لغات و مفاهیم قرآن کریم

مشخصات کتاب

سرشناسه : بیستونی، محمد، 1337 -

عنوان و نام پدیدآور : لغات و مفاهیم قرآن کریم/ تالیف محمد بیستونی.

مشخصات نشر : قم: بیان جوان، 1387.

مشخصات ظاهری : 3ج. 11 × 17 س م.

شابک : 978-964-5640-62-3 ؛ ج. 1 978-964-5640-62-8: ؛ ج. 2 978-964-5640-63-5: ؛ ج. 3 978-964-5640-64-2:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتاب حاضر لغات و مفاهیم کتاب " تفسیر نوجوان" برگرفته از "تفسیر نمونه " اثر ناصر مکارم شیرازی است.

مندرجات : ج. 1. شامل لغات و مفاهیم جلد 1 تا 10 تفسیر نوجوان.-ج. 2 . شامل لغات و مفاهیم جلد 11 تا 20 تفسیر نوجوان.-ج. 3. شامل لغات و مفاهیم جلد 21 تا 30 تفسیر نوجوان .--

عنوان دیگر : تفسیر نمونه.

عنوان دیگر : تفسیر نوجوان.

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 - .تفسیر نوجوان -- واژه نامه ها .

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 - .تفسیر نوجوان -- فهرست مطالب .

شناسه افزوده : مکارم شیرازی، ناصر، 1305 - .تفسیر نمونه

رده بندی کنگره : BP98 ‮ /ب95ت7406 1387

رده بندی دیویی : ‮ [ج]297/179

شماره کتابشناسی ملی : 1202618

جلد 1 : شامل لغات و مفاهیم جلد 1 تا 10

مشخصات کتاب

سرشناسه : بیستونی، محمد، 1337

عنوان و نام پدیدآور : لغات و مفاهیم قرآن کریم/ تالیف محمد بیستونی.

مشخصات نشر : قم: بیان جوان، 1387.

مشخصات ظاهری : 3ج. 11 × 17 س م.

شابک : 9789645640623 ؛ ج. 1 9789645640628: ؛ ج. 2 9789645640635: ؛ ج. 3 9789645640642:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتاب حاضر لغات و مفاهیم کتاب " تفسیر نوجوان" برگرفته از "تفسیر نمونه " اثر ناصر مکارم شیرازی است.

مندرجات : ج. 1. شامل لغات و مفاهیم جلد 1 تا 10 تفسیر نوجوان.ج. 2 . شامل لغات و مفاهیم جلد 11 تا 20 تفسیر نوجوان.ج. 3. شامل لغات و مفاهیم جلد 21 تا 30 تفسیر نوجوان .

عنوان دیگر : تفسیر نمونه.

عنوان دیگر : تفسیر نوجوان.

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 .تفسیر نوجوان واژه نامه ها .

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 .تفسیر نوجوان فهرست مطالب .

شناسه افزوده : مکارم شیرازی، ناصر، 1305 .تفسیر نمونه

رده بندی کنگره : BP98/ب95ت7406 1387

رده بندی دیویی : [ج]297/179

شماره کتابشناسی ملی : 1202618

ص:1

اشاره

ص:2

فهرست مطالب

موضوع صفحه

«سوره حمد»••• 17

«سوره بقره»••• 20

«سوره آل عمران»••• 110

«سوره نساء»••• 181

«سوره مائده»••• 254

«سوره انعام»••• 283

«سوره اعراف»••• 363

«سوره انفال»••• 443

«سوره توبه»••• 471

بِسْمِ اللّه ِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

12 ویژگی منحصر بفرد در آثار مکتوب مؤسسه

قرآنی تفسیر جوان

1 اعراب گذاری کامل «همه» آیات، روایات و کلمه های عربی .

2 طرح جلد ابداعی و گرافیکی جدید متناسب با«جمعیت هدف هر کتاب».

3 صفحه آرایی شعرگونه و چشم نواز تا خواننده به دلیل پرش مرتب چشم «خسته» نشود.

4 آزاد بودن «هرگونه نسخه برداری» و چاپ از روی آثار مکتوب و کپی رایت نرم افزارها.

5 همه محصولات مؤسسه پس از فروش و استفاده، حتی اگر آسیب دیده باشد، «پس گرفته می شود».

6 فروش اقساطی به قیمت نقد و با تعیین اقساط

«توسط خریدار».

7 امضای «حداقل یک مجتهد جامع الشرایط» به نشانه تأیید محتوا قبل از چاپ اخذ می شود.

8 آثار مؤسسه به افراد بی بضاعت به طور «رایگان» تقدیم می گردد.

9 همه «آموزش های تخصصی قرآنی» گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان «رایگان» است.

10 برای هیچ یک از آثار، حق التألیف دریافت نمی شود.

11 تنوع تخصصی محصولات متناسب «با جامعه هدف یعنی کودک، نوجوان، جوان، زنان، خانواده و مساجد».

12 نشر نهایی آثار پس از نشر آزمایشی و موفقیت در طرح پایلوت (Pilot Plan) در «جمعیت مخاطب هدف» صورت می گیرد.

در صورتی که هر کس از صدراسلام تا سال 1420 هجری قمری

(سال تأسیس مؤسسه قرآنی تفسیرجوان) یک نمونه کتاب قرآنی را با جمع «12 ویژگی» مذکور، به این مؤسسه ارائه دهد، برای هموطنان داخل کشور مبلغ «000/000/10 تومان» و برای افراد مقیم خارج از کشور مبلغ «000/10 دلار» جایزه به عنوان حق الکشف تعلق می گیرد.

(قیمت گذاری کل محصولات مؤسسه برمبنای 12 ویژگی اشاره شده،

انجام می شود)

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان شامل:

[مؤسسه قرآنی قصص(تخصصی کودکان)،مؤسسه قرآنی نورپیامبران(تخصصی نوجوانان)، مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)، مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)، مؤسسه قرآنی شعیب نبی اللّه (تخصصی خانواده)،مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)، مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)، مؤسسه طب قرآنی مائده طلایی (تخصصی طب سنتی باآموزه های قرآنی) مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی

اعجاز علمی قرآن) ،مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)]

ص:3

تقدیم به

سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللّهِ وَ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ اِلی مَوْلانا وَ مَوْلَی الْمُوَحِّدینَ عَلِیٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَ اِلی بِضْعَهِ الْمُصْطَفی وَ بَهْجَهِ قَلْبِهِ سَیِّدَهِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ اِلی سَیِّدَیْ شَبابِ اَهْلِ الْجَنَّهِ، السِبْطَیْنِ، الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ اِلَی الاَْئِمَّهِ التِّسْعَهِ الْمَعْصُومینَ الْمُکَرَّمینَ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ لاسِیَّما بَقِیَّهِ اللّهِ فِی الاَْرَضینَ وَ وارِثِ عُلُومِ الاَْنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلینَ، الْمُعَدِّ لِقَطْعِ دابِرِالظَّلَمَهِ وَ الْمُدَّخِرِ لاِِحْیاءِ الْفَرائِضِ وَ مَعالِمِ الدّینِ ، الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صاحِبِ الْعَصْرِ وَ الزَّمانِ عَجَّلَ اللّهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ فَیا مُعِزَّ الاَْوْلِیاءَ وَ یا مُذِلَّ الاَْعْداءِ اَیُّهَا السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ الاَْرْضِ وَ السَّماءِ قَدْ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرَّ فی غَیْبَتِکَ وَ فِراقِکَ وَ جِئْنا بِبِضاعَهٍ مُزْجاهٍ مِنْ وِلائِکَ وَ مَحَبَّتِکَ فَاَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِنَظْرَهِ رَحْمَهٍ مِنْکَ اِنّا نَریکَ مِنَ الْمُحْسِنینَ

ص:4

متن تأییدیه مرجع عالیقدر «حضرت آیه اللّه العظمی مکارم شیرازی»

درباره تفسیر نوجوان

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

قرآن کریم بهترین هدیه خداوند منّان به همه انسان ها در طول قرون و اعصار می باشد. بدون شک استفاده صحیح از این کتاب آسمانی و بکارگیری محتوای آن در زندگی، مستلزم تفکیک و موضوع بندی آیات، متناسب با مخاطبین مختلف خصوصا گروه های سنی کودک، نوجوان و جوان می باشد زیرا سراسر این کتاب به استناد آیات 44 سوره فصّلت و 82 اسراء و 57 یونس برای شفا و درمان بیماری های جسمی و روحی انسان ها نازل شده و مانند داروخانه ای است که گرچه همه داروهای آن برای شفاست

ولی طبعا «هر دارویی برای بیمار خاصی شفابخش تر است».

در همین راستا جناب آقای دکتر محمد بیستونی مسئول

ص:5

محترم مؤسسه قرآنی تفسیر جوان که اینجانب مدت 10 سال در جریان فعالیتهای خوب ایشان در عرصه پژوهش های موضوعی قرآنی می باشم و قبلاً تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر جوان» خلاصه، ساده سازی و منتشر نموده است، اخیرا مطالب تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر نوجوان» با تکیه بر آیات متناسب با گروه سنی یادشده، گزینش و ساده سازی نموده است که در نوع خود بسیار جالب می باشد.

امیدوارم نوجوانان عزیز و خانواده محترم آنها از این سفره معنوی و پربرکت که خوشبختی و سعادت دنیا و آخرت آنها را به همراه دارد، حداکثر استفاده را بنمایند.ناصر مکارم شیرازی

1/12/85

ص:6

زندگینامه مؤلف

در بسیاری از کتابهای خارجی زندگی نامه و عکس چهره نویسنده در اولین صفحه یا پشت جلد آن کتاب درج می شود تا خواننده متوجه باشد که نوشته چه کسی را می خواند و از طریق دنیای نامرئی اندیشه و تفکر و نیز صفحات کتاب با نویسنده ارتباط برقرار کند. بنابراین به استناد آیه شریفه «وَ اَمّا بِنِعْمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» (11 / ضحی) که دستور می دهد «نعمت های پروردگار مهربان را بیان کنید» و نه ازباب خودنمایی و ریاکاری (که گناه کبیره و موجب دخول در آتش است) خود را معرفی می نمایم.

من در 14 اردیبهشت ماه 1337 شمسی در شهر آبادان متولد شدم. پدرم کارگر شرکت نفت و اهل

بیستون کرمانشاه و مادرم شیرازی بود (خدا آنها را بیامرزد).

سال اول دبستان را بدون حضور در مدرسه و به صورت جهشی گذراندم. از سن 14 سالگی با خانواده

ص:7

به شیراز مهاجرت کرده و لطف الهی شامل حال بنده شد و در کنار بیت معظم حضرت آیه اللّه شهید سیدعبدالحسین دستغیب «قُدِّسَ سِرُّه» در شیراز مقیم شدیم. هیچگاه چهره ملکوتی و اخلاص در گفتار و رفتار وی را در طول سالیانی که تا زمان شهادت در محضرشان بودم فراموش نخواهم کرد.

پس از مدتی وضع مالی پدر بهتر شد و به منطقه قصرالدشت شیراز نقل مکان کردیم. عنایت ویژه الهی دوباره نصیب من شد و در همسایگی منزل روحانی برجسته و انقلابی و مجاهد و مخلص

حضرت آیه اللّه سیدعلی اصغر دستغیب ساکن گردیده و به مسجدالرضا علیه السلام که معظمٌ له امام جماعت آنجا بودند راه یافتم و در این هنگام 14 ساله بودم. ضمن مشورت با ایشان در آغاز سنّ تکلیف، امام خمینی «قُدِّسَ سِرُّه» را به عنوان مرجع تقلید برگزیده و مسئولیت فعالیت های فرهنگی و سیاسی مسجدالرضا علیه السلام را عهده دار شده و همراه با استاد و مراد و والد معنوی ام حضرت آیه اللّه سید علی اصغر

ص:8

دستغیب در مبارزه علیه رژیم شب زده پهلوی حضور داشته و در سن 19 سالگی به جرم «اقدام علیه امنیت شاهنشاهی» دستگیر و روانه شکنجه گاه ساواک و زندان عادل آباد شیراز شدم.

با پیروزی انقلاب اسلامی در فعالیت های متعدد اجتماعی و مردمی نظیر احداث کتابخانه، مراکز

ورزشی، ساخت غسالخانه و مسجد در روستاهای محروم و حضور در جبهه های جنگ تحمیلی شرکت نموده و با پایان جنگ نور علیه ظلمت، فعالیت های متفرقه خود را تعطیل کرده و بر روی پژوهش، تألیف یا تلخیص و نشرکتابهای موضوعی و کاربردی با محوریت قرآن، حدیث وعلوم روزبرای گروه های سنّی «کودک، نوجوان، جوان، زنان، مردان و خانواده» متمرکز شده و تاکنون حدود 500 کتاب را به محضرامام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و جامعه هدف آثار خود اهداء و منتشر نموده ام که بحمداللّه با استقبال کم نظیر مخاطبین عزیز مواجه گردیده و به دفعات

ص:9

مکرر چاپ و منتشر شده است.

مدارک تحصیلی این حقیر بدین ترتیب می باشد:

دیپلم: ریاضی در شیراز

لیسانس: الهیات (دانشجوی ممتاز در تهران)

فوق لیسانس: جامعه شناسی ازدانشگاه پونای هند (تحت لیسانس دانشگاه آکسفورد لندن)

دکترا: جامعه شناسی از دانشگاه پونای هند (تحت لیسانس دانشگاه آکسفورد لندن)

مدیریت استراتژیک: سازمان مدیریت صنعتی.

آثاراینجانب صرفا درحوزه تفسیر و تحقیقات تخصصی و کاربردی بر اساس قرآن، حدیث و علوم روزمی باشد.تاکنون بیش از 000/500 نفر که 90% آنها جوان بوده اند را به صورت حضوری و چهره به چهره از طریق کارگاههای آموزشیِ «قرآن و مهارت های زندگی» به طور رایگان آموزش داده ام و از بین آنها بیش از 3000 نفر را به عنوان

گروه های تحقیق موضوعی جذب، سازماندهی و بکارگیری نموده ام. همه آثار پژوهشی افراد مذکور

ص:10

حسب موضوع توسط یکی از اعضای هیئت علمی 100نفره عضو «گروه مؤسسات قرآنی تفسیرجوان» بازبینی، نظارت و کنترل شده و پس از تأیید حداقل یک مجتهد جامع الشرایط با نظارت نهایی بنده چاپ و منتشر می شود و هر هفته حداقل یک اثر قرآنی جدید به همین سبک در اختیار علاقمندان قرار داده می شود.

ترجمه آثار این حقیر توسط ناشرین بین المللی خارج از کشور به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی و اردو در حال انجام است. هر یک از ده مؤسسه قرآنی که توسط بنده راه اندازی و تأسیس شده است برای یک «جامعه هدف» یا در یک موضوع

تخصصی نظیر تغذیه، گل ها و گیاهان دارویی و مسائل ماورائی فعالیت می نمایند.

راه طی شده قطره ناچیزی از اقیانوس بیکران فرهنگ و معارف زندگی ساز و نشاط آفرین قرآن کریم می باشد.

لذااز همه صاحبنظران واساتید حوزه و دانشگاه

ص:11

درسراسر جهان تقاضا می کنم با ارائه نظرات اصلاحی و حمایت های فکری و طرح موضوعات و روش های جدید و جوان پسند، گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان را در رسالتی که به عهده گرفته است یاری نمایند.

امید است این قبیل تلاشهای قرآنی ما و شما برای روزی ذخیره شود که به جز اعمال و نیات خالصانه هیچ چیز دیگری کارساز نخواهد بود.

دکتر محمد بیستونی

تهران 8/8/88

سالروز ولادت سلطان قلب ها

علی بن موسی الرضا علیه السلام

ص:12

مقدمه

بعد از انتشار «تفسیرنوجوان» که دربردارنده حدود 2000 آیه کاربردی از مجموع 6236 آیه قرآن کریم برای گروه سنی مقطع راهنمایی و دبیرستان و برگرفته از متن تفسیر نمونه می باشد، مراجعات فراوانی از سوی دانش آموزان عزیز صورت گرفت که متقاضی حفظ آیات، لغات ترجمه و تفسیر کل مجموعه 30 جلدی اشاره شده بودند. تنها مشکلی که برای اجرای چنین اقدام خداپسندانه ای وجود داشت گزینشی بودن لغات مندرج در تفسیر یاد شده و عدم درج تمامی لغات و مفاهیم آیات بود. لذا تصمیم گرفتم کل لغات و مفاهیم آیات تفسیر نوجوان را در 3 جلد با قطع جیبی تألیف و منتشر نمایم که هر جلد دربردارنده لغات 10 جلد از مجموعه 30 جلدی تفسیرنوجوان می باشد. در جریان

کتابشناسی برای این اقدام با کتاب «پیام نور» تألیف ارزنده سرکار خانم طاهره لاجوردی مواجه شدم که کل لغات قرآن کریم را در یک مجموعه 10 جلدی با قطع وزیری شامل می شود. بنابراین برای پرهیز از دوباره

ص:13

کاری کتاب مذکور را اساس کار قرار دادم و آن را براساس آیات مندرج درتفسیرنوجوان خلاصه کرده و با استفاده از کتاب یک جلدی لغت شناسی و مفاهیم قرآن کریم که از تألیفات قبلی بنده می باشد و نیزترجمه استاد بهرامپور بر قرآن کریم اضافات ضروری را لحاظ نموده و بالاخره کتاب «لغات و مفاهیم تفسیر نوجوان» برای چاپ آماده شد.

مؤسسه قرآنی تفسیرجوان برای فرهنگ سازی آیات قرآن کریم در زندگی نوجوانان و جوانان عزیز مسابقه ای را با استفاده از متن تفسیر 30 جلدی نوجوان و

مجموعه سه جلدی لغات و مفاهیم این تفسیر تدارک دیده است که روش شرکت در مسابقه و مراحل اجرای آن به شرح زیر می باشد:

1 ارسال نامه تقاضای برگزاری مسابقه: با امضای بالاترین مسئول مراکز متقاضی یا نماینده نفرات علاقمند برای شرکت در مسابقه.

2 حد نصاب برای برگزاری مسابقه: 500 نفر.

3 زمان و مکان برگزاری مسابقه: به انتخاب مرکز

ص:14

متقاضی یا نماینده نفرات شرکت کننده می باشد.

4 نوع مسابقه: سئوالات به صورت کتبی و پاسخ ها ترکیبی از تشریحی و گزینه ای می باشد.

5 جایزه مسابقه:

1/5: تشرف حافظین تفسیر نوجوان به سفر عمره به صورت گروهی یا پرداخت معادل هزینه ریالی

رسمی آن تا زمان حیات بنده.

2/5: عضویت رایگان در «گروه های پژوهشی تحقیق موضوعی از قرآن، حدیث و علوم روز» و چاپ آثار بادرج نام گروه تحقیق بر روی جلد کتاب همراه با پرداخت حق التألیف به آن ها.

3/5: اعطای فرم اشتراک برای دریافت «رایگان» آثار برگزیده گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان در صورت ادامه همکاری با مؤسسه .

4/5: عضویت در خانواده بزرگ گروه مؤسسات قرآنی تفسیرجوان و ارائه خدمات حمایتی نظیرمشاوره حقوقی رایگان،شغل یابی،سفرهای علمی،تفریحی،زیارتی و...

به امید روزی که از «لایه های سطحی» دریای

ص:15

زیبای قرآن کریم عبور کرده و «گوهرهای عمق این دریا» را از درون آن بیرون آورده و به عنوان «سرمایه ماندگار»

برای خوشبختی و رفاه و آسایش دنیا و آخرت خود در زندگی بکارگیریم.

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان

شامل:

1 مؤسسه قرآنی قصص (تخصصی کودکان)

2 مؤسسه قرآنی نورپیامبران (تخصصی نوجوانان)

3 مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)

4 مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)

5 مؤسسه قرآنی شعیب نبی اللّه (تخصصی خانواده)

6 مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)

7 مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)

8 مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی اعجاز علمی قرآن)

9 مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)

10 مؤسسه انتشاراتی بیان جوان (ناشر تخصصی گروه مؤسسات قرآنی تفسیرجوان)

ص:16

«سوره حمد»

1 بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

بِسْمِ: به نام

اللّهِ: خداوند

الرَّحْمنِ: بخشنده

الرَّحیمِ: مهربان.

2 اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ

اَلْحَمْدُ: حمد و ستایش

لِلّهِ: برای خداوندی است که

رَبِّ: پرورش دهنده

الْعالَمینَ: جهانیان است.

3 اَلرَّحْمنِ الرَّحیمِ

سوره حمد لغات و مفاهیم قرآن کریم (23)

اَلرَّحْمنِ: بخشنده و

الرَّحیمِ: مهربان است.

ص:17

4 مالِکِ یَوْمِ الدّینِ

مالِکِ: صاحب

یَوْمِ الدّینِ: روز جزاست.

5 اِیّاکَ نَعْبُدُ وَ اِیّاکَ نَسْتَعینُ

اِیّاکَ: فقط تو را

نَعْبُدُ: عبادت می کنیم

وَ اِیّاکَ: و فقط از تو

نَسْتَعینُ: یاری می جوییم.

6 اِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ

اِهْدِنَا: هدایت نما ما را

(24) جلد 1 سوره حمد

الصِّراطَ: به راه

الْمُسْتَقیمَ: راست.

ص:18

7 صِراطَ الَّذینَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِالْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضّالّینَ

صِراطَ الَّذینَ: راه کسانی که

اَنْعَمْتَ: نعمت دادی

عَلَیْهِمْ: به ایشان

غَیْرِ: نه (راه)

الْمَغْضُوبِ: غضب شدگان

عَلَیْهِمْ: برایشان

وَ لاَ الضّالّینَ: و نه (راه) گمراهان.

سوره حمد لغات و مفاهیم قرآن کریم (25)

(26) جلد 1 سوره حمد

ص:19

«سوره بقره»

21 یا اَیُّهَا النّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

یا اَیُّهَا النّاسُ: ای مردم

اعْبُدُوا: پرستش کنید

رَبَّکُمُ الَّذی: پروردگارتان را که

خَلَقَکُمْ: خلق کرد شما را

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما (بودند)،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَتَّقُونَ:پرهیزگار شوید.

22 اَلَّذی جَعَلَ لَکُمُ الاَْرْضَ فِراشا وَ السَّماءَ بِناءً وَ اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقا

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (27)

لَکُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلّهِ اَنْدادا وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اَلَّذی: آن که

ص:20

جَعَلَ: قرارداد

لَکُمُ: برای شما

الاَْرْضَ: زمین را

فِراشا: فرشی

وَ السَّماءَ: و آسمان را

بِناءً: سرپناهی (چون سقف)

وَ اَنْزَلَ: و فروفرستاد

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی را

فَأَخْرَجَ: پس خارج کرد

بِهِ: بوسیله آن

مِنَ الثَّمَراتِ: از میوه ها

(28) جلد 1 سوره بقره

رِزْقا: روزی ای

لَکُمْ: برای شما

فَلا تَجْعَلُوا: پس قرار ندهید

لِلّهِ: برای خداوند

ص:21

اَنْدادا: شریکانی

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

تَعْلَمُونَ: می دانید.

23 وَ اِنْ کُنْتُمْ فی رَیْبٍ مِمّا نَزَّلْنا عَلی عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَهٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ

وَ اِنْ کُنْتُمْ: و اگر بودید

فی رَیْبٍ: در شکی

مِمّا: از آنچه

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (29)

نَزَّلْنا: فرستادیم

عَلی عَبْدِنا: بر بنده مان

فَأْتُوا: پس بیاورید

بِسُورَهٍ: سوره ای

مِنْ مِثْلِهِ: مثل آن

وَ ادْعُوا: و دعوت کنید، بخوانید

ص:22

شُهَداءَکُمْ: گواهانتان را

مِنْ دُونِ: از غیر

اللّهِ: خدا

اِنْ کُنْتُمْ: اگر هستید

صادِقینَ: از راستگویان.

25 وَ بَشِّرِالَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُواالصّالِحاتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ کُلَّما رُزِقُوا

(30) جلد 1 سوره بقره

مِنْها مِنْ ثَمَرَهٍ رِزْقا قالُوا هذَا الَّذی رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ اُتُوا بِهِ مُتَشابِها وَ لَهُمْ فیها اَزْواجٌ مُطَهَّرَهٌ وَ هُمْ فیها خالِدُونَ

وَ بَشِّرِ: و بشارت بده

الَّذینَ: کسانی را که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و عمل کردند

الصّالِحاتِ:به کارهای خوب

ص:23

اَنَّ: این که

لَهُمْ: برای ایشان

جَنّاتٍ: باغ هایی است

تَجْری: که جاری می شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (31)

کُلَّما: هر زمان

رُزِقُوا: روزی یابند

مِنْها: از آن

مِنْ ثَمَرَهٍ: از میوه ای

رِزْقا: روزی ای

قالُوا: گفتند (گویند):

هذَا الَّذی: این (همان) است که

رُزِقْنا: روزی داده شده بودیم

مِنْ قَبْلُ: از قبل.

وَ اُتُوا: و داده شوند

ص:24

بِهِ: به آن

مُتَشابِها: همانند آن.

وَ لَهُمْ: و برای ایشان است

فیها: در آن

(32) جلد 1 سوره بقره

اَزْواجٌ: همسرانی

مُطَهَّرَهٌ: پاکیزه و پاک.

وَ هُمْ: و ایشان

فیها: در آن

خالِدُونَ: جاودانند.

26 اِنَّ اللّهَ لا یَسْتَحْیی اَنْ یَضْرِبَ مَثَلاً ما بَعُوضَهً فَما فَوْقَها فَاَمَّا الَّذینَ امَنُوا فَیَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ اَمَّا الَّذینَ کَفَرُوا فَیَقُولُونَ ماذا اَرادَ اللّهُ بِهذا مَثَلاً یُضِلُّ بِهِ کَثیرا وَ یَهْدی بِهِ کَثیرا وَ ما یُضِلُّ بِهِ اِلاَّ الْفاسِقینَ

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خدا

ص:25

لا یَسْتَحْیی: حیا نمی کنند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (33)

اَنْ یَضْرِبَ: این که بزند

مَثَلاً: مثلی

ما بَعُوضَهً: به پشه

فَما فَوْقَها: پس بالاتر از آن،

فَاَمَّا: پس امّا

الَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

فَیَعْلَمُونَ: پس می دانند

اَنَّهُ: همانا آن

الْحَقُّ: حق است

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان.

وَ اَمَّا: و امّا

الَّذینَ: کسانی که

(34) جلد 1 سوره بقره

کَفَرُوا: کافر شدند

ص:26

فَیَقُولُونَ: پس می گویند:

ماذا اَرادَ: چه اراده کرده

اللّهُ: خدا

بِهذا: به این

مَثَلاً: مثل؟

یُضِلُّ: گمراه می کند

بِهِ: به آن

کَثیرا: بسیاری را

وَ یَهْدی: و هدایت می کند

بِهِ: به آن

کَثیرا: بسیاری را.

وَ ما یُضِلُّ: و گمراه نمی کند

بِهِ: به آن

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (35)

اِلاَّ الْفاسِقینَ: مگر فاسقان را.

ص:27

27 اَلَّذینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ میثاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما اَمَرَ اللّهُ بِهِ اَنْ یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الاَْرْضِ اوُلئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یَنْقُضُونَ: می شکنند

عَهْدَ: پیمان

اللّهِ: خدا را

مِنْ بَعْدِ: از بعد

میثاقِهِ: پیمانش،

وَ یَقْطَعُونَ: و قطع می کنند

ما اَمَرَ: آن چه امر کرده

(36) جلد 1 سوره بقره

اللّهُ بِهِ: خدا به آن

اَنْ: این که

یُوصَلَ: وصل کنند،

وَ یُفْسِدُونَ: و فساد می کنند

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

ص:28

اوُلئِکَ: آنان

هُمُ: ایشانند

الْخاسِرُونَ: زیانکاران.

35 وَ قُلْنا یا ادَمُ اسْکُنْ اَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّهَ وَ کُلا مِنْها رَغَدا حَیْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَهَ فَتَکُونا مِنَ الظّالِمینَ

وَ قُلْنا یا ادَمُ: و گفتیم: ما ای آدم!

اسْکُنْ اَنْتَ: سکونت کن تو

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (37)

وَ زَوْجُکَ: و همسرت

الْجَنَّهَ: در بهشت

وَ کُلا مِنْها: و بخورید از آن

رَغَدا: فراوان

حَیْثُ شِئْتُما: هر جا می خواهید

وَ لا تَقْرَبا: و نزدیک نشوید

هذِهِ الشَّجَرَهَ: به این درخت

ص:29

فَتَکُونا مِنَ: پس می شوید از

الظّالِمینَ: ستمکاران.

36 فَاَزَلَّهُمَاالشَّیْطانُ عَنْهافَأَخْرَجَهُمامِمّا کانا فیهِ وَ قُلْنَااهْبِطُوا بَعْضُکُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَکُمْ فِی الاَْرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتاعٌ اِلی حینٍ

فَاَزَلَّهُمَا: پس به لغزش کشانید آن دو را

(38) جلد 1 سوره بقره

الشَّیْطانُ: شیطان

عَنْها: از آن،

فَأَخْرَجَهُما: پس خارج کرد آن دو را

مِمّا کانا فیهِ: از آن چه بودند در آن.

وَ قُلْنَااهْبِطُوا: و گفتیم فرود آیید

بَعْضُکُمْ: بعضی از شما

لِبَعْضٍ: بر بعضی دیگر

عَدُوٌّ: دشمنید.

وَ لَکُمْ: و برای شماست

ص:30

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

مُسْتَقَرٌّ: قرارگاهی

وَ مَتاعٌ: و بهره مندی است.

اِلی حینٍ: تا وقت معیّن.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (39)

43 وَ اَقیمُوا الصَّلوهَ وَ اتُوا الزَّکوهَ وَ ارْکَعُوا مَعَ الرّاکِعینَ

وَ اَقیمُوا: و به پا دارید

الصَّلوهَ: نماز را

وَ اتُوا: و بدهید، ادا کنید

الزَّکوهَ:زکات را

وَ ارْکَعُوا: و رکوع کنید

مَعَ الرّاکِعینَ: با رکوع کنندگان.

45 وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوهِ وَ اِنَّها لَکَبیرَهٌ اِلاّ عَلَی الْخاشِعینَ

وَ اسْتَعینُوا: و یاری جوئید

ص:31

بِالصَّبْرِ: (به وسیله) صبر

وَ الصَّلوهِ: و نماز

(40) جلد 1 سوره بقره

وَ اِنَّها: و به درستی که آن

لَکَبیرَهٌ: هر آینه گران و سنگین و بزرگ است

اِلاّ: مگر

عَلَی الْخاشِعینَ: بر خاشعان.

62 اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَ الَّذینَ هادُوا وَ النَّصاری وَ الصّابِئینَ مَنْ امَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ وَ عَمِلَ صالِحا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ الَّذینَ: و کسانی که

هادُوا: یهودی (گشتند)

وَ النَّصاری: و نصاری

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (41)

ص:32

وَ الصّابِئینَ: و صابئین

مَنْ: همان ها که

امَنَ: ایمان آوردند

بِاللّهِ: به خداوند

وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ: و روز قیامت

وَ عَمِلَ صالِحا: و عمل صالح انجام دادند،

فَلَهُمْ: پس برایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پرورگارشان

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه غمگین می شوند.

67 وَ اِذْ قالَ مُوسی لِقَوْمِهِ اِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ اَنْ

(42) جلد 1 سوره بقره

تَذْبَحُوا بَقَرَهً قالُوا اَتَتَّخِذُنا هُزُوا قالَ اَعُوذُ بِاللّهِ اَنْ اَکُونَ مِنَ الْجاهِلینَ

وَ اِذْ قالَ: و هنگامی که که گفت:

ص:33

مُوسی لِقَوْمِهِ: موسی به قومش

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

یَأْمُرُکُمْ: فرمان می دهد شما را

اَنْ تَذْبَحُوا: این که بکُشید

بَقَرَهً: گاوی را،

قالُوا: گفتند:

اَتَتَّخِذُنا: آیا گرفتی ما را

هُزُوا: به مسخرگی؟

قالَ: گفت:

اَعُوذُ بِاللّهِ: پناه می برم به خدا

اَنْ اَکُونَ: این که باشم

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (43)

مِنَ الْجاهِلینَ: از نادانان.

68 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما هِیَ قالَ اِنَّهُ یَقُولُ اِنَّها بَقَرَهٌ لا فارِضٌ وَ لا بِکْرٌ عَوانٌ بَیْنَ ذلِکَ فَافْعَلُوا ما تُؤْمَرُونَ

قالُوا: گفتند:

ص:34

ادْعُ لَنا: بخوان برای ما

رَبَّکَ: از پروردگارتان

یُبَیِّنْ لَنا: تا بیان کند برای ما

ما هِیَ: چیست آن؟

قالَ: گفت:

اِنَّهُ یَقُولُ: همانا او می گوید:

اِنَّها: به درستی که آن

بَقَرَهٌ: گاوی است

(44) جلد 1 سوره بقره

لا فارِضٌ: که پیر نباشد

وَ لا بِکْرٌ: و جوان هم نباشد

عَوانٌ بَیْنَ: بین این دو باشد

ذلِکَ:

فَافْعَلُوا: پس انجام دهید

ما تُؤْمَرُونَ:آنچه را که به آن امر شده اید.

