۵ پیام در شهادت مظلومانه حضرت فاطمه‌زهرا علیها‌السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه : فاضل‌موحدی‌لنکرانی، محمد، ۱۳۱۰ -
عنوان و نام پدیدآور : ۵ پیام در شهادت مظلومانه حضرت فاطمه‌زهرا علیها‌السلام/از پیامهای فاضل‌لنکرانی.
مشخصات نشر : قم: مرکز فقه ائمه اطهار، ۱۳۸۵.
مشخصات ظاهری : ۶۳ ص.
شابک : ۵۰۰۰ ریال:964-7709-28-5
یادداشت : کتابنامه: ص. ۴۹ - ۶۳؛ همچنین به صورت زیرنویس.
عنوان گسترده : پنج پیام در شهادت مظلومانه حضرت فاطمه‌زهرا علیها‌السلام.
موضوع : فاطمه‌زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق.-- فضایل -- احادیث -- مقاله‌ها و خطابه‌ها.
موضوع : فاطمه‌زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق.-- احادیث اهل سنت.
رده بندی کنگره : BP۲۷/۲۸/ف۲پ۹
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۷۳
شماره کتابشناسی ملی : ۱۰۴۲۵۱۴

مقدمه


قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: «فاطمةُ بضعة منّی من آذاها فقد آذانی ...»[1].


پنج پیام، ص: 8
در این سال‌ها ایّام فاطمیّه، به‌خصوص فاطمیّه دوّم- و به‌ویژه روز شهادت حضرت صدّیقه طاهره علیها السلام روز سوّم جمادی‌الثانی-، حال و هوای کشور و دسته‌جات عزاداری رنگ و بویی خاص به خود گرفته، مغازه‌ها تعطیل و دسته‌جات عزاداری، سینه‌زنی و زنجیرزنی در خیابان‌ها به سوگ بانویی می‌نشینند که پاره تن پیامبر، همسر امیر مؤمنان و مادر امامان معصوم علیهم السلام است[2].
همان بانویی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر در خانه او می‌ایستاد و با صدای بلند می‌فرمود:
«السّلام علیکم یا أهل بیت النّبوّة ...»[3].


پنج پیام، ص: 10
بدین وسیله بر مردمان بعد از خود اتمام حجّت می‌کند: مقصود من از اهل‌بیتی که سفارش آنها را نموده‌ام، اهل این خانه است و عمود این خانه فاطمه زهرا علیها السلام است؛ امّا چیزی از غروب خورشید نبوّت نگذشته بود که غروب غمگین دیگری را برای عالم اسلام بوجود آوردند و ماه جمال فاطمه زهرا علیها السلام در جوانی[4] به واسطه ظلم،

پنج پیام، ص: 11
ستم و آزار نامردمان غروب کرد و سبب گردید که مرد جنگ‌ها و میدان مبارزه با ابطال عرب، یعنی حضرت امیرمؤمنان علیه السلام از پای درآید.
هنگامی که آن حضرت بدن مطهر بانوی ایمان، زهرای مرضیّه را نیمه شب و مخفیانه به خاک سپرد[5]، غم و اندوه به خانه دلش

پنج پیام، ص: 12
هجوم می‌آورد؛ با این حال، مولای متّقیان با استعانت به درگاه خداوند به نماز می‌ایستاد، و شکایت به خدا می‌برد.
آیا این آخرین مظلومیّت خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله بود؟ باید گفت که چنین نبود و وقایعی مانند خانه‌نشینی حضرت
پنج پیام، ص: 13
علی علیه السلام، جنگ معاویه، خوارج نهروان و اصحاب جمل با آن حضرت، مظلومیّت وصیّ آن بزرگوار حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام، شهادت امام حسین علیه السلام به همراه اصحاب و فرزندانش در کربلا و به طور کلّی مظلومیّت همه امامان معصوم در طول تاریخ، ادامه همان مظلومیّت بود؛ لیکن مظلومیّت مضاعف انکار ظلم بر مظلوم است.
حادثه‌ای که در شرف وقوع بود و عدّه‌ای با زیر سؤال بردن شهادت حضرت زهرا علیها السلام و ظلم‌هایی که به آن حضرت روا شده بود، در صدد انکار مظلومیّت و ظلم و ستم‌های وارده بر پاره تن رسول خدا صلی الله علیه و آله بودند.
امّا با بیداری مراجع عظام تقلید و از جمله حضرت آیت‌اللَّه العظمی فاضل لنکرانی (مدّ ظلّه) این توطئه شوم خنثی شده، از روز شهادت حضرت زهرا علیها السلام عاشورایی دیگر ساختند و با تشویق مردم به عزاداری و بزرگداشت این روزها اعلام کردند: اگر آن زمان نبودیم که از اهل‌بیت علیهم السلام دفاع کنیم، امروز با عزاداری، سینه‌زنی، تشکیل هیأت‌های عزاداری و پیام‌ها نمی‌گذاریم مظلومیّت فاطمه زهرا علیها السلام به فراموشی سپرده شود.
شایان ذکر است حضرت آیةاللَّه العظمی فاضل لنکرانی (دام ظلّه العالی) سالیانی است که به مناسبت سالگشت شهادت مظلومانه حضرت صدّیقه کبری فاطمة الزهراء علیها السلام به جهت اهتمام بر سوگواری و عزاداری این مصیبت جانگداز از سوی مردم اقدام به صدور پیام‌هایی
پنج پیام، ص: 14
نموده‌اند که تقدیم به علاقمندان و دوستان اهل‌بیت عصمت و طهارت علیهم السلام می‌گردد.
امید است مقبول درگاه احدیّت قرار گرفته و موجب خشنودی آن بانوی رنج‌دیده و فرزند دلبندش حضرت ولی عصر (عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف) گردد.
مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام

پنج پیام، ص: 15

1


بسم اللَّه الرحمن الرحیم

الحمد للَّه‌ربّ العالمین والصّلاة والسّلام علی سیّدنا محمّد وآله الطاهرین سیّما الصدّیقة الشهیدة فاطمة الزهراء واللعن علی أعدائهم اجمعین.

این ایّام مصادف است با شهادت بزرگ‌ترین بانوی جهان اسلام حضرت فاطمه زهرا؛ آن حقیقت، گوهری است که تا کنون ابعاد وجودی‌اش برای اهل فکر و بصیرت به صورت صحیح و دقیق روشن نگشته است و او را فاطمه گفته‌اند؛ زیرا که خلق از کنه معرفت او محرومند[6].
ذاتی که از غضب او پیامبر صلی الله علیه و آله و حقّ‌تعالی غضب می‌کنند و از رضایت او خشنود می‌گردند[7]

پنج پیام، ص: 16
حقیقتی که می‌توان گفت علاوه بر این که محور اهل کساء است[8]، محور اصلی اهل‌بیت در آیه تطهیر است[9] و از شعاع وجودی

پنج پیام، ص: 17
او اراده حقّ‌تعالی بر إذهاب رجس و تطهیر آنان تعلّق گرفت.
ما که اکنون مفتخر به پیروی از آن بانوی گرامی و فرزندان
پنج پیام، ص: 18
معصوم وی هستیم، باید در شرایط کنونی آگاهی بیشتر نسبت به افکار و اندیشه‌ها و دستورالعمل‌های آنان داشته باشیم و مبادا در انجام وظایف خود کوتاهی نماییم.
لازم است علمای بلاد و خطبای محترم علاوه بر آن که مجالس عزاداری را هر چه باشکوه‌تر انجام می‌دهند، ابعاد معنوی و علمی آن حضرت را مورد توجّه خاص قرار دهند و بحمداللَّه مکتب تشیّع مشحون از استدلال و منطق است و اهل انصاف و تدبّر به راحتی در برابر آن خضوع می‌نمایند.
دشمن، امروزه به خوبی دریافته است که برای تهی نمودن این ملّت و سیطره بر امور آنان، باید آنچه را که تجلّی اعتقادات و ایمان مردم است، خاموش و کم‌رنگ سازد، روزی با جهالت تامّ و تمام، گریه و عزاداری بر حضرت سیّدالشهداء علیه السلام را امری لغو، و مورد شبهه قرار داده و روزی در شهادت فاطمه زهرا علیها السلام تردید می‌کند؛ در حالی که این امر از واضحات تاریخ اسلام است.
معاندان بدانند اگر به خیال خود در شهادت آن حضرت شبهه‌ای را القاء کنند، هرگز نمی‌توانند در مظلومیّت ایشان و ستم‌هایی که بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله به ایشان وارد شد[10]، خدشه‌ای را تصوّر نمایند؛ عمر

پنج پیام، ص: 19
کوتاه وی[11]، خطبه آتشین و سراسر استدلالی او در مسجدالنّبی صلی الله علیه و آله[12]،

پنج پیام، ص: 20
گریه‌های شبانه‌روزی ایشان[13] و دفاع محکم آن حضرت از حریم ولایت[14]، همه ادلّه روشنی بر مظلومیّت آن بانو است و از این جهت،

پنج پیام، ص: 21
جهان اسلام در مظلومیّت او و شوهرش همیشه عزادار و سوگوار است.
انقلاب اسلامی، از توجه خاصّ ملّت ایران به همین ایّام، نشأت گرفت و امروزه بهترین عامل برای حفظ و تداوم آن، اهمیّت دادن به چنین ایّامی است؛ لازم است مؤمنین و پیروان اهل بیت علیهم السلام به ایّام فاطمیّه بیش از گذشته اهتمام ورزیده و نگذارند این حادثه ناگوار در لابلای حوادث دیگر کم رنگ شود؛ و خصوصاً روز سوّم جمادی‌الثّانی که از طرف دولت جمهوری اسلامی تعطیل عمومی اعلام شده است را مورد عنایت خاص قرار دهند.
باشد که آن حضرت را که مادر فرهنگ تشیّع است، در این راه همراهی نماییم و در روز قیامت مورد شفاعت خاص ایشان و اولاد طاهرینش قرار گیریم.
والسّلام علی جمیع إخواننا المؤمنین ورحمة اللَّه وبرکاته.


محمّد فاضل لنکرانی 30/ 5/ 80

پنج پیام، ص: 23

2


بسم اللَّه الرحمن الرحیم

إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الْأَخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُّهِینًا[15]؛ و قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: فاطمة بضعة منّی من
آذاها فقد آذانی[16]

یکی از بزرگترین افتخارات شیعه، داشتن شخصیّتی است که سیّده زنان عالم[17] و دارای مقام عصمت و طهارت است، و به مقتضای

پنج پیام، ص: 24
آیه تطهیر[18] که در مورد پنج تن نازل شد و در رأس آنها رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله است[19]، از هر رجس و پلیدی و هر گناه و معصیت بر حسب اراده تکوینی خداوند متعال دور، و به طهارت مطلقه و پاکی از هر جهت آراسته است.
مقام شامخ آن بزرگوار از افق افکار محدود و نارسای ما، بیرون، و دست اندیشه و فکر ما از پی بردن به آن کوتاه است[20].
او اوّلین شهیده راه پر افتخار ولایت و امامت بود وائمه معصومین علیهم السلام عموماً به فرزندی ایشان افتخار می‌کردند[21].

