه:
موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، از سال 1385 هـ .ش تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن فقیه امامی (قدس سره الشریف)، با فعالیت خالصانه و شبانه روزی گروهی از نخبگان و فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.

مرامنامه:
موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان در راستای تسهیل و تسریع دسترسی محققین به آثار و ابزار تحقیقاتی در حوزه علوم اسلامی، و با توجه به تعدد و پراکندگی مراکز فعال در این عرصه و منابع متعدد و صعب الوصول، و با نگاهی صرفا علمی و به دور از تعصبات و جریانات اجتماعی، سیاسی، قومی و فردی، بر مبنای اجرای طرحی در قالب « مدیریت آثار تولید شده و انتشار یافته از سوی تمامی مراکز شیعه» تلاش می نماید تا مجموعه ای غنی و سرشار از کتب و مقالات پژوهشی برای متخصصین، و مطالب و مباحثی راهگشا برای فرهیختگان و عموم طبقات مردمی به زبان های مختلف و با فرمت های گوناگون تولید و در فضای مجازی به صورت رایگان در اختیار علاقمندان قرار دهد.

اهداف:
1.بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام)
2.تقویت انگیزه عامه مردم بخصوص جوانان نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی
3.جایگزین کردن محتوای سودمند به جای مطالب بی محتوا در تلفن های همراه ، تبلت ها، رایانه ها و ...
4.سرویس دهی به محققین طلاب و دانشجو
5.گسترش فرهنگ عمومی مطالعه
6.زمینه سازی جهت تشویق انتشارات و مؤلفین برای دیجیتالی نمودن آثار خود.

سیاست ها:
1.عمل بر مبنای مجوز های قانونی
2.ارتباط با مراکز هم سو
3.پرهیز از موازی کاری
4.صرفا ارائه محتوای علمی
5.ذکر منابع نشر
بدیهی است مسئولیت تمامی آثار به عهده ی نویسنده ی آن می باشد .

فعالیت های موسسه :
1.چاپ و نشر کتاب، جزوه و ماهنامه
2.برگزاری مسابقات کتابخوانی
3.تولید نمایشگاه های مجازی: سه بعدی، پانوراما در اماکن مذهبی، گردشگری و...
4.تولید انیمیشن، بازی های رایانه ای و ...
5.ایجاد سایت اینترنتی قائمیه به آدرس: www.ghaemiyeh.com
6.تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و...
7.راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی
8.طراحی سیستم های حسابداری، رسانه ساز، موبایل ساز، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک، SMS و...
9.برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم (مجازی)
10.برگزاری دوره های تربیت مربی (مجازی)
11. تولید هزاران نرم افزار تحقیقاتی قابل اجرا در انواع رایانه، تبلت، تلفن همراه و... در 8 فرمت جهانی:
1.JAVA
2.ANDROID
3.EPUB
4.CHM
5.PDF
6.HTML
7.CHM
8.GHB
و 4 عدد مارکت با نام بازار کتاب قائمیه نسخه :
1.ANDROID
2.IOS
3.WINDOWS PHONE
4.WINDOWS
به سه زبان فارسی ، عربی و انگلیسی و قرار دادن بر روی وب سایت موسسه به صورت رایگان .
درپایان :
از مراکز و نهادهایی همچون دفاتر مراجع معظم تقلید و همچنین سازمان ها، نهادها، انتشارات، موسسات، مؤلفین و همه بزرگوارانی که ما را در دستیابی به این هدف یاری نموده و یا دیتا های خود را در اختیار ما قرار دادند تقدیر و تشکر می نماییم.

آدرس دفتر مرکزی:

اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول
وب سایت: www.ghbook.ir
ایمیل: Info@ghbook.ir
تلفن دفتر مرکزی: 03134490125
دفتر تهران: 88318722 ـ 021
بازرگانی و فروش: 09132000109
امور کاربران: 09132000109