69 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما لَوْنُها قالَ اِنَّهُ

ص:35

یَقُولُ اِنَّها بَقَرَهٌ صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النّاظِرینَ

قالُوا: گفتند:

ادْعُ لَنا: بخوان برای ما

رَبَّکَ: از پروردگارت

یُبَیِّنْ لَنا: تا بیان کند برای ما

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (45)

ما لَوْنُها: رنگش چگونه باشد؟

قالَ: گفت:

اِنَّهُ یَقُولُ: همانا او می گوید:

اِنَّها: به درستی که آن

بَقَرَهٌ: گاوی است

صَفْراءُ: زرد،

فاقِعٌ: خالص و یکدست

لَوْنُها: که رنگ آن

تَسُرُّ: شاد می کند

النّاظِرینَ: بینندگان را.

ص:36

70 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما هِیَ اِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَیْنا وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللّهُ لَمُهْتَدُونَ

قالُوا ادْعُ لَنا: گفتند: بخوان برای ما

(46) جلد 1 سوره بقره

رَبَّکَ: از پروردگارت

یُبَیِّنْ لَنا: که بیان کند برای ما

ما هِیَ: چیست آن؟

اِنَّ الْبَقَرَ: به درستی که گاو

تَشابَهَ: مشتبه است

عَلَیْنا: بر ما.

وَ اِنّا: و به درستی که ما

اِنْ شاءَ اللّهُ: اگر بخواهد خدا

لَمُهْتَدُونَ: هر آینه هدایت خواهیم شد.

71 قالَ اِنَّهُ یَقُولُ اِنَّها بَقَرَهٌ لا ذَلُولٌ تُثیرُ الاَْرْضَ وَ لا تَسْقِی الْحَرْثَ مُسَلَّمَهٌ لاشِیَهَ فیها قالُوا الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها وَ ما کادُوا یَفْعَلُونَ

قالَ اِنَّهُ: گفت: همانا او (خدا)

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (47)

ص:37

یَقُولُ: می گوید:

اِنَّها بَقَرَهٌ: همانا آن گاوی است

لا ذَلُولٌ: رام نشده باشد

تُثیرُ: که شخم بزند

الاَْرْضَ: زمین را ،

وَ لا تَسْقِی: و آبیاری نکند

الْحَرْثَ: زراعت را،

مُسَلَّمَهٌ: از هر عیبی برکنار باشد،

لاشِیَهَ فیها: هیچ گونه رنگ دیگری در آن نباشد، (شِیَه به معنای لکه و رنگ مخالف عمومیِ بدن حیوان می باشد)،

قالُوا الاْنَ: گفتند: الان

جِئْتَ بِالْحَقِّ: آوردی حق را،

فَذَبَحُوها: پس ذبح کردند آن را،

وَ ما کادُوا: و نزدیک بود که

(48) جلد 1 سوره بقره

یَفْعَلُونَ: انجام ندهند.

72 وَ اِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسا فَادّارَأْتُمْ فیها وَ اللّهُ مُخْرِجٌ ما کُنْتُمْ تَکْتُمُونَ

ص:38

وَ اِذْ: و هنگامی که

قَتَلْتُمْ: به قتل رساندید

نَفْسا: فردی را،

فَادّارَأْتُمْ: پس به نزاع پرداختید

فیها: در آن،

وَ اللّهُ: و خداوند

مُخْرِجٌ: خارج کننده است

ما: آن چه را که

کُنْتُمْ تَکْتُمُونَ: کتمان می کردید.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (49)

73 فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها کَذلِکَ یُحْیِی اللّهُ الْمَوْتی وَ یُریکُمْ ایاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ

فَقُلْنَا: پس گفتیم ما

اضْرِبُوهُ: بزنید او را

بِبَعْضِها: به بعض آن.

کَذلِکَ: این چنین

یُحْیِی اللّهُ: زنده می کند خدا

ص:39

الْمَوْتی: مردگان را،

وَ یُریکُمْ: و نشان می دهد به شما

ایاتِهِ: نشانه هایش را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَعْقِلُونَ: اندیشه کنید.

74 ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِیَ

(50) جلد 1 سوره بقره

کَالْحِجارَهِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَهً وَ اِنَّ مِنَ الْحِجارَهِ لَما یَتَفَجَّرُ مِنْهُ الاَْنْهارُ وَ اِنَّ مِنْها لَما یَشَّقَّقُ فَیَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ اِنَّ مِنْها لَما یَهْبِطُ مِنْ خَشْیَهِ اللّهِ وَ مَا اللّهُ بِغافِلٍ عَمّا تَعْمَلُونَ

ثُمَّ قَسَتْ: سپس سخت شد

قُلُوبُکُمْ: دلهایتان

مِنْ بَعْدِ ذلِکَ: از بعد آن،

فَهِیَ: پس آن

کَالْحِجارَهِ: مانند سنگ شد

اَوْ اَشَدُّ: یا سخت تر

ص:40

قَسْوَهً: در قساوت،

وَ اِنَّ: و همانا

مِنَ الْحِجارَهِ: از سنگ ها

لَما یَتَفَجَّرُ: هر آینه می شکافد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (51)

مِنْهُ الاَْنْهارُ: از آن نهرها،

وَ اِنَّ مِنْها: و همانا بعضی از آن

لَما یَشَّقَّقُ: شکاف برمی دارد

فَیَخْرُجُ: پس خارج می شود

مِنْهُ الْماءُ: از آن آب،

وَ اِنَّ مِنْها: و همانا بعضی از آن

لَما یَهْبِطُ: هر آینه (از کوه) فرود می آید

مِنْ خَشْیَهِ: از ترس

اللّهِ: خدا.

وَ مَا اللّهُ: و نیست خداوند

بِغافِلٍ: غافل

عَمّا: از آن چه

ص:41

تَعْمَلُونَ: انجام می دهید.

(52) جلد 1 سوره بقره

102 وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطینُ عَلی مُلْکِ سُلَیْمانَ وَ ما کَفَرَ سُلَیْمانُ وَلکِنَّ الشَّیاطینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النّاسَ السِّحْرَ وَ ما اُنْزِلَ عَلَی الْمَلَکَیْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ ما یُعَلِّمانِ مِنْ اَحِدٍ حَتّی یَقُولا اِنَّما نَحْنُ فِتْنَهٌ فَلا تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ ماهُمْ بِضارّینَ بِهِ مِنْ اَحَدٍ اِلاّ بِاِذْنِ اللّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ ما یَضُرُّهُمْ وَ لا یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَریهُ ما لَهُ فِی الاْخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ اَنْفُسَهُمْ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ

وَ اتَّبَعُوا: و پیروی کردند

ما تَتْلُوا: آن چه می خوانند

الشَّیاطینُ: شیطان ها

عَلی مُلْکِ: بر فرمانروائی، عصرِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (53)

ص:42

سُلَیْمانَ: سلیمان،

وَ ما کَفَرَ: و کافر نشد

سُلَیْمانُ: سلیمان

وَلکِنَّ: ولیکن

الشَّیاطینَ: شیطان ها

کَفَرُوا: کافر شدند.

یُعَلِّمُونَ: تعلیم می دهند

النّاسَ: مردم را

السِّحْرَ: سحر و جادو

وَ ما: و آن چه

اُنْزِلَ: نازل شد

عَلَی الْمَلَکَیْنِ: بر دو فرشته

بِبابِلَ: در بابل

هارُوتَ: هاروت

(54) جلد 1 سوره بقره

وَ مارُوتَ: و ماروت

وَ ما یُعَلِّمانِ: و نمی آموختند، یاد نمی دادند

ص:43

مِنْ اَحِدٍ: هیچ کسی را

حَتّی یَقُولا: تا می گویند، می گفتند

اِنَّما: جز این نیست

نَحْنُ: که ما

فِتْنَهٌ: (وسیله) آزمایشیم

فَلا تَکْفُرْ: پس کافر نشو.

فَیَتَعَلَّمُونَ: پس یاد می گرفتند

مِنْهُما: از آن دو

ما یُفَرِّقُونَ: آن چه را که جدائی می افکندند

بِهِ بَیْنَ: بوسیله آن بین

الْمَرْءِ: مرد

وَ زَوْجِهِ: و همسرش.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (55)

وَ ما هُمْ: و نمی توانند ایشان

بِضارّینَ: ضرر برسانند

بِهِ: به وسیله آن

مِنْ اَحَدٍ: هیچ کسی را

ص:44

اِلاّ: مگر

بِاِذْنِ: به اجازه

اللّهِ: خداوند.

وَ یَتَعَلَّمُونَ:و می آموختند

ما یَضُرُّهُمْ: آنچه را که ضرر می رساند ایشان را

وَ لا یَنْفَعُهُمْ: و نفعی نداشت برایشان،

وَ لَقَدْ: و هر آینه به تحقیق

عَلِمُوا: دانستند

لَمَنِ: کسی که

اشْتَریهُ: بخرد آن را،

(56) جلد 1 سوره بقره

ما لَهُ: نیست برای او

فِی الاْخِرَهِ: در آخرت

مِنْ خَلاقٍ: هیچ بهره ای،

وَ لَبِئْسَ: و چه بد است

ما شَرَوْا: آن چه فروختند

بِهِ: به وسیله آن

ص:45

اَنْفُسَهُمْ: خودشان را

لَوْ: اگر

کانُوا یَعْلَمُونَ: می دانستند.

121 اَلَّذینَ اتَیْناهُمُ الْکِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ اوُلئِکَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِهِ فَاوُلئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ

اَلَّذینَ:کسانی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (57)

اتَیْناهُمُ: دادیم ما به آنها

الْکِتابَ: کتاب را

یَتْلُونَهُ: تلاوت می کنند آن را

حَقَّ: (به جا می آورند) حقّ

تِلاوَتِهِ: تلاوتش را

اوُلئِکَ: آنان

یُؤْمِنُونَ بِهِ: ایمان می آورند به آن.

وَ مَنْ یَکْفُرْ: و کسی که کفر بورزد

ص:46

بِهِ: به آن،

فَاوُلئِکَ: پس آنان

هُمُ الْخاسِرُونَ: ایشانند زیانکاران،

130 وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّهِ اِبْراهیمَ اِلاّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَیْناهُ فِی الدُّنْیا وَ اِنَّهُ فِی الاْخِرَهِ

(58) جلد 1 سوره بقره

لَمِنَ الصّالِحینَ

وَ مَنْ: و چه کسی

یَرْغَبُ: روی گردان خواهد شد

عَنْ مِلَّهِ: از آئین

اِبْراهیمَ: ابراهیم

اِلاّ مَنْ: مگر کسی که

سَفِهَ: نادان شد

نَفْسَهُ: خودش؟

وَ لَقَدِ: و هر آینه به تحقیق

اصْطَفَیْناهُ: برگزیدیم ما او را

ص:47

فِی الدُّنْیا: در دنیا،

وَ اِنَّهُ: و همانا او

فِی الاْخِرَهِ: در آخرت

لَمِنَ: هر آینه از

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (59)

الصّالِحینَ: صالحان است.

«پایان جزء 1»

(60) جلد 1 سوره بقره

ص:48

143 وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ اُمَّهً وَسَطا لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهیدا وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَهَ الَّتی کُنْتَ عَلَیْها اِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلی عَقِبَیْهِ وَ اِنْ کانَتْ لَکَبیرَهً اِلاّ عَلَی الَّذینَ هَدَی اللّهُ وَ ما کانَ اللّهُ لِیُضیعَ ایمانَکُمْ اِنَّ اللّهَ بِالنّاسِ لَرَؤوُفٌ رَحیمٌ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

جَعَلْناکُمْ: قراردادیم ما شما را

اُمَّهً: اُمّتی

وَسَطا: میانه،

لِتَکُونُوا: تا باشید

شُهَداءَ: گواهان

عَلَی النّاسِ: بر مردم.

وَ یَکُونَ: و می باشد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (61)

الرَّسُولُ: رسول

عَلَیْکُمْ: بر شما

ص:49

شَهیدا: گواه.

وَ ما جَعَلْنَا: و قرار ندادیم

الْقِبْلَهَ: قبله ای را

الَّتی: که

کُنْتَ: بودی تو

عَلَیْها: بر آن

اِلاّ لِنَعْلَمَ: مگر تا بدانیم (معلوم کنیم)

مَنْ: چه کسی

یَتَّبِعُ: پیروی می کند

الرَّسُولَ: رسول را

مِمَّنْ: از کسی که

یَنْقَلِبُ: برمی گردد

(62) جلد 2 سوره بقره

عَلی عَقِبَیْهِ: بر عقبش.

وَ اِنْ: و اگر چه

کانَتْ: بود، باشد

لَکَبیرَهً: هر آینه بزرگ و گران

ص:50

اِلاّ عَلَی: مگر بر

الَّذینَ: کسانی که

هَدَی اللّهُ: هدایت کرد خدا.

وَ ما کانَ: و نبود

اللّهُ: خداوند

لِیُضیعَ: تا ضایع کند

ایمانَکُمْ: ایمانتان را

اِنَّ: به درستی که

اللّهَ: خداوند

بِالنّاسِ: به مردم

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (63)

لَرَؤوُفٌ: هر آینه رحیم (دلسوز)

رَحیمٌ: مهربان است.

144 قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَهً تَرْضیها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ اِنَّ الَّذینَ

ص:51

اوُتُوا الْکِتابَ لَیَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللّهُ بِغافِلٍ عَمّا یَعْمَلُونَ

قَدْ: گاهی

نَری: می بینیم

تَقَلُّبَ: گرداندن

وَجْهِکَ: رویت را

فِی السَّماءِ: در آسمان،

فَلَنُوَلِّیَنَّکَ: پس برمی گردانیم تو را

(64) جلد 2 سوره بقره

قِبْلَهً: به قبله ای که

تَرْضیها: خشنودی تو در آن است

فَوَلِّ وَجْهَکَ: پس بگردان رویت را

شَطْرَ: به سمت

الْمَسْجِدِ: مسجد

الْحَرامِ: الحرام

وَ حَیْثُ ما: و هر کجا

کُنْتُمْ: باشید

ص:52

فَوَلُّوا: پس بگردانید

وُجُوهَکُمْ: رویهایتان را

شَطْرَهُ: به سمت آن

وَ اِنَّ الَّذینَ: و همانا کسانی که

اوُتُوا الْکِتابَ: داده شدند کتاب

لَیَعْلَمُونَ: هر آینه می دانند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (65)

اَنَّهُ الْحَقُّ: همانا او حقّ است

مِنْ: از

رَبِّهِمْ:(جانب) پروردگارشان.

وَ مَا اللّهُ: و نیست خداوند

بِغافِلٍ: غافل

عَمّا: از آن چه

یَعْمَلُونَ: انجام می دهند.

151 کَما اَرْسَلْنا فیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُوا عَلَیْکُمْ ایاتِنا وَیُزَکّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ

ص:53

وَ یُعَلِّمُکُمْ مالَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ

کَما: چنان که

اَرْسَلْنا: فرو فرستادیم

فیکُمْ: در (میان) شما

(66) جلد 2 سوره بقره

رَسُولاً: رسولی

مِنْکُمْ: از شما، از خودتان

یَتْلُوا: بخواند، می خواند

عَلَیْکُمْ: برای شما

ایاتِنا: آیات ما را

وَیُزَکّیکُمْ: و پاک می گرداند شما را

وَ یُعَلِّمُکُمُ: و می آموزد به شما

الْکِتابَ: کتاب را

وَ الْحِکْمَهَ: و حکمت را

وَ یُعَلِّمُکُمْ: و یاد می دهد به شما

ما: آن چه را

ص:54

لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ: که نمی دانستید.

152 فَاذْکُرُونی اَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُوالی وَ لاتَکْفُرُونِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (67)

فَاذْکُرُونی: پس یاد کنید مرا

اَذْکُرْکُمْ: تا یاد کنم شما را

وَ اشْکُرُوا لی: و شکر کنید مرا

وَ لا تَکْفُرُونِ: و کفران نکنید مرا، ناسپاسی ام نکنید.

153 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوهِ اِنَ اللّهَ مَعَ الصّابِرینَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده اید!

اسْتَعینُوا: طلب کمک کنید

بِالصَّبْرِ: از صبر

وَ الصَّلوهِ: و نماز،

اِنَ اللّهَ: به درستی که خدا

مَعَ الصّابِرینَ: با صبرکنندگانست.

(68) جلد 2 سوره بقره

ص:55

164 اِنَّ فی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهارِ وَ الْفُلْکِ الَّتی تَجْری فِی الْبَحْرِ بِمایَنْفَعُ النّاسَ وَ ما اَنْزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَاَحْیا بِهِ الاَْرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فیها مِنْ کُلِّ دابَّهٍ وَ تَصْریفِ الرِّیاحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّماءِ وَ الاَْرْضِ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ

اِنَّ فی: همانا در

خَلْقِ: خلفت

السَّماواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ اخْتِلافِ: و اختلاف

اللَّیْلِ وَ النَّهارِ: شب و روز

وَ الْفُلْکِ الَّتی: و کشتی هایی که

تَجْری: جریان دارد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (69)

فِی الْبَحْرِ: در دریا

بِما یَنْفَعُ النّاسَ: به آن چه که نفع می رساند به مردم

ص:56

وَ ما اَنْزَلَ: و آن چه نازل کرد

اللّهُ: خداوند

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

مِنْ ماءٍ: از آبی،

فَاَحْیا بِهِ: پس زنده کرد به آن

الاَْرْضَ: زمین را

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مردنش

وَ بَثَّ فیها: و گسترد در آن

مِنْ کُلِّ دابَّهٍ: از هر جنبنده ای

وَ تَصْریفِ: و حرکت دادن

الرِّیاحِ: بادها

وَ السَّحابِ: و ابرهایی که

(70) جلد 2 سوره بقره

الْمُسَخَّرِ: معلّق

بَیْنَ السَّماءِ: بین آسمان

وَ الاَْرْضِ: و زمین است

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه هایی است

ص:57

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَعْقِلُونَ: می اندیشند.

168 یا اَیُّهَاالنّاسُ کُلُوا مِمّا فِی الاَْرْضِ حَلالاً طَیِّبا وَ لاتَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ اِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ

یا اَیُّهَاالنّاسُ: ای مردم

کُلُوا: بخورید

مِمّا: از آن چه

فِی الاَْرْضِ: در زمین است

حَلالاً: که حلال و

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (71)

طَیِّبا: پاکیزه است

وَ لاتَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

خُطُواتِ: گام ها، خط های

الشَّیْطانِ: شیطان را،

اِنَّهُ: همانا او

لَکُمْ: برای شما

ص:58

عَدُوٌّ: دشمنی

مُبینٌ: آشکار است.

169 اِنَّما یَأْمُرُکُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشاءِ وَ اَنْ تَقُولُوا عَلَی اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

اِنَّما: جز این نیست که

یَأْمُرُکُمْ: امر می کند به شما

بِالسُّوءِ: به بدی

(72) جلد 2 سوره بقره

وَ الْفَحْشاءِ: و زشتی

وَ اَنْ تَقُولُوا: و این که بگوئید

عَلَی اللّهِ: بر خداوند

ما لا تَعْلَمُونَ: آنچه را که نمی دانید.

172 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ وَاشْکُرُوا لِلّهِ اِنْ کُنْتُمْ اِیّاهُ تَعْبُدُونَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ص:59

امَنُوا: ایمان آوردید!

کُلُوا مِنْ: بخورید از

طَیِّباتِ: پاکیزه ها

ما رَزَقْناکُمْ: آن چه روزی دادیم به شما

وَاشْکُرُوا: و شکر کنید

لِلّهِ: خدا را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (73)

اِنْ کُنْتُمْ اِیّاهُ: اگر فقط او را

تَعْبُدُونَ: پرستش می کنید.

173 اِنَّماحَرَّمَ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَهَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزیرِ وَ مااُحِلَّ بِهِ لِغَیْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلااِثْمَ عَلَیْهِ اِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحیمٌ

اِنَّما: جز این نیست که

حَرَّمَ: حرام است

عَلَیْکُمُ: بر شما

الْمَیْتَهَ: گوشت مردار

ص:60

وَ الدَّمَ: و خون

وَ لَحْمَ الْخِنْزیرِ: و گوشت خوک

وَ ما اُحِلَّ بِهِ: و آن چه به آن بانگ زده شده

لِغَیْرِ اللّهِ: به غیر خدا،

(74) جلد 2 سوره بقره

فَمَنِ: پس کسی که

اضْطُرَّ: ناچار شود

غَیْرَ باغٍ: غیر از ستمگر

وَ لا عادٍ: و نه متجاوز

فَلا اِثْمَ: پس گناهی نیست

عَلَیْهِ: بر او.

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

غَفُورٌ رَحیمٌ: آمرزنده مهربان است.

183 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

یا اَیُّهَا: ای

ص:61

الَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (75)

کُتِبَ: نوشته شد

عَلَیْکُمُ: بر شا

الصِّیامُ: روزه

کَما کُتِبَ: همچنان که نوشته شد

عَلَی الَّذینَ: بر کسانی که

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما بودند

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَتَّقُونَ: پرهیزگار شوید.

184 اَیّاما مَعْدُوداتٍ فَمَنْ کانَ مِنْکُمْ مَریضا اَوْ عَلی سَفَرٍفَعِدَّهٌ مِنْ اَیّامٍ اُخَرَ وَعَلَی الَّذینَ یُطیقُونَهُ فِدْیَهٌ طَعامُ مِسْکینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْرا فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَاَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ اِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اَیّاما: روزهایی

(76) جلد 2 سوره بقره

ص:62

مَعْدُوداتٍ: معیّن و معدود

فَمَنْ کانَ: پس کسی که باشد

مِنْکُمْ: از شما

مَریضا: مریض

اَوْ عَلی سَفَرٍ:یا بر سفری،

فَعِدَّهٌ: پس تعدادی

مِنْ اَیّامٍ: از روزهای

اُخَرَ: دیگر را (روزه بگیرد).

وَ عَلَی الَّذینَ: و بر کسانی که

یُطیقُونَهُ: روزه برای آنها طاقت فرسا می باشد

فِدْیَهٌ: کفّاره، (عوض بدهند)

طَعامُ: خوراندن

مِسْکینٍ: بینوائی.

فَمَنْ: پس کسی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (77)

تَطَوَّعَ: فرمانبرداری کند

خَیْرا: بهتر است

فَهُوَ: پس آن

ص:63

خَیْرٌ: بهتر است

لَهُ: برای او.

وَ اَنْ: و این که

تَصُومُوا: روزه بگیرید

خَیْرٌ: بهتر است

لَکُمْ: برای شما

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ:می دانستید.

185 شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی اُنْزِلَ فیهِ الْقُرْاآنُ هُدًی لِلنّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ

(78) جلد 2 سوره بقره

مِنْکُمُ الشَّهْرَفَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ کانَ مَریضا اَوْ عَلی سَفَرٍ فَعِدَّهٌ مِنْ اَیّامٍ اُخَرَ یُریدُ اللّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَ لایُریدُ بِکُمُ الْعُسْرَوَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّهَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللّهَ عَلی ما هَدیکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

شَهْرُ رَمَضانَ: ماه رمضان

الَّذی: (ماهی است) که

ص:64

اُنْزِلَ: نازل شده

فیهِ الْقُرْآنُ: در آن قرآن

هُدًی: هدایتی است

لِلنّاسِ: برای مردم

وَ بَیِّناتٍ: و روشنگری هایی است

مِنَ الْهُدی از هدایت

وَ الْفُرْقانِ: و جدایی حق از باطل،

فَمَنْ: پس کسی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (79)

شَهِدَ: حضور داشت (در وطن)

مِنْکُمُ الشَّهْرَ: از شما ماه را

فَلْیَصُمْهُ: پس باید روزه بگیرد آن را.

وَ مَنْ کانَ: و کسی که باشد

مَریضا: مریض

اَوْ عَلی سَفَرٍ: یا بر سفری

فَعِدَّهٌ: پس تعدادی

مِنْ اَیّامٍ: از روزهای

اُخَرَ: دیگر را.

ص:65

یُریدُ: می خواهد

اللّهُ: خداوند

بِکُمُ :برای شما

الْیُسْرَ: راحتی را

وَ لا یُریدُ: و نمی خواهد

(80) جلد 2 سوره بقره

بِکُمُ: برای شما

الْعُسْرَ: سختی را،

وَ لِتُکْمِلُوا: و باید کامل کنید

الْعِدَّهَ: تعداد (روزه ها را)

وَ لِتُکَبِّرُوا: و باید به بزرگی یاد کنید

اللّهَ: خدا را

عَلی ما هَدیکُمْ: بر آن چه هدایت کرد شما را

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تَشْکُرُونَ: شکرگزاری کنید.

186 وَ اِذا سَأَلَکَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعْوَهَ الدّاعِ اِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجیبُوا لی وَ لْیُؤْمِنُوا

ص:66

بی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (81)

سَأَلَکَ: سؤال کردند از تو

عِبادی: بندگانم

عَنّی: از من (درباره من)،

فَاِنّی: پس همانا من

قَریبٌ: نزدیکم

اُجیبُ: اجابت می کنم

دَعْوَهَ: خواندن، دعای

الدّاعِ: خواننده را، دعا کننده را

اِذا دَعانِ: هنگامی که بخواند مرا.

فَلْیَسْتَجیبُوا: پس باید اجابت کنند، بپذیرند

لی: مرا (دعوت مرا)

وَ لْیُؤْمِنُوا: و باید ایمان بیاورند

بی: به من

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

(82) جلد 2 سوره بقره

یَرْشُدُونَ: به رشد برسند.

ص:67

201 وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا اتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَهً وَ فِی الاْخِرَهِ حَسَنَهً وَ قِنا عَذابَ النّارِ

وَ مِنْهُمْ: و از ایشان

مَنْ: کسی است که

یَقُولُ: می گوید

رَبَّنا: پروردگار ما

اتِنا: عطا کن به ما

فِی الدُّنْیا: در دنیا

حَسَنَهً: خوبی و خیر و نیکی

وَ فِی الاْخِرَهِ: و در آخرت

حَسَنَهً: خوبی و خیر و نیکی

وَ قِنا: و نگه دار ما را

عَذابَ: از عذاب

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (83)

النّارِ: آتش.

207 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَؤوُفٌ بِالْعِبادِ

ص:68

وَ مِنَ النّاسِ: و از مردم

مَنْ: کسی است که

یَشْری: می فروشد

نَفْسَهُ: خودش را، جانش را

ابْتِغاءَ: (برای) طلب کردن

مَرْضاتِ اللّهِ: رضای خدا.

وَ اللّهُ: و خداوند

رَؤوُفٌ: مهربان است

بِالْعِبادِ: به بندگان.

(84) جلد 2 سوره بقره

208 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کافَّهً وَ لاتَتَّبِعُواخُطُواتِ الشَّیْطانِ اِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

ادْخُلُوا: داخل شوید

فِی السِّلْمِ: در صلح و آشتی

کافَّهً: همگی،

ص:69

وَ لاتَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

خُطُواتِ: از گام های

الشَّیْطانِ: شیطان،

اِنَّهُ لَکُمْ: همانا او برای شما

عَدُوٌّ: دشمنی

مُبینٌ: آشکار است.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (85)

211 سَلْ بَنی اِسْرائیلَ کَمْ اتَیْناهُمْ مِنْ ایَهٍ بَیِّنَهٍ وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَهَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَاِنَّ اللّهَ شَدیدُ الْعِقابِ

سَلْ: بپرس

بَنیاِسْرائیلَ: از بنی اسرئیل

کَمْ اتَیْناهُمْ: چه بسیار دادیم ما به ایشان

مِنْ ایَهٍ: از نشانه ای

بَیِّنَهٍ: روشن.

وَ مَنْ یُبَدِّلْ: و کسی که تبدیل کند

نِعْمَهَ اللّهِ: نعمت خدا را

ص:70

مِنْ بَعْدِ: از بعد

ما جاءَتْهُ: آن چه آمد آن،

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خدا

شَدیدُ: سخت

(86) جلد 2 سوره بقره

الْعِقابِ: عقوبت (می کند).

215 یَسْأَلُونَکَ ماذا یُنْفِقُونَ قُلْ ما اَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ فَلِلْوالِدَیْنِ وَ الاَْقْرَبینَ وَ الْیَتامی وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍفَاِنَ اللّهَ بِهِ عَلیمٌ

یَسْأَلُونَکَ: سئوال می کنند از تو

ماذا یُنْفِقُونَ: چه چیز انفاق کنند؟

قُلْ ما اَنْفَقْتُمْ: بگو: آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری

فَلِلْوالِدَیْنِ: پس برای پدر و مادر

وَ الاَْقْرَبینَ: و نزدیکان

وَ الْیَتامی: و یتیمان

وَ الْمَساکینِ: و مستمندان

ص:71

وَ ابْنِ السَّبیلِ: و در راه ماندگان.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (87)

وَما تَفْعَلُوا: و آن چه انجام می دهید

مِنْ خَیْرٍ: از هر خیری

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

بِهِ عَلیمٌ: به آن آگاه است.

224 وَ لا تَجْعَلُوا اللّهَ عُرْضَهً لاَِیْمانِکُمْ اَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُواوَ تُصْلِحُوا بَیْنَ النّاسِ وَ اللّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ

وَ لا تَجْعَلُوا: و قرار ندهید

اللّهَ: خدا را

عُرْضَهً: در معرض، دستاویز

لاَِیْمانِکُمْ: سوگندهایتان،

اَنْ تَبَرُّوا: این که نیکی کنید

وَ تَتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

وَ تُصْلِحُوا: و اصلاح کنید

(88) جلد 2 سوره بقره

بَیْنَ النّاسِ: بین مردم.

وَ اللّهُ: و خداوند

ص:72

سَمیعٌ: شنوای

عَلیمٌ:دانا، آگاه است.

225 لایُؤاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فی اَیْمانِکُمْ وَ لکِنْ یُؤاخِذُکُمْ بِما کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ حَلیمٌ

لایُؤاخِذُکُمُ: بازخواست نمی کند شما را

اللّهُ: خدا

بِاللَّغْوِ: به سبب لغو (بدون توجّه)

فی اَیْمانِکُمْ: در سوگندهایتان،

وَ لکِنْ: ولیکن

یُؤاخِذُکُمْ: بازخواست می کند شما را

بِما کَسَبَتْ: به آن چه کسب که کسب کرده

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (89)

قُلُوبُکُمْ: دل های شما.

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ: آمرزنده

حَلیمٌ: بردبار است.

ص:73

238 حافِظُوا عَلَی الصَّلَواتِ وَ الصَّلوهِ الْوُسْطی وَ قُومُوالِلّهِ قانِتینَ

حافِظُوا: محافظت کنید

عَلَی الصَّلَواتِ: بر نمازها

وَ الصَّلوهِ: و نماز

الْوُسْطی: میانه (ظهر)

وَ قُومُوالِلّهِ: و بپاخیزید برای خدا

قانِتینَ: از روی خضوع و اطاعت.

(90) جلد 2 سوره بقره

«پایان جزء 2»

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (91)

ص:74

255 اَللّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَلانَوْمٌ لَهُ مافِی السَّمواتِ وَمافِی الاَْرْضِ مَنْ ذَاالَّذی یَشْفَعُ عِنْدَهُ اِلاّ بِاِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا یُحیطُونَ بِشَیْ ءٍ مِنْ عِلْمِهِ اِلاّ بِماشاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظیمُ

اَللّهُ لا اِلهَ: خداست که نیست خدایی

اِلاّ هُوَ: مگر او

الْحَیُّ: که زنده و پاینده و

الْقَیُّومُ: قائم به ذات است.

لا تَأْخُذُهُ: نمی گیرد او را

سِنَهٌ: خواب سبک، چرت

وَ لا نَوْمٌ: و نه خواب سنگین.

لَهُ ما: برای اوست آن چه

(92) جلد 3 سوره بقره

فِی السَّمواتِ: در آسمان ها

وَ ما: و آن چه

فِی الاَْرْضِ: در زمین است.

ص:75

مَنْ ذَا الَّذی: کیست آن که

یَشْفَعُ: شفاعت کند

عِنْدَهُ: نزد او

اِلاّ بِاِذْنِهِ: مگر به اِذن او.

یَعْلَمُ: می داند

ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ: آن چه پیش رویشان

وَ ما خَلْفَهُمْ: و آن چه پشت سرشان است.

وَ لا یُحیطُونَ: و احاطه ندارند

بِشَیْ ءٍ: به چیزی

مِنْ عِلْمِهِ: از علمش،

اِلاّ بِماشاءَ: مگر به آن چه که بخواهد.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (93)

وَسِعَ: در برگرفته، فراگرفته

کُرْسِیُّهُ: تخت حکومت او

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را.

وَ لا یَؤُدُهُ: و خسته نمی کند او را

حِفْظُهُما: نگهداری آن دو.

ص:76

وَ هُوَ الْعَلِیُّ: و او بلند مرتبه

الْعَظیمُ: بزرگ است.

256 لا اِکْراهَ فِی الدّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقی لاَ انْفِصامَ لَها وَ اللّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ

لا اِکْراهَ: اِکراهی نیست، اجباری نیست

فِی الدّینِ: در دین.

(94) جلد 3 سوره بقره

قَدْ تَبَیَّنَ: به تحقیق روشن شده است

الرُّشْدُ: راه درست و راه کمال

مِنَ الْغَیِّ: از راه انحرافی و بی هدف.