پنج پیام، ص: 25
فاطمه علیها السلام زنی است که در اوج مظلومیت و با وجود مصائب فراوان، خصوصاً مصیبت از دست دادن پیامبر صلی الله علیه و آله و در شرائط بسیار حسّاس که بشر عادی حتّی قادر بر تکلّم معمولی نیست، در حضور حکّام و بزرگان قوم آنچنان خطبه‌ای[22] ایراد می‌کند که خردمندان از درک آن عاجزند که چگونه یک زن در چنین موقعیّتی بتواند این‌گونه مستدل و محکم سخن گوید، آنهم مطالبی بسیار مهمّ و مربوط به توحید و نبوّت و امامت و نیز سرزنش کسانی که به حکم راحت طلبی و زندگی آرام، وظیفه الهی خود را ترک و در برابر ظلم دیگران سکوت نموده‌اند.
آری، باید اعتراف نماییم که مع الأسف بعد از گذشت یکهزار و

پنج پیام، ص: 26
چهارصد سال، نتوانسته‌ایم آن گوهر بی‌نظیر را بشناسیم و از آن تأسف‌آورتر، آن‌که جهل و نادانی و چه بسا هواهای نفسانی و فریب افکار به ظاهر جدید خوردن، سبب آن گردیده که برخی کوردلان، مقامات آن حضرت را مورد تردید قرار دهند.
آری، هرگز برای بشر عادی قابل فهم نیست که یک زن از نوع بشر، به حدّی از رشد و تعالی برسد که رضایت او محور رضایت حقّ‌تعالی گردد[23].
مدّتی است مطالبی عاری از حقیقت و کاشف از عناد و لجاج در مورد ایشان گفته یا نوشته می‌شود که وجدان هر منصف و علاقمند به حقیقت را جریحه‌دار می‌سازد.
صحیح است که مسأله وحدت مورد

پنج پیام، ص: 27
تأکید معمار بزرگ انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره بود؛ امّا مقصود آن حضرت این نبود که شیعه از مبانی اعتقادی متقن و محکم خویش دست بردارد و شاهد کذب و دروغ حتّی نسبت به فاطمه زهرا علیها السلام باشد؛ بلکه به وضوح مقصود ایشان این بود که مسلمین عموماً در برابر دشمنان اسلام، ابرقدرت جهانی متحد شوند تا دشمن نتواند در حقیقت اسلام رخنه ایجاد نماید.
اینک بر شیعیان و پیروان اهل بیت علیهم السلام است که دوشنبه روز سوّم جمادی‌الثانی را که برحسب روایات صحیحه[24] مصادف با

پنج پیام، ص: 32
شهادت آن حضرت بوده و دولت جمهوری اسلامی ایران آن را تعطیل رسمی اعلام کرده است، هر چه باشکوه‌تر عزاداری نمایند و مجالس و محافل آن حضرت را کمّاً و کیفاً رونق بخشیده، و با دستجات عزادار در کوچه‌ها و خیابان‌ها ظاهر شوند تا فی‌الجمله حقّ آن شهیده را ادا کرده باشیم.
پیدا است که بی تفاوتی در این رابطه آثار منفی نگران‌کننده در پیش خواهد داشت.
والسلام علی جمیع عباد اللَّه الصالحین.


محمّد فاضل لنکرانی 18/ 5/ 1381

پنج پیام، ص: 33

3


بسم اللَّه الرحمن الرحیم

إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الْأَخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُّهِینًا.
[25] قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: فاطمة بضعة منّی
یؤذینی ما آذاها[26].

پیرو نوشتاری که سال گذشته به مناسبت سالروز شهادت صدّیقه کبری فاطمه زهرا علیها السلام تحریر شد، معروض می‌دارد:
بزرگداشت شهادت این بانوی بزرگوار که اوّلین و باشخصیّت‌ترین شهیده راه ولایت است، تجدید عهد با مقام شامخ ولایت که اکمال دین و اتمام نعمت[27] خداوند با آن است، می‌باشد.

پنج پیام، ص: 34
فاطمه‌ای که رضایت او رضایت پیامبر صلی الله علیه و آله و رضایت پیامبر رضایت خداست و غضب او غضب پیامبر و غضب پیامبر غضب خداست[28].
فاطمه‌ای که ائمّه بزرگوار ما یعنی کامل‌ترین انسان‌های تاریخ بشریت به مادری او افتخار می‌ورزیدند[29].
فاطمه‌ای که با عمر بسیار کوتاهش[30]، تشیّع را برای همیشه بیمه کرد، فاطمه‌ای که با خطبه غرّایش[31] دوست و دشمن را حیرت زده نمود.
فاطمه‌ای که با گریه‌های مداومش[32] در داخل و خارج شهر مدینه، عظمت مصیبت از دست‌دادن پدر و مظلومیّت شوهرش را به گوش همگان رسانید و هنوز، گویا صدای او در فضای مدینه طنین‌انداز است.
ما شیعیان افتخار می‌کنیم که معارف حقیقی و بی‌شائبه دین را از مکتب فرزندان معصوم او فرا گرفته‌ایم.
معارفی‌که با عقل سلیم

پنج پیام، ص: 35
منطبق، و در هر شرایطی قابل عرضه، و برخوردار از جامعیّتی که به همه نیازهای بشری پاسخگوست.
با مکتب فاطمه و فرزندان او علیهم السلام ملّت بزرگ و آگاه ایران توانست در برابر ظلم ظالمین ایستادگی، و استقلال و عزّت خود را بدست آورند.
از این جهت، دشمنان قسم‌خورده اسلام متوّجه این نکته شده‌اند که برای نابودی این ملّت باید فاطمیّه و عاشورا، شعبان و رمضان را از این ملّت بگیرند و آنگاه به اهداف شوم خود نایل شوند.
در اینجا تذکّر مجدّد این نکته را لازم می‌دانم که تعظیم این ایّام و به پا داشتن مجالس عزا و مصیبت، از سیره مسلّمه و عملی امام خمینی قدس سره بود و این امر ارتباطی به قضیّه وحدت ندارد.
وحدتی را که امام بزرگوار و آیةاللَّه بروجردی قدس سره بر آن تأکید داشتند، به این معنی نیست که شیعه نسبت به اعتقادات مسلّمه خود سکوت کند، و یا آن را نادیده بگیرد، بلکه مقصود وحدت تمامی مسلمین در برابر استکبار جهانی است که داعیه قدرت منحصره دارد و با الهام از صهیونیزم در فکر فرو پاشیدن مبانی متقن اسلام است.
اینک بر عموم شیعیان است که در روز سوّم جمادی‌الثانی که از طرف دولت جمهوری اسلامی تعطیل رسمی است، محافل و مجالس عزا اقامه نموده و با دستجات عزادار در کوچه‌ها و
پنج پیام، ص: 36
خیابان‌ها ظاهر شوند تا گوشه‌ای از حق آن شهیده را ادا کرده باشیم.
یُرِیدُونَ لِیُطْفُواْ نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَ هِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْکفِرُونَ[33]؛ نور الهی برای همیشه تاریخ روشن، و دل‌های خالی از تعصّب از آن استضائه می‌نمایند.
محمّد فاضل لنکرانی 7/ 5/ 1382

پنج پیام، ص: 37

4


بسم اللَّه الرحمن الرحیم

إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الْأَخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُّهِینًا[34].
قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: فاطمة بضعة منی
یؤذینی ما آذاها[35].

در ایّام شهادت عصمت کبری فاطمه زهرا علیها السلام قرار گرفته‌ایم.
وجود شریفی که هم امّ ابیها بود و هم امّ و مادر گرامی ائمه اطهار علیهم السلام[36].

پنج پیام، ص: 38
حقیقتی که محور اهل بیت عصمت و طهارت و رمزی عظیم در خلقت، که بشریّت حتّی شیعیان و محبّین نتوانسته‌اند او را بشناسند.
انسیه‌ای[37] که حقیقت نورانی او در پس پرده‌های ظلم و عناد و جهل و

پنج پیام، ص: 39
خصومت باقی ماند و تا قیامت هم روشن نخواهد شد.
شیعه و بلکه همه انسانیّت و ملک و ملکوت به وجود چنین مخلوقی افتخار نموده و این کوثر[38] عظیم خدادادی را سبب بقاء دین پیامبر صلی الله علیه و آله و سیراب شدن جامعه بشری از کمالات و علوم و سجایای فرزندان گرام او می‌داند.
واقعاً اگر زهرا علیها السلام نمی‌بود و این دُرّ گرانبهای وجود تجلّی نمی‌کرد، چه افق تاریکی بر عالم تکوین و تشریع ترسیم می‌گشت؟! همه انسانها بر حسب آیه شریفه قُل لَّآأَسَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی[39].
در برابر حقّ معنوی بزرگ پیامبر در هدایت بشریّت، موظّف به یک تکلیف مشترکند و آن، مودّت و محبّت به

پنج پیام، ص: 40
ذی القربی و خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله است که در رأس آنان زهرای اطهر است[40].

پنج پیام، ص: 41
این امر به عنوان یک تکلیف و فریضه برای همه انسان ها در تمامی دوران است و اختصاص به مردم زمان آن حضرت نداشته است.
مودّت نسبت به فاطمه، تکریم و تعظیم آن حضرت، و احیای یاد و خاطره او و ذکر رنج‌ها و مصائبی است که بر آن وجود نازنین وارد شده است[41].
ما هیچگاه نمی‌توانیم آن مصائب را فراموش نماییم و تاریخ گواه بر این امر است که در مدّت عمر کوتاه[42] چه زجرها و ظلم‌ها بر آن یگانه بانو وارد شد که امیرالمؤمنین علی علیه السلام که در رأس موحّدین است، بعد از شهادت او فرمود: حزن و اندوهم همیشگی است و پایان نمی‌پذیرد[43].
آیا با چنین تعبیری، شیعه حضرت علی علیه السلام و امّت

پنج پیام، ص: 42
پیامبر صلی الله علیه و آله می‌تواند جدای از این حزن و ماتم باشد؟ از این جهت، بر شیعیان و پیروان اهل بیت علیهم السلام است که در روز چهارشنبه سوّم جمادی الثانی، که بر حسب روایات صحیحه[44] مصادف با شهادت آن حضرت است و بحمد اللَّه در کشور جمهوری اسلامی تعطیل رسمی است، هر چه بیشتر در احیای این امر بکوشند و با فریادها و عزاداری‌ها و دستجات، ارادت خود را به آن حضرت اظهار و گوشه‌ای از حقوق آن شهیده را ادا نمایند.
انشاء اللَّه.

محمّد فاضل لنکرانی 29/ 4/ 83


پنج پیام، ص: 43

5


بسم اللَّه الرحمن الرحیم

«السلام علیک یا أیّتها الصّدیقة الشّهیدة[45]»

در آستانه سالگرد شهادت بزرگ بانوی اسلام وجهان فاطمه زهرا سلام اللَّه علیها قرار داریم.
وجود شریفی که مورد مباهات حق‌تعالی[46] و میوه دل رسول

پنج پیام، ص: 44
خدا صلی الله علیه و آله[47] و همسر امیر المؤمنین علی علیه السلام و مادر امامان معصوم ما است[48].
آن حضرت بزرگترین بانوی عالمیان است.
گرچه در قرآن کریم خداوند نسبت به حضرت مریم فرموده است
«واصطفاک علی نساء العالمین»[49]

، امّا برحسب روایات معتبره این اختیار واصطفاء از آن جهت بوده است که حضرت مریم بدون شوهر ولادت حضرت عیسی (علی نبیّنا وآله وعلیه السلام) را محقّق ساخت و از این جهتِ خاص، حضرت مریم علیها السلام نظیر نداشت.
امّا مقام و عظمت حضرت فاطمه علیها السلام در علم و عصمت و طهارت و عبودیّت و بندگی بر همه زن‌های عالم

پنج پیام، ص: 45
از ازل تا ابد برتری دارد[50].
لازم است شیعیان و مسلمانان روز سوّم جمادی‌الثانی که مصادف با شهادت آن صدّیقه کبری است و از طرف دولت جمهوری اسلامی تعطیل عمومی است را گرامی دارند و با برپایی مراسم سوگواری وعزاداری و به راه انداختن دستجات، این روز را به عاشورایی دوّم تبدیل نمایند، همان‌طوری که به حمد اللَّه در چند سال

پنج پیام، ص: 46
اخیر، این ملّت فاطمی به وظیفه خویش به نحو احسن عمل کردند ولازم است از این جهت تقدیر وتشکر نمایم.
روشن است که تکریم واحترام به زهرای اطهر، همانا تعظیم پیامبر صلی الله علیه و آله و اجر رسالت آن حضرت است.
ملّت عزیز وبزرگوار ایران با تمسّک به حبل محکم ونا گسستنی اهل بیت علیهم السلام[51] افتخارات بزرگی را در صحنه های انقلاب آفرید و

پنج پیام، ص: 47
با همین نیرو به پیش می‌رود؛ باید بدانیم رمز موفقیت ما، ارتباط وایمان کامل به مکتب ائمه طاهرین وتوسّل به آن ذوات مقدّسه است.
هویّت واقعی ما، تشیّع حقیقی و اسلام راستین است.
خداوند متعال هرچه بیشتر ما را از عنایات کوثر خویش فاطمه زهرا علیها السلام[52] بهره‌مند بفرماید.
محمّد فاضل لنکرانی 15/ 4/ 84