فَمَنْ: پس کسی که

یَکْفُرْ: کفر بورزد

بِالطّاغُوتِ: به طاغوت،

وَ یُؤْمِنْ: و ایمان بیاورد

بِاللّهِ: به خداوند

فَقَدِ اسْتَمْسَکَ: پس به تحقیق چنگ زده است

ص:77

بِالْعُرْوَهِ: به دستگیره

الْوُثْقی: محکمی

لاَ انْفِصامَ: که گسستن نیست

لَها: برای آن.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (95)

سَمیعٌ: شنوای

عَلیمٌ: داناست.

257 اَللّهُ وَلِیُّ الَّذینَ امَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ اِلَی النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اَوْلِیاؤُهُمُ الطّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ اِلَی الظُّلُماتِ اوُلئِکَ اَصْحابُ النّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ

اَللّهُ: خداوند

وَلِیُّ: سرپرست

الَّذینَ: کسانی است که

امَنُوا: ایمان آوردند.

یُخْرِجُهُمْ: خارج می کند آن ها را

ص:78

مِنَ الظُّلُماتِ: از تاریکی ها

اِلَی النُّورِ: به سوی نور.

(96) جلد 3 سوره بقره

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اَوْلِیاؤُهُمُ: سرپرست هایشان

الطّاغُوتُ: طاغوت است

یُخْرِجُونَهُمْ: خارج می کنند آن ها را

مِنَ النُّورِ: از نور

اِلَی: به سوی

الظُّلُماتِ: تاریکی ها.

اوُلئِکَ: آنان

اَصْحابُ: یاران

النّارِ: آتشند.

هُمْ فیها: آن ها در آن (آتش)

خالِدُونَ:جاودانند.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (97)

258 اَلَمْ تَرَ اِلَی الَّذی حاجَّ اِبْراهیمَ فی رَبِّهِ اَنْ

ص:79

اتیهُ اللّهُ الْمُلْکَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ رَبِّیَ الَّذی یُحْیی وَ یُمیتُ قالَ اَنَا اُحْیی وَ اُمیتُ قالَ اِبْراهیمُ فَاِنَّ اللّهَ یَأْتی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذی کَفَرَ وَ اللّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّالِمینَ

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی، ننگریستی

اِلَی الَّذی: به کسی که

حاجَّ: محاجّه کرد، گفتگو کرد

اِبْراهیمَ: با ابراهیم

فی رَبِّهِ: باابراهیم

اَنْ اتیهُ اللّهُ: این که داده بود به او خدا

الْمُلْکَ: حکومت را

اِذْ قالَ: هنگامی که گفت:

اِبْراهیمُ: ابراهیم

(98) جلد 3 سوره بقره

رَبِّیَ الَّذی: پروردگار من کسی است که

یُحْیی: زنده می کند

وَ یُمیتُ: و می میراند.

قالَ اَنَا: گفت: (نمرود) من

ص:80

اُحْیی: زنده می کنم

وَ اُمیتُ: و می میرانم.

قالَ اِبْراهیمُ: گفت: ابراهیم

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

یَأْتی: برمی آورد

بِالشَّمْسِ: خورشید را

مِنَ الْمَشْرِقِ: از مشرق

فَأْتِ بِها: پس بیاور آن را

مِنَ الْمَغْرِبِ: از مغرب.

فَبُهِتَ: پس مبهوت شد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (99)

الَّذی: آن که

کَفَرَ: کفر ورزید

وَ اللّهُ: و خداوند

لا یَهْدِی: هدایت نمی کند

الْقَوْمَ: گروه

الظّالِمینَ: ستمگر را.

ص:81

259 اَوْ کَالَّذی مَرَّ عَلی قَرْیَهٍ وَ هِیَ خاوِیَهٌ عَلی عُرُوشِها قالَ اَنّی یُحْیی هذِهِ اللّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَاَماتَهُ اللّهُ مِائَهَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ کَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ یَوْما اَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَهَ عامٍ فَانْظُرْ اِلی طَعامِکَ وَ شَرابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ اِلی حِمارِکَ وَ لِنَجْعَلَکَ ایَهً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ اِلَی الْعِظامِ کَیْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَکْسُوها لَحْما فَلَمّا تَبَیَّنَ

(100) جلد 3 سوره بقره

لَهُ قالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ

اَوْ کَالَّذی: یا مانند آن کسی که

مَرَّ عَلی قَرْیَهٍ: عبور کرد بر دهکده ای

وَ هِیَ خاوِیَهٌ: و آن (دهکده) فروریخته بود

عَلی عُرُوشِها: گفت: چگونه

قالَ اَنّی: زنده می کند

یُحْیی: این را خدا

هذِهِ اللّهُ: این را خدا

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مرگش؟

فَاَماتَهُ: پس میراند او را

ص:82

اللّهُ: خداوند

مِائَهَ عامٍ: یکصد سال،

ثُمَّ بَعَثَهُ: سپس برانگیخت

قالَ: گفت:

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (101)

کَمْ لَبِثْتَ: چقدر درنگ کردی؟

قالَ: گفت:

لَبِثْتُ: درنگ کردم

یَوْما: یک روز

اَوْ بَعْضَ: یا قسمتی از

یَوْمٍ: یک روز.

قالَ: گفت:

بَلْ: بلکه

لَبِثْتَ: درنگ کردی

مِائَهَ عامٍ: یکصد سال.

فَانْظُرْ: پس نگاه کن

اِلی طَعامِکَ: به غذایت

وَ شَرابِکَ: و نوشیدنت

ص:83

لَمْ یَتَسَنَّهْ: که تغییر نیافته،

(102) جلد 3 سوره بقره

وَانْظُرْ: و نگاه کن

اِلی حِمارِکَ: به الاغت،

وَ لِنَجْعَلَکَ: و برای این که قراردهیم تو را

ایَهً: نشانه ای

لِلنّاسِ: برای مردم.

وَ انْظُرْ: و نگاه کن

اِلَی الْعِظامِ: به استخوان ها

کَیْفَ: چگونه

نُنْشِزُها: پیوند می دهیم آن را،

ثُمَّ: سپس

نَکْسُوها: می پوشانیم آن را

لَحْما: گوشت،

فَلَمّا: پس وقتی که

تَبَیَّنَ لَهُ: آشکار شد برای او

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (103)

قالَ اَعْلَمُ: گفت: می دانم

اَنَّ اللّهَ: همانا خداوند

ص:84

عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ: بر هر چیزی

قَدیرٌ: قادر است.

260 وَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ رَبِّ اَرِنی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتی قالَ اَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلی وَ لکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبی قالَ فَخُذْ اَرْبَعَهً مِنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَیْکَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلی کُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءا ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتینَکَ سَعْیا وَ اعْلَمْ اَنَّ اللّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ

وَ اِذْ: و هنگامی که

قالَ: گفت:

اِبْراهیمُ: ابراهیم

رَبِّ: پروردگار من

(104) جلد 3 سوره بقره

اَرِنی: نشان بده به من

کَیْفَ: چگونه

تُحْیِی: زنده می کنی

الْمَوْتی: مردگان را؟

قالَ: گفت:

ص:85

اَوَ لَمْ تُؤْمِنْ: آیا ایمان نیاورده ای؟

قالَ بَلی: گفت: بله

وَ لکِنْ: ولیکن

لِیَطْمَئِنَّ: (می خواهیم) تا مطمئن شود

قَلْبی: قلبم.

قالَ: گفت:

فَخُذْ: پس بگیر

اَرْبَعَهً: چهار (نوع)

مِنَ الطَّیْرِ: پرنده را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (105)

فَصُرْهُنَّ: پس قطعه قطعه کن آن ها را

اِلَیْکَ: به سوی خودت،

ثُمَّ اجْعَلْ: سپس قرار بده

عَلی کُلِّ: بر هر

جَبَلٍ: کوهی

مِنْهُنَّ: از آن ها

جُزْءا: قسمتی،

ثُمَّ ادْعُهُنَّ: سپس بخوان آن ها را،

ص:86

یَأْتینَکَ: می آیند به سوی تو

سَعْیا: به سرعت

وَ اعْلَمْ: و بدان

اَنَّ اللّهَ: که همانا خداوند

عَزیزٌ: با عزّت

حَکیمٌ: حکمت دان است.

(106) جلد 3 سوره بقره

261 مَثَلُ الَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ فی سَبیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّهٍ اَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فی کُلِّ سُنْبُلَهٍ مِائَهُ حَبَّهٍ وَ اللّهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَلیمٌ

مَثَلُ الَّذینَ: و مَثَل کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

اَمْوالَهُمْ: مال هایشان را

فی سَبیلِ: در راه

اللّهِ: خدا

کَمَثَلِ: مانند مَثَل

حَبَّهٍ: دانه ای است که

ص:87

اَنْبَتَتْ: برویاند

سَبْعَ: هفت

سَنابِلَ: خوشه (خوشه ها)

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (107)

فی کُلِّ: در هر

سُنْبُلَهٍ: خوشه

مِائَهُ: صد

حَبَّهٍ: دانه.

وَ اللّهُ: و خداوند

یُضاعِفُ: اضافه می کند، چند برابر می کند

لِمَنْ: برای هر که

یَشاءُ: بخواهد.

وَ اللّهُ: و خداوند

واسِعٌ: وسعت دهنده

عَلیمٌ: داناست.

262 اَلَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ فی سَبیلِ اللّهِ ثُمَّ لا یُتْبِعُونَ ما اَنْفَقُوا مَنّا وَلا اَذًی لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ

(108) جلد 3 سوره بقره

ص:88

رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

اَمْوالَهُمْ:

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا،

ثُمَّ: سپس

لا یُتْبِعُونَ: سرکوفتی نیاورند

ما: در پی آن چه

اَنْفَقُوا: انفاق کردند

مَنّا: منتّی

وَ لا: و نه

اَذًی: آزاری،

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (109)

عِنْدَ: نزد

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

وَ لا: و نه

ص:89

خَوْفٌ: ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ: و نه ایشان

یَحْزَنُونَ: غمگین می شوند.

263 قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَهٌ خَیْرٌمِنْ صَدَقَهٍ یَتْبَعُها اَذًی وَ اللّهُ غَنِیٌّ حَلیمٌ

قَوْلٌ: گفتار

مَعْرُوفٌ: پسندیده

وَ مَغْفِرَهٌ: و آمرزش و گذشت

خَیْرٌ مِنْ: بهتر است از

(110) جلد 3 سوره بقره

صَدَقَهٍ: صدقه ای که

یَتْبَعُها: آزاری به دنبال آن باشد

اَذًی: آزار و اذیّتی

وَ اللّهُ: و خداوند

غَنِیٌّ: بی نیاز

ص:90

حَلیمٌ: بردبار است.

264 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا لاتُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الاَْذی کَالَّذی یُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاسِ وَ لا یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَیْهِ تُرابٌ فَاَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلْداً لا یَقْدِرُونَ عَلی شَیْ ءٍ مِمّا کَسَبُوا وَ اللّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرینَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (111)

امَنُوا: ایمان آورده اید!

لاتُبْطِلُوا: باطل نکنید

صَدَقاتِکُمْ: صدقه هایتان را

بِالْمَنِّ: با منّت

وَ الاَْذی: و آزار

کَالَّذی: مانند کسی که

یُنْفِقُ: انفاق می کند

ص:91

مالَهُ: مالش را

رِئاءَ: (برای) نمایش دادن

النّاسِ: به مردم

وَ لا یُؤْمِنُ: و ایمان نمی آورد

بِاللّهِ: به خداوند

وَ الْیَوْمِ: و روز

الاْخِرِ:قیامت.

(112) جلد 3 سوره بقره

فَمَثَلُهُ: پس مَثَل آن

کَمَثَلِ: مانند مَثَلِ

صَفْوانٍ: تخته سنگی است که

عَلَیْهِ: بر آن

تُرابٌ: خاکی باشد

فَاَصابَهُ: پس برسد به آن

وابِلٌ: باران درشتی، رگباری،

فَتَرَکَهُ: پس رها کند آن را

صَلْداً: صاف.

ص:92

لا یَقْدِرُونَ: قادر نیستند

عَلی شَیْ ءٍ: بر چیزی

مِمّا: از آن چه

کَسَبُوا: کسب کرده اند.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (113)

لا یَهْدِی: هدایت نمی کند

الْقَوْمَ: گروه

الْکافِرینَ: کافران را.

265 وَ مَثَلُ الَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ تَثْبیتا مِنْ اَنْفُسِهِمْ کَمَثَلِ جَنَّهٍ بِرَبْوَهٍ اَصابَها وابِلٌ فَاَتَتْ اُکُلَها ضِعْفَیْنِ فَاِنْ لَمْ یُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصیرٌ

وَ مَثَلُ الَّذینَ: و مَثَل کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

اَمْوالَهُمُ: مال هایشان را

ص:93

ابْتِغاءَ: برای (طلب کردن)

مَرْضاتِ: خشنودی و رضای

اللّهِ: خدا

(114) جلد 3 سوره بقره

وَ تَثْبیتا: و تثبیت (ملکات انسان)

مِنْ اَنْفُسِهِمْ: از خودشان،

کَمَثَلِ جَنَّهٍ: مانند مَثَل باغی است

بِرَبْوَهٍ: در نقطه بلندی که

اَصابَها: برسد به آن

وابِلٌ: باران های درشت.

فَاَتَتْ: پس بیاورد

اُکُلَها: میوه اش را

ضِعْفَیْنِ: دو چندان.

فَاِنْ لَمْ یُصِبْها: پس اگر نرسد به آن

وابِلٌ: باران درشت و سنگین،

فَطَلٌّ: پس شبنمی.

وَ اللّهُ: و خداوند

ص:94

بِما تَعْمَلُونَ: به آن چه انجام می دهید

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (115)

بَصیرٌ: بیناست.

266 اَیَوَدُّ اَحَدُکُمْ اَنْ تَکُونَ لَهُ جَنَّهٌ مِنْ نَخیلٍ وَ اَعْنابٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ لَهُ فیها مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ وَ اَصابَهُ الْکِبَرُ وَ لَهُ ذُرِّیَّهٌ ضُعَفاءُ فَاَصابَها اِعْصارٌ فیهِ نارٌ فَاحْتَرَقَتْ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمُ الاْیاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ

اَیَوَدُّ: آیا دوست دارد

اَحَدُکُمْ: یکی از شما

اَنْ تَکُونَ لَهُ: این که باشد برای او

جَنَّهٌ مِنْ نَخیلٍ: باغی از خرماها

وَ اَعْنابٍ: انگورها

تَجْری مِنْ: که جاری شود از

تَحْتِهَا الاَْنْهارُ: زیر آن نهرها

(116) جلد 3 سوره بقره

لَهُ فیها مِنْ کُلِّ: برای او در آن از هر

ص:95

الثَّمَراتِ: میوه ای

وَ اَصابَهُ الْکِبَرُ: و در حالی که او به سن پیری رسیده

وَ لَهُ ذُرِّیَّهٌ: و برای او فرزندانی

ضُعَفاءُ: ناتوان (باشد)

فَاَصابَها: پس برسد به آن

اِعْصارٌ: گِردبادی

فیهِ نارٌ: که در آن آتشی است

فَاحْتَرَقَتْ: پس شعله ور شود بسوزد.

کَذلِکَ: این چنین

یُبَیِّنُ: آشکار می سازد

اللّهُ: خداوند

لَکُمُ الاْیاتِ: برای شما نشانه ها را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (117)

تَتَفَکَّرُونَ: بیندیشید.

267 یااَیُّهَاالَّذینَ امَنُوا اَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما

ص:96

کَسَبْتُمْ وَ مِمّا اَخْرَجْنا لَکُمْ مِنَ الاَْرْضِ وَ لاتَیَمَّمُوا الْخَبیثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِاخِذیهِ اِلاّ اَنْ تُغْمِضُوا فیهِ وَ اعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ غَنِیٌّ حَمیدٌ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

اَنْفِقُوا: انفاق کنید

مِنْ طَیِّباتِ: از (اموال) پاکیزه ها را،

ما کَسَبْتُمْ: آن چه کسب کردید.

وَ مِمّا اَخْرَجْنا: و از آن چه خارج کردیم ما

لَکُمْ: برای شما

مِنَ الاَْرْضِ: از زمین

(118) جلد 3 سوره بقره

وَ لاتَیَمَّمُوا: و قصد نکنید، روی نیاورید

الْخَبیثَ: (به چیزهای) پست و بی ارزش

مِنْهُ تُنْفِقُونَ: که از آن انفاق کنید

وَ لَسْتُمْ: و نیستید شما (حاضر نیستید)

بِاخِذیهِ: به گرفتن آن

ص:97

اِلاّ اَنْ تُغْمِضُوا: مگر این که از روی کراهت

فیهِ: در آن.

وَ اعْلَمُوا: و بدانید

اَنَّ اللّهَ: همانا خداوند

غَنِیٌّ حَمیدٌ: بیندیشید.

268 اَلشَّیْطانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَ یَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشاءِ وَاللّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَهً مِنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ واسِعٌ عَلیمٌ

اَلشَّیْطانُ: شیطان

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (119)

یَعِدُکُمُ: وعده می دهد شما را

الْفَقْرَ: به فقر

وَ یَأْمُرُکُمْ: و امر می کند شما را

بِالْفَحْشاءِ: به زشتی ها.

وَ اللّهُ: و خداوند

یَعِدُکُمْ: وعده می دهد شما را

مَغْفِرَهً مِنْهُ: به آمرزشی از خود

ص:98

وَ فَضْلاً: و فزونی و برتری.

وَ اللّهُ: و خداوند

واسِعٌ: وسعت دهنده

عَلیمٌ: داناست.

271 اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هِیَ وَ اِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ یُکَفِّرُ عَنْکُمْ

(120) جلد 3 سوره بقره

مِنْ سَیِّئاتِکُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ

اِنْ تُبْدُوا: اگر آشکار کنید

الصَّدَقاتِ: صدقه ها را

فَنِعِمّا هِیَ: پس خوب است آن.

وَ اِنْ تُخْفُوها: و اگر مخفی کنید آن را

وَ تُؤْتُوهَا: و بدهید آن را

الْفُقَراءَ: به بینوایان

فَهُوَ خَیْرٌ: پس آن بهتر است

لَکُمْ: برای شما.

ص:99

وَ یُکَفِّرُ: و می پوشاند

عَنْکُمْ: از شما

مِنْ: بعضی از

سَیِّئاتِکُمْ: گناهانتان را.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (121)

بِماتَعْمَلُونَ: به آن چه انجام می دهید

خَبیرٌ: آگاه است.

272 لَیْسَ عَلَیْکَ هُدیهُمْ وَ لکِنَّ اللّهَ یَهْدی مَنْ یَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَلاَِنْفُسِکُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ اِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ اِلَیْکُمْ وَ اَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ

لَیْسَ عَلَیْکَ: نیست برای تو

هُدیهُمْ: هدایتشان

وَ لکِنَّ اللّهَ: ولیکن خداوند

یَهْدی: هدایت می کند

ص:100

مَنْ یَشاءُ: کسی را که بخواهد.

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق می کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری ،

(122) جلد 3 سوره بقره

فَلاَِنْفُسِکُمْ: پس برای خودتان است.

وَ ما تُنْفِقُونَ: و انفاق نمی کنید

اِلاَّ ابْتِغاءَ: مگر برای طلب

وَجْهِ اللّهِ: روی خدا.

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری، خوبی ای

یُوَفَّ: یکسر داده می شود

اِلَیْکُمْ: به شما

وَ اَنْتُمْ: و شما

لا تُظْلَمُونَ: ستم نمی شوید.

273 لِلْفُقَراءِ الَّذینَ اُحْصِرُوا فی سَبیلِ اللّهِ لایَسْتَطیعُونَ ضَرْبا فِی الاَْرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ

ص:101

اَغْنِیاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسیماهُمْ لا یَسْأَلُونَ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (123)

النّاسَ اِلْحافا وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍفَاِنَّ اللّهَ بِهِ عَلیمٌ

لِلْفُقَراءِ الَّذینَ: برای بینوایانی که

اُحْصِرُوا: در تنگنا قرار گرفته

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا،

لایَسْتَطیعُونَ: نمی توانند

ضَرْبا: زدن

فِی الاَْرْضِ: در زمین را،

یَحْسَبُهُمُ: می پندارند ایشان را

الْجاهِلُ: افراد ناآگاه

اَغْنِیاءَ: بی نیاز،

مِنَ: از

التَّعَفُّفِ: شدّت خویشتنداری،

تَعْرِفُهُمْ: می شناسی آن ها را

بِسیماهُمْ: به چهره هایشان.

(124) جلد 3 سوره بقره

لا یَسْأَلُونَ: سئوال نمی کنند

ص:102

النّاسَ اِلْحافا: از مردم با اصرار

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری، خوبی

فَاِنَّ: پس به درستی که

اللّهَ: خداوند

بِهِ عَلیمٌ: به آن داناست.

274 اَلَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرّا وَ عَلانِیَهً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

اَمْوالَهُمْ: مال هایشان را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (125)

بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ: در شب و روز

سِرّا: پنهانی

وَ عَلانِیَهً: و آشکار،

ص:103

فَلَهُمْ: پس برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان.

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه غمگین می شوند.

277 اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ اَقامُواالصَّلوهَ وَ اتَوُا الزَّکوهَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

(126) جلد 3 سوره بقره

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و عمل

الصّالِحاتِ: صالح انجام دادند

وَ اَقامُوا: و به پا داشتند

الصَّلوهَ: نماز را

ص:104

وَ اتَوُا الزَّکوهَ: و دادند زکوت را

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: اجرشان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: بر آنهاست

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه ایشان غمگین می شوند.

285 امَنَ الرَّسُولُ بِما اُنْزِلَ اِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (127)

وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ امَنَ بِاللّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ اَطَعْنا غُفْرانَکَ رَبَّنا وَ اِلَیْکَ الْمَصیرُ

امَنَ الرَّسُولُ: ایمان آورده رسول

بِما اُنْزِلَ: به آن چه نازل شده

اِلَیْهِ: به سویش

مِنْ رَبِّهِ: از جانب پروردگارش

ص:105

وَ الْمُؤْمِنُونَ: و مؤمنین.

کُلٌّ: همگی

امَنَ بِاللّهِ: ایمان آورده اند به خدا

وَ مَلائِکَتِهِ: و فرشتگان او

وَ کُتُبِهِ: و کتاب های او

وَ رُسُلِهِ: و رسولان او،

لا نُفَرِّقُ: فرقی نمی گذاریم

(128) جلد 3 سوره بقره

بَیْنَ اَحَدٍ: بین هیچ یک

مِنْ رُسُلِهِ: از رسولانش.

وَ قالُوا: و گفتند:

سَمِعْنا: شنیدیم ما

وَ اَطَعْنا: و اطاعت کردیم ما.

غُفْرانَکَ: آمرزشت را (خواهیم)

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ اِلَیْکَ: و به سوی توست

الْمَصیرُ: بازگشت.

ص:106

286 لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْسا اِلاّ وُسْعَها لَها ما کَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اکْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا اِنْ نَسینا اَوْ اَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَیْنا اِصْرا کَما حَمَلْتَهُ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَهَ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (129)

لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا اَنْتَ مَوْلینا فَانْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْکافِرینَ

لا یُکَلِّفُ اللّهُ: تکلیف نمی کند خدا

نَفْسا: کسی را

اِلاّ وُسْعَها: مگر به اندازه توانش.

لَها ما کَسَبَتْ: برای اوست آن چه به دست آورده

وَ عَلَیْها: و به ضرر اوست

مَا اکْتَسَبَتْ: آن چه به (بدی) به دست آورده.

رَبَّنا: پروردگار ما!

لا تُؤاخِذْنا: مؤاخذه مکن ما را

اِنْ نَسینا: اگر فراموش کردیم

اَوْ اَخْطَأْنا: یا خطا نمودیم.

ص:107

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ لا تَحْمِلْ: و تحمیل مکن

(130) جلد 3 سوره بقره

عَلَیْنا: بر ما

اِصْرا: بار سنگینی را

کَما حَمَلْتَهُ: هم چنان که حمل کردی آن را

عَلَی الَّذینَ: بر کسانی که

مِنْ قَبْلِنا: قبل از ما (بودند).

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ لا تُحَمِّلْنا: و قرار مده ما را

ما لا طاقَهَ: آن چه را که طاقتی نیست

لَنا: بر ما

بِهِ: به آن.

وَ اعْفُ: و عفو کن

عَنّا: ما را

وَ اغْفِرْ لَنا: و ببخش و بیامرز ما را

وَ ارْحَمْنا: و رحم کن بر ما.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (131)

ص:108

اَنْتَ: تویی

مَوْلینا: سرپرست ما،

فَانْصُرْنا: پس یاری کن ما را

عَلَی: بر

الْقَوْمِ: گروه

الْکافِرینَ: کافرین.

(132) جلد 3 سوره بقره

ص:109

«سوره آل عمران»

6 هُوَ الَّذی یُصَوِّرُکُمْ فِی الاَْرْحامِ کَیْفَ یَشاءُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

هُوَ الَّذی: او کسی است که

یُصَوِّرُکُمْ: تصویر می کند شما را

فِی الاَْرْحامِ: در رَحِم ها

کَیْفَ: هر طور که

یَشاءُ: بخواهد.

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او که

الْعَزیزُ: توانا و

الْحَکیمُ: حکیم است.

8 رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنا وَ هَبْ لَنا

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (133)

مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً اِنَّکَ اَنْتَ الْوَهّابُ

رَبَّنا لا تُزِغْ: پروردگارا! منحرف مگردان

ص:110

قُلُوبَنا: دل های ما را

بَعْدَ اِذْ: بعد از آن که

هَدَیْتَنا: هدایت کردی ما را،

وَهَبْ: و ببخش

لَنا: بر ما

مِنْ لَدُنْکَ: از نزد خودت

رَحْمَهً: رحمتی،

اِنَّکَ اَنْتَ: همانا تو، توئی

الْوَهّابُ: بسیار بخشنده.

9 رَبَّنا اِنَّکَ جامِعُ النّاسِ لِیَوْمٍ لارَیْبَ فیهِ اِنَّ اللّهَ لایُخْلِفُ الْمیعادَ

(134) جلد 3 سوره آل عمران

رَبَّنا اِنَّکَ: پروردگارا! همانا تو

جامِعُ النّاسِ: جمع کننده مردم هستی

لِیَوْمٍ: برای روزی که

لارَیْبَ فیهِ: نیست شکی در آن،

ص:111

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

لایُخْلِفُ: تخلّف نمی کند

الْمیعادَ: از وعده خود.

18 شَهِدَ اللّهُ اَنَّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ وَ الْمَلائِکَهُ وَ اوُلُوا الْعِلْمِ قائِما بِالْقِسْطِ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

شَهِدَ: گواهی داده

اللّهُ: خداوند

اَنَّهُ: همانا او

لا اِلهَ: نیست معبودی

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (135)

اِلاّ هُوَ: مگر او

وَ الْمَلائِکَهُ: و فرشتگان

وَ اوُلُوا: و صاحبان

الْعِلْمِ: دانش

قائِما: که قیام کننده

بِالْقِسْطِ: به عدالت (است).

ص:112

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او

الْعَزیزُ: که توانا

الْحَکیمُ: و حکیم است.

19 اِنَ الدّینَ عِنْدَ اللّهِ الاِْسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذینَ اوُتُوا الْکِتابَ اِلاّ مِنْ بَعْدِماجاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیا بَیْنَهُمْ وَمَنْ یَکْفُرْبِاآیاتِ اللّهِ فَاِنَ اللّهَ سَریعُ الْحِسابِ

(136) جلد 3 سوره آل عمران

اِنَّ: به درستی که

الدّینَ: دین

عِنْدَ: نزد

اللّهِ: خدا

الاِْسْلامُ: اسلام است.

وَ مَا اخْتَلَفَ: و اختلاف نکردند

الَّذینَ: کسانی که

اوُتُوا: داده شدند

ص:113

الْکِتابَ: کتاب

اِلاّ مِنْ بَعْدِ: مگر بعد از

ما جاءَهُمُ: آن که آمد ایشان را

الْعِلْمُ: علم

بَغْیا: (به سبب) ظلم

بَیْنَهُمْ: در میان خودشان.

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (137)

وَ مَنْ: و کسی که

یَکْفُرْ: کافر شود

بِآیاتِ: به آیات

اللّهِ: خدا

فَاِنَّ: پس همانا

اللّهَ: خداوند

سَریعُ الْحِسابِ: سریع الحساب است.

27 تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ

ص:114

مِنَ الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ

تُولِجُ: داخل می کنی

اللَّیْلَ: شب را

فِی النَّهارِ: در روز

(138) جلد 3 سوره آل عمران

وَ تُولِجُ: و داخل می کنی

النَّهارَ: روز را

فِی اللَّیْلِ: در شب.

وَ تُخْرِجُ: و خارج می کنی

الْحَیَّ: زنده را

مِنَ الْمَیِّتِ: از مرده

وَ تُخْرِجُ: و خارج می کنی

الْمَیِّتَ: مرده را

مِنَ الْحَیِّ: از زنده.

وَ تَرْزُقُ: و روزی می دهی

مَنْ تَشاءُ: به هر که بخواهی

بِغَیْرِ حِسابٍ: بدون حساب.

ص:115

28 لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرینَ اَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (139)

الْمُؤْمِنینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللّهِ فی شَیْ ءٍ اِلاّ اَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقیهً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَ اِلَی اللّهِ الْمَصیرُ

لا یَتَّخِذِ: (نباید) بگیرند

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان

الْکافِرینَ: کافران را

اَوْلِیاءَ: دوست

مِنْ دُونِ: غیر از

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان،

وَ مَنْ: و هر که

یَفْعَلْ ذلِکَ: چنین کند

فَلَیْسَ: پس نیست

مِنَ اللّهِ: از خدا

فی شَیْ ءٍ: در چیزی

(140) جلد 3 سوره آل عمران

اِلاّ اَنْ: مگر این که

ص:116

تَتَّقُوا: بپرهیزید

مِنْهُمْ تُقیهً: از آنان (نوعی پرهیز کردن).

وَ یُحَذِّرُکُمُ: و بر حذر می دارد

اللّهُ: خدا

نَفْسَهُ: از خودش.

وَ اِلَی اللّهِ: و به سوی خداست.

الْمَصیرُ: بازگشت.

31 قُلْ اِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ وَ یَغْفِرْلَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ

قُلْ اِنْ: بگو: اگر

کُنْتُمْ تُحِبُّونَ: دوست می دارید

اللّهَ: خدا را،

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (141)

فَاتَّبِعُونی: پس پیروی کنید مرا

یُحْبِبْکُمُ: (تا) دوست بدارد شما را

اللّهُ: خدا،

ص:117

وَ یَغْفِرْ لَکُمْ: و می آمرزد بر شما

ذُنُوبَکُمْ: گناهانتان را.

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ رَحیمٌ: آمرزنده مهربانست.

32 قُلْ اَطیعُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ الْکافِرینَ

قُلْ اَطیعُوا: بگو: اطاعت کنید

اللّهَ: خدا

وَ الرَّسُولَ: و رسول را

فَاِنْ تَوَلَّوْا: پس اگر سرپیچی کنید،

(142) جلد 3 سوره آل عمران

فَاِنَّ: پس همانا

اللّهَ: خداوند

لا یُحِبُّ: دوست نمی دارد

الْکافِرینَ: کافران را.

ص:118

51 اِنَّ اللّهَ رَبّی وَ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقیمٌ

اِنَّ: به درستی که

اللّهَ: خداوند

رَبّی: پروردگار من

وَ رَبُّکُمْ: و پروردگار شماست

فَاعْبُدُوهُ: پس بپرستید او را.

هذا: این است

صِراطٌ: راه

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (143)

مُسْتَقیمٌ: راست.

53 رَبَّنا امَنّا بِما اَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاکْتُبْنا مَعَ الشّاهِدینَ

رَبَّنا: پروردگارا!

امَنّا: ایمان آوردیم

بِما: به آن چه

ص:119

اَنْزَلْتَ: نازل کردی تو

وَ اتَّبَعْنَا: و پیروی نمودیم

الرَّسُولَ: فرستاده را،

فَاکْتُبْنا: پس بنویس ما را

مَعَ الشّاهِدینَ: با گواهان.

55 اِذْ قالَ اللّهُ یا عیسی اِنّی مُتَوَفّیکَ وَ رافِعُکَ

(144) جلد 3 سوره آل عمران

اِلَیَّ وَ مُطَهِّرُکَ مِنَ الَّذینَ کَفَرُوا وَ جاعِلُ الَّذینَ اتَّبَعُوکَ فَوْقَ الَّذینَ کَفَرُوا اِلی یَوْمِ الْقِیامَهِ ثُمَّ اِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَاَحْکُمُ بَیْنَکُمْ فیما کُنْتُمْ فیهِ تَخْتَلِفُونَ

اِذْ قالَ: زمانی که گفت:

اللّهُ: خداوند

یا عیسی: ای عیسی!

اِنّی: همانا من

مُتَوَفّیکَ: می گیرم (جان) تو را

وَ رافِعُکَ: و بالا می برم تو را

ص:120

اِلَیَّ: به سوی خود

وَ مُطَهِّرُکَ: و پاک می کنم تو را

مِنَ الَّذینَ: از کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

وَ جاعِلُ و قرار دهنده ام

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (145)

الَّذینَ: کسانی را که

اتَّبَعُوکَ: پیروی کردند تو را

فَوْقَ: بالاتر از

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اِلی یَوْمِ: تا روز

الْقِیامَهِ: قیامت،

ثُمَّ اِلَیَّ: سپس به سوی من است

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما.

فَاَحْکُمُ: سپس حکم می کنم

بَیْنَکُمْ: بین شما

ص:121

فیما کُنْتُمْ فیهِ: در آن چه که در آن

تَخْتَلِفُونَ: اختلاف می کردید.

(146) جلد 3 سوره آل عمران

61 فَمَنْ حاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ماجاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْناءَنا وَ اَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَی الْکاذِبینَ

فَمَنْ: پس کسی که

حاجَّکَ: ستیزه کند با تو

فیهِ مِنْ بَعْدِ: در آن از بعد

ما جاءَکَ: آن چه آمد تو را

مِنَ الْعِلْمِ: از علم

فَقُلْ: پس بگو:

تَعالَوْا: بیائید،

نَدْعُ: می خوانیم ما

اَبْناءَنا: فرزندانمان را، پسرانمان را

ص:122

وَ اَبْناءَکُمْ: و شما هم فرزندانتان را،

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (147)

وَ نِساءَنا: و ما زنانمان را،

وَ نِساءَکُمْ: و شما زنانتان را،

وَ اَنْفُسَنا: و خود ما، و جان های ما،

وَ اَنْفُسَکُمْ: و خود شما، و جان های شما،

ثُمَّ نَبْتَهِلْ: سپس مباهله کنیم

فَنَجْعَلْ: پس قرار دهیم

لَعْنَتَ اللّهِ: لعنت خداوند را

عَلَی الْکاذِبینَ: بر دروغگویان.

64 قُلْ یا اَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا اِلی کَلِمَهٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ اَلاّ نَعْبُدَ اِلاَّ اللّهَ وَ لا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئا وَ لا یَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضا اَرْبابا مِنْ دُونِ اللّهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِاَنّا مُسْلِمُونَ

قُلْ: بگو:

(148) جلد 3 سوره آل عمران

یا اَهْلَ: ای اهل

ص:123

الْکِتابِ: کتاب!

تَعالَوْا: بیائید

اِلی کَلِمَهٍ: به سوی کلمه ای

سَواءٍ: که یکسان است

بَیْنَنا وَ: بین ما و

بَیْنَکُمْ: بین شما،

اَلاّ نَعْبُدَ: این که نپرستیم

اِلاَّ اللّهَ: مگر خدا را،

وَ لا نُشْرِکَ: و شریک نسازیم

بِهِ شَیْئا: با او چیزی را،

وَ لا یَتَّخِذَ: و نگیرد، نپذیرد

بَعْضُنا: بعضی از ما

بَعْضا: بعض دیگر را

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (149)

اَرْبابا: به خدائی

مِنْ دُونِ: به غیر از

اللّهِ: خداوند.

ص:124

فَاِنْ: پس اگر

تَوَلَّوْا: روی گردانند

فَقُولُوا: پس بگوئید:

اشْهَدُوا: گواه باشید

بِاَنّا: به این که ما

مُسْلِمُونَ: تسلیم شدگانیم.

83 اَفَغَیْرَ دینِ اللّهِ یَبْغُونَ وَ لَهُ اَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ طَوْعا وَ کَرْها وَ اِلَیْهِ یُرْجَعُونَ

اَفَغَیْرَ: آیا پس غیر

(150) جلد 3 سوره آل عمران

دینِ اللّهِ: دین خدا

یَبْغُونَ: طلب می کنند

وَ لَهُ اَسْلَمَ: و برای او تسلیم اند؟

مَنْ: آن چه (آن که)

فِی السَّمواتِ: در آسمان ها

ص:125

وَ الاَْرْضِ: و زمین هستند

طَوْعا: از روی اختیار

وَ کَرْها: یا اجبار

وَ اِلَیْهِ: و به سوی او

یُرْجَعُونَ: بازگردانده می شوند.

85 وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الاِْسْلامِ دینا فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِی الاْخِرَهِ مِنَ الْخاسِرینَ

وَ مَنْ یَبْتَغِ: و هر کس طلب کند

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (151)

غَیْرَ الاِْسْلامِ: غیر از اسلام

دینا: دینی را،

فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ: پس پذیرفته نخواهد شد از او

وَ هُوَ فِی: و او

فِی الاْخِرَهِ: در آخرت

مِنَ الْخاسِرینَ: از زیان کاران است.

ص:126

91 اِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ کُفّارٌ فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِلْ ءُ الاَْرْضِ ذَهَبا وَ لَوِ افْتَدی بِهِ اوُلئِکَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرینَ

اِنَّ: همانا

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

وَ ماتُوا: و مردند

(152) جلد 3 سوره آل عمران

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

کُفّارٌ: کافر بودند

فَلَنْ: هرگز

یُقْبَلَ: قبول نشود

مِنْ: از هیچ

اَحَدِهِمْ: کدامشان

مِلْ ءُ: (به اندازه) پُری

الاَْرْضِ: زمین

ذَهَبا: از طلا.

ص:127

وَ لَوِ: و اگر

افْتَدی: فدیه بپردازد

بِهِ: آن را

اوُلئِکَ: آنان

لَهُمْ: برایشان

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (153)

عَذابٌ: عذابی

اَلیمٌ: دردناک است

وَ ما: و نیست

لَهُمْ: برایشان

مِنْ: هیچ

ناصِرینَ: یاوری.

92 لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّی تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ ءٍ فَاِنَّ اللّهَ بِه عَلیمٌ

لَنْ تَنالُوا: هرگز نمی رسید

الْبِرَّ: به نیکی

ص:128

حَتّی تُنْفِقُوا: تا انفاق کنید

مِمّا: از آن چه

تُحِبُّونَ: دوست می دارید.

(154) جلد 3 سوره آل عمران

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق می کنید

مِنْ شَیْ ءٍ: از چیزی،

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

بِه عَلیمٌ: به آن آگاه است.

«پایان جزء 3»

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (155)

ص:129

104 وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ اُمَّهٌ یَدْعُونَ اِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اُولآئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

وَلْتَکُنْ: و باید باشد

مِنْکُمْ: از شما

اُمَّهٌ: گروهی، امّتی

یَدْعُونَ: که دعوت کنند

اِلَی الْخَیْرِ: به خیر و نیکی،

وَ یَأْمُرُونَ: و امر کنند

بِالْمَعْرُوفِ: به معروف (خوبی)

وَ یَنْهَوْنَ: و نهی کنند

عَنِ الْمُنْکَرِ: از منکر (بدی)

وَ اُولآئِکَ: و آنان

هُمُ الْمُفْلِحُونَ: ایشانند رستگاران

(156) جلد 4 سوره آل عمران

110 کُنْتُمْ خَیْرَ اُمَّهٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ

ص:130

بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لَوْ امَنَ اَهْلُ الْکِتابِ لَکانَ خَیْرا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ اَکْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ

کُنْتُمْ: بودید

خَیْرَ: بهترین

اُمَّهٍ: امّتی که

اُخْرِجَتْ: خارج کرده شد

لِلنّاسِ: برای مردم،

تَأْمُرُونَ: امر می کنید

بِالْمَعْرُوفِ: به نیکی ها، خوبی ها

وَ تَنْهَوْنَ: و نهی می کنید

عَنِ الْمُنْکَرِ: از بدی ها

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (157)

وَ تُؤْمِنُونَ: و ایمان می آورید

بِاللّهِ: به خدا.

وَ لَوْ: و اگر

امَنَ: ایمان آورند

ص:131

اَهْلُ: اهل

الْکِتابِ: کتاب

لَکانَ: هر آینه باشد

خَیْرا: خیری

لَهُمْ: برایشان.

مِنْهُمُ: عده ای از آن ها

الْمُؤْمِنُونَ: با ایمانند

وَ اَکْثَرُهُمُ: و بیشترشان

الْفاسِقُونَ: فاسقند.

(158) جلد 4 سوره آل عمران

113 لَیْسُوا سَوآءً مِنْ اَهْلِ الْکِتابِ اُمَّهٌ قائِمَهٌ یَتْلُونَ ایاتِ اللّهِ اناءَ اللَّیْلِ وَ هُمْ یَسْجُدُونَ

لَیْسُوا:نیستند

سَوآءً: یکسان .

مِنْ: از

اَهْلِ الْکِتابِ: اهل کتاب

ص:132

اُمَّهٌ: جمعیّتی، گروهی

قائِمَهٌ: به پا خواسته اند

یَتْلُونَ: که می خوانند

ایاتِ: آیات

اللّهِ: خدا را

اناءَ اللَّیْلِ: در اثناء (اوقات) شب،

وَ هُمْ یَسْجُدُونَ:در حالی که آن ها سجده می کنند.

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (159)

114 یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَاُولآئِکَ مِنَ الصّالِحینَ

یُؤْمِنُونَ: ایمان می آورند

بِاللّهِ: به خدا

وَ الْیَوْمِ: و روز

الاْخِرِ: قیامت،

وَ یَأْمُرُونَ: و امر می کنند

ص:133

بِالْمَعْرُوفِ: به خوبی ها

وَ یَنْهَوْنَ: و نهی می کنند

عَنِ الْمُنْکَرِ: از بدی ها،

وَ یُسارِعُونَ: و سبقت می گیرند

فِی الْخَیْراتِ: در کارهای خیر،

وَاُولآئِکَ: و آنان

(160) جلد 4 سوره آل عمران

مِنَ الصّالِحینَ: از صالحانند.

133 وَ سارِعُوا اِلی مَغْفِرَهٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمواتُ وَ الاَْرْضُ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقینَ

وَ سارِعُوا: و سرعت گیرید

اِلی مَغْفِرَهٍ: به سوی آمرزش

مِنْ: از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان،

وَ جَنَّهٍ: و بهشتی که

عَرْضُهَا: وسعت آن

ص:134

السَّمواتُ: آسمان ها

وَ الاَْرْضُ: و زمین است

اُعِدَّتْ: آماده شده است

لِلْمُتَّقینَ: برای پرهیزگاران

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (161)

134 الَّذینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرّاآءِ وَ الضَّرّاآءِ وَ الْکاظِمینَ الْغَیْظَ وَ الْعافینَ عَنِ النّاسِ وَ اللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ

الَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

فِی السَّرّآءِ: در توانگری

وَ الضَّرّآءِ: و سختی،

وَ الْکاظِمینَ: و فروبرندگان

الْغَیْظَ: خشم،

وَ الْعافینَ: و در گذرندگان

عَنِ النّاسِ: از مردمند.

ص:135

وَ اللّهُ: و خداوند

یُحِبُّ: دوست می دارد

(162) جلد 4 سوره آل عمران

الْمُحْسِنینَ: نیکوکاران را.

135 وَ الَّذینَ اِذا فَعَلُوا فاحِشَهً اَوْ ظَلَمُوا اَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوااللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ یَغْفِرُالذُّنُوبَ اِلاَّاللّهُ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلی مافَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

اِذا فَعَلُوا: وقتی انجام دادند

فاحِشَهً: کار زشتی را،

اَوْ ظَلَمُوا: یا ظلم کردند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان،

ذَکَرُوا: یاد کنند

اللّهَ: خدا را

فَاسْتَغْفَرُوا: پس طلب آمرزش کنند

لِذُنُوبِهِمْ: برای گناهانشان.

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (163)

ص:136

وَ مَنْ: و چه کسی

یَغْفِرُ: می آمرزد

الذُّنُوبَ: گناهان را

اِلاَّ اللّهُ: به جز خداوند؟

وَ لَمْ یُصِرُّوا: و اصرار نمی ورزند

عَلی ما: بر آن چه

فَعَلُوا: انجام دادند.

وَ هُمْ: در حالی که ایشان

یَعْلَمُونَ: می دانند

136 اُولآئِکَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَهٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها وَ نِعْمَ اَجْرُ الْعامِلینَ

اُولآئِکَ: آنان

(164) جلد 4 سوره آل عمران

جَزاؤُهُمْ: پاداششان

مَغْفِرَهٌ: آمرزشی است

ص:137

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان،

وَ جَنّاتٌ: و بهشت هایی که

تَجْری: جاری می شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: رودها.

خالِدینَ فیها: جاودانند در آن.

وَ نِعْمَ: و چه نیکوست

اَجْرُ: پاداش

الْعامِلینَ: عمل کنندگان، اهل عمل

137 قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسیرُوا فِی الاَْرْضِ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (165)

فَانْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الْمُکَذِّبینَ

قَدْ: به تحقیق

خَلَتْ: گذشته

مِنْ قَبْلِکُمْ: پیش از شما

ص:138

سُنَنٌ: روش هایی،

فَسیرُوا: پس سیر کنید

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

فَانْظُرُوا: پس نظر کنید، ببینید

کَیْفَ: چگونه

کانَ: بود

عاقِبَهُ: سرانجام

الْمُکَذِّبینَ: تکذیب کنندگان؟

138 هذا بَیانٌ لِلنّاسِ وَ هُدیً وَ مَوْعِظَهٌ لِلْمُتَّقینَ

(166) جلد 4 سوره آل عمران

هذا: این

بَیانٌ: بیانی است

لِلنّاسِ: برای مردم

وَ هُدیً: و هدایتی

وَ مَوْعِظَهٌ: و پندی است

لِلْمُتَّقینَ: برای پرهیزگاران

ص:139

139 وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ اَنْتُمُ الاَْعْلَوْنَ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ

وَ لا تَهِنُوا: و سست نشوید

وَ لا تَحْزَنُوا: و غمگین نباشید.

وَ اَنْتُمُ: و شما

الاَْعْلَوْنَ: برتر هستید

اِنْ: اگر

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (167)

کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ: مؤمن باشید

159 فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الاَْمْرِ فَاِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ اِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلینَ

فَبِما رَحْمَهٍ: پس به سبب لطف و رحمت

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا

لِنْتَ لَهُمْ: نرم خو (و خوش اخلاق) شدی برایشان.

ص:140

وَ لَوْ کُنْتَ: و اگر بودی

فَظّا: تند و خشن

غَلیظَ الْقَلْبِ: سنگدل،

لاَانْفَضُّوا: هر آینه پراکنده می شدند

مِنْ حَوْلِکَ: از اطرافت.

(168) جلد 4 سوره آل عمران

فَاعْفُ عَنْهُمْ: پس عفو کن ایشان را.

وَ اسْتَغْفِرْ: و طلب آمرزش کن

لَهُمْ: برای آن ها

وَ شاوِرْهُمْ: و مشورت کن با آن ها

فِی الاَْمْرِ: در کار.

فَاِذا: پس هنگامی که

عَزَمْتَ: تصمیم گرفتی

فَتَوَکَّلْ: پس توکل کن

عَلَی اللّهِ: بر خدا.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

یُحِبُّ: دوست می دارد

ص:141

الْمُتَوَکِّلینَ: توکل کنندگان را

160 اِنْ یَنْصُرْکُمُ اللّهُ فَلا غالِبَ لَکُمْ وَ اِنْ یَخْذُلْکُمْ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (169)

فَمَنْ ذَا الَّذی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَی اللّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

اِنْ یَنْصُرْکُمُ: اگر یاری کند شما را

اللّهُ: خداوند،

فَلا غالِبَ: پس پیروز نخواهد شد

لَکُمْ: بر شما (هیچ کس)

وَ اِنْ: و اگر

یَخْذُلْکُمْ: دست بردارد از شما،

فَمَنْ ذَا الَّذی: پس کیست، چه کسی است آن که

یَنْصُرُکُمْ: یاری کند شما را

مِنْ بَعْدِهِ: از بعد آن؟

وَ عَلَی اللّهِ: و بر خداوند

فَلْیَتَوَکَّلِ: پس باید توکّل کند

ص:142

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان

(170) جلد 4 سوره آل عمران

161 وَ ما کانَ لِنَبِیٍّ اَنْ یَغُلَّ وَ مَنْ یَغْلُلْ یَأْتِ بِما غَلَّ یَوْمَ الْقِیمَهِ ثُمَّ تُوَفّی کُلُّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ

وَ ما کانَ لِنَبِیٍّ: و نباشد بر پیامبری

اَنْ یَغُلَّ: این که خیانت کند.

وَ مَنْ: و کسی که

یَغْلُلْ: خیانت کند،

یَأْتِ بِما: می آورد آن چه را که

غَلَّ یَوْمَ: خیانت کرده روز

الْقِیمَهِ: قیامت.

ثُمَّ تُوَفّی: سپس داده می شود

کُلُّ نَفْسٍ: هر نفسی

ما کَسَبَتْ: آن چه را کسب کرده.

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (171)

وَ هُمْ: و ایشان

ص:143

لا یُظْلَمُونَ: ستم نخواهند شد.

162 اَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللّهِ کَمَنْ بآءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللّهِ وَ مَاْویهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصیرُ

اَفَمَنِ: آیا پس کسی که

اتَّبَعَ: پیروی کرده

رِضْوانَ: رضای

اللّهِ: خدا را،

کَمَنْ: مانند کسی است که

بآءَ: گرفتار شده

بِسَخَطٍ: به خشم و غضب

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا؟

وَ مَاْویهُ: و جایگاهش

(172) جلد 4 سوره آل عمران

جَهَنَّمُ: جهنّم است.

وَ بِئْسَ: و چه بد

الْمَصیرُ: بازگشتگاهی است

ص:144

163 هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللّهِ وَ اللّهُ بَصیرٌ بِما یَعْمَلُونَ

هُمْ: ایشان را

دَرَجاتٌ: درجاتی است

عِنْدَاللّهِ: نزد خدا.

وَ اللّهُ: و خداوند

بَصیرٌ: بیناست

بِما: به آن چه

یَعْمَلُونَ: انجام می دهند.

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (173)

164 لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَی الْمُؤْمِنینَ اِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ اَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ ایاتِهِ وَ یُزَکّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ اِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

مَنَّ: منت نهاد

ص:145

اللّهُ: خداوند

عَلَی الْمُؤْمِنینَ: بر مؤمنان،

اِذْ بَعَثَ: هنگامی که برانگیخت

فیهِمْ رَسُولاً: در میانشان رسولی

مِنْ اَنْفُسِهِمْ: از خودشان،

یَتْلُوا عَلَیْهِمْ: بخواند بر آن ها

ایاتِهِ: آیاتش را.

وَ یُزَکّیهِمْ: و پاک گرداند آن ها را

(174) جلد 4 سوره آل عمران

وَ یُعَلِّمُهُمُ: و بیاموزد آن ها را

الْکِتابَ: کتاب (آسمانی)

وَالْحِکْمَهَ: و حکمت.

وَ اِنْ کانُوا: و اگر (چه) بودند

مِنْ قَبْلُ: از قبل

لَفی ضَلالٍ: هر آینه در گمراهی

مُبینٍ: آشکاری

ص:146

165 اَوَ لَمّا اَصابَتْکُمْ مُصیبَهٌ قَدْ اَصَبْتُمْ مِثْلَیْها قُلْتُمْ اَنّی هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَنْفُسِکُمْ اِنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ

اَوَ لَمّا: آیا و هنگامی که

اَصابَتْکُمْ: رسید به شما

مُصیبَهٌ: مصیبتی

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (175)

قَدْ اَصَبْتُمْ: به تحقیق رساندید

مِثْلَیْها: دو برابر آن را

قُلْتُمْ: گفتید:

اَنّی هذا: از کجاست این؟

قُلْ هُوَ: بگو: آن

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اَنْفُسِکُمْ: خود شماست.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

عَلی کُلِّ: بر هر

شَیْ ءٍ: چیزی

ص:147

قَدیرٌ: قادر است

166 وَ ما اَصابَکُمْ یَوْمَ الْتَقَی الْجَمْعانِ فَبِاِذْنِ اللّهِ وَ لِیَعْلَمَ الْمُؤْمِنینَ

(176) جلد 4 سوره آل عمران

وَ ما اَصابَکُمْ: و آن چه رسید به شما

یَوْمَ الْتَقَی: در روز روبه رو شدن

الْجَمْعانِ: دو جمعیت، دو گروه

فَبِاِذْنِ: پس به اجازه

اللّهِ: خدا (بود)،

وَ لِیَعْلَمَ: و تا شناخته شوند

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنین

167 وَ لِیَعْلَمَ الَّذینَ نافَقُوا وَ قیلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ اَوِادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاَ تَّبَعْناکُمْ هُمْ لِلْکُفْرِ یَوْمَئِذٍ اَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلاِْیْمانِ یَقُولُونَ بِاَفْواهِهِمْ ما لَیْسَ فی قُلُوبِهِمْ وَ اللّهُ اَعْلَمُ

ص:148

بِما یَکْتُمُونَ

وَ لِیَعْلَمَ: و تا شناخته شوند

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (177)

الَّذینَ: کسانی که

نافَقُوا: منافق بودند، نفاق کردند

وَ قیلَ لَهُمْ: و گفته شد به ایشان

تَعالَوْا قاتِلُوا: بیایید نبرد کنید

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

اَوِ ادْفَعُوا: یا دفع کنید، دفاع نمایید

قالُوا: گفتند:

لَوْ نَعْلَمُ: اگر می دانستیم

قِتالاً: جنگی است

لاَ تَّبَعْناکُمْ: هر آینه پیروی می کردیم شما را.

هُمْ لِلْکُفْرِ: آن ها به کفر

یَوْمَئِذٍ: در آن روز

اَقْرَبُ: نزدیک تر بودند

مِنْهُمْ لِلاِْیْمانِ: از ایشان به ایمان،

(178) جلد 4 سوره آل عمران

ص:149

یَقُولُونَ: می گویند:

بِاَفْواهِهِمْ: با دهان هایشان

ما لَیْسَ: آن چه را که نیست

فی قُلُوبِهِمْ: در دل هایشان.

وَ اللّهُ اَعْلَمُ: و خداوند داناتر است

بِما: به آن چه که

یَکْتُمُونَ: کتمان می کنند

168 اَلَّذینَ قالُوا لاِِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ اَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ اَنْفُسِکُمُ الْمَوْتَ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ

اَلَّذینَ قالُوا: کسانی که گفتند:

لاِِخْوانِهِمْ: به برادرانشان

وَ قَعَدُوا: و نشستند، کناره گیری کردند،

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (179)

لَوْ: اگر

اَطاعُونا: پیروی می کردند ما را

ص:150

ما قُتِلُوا: کشته نمی شدند.

قُلْ: بگو:

فَادْرَؤُا: پس دور کنید

عَنْ اَنْفُسِکُمُ: از خودتان

الْمَوْتَ: مرگ را

اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ: اگر راست می گویید.

169 وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ اَمْواتا بَلْ اَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ

وَ لا تَحْسَبَنَّ: و به حساب نیاور، گمان مبر

الَّذینَ: کسانی که

قُتِلُوا: کشته شدند

(180) جلد 4 سوره آل عمران

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

اَمْواتا: مردگانند،

بَلْ اَحْیاءٌ: بلکه زنده اند،

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

ص:151

یُرْزَقُونَ: روزی داده می شوند

170 فَرِحینَ بِما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ یَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذینَ لَمْ یَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ اَلاّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

فَرِحینَ: خوشحالند

بِما: به آن چه که

اتیهُمُ اللّهُ: داده به ایشان خداوند

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

وَ یَسْتَبْشِرُونَ: و بشارت می دهند

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (181)

بِالَّذینَ: به کسانی که

لَمْ یَلْحَقُوا: هنوز ملحق نشدند

بِهِمْ: به ایشان

مِنْ خَلْفِهِمْ: از پشتشان،

اَلاّ خَوْفٌ: این که نه ترسی

عَلَیْهِمْ: بر آن هاست

ص:152

وَ لا هُمْ: و نه ایشان

یَحْزَنُونَ: غمگین می شوند.

171 یَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَهٍ مِنَ اللّهِ وَ فَضْلٍ وَ اَنَّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمُؤْمِنینَ

یَسْتَبْشِرُونَ: بشارت می دهند

بِنِعْمَهٍ: به نعمتی

مِنَ اللّهِ: از جانب خداوند

(182) جلد 4 سوره آل عمران

وَ فَضْلٍ: و فضلی.

وَ اَنَّ اللّهَ: و همانا خداوند

لا یُضیعُ: ضایع نمی کند

اَجْرَ الْمُؤْمِنینَ: پاداش مؤمنان را

172 اَلَّذینَ اسْتَجابُوا لِلّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما اَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذینَ اَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا اَجْرٌ عَظیمٌ

ص:153

اَلَّذینَ: کسانی که

اسْتَجابُوا: اجابت کردند

لِلّهِ: (دعوت) خدا

وَ الرَّسُولِ: و رسول را،

مِنْ بَعْدِ: از بعد

ما اَصابَهُمُ: آن چه رسید به ایشان

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (183)

الْقَرْحُ: زخم کاری، جراحات

لِلَّذینَ: برای کسانی که

اَحْسَنُوا: نیکی کردند

مِنْهُمْ: از ایشان،

وَ اتَّقَوْا: و تقوا پیش گرفتند

اَجْرٌ عَظیمٌ: پاداشی بزرگ است.

173 اَلَّذینَ قالَ لَهُمُ النّاسُ اِنَّ النّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ ایمانا وَ قالُوا حَسْبُنَا اللّهُ وَ نِعْمَ الْوَکیلُ

ص:154

اَلَّذینَ: آن کسانی که

قالَ لَهُمُ: گفتند به ایشان

النّاسُ: مردم

اِنَّ النّاسَ: همانا مردم (منظور دشمنان)

(184) جلد 4 سوره آل عمران

قَدْ: به تحقیق

جَمَعُوا: اجتماع کردند

لَکُمْ: بر شما

فَاخْشَوْهُمْ: پس بترسید از آن ها،

فَزادَهُمْ: پس زیاد شد

ایمانا: ایمانشان

وَ قالُوا: و گفتند:

حَسْبُنَا: کافی است ما را

اللّهُ: خداوند

وَ نِعْمَ الْوَکیلُ: و بهترین حامی است.

174 فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَهٍ مِنَ اللّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ

ص:155

سُوآءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللّهِ وَاللّهُ ذُو فَضْلٍ عَظیمٍ

فَانْقَلَبُوا: پس زیر و رو کردند، بازگشتند

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (185)

بِنِعْمَهٍ: با نعمتی

مِنَ اللّهِ: از جانت خدا

وَ فَضْلٍ: و فضلی،

لَمْ یَمْسَسْهُمْ: نرسید به ایشان

سُوآءٌ: بدی ای، ناراحتی ای،

وَ اتَّبَعُوا: و پیروی کردند

رِضْوانَ: خشنودی

اللّهِ: خدا را.

وَ اللّهُ: و خداوند

ذُو فَضْلٍ: دارای فضلی

عَظیمٍ: بزرگ است

175 اِنَّما ذلِکُمُ الشَّیْطانُ یُخَوِّفُ اَوْلِیاءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ

(186) جلد 4 سوره آل عمران

ص:156

اِنَّما: جز این نیست که

ذلِکُمُ: این برای شما،

الشَّیْطانُ: شیطان است

یُخَوِّفُ: که می ترساند

اَوْلِیاءَهُ: دوستانش را،

فَلا تَخافُوهُمْ: پس نترسید از آن ها،

وَ خافُونِ: و بترسید از من

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ: مؤمن هستید

176 وَ لایَحْزُنْکَ الَّذینَ یُسارِعُونَ فِی الْکُفْرِ اِنَّهُمْ لَنْ یَضُرُّوا اللّهَ شَیْئا یُریدُ اللّهُ اَلاّ یَجْعَلَ لَهُمْ حَظّا فِی الاْخِرَهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظیمٌ

وَ لا یَحْزُنْکَ: و غمگین نکنند تو را

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (187)

الَّذینَ: کسانی که

یُسارِعُونَ: شتاب می کنند

ص:157

فِی الْکُفْرِ: در کفر

اِنَّهُمْ: در کفر

لَنْ یَضُرُّوا: هرگز ضرر نمی رسانند

اللّهَ: خدا را

شَیْئا: چیزی.

یُریدُ: می خواهد

اللّهُ: خداوند

اَلاّ یَجْعَلَ: این که قرار ندهد

لَهُمْ حَظّا: برای ایشان بهره ای

فِی الاْخِرَهِ: در آخرت.

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

عَظیمٌ: بزرگ است

(188) جلد 4 سوره آل عمران

177 اِنَّ الَّذینَ اشْتَرَوُا الْکُفْرَ بِالاْیمانِ لَنْ یَضُرُّوا اللّهَ شَیْئا وَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

ص:158

اشْتَرَوُا: خریدند

الْکُفْرَ: کفر را

بِالاْیمانِ: به ایمان،

لَنْ یَضُرُّوا: هرگز ضرر نمی رسانند

اللّهَ: خدا را

شَیْئا: چیزی،

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

اَلیمٌ: دردناک است.

178 وَ لا یَحْسَبَنَّ الَّذینَ کَفَرُوا اَنَّما نُمْلی لَهُمْ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (189)

خَیْرٌ لاَِنْفُسِهِمْ اِنَّما نُمْلی لَهُمْ لِیَزْدادُوا اِثْما وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ

وَ لا یَحْسَبَنَّ: و گمان نکنند، خیال نکنند

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اَنَّما: فقط، حتما

ص:159

نُمْلی: مهلت می دهیم

لَهُمْ: به ایشان

خَیْرٌ: بهتر است

لاَِنْفُسِهِمْ: برای خودشان،

اِنَّما: جز این نیست که

نُمْلی: مهلت می دهیم

لَهُمْ: به ایشان

لِیَزْدادُوا: تا زیاد کنند، بیفزایند

(190) جلد 4 سوره آل عمران

اِثْما: گناه را،

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

مُهینٌ: خوارکننده است

179 ما کانَ اللّهُ لِیَذَرَ الْمُؤْمِنینَ عَلی ما اَنْتُمْ عَلَیْهِ حَتّی یَمیزَ الْخَبیثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَ ما کانَ اللّهُ لِیُطْلِعَکُمْ عَلَی الْغَیْبِ وَ لکِنَّ اللّهَ یَجْتَبی مِنْ رُسُلِهِ مَنْ یَشاآءُ فَامِنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ اِنْ تُؤْمِنُوا

ص:160

وَ تَتَّقُوا فَلَکُمْ اَجْرٌ عَظیمٌ

ما کانَ اللّهُ: چنین نباشد که خدا

لِیَذَرَ: واگذارد

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان را

عَلی ما اَنْتُمْ: بر آن چه شما

عَلَیْهِ حَتّی: بر آن (هستید) تا

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (191)

یَمیزَ: جدا سازد

الْخَبیثَ: ناپاک را

مِنَ الطَّیِّبِ: از پاک.

وَ ما کانَ اللّهُ: و چنین نباشد که خدا

لِیُطْلِعَکُمْ: مطلع کند شما را

عَلَی الْغَیْبِ: بر اسرار، غیب،

وَ لکِنَّ: ولیکن

اللّهَ: خداوند

یَجْتَبی: انتخاب می کند

مِنْ رُسُلِهِ: از فرستادگانش

ص:161

مَنْ یَشاآءُ: هر که رابخواهد.

فَامِنُوا: پس ایمان بیاورید

بِاللّهِ: به خداوند

وَ رُسُلِهِ: و فرستادگانش.

(192) جلد 4 سوره آل عمران

وَ اِنْ تُؤْمِنُوا: و اگر ایمان بیاورید

وَ تَتَّقُو:ا و تقوا پیشه کنید

فَلَکُمْ: پس برای شما

اَجْرٌ عَظیمٌ: پاداشی بزرگ است

180 وَ لا یَحْسَبَنَّ الَّذینَ یَبْخَلُونَ بِما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَیْرا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَیُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ یَوْمَ الْقِیمَهِ وَ لِلّهِ میراثُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ

وَ لا یَحْسَبَنَّ: و گمان نکنند، خیال نکنند

الَّذینَ: کسانی که

یَبْخَلُونَ: بخل می ورزند

ص:162

بِما اتیهُمُ: به آن چه داده به ایشان

اللّهُ: خداوند

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (193)

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

هُوَ خَیْرا لَهُمْ: او بهتر است برایشان،

بَلْ هُوَ شَرٌّ: بلکه او بد است

لَهُمْ: برایشان

سَیُطَوَّقُونَ: به زودی (به گردنشان) طوق می افکنند

ما بَخِلُوا: آن چه را بخل ورزیدند

بِهِ: به آن

یَوْمَ الْقِیمَهِ: روز قیامت.

وَ لِلّهِ: و برای خداست

میراثُ: میراث

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین.

وَ اللّهُ بِما: و خداوند به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می دهید

(194) جلد 4 سوره آل عمران

ص:163

خَبیرٌ: آگاه است

185 کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ وَ اِنَّما تُوَفَّوْنَ اُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیمَهِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ اُدْخِلَ الْجَنَّهَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَیوهُ الدُّنْیا اِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ

کُلُّ نَفْسٍ: هر کسی، هر نفسی

ذائِقَهُ: چشنده

الْمَوْتِ: مرگ است.

وَ اِنَّما: و جز این نیست که

تُوَفَّوْنَ: دریافت می کنید

اُجُورَکُمْ: پاداشتان را

یَوْمَ: روز

الْقِیمَهِ: قیامت.