پنج پیام، ص: 49

فهرست منابع


1- إثبات الهداة، للشیخ محمّد بن الحسن بن علی بن محمّد بن الحسین، المعروف بالحرّ العاملی (1033- 1104) المطبعة العلمیّة، قم، 1404 ه.
2- الاحتجاج، لأبی منصور أحمد بن علیّ بن أبی طالب الطبرسی (من أعلام القرن السادس) دار الاسوة، قم، الطبعة الثالثة، 1422 ه.
3- إحقاق الحقّ وإزهاق الباطل، للسیّد الشهید ضیاء الدِّین القاضی نور اللَّه بن شریف الدِّین بن ضیاء الدِّین نور اللَّه بن محمّد شاه الحسینی المرعشی التستری (956- 1019) منشورات مکتبة آیة اللَّه المرعشی النجفی، قم.
4- الاختصاص، لأبی عبداللَّه محمّد بن محمّد بن النعمان العُکبری البغدادی، المعروف بالشیخ المفید (336- 412) دار المفید، بیروت، الطبعة الثانیة، 1414 ه.
5- اختیار معرفة الرجال، المعروف ب «رجال الکشّی» لشیخ الطائفة أبی جعفر محمّد بن الحسن بن علیّ الطوسی (385- 460) جامعة مشهد، 1348 ش.
6- الإرشاد فی معرفة حجج اللَّه علی العباد، لأبی عبداللَّه محمّد بن
پنج پیام، ص: 50
محمّد بن النعمان العُکبری البغدادی، المعروف بالشیخ المفید (336- 412) مؤسّسة آل البیت علیهم السلام، بیروت، الطبعة الثانیة، 1414 ه.
7- إرشاد القلوب، المُنجی من عمل به من ألیم العقاب، لأبی محمّد الحسن بن أبی الحسن علیّ بن محمّد الدیلمی (من أعلام القرن الثامن) دار الاسوة للطباعة والنشر، قم، الطبعة الثانیة، 1424 ه.
8- الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، لأبی عمر یوسف بن عبداللَّه ابن محمّد بن عبد البرّ بن عاصم النمری (368- 463) دار الأعلام، الاردن- عمّان، الطبعة الاولی، 1423 ه.
9- اسد الغابة فی معرفة الصحابة، لعزّ الدِّین أبی الحسن علیّ بن أبی الکرم محمّد بن محمّد بن عبد الکریم الشیبانی، المعروف بابن الأثیر الجزری (555- 630) دار الفکر، بیروت، الطبعة الاولی، 1419 ه.
10- إقبال الأعمال، للسیّد رضیّ الدِّین علیّ بن موسی بن جعفر بن طاووس (589- 664)، نشر مکتبة الإعلام الإسلامی، قم، الطبعة الثانیة، 1419 ه.
11- الأمالی، لشیخ الطائفة أبی جعفر محمّد بن الحسن بن علیّ بن الحسن الطوسی (385- 460) مؤسّسة البعثة، قم، الطبعة الاولی، 1414 ه.
12- الأمالی، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن الحسین بن موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) مؤسّسة البعثة، قم، الطبعة الاولی، 1417 ه.
13- الأمالی، لأبی عبداللَّه محمّد بن محمّد بن النعمان العکبری البغدادی، الملقّب بالشیخ المفید (338- 413) منشورات جماعة المدرّسین،
پنج پیام، ص: 51
قم المقدّسة، بالافست عن المطبعة الإسلامیّة، طهران، 1403 ه.
14- أنوار التنزیل وأسرار التأویل، المعروف ب «تفسیر البیضاوی» لناصر الدِّین أبی سعید عبداللَّه بن عمر بن محمّد بن علیّ البیضاوی الشافعی (م 685) شرکة مکتبة ومطبعة مصطفی البابی الحلبی وأولاده، مصر، الطبعة الثانیة، 1388 ه.
15- بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الأطهار علیهم السلام، للعلّامة المولی محمّد باقر بن محمّد تقی المجلسی (1037- 1110، 1111) دار الکتب الإسلامیّة، طهران.
16- البدایة والنهایة، لأبی الفداء إسماعیل بن عمر بن کثیر بن ضوء ابن کثیر بن زرع، المعروف بابن کثیر (700- 774) دار الحدیث، القاهرة، الطبعة الاولی، 1413 ه.
17- البرهان فی تفسیر القرآن، للسیّد هاشم بن سلیمان بن إسماعیل ابن عبد الجواد بن علیّ بن سلیمان بن السیّد ناصر الحسینی البحرانی التوبلی الکتکتانی (م 1107) مؤسّسة البعثة، قم، الطبعة الاولی، 1415 ه.
18- بشارة المصطفی صلی الله علیه و آله لشیعة المرتضی علیه السلام، لأبی جعفر عماد الدِّین محمّد بن أبی القاسم علی بن محمّد بن علی بن رستم بن یزدبان الطبری الآملی الکجّی (کان حیّاً 553) مؤسّسة النشر الإسلامی، قم، الطبعة الثالثة، 1425 ه.
19- بیت الأحزان فی ذکر أحوالات سیّدة نساء العالمین فاطمة الزهراء علیها السلام، للشیخ عبّاس بن محمّد رضا بن أبی القاسم القمّی (1294- 1359) دار الحکمة، قم، الطبعة الاولی، 1412 ه.
پنج پیام، ص: 52
20- تاریخ الامم والملوک (تاریخ الطبری) لأبی جعفر محمّد بن جریر الطبری (224- 310)، بیروت بالافست عن الطبعة بالقاهرة، 1387 ه.
21- تاریخ بغداد (تاریخ مدینة السلام)، لأبی بکر أحمد بن علی بن ثابت، المشهور بالخطیب البغدادی (392- 463) دار الغرب الإسلامی، بیروت، الطبعة الاولی، 1422 ه.
22- تاریخ الیعقوبی، لأحمد بن أبی یعقوب بن جعفر بن وهب بن واضح الکاتب، المعروف بالیعقوبی، دار صادر، بیروت.
23- تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، للسیّد شرف الدِّین علیّ الحسینی الأسترابادی النجفی (من مفاخر أعلام القرن العاشر) مؤسّسة النشر الإسلامی، قم، الطبعة الاولی، 1409 ه.
24- التبیان فی تفسیر القرآن، لشیخ الطائفة أبی جعفر محمّد بن الحسن بن علی بن الحسن الطوسی (385- 460) مؤسّسة الأعلمی للمطبوعات، بیروت، بالافست عن مکتبة الأمین فی النجف الأشرف.
25- تفسیر جوامع الجامع، لأبی علی الفضل بن الحسن بن الفضل الطبرسی (469- 548) مؤسّسة انتشارات جامعة تهران، الطبعة الثالثة، 1377 ش.
26- تفسیر العیّاشی، لأبی النضر محمّد بن مسعود بن محمّد بن عیّاش السلمی السمرقندی، المعروف بالعیّاشی (من أعلام القرن الثالث الهجری) المکتبة العلمیّة الإسلامیّة، طهران، الطبعة الاولی، 1380- 1381 ه.
27- تفسیر غرائب القرآن ورغائب الفرقان، لنظام الدِّین الحسن بن محمّد بن حسین القمّی النیسابوری (کان حیّاً 828) دار الکتب العلمیّة،
پنج پیام، ص: 53
بیروت، الطبعة الاولی، 1416 ه.
28- تفسیر فرات، لأبی القاسم فرات بن إبراهیم الکوفی.
(من أعلام الغیبة الصغری) مؤسّسة الطباعة والنشر لوزارة الثقافة والإرشاد الإسلامی، طهران، الطبعة الاولی، 1410 ه.
29- تفسیر القمّی، لأبی الحسن علیّ بن إبراهیم بن هاشم القمّی (من أعلام قرنی 3 و 4) مطبعة النجف، النجف، الطبعة الثانیة، 1387 ه.
30- التفسیر الکبیر، لأبی عبداللَّه محمّد بن عمر بن الحسن بن الحسین بن علی التیمی البکری الطبرستانی، المعروف بالفخر الرازی (543- 606) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الثالثة، 1420 ه.
31- تفسیر کنز الدقائق وبحر الرغائب، لمیرزا محمّد المشهدی ابن محمّد رضا بن إسماعیل بن جمال الدِّین القمّی (م حدود 1125) مؤسّسة النشر الإسلامی، قم، الطبعة الاولی، 1407- 1413 ه.
32- تلخیص الشافی، لشیخ الطائفة أبی جعفر محمّد بن الحسن بن علیّ الطوسی (385- 460) مؤسّسة انتشارات المحبّین، الطبعة الاولی، 1382 ش.
33- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال، لجمال الدِّین أبی الحجّاج یوسف بن عبد الرحمن بن یوسف بن عبد الملک بن یوسف بن علی ابن أبی الزهر القضاعی، المعروف بالمزّی (654- 742)، دار الفکر، بیروت، 1414 ه.
34- التوحید، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن الحسین بن موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) منشورات جماعة المدرّسین، قم.
پنج پیام، ص: 54
35- جامع الأحادیث، لجلال الدِّین عبد الرحمن بن أبی بکر بن محمّد بن سابق الدِّین الخضیری الأسیوطی، المعروف بالسیوطی (849- 911) دار الفکر، بیروت، 1414 ه.
36- جامع البیان عن تأویل آی القرآن (تفسیر الطبری) لأبی جعفر محمّد بن جریر الطبری (224- 310) دار ابن حزم، بیروت، الطبعة الاولی، 1423 ه.
37- الجامع الکبیر، لأبی عیسی محمّد بن عیسی بن سورة بن موسی ابن الضحّاک السلمی (209- 279) دار الغرب الإسلامی، بیروت، الطبعة الثانیة، 1998 ه.
38- الجامع لأحکام القرآن، لأبی عبداللَّه محمّد بن أحمد بن أبی بکر بن فرح الأنصاری الخزرجی الأندلسی القرطبی (م 671) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1405 ه.
39- الجواهر النقی، المطبوع ضمن السنن الکبری للبیهقی (ط ه) لعلاء الدِّین بن علی بن عثمان الماردینی، الشهیر بابن الترکمانی (م 745) مطبعة مجلس دائرة المعارف النظامیّة، حیدر آباد الدکن، الطبعة الاولی، 1344 ه.
40- حلیة الأولیاء، لأبی نعیم أحمد بن عبداللَّه بن أحمد بن إسحاق ابن موسی بن مهران الأصبهانی (336- 430) دار الکتب العلمیّة، بیروت.
41- الخصال، لأبی جعفر محمّد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) مؤسّسة النشر الإسلامی، قم، الطبعة الخامسة، 1416 ه.
42- الدرّ المنثور فی التفسیر بالمأثور، لجلال الدِّین عبد الرحمن ابن
پنج پیام، ص: 55
أبی بکر بن محمّد بن أبی بکر بن عثمان بن محمّد بن خضر بن أیّوب بن محمّد همام الدِّین الحضیری، المعروف بالسیوطی (849- 911) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الاولی 1421 ه.
43- دلائل الإمامة، لأبی جعفر محمّد بن جریر بن رستم الطبری (من أعلام القرن الخامس) مؤسّسة البعثة، قم، الطبعة الاولی، 1413 ه.
44- دلائل النبوّة ومعرفة أحوال صاحب الشریعة، لأبی بکر أحمد ابن الحسین بن علی بن موسی البیهقی الخسروجردی (384- 458) دار الکتب العلمیّة، بیروت، الطبعة الاولی، 1405 ه.
45- ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی، للعلّامة الحافظ محبّ الدِّین أبی العبّاس أحمد بن عبداللَّه بن أبی بکر بن محمّد الطبری (615- 794)، مکتبة القدسی، القاهرة، 1356 ه.
46- روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، لشهاب الدِّین أبی الفضائل محمّد بن عبداللَّه الحسینی الآلوسی (1217- 1270) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الاولی، 1420 ه.
47- روضة الواعظین، لأبی علی محمّد بن الحسن بن علی بن أحمد بن علی الفتّال النیسابوری الفارسی (م 508) المطبعة أمیر- قم، الطبعة الاولی، 1368 ش.
48- روضُ الجِنان وروحُ الجَنان فی تفسیر القرآن، المشهور ب «تفسیر الشیخ أبو الفتوح الرازی»، لجمال الدِّین أبی الفتوح الحسین بن علیّ بن محمّد بن أحمد بن الحسین بن أحمد الخزاعی الرازی النیسابوری (م حدود 554) بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی (مؤسّسة الدراسات
پنج پیام، ص: 56
الإسلامیّة التابعة للروضة الرضویّة) مشهد، 1371 ش.
49- سنن أبی داود، لسلیمان بن الأشعث بن عمرو بن عامر السجستانی (202- 275) دار ابن حزم، بیروت، الطبعة الاولی، 1418 ه.
50- سنن الترمذی (الجامع الصحیح) لأبی عیسی محمّد بن عیسی ابن سورة بن موسی بن الضحاک السلمی (209- 279) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1415 ه.
51- السنن الکبری، لأبی بکر أحمد بن الحسین بن علی بن موسی البیهقی الخسروجردی (384- 458) دار الفکر، بیروت، الطبعة الاولی، 1419 ه.
52- سیر أعلام النبلاء، لأبی عبداللَّه شمس الدِّین محمّد بن أحمد ابن عثمان بن قایماز الترکمانی الفارقی، المشتهر بالذهبی (673- 748)، دار الفکر، بیروت، الطبعة الاولی، 1417 ه.
53- الشافی فی الإمامة، للشریف المرتضی علی بن الحسین بن موسی بن محمّد بن موسی بن إبراهیم بن موسی الکاظم بن جعفر الصادق علیهم السلام (355- 436 ه) مؤسّسة الصادق، طهران، الطبعة الثانیة، 1410 ه.
54- شرح الأخبار فی فضائل الأئمّة الأطهار علیهم السلام، للقاضی النعمان ابن محمّد التمیمی المغربی (م 363)، مؤسّسة النشر الإسلامی، الطبعة الاولی، 1409 ه.
55- شرح نهج البلاغة، لعبد الحمید بن هبة اللَّه بن محمّد بن محمّد ابن الحسین المدائنی، المعروف بابن أبی الحدید (586- 655) مؤسّسة إسماعیلیان، قم.
پنج پیام، ص: 57
56- شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی الآیات النازلة فی أهل البیت صلوات اللَّه وسلامه علیهم، لأبی القاسم عبید اللَّه بن عبداللَّه بن أحمد بن محمّد بن حسکان، المعروف بالحاکم الحسکانی (من أعلام القرن الخامس الهجری) مؤسّسة الطبع والنشر التابعة لوزارة الثقافة والإرشاد الإسلامی، الطبعة الاولی، 1411 ه.
57- صحیح البخاری، لأبی عبداللَّه محمّد بن إسماعیل بن إبراهیم ابن المغیرة بن بَردزبَة البخاری الجعفی (194- 256) دار الفکر للطباعة والنشر، 1419 ه.
58- صحیح مسلم، لأبی الحسین مسلم بن الحجّاج بن مسلم القشیری النیسابوری (206- 261) دار ابن حزم، بیروت، الطبعة الاولی، 1416 ه.
59- علل الشرائع، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن الحسین بن موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) المکتبة الحیدریّة ومطبعتها، النجف الأشرف، 1385 ه.
60- عمدة عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار، لأبی الحسین یحیی بن الحسن بن الحسین بن علی بن محمّد بن البطریق الأسدی الحلّی، المعروف بابن البطریق (533- 600) مؤسّسة النشر الإسلامی، قم المشرّفة، 1407 ه.
61- عوالم العلوم والمعارف والأحوال من الآیات والأخبار والأقوال، للشیخ عبداللَّه بن نور اللَّه البحرانی الاصفهانی (من أعلام تلامذة المجلسی) مؤسّسة الإمام المهدی علیه السلام، قم المقدّسة، الطبعة الاولی، 1405- 1416 ه.
62- عیون أخبار الرضا علیه السلام، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن الحسین ابن
پنج پیام، ص: 58
موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) دار العلم، قم، 1377 ه.
63- الغدیر فی الکتاب والسنّة والأدب، للشیخ عبد الحسین أحمد الأمینی النجفی (1320- 1390)، مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیّة، قم، الطبعة الاولی، 1416 ه.
64- فتح القدیر الجامع بین فنّی الروایة والدرایة من علم التفسیر، لمحمّد بن علی بن محمّد بن عبداللَّه بن الحسن بن محمّد بن صلاح بن علی بن عبداللَّه الشوکانی (1173- 1250) دار الفکر، بیروت، الطبعة الثالثة، 1393 ه.
65- فرائد السمطین فی فضائل المرتضی والبتول والسبطین والأئمّة من ذریّتهم علیهم السلام، للشیخ إبراهیم بن محمّد بن المؤیّد أبو بکر بن محمّد بن حمّویه الجوینی الخراسانی، المعروف بالحموی وابن حمّویه (644- 722) مؤسّسة المحمودی للطباعة والنشر، الطبعة الاولی، 1398 ه.
66- الفضائل، للشیخ سدید الدین أبی الفضل شاذان بن جبرئیل بن أبی طالب القمّی (من أعلام القرن السادس) مؤسّسة ولیّ عصر، قم، الطبعة الاولی، 1422 ه.
67- فضائل أهل البیت علیهم السلام من کتاب فضائل الصحابة، لأبی عبداللَّه أحمد بن محمّد بن حنبل (164- 241) و استدراک عبداللَّه بن أحمد بن محمّد بن حنبل (290) وأبی بکر أحمد بن جعفر بن حمدان القطیعی (368) المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیّة، الطبعة الاولی- 1425 ه.
68- قرب الإسناد، لأبی العبّاس عبداللَّه بن جعفر بن الحسین بن مالک
پنج پیام، ص: 59
بن جامع الحمیری القمّی (من أعلام القرن الثالث) مؤسّسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، بیروت، الطبعة الاولی، 1413 ه.
69- الکافی، لثقة الإسلام أبی جعفر محمّد بن یعقوب بن إسحاق الکلینی الرازی (م 329) دار الکتب الإسلامیّة، طهران، الطبعة الثالثة، 1388- 1389 ه.
70- الکامل فی التاریخ، لعزّ الدِّین أبی الحسن علی بن محمّد بن محمّد بن عبد الکریم بن عبد الواحد الشیبانی، المعروف بابن الأثیر (555- 630) دار الکتاب العربی، بیروت، الطبعة الثالثة، 1422 ه.
71- کتاب سلیم بن قیس الهلالی، لأبی صادق سلیم بن قیس الهلالی العامری الکوفی (م 76) مطبعة نگارش، الطبعة الثالثة، 1423 ه.
72- الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل، لأبی القاسم جار اللَّه محمود بن عمر بن محمّد الخوارزمی الزمخشری (467- 538) دار الکتاب العربی، بیروت، 1366 ه.
73- کشف الغمّة فی معرفة الأئمّة علیهم السلام، لبهاء الدِّین علیّ بن عیسی ابن أبی الفتح الإربلی (م 693) المطبعة العلمیّة، قم، بالافست عن مکتبة بنی هاشم، تبریز، 1381 ه.
74- الکشف والبیان، المعروف تفسیر الثعلبی، لأبی إسحاق أحمد ابن محمّد بن إبراهیم الثعلبی النیسابوری (م 427) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الاولی، 1422 ه.
75- کفایة الأثر فی النصّ علی الأئمّة الاثنی عشر، لأبی القاسم علیّ ابن محمّد بن علیّ الخزّاز القمّی الرازی (من أعلام القرن الرابع) انتشارات بیدار،
پنج پیام، ص: 60
مطبعة الخیّام، قم، 1410 ه.
76- کنز العمّال فی سنن الأقوال والأفعال، لعلیّ بن حسام الدین بن عبد الملک الجونبوری، المشهور بالمتّقی الهندی (885- 975) مؤسّسة الرسالة، بیروت، 1409 ه.
77- لسان المیزان، لشهاب الدِّین أحمد بن علی بن محمّد بن محمّد بن علی بن أحمد، الشهیر بابن حجر العسقلانی (773- 852) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الاولی، 1416 ه.
78- مائة منقبة من مناقب أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب والأئمّة من ولده علیهم السلام من طریق العامّة، لأبی الحسن محمّد بن أحمد بن علیّ بن الحسن بن شاذان القمّی (کان حیّاً 412) مدرسة الإمام المهدی علیه السلام، قم المقدّسة، الطبعة الاولی، 1407 ه.
79- متشابه القرآن ومختلفه، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن شهرآشوب السروی المازندرانی (م 588) انتشارات بیدار.
80- مجمع البیان فی تفسیر القرآن، لأبی علی الفضل بن الحسن بن الفضل الطبرسی (469- 548) دار الفکر، بیروت، 1414 ه.
81- مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، لنور الدِّین علیّ بن أبی بکر بن سلیمان الهیثمی الشافعی (735- 807) دار الکتب العلمیّة، بیروت، 1408 ه.
82- المحاسن، لأحمد بن أبی عبداللَّه محمّد بن خالد بن عبد الرحمن بن محمّد بن علیّ البرقی الکوفی (م 274 أو 280) دار الکتب الإسلامیّة، قم.
83- مروج الذهب ومعادن الجوهر، لأبی الحسن علی بن حسین ابن علی المسعودی (م 645) منشورات دار الهجرة، قم، الطبعة الثانیة، 1404 ه.
پنج پیام، ص: 61
84- المستدرک علی الصحیحین، لأبی عبداللَّه محمّد بن عبداللَّه بن حمدویه بن نعیم بن الحکیم الضبّی الطهمانی النیسابوری الشافعی، المعروف بابن البیّع (321- 405) دار الکتب العلمیّة، بیروت، الطبعة الاولی، 1411 ه.
85- المسند، لأبی عبداللَّه أحمد بن محمّد بن حنبل بن هلال الشیبانی (164- 241) دار الفکر، بیروت، الطبعة الثانیة، 1414 ه.
86- مسند فاطمة الزهراء علیها السلام، للشیخ عزیز اللَّه العطاردی، انتشارات عطارد، الطبعة الاولی، 1412 ه.
87- مشکل الآثار، لأبی جعفر أحمد بن محمّد بن سلامة بن سلمة الأزدی الطحاوی المصری الحنفی (229- 321) دار الکتب العلمیّة، بیروت، الطبعة الاولی، 1415 ه.
88- مصباح الأنوار فی فضائل إمام الأبرار، للشیخ هاشم بن محمّد، من مخطوطات مکتبة العمومی آیة اللَّه المرعشی النجفی، الرقم 5195.
مصباح الکفعمی، أو جنّة الأمان الواقیة وجنّة الأیمان الباقیة، لتقیّ الدِّین إبراهیم بن علی بن الحسن بن محمّد بن صالح بن إسماعیل الحارثی الکفعمی العاملی (840- 905) منشورات الرضی، زاهدی.
89- مصباح المتهجّد، لأبی جعفر محمّد بن الحسن بن علیّ بن الحسن الطوسی، المشتهر بشیخ الطائفة والشیخ الطوسی (385- 460) مؤسّسة فقه الشیعة، بیروت، الطبعة الاولی، 1411 ه.
90- معانی الأخبار، لأبی جعفر محمّد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه القمّی، المعروف بالشیخ الصدوق (م 381) مؤسّسة النشر الإسلامی،
پنج پیام، ص: 62
قم، الطبعة الثالثة، 1416 ه.
91- معجم أحادیث الإمام المهدی علیه السلام، للهیئة العلمیّة فی مؤسّسة المعارف الإسلامیّة، الطبعة الاولی، 1411 ه.
92- المعجم الکبیر، لأبی القاسم سلیمان بن أحمد بن أیّوب اللّخمی الطبرانی (260- 360) دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة الثانیة، 1404 ه.
93- مقاتل الطالبیّین، لعلیّ بن الحسین بن محمّد بن أحمد بن الهیثم بن عبد الرحمان، المعروف بأبی الفرج الأصبهانی (284- 356) دار المعرفة، بیروت.
94- مقتل الحسین علیه السلام، لأبی المؤیّد أخطب خوارزم الموفّق بن أحمد بن محمّد المکّی الخوارزمی (م 568) مکتبة المفید، قم، بالافست، عن الطبعة فی النجف الأشرف 1367 ه.
95- مقتل الحسین علیه السلام (وقعة الطف) للمؤرّخ لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سلیم الأزدی (م 158) المطبعة العلمیّة، قم، الطبعة الثانیة، 1364 ش.
96- مقتل الحسین علیه السلام وقیام المختار، لأبی محمّد أحمد بن أعثم الکوفی، انتشارات أنوار الهدی، قم، الطبعة الثانیة، 1424 ه.
97- المناقب، لأبی المؤیّد أخطب خوارزم الموفّق بن أحمد بن محمّد المکّی الخوارزمی (م 568)، مؤسّسة النشر الإسلامی، قم، الطبعة الثالثة، 1417 ه.
98- مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، لأبی جعفر محمّد بن علیّ بن شهرآشوب
پنج پیام، ص: 63
السروی المازندرانی (م 588) منشورات علّامة، المطبعة العلمیّة، قم.
99- میزان الاعتدال فی نقد الرِّجال، لأبی عبداللَّه شمس الدِّین محمّد بن أحمد بن عثمان بن قایماز الترکمانی الفارقی، المشتهر بالذهبی (673- 748)، دار الفکر، بیروت.
100- المیزان فی تفسیر القرآن، للعلّامة السیّد محمّد حسین الطباطبائی (1321- 1403) مؤسّسة مطبوعاتی إسماعیلیان، قم، الطبعة الثالثة، 1393 ه.
101- نهج البلاغة، وهو مجموع ما اختاره أبو الحسن محمّد بن الحسین بن موسی بن محمّد بن موسی بن إبراهیم بن الإمام موسی بن جعفر علیهم السلام، المعروف ب «الشریف الرضی» (359- 406) من کلام أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السلام، تحقیق الدکتور صبحی الصالح، دار الهجرة، قم.
102- نهج الحقّ وکشف الصدق، لجمال الدِّین أبی منصور الحسن ابن یوسف بن علیّ بن محمّد بن المطهّر الأسدی، المعروف بالعلّامة الحلّی (648- 726) مؤسّسة دار الهجرة، قم، الطبعة الاولی، 1407 ه.[53]