فَمَنْ: پس هر کس

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (195)

زُحْزِحَ: دور شد

عَنِ النّارِ: از آتش

ص:164

وَ اُدْخِلَ: و داخل

الْجَنَّهَ: بهشت شد

فَقَدْ: پس به تحقیق

فازَ: رستگار شد.

وَ مَا الْحَیوهُ: و نیست زندگانی

الدُّنْیا: دنیا

اِلاّ: مگر

مَتاعُ: سرمایه، کالای

الْغُرُورِ: فریب.

186 لَتُبْلَوُنَّ فی اَمْوالِکُمْ وَ اَنْفُسِکُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذینَ اُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ مِنَ الَّذینَ

(196) جلد 4 سوره آل عمران

اَشْرَکُوا اَذیً کَثیرا وَ اِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَاِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ الاُْمُورِ

لَتُبْلَوُنَّ: قطعا آزمایش می شوید

فی اَمْوالِکُمْ: در مال هایتان

ص:165

وَ اَنْفُسِکُمْ: و جان هایتان

وَ لَتَسْمَعُنَّ: و حتما می شنوید

مِنَ الَّذینَ: از کسانی که

اُوتُوا: داده شدند

الْکِتابَ: کتاب (آسمانی)

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما،

وَ مِنَ: و از

الَّذینَ: کسانی که

اَشْرَکُوا: شرک ورزیدند

اَذیً: اذیت و آزار

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (197)

کَثیرا: بسیاری.

وَ اِنْ: و اگر

تَصْبِرُوا: صبر کنید

وَ تَتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

فَاِنَّ: پس همانا

ذلِکَ: آن

ص:166

مِنْ عَزْمِ: از تصمیم قاطع

الاُْمُورِ: کارهاست

188 لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ یَفْرَحُونَ بِماآ اَتَوْا وَ یُحِبُّونَ اَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَهٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ

لا تَحْسَبَنَّ: گمان مبر

الَّذینَ: کسانی که

(198) جلد 4 سوره آل عمران

یَفْرَحُونَ: خوشحال می شوند

بِمآ: به آن چه

اَتَوْا: آورند (از اعمال خود)،

وَ یُحِبُّونَ: و دوست می دارند

اَنْ یُحْمَدُوا: که ستایش شوند

بِما: به آن چه

لَمْ یَفْعَلُوا: انجام ندادند،

فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ: پس گمان مبر که ایشان

ص:167

بِمَفازَهٍ: به نجاتی

مِنَ الْعَذابِ: از عذاب هستند.

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

اَلیمٌ: دردناک است.

189 وَ لِلّهِ مُلْکُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اللّهُ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (199)

عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ

وَ لِلّهِ: و برای خداست

مُلْکُ: پادشاهی، حکومت

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین.

وَ اللّهُ: و خداوند

عَلی کُلِّ: بر همه

شَیْ ءٍ قَدیرٌ: چیز قادر است

190 اِنَّ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ

ص:168

وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ لاَیاتٍ لاُِولِی الاَْلْبابِ

اِنَّ فی خَلْقِ: همانا در خلقت

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

(200) جلد 4 سوره آل عمران

وَ اخْتِلافِ: و آمد و رفت

اللَّیْلِ: شب

وَ النَّهارِ: و روز

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه هایی

لاُِولِی: برای صاحبان

الاَْلْبابِ: خرد است.

191 اَلَّذینَ یَذْکُرُونَ اللّهَ قِیاما وَ قُعُودا وَ عَلی جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَکَ فَقِنا عَذابَ النّارِ

اَلَّذینَ: کسانی که

یَذْکُرُونَ: یاد می کنند

ص:169

اللّهَ: خدا را

قِیاما: در حال ایستاده

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (201)

وَ قُعُودا: و در حال نشسته

وَ عَلی جُنُوبِهِمْ: و بر پهلوهایشان

وَ یَتَفَکَّرُونَ: و می اندیشند

فی خَلْقِ: در خلقت

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

رَبَّنا: (و می گویند:) پروردگارا!

ما خَلَقْتَ: خلق نکردی

هذا باطِلاً: این ها را بیهوده؟

سُبْحانَکَ: منزهی تو.

فَقِنا: پس نگه دار ما را

عَذابَ النّارِ: از عذاب آتش

192 رَبَّنا اِنَّکَ مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ اَخْزَیْتَهُ

(202) جلد 4 سوره آل عمران

ص:170

وَ ما لِلظّالِمینَ مِنْ اَنْصارٍ

رَبَّنا: پروردگارا

اِنَّکَ: همانا تو

مَنْ تُدْخِلِ: هر که در داخل

النّارَ: آتش کنی

فَقَدْ: پس به تحقیق

اَخْزَیْتَهُ: خوار کرده ای او را.

وَ ما لِلظّالِمینَ: و نیست برای ستمگران

مِنْ اَنْصارٍ: هیچ یاوری

193 رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا مُنادِیا یُنادی لِلاْیمانِ اَنْ آمِنُوا بِرَبِّکُمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ کَفِّرْ عَنّا سَیِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الاَْبْرارِ

رَبَّنا: پروردگارا!

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (203)

اِنَّنا: همانا ما

سَمِعْنا: شنیدیم

ص:171

مُنادِیا: ندا دهنده ای را

یُنادی: که ندا می دهد

لِلاْیمانِ: برای ایمان

اَنْ آمِنُوا: این که ایمان بیاورید

بِرَبِّکُمْ: به پروردگارتان

فَآمَنّا: پس ایمان آوردیم

رَبَّنا: پروردگارا!

فَاغْفِرْ لَنا: پس بیامرز بر ما

ذُنُوبَنا: گناهانمان را

وَ کَفِّرْ عَنّا: و بپوشان از ما

سَیِّئاتِنا: بدی های ما را

وَ تَوَفَّنا: و بمیران ما را

(204) جلد 4 سوره آل عمران

مَعَ الاَْبْرارِ: با نیکان

194 رَبَّنا و آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلی رُسُلِکَ وَلاتُخْزِنا یَوْمَ الْقِیمَهِ اِنَّکَ لاتُخْلِفُ الْمیعادَ

ص:172

رَبَّنا: پروردگارا!

و آتِنا: و عطا کن به ما

ما: آن چه را

وَعَدْتَنا: وعده کردی به ما

عَلی رُسُلِکَ: به وسیله پیامبرانت،

وَلاتُخْزِنا: و خوار مکن ما را

یَوْمَ: روز

الْقِیمَهِ: قیامت.

اِنَّکَ: به درستی که تو

لاتُخْلِفُ: تخلّف نمی کنی

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (205)

الْمیعادَ: از وعده .

195 فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنّی لا اُضیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذینَ هاجَرُوا وَ اُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَ اُوذُوا فی سَبیلی وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لاَُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ

ص:173

لاَُدْخِلَنَّهُمْ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ ثَوابا مِنْ عِنْدِاللّهِ وَ اللّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ

فَاسْتَجابَ: پس اجابت کرد

لَهُمْ رَبُّهُمْ: برایشان پروردگارشان

اَنّی: (و فرمود:) همانا من

لا اُضیعُ: ضایع نمی کنم

عَمَلَ عامِلٍ: عمل عمل کننده ای

مِنْکُمْ مِنْ: از شما را از

(206) جلد 4 سوره آل عمران

ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی: مرد یا زن.

بَعْضُکُمْ: بعضی از شما

مِنْ بَعْضٍ: از بعض دیگرید.

فَالَّذینَ: پس کسانی که

هاجَرُوا: مهاجرت کردند

وَ اُخْرِجُوا: و بیرون رانده شدند

مِنْ دِیارِهِمْ: از سرزمین شان

وَ اُوذُوا: و اذیّت شدند

ص:174

فی سَبیلی: در راه من

وَ قاتَلُوا: و جنگ کردند

وَ قُتِلُوا: و کشته شدند

لاَُکَفِّرَنَّ: حتما می پوشانم

عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ: از آن ها بدی هایشان را

وَ لاَُدْخِلَنَّهُمْ: و قطعا وارد می کنم آن ها را

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (207)

جَنّاتٍ: (در) باغ هایی

تَجْری مِنْ: که جاری می شود از

تَحْتِهَاالاَْنْهارُ: زیر آن نهرها،

ثَوابا: پاداشی است

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اللّهِ: پروردگار.

وَ اللّهُ: و خداوند

عِنْدَهُ: نزد اوست

حُسْنُ الثَّوابِ: بهترین پاداش

ص:175

196 لا یَغُرَّنَّکَ تَقَلُّبُ الَّذینَ کَفَرُوا فِی الْبِلادِ

لا یَغُرَّنَّکَ: نَفَریبد تو را

تَقَلُّبُ: زیر و رو گردیدن، تسلّط

الَّذینَ: کسانی که

(208) جلد 4 سوره آل عمران

کَفَرُوا: کافر شدند

فِی الْبِلادِ: در شهرها

197 مَتاعٌ قَلیلٌ ثُمَّ مَأْویهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهادُ

مَتاعٌ: بهره ای

قَلیلٌ: اندک است،

ثُمَّ مَأْویهُمْ: سپس جایگاهشان

جَهَنَّمُ: جهنّم است.

وَ بِئْسَ: و چه بد

الْمِهادُ: جایگاهی است.

198 لکِنِ الَّذینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْری مِنْ

ص:176

تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَیْرٌ لِلاَْبْرارِ

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (209)

لکِنِ الَّذینَ: ولیکن کسانی که

اتَّقَوْا: ترسیدند

رَبَّهُمْ: از پروردگارشان

لَهُمْ: برای ایشان است

جَنّاتٌ: باغ هایی

تَجْری: که جاری می شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها

خالِدینَ: جاودانند

فیها: در آن

نُزُلاً: پذیرایی ای است

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اللّهِ: پروردگار.

وَ ما عِنْدَ: و آن چه نزد

(210) جلد 4 سوره آل عمران

ص:177

اللّهِ: خداست

خَیْرٌ: بهتر است

لِلاَْبْرارِ: برای نیکان

199 وَ اِنَّ مِنْ اَهْلِ الْکِتابِ لَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ ما اُنْزِلَ اِلَیْکُمْ وَ مااُنْزِلَ اِلَیْهِمْ خاشِعینَ لِلّهِ لایَشْتَرُونَ بِآیاتِ اللّهِ ثَمَنا قَلیلاً اُولآئِکَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ اِنَّ اللّهَ سَریعُ الْحِسابِ

وَ اِنَّ مِنْ: و همانا از

اَهْلِ الْکِتابِ: اهل کتاب

لَمَنْ: هر آینه کسانی هستند که

یُؤْمِنُ: ایمان می آورند

بِاللّهِ: به خدا

وَ ما اُنْزِلَ: و آن چه نازل شده

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (211)

اِلَیْکُمْ: به سوی شما

وَ ما اُنْزِلَ: و آن چه نازل شده

ص:178

اِلَیْهِمْ: به خودشان

خاشِعینَ: فروتنانه،

لِلّهِ: برای خدا.

لا یَشْتَرُونَ: نمی فروشند

بِآیاتِ اللّهِ: آیات خدا را

ثَمَنا: به بهای

قَلیلاً: کمی.

اُولآئِکَ: آنان

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

(212) جلد 4 سوره آل عمران

سَریعُ: سریع است

الْحِسابِ: (در رسیدگی) به حساب

200 یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا

ص:179

وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ

یا اَیُّهَا: ای

الَّذینَ: کسانی که

آمَنُوا: ایمان آوردید

اصْبِرُوا: صبر کنید

وَ صابِرُوا: و صابر باشید

وَ رابِطُوا: و رابطه داشته باشید (با یکدیگر)

وَ اتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

اللّهَ: خدا را

لَعَلَّکُمْ: تا شاید شما

سوره آل عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (213)

تُفْلِحُونَ: رستگار شوید

(214) جلد 4 سوره آل عمران

ص:180

«سوره نساء»

1 یا اَیُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کَثیرا وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذی تَساآئَلُونَ بِهِ وَ الاَْرْحامَ اِنَ اللّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقیبا

یا اَیُّهَا النّاسُ: ای مردم

اتَّقُوا: بترسید از

رَبَّکُمُ: پروردگارتان

الَّذی خَلَقَکُمْ: که خلق کرد شما را

مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ: از یک تن

وَ خَلَقَ: و خلق کرد

مِنْها: از آن

زَوْجَها: همسرش را،

وَ بَثَّ: و پراکنده ساخت

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (215)

مِنْهُما: از آن دو

رِجالاً کَثیرا: مردان بسیاری

ص:181

وَ نِساءً: و زنانی.

وَ اتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

اللّهَ الَّذی: خدایی را که

تَسآئَلُونَ بِهِ: درخواست می کنید از یکدیگر به نام او

وَ الاَْرْحامَ: و خویشاوندان.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

کانَ عَلَیْکُمْ: باشد بر شما

رَقیبا: مراقب.

10 اِنَّ الَّذینَ یَأْکُلُونَ اَمْوالَ الْیَتامی ظُلْما اِنَّما یَأْکُلُونَ فی بُطُونِهِمْ نارا وَ سَیَصْلَوْنَ سَعیرا

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

(216) جلد 4 سوره نساء

یَأْکُلُونَ: می خورند

اَمْوالَ: مال های

الْیَتامی: یتیمان را

ظُلْما: به ظلم و ستم،

ص:182

اِنَّما: جز این نیست که

یَأْکُلُونَ: می خورند

فی بُطُونِهِمْ: در شکم هایشان

نارا: آتشی را.

وَ سَیَصْلَوْنَ: و به زودی وارد می شوند

سَعیرا: در شعله های آتش

17 اِنَّمَاالتَّوْبَهُ عَلَی اللّهِ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السُّوآءَ بِجَهالَهٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِنْ قَریبٍ فَاُولآئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَ کانَ اللّهُ عَلیما حَکیما

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (217)

اِنَّمَا: جز این نیست که

التَّوْبَهُ: توبه

عَلَی اللّهِ: بر خدا (نزد خدا)

لِلَّذینَ: برای کسانی است که

یَعْمَلُونَ: انجام می دهند

السُّوآءَ: کار بدی را

ص:183

بِجَهالَهٍ: از روی نادانی.

ثُمَّ: سپس

یَتُوبُونَ: توبه می کنند

مِنْ قَریبٍ: زود

فَاُولآئِکَ: پس از آنان

یَتُوبُ: می پذیرد توبه را

اللّهُ: خداوند

عَلَیْهِمْ: برایشان.

(218) جلد 4 سوره نساء

وَ کانَ: و باشد

اللّهُ: خدا

عَلیما: دانای

حَکیما: با حکمت

18 وَ لَیْسَتِ التَّوْبَهُ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئاتِ حَتّی اِذا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ اِنّی تُبْتُ الاْنَ وَ لاَالَّذینَ یَمُوتُونَ وَ هُمْ کُفّارٌ اُولآئِکَ اَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابا اَلیما

ص:184

وَ لَیْسَتِ: و نیست

التَّوْبَهُ: توبه

لِلَّذینَ: برای کسانی که

یَعْمَلُونَ: انجام می دهند

السَّیِّئاتِ: بدی را

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (219)

حَتّی اِذا: تا هنگامی که

حَضَرَ: حاضر شود، فرا رسد

اَحَدَهُمُ: یکی از آن ها را

الْمَوْتُ: مرگ،

قالَ: بگوید

اِنّی: به درستی که من

تُبْتُ: توبه کردم

الاْنَ: حالا

وَ لاَالَّذینَ: و نه آنان که

یَمُوتُونَ: می میرند

ص:185

وَ هُمْ: در حالی که ایشان

کُفّارٌ: کافرند.

اُولآئِکَ: آنان را

اَعْتَدْنا: فراهم کردیم

(220) جلد 4 سوره نساء

لَهُمْ: برایشان

عَذابا: عذابی

اَلیما: دردناک

«پایان جزء 4»

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (221)

ص:186

29 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ اآمَنُوا لا تَأْکُلُوآا اَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ اِلاّ اَنْ تَکُونَ تِجارَهً عَنْ تَراضٍ مِنْکُمْ وَلاتَقْتُلُوآا اَنْفُسَکُمْ اِنَّ اللّهَ کانَ بِکُمْ رَحیما

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که ایمان آورده اید

آمَنُوا: ایمان آوردید

لا تَأْکُلُوآا: نخورید

اَمْوالَکُمْ: مال هایتان را

بَیْنَکُمْ: بین خودتان

بِالْباطِلِ: به باطل،

اِلاّ اَنْ: مگر این که

تَکُونَ: باشد

تِجارَهً: تجارتی

عَنْ تَراضٍ: از روی رضایت

مِنْکُمْ: از شما،

(222) جلد 5 سوره نساء

وَ لا تَقْتُلُوآ ا: و نکشید

اَنْفُسَکُمْ: خودتان را.

ص:187

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

کانَ بِکُمْ: باشد به شما

رَحیما: مهربان.

30 وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ عُدْوانا وَ ظُلْما فَسَوْفَ نُصْلیهِ ناراوَ کانَ ذلِکَ عَلَی اللّهِ یَسیرا

وَ مَنْ: و هر کس

یَفْعَلْ: انجام دهد

ذلِکَ: آن (کار) را

عُدْوانا: از روی دشمنی

وَ ظُلْما: و ظلم و ستم،

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (223)

فَسَوْفَ: پس به زودی

نُصْلیهِ: می کشانیم او را

نارا: به آتشی،

وَ کانَ: و باشد

ص:188

ذلِکَ: آن

عَلَی اللّهِ: بر خداوند

یَسیرا: آسان.

31 اِنْ تَجْتَنِبُوا کَباآئِرَ ماتُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ نُدْخِلْکُمْ مُدْخَلاً کَریما

اِنْ تَجْتَنِبُوا: اگر اجتناب کنید

کَباآئِرَ: از گناهان بزرگی

ما تُنْهَوْنَ: که نهی می شوید

عَنْهُ: از آن،

(224) جلد 5 سوره نساء

نُکَفِّرْ: می پوشانیم

عَنْکُمْ: از شما

سَیِّئاتِکُمْ: بدی های شما را،

وَ نُدْخِلْکُمْ: و وارد می کنیم شما را

مُدْخَلاً: جایگاه

کَریما: نیکویی،

ص:189

32 وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلی بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساآءِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ وَ اسْئَلُوا اللّهَ مِنْ فَضْلِهآِ اِنَّ اللّهَ کانَ بِکُلِّ شَیْ ءٍ عَلیما

وَ لاتَتَمَنَّوْا: و آرزو نکنید

ما: آن چه را

فَضَّلَ: برتری بخشیده

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (225)

اللّهُ بِهِ: خداوند به آن

بَعْضَکُمْ: بعضی از شما را

عَلی بَعْضٍ: بر بعض دیگر.

لِلرِّجالِ: برای مردان

نَصیبٌ: سهمی است

مِمَّا: از آن چه

اکْتَسَبُوا: به دست آورند،

وَ لِلنِّسآءِ: و برای زنان

نَصیبٌ: سهمی است

ص:190

مِمَّا: از آن چه

اکْتَسَبْنَ: به دست آورند،

وَ اسْئَلُوا: و خواستار شوید

اللّهَ: خدا را

مِنْ فَضْلِهآِ: از فضلش.

(226) جلد 5 سوره نساء

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

کانَ بِکُلِّ: باشد بر هر

شَیْ ءٍ: چیزی

عَلیما: دانا.

36 وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئا وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْسانا وَ بِذِی القُرْبی وَ الْیَتامی وَالْمَساکینِ وَالْجارِ ذِی الْقُرْبی وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ اَیْمانُکُمْ اِنَّ اللّهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُورا

ص:191

وَ اعْبُدُوا: و عبادت کنید

اللّهَ: خدا را

وَ لا تُشْرِکُوا: و شریک قرار ندهید

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (227)

بِهِ شَیْئا: با او چیزی را،

وَ بِالْوالِدَیْنِ: و به پدر و مادر

اِحْسانا: نیکی کردن،

وَ بِذِی القُرْبی: و به نزدیکان

وَ الْیَتامی: و یتیمان

وَ الْمَساکینِ: و بینوایان

وَ الْجارِ: و همسایه

ذِی الْقُرْبی: نزدیک

وَ الْجارِ: و همسایه

الْجُنُبِ: دور

وَ الصّاحِبِ: و معاشر، دوست

بِالْجَنْبِ: نزدیک

وَ ابْنِ السَّبیلِ: و در راه ماندگان

ص:192

وَ ما مَلَکَتْ: و آن چه مالک شد

(228) جلد 5 سوره نساء

اَیْمانُکُمْ: دست های شما.

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

لایُحِبُّ: دوست ندارد

مَنْ: کسی را که

کانَ: باشد

مُخْتالاً: متکبر

فَخُورا: فخر فروش.

37 اَلَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذابا مُهینا

اَلَّذینَ: کسانی که

یَبْخَلُونَ: بخل می ورزند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (229)

وَ یَأْمُرُونَ: و امر می کنند

ص:193

النّاسَ: مردم را

بِالْبُخْلِ: به بخل ورزیدن،

وَ یَکْتُمُونَ: و می پوشانند

ما اتیهُمُ: آن چه داده به ایشان

اللّهُ: خداوند

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش.

وَ اَعْتَدْنا: و آماده کردیم ما

لِلْکافِرینَ: برای کافران

عَذابا: عذابی

مُهینا: خوارکننده.

40 اِنَّ اللّهَ لا یَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّهٍ وَ اِنْ تَکُ حَسَنَهً یُضاعِفْهاوَ یُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ اَجْرا عَظیما

(230) جلد 5 سوره نساء

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

لا یَظْلِمُ: ظلم نمی کند

مِثْقالَ: به اندازه وزن

ذَرَّهٍ: ذرّه ای،

ص:194

وَ اِنْ تَکُ: و اگر باشد

حَسَنَهً: کار نیکی

یُضاعِفْها: اضافه می کند آن را

وَ یُؤْتِ: و می دهد

مِنْ لَدُنْهُ: از نزد خودش

اَجْرا عَظیما: پاداشی بزرگ.

48 اِنَّ اللّهَ لا یَغْفِرُ اَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَ یَغْفِرُ مادُونَ ذلِکَ لِمَنْ یَشاآ ءُ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَری اِثْما عَظیما

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (231)

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

لا یَغْفِرُ: نمی آمرزد

اَنْ یُشْرَکَ بِهِ: که شرک بورزند به او،

وَ یَغْفِرُ: و می آمرزد

مادُونَ ذلِکَ: آن چه فروتر از آن است

لِمَنْ یَشاآءُ: برای هر که بخواهد.

ص:195

وَ مَنْ یُشْرِکْ: و کسی که شرک بورزد

بِاللّهِ: به خداوند

فَقَدِ: پس به تحقیق

افْتَری: دروغ بافته

اِثْما: گناه

عَظیما: بزرگی (انجام داده).

58 اِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الاَْماناتِ اِلی اَهْلِها

(232) جلد 5 سوره نساء

وَ اِذاحَکَمْتُمْ بَیْنَ النّاسِ اَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ اِنَّ اللّهَ نِعِمّایَعِظُکُمْ بِهِ اِنَّ اللّهَ کانَ سَمیعا بَصیرا

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

یَأْمُرُکُمْ: امر می کند شما را

اَنْ تُؤَدُّوا: به این که برگردانید

الاَْماناتِ: امانت ها را

اِلی اَهْلِها: به صاحبش،

وَ اِذا: و وقتی که

ص:196

حَکَمْتُمْ: حکم کردید

بَیْنَ النّاسِ: بین مردم

اَنْ تَحْکُمُوا: داوری کنید

بِالْعَدْلِ: به عدالت.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

نِعِمّا: چه خوب است آن چه

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (233)

یَعِظُکُمْ بِهِ: پند می دهد شما را به آن.

اِنَّ اللّهَ کانَ: همانا خداوند باشد

سَمیعا بَصیرا: شنوای بینا.

59 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ اآمَنُواآ اَطیعُوا اللّهَ وَ اَطیعُوا الرَّسُولَ وَاُولِی الاَْمْرِ مِنْکُمْ فَاِنْ تَنازَعْتُمْ فی شَیْ ءٍ فَرُدُّوهُ اِلَی اللّهِ وَالرَّسُولِ اِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ اَحْسَنُ تَأْویلاً

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

آمَنُوآ: ایمان آورده اید

ص:197

اَطیعُوا اللّهَ: اطاعت کنید خدا را

وَ اَطیعُوا: و اطاعت کنید

الرَّسُولَ: رسول را

وَ اُولِی الاَْمْرِ: و صاحبان امر

(234) جلد 5 سوره نساء

مِنْکُمْ: از خودتان را،

فَاِنْ تَنازَعْتُمْ: پس اگر نزاع داشتید

فی شَیْ ءٍ: در چیزی

فَرُدُّوهُ: پس بازگردانید آن را

اِلَی اللّهِ: به خدا

وَ الرَّسُولِ: و رسول

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ: ایمان آورده اید

بِاللّهِ: به خدا

وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ: و روز قیامت.

ذلِکَ خَیْرٌ: این، آن بهتر است

وَ اَحْسَنُ: و نیکوتر است

ص:198

تَأْویلاً: عاقبت و پایانش.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (235)

60 اَلَمْ تَرَاِلَی الَّذینَ یَزْعُمُونَ اَنَّهُمْ اآمَنُوا بِماآ اُنْزِلَ اِلَیْکَ وَماآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ یُریدُونَ اَنْ یَتَحاکَمُوآا اِلَی الطّاغُوتِ وَ قَدْ اُمِرُوآا اَنْ یَکْفُرُوا بِهِ وَ یُریدُ الشَّیْطانُ اَنْ یُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعیدا

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی

اِلَی الَّذینَ: کسانی را که

یَزْعُمُونَ: گمان می کنند

اَنَّهُمْ: همانا ایشان

آمَنُوا: ایمان آورده اند

بِمآ اُنْزِلَ: به آن چه نازل شد

اِلَیْکَ: به سوی تو؟

وَ مآ اُنْزِلَ: و آن چه نازل شد

مِنْ قَبْلِکَ: از قبل از تو؟

یُریدُونَ: می خواهند

(236) جلد 5 سوره نساء

ص:199

اَنْ یَتَحاکَمُوآ ا: که به داوری بروند

اِلَی الطّاغُوتِ: به سوی طاغوت

وَ قَدْ: در حالی که به تحقیق

اُمِرُوآ ا: امر کرده شدند

اَنْ یَکْفُرُوا بِهِ: که کافر شوند به آن،

وَ یُریدُ: و می خواهد

الشَّیْطانُ: شیطان

اَنْ یُضِلَّهُمْ: که گمراه کند ایشان را

ضَلالاً بَعیدا: گمراهی دوری

64 وَ ماآ اَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ اِلاّ لِیُطاعَ بِاِذْنِ اللّهِ وَ لَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَلَمُوآا اَنْفُسَهُمْ جاآؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّهَ تَوّابا رَحیما

وَ مآ اَرْسَلْنا: و نفرستادیم

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (237)

مِنْ رَسُولٍ: هیچ رسولی را

اِلاّ: مگر

ص:200

لِیُطاعَ: برای آن که اطاعت

بِاِذْنِ: به اجازه

اللّهِ: خدا.

وَ لَوْ اَنَّهُمْ: و اگر همانا ایشان

اِذْ: در آن هنگام که

ظَلَمُوآ ا: ستم کردند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان

جآؤُکَ: می آمدند نزد تو،

فَاسْتَغْفَرُوا: پس طلب آمرزش می کردند

اللّهَ: از خدا،

وَ اسْتَغْفَرَ: و آمرزش می طلبید

لَهُمُ الرَّسُولُ: برایشان پیامبر

(238) جلد 5 سوره نساء

لَوَجَدُوا: هر آینه می یافتند

اللّهَ: خداوند را

تَوّابا: توبه پذیر

رَحیما: مهربان.

ص:201

65 فَلا وَ رَبِّکَ لایُؤْمِنُونَ حَتّییُحَکِّمُوکَ فیما شَجَرَبَیْنَهُمْ ثُمَّ لا یَجِدُوا فی اَنْفُسِهِمْ حَرَجا مِمّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُوا تَسْلیما

فَلا وَ رَبِّکَ: پس نه چنین است سوگند به پروردگارت

لایُؤْمِنُونَ: ایمان نمی آورند

حَتّی یُحَکِّمُوکَ: تا داور سازند تو را

فیما شَجَرَ: در آن چه اختلاف دارند

بَیْنَهُمْ: بینشان،

ثُمَّ لا یَجِدُوا: سپس نیابند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (239)

فی اَنْفُسِهِمْ: در خودشان

حَرَجا: تنگی، ناراحتی، شکّی

مِمّا: از آن چه

قَضَیْتَ: قضاوت نمودی،

وَ یُسَلِّمُوا: و تسلیم می شوند

تَسْلیما: تسلیم شدنی.

ص:202

66 وَ لَوْ اَنّا کَتَبْنا عَلَیْهِمْ اَنِ اقْتُلُوا اَنْفُسَکُمْ اَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِیارِکُمْ ما فَعَلُوهُ اِلاّ قَلیلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوا ما یُوعَظُونَ بِهِ لَکانَ خَیْرا لَهُمْ وَ اَشَدَّ تَثْبیتا

وَ لَوْ اَنّا: و اگر همانا ما

کَتَبْنا: می نوشتیم

عَلَیْهِمْ: برایشان

(240) جلد 5 سوره نساء

اَنِ اقْتُلُوا: که بکشید

اَنْفُسَکُمْ: خودتان را

اَوِاخْرُجُوا: یا خارج شوید

مِنْ دِیارِکُمْ: از وطن تان

ما فَعَلُوهُ: انجام نمی دادند آن را

اِلاّ قَلیلٌ: مگر عدّه کمی

مِنْهُمْ: از آن ها.

وَ لَوْ اَنَّهُمْ: و اگر همانا ایشان

فَعَلُوا: انجام می دادند

ما: آن چه

ص:203

یُوعَظُونَ بِهِ: اندرز شدند به آن

لَکانَ: هر آینه بود

خَیْرا لَهُمْ: بهتر برایشان

وَ اَشَدَّ: و محکم تر، استوارتر

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (241)

تَثْبیتا: از نظر تثبیت و تقویت (ایمان).

67 وَ اِذا لاََتَیْناهُمْ مِنْ لَدُنّاآ اَجْرا عَظیما

وَ اِذا: و در آن وقت

لاََتَیْناهُمْ: هر آینه می دادیم به آن ها

مِنْ لَدُنّاآ: از نزد خودمان

اَجْرا عَظیما: پاداشی بزرگ.

68 وَ لَهَدَیْناهُمْ صِراطا مُسْتَقیما

وَ لَهَدَیْناهُمْ: و هر آینه هدایت می کردیم آن ها را

صِراطا: به راهی

مُسْتَقیما: راست.

ص:204

69 وَ مَنْ یُطِعِ اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَاُولآئِکَ مَعَ الَّذینَ

(242) جلد 5 سوره نساء

اَنْعَمَ اللّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبییّنَ وَ الصِّدّیقینَ وَ الشُّهَداءِ وَالصّالِحینَ وَ حَسُنَ اُولآئِکَ رَفیقا

وَ مَنْ یُطِعِ: و هر کس اطاعت کند

اللّهَ: خدا

وَ الرَّسُولَ: و رسول را

فَاُولآئِکَ: پس آنان

مَعَ الَّذینَ: با کسانی هستند

اَنْعَمَ اللّهُ: که نعمت داد خدا

عَلَیْهِمْ: به ایشان

مِنَ النَّبییّنَ: از پیامبران،

وَ الصِّدّیقینَ: و راست گویان،

وَ الشُّهَداءِ: و شهیدان

وَالصّالِحینَ: و نیکوکاران، صالحان،

وَ حَسُنَ: و چه نیکو هستند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (243)

اُولآئِکَ: آن ها

ص:205

رَفیقا: از نظر رفاقت!

70 ذلِکَ الْفَضْلُ مِنَ اللّهِ وَ کَفی بِاللّهِ عَلیما

ذلِکَ الْفَضْلُ: این فضل و امتیاز

مِنَ اللّهِ: از جانب خداست.

وَ کَفی بِاللّهِ: و کافی است خدا

عَلیما: که آگاه است.

71 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا خُذُوا حِذْرَکُمْ فَانْفِرُوا ثُباتٍ اَوِانْفِرُوا جَمیعا

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده اید

خُذُوا: بگیرید

(244) جلد 5 سوره نساء

حِذْرَکُمْ: اسلحه تان را

فَانْفِرُوا: پس حرکت نمایید

ثُباتٍ: دسته دسته

ص:206

اَوِانْفِرُوا: یا حرکت کنید

جَمیعا: سپاه مانند.

72 وَ اِنَّ مِنْکُمْ لَمَنْ لَیُبَطِّئَنَّ فَاِنْ اَصابَتْکُمْ مُصیبَهٌ قالَ قَدْاَنْعَمَ اللّهُ عَلَیَ اِذْلَمْ اَکُنْ مَعَهُمْ شَهیدا

وَ اِنَّ مِنْکُمْ: و به درستی که از شما

لَمَنْ: هر آینه کسانی هستند

لَیُبَطِّئَنَّ: که سستی می کنند

فَاِنْ: پس اگر

اَصابَتْکُمْ: برسد به شما

مُصیبَهٌ: مصیبتی،

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (245)

قالَ قَدْ: گویند: به تحقیق

اَنْعَمَ اللّهُ: اِنعام کرد خدا

عَلَیَّ اِذْ: بر من در آن هنگام،

لَمْ اَکُنْ: که نبودم

مَعَهُمْ: با آن ها

ص:207

شَهیدا: گواه، شاهد.

73 وَ لَئِنْ اَصابَکُمْ فَضْلٌ مِنَ اللّهِ لَیَقُولَنَّ کَأَنْ لَمْ تَکُنْ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَهُ مَوَدَّهٌ یالَیْتَنی کُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوزَ فَوْزاعَظیما

وَ لَئِنْ: و هر آینه اگر

اَصابَکُمْ: برسد به شما

فَضْلٌ مِنَ: فزونی ای از جانب

اللّهِ: خداوند،

(246) جلد 5 سوره نساء

لَیَقُولَنَّ: هر آینه می گویند:

کَأَنْ: مانند این که

لَمْ تَکُنْ: نبوده است

بَیْنَکُمْ: بین شما

وَ بَیْنَهُ: بین شما

مَوَدَّهٌ: دوست و مودّتی

یا لَیْتَنی: ای کاش، من

ص:208

کُنْتُ مَعَهُمْ: بودم با ایشان

فَاَفُوزَ: پس می رسیدم، پیروز می شدم

فَوْزا عَظیما: به پیروزی بزرگی.

74 فَلْیُقاتِلْ فی سَبیلِ اللّهِ الَّذینَ یَشْرُونَ الْحَیوهَ الدُّنْیابِالاْخِرَهِ وَ مَنْ یُقاتِلْ فی سَبیلِ اللّهِ فَیُقْتَلْ اَوْ یَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتیهِ اَجْرا عَظیما

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (247)

فَلْیُقاتِلْ: پس باید پیکار کنند

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

الَّذینَ: کسانی که

یَشْرُونَ: می فروشند

الْحَیوهَ الدُّنْیا: زندگانی دنیا را

بِالاْخِرَهِ: به آخرت.

وَ مَنْ یُقاتِلْ: و هر کس پیکار کند

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

فَیُقْتَلْ: پس کشته شود

اَوْ یَغْلِبْ: یا پیروز شود،

ص:209

فَسَوْفَ: پس به زودی

نُؤْتیهِ: می دهیم به او

اَجْرا: پاداشی

عَظیما: بزرگ.

(248) جلد 5 سوره نساء

75 وَ ما لَکُمْ لا تُقاتِلُونَ فی سَبیلِ اللّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساآءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذینَ یَقُولُونَ رَبَّنااَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْیَهِ الظّالِمِ اَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ وَلِیّا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ نَصیرا

وَ ما لَکُمْ: چه شده شما را که

لا تُقاتِلُونَ: پیکار نمی کنید

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

وَ الْمُسْتَضْعَفینَ: و ناتوانان

مِنَ الرِّجالِ: از مردان

وَ النِّسآءِ: و زنان

ص:210

وَ الْوِلْدانِ: و کودکانی؟

الَّذینَ یَقُولُونَ: که می گویند:

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (249)

رَبَّنا: پروردگارا

اَخْرِجْنا: خارج کن ما را

مِنْ هذِهِ الْقَرْیَهِ: از این شهر

الظّالِمِ اَهْلُها: که ظالمند اهلش.

وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ: و قرار بده برای ما از

لَدُنْکَ وَلِیّا: نزد خودت سرپرستی.

وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ: و قرار بده برای ما از

لَدُنْکَ نَصیرا: نزد خودت یاوری.

76 اَلَّذینَ امَنُوا یُقاتِلُونَ فی سَبیلِ اللّهِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا یُقاتِلُونَ فی سَبیلِ الطّاغُوتِ فَقاتِلُوآا اَوْلِیاآءَ الشَّیْطانِ اِنَّ کَیْدَالشَّیْطانِ کانَ ضَعیفا

اَلَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

(250) جلد 5 سوره نساء

ص:211

یُقاتِلُونَ: پیکار می کنند

فی سَبیلِ: در راه

اللّهِ: خدا.

وَالَّذینَ: و کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

یُقاتِلُونَ: پیکار می کنند

فی سَبیلِ: در راه

الطّاغُوتِ: طاغوت.

فَقاتِلُوآا: پس پیکار کنید

اَوْلِیاآءَ: با دوستان

الشَّیْطانِ: شیطان.

اِنَّ کَیْدَ: همانا فریب

الشَّیْطانِ: شیطان

کانَ ضَعیفا: باشد ضعیف.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (251)

78 اَیْنَ ما تَکُونُوا یُدْرِکْکُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ کُنْتُمْ

ص:212

فی بُرُوجٍ مُشَیَّدَهٍ وَ اِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَهٌ یَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِاللّهِ وَ اِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَهٌ یَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِکَ قُلْ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللّهِ فَمالِ هؤُلاآءِ الْقَوْمِ لا یَکادُونَ یَفْقَهُونَ حَدیثا

اَیْنَ ما تَکُونُوا: هر کجا باشید

یُدْرِکْکُمُ: در می یابد شما را

الْمَوْتُ: مرگ

وَ لَوْ کُنْتُمْ: و اگر چه باشید

فی بُرُوجٍ: در برج های

مُشَیَّدَهٍ: محکم

وَ اِنْ تُصِبْهُمْ: و اگر برسد به آن ها

حَسَنَهٌ: حسنه ای، پیروزیی

(252) جلد 5 سوره نساء

یَقُولُوا هذِه مِنْ: می گویند این از

عِنْدِاللّهِ: نزد خداست.

وَ اِنْ تُصِبْهُمْ: و اگر برسد به آن ها

سَیِّئَهٌ: بدی ای، شکستی

ص:213

یَقُولُوا: می گویند:

هذِه مِنْ: این از

عِنْدِکَ: نزد توست.

قُلْ کُلٌّ مِنْ: بگو همه از

عِنْدِ اللّهِ: نزد خداست.

فَمالِ: پس چرا

هؤُلاآءِ: آن

الْقَوْمِ: قوم، جمعیت

لا یَکادُونَ: نزدیک نیست، حاضر نیستند

یَفْقَهُونَ: که درک کنند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (253)

حَدیثا: سخنان را، سخنی را؟

80 مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ اَطاعَ اللّهَ وَ مَنْ تَوَلّی فَماآ اَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ حَفیظا

مَنْ یُطِعِ: هر کس پیروی کند

الرَّسُولَ: رسول را

ص:214

فَقَدْ: پس به تحقیق

اَطاعَ: پیروی کرده

اللّهَ: خدا را،

وَ مَنْ: و هر کس

تَوَلّی: روی گردان شود

فَماآ اَرْسَلْناکَ: پس نفرستادیم تو را

عَلَیْهِمْ: برایشان

حَفیظا: حافظ و نگهبان.

(254) جلد 5 سوره نساء

82 اَفَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاآنَ وَ لَوْ کانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللّهِ لَوَجَدُوا فیهِ اخْتِلافا کَثیرا

اَفَلا: آیا پس (چرا)

یَتَدَبَّرُونَ: تدبّر نمی کنند

الْقُرْآنَ: در قرآن؟

وَ لَوْ کانَ: و اگر بود

مِنْ عِنْدِ: از نزد

ص:215

غَیْرِ اللّهِ: غیر خدا

لَوَجَدُوا: هر آینه می یافتند

فیهِ: در آن

اخْتِلافا: اختلاف

کَثیرا: بسیاری.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (255)

83 وَ اِذا جاآءَهُمْ اَمْرٌ مِنَ الاَْمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذاعُوا بِه وَ لَوْرَدُّوهُ اِلَی الرَّسُولِ وَ اِلی اُولِی الاَْمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْلا فَضْلُ اللّهِ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّیْطانَ اِلاّ قَلیلاً

وَ اِذا: و وقتی که

جآءَهُمْ: آمد ایشان را

اَمْرٌ: کاری، مطلبی، خبری

مِنَ الاَْمْنِ: از ایمنی

اَوِ الْخَوْفِ: با ترس (بدون تحقیق)

اَذاعُوا بِه: فاش کنند آن را

ص:216

وَ لَوْ: در حالی که اگر

رَدُّوهُ: رد می کردند آن را

اِلَی الرَّسُولِ: به رسول

وَ اِلی: و به

(256) جلد 5 سوره نساء

اُولِی الاَْمْرِ: زمامداران

مِنْهُمْ: از خودشان

لَعَلِمَهُ: هر آینه می دانستند

الَّذینَ: کسانی که

یَسْتَنْبِطُونَهُ: استنباط می کنند آن را

مِنْهُمْ: از خودشان.

وَ لَوْلا فَضْلُ: و اگر نبود فضل

اللّهِ: خداوند

عَلَیْکُمْ: بر شما

وَ رَحْمَتُهُ: و رحمتش،

لاَتَّبَعْتُمُ: هر آینه پیروی می کردند

الشَّیْطانَ: شیطان را

ص:217

اِلاّ قَلیلاً: مگر عدّه کمی.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (257)

85 مَنْ یَشْفَعْ شَفاعَهً حَسَنَهً یَکُنْ لَهُ نَصیبٌ مِنْها وَ مَنْ یَشْفَعْ شَفاعَهً سَیِّئَهً یَکُنْ لَهُ کِفْلٌ مِنْها وَ کانَ اللّهُ عَلی کُلِّ شَیْی ءٍ مُقیتا

مَنْ یَشْفَعْ: هر کس شفاعت کند

شَفاعَهً حَسَنَهً: شفاعتی نیکو

یَکُنْ لَهُ: می باشد برای او

نَصیبٌ مِنْها: بهره ای از آن،

وَ مَنْ یَشْفَعْ: و هر کس شفاعت کند

شَفاعَهً سَیِّئَهً: شفاعتی بد

یَکُنْ لَهُ: می باشد برای او

کِفْلٌ مِنْها: سهمی از آن،

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خداوند

عَلی کُلِّ شَیْی ءٍ: بر هر چیزی

مُقیتا: حسابگر دقیق.

(258) جلد 5 سوره نساء

ص:218

86 وَ اِذا حُیِّیْتُمْ بِتَحِیَّهٍ فَحَیُّوا بِاَحْسَنَ مِنْهاآ اَوْرُدُّوها اِنَّ اللّهَ کانَ عَلی کُلِّ شَیْی ءٍ حَسیبا

وَ اِذا: و هنگامی که

حُیِّیْتُمْ: تحیّت گفته شدید

بِتَحِیَّهٍ: به تحیّتی،

فَحَیُّوا: پس تحیّت گویید

بِاَحْسَنَ مِنْهآ: به بهتر از آن

اَوْرُدُّوها: یا رد کنید آن را (همان طور).

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

کانَ عَلی: باشد بر

کُلِّ شَیْی ءٍ: همه چیز

حَسیبا: حسابگر.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (259)

87 اَللّهُ لاآ اِلهَ اِلاّ هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ اِلی یَوْمِ الْقِیمَهِ لا رَیْبَ فیهِ وَ مَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدیثا

اَللّهُ: خدا که

ص:219

لاآ اِلهَ: نیست خدایی

اِلاّ هُوَ: مگر او

لَیَجْمَعَنَّکُمْ: حتما جمع می کند شما را

اِلی یَوْمِ الْقِیمَهِ: در روز قیامت

لا رَیْبَ فیهِ: که نیست شکی در آن.

وَ مَنْ اَصْدَقُ: و چه کسی راستگوتر

مِنَ اللّهِ: از خداست

حَدیثا: در سخن گفتن؟

94 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوآا اِذا ضَرَبْتُمْ فی سَبیلِ اللّهِ فَتَبَیَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ اَلْقی اِلَیْکُمُ السَّلامَ

(260) جلد 5 سوره نساء

لَسْتَ مُؤْمِناتَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَیوهِ الدُّنْیافَعِنْدَ اللّهِ مَغانِمُ کَثیرَهٌ کَذلِکَ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّهُ عَلَیْکُمْ فَتَبَیَّنُوآا اِنَّ اللّهَ کانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرا

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوآا: ایمان آورده اید

ص:220

اِذا: هنگامی که

ضَرَبْتُمْ: زدید

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا.

فَتَبَیَّنُوا: پس فرق بگذارید (بین مؤمن و کافر)

وَ لا تَقُولُوا: و نگویید

لِمَنْ: به کسی که

اَلْقی: اظهار کرد

اِلَیْکُمُ: به شما

السَّلامَ: صلح و اسلام را

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (261)

لَسْتَ: نیستی

مُؤْمِنا: مؤمن.

تَبْتَغُونَ: می جویید

عَرَضَ: مال و منال

الْحَیوهِ: زندگانی

الدُّنْیا: دنیا را،

فَعِنْدَ: پس نزد

ص:221

اللّهِ: خداست

مَغانِمُ: غنیمت های

کَثیرَهٌ: بسیاری.

کَذلِکَ: این چنین

کُنْتُمْ: بودید

مِنْ قَبْلُ: از قبل

فَمَنَّ: پس منّت گذارد

(262) جلد 5 سوره نساء

اللّهُ: خداوند

عَلَیْکُمْ: بر شما

فَتَبَیَّنُوآا: پس فرق بگذارید.

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

کانَ: باشد

بِما: به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می دهید

خَبیرا: آگاه.

ص:222

95 لا یَسْتَوِی الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ غَیْرُ اُولِی الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فی سَبیلِ اللّهِ بِاَمْوالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجاهِدینَ بِاَمْوالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ عَلَی الْقاعِدینَ دَرَجَهً وَ کُلاًّ

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (263)

وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنی وَ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجاهِدینَ عَلَی الْقاعِدینَ اَجْرا عَظیما

لا یَسْتَوِی: برابر نیستند

الْقاعِدُونَ: نشستگان

مِنَ الْمُؤْمِنینَ: از مؤمنان

غَیْرُ: بدون این که

اُولِی الضَّرَرِ: دارای نقصی باشند،

وَ الْمُجاهِدُونَ: و جهاد کنندگان

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

بِاَمْوالِهِمْ: با مال هایشان

وَ اَنْفُسِهِمْ: و جان هایشان

فَضَّلَ اللّهُ: برتری داده خداوند

ص:223

الْمُجاهِدینَ: جهاد کنندگان را

بِاَمْوالِهِمْ: با مال هایشان

(264) جلد 5 سوره نساء

وَ اَنْفُسِهِمْ: و جان هایشان.

عَلَی الْقاعِدینَ: بر نشستگان

دَرَجَهً: از نظر درجه و منزلت

وَ کُلاًّ وَعَدَ: و همگی را وعده داد

اللّهُ: خداوند

الْحُسْنی: به (پاداش) نیکوتر.

وَ فَضَّلَ اللّهُ: و برتری داده خداوند

الْمُجاهِدینَ: جهادکنندگان را

عَلَی الْقاعِدینَ: بر نشستگان

اَجْرا عَظیما: به اجری بزرگ.

96 دَرَجاتٍ مِنْهُ وَ مَغْفِرَهً وَ رَحْمَهً وَ کانَ اللّهُ غَفُورارَحیما

دَرَجاتٍ مِنْهُ: درجاتی از اوست

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (265)

ص:224

وَ مَغْفِرَهً: و آمرزشی

وَ رَحْمَهً: و رحمتی

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خداوند

غَفُورا: آمرزنده

رَحیما: مهربان.

104 وَ لا تَهِنُوا فِی ابْتِغاآءِ الْقَوْمِ اِنْ تَکُونُوا تَأْلَمُونَ فَاِنَّهُمْ یَأْلَمُونَ کَما تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللّهِ مالا یَرْجُونَ وَ کانَ اللّهُ عَلیما حَکیما

وَ لا تَهِنُوا: و سست نشوید

فِی ابْتِغآءِ: در رسیدن، تعقیب

الْقَوْمِ: آن قوم (دشمن)

اِنْ تَکُونُوا: اگر هستید

تَأْلَمُونَ: در رنج

(266) جلد 5 سوره نساء

فَاِنَّهُمْ: پس به درستی که آن ها

یَأْلَمُونَ: رنج می برند

ص:225

کَما: همچنان که

تَأْلَمُونَ: شما رنج می برید.

وَ تَرْجُونَ: در حالی که شما امید دارید

مِنَ اللّهِ: (چیزهایی) از خدا

ما لا یَرْجُونَ: (و آن ها) امید ندارند.

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خداوند

عَلیما: دانای

حَکیما: با حکمت.

110 وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوآءً اَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّهَ یَجِدِ اللّهَ غَفُورا رَحیما

وَ مَنْ یَعْمَلْ: و هر کس انجام دهد

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (267)

سُوآءً: (کار) بدی را

اَوْ یَظْلِمْ: یا ستم روا دارد

نَفْسَهُ: به خودش

ثُمَّ: سپس

یَسْتَغْفِرِ: طلب آمرزش کند

ص:226

اللّهَ: از خدا

یَجِدِ اللّهَ: می یابد خدا را.

غَفُورا رَحیما: آمرزنده مهربان.

111 وَ مَنْ یَکْسِبْ اِثْما فَاِنَّما یَکْسِبُهُ عَلی نَفْسِه وَ کانَ اللّهُ عَلیما حَکیما

وَ مَنْ یَکْسِبْ: و هر کس کسب کند

اِثْما: گناهی را

فَاِنَّما: پس جز این نیست که

(268) جلد 5 سوره نساء

یَکْسِبُهُ: کسب کرده آن را

عَلی نَفْسِه: بر خودش.

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خداوند

عَلیما: دانای

حَکیما: حکیم.

112 وَ مَنْ یَکْسِبْ خَطیآئَهً اَوْ اِثْما ثُمَّ یَرْمِ بِه بَریآئا فَقَدِاحْتَمَلَ بُهْتانا وَ اِثْما مُبینا

ص:227

وَ مَنْ یَکْسِبْ: و هر کس انجام دهد

خَطیآئَهً: خطایی

اَوْ اِثْما: یا گناهی.

ثُمَّ: سپس،

یَرْمِ: پرتاب کند، نسبت دهد

بِه بَریآئا: آن را به دیگری.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (269)

فَقَدِ: پس به تحقیق

احْتَمَلَ: بر دوش دارد

بُهْتانا: تهمت

وَ اِثْما: و گناه

مُبینا: آشکاری را.

113 وَ لَوْلا فَضْلُ اللّهِ عَلَیْکَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طاآئِفَهٌ مِنْهُمْ اَنْ یُضِلُّوکَ وَ ما یُضِلُّونَ اِلاّ اَنْفُسَهُمْ وَ ما یَضُرُّونَکَ مِنْ شَیْ ءٍ وَ اَنْزَلَ اللّهُ عَلَیْکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ وَ کانَ

ص:228

فَضْلُ اللّهِ عَلَیْکَ عَظیما

وَ لَوْلا: و اگر نبود

فَضْلُ اللّهِ: احسان و رحمت خداوند

عَلَیْکَ: بر تو

(270) جلد 5 سوره نساء

وَ رَحْمَتُهُ: و لطف و مهربانی او ،

لَهَمَّتْ: هر آینه تصمیم داشتند

طاآئِفَهٌ: گروهی

مِنْهُمْ: از ایشان

اَنْ یُضِلُّوکَ: که گمراه کنند تو را

وَ ما یُضِلُّونَ: و گمراه نمی کنند

اِلاّ اَنْفُسَهُمْ: مگر خودشان را.

وَ ما یَضُرُّونَکَ: و زیان و ضرر نمی رسانند به تو

مِنْ شَیْ ءٍ: از چیزی.

وَ اَنْزَلَ: و فروفرستاد

اللّهُ: خداوند

عَلَیْکَ الْکِتابَ: بر تو کتاب را

ص:229

وَ الْحِکْمَهَ: و حکمت را

وَ عَلَّمَکَ: و آموخت به تو

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (271)

ما: آن چه را

لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ: نمی دانستی.

وَ کانَ: و باشد

فَضْلُ اللّهِ: لطف و احسان خدا

عَلَیْکَ عَظیما: بر تو بزرگ.

114 لاخَیْرَ فی کَثیرٍ مِنْ نَجْویهُمْ اِلاّ مَنْ اَمَرَ بِصَدَقَهٍ اَوْ مَعْرُوفٍ اَوْاِصْلاحٍ بَیْنَ النّاسِ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ ابْتِغاآءَمَرْضاتِ اللّهِ فَسَوْفَ نُؤْتیهِ اَجْرا عَظیما

لا خَیْرَ: نیست خبری

فی کَثیرٍ: در بسیاری

مِنْ نَجْویهُمْ: از سخنان درِگوشی آن ها

اِلاّ مَنْ اَمَرَ: مگر آن که امر کنند

بِصَدَقَهٍ: به صدقه

(272) جلد 5 سوره نساء

ص:230

اَوْ مَعْرُوفٍ: یا نیکی

اَوْ اِصْلاحٍ: یا اصلاح

بَیْنَ النّاسِ: بین مردم

وَ مَنْ: و هر کس

یَفْعَلْ: انجام دهد

ذلِکَ: آن را (برای)

ابْتِغآءَ: طلب، رسیدن

مَرْضاتِ: به خشنودی

اللّهِ: خدا،

فَسَوْفَ: پس به زودی

نُؤْتیهِ: می دهیم به او

اَجْرا: پاداشی

عَظیما: بزرگ.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (273)

116 اِنَّ اللّهَ لا یَغْفِرُ اَنْ یُشْرَکَ بِه وَ یَغْفِرُ ما دُونَ ذلِکَ لِمَنْ یَشاآءُ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً

ص:231

بَعیدا

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

لا یَغْفِرُ: نمی آمرزد

اَنْ یُشْرَکَ بِه: که شرک به او آورند

وَ یَغْفِرُ: و می آمرزد

ما دُونَ ذلِکَ: گناهان پایین تر از آن را

لِمَنْ: برای هر کس که

یَشاآءُ: بخواهد.

وَ مَنْ: و هر کس

یُشْرِکْ: شریک قرار دهد

بِاللّهِ: برای خدا،

فَقَدْ: پس به تحقیق

(274) جلد 5 سوره نساء

ضَلَّ: گمراه شده

ضَلالاً: گمراهی ای

بَعیدا: دور.

ص:232

118 لَعَنَهُ اللّهُ وَ قالَ لاََتَّخِذَنَّ مِنْ عِبادِکَ نَصیبا مَفْرُوضا

لَعَنَهُ: لعنت کرد او را

اللّهُ: خداوند

وَ قالَ: (و شیطان به خدا) گفته

لاََتَّخِذَنَّ: حتما می گیرم

مِنْ عِبادِکَ: از بندگانت

نَصیبا: بهره ای، سهمی

مَفْرُوضا: وافی، معیّن.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (275)

119 وَ لاَُضِلَّنَّهُمْ وَ لاَُمَنِّیَنَّهُمْ وَ لاَمُرَنَّهُمْ فَلَیُبَتِّکُنَّ اذانَ الاَْنْعامِ وَ لاَمُرَنَّهُمْ فَلَیُغَیِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَ مَنْ یَتَّخِذِ الشَّیْطانَ وَلِیّا مِنْ دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرانا مُبینا

وَ لاَُضِلَّنَّهُمْ: و قطعا گمراهشان می کنم

وَ لاَُمَنِّیَنَّهُمْ: و به آرزوهای باطلشان می فریبم

ص:233

وَ لاَمُرَنَّهُمْ: و حتما دستورشان می دهم

فَلَیُبَتِّکُنَّ: پس بِبُرند، بشکافند

اذانَ: گوش های

الاَْنْعامِ: چهارپایان را،

وَ لاَمُرَنَّهُمْ: و دستورشان خواهم داد

فَلَیُغَیِّرُنَّ: پس تغییر دهند

خَلْقَ اللّهِ: خلقت خدا را.

وَ مَنْ: و هر کس

(276) جلد 5 سوره نساء

یَتَّخِذِ: بگیرد، انتخاب کند

الشَّیْطانَ: شیطان را

وَلِیّا: دوست، ولیّ

مِنْ دُونِ اللّهِ: به جای خدا،

فَقَدْ: پس به تحقیق

خَسِرَ: زیان کرده

خُسْرانا: زیانی، ضرری

مُبینا: آشکار.

ص:234

123 لَیْسَ بِاَمانِیِّکُمْ وَ لاآ اَمانِیِّ اَهْلِ الْکِتابِ مَنْ یَعْمَلْ سُوآءً یُجْزَ بِه وَ لا یَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِیّا وَ لانَصیرا

لَیْسَ: (فضیلت و برتری) نیست

بِاَمانِیِّکُمْ: به آرزوهای شما

وَ لاآ اَمانِیِّ: و نه آرزوهای

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (277)

اَهْلِ الْکِتابِ: اهل کتاب.

مَنْ یَعْمَلْ: کسی که عمل می کند

سُوآءً: به بدی

یُجْزَ: جزا داده می شود

بِه: به آن،

وَ لا یَجِدْ لَهُ: و نمی یابد او

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا

وَلِیّا: سرپرست، سرپرستی

وَ لا نَصیرا: و نه یاوری.

ص:235

124 وَ مَنْ یَعْمَلْ مِنَ الصّالِحاتِ مِنْ ذَکَرٍ اَوْاُنْثی وَ هُوَمُؤْمِنٌ فَاُولآئِکَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهَ وَلایُظْلَمُونَ نَقیرا

وَ مَنْ یَعْمَلْ: و هر کس انجام دهد

مِنَ الصّالِحاتِ: از کارهای خوب

(278) جلد 5 سوره نساء

مِنْ ذَکَرٍ: از مرد

اَوْ اُنْثی: یا زن

وَ هُوَ مُؤْمِنٌ: و او مؤمن باشد

فَاُولآئِکَ: پس آنان

یَدْخُلُونَ: داخل می شوند

الْجَنَّهَ: به بهشت

وَ لا یُظْلَمُونَ: و ظلم کرده نمی شوند

نَقیرا: به اندازه سوراخ کوچک پشت هسته خرما.

125 وَ مَنْ اَحْسَنُ دینا مِمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّهَ اِبْراهیمَ حَنیفا وَ اتَّخَذَ اللّهُ اِبْراهیمَ خَلیلاً

ص:236

وَ مَنْ: و چه کسی

اَحْسَنُ: بهتر است

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (279)

دینا: (از نظر) دین

مِمَّنْ: از کسی که

اَسْلَمَ: تسلیم کند

وَجْهَهُ: رویش را

لِلّهِ: به خدا؟

وَ هُوَ مُحْسِنٌ: و او نیکوکار باشد

وَ اتَّبَعَ: و پیروی کند

مِلَّهَ: از آیین

اِبْراهیمَ: ابراهیم

حَنیفا: که خالص و پاک است.

وَ اتَّخَذَ: و گرفت

اللّهُ: خداوند

اِبْراهیمَ: ابراهیم را

خَلیلاً: دوست (خود).

(280) جلد 5 سوره نساء

ص:237

126 وَ لِلّهِ ما فِی السَّمواتِ وَ ما فِی الاَْرْضِ وَ کانَ اللّهُ بِکُلِّ شَیْ ءٍ مُحیطا

وَ لِلّهِ: و برای خداوند است

ما فِی: آن چه در

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ ما فِی: و آن چه در

الاَْرْضِ: زمین است

وَ کانَ: و باشد

اللّهُ: خداوند

بِکُلِّ شَیْ ءٍ: به هر چیزی

مُحیطا: محیط.

135 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا کُونُوا قَوّامینَ بِالْقِسْطِ

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (281)

شُهَداآءَلِلّهِ وَلَوْ عَلیاَنْفُسِکُمْ اَوِالْوالِدَیْنِ وَالاَْقْرَبینَ اِنْ یَکُنْ غَنِیّا اَوْ فَقیرا فَاللّهُ اَوْلی بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوآی اَنْ تَعْدِلُوا وَ اِنْ تَلْوُوآا اَوْ تُعْرِضُوا فَاِنَّ اللّهَ

ص:238

کانَ بِماتَعْمَلُونَ خَبیرا

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید

کُونُوا قَوّامینَ: باشید قیام کنندگان

بِالْقِسْطِ: به عدالت

شُهَدآءَ: گواهان

لِلّهِ: برای خدا

وَ لَوْ عَلی: و اگر چه بر

اَنْفُسِکُمْ: خودتان باشد

اَوِ الْوالِدَیْنِ: یا پدر و مادر

وَالاَْقْرَبینَ: و نزدیکان،

(282) جلد 5 سوره نساء

اِنْ یَکُنْ غَنِیّا: اگر باشند بی نیاز

اَوْ فَقیرا: یا فقیر،

فَاللّهُ: پس خداوند

اَوْلی بِهِما: سزاوارتر است به آن ها.

فَلا تَتَّبِعُوا: پس پیروی نکنید

ص:239

الْهَوآی: هوی (نفس) را

اَنْ تَعْدِلُوا: که (نتوانید) به عدالت رفتار کنید.

وَ اِنْ تَلْوُوآ ا: و اگر تحریف کنید

اَوْ تُعْرِضُوا: یا اعراض نمایید

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

کانَ بِما: باشد به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می دهید

خَبیرا: آگاه.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (283)

140 وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَیْکُمْ فِی الْکِتابِ اَنْ اِذا سَمِعْتُمْ اآیاتِ اللّهِ یُکْفَرُ بِها وَ یُسْتَهْزَءُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّی یَخُوضُوا فی حَدیثٍ غَیْرِه اِنَّکُمْ اِذا مِثْلُهُمْ اِنَ اللّهَ جامِعُ الْمُنافِقینَ وَالْکافِرینَ فیجَهَنَّمَ جَمیعا

وَ قَدْ: و به تحقیق

نَزَّلَ عَلَیْکُمْ: نازل کرده بر شما

فِی الْکِتابِ: در کتاب

ص:240

اَنْ اِذا: هنگامی که

سَمِعْتُمْ: بشنوید، شنیدید

اآیاتِ: آیه های

اللّهِ: خدا را

یُکْفَرُ: کفر آورده می شود

بِها: به آن،

وَ یُسْتَهْزَءُ: و استهزاء می شود

(284) جلد 5 سوره نساء

بِها: به آن،

فَلا تَقْعُدُوا: پس ننشینید

مَعَهُمْ: با ایشان

حَتّی یَخُوضُوا: تا فرو روند

فی حَدیثٍ: در سخنی، داستانی

غَیْرِه: دیگر، به غیر آن،

اِنَّکُمْ: همانا شما

اِذا: در آن هنگام

مِثْلُهُمْ: مثل آن ها هستید.

ص:241

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

جامِعُ: جمع کننده است

الْمُنافِقینَ: منافقین

وَ الْکافِرینَ: و کافرین را

فی جَهَنَّمَ: در جهنم

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (285)

جَمیعا: همگی را.

141 اَلَّذینَ یَتَرَبَّصُونَ بِکُمْ فَاِنْ کانَ لَکُمْ فَتْحٌ مِنَ اللّهِ قالُوآا اَلَمْ نَکُنْ مَعَکُمْ وَ اِنْ کانَ لِلْکافِرینَ نَصیبٌ قالُوآااَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَیْکُمْ وَ نَمْنَعْکُمْ مِنَ الْمُؤْمِنینَ فَاللّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیمَهِ وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرینَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ سَبیلاً

اَلَّذینَ: کسانی که

یَتَرَبَّصُونَ بِکُمْ: انتظار می کشند شما را

فَاِنْ کانَ: پس اگر باشد

لَکُمْ: برای شما

ص:242

فَتْحٌ: فتحی

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا

قالُوآا: گویند

(286) جلد 5 سوره نساء

اَلَمْ نَکُنْ: آیا نبودیم

مَعَکُمْ: ما با شما؟

وَ اِنْ کانَ: و اگر باشد

لِلْکافِرینَ: برای کافران

نَصیبٌ: بهره ای، نصیبی

قالُوآا: گویند

اَلَمْ نَسْتَحْوِذْ: آیا ما به غلبه وا نداشتیم

عَلَیْکُمْ: شما را؟

وَ نَمْنَعْکُمْ: و منع نکردیم شما را

مِنَ الْمُؤْمِنینَ: از مؤمنین؟

فَاللّهُ: پس خداوند

یَحْکُمُ: حکم می کند

بَیْنَکُمْ: بین شما

ص:243

یَوْمَ الْقِیمَهِ: روز قیامت.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (287)

وَ لَنْ: و هرگز

یَجْعَلَ: قرار نداده است

اللّهُ: خداوند

لِلْکافِرینَ: برای کافرین

عَلَی الْمُؤْمِنینَ: بر مؤمنین، علیه مؤمنین

سَبیلاً: راهی.

142 اِنَّ الْمُنافِقینَ یُخادِعُونَ اللّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ وَ اِذاقامُوا اِلَی الصَّلوهِ قامُواکُسالی یُرآؤُنَ النّاسَ وَ لایَذْکُرُونَ اللّهَ اِلاّ قَلیلاً

اِنَّ الْمُنافِقینَ: همانا منافقین

یُخادِعُونَ: خدعه می کنند

اللّهَ: با خدا

وَ هُوَ خادِعُهُمْ: در حالی که او خدعه می کند با آنها، فریب

(288) جلد 5 سوره نساء

می دهد آن ها را

ص:244

وَ اِذا قامُوا: و هنگامی که بایستند

اِلَی الصَّلوهِ: به نماز

قامُوا: می ایستند

کُسالی: از روی کسالت.

یُرآؤُنَ: ریا می کنند

النّاسَ: در برابر مردم.

وَ لایَذْکُرُونَ: و یاد نمی کنند

اللّهَ: خدا را

اِلاّ قَلیلاً: مگر کمی.