________________________________________
[1] ( 1). این روایت به عبارت‌های مختلفی نقل شده است که بعضی از آنها را با ذکر مصدر بیان می‌کنیم.
1-« فاطمة بضعة منّی، من آذاها فقد آذانی»: فضائل اهل‌البیت علیهم السلام: 240 ح 375، المستدرک علی الصحیحین 3: 173 ح 4750، السنن الکبری بیهقی 15: 276 ح 21460، کنزالعمال 12: 111 ح 34241، کتاب سلیم بن قیس 2: 869 ح 48، شرح الأخبار 3: 30 ح 970، أمالی صدوق: 165 ح 163 با اضافه‌ای، کفایة الاثر: 65، دلائل الإمامة: 135 ح 43، تفسیر روض الجِنان و روح الجَنان 4: 318، مناقب ابن شهرآشوب 3: 332، کشف الغمة 2: 92- 93، بحارالأنوار 43: 39 ح 40 و ص 54 ح 48 و ص 76 ح 63 و ص 80 ح 68، احقاق الحق 10: 209- 211 و ج 19: 77، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 150 و ج 2: 1050.
2-« فاطمة بضعة منّی، یؤذینی ما آذاها»، فضائل أهل‌البیت علیهم السلام: 241 ح 378، صحیح مسلم 4: 1512 ح 94/ 2449، سنن ترمذی 5: 698 ح 3878، و در ادامه آن آمده« وینصبنی ما أنصبها»، المستدرک علی الصحیحین 3: 173 ح 4751، و همچنین در ادامه آن آمده« وینصبنی ما أنصبها»، التفسیر الکبیر فخر رازی 9: 595، تفسیر غرائب القرآن 6: 74، کنز العمال 12: 107 ح 34215، و همچنین در ادامه آن آمده« وینصبنی ما أنصبها»، معانی الاخبار: 303 ح 1 و 2.
إعلام الوری 1: 294، بحارالأنوار 43: 26 ح 26 و در ادامه آن آمده« ویسرّنی ما سرّها و ...
»، احقاق الحق 10: 209- 210، و ج 19: 78، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 145 ح 8- 11، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 336 ح 7.
3-« فاطمة بضعة منّی، یربینی ما رابها( أرابها) ویؤذینی ما آذاها»: فضائل اهل البیت علیهم السلام: 242 ح 379، صحیح بخاری 6: 193 ح 5230، صحیح مسلم 4: 1512 ح 93/ 2449، سنن ترمذی 5: 698 ح 3876، حلیة الأولیاء 2: 40، اسد الغابة 6: 225 رقم 7175، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 53، ذخائر العقبی: 37- 38، تهذیب الکمال 22: 388 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 425 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 326، کنزالعمال 12: 112 ح 34243، شرح الأخبار 3: 60 ح 981، مناقب ابن شهرآشوب 3: 332، بحارالأنوار 43: 39 ح 40، احقاق الحق 10: 190- 199، و ج 19: 83- 84، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 145 و 150، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 336 ح 8.
4-« فاطمة بضعة منّی، فمن اغضبها أغضبنی»: صحیح بخاری 4: 252 ح 3714 و ص 264 ح 3767، کنز العمال 12: 108 ح 34222، جامع الأحادیث 6: 258 ح 14724، شرح الأخبار 3: 31 ح 972 و ص 61 ح 983، مناقب ابن شهرآشوب 3: 332، بحارالأنوار 43: 39 ح 40، احقاق الحق 10: 206- 208، و ج 19: 87- 90، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 150، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 334 ح 3 و ص 335 ح 6.
البته این روایت به تعابیر بسیار دیگری که نزدیک به سی نوع آن را ملاحظه کرده‌ایم در کتب روایی وارد شده است که ذکر تمامی آنها از حوصله این مختصر خارج است.
ولکن به جهت سهولت مراجعه برای تحقیق، بعضی از منابع آنها را نام می‌بریم، مثل: صحیح مسلم 4: 1512- 1513 ح 94- 96/ 2449، صحیح بخاری 4: 255 ح 3729، فضائل اهل‌البیت علیهم السلام: 240- 249 ح 374- 378، الجامع الکبیر ترمذی 6: 173 ح 3868، المستدرک علی الصحیحین 3: 172- 173 ح 4747 و 4749، حلیة الأولیاء 2: 40- 41، و ج 3: 206، السنن الکبری بیهقی 10: 206 ح 13680، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 53- 54، 60، 62، مناقب خوارزمی: 353 ح 364، ذخائر العقبی: 37- 38، سیر أعلام النبلاء 3: 428، 433 رقم 114، مجمع الزوائد 9: 203، کنز العمال 12: 106- 114، و ج 13: 674 ح 27726 و ص 678 ح 37735، 37736 و 37737، جامع الأحادیث 6: 258 ح 14724 و 14725، قرب الإسناد: 112 ح 389، شرح الأخبار 3: 64 ح 987، علل الشرائع 1: 220 ب 149 ح 2، أمالی صدوق: 165 ح 163 و ص 175 ح 178 و ص 575 ح 787، کفایة الاثر: 64، أمالی مفید: 260، أمالی طوسی: 24 ح 30، تلخیص الشافی 3: 122، روضة الواعظین: 150، مناقب ابن شهرآشوب 3: 332، کشف الغمة 2: 92- 93، بحارالأنوار 43: 23- 80، إثبات الهداة 1: 538 ح 166، احقاق الحق 10: 187- 228 و ج 19: 76- 93، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 143- 152، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 136 ح 67 و 68 و ص 145 ح 1 و ص 147 ح 4 و ص 163 ح 27 و ص 333- 337 ح 1، 2، 4، 5، 9- 11 و ص 357- 358 ح 1- 4.
[2] ( 1). منابع آن در ص 37 در پاورقی 3 خواهد آمد.
[3] ( 2). این روایت نیز به عبارت‌های مختلفی نقل شده که با چشم‌پوشی از اختلاف جزئی در عبارات می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم نمود.
یک دسته روایاتی که عبارات آنها با اختلاف اندکی این گونه است: کان رسول اللَّه صلی الله علیه و آله یمرّ بباب فاطمة( علی) ... ویقول: الصلاة ...
« إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهّرَکُمْ تَطْهِیرًا».
دسته دوم هم روایاتی که عبارات آنها با اختلاف کمی این گونه است: کان النبی صلی الله علیه و آله یجی‌ء إلی باب فاطمة( علی) ... ویقول: السلام علیکم ...
« إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ ...».
و ما بعضی از منابع این روایات را با چشم‌پوشی از اختلاف در تعابیر و الفاظ ذکر خواهیم کرد.
منابع دسته اول: فضائل اهل البیت علیهم السلام: 250 ح 390 و 391، مسند احمد 4: 516 ح 13730 و ص 568 ح 14042، سنن ترمذی 5: 352 ح 3219، جامع البیان 12: 11 ح 28492 و 28494، مشکل الآثار 1: 331 ح 784، المستدرک علی الصحیحین 3: 172 ح 4748، شواهد التنزیل 2: 18- 138 ح 637- 644، 665، 667، 695، 772 و 773، مناقب خوارزمی: 60 ح 29، اسد الغابة 6: 226 رقم 7175، ذخائر العقبی: 24- 25، تهذیب الکمال 21: 187- 188 رقم 7921 و ج 22: 389 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 434 رقم 114، البدایة والنهایة 8: 194، مجمع الزوائد 9: 168 169، الدر المنثور 5: 538 و ج 6: 533- 535، کنزالعمال 13: 646 ح 632 ح 37632، فتح القدیر 4: 396 و ج 4: 280.
أمالی صدوق 208 ح 230، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 240، أمالی مفید: 318 ح 4، الشافی فی الامامة 3: 136، أمالی طوسی: 89 ح 138 و ص 565 ح 1174، تلخیص الشافی 2: 253، مجمع البیان 7: 59، جوامع الجامع 2: 444، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 15: 419- 420، متشابه القرآن ومختلفه 2: 63، تفسیر البرهان 3: 790 ح 7083، بحارالأنوار 10: 142 ح 5، و ج 16: 203، و ج 25- 212 و ص 237 ح 21، و ج 35: 207 ح 3 و ص 223 ح 30 و ص 227، و ج 37: 36 ح 3، و ج 43: 53 ح 48، و ج 72: 154، و ج 82: 191- 192، و ج 86: 246 ح 6، تفسیر نور الثقلین 3: 408- 410 ح 186، 191، تفسیر کنز الدقائق 6: 343.
احقاق الحق 2: 502- 503، 515، 518، 526، 529، 531، 533، 536، و ج 3: 529- 530، و ج 9: 47- 48، 50- 51، 55، 61- 62، و ج 14: 49، 57- 59، 67- 68، 79- 81، 103، 105، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 112، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 140 ح 76 و ص 275 ح 59 و ص 277 ح 62.
منابع دسته دوم: مشکل الآثار 1: 231 ح 785، شواهد التنزیل 2: 46- 83 ح 666، 694، 696 و 703، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 67، مناقب خوارزمی: 60 ح 28، مجمع الزوائد 9: 168- 169، الدر المنثور 6: 534- 535.
تفسیر فرات کوفی: 338- 339 ح 461- 463، تفسیر قمی 2: 67، أمالی طوسی: 251 ح 447، کشف الغمة 2: 83، تفسیر البرهان 3: 790- 791 ح 7084 و 7086، تفسیر نور الثقلین 3: 408- 410 ح 188 و 192، بحارالأنوار 43: 53، و ج 25: 220 ح 19، و ج 35: 207 ح 2 و ص 209 ح 8 و ص 213 ح 16 و ص 214 ح 18 و ص 216 ح 20، تفسیر کنز الدقائق 6: 342- 343.
احقاق الحق 2: 520، 526، 548، و ج 3: 529، و ج 9: 48- 51، 54، 62 و 64، و ج 14: 51- 52، 67 و 79- 82، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 112، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی، 268 ح 43 و ص 273 ح 53.
[4] ( 1). تاریخ طبری 3: 240، المستدرک علی الصحیحین 3: 176 ح 4761، الإستیعاب: 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 83، اسد الغابة 6: 228 رقم 7175، کامل ابن أثیر 2: 200، سیر أعلام النبلاء 3: 430- 431 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 327.
اصول کافی 1: 458، مصباح المتهجد: 793، دلائل الإمامة: 79 ح 18 و ص 134 ح 43، کشف الغمة 2: 75 و 129، مصباح کفعمی: 522، بحارالأنوار 43: 6- 10 ح 16، احقاق الحق 10: 11- 12، و ج 19: 175، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 45- 52 ح 1- 24، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 7- 13 ح 1- 12.
[5] ( 1). صحیح بخاری 5: 98 ح 4241، تاریخ طبری 3: 240، المستدرک علی الصحیحین 3: 177- 179 ح 4763، 4764 و 4769، حلیة الأولیاء 2: 43، السنن الکبری بیهقی 5: 256 ح 6759- 6761 و ص 359 ح 7030، الاستیعاب: 927- 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 82- 83 و 86، کامل ابن أثیر 2: 200، ذخائر العقبی: 53- 54، تهذیب الکمال 23: 39 رقم 8488، الجواهر النقی- در حاشیه سنن الکبری بیهقی( ط ق) 3: 396 چاپ شده، اسد الغابة 6: 229 رقم 7175، شرح نهج البلاغة ابن أبی الحدید 6: 46، سیر أعلام النبلاء 3: 430 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 327، مجمع الزوائد 9: 211، کنز العمال 13: 686 ح 37756 و 37757.
کتاب سلیم بن قیس 2: 870 ح 48، اصول کافی 1: 458 ح 3 و 4، شرح الأخبار 3: 31- 32 ح 971 و 972، امالی صدوق: 580 ح 797 و ص 755 ح 1018، علل الشرائع 1: 218- 223 ح 1 و 2، الخصال: 360 ح 50، أمالی مفید: 281 ح 7، الاختصاص: 5، أمالی طوسی 109 ح 166 و ص 155 ح 258، رجال کشّی: 6 رقم 13، دلائل الإمامة: 133 ح 42 و ص 136 ذیل ح 43 و ص 137 ح 46، روضة الواعظین: 151- 153، إعلام الوری 1: 300، مناقب ابن شهرآشوب 3: 362- 364، اقبال الأعمال 3: 161، کشف الغمّة 2: 100، 126 و 130، بحار الأنوار 43: 159 ح 8 و ص 171 ح 11 و ص 182- 218 ح 16، 18- 21، 29- 31، 34- 37، 39- 41، 44 و 49، احقاق الحق 10: 454- 458، 463- 464، 474، 478- 481، و ج 19: 170، 175- 178.
عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 782 ح 1 و 2 و ص 1057 ح 2، 3، 7 و 8 و ص 1060 ح 2 و ص 1066 ح 13 و ص 1068 ح 3 و ص 1072- 1083 ح 7- 14 و ص 1083- 1104 ح 1، 4- 21، 24، 27، 29- 34، 36، 38 و 40 و ص 1106 ح 1 و 2 و ص 1109 ح 1- 3، 5 و 6 و ص 1112 ح 3- 6، 8، 11 و 12 و ص 1119 ح 1 و 2 و ص 1121 ح 1 و 2 و ص 1125 ح 1، مسند فاطمة الزهراء علیها السلام عطاردی: 298 ح 1 و ص 393- 401 ح 3، 6، 7، 10- 13 و ص 402- 433 ح 2، 3، 5- 7، 11، 13، 16، 17- 22، 30، 32، 33، 39- 41، 46، 49، 50، 52، 56، 57، 61- 63.
[6] ( 1).
تفسیر فرات کوفی 1: 581 ح 747، بحارالأنوار 43: 65 ح 58، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 72 ح 11 و ص 99 ح 7، معجم احادیث الامام المهدی- عجّل اللَّه تعالی فرجه الشریف- 5: 502.
[7] ( 2). المستدرک علی الصحیحین 3: 167 ح 4730، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 52، 60، اسد الغابة 6: 227، ذخائر العقبی: 39، تهذیب الکمال 22: 389 رقم 8488، مجمع الزوائد 9: 203، کنز العمال 12: 111 ح 34237 و ج 13: 674 ح 37725.
شرح الأخبار 3: 29، عیون أخبار الرضا علیه السلام 2: 42 ح 176، أمالی صدوق: 427 ح 622، أمالی مفید: 95 ح 4، أمالی طوسی: 427 ح 954، دلائل الإمامة: 146، روضة الواعظین 1: 149، اعلام الوری 1: 294، مناقب ابن شهرآشوب 3: 325، الاحتجاج 2: 103، کشف الغمة 2: 84، 93، بحارالأنوار 37: 70 ح 38، و ج 43: 19- 51 ح 2، 4، 8، 12، 26، 43، 44، 46 و 48، احقاق الحق 10: 116- 122 و 166، و ج 19: 54، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 151 ح 26 و ص 152- 157 ح 31- 34 و 37 و ص 171- 172 ح 1، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 353- 356 ح 1- 9 و ص 432 ح 63.
[8] ( 1) فضائل أهل البیت علیهم السلام: 79 ح 102 و ص 89- 90 ح 119- 121 و ص 137 ح 201 و ص 183 ح 273 و ص 195 ح 293 و ص 197 ح 295 و ص 250 ح 390 و 391 و ص 286 ح 454، مسند احمد 1: 709 ح 3062، و ج 4: 516 ح 13730 و ص 568 ح 14042، و ج 6: 45 ح 16985، و ج 10: 177 ح 26570 و ص 187 ح 26612، سنن ترمذی 5: 351- 352 ح 3218 و 3219 و ص 663 ح 3796، جامع البیان 12: 10- 14 ح 28488- 28506، مشکل الآثار 1: 227- 231 ح 770- 785، مقاتل الطالبیّین: 52، المعجم الکبیر 3: 52- 57 ح 2662- 2675، و ج 22: 66 ح 159 و 160، المستدرک علی الصحیحین 3: 158- 160 ح 4705- 4709 و ص 172 ح 4748، شواهد التنزیل 2: 18- 140 ح 637- 774، مناقب خوارزمی: 60- 63 ح 28- 32، اسد الغابة 6: 226 رقم 7175، ذخائر العقبی: 21- 25، تهذیب الکمال: 21: 187- 188 رقم 7921 و ج 22: 389 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 427، 434 رقم 114، مجمع الزوائد 9: 166- 169، الدر المنثور 5: 538 و ج 6: 531- 535، کنز العمال 13: 644- 646 ح 37628، 37629، 37632، فتح القدیر 3: 396 و ج 4: 278- 280.
مقتل الحسین علیه السلام ابن اعثم کوفی: 168، تفسیر فرات کوفی: 332- 342 ح 451- 466، تفسیر القمّی 2: 67، 193- 194، أمالی صدوق: 208 ح 230 و ص 230 ح 242 و ص 559 ح 746 و 747 و ص 616 ح 843، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 229 و 240، الشافی فی الإمامة 3: 133- 136، تلخیص الشافی: 241، 250- 253، أمالی طوسی: 89 ح 138 و ص 248 ح 438 و ص 251 ح 447 و ص 263 ح 482 و ص 368 ح 783 و ص 549 ح 1168 و ص 565 ح 1174 و ص 599 ح 1243 و ص 608 ح 1254، جوامع الجامع 2: 444، مجمع البیان 7: 59 و ج 8: 137- 138، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 22: 417- 420، متشابه القرآن ومختلفه 2: 62- 63، تأویل الآیات: 448- 451، تفسیر البرهان 3: 790- 791 ح 7083، 7084، 7086، و ج 4: 442- 470 ح 8583- 8644، بحارالأنوار 25: 212- 249، و ج 35: 206- 236، تفسیر نور الثقلین 3: 408- 410 ح 186، 188، 191 و 192، و ج 4: 270- 277 ح 84- 109، تفسیر کنز الدقائق 6: 341- 343، و ج 8: 155- 162، احقاق الحق 2: 502- 558.
[9] ( 2) فضائل أهل البیت علیهم السلام: 79 ح 102 و ص 89- 90 ح 119- 121 و ص 137 ح 201 و ص 183 ح 273 و ص 195 ح 293 و ص 197 ح 295 و ص 250 ح 390 و 391 و ص 286 ح 454، مسند احمد 1: 709 ح 3062، و ج 4: 516 ح 13730 و ص 568 ح 14042، و ج 6: 45 ح 16985، و ج 10: 177 ح 26570 و ص 187 ح 26612، سنن ترمذی 5: 351- 352 ح 3218 و 3219 و ص 663 ح 3796، جامع البیان 12: 10- 14 ح 28488- 28506، مشکل الآثار 1: 227- 231 ح 770- 785، مقاتل الطالبیّین: 52، المعجم الکبیر 3: 52- 57 ح 2662- 2675، و ج 22: 66 ح 159 و 160، المستدرک علی الصحیحین 3: 158- 160 ح 4705- 4709 و ص 172 ح 4748، شواهد التنزیل 2: 18- 140 ح 637- 774، مناقب خوارزمی: 60- 63 ح 28- 32، اسد الغابة 6: 226 رقم 7175، ذخائر العقبی: 21- 25، تهذیب الکمال: 21: 187- 188 رقم 7921 و ج 22: 389 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 427، 434 رقم 114، مجمع الزوائد 9: 166- 169، الدر المنثور 5: 538 و ج 6: 531- 535، کنز العمال 13: 644- 646 ح 37628، 37629، 37632، فتح القدیر 3: 396 و ج 4: 278- 280.
مقتل الحسین علیه السلام ابن اعثم کوفی: 168، تفسیر فرات کوفی: 332- 342 ح 451- 466، تفسیر القمّی 2: 67، 193- 194، أمالی صدوق: 208 ح 230 و ص 230 ح 242 و ص 559 ح 746 و 747 و ص 616 ح 843، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 229 و 240، الشافی فی الإمامة 3: 133- 136، تلخیص الشافی: 241، 250- 253، أمالی طوسی: 89 ح 138 و ص 248 ح 438 و ص 251 ح 447 و ص 263 ح 482 و ص 368 ح 783 و ص 549 ح 1168 و ص 565 ح 1174 و ص 599 ح 1243 و ص 608 ح 1254، جوامع الجامع 2: 444، مجمع البیان 7: 59 و ج 8: 137- 138، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 22: 417- 420، متشابه القرآن ومختلفه 2: 62- 63، تأویل الآیات: 448- 451، تفسیر البرهان 3: 790- 791 ح 7083، 7084، 7086، و ج 4: 442- 470 ح 8583- 8644، بحارالأنوار 25: 212- 249، و ج 35: 206- 236، تفسیر نور الثقلین 3: 408- 410 ح 186، 188، 191 و 192، و ج 4: 270- 277 ح 84- 109، تفسیر کنز الدقائق 6: 341- 343، و ج 8: 155- 162، احقاق الحق 2: 502- 558.
[10] ( 1). از جمله ظلم‌هایی که به ایشان وارد شد هجوم به خانه او و آتش زدن آن و ضرب و جرح او برای مجبور کردن علی علیه السلام به بیعت و محروم کردن او از میراث و مصادره فدک و ...
که به بعضی از منابع آن اشاره می‌کنیم: مسند احمد 1: 19 ح 9 و ص 20 ح 14، صحیح بخاری 4: 252 ح 3711 و 3712، سنن أبی داوود 3: 245- 255 ح 2963- 2977، تاریخ طبری 3: 207- 208، السنن الکبری بیهقی 9: 428- 441 ح 12998- 13015، تاریخ یعقوبی 2: 126، شرح نهج‌البلاغة ابن أبی‌الحدید 2: 21- 61، و ج 6: 5- 12 و ص 46- 52، و ج 16: 274، و ج 17: 168، لسان المیزان 4: 707 رقم 5752، کنز العمال 5: 585- 637 ح 14040، 14045، 14069، 14070، 14071، 14097، 14101، 14108، 14113، 14120، 14121.
کتاب سلیم بن قیس 2: 583- 588 ح 4 و ص 672- 695 ح 13 و 14 و ص 862- 873 ح 48 و ص 905- 908 ح 61، تفسیر عیّاشی 2: 66 ح 76، الکافی 8: 237- 238 ح 320، الاختصاص: 183- 187، أمالی مفید: 40 ح 8 و ص 49 ح 9 و ص 95 ح 5 و ص 125 ح 3، دلائل الإمامة: 109- 129، الاحتجاج 1: 105- 149، کشف الغمة 2: 100- 122، بحار الأنوار 28: 37- 412، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 545- 697، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 358- 389 ح 1- 19 و 1- 24.
[11] ( 1). منابع آن در ص 11 پاورقی 1 بیان شد.
[12] ( 2). مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 77- 78، شرح نهج‌البلاغة ابن أبی‌الحدید 16: 211- 213.
شرح الأخبار 3: 34- 40 ح 974، الشافی فی الإمامة 4: 69- 77، دلائل الإمامة: 109- 119، الإحتجاج 1: 131- 141، کشف الغمة 2: 105- 118، بحارالأنوار 29: 215 به بعد، احقاق الحق 10: 296- 305، و ج 19: 163- 167، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 652- 692، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 557- 575 ح 6 و 7.
[13] ( 1). المستدرک علی الصحیحین 3: 177- 178 ح 4763، حلیة الأولیاء 2: 43، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 80 و 82، اسد الغابة 6: 228 رقم 7175، ذخائر العقبی: 53، تهذیب الکمال 22: 389 رقم 8488، البدایة والنهایة 6: 327، مجمع الزوائد 9: 212.
الکافی 4: 561 ح 4، الخصال 1: 272 ح 15، روضة الواعظین 1: 150، مناقب ابن شهرآشوب 3: 322، 341 و 362، کشف الغمة 2: 124، بحارالأنوار 43: 35 ح 39 و ص 155 ح 1 و ص 173- 200 ح 13، 15، 16، 24، 30، احقاق الحق 10: 438، 459- 462 و 474، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 783 ح 7 و ص 788- 790 ح 18، 19، 23، 25 و 26 و ص 800 ح 3 و ص 1080 ح 13 و ص 1106 ح 1 و 2، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 50 ح 18 و ص 342 ح 1 و ص 404- 429 ح 4، 16، 31، 53 و 55.
[14] ( 2). البته یکی از موارد دفاع، همان خطبه ایشان است در مسجدالنبی صلی الله علیه و آله، و مورد دیگر آن دفاع ایشان از حضرت علی علیه السلام هنگام هجوم به منزل و آتش زدن درب منزل و ضرب و جرح او برای دست‌گیری و وادار کردن حضرت علی علیه السلام به بیعت و ...
که بعضی از مصادر آن را ذکر می‌کنیم: تاریخ طبری 3: 202، تاریخ یعقوبی 2: 126، شرح نهج‌البلاغه ابن أبی‌الحدید 2: 21، 45، 50، 56- 57، و ج 6: 46- 52، لسان المیزان 4: 707 رقم 5752، کنز العمال 5: 632 ح 14113.
کتاب سلیم بن قیس 2: 583- 588 ح 4 و ص 672- 674 ح 13 و ص 862- 865 ح 48، تفسیر عیّاشی 2: 66 ح 76، الکافی 8: 237- 238 ح 320، الاختصاص: 185- 187، الاحتجاج 1: 105- 114، 413- 414، نهج‌الحق وکشف الصدق: 271، بحارالأنوار 28: 204 ح 3 و ص 227 ح 14 و ص 322 ح 52 و ص 339 ح 59، و ج 43: 170 ح 11 و ص 197 ح 28 و 29، احقاق الحق 10: 295، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 555- 610، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 359- 371 ح 1- 19.
[15] ( 1).
سوره احزاب 33: 57.
[16] ( 2). منابع آن در ص 5 پاورقی 1 ذکر شد.