143 مُذَبْذَبینَ بَیْنَ ذلِکَ لآ اِلی هآؤُلآءِ وَ لآ اِلی هآؤُلآءِ وَ مَنْ یُضْلِلِ اللّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبیلاً

مُذَبْذَبینَ: تردیدکنندگانند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (289)

بَیْنَ ذلِکَ: بین آن

لآ اِلی هآؤُلآءِ: نه بسوی آنان (این دسته)

وَ لآ اِلی آ: و نه بسوی

ص:245

هآؤُلآءِ: آنان (آن دسته).

وَ مَنْ: و هر کس را

یُضْلِلِ: گمراه کند

اللّهُ: خداوند

فَلَنْ تَجِدَ: پس هرگز نمی یابی

لَهُ سَبیلاً: برای او راهی.

«پایان جزء 5»

(290) جلد 5 سوره نساء

ص:246

148 لا یُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوآءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلاّ مَنْ ظُلِمَ وَکانَ اللّهُ سَمیعا عَلیما

لا یُحِبُّ: دوست ندارد

اللّهُ: خداوند

الْجَهْرَ: بلند کردن

بِالسُّوآءِ: به بدی

مِنَ الْقَوْلِ: از گفتار را،

اِلاّ مَنْ: مگر به کسی که

ظُلِمَ: ظلم شده باشد.

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خداوند

سَمیعا: شنوای

عَلیما: دانا

149 اِنْ تُبْدُوا خَیْرا اَوْ تُخْفُوهُ اَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوآءٍ

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (291)

فَاِنَّ اللّهَ کانَ عَفُوّا قَدیرا

اِنْ تُبْدُوا: اگر ظاهر سازید

ص:247

خَیْرا: خوبی را

اَوْ تُخْفُوهُ: یا مخفی کنید آن را

اَوْ تَعْفُوا: یا گذشت کنید

عَنْ سُوآءٍ: از بدی ای،

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خدا

کانَ عَفُوّا: باشد عفوکننده

قَدیرا: توانا.

171 یاآ اَهْلَ الْکِتابِ لا تَغْلُوا فی دینِکُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَی اللّهِ اِلاَّ الْحَقَّ اِنَّمَا الْمَسیحُ عیسَی بْنُ مَرْیَمَ رَسُولُ اللّهِ وَ کَلِمَتُهُ اَلْقیها اِلی مَرْیَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَامِنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِه وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَهٌ انْتَهُوا

(292) جلد 6 سوره نساء

خَیْرا لَکُمْ اِنَّمَا اللّهُ اِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ اَنْ یَکُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الاَْرْضِ وَ کَفی بِاللّهِ وَکیلاً

یآ اَهْلَ الْکِتابِ: ای اهل کتاب

ص:248

لا تَغْلُوا: غلو نکنید، زیاده روی نکنید

فی دینِکُمْ: در دینتان،

وَ لا تَقُولُوا: و نگویید

عَلَی اللّهِ: بر خدا

اِلاَّ الْحَقَّ: غیر از حق،

اِنَّمَا: جز این نیست که

الْمَسیحُ: مسیح

عیسَی: عیسی

بْنُ مَرْیَمَ: پسر مریم

رَسُولُ اللّهِ: فرستاده خدا

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (293)

وَ کَلِمَتُهُ: و کلمه اوست.

اَلْقیها: القا نمود آن را

اِلی مَرْیَمَ: به مریم

وَ رُوحٌ: و روحی

مِنْهُ: از طرف خودش،

فَامِنُوا: پس ایمان بیاورید

ص:249

بِاللّهِ: به خداوند

وَ رُسُلِه: و پیامبرانش،

وَ لا تَقُولُوا: و نگویید

ثَلاثَهٌ: سه تاست (خدا).

انْتَهُوا: دست بردارید

خَیْرا لَکُمْ: بهتر است برای شما.

اِنَّمَا: جز این نیست که

اللّهُ: خدا

(294) جلد 6 سوره نساء

اِلهٌ واحِدٌ: معبودی یگانه است.

سُبْحانَهُ: منزه است او

اَنْ یَکُونَ لَهُ: از این که باشد برای او

وَلَدٌ: فرزندی.

لَهُ ما فِی: برای اوست آن چه در

السَّماواتِ: آسمان ها

وَ ما فِی: و آن چه در

الاَْرْضِ: زمین است.

ص:250

وَ کَفی بِاللّهِ: و کافی است خدا

وَکیلاً: (برای) وکالت

172 لَنْ یَسْتَنْکِفَ الْمَسیحُ اَنْ یَکُونَ عَبْدا لِلّهِ وَلاَ الْمَلاآئِکَهُ الْمُقَرَّبُونَ وَ مَنْ یَسْتَنْکِفْ عَنْ عِبادَتِه وَ یَسْتَکْبِرْ فَسَیَحْشُرُهُمْ اِلَیْهِ جَمیعا

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (295)

لَنْ یَسْتَنْکِفَ: هرگز سرپیچی نکرد، سرباز نزد

الْمَسیحُ: مسیح

اَنْ یَکُونَ: از این که باشد

عَبْدا لِلّهِ: بنده ای برای خدا،

وَلاَ الْمَلاآئِکَهُ: و نه ملائکه

الْمُقَرَّبُونَ: مقرّب (نزدیک).

وَ مَنْ یَسْتَنْکِفْ: و هر کس سرباز زند

عَنْ عِبادَتِه: از پرستش او

وَ یَسْتَکْبِرْ: و تکبر ورزد،

فَسَیَحْشُرُهُمْ: پس به زودی محشور خواهد کرد ایشان را

ص:251

اِلَیْهِ: به سوی خود

جَمیعا: همگی را

173 فَاَمَّا الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ

(296) جلد 6 سوره نساء

فَیُوَفّیهِمْ اُجُورَهُمْ وَ یَزیدُهُمْ مِنْ فَضْلِه وَ اَمَّا الَّذینَ اسْتَنْکَفُوا وَ اسْتَکْبَرُوا فَیُعَذِّبُهُمْ عَذابا اَلیما وَ لایَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِیّا وَ لا نَصیرا

فَاَمَّا الَّذینَ: پس اما کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند

الصّالِحاتِ: عمل صالح

فَیُوَفّیهِمْ: پس به طور کامل خواهد داد ایشان را

اُجُورَهُمْ: پاداشش هایشان را،

وَ یَزیدُهُمْ: و زیاد می کند برای آن ها

مِنْ فَضْلِه: از فضلش،

وَ اَمَّا: و اما

ص:252

الَّذینَ: کسانی را که

اسْتَنْکَفُوا: سرباز زنند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (297)

وَاسْتَکْبَرُوا: و تکبر ورزند

فَیُعَذِّبُهُمْ: پس عذابشان می کند

عَذابا: عذابی

اَلیما: دردناک.

وَ لایَجِدُونَ: و نخواهند یافت

لَهُمْ: برای خودشان

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا

وَلِیّا: سرپرستی

وَ لا نَصیرا: و نه یاوری

(298) جلد 6 سوره نساء

ص:253

«سوره مائده»

1 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اَوْفُوا بِالْعُقُودِ اُحِلَّتْ لَکُمْ بَهیمَهُ الاَْنْعامِ اِلاّ ما یُتْلی عَلَیْکُمْ غَیْرَ مُحِلِّی الصَّیْدِ وَ اَنْتُمْ حُرُمٌ اِنَّ اللّهَ یَحْکُمُ ما یُریدُ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید

اَوْفُوا: وفا کنید

بِالْعُقُودِ: به پیمان ها

اُحِلَّتْ لَکُمْ: حلال شده برای شما

بَهیمَهُ: جنبندگانِ

الاَْنْعامِ: چهارپا

اِلاّ ما: مگر آن چه

یُتْلی: خوانده می شود

عَلَیْکُمْ: بر شما،

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (299)

غَیْرَ مُحِلِّی: (جز آن که) حلال نیست

الصَّیْدِ: صید،

ص:254

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

حُرُمٌ: مُحْرِم هستید.

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

یَحْکُمُ: حکم می کند

ما یُریدُ: آن چه بخواهد .

2 یآ اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا لا تُحِلُّوا شَعآئِرَ اللّهِ وَ لاَالشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لاَالْهَدْیَ وَ لاَالْقَلاآئِدَ وَ لاآآمّینَ الْبَیْتَ الْحَرامَ یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْوانا وَ اِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَئانُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوکُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ اَنْ تَعْتَدُوا وَ تَعاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوی وَ لا تَعاوَنُوا

(300) جلد 6 سوره مائده

عَلَی الاِْثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللّهَ اِنَّ اللّهَ شَدیدُ الْعِقابِ

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید

ص:255

لا تُحِلُّوا: حلال ندانید

شَعآئِرَ: شعائر

اللّهِ: الهی را،

وَ لاَالشَّهْرَ: و نه ماه

الْحَرامَ: حرام،

وَ لاَالْهَدْیَ: و نه قربانی که برای حج برده می شود،

وَ لاَالْقَلاآئِدَ: و نه قربانی که قلاده دارد و برای حج مشخص شده،

وَ لاآآمّینَ: و نه قاصدین

الْبَیْتَ: بیت اللّه

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (301)

الْحَرامَ: حرام را (که)

یَبْتَغُونَ: طلب می کنند

فَضْلاً: فضلی را

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

وَ رِضْوانا: و خشنودی (او را).

ص:256

وَ اِذا: و هنگامی که از

حَلَلْتُمْ: اِحرام خارج شدید

فَاصْطادُوا: پس صید کنید، شکار کنید.

وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ: و وادار نکند شما را

شَنَئانُ قَوْمٍ: دشمنی با قومی

اَنْ صَدُّوکُمْ: که شما را بازداشتند

عَنِ الْمَسْجِدِ: از مسجد

الْحَرامِ: الحرام،

(302) جلد 6 سوره مائده

اَنْ تَعْتَدُوا: این که تجاوز کنید.

وَ تَعاوَنُوا: و همکاری کنید

عَلَی الْبِرِّ: بر نیکی

وَ التَّقْوی: و پرهیزکاری،

وَ لا تَعاوَنُوا: و همکاری نکنید

عَلَی الاِْثْمِ: بر گناه

وَ الْعُدْوانِ: و دشمنی.

وَ اتَّقُوا اللّهَ: و بترسید که خدا

ص:257

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

شَدیدُ: سخت

الْعِقابِ: عقوبت (می کند)

3 حُرِّمَتْ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَهُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزیرِ وَ ماآ اُهِلَّ لِغَیْرِ اللّهِ بِه وَالْمُنْخَنِقَهُ وَالْمَوْقُوذَهُ

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (303)

وَ الْمُتَرَدِّیَهُ وَالنَّطیحَهُ وَ ماآ اَکَلَ السَّبُعُ اِلاّ ما ذَکَّیْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَی النُّصُبِ وَ اَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالاَْزْلامِ ذلِکُمْ فِسْقٌ الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ دینِکُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ اَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الاِْسْلامَ دینا فَمَنِ اضْطُرَّ فی مَخْمَصَهٍ غَیْرَ مُتَجانِفٍ لاِِثْمٍ فَاِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحیمٌ

حُرِّمَتْ: حرام است

عَلَیْکُمُ: بر شما

الْمَیْتَهُ وَ الدَّمُ: مردار و خون

ص:258

وَ لَحْمُ الْخِنْزیرِ: و گوشت خوک

وَ ما: و آن چه

اُهِلَ لِغَیْرِ: بانگ زده شده به غیر

اللّهِ بِه: از (نام) خدا به آن

(304) جلد 6 سوره مائده

وَالْمُنْخَنِقَهُ: و حیوان خفه شده

وَالْمَوْقُوذَهُ: و حیوان به زجر کشته شده

وَ الْمُتَرَدِّیَهُ: و حیوان پرت شده از بلندی

وَ النَّطیحَهُ: و حیوان شاخ زده شده

وَ مآ اَکَلَ: و باقیمانده آن چه که

السَّبُعُ: خورده باشد حیوان درنده

اِلاّ ما: مگر آن چه که

ذَکَّیْتُمْ: تزکیه کنید

وَ ما: و آن چه که

ذُبِحَ عَلَی: ذبح شده باشد روی

النُّصُبِ: سنگ های مقدس

وَ اَنْ: و این که

ص:259

تَسْتَقْسِمُوا: قسمت کنید (گوشت آن را)

بِالاَْزْلامِ: به وسیله تیرهای قمار،

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (305)

ذلِکُمْ فِسْقٌ: این ها همه فسق است.

الْیَوْمَ یَئِسَ: امروز ناامید شدند

الَّذینَ کَفَرُوا: کسانی که کافر شدند

مِنْ دینِکُمْ: از دین شما،

فَلا تَخْشَوْهُمْ: پس نترسید از آن ها

وَ اخْشَوْنِ: و بترسید از من.

الْیَوْمَ اَکْمَلْتُ: امروز کامل کردم

لَکُمْ: برای شما

دینَکُمْ: دین شما را،

وَ اَتْمَمْتُ: و تمام نمودم

عَلَیْکُمْ نِعْمَتی: بر شما نعمتم را

وَ رَضیتُ: و راضی و خشنود شدم، پسندیدم

لَکُمُ الاِْسْلامَ: برای شما اسلام را

دینا: از جهت دین.

(306) جلد 6 سوره مائده

ص:260

فَمَنِ: پس کسی که

اضْطُرَّ: ناچار باشد

فی مَخْمَصَهٍ: در گرسنگی.

غَیْرَ مُتَجانِفٍ: متمایل نباشد

لاِِثْمٍ فَاِنَّ: به گناه، پس همانا

اللّهَ: خداوند

غَفُورٌ: آمرزنده

رَحیمٌ: مهربان است.

6 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اِذا قُمْتُمْ اِلَی الصَّلوهِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَاَیْدِیَکُمْ اِلَی الْمَرافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ وَ اَرْجُلَکُمْ اِلَی الْکَعْبَیْنِ وَ اِنْ کُنْتُمْ جُنُبا فَاطَّهَّرُوا وَ اِنْ کُنْتُمْ مَرْضیاَوْ عَلیسَفَرٍ اَوْجاآءَ اَحَدٌمِنْکُمْ مِنَ الْغاآئِطِ اَوْ لمَسْتُمُ النِّساآءَ فَلَمْ تَجِدُوا

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (307)

ماآءً فَتَیَمَّمُوا صَعیدا طَیِّبا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِکُمْ وَ اَیْدیکُمْ مِنْهُ ما یُریدُ اللّهُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ حَرَجٍ

ص:261

وَ لکِنْ یُریدُ لِیُطَهِّرَکُمْ وَ لِیُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید

اِذا: هنگامی که

قُمْتُمْ: برخاستید

اِلَی الصَّلوهِ: برای نماز

فَاغْسِلُوا: بشویید

وُجُوهَکُمْ: صورت هایتان

وَ اَیْدِیَکُمْ: و دست هایتان را

اِلَی الْمَرافِقِ: تا آرنج ها،

وَامْسَحُوا: و مسح کنید

(308) جلد 6 سوره مائده

بِرُؤُوسِکُمْ: سرهایتان

وَ اَرْجُلَکُمْ: و پاهایتان را

اِلَی الْکَعْبَیْنِ: تا دو برجستگی پا.

وَ اِنْ کُنْتُمْ: و اگر بودید

ص:262

جُنُبا: جنب

فَاطَّهَّرُوا: پس پاک کنید.

وَ اِنْ کُنْتُمْ: و اگر بودید

مَرْضی: مریض

اَوْ عَلی سَفَرٍ: یا مسافر

اَوْ جآءَ اَحَدٌ: یا آمد یکی

مِنْکُمْ: از شما

مِنَ الْغآئِطِ:از مستراح، توالت

اَوْ لمَسْتُمُ: یا لمس کردید

النِّسآءَ: زنان را

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (309)

فَلَمْ تَجِدُوا: پس نیافتید

مآءً: آبی،

فَتَیَمَّمُوا: پس تیمم کنید

صَعیدا: (با) خاک، غبار

طَیِّبا: پاکی،

فَامْسَحُوا: پس مسح کنید

ص:263

بِوُجُوهِکُمْ: صورت هایتان

وَ اَیْدیکُمْ: و دست هایتان را

مِنْهُ: با آن.

ما یُریدُ: نمی خواهد

اللّهُ: خداوند

لِیَجْعَلَ: تا قرار دهد

عَلَیْکُمْ: بر شما

مِنْ حَرَجٍ: هیچ سختی ای،

(310) جلد 6 سوره مائده

وَ لکِنْ یُریدُ: و لیکن می خواهد

لِیُطَهِّرَکُمْ: تا پاکیزه گرداند شما را،

وَ لِیُتِمَّ: و تمام کند

نِعْمَتَهُ: نعمتش را

عَلَیْکُمْ: بر شما،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَشْکُرُونَ: سپاسگزاری کنید

ص:264

55 اِنَّما وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ امَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلوهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکوهَ وَ هُمْ راکِعُونَ

اِنَّما: جز این نیست که

وَلِیُّکُمُ: سرپرست شما

اللّهُ: خداست

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (311)

وَ رَسُولُهُ: و فرستاده او

وَ الَّذینَ: و آنان که

امَنُوا الَّذینَ: ایمان آوردند همان ها که

یُقیمُونَ الصَّلوهَ: برپامی دارند نماز را

وَ یُؤْتُونَ: و می پردازند

الزَّکوهَ: زکات را

وَ هُمْ راکِعُونَ: در حالی که آن ها رکوع کننده اند

56 وَ مَنْ یَتَوَلَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذینَ امَنُوا فَاِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْغالِبُونَ

ص:265

وَ مَنْ: و هر کس

یَتَوَلَّ اللّهَ: دوست بدارد خدا را

وَ رَسُولَهُ: و رسولش را

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

(312) جلد 6 سوره مائده

امَنُوا: ایمان آوردند

فَاِنَّ حِزْبَ: پس همانا (در) حزب

اللّهِ: خداست.

هُمُ الْغالِبُونَ: ایشانند پیروز شدگان.

58 وَ اِذا نادَیْتُمْ اِلَی الصَّلوهِ اتَّخَذُوها هُزُوا وَ لَعِبا ذلِکَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لا یَعْقِلُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

نادَیْتُمْ: ندا کردید

اِلَی الصَّلوهِ: به سوی نماز

اتَّخَذُوها: گرفتید آن را

هُزُوا وَ لَعِبا: به مسخره و بازی.

ص:266

ذلِکَ بِاَنَّهُمْ: این به جهت آن است که آن ها

قَوْمٌ: قومی هستند که

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (313)

لا یَعْقِلُونَ: بی خردند.

67 یأَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ اِلَیْکَ مِنْ رَّبِّکَ وَ اِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ اِنَّ اللّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکفِرینَ

یأَیُّهَا الرَّسُولُ: ای رسول!

بَلِّغْ: برسان

ما أُنْزِلَ: آن چه نازل شده

اِلَیْکَ: به سوی تو

مِنْ رَّبِّکَ: از جانب پروردگارت

وَ اِنْ لَّمْ تَفْعَلْ: و اگر انجام ندهی

فَما بَلَّغْتَ: پس نرساندی

رِسالَتَهُ: رسالتش را.

وَ اللّهُ: و خداوند

(314) جلد 6 سوره مائده

ص:267

یَعْصِمُکَ: نگه می دارد تو را

مِنَ النّاسِ: از (خطر) مردم.

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خدا

لا یَهْدِی: هدایت نمی کند

الْقَوْمَ: قوم

الْکفِرینَ: کافر را.

«پایان جزء 6»

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (315)

ص:268

89 لا یُؤاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فی اَیْمنِکُمْ وَ لکِنْ یُؤاخِذُکُمْ بِما عَقَّدْتُّمُ الاَْیْمنَ فَکَفّرَتُهُ أِطْعامُ عَشَرَهِ مَسکینَ مِنْ أَوْسَطِ ماتُطْعِمُونَ أَهْلیکُمْ أَوْ کِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْریرُ رَقَبَهٍ فَمَنْ لَّمْ یَجِدْ فَصِیامُ ثَلثَهِ أَیّامٍ ذلِکَ کَفّرَهُ أَیْمنِکُمْ أِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوآا اَیْمنَکُمْ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ ءَایتِهِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

لا یُؤاخِذُکُمُ: "و مؤاخذه نمی کند شما را

اللّهُ: خداوند

بِاللَّغْوِ: به بیهوده

فی اَیْمنِکُمْ: در قَسَم هایتان،

وَ لکِنْ: ولیکن

یُؤاخِذُکُمْ: مؤاخذه می کند شما را

بِما: به آن چه

عَقَّدْتُّمُ: پیمان بسته اید

(316) جلد 7 سوره مائده

الاَْیْمنَ: از قَسَم ها،

فَکَفّرَتُهُ: پس کفّاره آن

ص:269

أِطْعامُ: اطعام کردن

عَشَرَهِ: ده نفر

مَسکینَ: مستمند است

مِنْ أَوْسَطِ: از (غذاهای) متوسط

ما: آن چه را که

تُطْعِمُونَ: اطعام می کنید

أَهْلیکُمْ: به خانواده تان،

أَوْکِسْوَتُهُمْ: یا لباسی که به آن ها می پوشانید،

أَوْ تَحْریرُ: یا آزاد کردن

رَقَبَهٍ: بنده ای (گردن).

فَمَنْ: پس کسی که

لَّمْ یَجِدْ: نمی یابد (نمی تواند)

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (317)

فَصِیامُ: پس روزه گرفتن

ثَلثَهِ أَیّامٍ: سه روز،

ذلِکَ کَفّرَهُ: این کفّاره

أَیْمنِکُمْ: سوگندهای شماست

ص:270

أِذَا: هنگامی که

حَلَفْتُمْ: قَسَم خوردید.

وَاحْفَظُوآا: حفظ کنید

اَیْمنَکُمْ: سوگندهایتان را

کَذلِکَ: این چنین

یُبَیِّنُ اللّهُ: بیان می کند خدا

لَکُمْ: برای شما

ءَایتِهِ: نشانه هایش را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَشْکُرُونَ: تشکّر کنید

(318) جلد 7 سوره مائده

93 لَیْسَ عَلَی الَّذینَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصّلِحتِ جُناحٌ فیما طَعِمُوآا اِذَا مَااتَّقَوا وَءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصّلِحتِ ثُمَّ اتَّقَوا وَ ءَامَنُوا ثُمَّ اتَّقَوا وَ اَحْسَنُوا وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ

لَیْسَ عَلَی: نیست بر

ص:271

الَّذینَ: کسانی که

ءَامَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند

الصّلِحتِ: عمل صالح

جُناحٌ فیما: گناهی در آن چه

طَعِمُوآا اِذَا: خورده اند هنگامی که

مَااتَّقَوا: تقوا پیشه کنند

وَءَامَنُوا: و ایمان آورند

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (319)

وَ عَمِلُوا: و انجام دهند

الصّلِحتِ: عمل صالح

ثُمَّ: سپس

اتَّقَوا: تقوا پیشه کنند

وَ ءَامَنُوا: و ایمان آورند

ثُمَّ: سپس

اتَّقَوا: تقوا پیشه کنند.

وَ اَحْسَنُوا: و نیکی کنند.

ص:272

وَ اللّهُ: و خداوند

یُحِبُّ: دوست می دارد

الْمُحْسِنینَ: نیکșØǘјǙƠرا.

100 قُلْ لاّ یَسْتَوِی الْخَبیثُ وَ الطَّیِّبُ وَ لَوْ اَعْجَبَکَ کَثْرَهُ الْخَبیثِ فَاتَّقُواْ اللّهَ یاُوْلِی الاَْلْببِ

(320) جلد 7 سوره مائده

لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ

قُلْ: بگو:

لاّ یَسْتَوِی: مساوی نیستند

الْخَبیثُ: ناپاک، پلید

وَ الطَّیِّبُ: و پاک،

وَ لَوْ: و گر چه به

اَعْجَبَکَ: شگفت آورد تو را

کَثْرَهُ: بسیاری

الْخَبیثِ: ناپاکان،

فَاتَّقُواْ: پس بترسید

ص:273

اللّهَ: از خدا

یاُوْلِی: ای صاحبان

الاَْلْببِ: خِرَد!

لَعَلَّکُمْ: باشد که شما

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (321)

تُفْلِحُونَ: رستگار شوید.

101 یاَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُواْ لا تَسْئَلُواْ عَنْ اَشْیاآءَ اِنْ تُبْدَلَکُمْ تَسُؤْکُمْ وَ اِنْ تَسْئَلُواْ عَنْها حینَ یُنَزَّلُ الْقُرْءَانُ تُبْدَلَکُمْ عَفَا اللّهُ عَنْها وَ اللّهُ غَفُورٌ حَلیمٌ

یاَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُواْ: ایمان آورده اید!

لا تَسْئَلُواْ: سؤال نکنید

عَنْ اَشْیآءَ: از چیزهایی که

اِنْ تُبْدَ: اگر آشکار شود

لَکُمْ: برایتان

تَسُؤْکُمْ: ناراحت می کند شما را

ص:274

وَ اِنْ تَسْئَلُواْ: و اگر سؤال کنید

عَنْها حینَ: از آن به هنگام

(322) جلد 7 سوره مائده

یُنَزَّلُ: نازل شدن

الْقُرْءَانُ: قرآن،

تُبْدَلَکُمْ: آشکار شود برایتان.

عَفَا: بخشیده

اللّهُ عَنْها: خدا آن ها را.

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ حَلیمٌ: آمرزنده حلیم است.

105 یاَیُّهَاالَّذینَ ءَامَنُواْ عَلَیْکُمْ اَنْفُسَکُمْ لا یَضُرُّکُمْ مَنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَ یْتُمْ اِلَی اللّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمیعا فَیُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

یاَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُواْ: ایمان آورده اید!

عَلَیْکُمْ: بر شما باد

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (323)

ص:275

اَنْفُسَکُمْ: خودتان،

لا یَضُرُّکُمْ: ضرر نمی رساند به شما

مَنْ ضَلَّ: کسی که گمراه شد

اِذَا: هنگامی که

اهْتَدَ یْتُمْ: هدایت یافتید شما.

اِلَی اللّهِ: به سوی خداست

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما

جَمیعا: همگی،

فَیُنَبِّئُکُمْ: پس خبر می دهد به شما

بِما: به آن چه که

کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: عمل می کردید.

116 وَ اِذْ قالَ اللّهُ یعیسَی ابْنَ مَرْیَمَ ءَأَنْتَ قُلْتَ لِلنّاسِ اتَّخِذُونی وَ اُمِّیَ اِلهَیْنِ مِنْ دُونِ اللّهِ قالَ

(324) جلد 7 سوره مائده

سُبْحنَکَ ما یَکُونُ لیآ اَنْ اَقُولَ ما لَیْسَ لی بِحَقٍّ اِنْ کُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ ما فی نَفْسی وَ لاََآ أَعْلَمُ

ص:276

ما فی نَفْسِکَ أِنَّکَ أَنْتَ عَلّمُ الْغُیُوبِ

وَ اِذْ قالَ: و هنگامی که گفت:

اللّهُ: خداوند

یعیسَی: ای عیسی

ابْنَ مَرْیَمَ: پسر مریم!

ءَأَنْتَ: آیا تو

قُلْتَ: گفتی

لِلنّاسِ: به مردم

اتَّخِذُونی: انتخاب کنید مرا، بگیرید مرا

وَ اُمِّیَ: و مادر را

اِلهَیْنِ: دو معبود

مِنْ دُونِ: غیر از

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (325)

اللّهِ: خدا؟

قالَ: گفت:

سُبْحنَکَ: منزهی تو

ما یَکُونُ لیآ: نمی باشد بر من، شایسته من نیست

ص:277

اَنْ اَقُولَ: که بگویم

ما لَیْسَ: آن چه را که نیست

لی بِحَقٍّ: بر من به حق.

اِنْ کُنْتُ قُلْتُهُ: اگر گفته باشم آن را

فَقَدْ: پس به تحقیق

عَلِمْتَهُ: تو می دانی آن را،

تَعْلَمُ ما فی: می دانی آن چه در

نَفْسی: جان (روح) من است،

وَ لاََآ أَعْلَمُ: و نمی دانم

ما فی: آن چه در

(326) جلد 7 سوره مائده

نَفْسِکَ: ذات توست.

أِنَّکَ: به درستی که تو،

أَنْتَ عَلّمُ: تویی داننده

الْغُیُوبِ: غیب ها.

117 ما قُلْتُ لَهُمْ اِلاّ ما اَمَرْتَنی بِه اَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ

ص:278

رَبّی وَ رَبَّکُمْ وَ کُنْتُ عَلَیْهِمْ شَهیدا ما دُمْتُ فیهِمْ فَلَمّا تَوَفَّیْتَنی کُنْتَ اَنْتَ الرَّقیبَ عَلَیْهِمْ وَ اَنْتَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ شَهیدٌ

ما قُلْتُ: نگفتم

لَهُمْ اِلاّ: به آن ها مگر

ما اَمَرْتَنی بِه: امر کردی مرا به آن

اَنِ اعْبُدُواْ: که بپرستید

اللّهَ: خدا را که

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (327)

رَبّی: پروردگار من

وَ رَبَّکُمْ: و پروردگار شماست.

وَ کُنْتُ: و بودم

عَلَیْهِمْ: بر آن ها

شَهیدا: گواه

ما دُمْتُ: مادامی که بودم

فیهِمْ: در میانشان،

فَلَمّا: پس وقتی که

ص:279

تَوَفَّیْتَنی: برگرفتی مرا،

کُنْتَ اَنْتَ: بودی تو

الرَّقیبَ: مراقب

عَلَیْهِمْ: بر آن ها.

وَ اَنْتَ: و تو

عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ: بر هر چیزی

(328) جلد 7 سوره مائده

شَهیدٌ: گواهی.

118 اِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَأِنَّهُمْ عِبادُکَ وَ أِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَأِنَّکَ أَنْتَ الْعزیزُ الْحَکیمُ

اِنْ: اگر

تُعَذِّبْهُمْ: عذاب کنی آن ها را

فَأِنَّهُمْ: پس به درستی که آن ها

عِبادُکَ: بندگان تو هستند،

وَ أِنْ: و اگر

تَغْفِرْ لَهُمْ: ببخشی آن ها را

ص:280

فَأِنَّکَ: پس همانا تو،

أَنْتَ الْعزیزُ: تویی توانا

الْحَکیمُ: و با حکمت.

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (329)

119 قالَ اللّهُ هذا یَوْمُ یَنْفَعُ الصّدِقینَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنّتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهرُ خلِدینَ فیها اَبَدا رَضِیَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ

قالَ: گفت:

اللّهُ: خداوند

هذا یَوْمُ: امروز روزی است

یَنْفَعُ: که نفع می دهد

الصّدِقینَ: راستگویان را

صِدْقُهُمْ: راستی شان.

لَهُمْ: برای آن ها.

جَنّتٌ: باغ هایی است

تَجْری: که جاری می شود

ص:281

مِنْ تَحْتِهَا: که زیر آن

الاَْنْهرُ: نهرها

(330) جلد 7 سوره مائده

خلِدینَ: که جاودانند

فیها: در آن

اَبَدا: تا ابد.

رَضِیَ اللّهُ: خشنود است خدا

عَنْهُمْ: از آن ها

وَ رَضُواْ: و خشنودند (آن ها)

عَنْهُ: از او،

ذلِکَ الْفَوْزُ: این رستگاری

الْعَظیمُ: بزرگ است.

سوره مائده لغات و مفاهیم قرآن کریم (331)

ص:282

«سوره انعام»

6 أَلَمْ یَرَوْا کَمْ أَهْلَکْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَکَّنّهُمْ فِی الاَْرْضِ ما لَمْ نُمَکِّنْ لَکُمْ وَأَرْسَلْنَا السَّماآءَ عَلَیْهِمْ مِدْرارا وَ جَعَلْنَا الاَْنْهرَ تَجْری مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَکْنهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنا ءَاخَرینَ

أَلَمْ یَرَوْا: آیا ندیدند

کَمْ: چه بسیار

أَهْلَکْنا: هلاک نمودیم

مِنْ قَبْلِهِمْ: قبل از آن ها

مِنْ قَرْنٍ: از اقوامی

مَکَّنّهُمْ: که قدرت دادیم به آن ها

فِی الاَْرْضِ: در زمین

ما: آن چه را که

لَمْ نُمَکِّنْ: قدرت ندادیم

(332) جلد 7 سوره انعام

لَکُمْ وَ أَرْسَلْنَا: به شما و فرستادیم

السَّمآءَ: آسمان را، باران را

ص:283

عَلَیْهِمْ: برایشان

مِدْرارا: پی در پی، فراوان

وَ جَعَلْنَا: و قرار دادیم

الاَْنْهرَ: نهرها

تَجْری: که جاری می شود

مِنْ تَحْتِهِمْ: از زیر آن ها،

فَأَهْلَکْنهُمْ: پس هلاک نمودیم آن ها را

بِذُنُوبِهِمْ: به خاطر گناهانشان

وَ أَنْشَأْنا: و به وجود آوردیم

مِنْ بَعْدِهِمْ: از بعد آن ها

قَرْنا: اقوامی

ءَاخَرینَ: دیگر.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (333)

11 قُلْ سیرُوا فِی الاَْرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا کَیْفَ کانَ عقِبَهُ الْمُکَذِّبینَ

قُلْ سیرُوا: بگو سیر کنید

ص:284

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

ثُمَّ انْظُرُوا: پس بنگرید

کَیْفَ: چگونه

کانَ عقِبَهُ: بود سرانجام

الْمُکَذِّبینَ: تکذیب کنندگان.