[17] ( 3). المستدرک علی الصحیحین 3: 170 ح 4740، حلیة الأولیاء 2: 40 و 42 الاستیعاب: 926 و 927 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 54، 67 و 79، ذخائر العقبی: 43، کنز العمال 12: 110 ح 34232 و 34233.
تفسیر عیّاشی 1: 173- 174، أمالی صدوق: 78، ح 45 و ص 187 ح 196 و ص 374 ح 471 و ص 574 ح 787، معانی الأخبار: 107 ح 1، علل الشرائع 1: 216، الإختصاص: 37، تفسیر التبیان 2: 456، دلائل الإمامة: 81 ح 20 و ص 149 ح 58 و ص 152 ح 66، روضة الواعظین 1: 149، مجمع البیان 2: 289، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 4: 318، مناقب إبن شهرآشوب 3: 322- 324، الاحتجاج 1: 195، تفسیر البرهان 1: 618، بحارالأنوار 37: 36- 85 ح 4، 10، 13، 27، 37، 38، 48 و 52، و ج 43: 21- 78 ح 10، 13، 19، 20، 25، 39، 40، 42، 46، 48، 60، 63 و 65، تفسیر نور الثقلین 1: 336- 338 ح 127- 136، تفسیر کنز الدقائق 2: 83- 85، احقاق الحق 10: 27- 51 و ج 19: 18- 20 و 35- 36، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 120- 133 ح 6- 38، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 323- 329 ح 1- 14.
[18] ( 1). سوره احزاب 33: 33
[19] ( 2). منابع آن در ص 16 پاورقی 2 و 3 بیان شد.
[20] ( 3). منابع آن در ص 15 پاورقی 1 بیان شد.
[21] ( 4). روایاتی که دلالت بر این مطلب می‌کند بسیار است، و ما مصادر بعضی از آنها را به جهت اختصار ذکر می‌کنیم: مقتل الحسین علیه السلام أبی‌مخنف: 117، مقاتل الطالبیّین: 70، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی: 59 و 71، شرح نهج‌البلاغة ابن أبی‌الحدید 6: 49- 50.
تفسیر فرات کوفی: 246 ح 331- 333، مقتل الحسین علیه السلام ابن أعثم کوفی: 172، تفسیر عیّاشی 2: 303 ح 120، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 42 ح 2، أمالی مفید: 116 ح 9، إرشاد مفید 2: 15، 97- 98، مناقب ابن شهرآشوب 4: 36 و 51، الاحتجاج 1: 417، 419- 420 و ج 2: 23، بحارالأنوار 8: 13 ح 12، و ج 27: 204 ح 7 و ص 207 ح 15 و 16، و ج 44: 49 ح 5 و ص 90 ح 4 و ص 206 ح 2، و ج 45: 6 و 139، احقاق الحق 4: 288، و ج 9: 124 و 199.
[22] ( 1). منابع آن در ص 19 پاورقی 2 بیان شد.
[23] ( 1). المستدرک علی الصحیحین 3: 167 ح 4730، إعلام الوری 1: 294، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 52 و 60، اسد الغابة 6: 227، ذخائر العقبی: 39، تهذیب الکمال 22: 389 رقم 8488، مجمع الزوائد 9: 203، کنز العمال 12: 111 ح 34237، و ج 13: 674 ح 37725.
شرح الأخبار 3: 29، أمالی صدوق: 427 ح 622، عیون أخبار الرضا علیه السلام 2: 42 ح 176، أمالی مفید: 95 ح 4، أمالی طوسی: 427 ح 954، دلائل الإمامة: 146، روضة الواعظین 1: 149، مناقب ابن شهرآشوب 3: 325، الاحتجاج 2: 103، کشف الغمة 2: 84، 93، بحارالأنوار 37: 70 ح 38، و ج 43: 19- 51 ح 2، 4، 8، 12، 26، 43، 44، 46، 48، احقاق الحق 10: 116- 122، و ج 19: 54، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 151 ح 26 و ص 152- 157 ح 31- 34 و 37، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 353- 356 ح 1- 9 و ص 432 ح 63.
[24] ( 1). روایات و اقوال در تاریخ شهادت حضرت فاطمه علیها السلام بسیار مختلف است و به 10 قول می‌رسد و ما این اقوال را با معرفی بعضی از منابع آنها ذکر می‌کنیم.
1- منابعی که روز شهادت را سوم جمادی الثانی یا سه ماه یا 95 روز بعد از رحلت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله معرفی می‌کند: تاریخ طبری 3: 240، مقاتل الطالبیّین: 49، المستدرک علی الصحیحین 3: 177 ح 4761، دلائل النبوة بیهقی 6: 365، الاستیعاب: 926 و 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 83، اسد الغابة 6: 228 رقم 7175، کامل إبن أثیر 2: 200، تهذیب الکمال 22: 389- 390 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 430 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 327، مجمع الزوائد 9: 212.
مصباح المتهجد: 793، دلائل الإمامة: 79 ح 18 و ص 134 ح 43، إعلام الوری 1: 300، اقبال الأعمال 3: 161، کشف الغمة 2: 128، مصباح کفعمی: 522، بحارالأنوار 43: 9 ح 16 و ص 170 ح 11 و ص 188 ح 19 و ص 196 ح 26 و ص 213 ح 44- 46، احقاق الحق 10: 460- 462، و ج 19: 176، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 784 ح 8 و ص 787- 799 ح 17، 19، 21، 27، 31- 33، 35، 36، 39، 40 و ص 1089 ح 5، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی 415 ح 24 و ص 419 ح 34 و ص 424 ح 45، و ص 427 ح 51 و ص 428 ح 54 و ص 431 ح 61 و ص 432 ح 63.
2- منابعی که شهادت را 70 یا 72 یا 75 روز بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: مروج الذهب 2: 282، الاستیعاب: 926 و 928 رقم 3411، اسد الغابة 6: 228 رقم 7175، ذخائر العقبی: 52، تهذیب الکمال 22: 390 رقم 8488، البدایة والنهایة 6: 327، مجمع الزوائد 9: 165- 166.
کافی 1: 241 ح 5 و ص 458 ح 1، و ج 4: 561 ح 4، شرح الأخبار 3: 33 ح 973، کفایة الأثر: 65، دلائل الإمامة: 79 ح 18 و ص 134 ح 43، روضة الواعظین 1: 143، مناقب ابن شهرآشوب 3: 357، کشف الغمة 2: 129، بحار الأنوار 43: 7 ح 8- 10 و ص 9 ح 16 و ص 79 ح 67 و ص 156 ح 3 و ص 180 ح 16 و ص 195 ح 22 و 24 و ص 212 ح 41، احقاق الحق 10: 461- 462، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 514 ح 3، و ج 2: 548 ح 4 و ص 788- 797 ح 22، 24، 27، 29 و ص 1115 ح 12، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 133 ح 59 و ص 401- 418 ح 1، 4، 15 و 33.
3- منابعی که شهادت را 40 روز بعد رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: مروج الذهب 2: 282، مقاتل الطالبیّین: 49، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 85، ذخائر العقبی: 52.
کتاب سلیم بن قیس 2: 870 ح 48، مناقب ابن شهرآشوب 3: 357 و 362، کشف الغمة 2: 126، بحارالأنوار 43: 7 ح 8 و ص 180 ح 16 و ص 191 ح 20 و ص 199 ح 29 و ص 212 ح 41 و ص 215 ح 45، عوالم العلوم فاطمه الزهراء علیها السلام 2: 548 ح 5 و ص 783 ح 6 و ص 786 ح 12 و ص 798 ح 32 و ص 1080 ح 13 و 14 و ص 1091 ح 6 و ص 1094 ح 10 و ص 1105 ح 5، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 400- 427 ح 11، 15، 39 و 51.
4- منابعی که شهادت را 100 روز بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: الاستیعاب: 928 الرقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 83، ذخائر العقبی: 52، تهذیب الکمال 22: 390 رقم 8488.
کشف الغمة 2: 129، بحار الأنوار 43: 213 ح 44، احقاق الحق 10: 461، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 796 و 797 ح 27 و 31، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 419 ح 34 و ص 433 ح 63.
5- منابعی که روز شهادت را دو ماه بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: المستدرک علی الصحیحین 3: 178 ح 4766 و 4767، دلائل النبوة بیهقی 6: 365، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 83، تهذیب الکمال 22: 390 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 430 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 327.
مصباح الأنوار: 259، بحارالأنوار 43: 213 ح 44 و ص 217 ح 49 و ج 81: 233 ح 8، احقاق الحق 19: 176، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 782 ح 4 و ص 785 ح 9 و ص 797 ح 31، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 419 ح 34 و ص 430 ح 59 و 60.
6- منابعی که روز شهادت را 4 ماه بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: إعلام الوری 1: 300، مناقب ابن شهرآشوب 3: 357، بحارالأنوار 43: 180 ح 16، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 788 ح 20، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی 411 ح 14 و 15.
7- منابعی که شهادت را 6 ماه بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله یا سوم ماه رمضان ذکر کرده‌اند: صحیح بخاری 5: 98 ح 4241، تاریخ طبری 3: 240، مقاتل الطالبیّین: 49، المستدرک علی الصحیحین 3: 177 ح 4761، حلیة الأولیاء 2: 43، دلائل النبوة بیهقی 6: 365، الاستیعاب: 926، 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 80 و 83، اسد الغابة 6: 228، 229 رقم 7175، کامل ابن أثیر 2: 200، شرح نهج البلاغه إبن أبی الحدید 6: 46، ذخائر العقبی: 52، تهذیب الکمال 22: 389- 390 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 430 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 325، 327، مجمع الزوائد 9: 211.
مناقب ابن شهرآشوب 3: 363، کشف الغمة 2: 100، 128- 129، بحارالأنوار 43: 183 ح 16 و ص 189 ح 19 و ص 200 ح 30 و ص 214 ح 44، احقاق الحق 10: 455- 459 و 461، و ج 19: 175- 178، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 782 ح 1- 3 و ص 785 ح 10 و ص 787- 799 ح 14، 15، 18، 27، 28، 30، 32، 37، 39 و 40 و ص 1062 ح 5 و ص 1083 ح 1 و ص 1091 ح 6، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 397 ح 8 و ص 412 ح 19 و ص 415 ح 23 و 24 و ص 416- 431 ح 28، 31، 37، 39، 46، 51- 55 و 61.
8- منابعی که شهادت را 8 ماه بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: مقاتل الطالبیّین: 49، المستدرک علی الصحیحین 3: 177 ح 4761، دلائل النبوة بیهقی 6: 365، الاستیعاب: 926، 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 83، ذخائر العقبی: 52، تهذیب الکمال 22: 390 رقم 8488، البدایة والنهایة، 6: 327.
بحارالأنوار 43: 213- 215 ح 44 و 45، احقاق الحق 10: 461- 462، و ج 19: 175، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 783 ح 5 و ص 798 ح 31، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 419 ح 34 و ص 428 ح 54 و ص 433 ح 63.
9- منابعی که شهادت را سیزدهم ربیع الثانی ذکر کرده‌اند: مناقب ابن شهرآشوب 3: 357، بحارالأنوار 43: 180 ح 16، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 797 ح 30، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 411 ح 15.
10- منابعی که شهادت را بیست و یکم ماه رجب یا پنج ماه بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ذکر کرده‌اند: سیر أعلام النبلاء 3: 427 رقم 114.
مصباح المتهجد: 812، بحارالأنوار 43: 215 ح 47، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام: 2: 798 ح 34، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 406 ح 8.
[25] ( 1). سوره احزاب 33: 57.
[26] ( 2). منابع آن در ص 5 پاورقی 1 ذکر شد.
[27] ( 3). اشاره‌ای است به آیه کریمه« الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلمَ دِینًا» سوره مائده 5: 3.
[28] ( 1). مائة منقبة: 126 منقبة 61، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 60، فرائد السمطین 2: 607 ح 391، بحار الأنوار 27: 116 ح 94، احقاق الحق 10: 166، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 171- 172 ح 1.
[29] ( 2). منابع آن در ص 24 پاورقی 4 بیان شد.
[30] ( 3). منابع آن در ص 11 پاورقی 1 بیان شد.
[31] ( 4). منابع آن در ص 19 پاورقی 2 بیان شد.
[32] ( 5). منابع آن در ص 20 پاورقی 1 بیان شد.
[33] ( 1). سوره صفّ 61: 8
[34] ( 1). سوره احزاب 33: 57.
[35] ( 2). منابع آن در اوّل مقدمه ذکر شد.
[36] ( 3). مقاتل الطالبیّین: 46، الإستیعاب: 928 رقم 3411، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 51 و 59، اسد الغابة 6: 223 رقم 7175، شرح نهج‌البلاغة ابن أبی‌الحدید 6: 49- 50، تهذیب الکمال 22: 386 رقم 8488، سیر أعلام النبلاء 3: 425 رقم 114، البدایة والنهایة 6: 325، کنز العمال 12: 105 ح 34208.
تفسیر فرات کوفی: 246 ح 331- 333، تفسیر عیّاشی 2: 303 ح 120، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 42 ح 2، کفایة الأثر: تقریباً همه آن، أمالی مفید: 116 ح 9، مناقب ابن شهرآشوب 3: 357، کشف الغمة 2: 76، بحار الأنوار 8: 13 ح 12، و ج 22: 152 ح 4، و ج 27: 204 ح 7 و ص 207 ح 15 و 16، و ج 43: 16 ح 15 و ص 19 ح 19، و ج 102: 180، 200- 201 و 220، احقاق الحق 4: 288، و ج 9: 124، 199 و 209، و ج 10: 12، 16 و 113، و ج 13: 77 و 79، و ج 19: 4 و 13، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 89 ح 2 و ص 125 ح 16 و ص 156- 158 ح 1 و 2، و ج 2: 783 ح 7 و ص 900- 902 و ص 1029- 1030، مسند فاطمة علیها السلام عطاردی: 28- 29 ح 28 و ص 431 ح 63 و ص 473- 478 ح 1- 6.
[37] ( 1). به تاریخ بغداد 14: 288 رقم 6725 و ذخائر العقبی: 26 و 36 و میزان الإعتدال 1: 81 رقم 291 و لسان المیزان 1: 199 رقم 424 مراجعه شود.
تفسیر فرات کوفی: 76 ح 49 و ص 211 ح 286 و ص 216 ح 290 و ص 321 ح 435، أمالی صدوق: 175 ح 178 و ص 546 ح 728، التوحید: 118 ح 21، علل الشرائع 1: 218 ح 2، عیون أخبار الرضا علیه السلام 1: 116 ح 3، معانی الأخبار: 396 ح 53، دلائل الإمامة: 146 ح 52 و ص 148 ح 55، مناقب ابن شهرآشوب 3: 335، کشف الغمة 2: 85، تفسیر البرهان 4: 337 ح 8319، بحار الأنوار 4: 4 ح 4، و ج 8: 119 ح 6 و ص 151 ح 89 و ص 189 ح 160، و ج 18: 351 ح 61، و ج 36: 361 ح 232، و ج 37: 82 ح 49، و ج 43: 4- 7 ح 2، 3، 5، 8، و ص 18 ح 17 و ص 43 ح 42، و ج 44: 241 ح 33، و ج 81: 112 ح 37، احقاق الحق 4: 475، و ج 10: 6، 7، 11، 16- 18، 222 و 312، و ج 19: 5، 7 و 8، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 34- 43 ح 1، 2، 5، 6، 9- 11، 15، 17، 19 و 22، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 321- 323.
[38] ( 1). التفسیر الکبیر فخر الرازی 11: 313، تفسیر غرائب القرآن 6: 576.
جوامع الجامع 4: 547، مجمع البیان 10: 412- 414، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 20: 427- 430، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 92، المیزان فی تفسیر القرآن 20: 370- 371.
[39] ( 2). سوره شوری 42: 23.
[40] ( 1). فضائل أهل البیت علیهم السلام: 179 ح 265، صحیح بخاری 6: 44 ح 4818، جامع البیان 13: 32 ح 30680، مقاتل الطالبیّین: 52، المعجم الکبیر 3: 47 ح 2641، المستدرک علی الصحیحین 3: 189 ح 4802، الکشف والبیان 8: 310- 314، شواهد التنزیل 2: 189- 196 ح 822- 828، الکشّاف 4: 220، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 1، التفسیر الکبیر فخر رازی 9: 595، تفسیر بیضاوی 5: 80، ذخائر العقبی: 25، تفسیر غرائب القرآن 6: 74، مجمع الزوائد 9: 168، الفصول المهمّة 1: 155، الدر المنثور 7: 300، فتح القدیر 4: 537، روح المعانی 25: 44- 46.
المحاسن: 144- 145 ح 45- 48، تفسیر فرات کوفی: 387- 399، مقتل الحسین علیه السلام ابن أعثم کوفی: 167، قرب الإسناد: 128 ح 450، تفسیر قمّی 2: 275- 276، کافی 1: 413 ح 7، و ج 8: 93 ح 66، جوامع الجامع 4: 48، مجمع البیان 9: 42- 43، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 17: 122- 127، متشابهات القرآن ومختلفه 2: 59- 60، عمدة عیون صحاح الأخبار: 91- 94 ح 38، 39، 44، 47، 59 و 66 و ص 417 ح 614، تأویل الآیات: 530 و 533، تفسیر البرهان 4: 815- 824، بحار الأنوار 23- 228- 253، و ج 26: 252 ح 22، و ج 37: 65 ح 36 و ص 100 ح 2، و ج 43: 361- 362 ح 3 و 4، تفسیر نور الثقلین 4: 571- 577، تفسیر کنز الدقائق 9: 255- 273، احقاق الحق 3: 2- 23، و ج 9: 92- 101، و ج 14: 106- 115، و ج 18: 336- 338، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 113، و ج 2: 572، 632، 705، المیزان فی تفسیر القرآن 18: 51- 53، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 229 ح 1.
[41] ( 1). منابع آن در ص 27 پاورقی 1 بیان شد.
[42] ( 2). منابع آن در ص 11 پاورقی 1 بیان شد.
[43] ( 3). شرح نهج‌البلاغه ابن أبی الحدید 10: 265.
اصول کافی 1: 459 ح 3، شرح الأخبار 3: 70، أمالی مفید: 282 ح 7، نهج البلاغة صبحی صالح: 319- 320 خطبه 202، أمالی طوسی: 109 ح 166، دلائل الإمامة: 138 ح 46، روضة الواعظین 1: 152، مناقب ابن شهرآشوب 3: 364، کشف الغمة 2: 131، 132، بحارالأنوار 43: 193 ح 21 و ص 211 ح 40، الغدیر 9: 509، احقاق الحق 10: 481، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 2: 1121- 1124 ح 1- 3، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 394 ح 3 و ص 402 ح 2.
[44] ( 1). منابع آن در ص 27 پاورقی 1 بیان شد.
[45] ( 1). کافی 1: 458 ح 2، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 91 ح 5، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 293 ح 1.
[46] ( 2). أمالی صدوق: 176 ح 178، دلائل الإمامة: 75 ح 13، بشارة المصطفی: 182 و 307، مناقب ابن شهرآشوب 3: 199، عمدة عیون صحاح الأخبار 1: 254 ح 319، الفضائل ابن شاذان: 524 ح 221، کشف الغمة 1: 93، 107، و ج 2: 77، فرائد السمطین 2: 34 ح 371، ارشاد القلوب دیلمی 2: 142، المحتضر: 109، بحار الأنوار 27: 74 ح 1 و ص 104 ح 74، و ج 28: 38 ح 1، و ج 39: 284 ح 69، و ج 43: 172 ح 13، احقاق الحق 9: 201 و 267، و ج 16: 476، عوالم العلوم فاطمه الزهراء علیها السلام 2: 546، بیت الأحزان: 47، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 500- 501 ح 23 و 24.
[47] ( 1). مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 59 و در آن است« بهجة قلبی».
أمالی صدوق: 175 ح 178 و ص 575 ح 787، روضة الواعظین 1: 150، تفسیر روض الجِنان و روح‌الجَنان 4: 318، بحار الأنوار 37: 85 ح 52، و ج 43: 24 ح 20 و ص 172 ح 13، احقاق الحق 4: 288، و ج 9: 199، و ج 13: 77 و 79، و ج 19: 76، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام، 1: 129 ح 23 و ص 148 ح 18، و ج 2: 542 ح 2، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 147 ح 4 و ص 334 ح 2.
[48] ( 2). منابع آن در ص 37 پاورقی 3 بیان شد.
[49] ( 3). سوره آل عمران 3: 43.
[50] ( 1). جامع البیان 3: 339 ح 7031، حلیة الأولیاء 2: 42، الاستیعاب: 926، الکشّاف 1: 362، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 79، التفسیر الکبیر فخر رازی 3: 218، الجامع لأحکام القرآن 4: 82، ذخائر العقبی: 44، الدرّ المنثور 2: 188، کنز العمّال 12: 145 ح 34411، فتح القدیر 1: 338- 340.
أمالی صدوق: 187 ح 196 و ص 575 ح 787، علل الشرائع 1: 216، معانی الأخبار: 107 ح 1، تفسیر القمی 1: 102، تفسیر عیّاشی 1: 173- 174، تفسیر التبیان 2: 456، دلائل الإمامة: 81 ح 20 و ص 149 ح 58 و ص 152 ح 66، روضة الواعظین 1: 149، مجمع البیان 2: 289، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 4: 318، بشارة المصطفی: 274 ح 89، مناقب ابن شهرآشوب 3: 322 و 359، تفسیر البرهان 1: 618، بحارالأنوار 37: 85 ح 52، و ج 43: 21- 78 ح 10، 20، 25، 40، 46، 65، تفسیر نور الثقلین 1: 336- 338 ح 127- 136، تفسیر کنز الدقائق 2: 83- 85، احقاق الحق 10: 34- 35، 38- 39، 49- 50، و ج 19، 18، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 88 ح 1 و ص 128 ح 23 و ص 130 ح 28 و ص 133 ح 38 و ص 140 ح 60، مسند فاطمه علیها السلام عطاردی: 23 ح 12 و ص 147 ح 4 و ص 150 ح 10، و ص 323 ح 1 و ص 324 ح 2.
[51] ( 1). سوره آل عمران 3: 103، شواهد التنزیل 1: 168- 169 ح 177- 180، مقتل الحسین علیه السلام خوارزمی 1: 59.
تفسیر فرات کوفی: 90- 92 ح 70- 76، تفسیر قمی 1: 108، تفسیر عیّاشی 1: 194 ح 122 و 123، معانی الأخبار: 90 ح 1 و 2 و ص 132 ح 1، أمالی طوسی: 272 ح 510، جوامع الجامع 1: 194، مجمع البیان 2: 355، تفسیر روض‌الجِنان و روح‌الجَنان 4: 464، مناقب ابن شهرآشوب 2: 118 و ج 3: 75- 76، عمدة عیون صحاح الأخبار 1: 116 ح 95 و ص 350 ح 490، کشف الغمّة 1: 311، تأویل الآیات الظاهرة: 122- 123، تفسیر البرهان 1: 668- 672 ح 1861- 1870، بحارالأنوار 24: 52 ح 5 و ص 82- 85 ح 1- 9، و ج 36: 15- 21 ح 1- 16 و ص 112- 114 ح 60 و ص 258 ح 76 و ص 312 ح 157 و ص 317 ح 166 و ص 330 ح 188، تفسیر نور الثقلین 1: 377- 378 ح 303- 308، تفسیر کنز الدقائق 2: 184- 185، احقاق الحق 3: 539- 540، و ج 4: 285 و 288، و ج 5: 113 و 115، و ج 7: 159- 160، و ج 9: 199 و 208، و ج 13: 77، 79 و 84، و ج 14: 384- 386 و 521- 522، و ج 18: 228- 229 و 473، و ج 20: 204- 205، عوالم العلوم فاطمة الزهراء علیها السلام 1: 116 ح 2.
[52] ( 1).
منابع آن در ص 39 راده 1 بیان شد.
[53] فاضل موحدی لنکرانی،محمد، پنج پیام، 1جلد، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) - قم، چاپ: اول، 1385 ه.ش.

درباره مركز

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».