14 قُلْ اَغَیْرَ اللّهِ اَتَّخِذُ وَلِیّا فاطِرِ السَّموتِ وَ الاَْرْضِ وَ هُوَ یُطْعِمُ وَ لا یُطْعَمُ قُلْ اِنّی اُمِرْتُ اَنْ اَکُونَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَ لا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِکینَ

قُلْ اَغَیْرَ: بگو: آیا غیر

(334) جلد 7 سوره انعام

اللّهِ: خدا را

اَتَّخِذُ: بگیرم

وَلِیّا: ولیّ،

فاطِرِ: که آفریننده

السَّموتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین است؟

ص:285

وَ هُوَ: در حالی که او

یُطْعِمُ: روزی می دهد

وَ لا یُطْعَمُ: و روزی نمی گیرد.

قُلْ اِنّی: بگو: به درستی که من

اُمِرْتُ: امر شده ام

اَنْ اَکُونَ: که باشم

اَوَّلَ مَنْ: اولین کسی که

اَسْلَمَ: اسلام آورد

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (335)

وَ لا تَکُونَنَّ: و (گفته است) نباش

مِنَ الْمُشْرِکینَ: از مشرکان.

36 اِنَّما یَسْتَجیبُ الَّذینَ یَسْمَعُونَ وَ الْمَوْتی یَبْعَثُهُمُ اللّهُ ثُمَّ اِلَیْهِ یُرْجَعُونَ

اِنَّما: جز این نیست که

یَسْتَجیبُ: اجابت می کنند

الَّذینَ: کسانی که

ص:286

یَسْمَعُونَ: می شنوند،

وَ الْمَوْتی: و (امّا) مردگان،

یَبْعَثُهُمُ: برمی انگیزد آن ها را

اللّهُ: خدا،

ثُمَّ: سپس

اِلَیْهِ: به سوی او

(336) جلد 7 سوره انعام

یُرْجَعُونَ: بازگردانده می شوند.

38 وَ ما مِنْ دآبَّهٍ فِی الاَْرْضِ وَ لا طئِآرٍ یَطیرُ بِجَناحَیْهِ اِلاّ اُمَمٌ اَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتبِ مِنْ شَیْ ءٍ ثُمَّ اِلی رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ

وَ ما: و نیست

مِنْ: هیچ

داآ بَّهٍ: جنبنده ای

فِی الاَْرْضِ: در زمین

وَ لا طئِآرٍ: و نه پرنده ای

ص:287

یَطیرُ: که پرواز می کند

بِجَناحَیْهِ: با دو بالش،

اِلاّ اُمَمٌ: مگر امت هایی، گروه هایی

اَمْثالُکُمْ: مانند شما هستند.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (337)

ما فَرَّطْنا: ما فروگذار نکردیم، کوتاهی نکردیم

فِی الْکِتبِ: در کتاب

مِنْ شَیْ ءٍ: هیچ چیزی را،

ثُمَّ: سپس

اِلی: به سوی

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

یُحْشَرُونَ: محشور می گردند.

39 وَ الَّذینَ کَذَّبُواْ بِایتِنا صُمٌّ وَ بُکْمٌ فِی الظُّلُمتِ مَنْ یَشاءِ اللّهُ یُضْلِلْهُ وَ مَنْ یَشَأْ یَجْعَلْهُ عَلی صرطٍ مُسْتَقیمٍ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

ص:288

کَذَّبُواْ: تکذیب کردند

بِایتِنا: آیات ما را

(338) جلد 7 سوره انعام

صُمٌّ وَ بُکْمٌ: کر و لالند

فِی الظُّلُمتِ: در تاریکی ها

مَنْ یَشاءِ: هر کس را بخواهد

اللّهُ: خدا،

یُضْلِلْهُ: گمراه می کند او را

وَ مَنْ: و هر کس را

یَشَأْ: بخواهد،

یَجْعَلْهُ: قرار می دهد او را

عَلی صرطٍ: بر راهی

مُسْتَقیمٍ: راست.

46 قُلْ أَرَءَیْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّهُ سَمْعَکُمْ وَ اَبْصرَکُمْ وَخَتَمَ عَلی قُلُوبِکُمْ مَنْ اِلهٌ غَیْرُ اللّهِ یَأْتیکُمْ بِه اُنْظُرْ کَیْفَ نُصَرِّفُ اَلاْیتِ ثُمَّ هُمْ یَصْدِفُونَ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (339)

ص:289

قُلْ أَرَءَیْتُمْ: بگو آیا دیدید، بگو آیا فکر کرده اید

اِنْ اَخَذَ اللّهُ: اگر بگیرد خداوند

سَمْعَکُمْ: گوش شما

وَ اَبْصرَکُمْ: و چشم های شما را

وَ خَتَمَ عَلی: و مهر نهد بر

قُلُوبِکُمْ: دل هایتان

مَنْ اِلهٌ: کیست معبودی

غَیْرُ اللّهِ: غیر از خدا

یَأْتیکُمْ بِه: که بدهد به شما آن را؟

اُنْظُرْ: نگاه کن، ببین

کَیْفَ: چگونه

نُصَرِّفُ: شرح می دهیم

اَلاْیتِ: آیات را

ثُمَّ هُمْ: سپس ایشان

(340) جلد 7 سوره انعام

یَصْدِفُونَ: روی می گردانند.

ص:290

50 قُلْ لاّ اَقُولُ لَکُمْ عِنْدی خَزاآئِنُ اللّهِ وَ لا اَعْلَمُ الْغَیْبَ وَ لاآ اَقُولُ لَکُمْ اِنّی مَلَکٌ اِنْ اَتَّبِعُ اِلاّ ما یُوحی آ اِلَیَّ قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الاَْعْمی وَالْبَصیرُ اَفَلا تَتَفَکَّرُونَ

قُلْ لاّ اَقُولُ: بگو: نمی گویم

لَکُمْ: به شما

عِنْدی: نزد من است

خَزائِنُ اللّهِ: خزائن خدا،

وَ لا اَعْلَمُ: و آگاه نیستم

الْغَیْبَ: به غیب

وَ لا اَقُولُ: و نمی گویم

لَکُمْ اِنّی: به شما که همانا من

مَلَکٌ: فرشته ای هستم،

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (341)

اِنْ اَتَّبِعُ: که پیروی می کنم

اِلاّ ما: مگر آن چه را که

یُوحی: وحی می شود

اِلَیَّ: به من.

ص:291

قُلْ هَلْ: بگو: آیا

یَسْتَوِی: مساوی هستند

الاَْعْمی: نابینا

وَ الْبَصیرُ: و بینا؟

اَفَلا تَتَفَکَّرُونَ: آیا پس فکر نمی کنید؟

52 وَ لا تَطْرُدِ الَّذینَ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَوهِ وَ الْعَشِیِّ یُریدُونَ وَجْهَهُ ما عَلَیْکَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَیْ ءٍ وَ ما مِنْ حِسابِکَ عَلَیْهِمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَکُونَ مِنَ الظّلِمینَ

(342) جلد 7 سوره انعام

وَ لا تَطْرُدِ: و طرد مکن

الَّذینَ: کسانی را که

یَدْعُونَ: می خوانند

رَبَّهُمْ: پروردگارشان

بِالْغَدَوهِ: صبح

وَ الْعَشِیِّ: و شام،

ص:292

یُریدُونَ: می خواهند، اراده می کنند

وَجْهَهُ: ذات او را.

ما عَلَیْکَ: نیست بر تو

مِنْ حِسابِهِمْ: از حساب آن ها

مِنْ شَیْ ءٍ: هیچ چیزی،

وَ ما مِنْ: و نیست از

حِسابِکَ عَلَیْهِمْ: حساب تو بر ایشان

مِنْ شَیْ ءٍ: هیچ چیزی،

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (343)

فَتَطْرُدَهُمْ: پس دور می کنی آن ها را

فَتَکُونَ: پس می شوی

مِنَ الظّلِمینَ: از ستمکاران.

53 وَ کَذلِکَ فَتَنّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِیَقُولُوآا اَهؤُلاآءِ مَنَّ اللّهُ عَلَیْهِمْ مِنْ بَیْنِناآ اَلَیْسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِالشّکِرینَ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

ص:293

فَتَنّا: آزمودیم

بَعْضَهُمْ: بعضی از آن ها را

بِبَعْضٍ: به بعض دیگر

لِیَقُولُوا: تا بگویند:

اَهؤُلاآءِ: آیا اینان بودند

مَنَّ اللّهُ: که منّت گزارده خدا

(344) جلد 7 سوره انعام

عَلَیْهِمْ: بر ایشان

مِنْ بَیْنِنا: از بین ما؟

اَلَیْسَ: آیا نیست

اللّهُ: خداوند

بِأَعْلَمَ: داناتر

بِالشّکِرینَ: به شاکران؟

55 وَ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الاَْیتِ وَ لِتَسْتَبینَ سَبیلُ الْمُجْرِمینَ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

ص:294

نُفَصِّلُ: تفصیل می دهیم، برمی شمردیم

الاَْیتِ: آیات را،

وَ لِتَسْتَبینَ: و تا روشن گردد

سَبیلُ: راه

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (345)

الْمُجْرِمینَ: گنهگاران.

59 وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیْبِ لا یَعْلَمُهاآ اِلاّ هُوَ وَ یَعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَهٍ اِلاّ یَعْلَمُها وَ لا حَبَّهٍ فی ظُلُمتِ الاَْرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ اِلاّ فی کِتبٍ مُبینٍ

وَ عِنْدَهُ: و نزد اوست

مَفاتِحُ: کلیدهای

الْغَیْبِ: غیب،

لا یَعْلَمُها: نمی داند آن را

اِلاّ هُوَ: مگر او.

وَ یَعْلَمُ ما: و می داند آن چه را که

ص:295

فِی الْبَرِّ: در خشکی، بیابان

وَ الْبَحْرِ: و دریاست.

(346) جلد 7 سوره انعام

وَ ما تَسْقُطُ: و ساقط نمی شود، نمی افتد

مِنْ وَرَقَهٍ: هیچ برگی

اِلاّ یَعْلَمُها: مگر می داند او.

وَ لا حَبَّهٍ: و نیست دانه ای

فی ظُلُمتِ: در تاریکی های

الاَْرْضِ: زمین

وَ لا رَطْبٍ: و هیچ تری

وَ لا یابِسٍ: و هیچ خشکی ای،

اِلاّ فی: مگر در

کِتبٍ: کتاب (خدا)

مُبینٍ: آشکار است.

60 وَ هُوَ الَّذی یَتَوَفّکُمْ بِالَّیْلِ وَ یَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ ثُمَّ یَبْعَثُکُمْ فیهِ لِیُقْضیآ اَجَلٌ مُسَمّیً ثُمَّ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (347)

ص:296

اِلَیْهِ مَرْجِعُکُمْ ثُمَّ یُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

وَ هُوَ: و او

الَّذی: کسی است که

یَتَوَفّکُمْ: می میراند شما را

بِالَّیْلِ: در شب،

وَ یَعْلَمُ: و می داند

ما جَرَحْتُمْ: آن چه انجام دادید

بِالنَّهارِ: در روز،

ثُمَّ: سپس

یَبْعَثُکُمْ: برمی انگیزد شما را

فیهِ: در آن،

لِیُقْضی: تا بگذرد

اَجَلٌ: موعدی که

مُسَمّیً: معین نموده،

(348) جلد 7 سوره انعام

ثُمَّ اِلَیْهِ: سپس به سوی اوست

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما،

ص:297

ثُمَّ: سپس

یُنَبِّئُکُمْ: آگاه می سازد شما را

بِما: به آن چه

کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: انجام می دادید.

63 قُلْ مَنْ یُنَجّیکُمْ مِنْ ظُلُمتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعا وَ خُفْیَهً لَئِنْ اَنْجنا مِنْ هذِه لَنَکُونَنَّ مِنَ الشّکِرینَ

قُلْ مَنْ: بگو: چه کسی

یُنَجّیکُمْ: نجات می دهد شما را

مِنْ ظُلُمتِ: از تاریکی های

الْبَرِّ: خشکی

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (349)

وَ الْبَحْرِ: و دریا؟

تَدْعُونَهُ: می خوانید او را

تَضَرُّعا: با حالت تضرّع

وَ خُفْیَهً: و پنهانی (می گویید:)

ص:298

لَئِنْ: هر آینه اگر

اَنْجنا: نجات دهد ما را

مِنْ هذِه: از این (خطرات)،

لَنَکُونَنَّ: البته می باشیم

مِنَ الشّکِرینَ: از شکرگزاران.

64 قُلِ اللّهُ یُنَجّیکُمْ مِنْها وَ مِنْ کُلِّ کَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِکُونَ

قُلِ اللّهُ: بگو: خدا

یُنَجّیکُمْ: نجات می دهد شما را

(350) جلد 7 سوره انعام

مِنْها: از آن،

وَ مِنْ کُلِّ: و از هر

کَرْبٍ: سختی (دیگری)،

ثُمَّ اَنْتُمْ: سپس شما

تُشْرِکُونَ: شرک می آورید.

ص:299

65 قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلیآ اَنْ یَّبْعَثَ عَلَیْکُمْ عَذابا مِنْ فَوْقِکُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِکُمْ اَوْ یَلْبِسَکُمْ شِیَعا وَ یُذیقَ بَعْضَکُمْ بَأسَ بَعْضٍ اُنْظُرْ کَیْفَ نُصَرِّفُ الاْیتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُونَ

قُلْ هُوَ: بگو: او

الْقادِرُ: قادر است

عَلی اَنْ: بر این که

یَّبْعَثَ: برانگیزد، بفرستد

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (351)

عَلَیْکُمْ عَذابا: بر شما عذابی را

مِنْ فَوْقِکُمْ: از بالای سرتان،

اَوْ مِنْ تَحْتِ: یا از زیر

اَرْجُلِکُمْ: پاهایتان،

اَوْ یَلْبِسَکُمْ: یا بپوشاند، بیامیزد شما را

شِیَعا: گروه، گروه

وَ یُذیقَ: و بچشاند

بَعْضَکُمْ: بعضی از شما را

ص:300

بَأسَ: به آزار

بَعْضٍ: بعضی دیگر،

اُنْظُرْ: ببین، نگاه کن

کَیْفَ: چگونه

نُصَرِّفُ: می گردانیم، بیان می کنیم

الاْیتِ: آیات را،

(352) جلد 7 سوره انعام

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

یَفْقَهُونَ: بفهمند.

66 وَ کَذَّبَ بِه قَوْمُکَ وَ هُوَ الْحَقُّ قُلْ لَسْتُ عَلَیْکُمْ بِوَکیلٍ

وَ کَذَّبَ: و تکذیب نمودند

بِه: آن را

قَوْمُکَ: قوم تو

وَ هُوَ: در حالی که او

الْحَقُّ: حق است.

ص:301

قُلْ لَسْتُ: بگو: نیستم

عَلَیْکُمْ: بر شما

بِوَکیلٍ: وکیل.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (353)

67 لِکُلِّ نَبَاءٍ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

لِکُلِّ نَبَاءٍ: برای هر خبری

مُسْتَقَرٌّ: قرارگاهی است

وَ سَوْفَ: و به زودی

تَعْلَمُونَ: خواهید دانست.

68 وَ اِذا رَأَیْتَ الَّذینَ یَخُوضُونَ فیآ ءایتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّی یَخُوضُوا فی حَدیثٍ غَیْرِه وِ اِمّا یُنْسِیَنَّکَ الشَّیْطنُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّکْری مَعَ الْقَوْمِ الظّلِمینَ

وَ اِذا رَأَیْتَ: و هنگامی که دیدید

الَّذینَ: کسانی را که

ص:302

یَخُوضُونَ: سخریه می کنند، استهزاء می کنند، یاوه می گویند

(354) جلد 7 سوره انعام

فی آ ءایتِنا: آیات ما را،

فَأَعْرِضْ: پس روی گردان

عَنْهُمْ حَتّی: از ایشان تا

یَخُوضُوا: فرو روند، بپردازند

فی حَدیثٍ: در سخنی

غَیْرِه: غیر از آن.

وِ اِمّا: و اگر، یا

یُنْسِیَنَّکَ: از یادت بُرد

الشَّیْطنُ: شیطان،

فَلا تَقْعُدْ: پس منشین

بَعْدَ الذِّکْری: بعد از یاد آمدن،

مَعَ الْقَوْمِ: با گروه

الظّلِمینَ: ستمکار.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (355)

ص:303

69 وَ ما عَلی الَّذینَ یَتَّقُونَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَیْ ءٍ وَ لکِنْ ذِکْری لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ

وَ ما عَلی: و نیست بر

الَّذینَ: کسانی که

یَتَّقُونَ: پرهیزگارند

مِنْ حِسابِهِمْ: از حساب آن ها

مِنْ شَیْ ءٍ: هیچ چیزی،

وَ لکِنْ: ولیکن

ذِکْری: یادآوری (لازم است)

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

یَتَّقُونَ: پرهیزگاری پیشه کنند.

70 وَ ذَرِ الَّذینَ اتَّخَذُوا دینَهُمْ لَعِبا وَ لَهْوا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَیوهُ الدُّنْیا وَ ذَکِّرْ بِه اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِما

(356) جلد 7 سوره انعام

کَسَبَتْ لَیْسَ لَها مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِیٌّ وَ لا شَفیعٌ وَ اِنْ تَعْدِلْ کُلَّ عَدْلٍ لا یُؤْخَذْ مِنْها اُوْلآئِکَ الَّذینَ اُبْسِلُوا

ص:304

بِما کَسَبُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمیمٍ وَ عَذابٌ اَلیمٌ بِما کانُوا یَکْفُرُونَ

وَ ذَرِ: و رها کن

الَّذینَ: کسانی را که

اتَّخَذُوا: گرفتند

دینَهُمْ: دینشان را

لَعِبا وَ لَهْوا: به بازی و سرگرمی

وَ غَرَّتْهُمُ: و مغرور ساخته آن ها را

الْحَیوهُ: زندگانی

الدُّنْیا: دنیا،

وَ ذَکِّرْ: و یادآوری کن

بِه: به آن (قرآن)

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (357)

اَنْ تُبْسَلَ: که (مبادا) گرفتار شود

نَفْسٌ: نفسی، شخصی

بِما: به آن چه که

کَسَبَتْ: کسب کرد،

ص:305

لَیْسَ لَها: نیست برای او

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا

وَلِیٌّ: دوستی

وَ لا شَفیعٌ: و نه شفیعی،

وَ اِنْ: و اگر

تَعْدِلْ: عوض دهد، رشوه دهد،

کُلَّ عَدْلٍ: هر عوضی، هر فرضی

لا یُؤْخَذْ: پذیرفته نخواهد شد

مِنْها: از او.

(358) جلد 7 سوره انعام

اُوْلآئِکَ: آنان

الَّذینَ: کسانیند که

اُبْسِلُوا: گرفتار شدند

بِما: به آن چه

کَسَبُوا: کسب کردند.

لَهُمْ: برای ایشان است

ص:306

شَرابٌ: شرابی

مِنْ حَمیمٍ: از آب سوزان

وَ عَذابٌ: و عذابی

اَلیمٌ بِما: دردناک به خاطر

کانُوا یَکْفُرُونَ: کفری که می ورزیدند.

71 قُلْ اَنَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا یَنْفَعُنا وَ لا یَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلیآ اَعْقابِنا بَعْدَ اِذْ هَدینَا اللّهُ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (359)

کَالَّذِی اسْتَهْوَتْهُ الشَّیطینُ فِی الاَْرْضِ حَیْرانَ لَهُ اَصْحبٌ یَدْعُونَهُ اِلَی الْهُدَی ائْتِنا قُلْ اِنَّ هُدَی اللّهِ هُوَ الْهُدی وَ اُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعلَمینَ

قُلْ: بگو:

اَنَدْعُوا: آیا بخوانیم، بپرستیم

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا را

ما لا یَنْفَعُنا: که نه نفع می دهد به ما

ص:307

وَ لا یَضُرُّنا: و نه ضرر می رساند به ما

وَ نُرَدُّ عَلی: و برگردیم بر

اَعْقابِنا: عقبمان، (کفر قبلی)

بَعْدَ اِذْ: بعد از آن که

هَدینَا: هدایت نمود ما را

اللّهُ: خدا؟

(360) جلد 7 سوره انعام

کَالَّذِی: مانند کسی که

اسْتَهْوَتْهُ: برده باشند او را، به هوا و هوس انداخته باشند او را

الشَّیطینُ: شیاطین

فِی الاَْرْضِ: در زمین

حَیْرانَ: حیران.

لَهُ: برای اوست

اَصْحبٌ: یارانی که

یَدْعُونَهُ: دعوت می کنند او را

اِلَی الْهُدَی: به سوی هدایت

ص:308

ائْتِنا: که به سوی ما بیا.

قُلْ اِنَّ: بگو: به درستی که

هُدَی: هدایت

اللّهِ: خداوند

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (361)

هُوَ: آن است

الْهُدی: هدایت.

وَ اُمِرْنا: و امر شده ایم ما

لِنُسْلِمَ: تا تسلیم شویم

لِرَبِّ: به پروردگار

الْعلَمینَ: جهانیان.

72 وَ اَنْ اَقیمُوا الصَّلوهَ وَ اتَّقُوهُ وَ هُوَ الَّذی اِلَیْهِ تُحْشَرُونَ

وَ اَنْ اَقیمُوا: و این که به پا دارید

الصَّلوهَ: نماز را

وَ اتَّقُوهُ: و بترسید از او،

ص:309

وَ هُوَ الَّذی: و اوست آن که

اِلَیْهِ: به سویش

(362) جلد 7 سوره انعام

تُحْشَرُونَ: محشور می شوید.

73 وَ هُوَ الَّذی خَلَقَ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ بِالْحَقِّ وَ یَوْمَ یَقُولُ کُنْ فَیَکُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَ لَهُ الْمُلْکُ یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ علِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهدَهِ وَ هُوَ الْحَکیمُ الْخَبیرُ

وَ هُوَ الَّذی: و اوست آن که

خَلَقَ: خلق کرد

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را

بِالْحَقِّ: به حق.

وَ یَوْمَ یَقُولُ: و روزی که می گوید:

کُنْ: موجود باش

فَیَکُونُ: پس می شود.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (363)

ص:310

قَوْلُهُ الْحَقُّ: سخن او حق است.

وَ لَهُ: و برای اوست

الْمُلْکُ: حکومت

یَوْمَ: آن روز که

یُنْفَخُ: دمیده شود

فِی الصُّورِ: در صور.

علِمُ: داناست

الْغَیْبِ: به پنهان

وَ الشَّهدَهِ: و آشکار.

وَ هُوَ الْحَکیمُ: و اوست حکیم

الْخَبیرُ: آگاه.

74 وَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ لاَِبیهِ ءَ ازَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْناما ءالِهَهً اِنیّ اَریکَ وَ قَوْمَکَ فیضَللٍ مُبینٍ

(364) جلد 7 سوره انعام

وَ اِذْ قالَ: و هنگامی که گفت:

اِبْراهیمُ: ابراهیم

ص:311

لاَِبیهِ: به پدرش

ءَازَرَ: آذر

اَتَتَّخِذُ: آیا می گیری

اَصْناما: بت ها را

ءالِهَهً: خدایان؟

اِنیّ: به درستی که من

اَریکَ: می بینم تو را

وَ قَوْمَکَ: و قومت را

فی ضَللٍ: در گمراهی

مُبینٍ: آشکاری.

75 وَ کَذلِکَ نُرِیآ اِبْراهیمَ مَلَکُوتَ السَّمواتِ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (365)

وَ الاَْرْضِ وَ لِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنینَ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

نُرِی: نشان می دهیم

اِبْراهیمَ: به ابراهیم

ص:312

مَلَکُوتَ: ملکوت

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین را،

وَ لِیَکُونَ: و برای (این که) باشد

مِنَ الْمُوقِنینَ: از یقین کنندگان

76 فَلَمّا جَنَّ عَلَیْهِ الَّیْلُ رَءَا کَوْکَبا قالَ هذا رَبّی فَلَمّا اَفَلَ قالَ لا اُحِبُّ الاْفِلینَ

فَلَمّا: پس وقتی که

جَنَّ عَلَیْهِ: پوشانید او را

(366) جلد 7 سوره انعام

الَّیْلُ: شب،

رَءَا کَوْکَبا: دید ستاره ای را،

قالَ هذا: گفت: این

رَبّی: خدای من است

فَلَمّا: پس وقتی که

اَفَلَ قالَ: غروب کرد، گفت:

ص:313

لا اُحِبُّ: دوست ندارم

الاْفِلینَ: غروب کنندگان را.

77 فَلَمّا رَءَا الْقَمَرَ بازِغا قالَ هذا رَبّی فَلَمّاآ اَفَلَ قالَ لَئِنْ لَمْ یَهْدِنی رَبّی لاََکُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضّاآلّینَ

فَلَمّا: پس وقتی که

رَءَا الْقَمَرَ: دید ماه را

بازِغا: طلوع کننده،

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (367)

قالَ هذا: گفت: این

رَبّی: خدای من است.

فَلَمّا: پس وقتی که

اَفَلَ: غروب کرد،

قالَ: گفت:

لَئِنْ: هر آینه اگر

لَمْ یَهْدِنی: هدایت نکند مرا

رَبّی: پروردگارم

ص:314

لاََکُونَنَّ: مسلّما

مِنَ الْقَوْمِ: از گروه

الضّاآلّینَ: گمراهان.

78 فَلَمّا رَءَ الشَّمْسَ بازِغَهً قالَ هذا رَبّی هذاآ اَکْبَرُ فَلَمّا اَفَلَتْ قالَ یقَوْمِ اِنّی بَرِیآءٌ مِمّا تُشْرِکُونَ

(368) جلد 7 سوره انعام

فَلَمّا: پس وقتی که

رَءَ الشَّمْسَ: دید خورشید را

بازِغَهً: طلوع کننده،

قالَ هذا: گفت: این

رَبّی: خدای من است

هذا: این

اَکْبَرُ: بزرگ تر است.

فَلَمّا: پس وقتی که

اَفَلَتْ: غروب کرد،

قالَ یقَوْمِ: گفت: ای قوم!

ص:315

اِنّی: همانا من

بَرِی آءٌ: بیزارم

مِمّا: از آن چه که

تُشْرِکُونَ: شریک قرار می دهید.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (369)

79 اِنّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذی فَطَرَ السَّموتِ وَ الاَْرْضَ حَنیفا وَ ما اَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ

اِنّی: به درستی که من

وَجَّهْتُ: روی نمودم

وَجْهِیَ: روی خودم را

لِلَّذی: به سوی کسی که

فَطَرَ السَّموتِ: آفرید آسمان ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را،

حَنیفا: میانه رو هستم، حق گرا و خالصم.

وَ ما اَنَا: و نیستم من

مِنَ الْمُشْرِکینَ: از مشرکان.

ص:316

80 وَ حاجَّهُ قَوْمُهُ قالَ اَتُحآجُّونّی فِی اللّهِ وَ قَدْ

(370) جلد 7 سوره انعام

هَدینِ وَ لاآ اَخافُ ما تُشْرِکُونَ بِه اِلاّ اَنْ یَشاآءَ رَبّی شَیْئا وَسِعَ رَبّی کُلَّ شَیْ ءٍ عِلْما اَفَلا تَتَذَکَّرُونَ

وَ حاجَّهُ: و به گفتگو پرداختند با او، و به جدال برخاستند با او

قَوْمُهُ: قومش،

قالَ: گفت:

اَتُحآجُّونّی: آیا جدل می کنید با من

فِی اللّهِ: درباره خدا

وَ قَدْ: در حالی که به تحقیق

هَدینِ: هدایت کرده مرا؟

وَ لاآ اَخافُ: و نمی ترسم

ما تُشْرِکُونَ: از آن چه

بِه: او را،

اِلاّ اَنْ: مگر این که

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (371)

یَشآءَ: بخواهد

ص:317

رَبّی: پروردگارم

شَیْئا: چیزی را.

وَسِعَ: وسعت دارد

رَبّی: پروردگارم

کُلَّ: به هر

شَیْ ءٍ: چیزی

عِلْما: از نظر علم و آگاهی.

اَفَلا تَتَذَکَّرُونَ: آیا پس متذکر نمی شوید؟

81 وَ کَیْفَ اَخافُ ماآ اَشْرَکْتُمْ وَ لا تَخافُونَ اَنَّکُمْ اَشْرَکْتُمْ بِاللّهِ ما لَمْ یُنَزِّلْ بِه عَلَیْکُمْ سُلْطنا فَأَیُّ الْفَریقَیْنِ أَحَقُّ بِالاَْمْنِ اِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

وَ کَیْفَ: و چگونه

(372) جلد 7 سوره انعام

اَخافُ: بترسم

مآ: از آن چه

اَشْرَکْتُمْ: شریک (خدا) قرار داده اید

ص:318

وَ لا تَخافُونَ: در حالی که نمی ترسند؟

اَنَّکُمْ: به درستی که شما

اَشْرَکْتُمْ: شریک قرار داده اید

بِاللّهِ: برای خدا

ما: چیزی را که

لَمْ یُنَزِّلْ: نازل نکرده

بِه: درباره آن

عَلَیْکُمْ: بر شما

سُلْطنا: دلیلی، حجّتی.

فَأَیُّ: پس کدام یک

الْفَریقَیْنِ: از دو گروه، دو طایفه

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (373)

أَحَقُّ: شایسته تر است

بِالاَْمْنِ: به امنیت

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ: شما می دانید؟

ص:319

82 اَلَّذینَ ءَامَنُواْ وَ لَمْ یَلْبِسُوآا ایمنَهُمْ بِظُلْمٍ اُوْلآئِکَ لَهُمُ الاَْمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

ءَامَنُواْ: ایمان آوردند

وَ لَمْ یَلْبِسُوآا: و نپوشانید

ایمنَهُمْ: ایمانشان را

بِظُلْمٍ: با ظلم،

اُوْلآئِکَ: آنان

لَهُمُ: برای ایشان است

(374) جلد 7 سوره انعام

الاَْمْنُ: امنیّت.

وَ هُمْ: و آن ها

مُهْتَدُونَ: هدایت یافتگانند.

83 وَ تِلْکَ حُجَّتُناآ ءَاتَیْنهاآ اِبْرهیمَ عَلی قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجتٍ مَنْ نَشاآءُ اِنَّ رَبَّکَ حَکیمٌ عَلیمٌ

وَ تِلْکَ: و این است

ص:320

حُجَّتُنا: دلایل ما

ءَاتَیْنها: که دادیم آن را

اِبْرهیمَ: به ابراهیم

عَلی قَوْمِهِ: در برابر قومش.

نَرْفَعُ: بالا می بریم

دَرَجتٍ: درجاتِ

مَنْ نَشاآءُ: هر که را بخواهیم.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (375)

اِنَّ: به درستی که

رَبَّکَ: پروردگار تو

حَکیمٌ: حکیم

عَلیمٌ: داناست.

84 وَ وَهَبْنا لَهُ اِسْحقَ وَ یَعْقُوبَ کُلاًّ هَدَیْنا وَ نُوحا هَدَیْنا مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِه داوُدَ وَ سُلَیْمنَ وَ اَیُّوبَ وَ یُوسُفَ وَ مُوسی وَ هرُونَ وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنینَ

ص:321

وَ وَهَبْنا لَهُ: و بخشیدیم ما به او

اِسْحقَ: اسحاق

وَ یَعْقُوبَ: و یعقوب را.

کُلاًّ: همه را

هَدَیْنا: هدایت نمودیم.

(376) جلد 7 سوره انعام

وَ نُوحا: و نوح را

هَدَیْنا: هدایت کردیم

مِنْ قَبْلُ: از قبل.

وَ مِنْ ذُرِّیَّتِه: و از فرزندان او

داوُدَ: داود

وَ سُلَیْمنَ: و سلیمان

وَ اَیُّوبَ: و ایّوب

وَ یُوسُفَ: و یوسف

وَ مُوسی: و موسی

وَ هرُونَ: و هارون را.

وَ کَذلِکَ: و این چنین

ص:322

نَجْزِی: جزا می دهیم

الْمُحْسِنینَ: نیکوکاران را.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (377)

85 وَ زَکَرِیّا وَ یَحْیی وَ عِیسی وَ اِلْیاسَ کُلٌّ مِنَ الصّلِحینَ

وَ زَکَرِیّا: و زکریّا

وَ یَحْیی: و یحیی

وَ عِیسی: و عیسی

وَ اِلْیاسَ: و الیاس ،

کُلٌّ مِنَ: که همگی از

الصّلِحینَ: صالحان بودند.

86 وَ اِسْمعیلَ وَ الْیَسَعَ وَ یُونُسَ وَ لُوطا وَ کُلاًّ فَضَّلْنا عَلَی الْعلَمینَ

وَ اِسْمعیلَ: و اسماعیل

وَ الْیَسَعَ: و یسع

ص:323

وَ یُونُسَ: و یونس

(378) جلد 7 سوره انعام

وَ لُوطا: و لوط را

وَ کُلاًّ: و همگی را

فَضَّلْنا: برتری دادیم

عَلَی الْعلَمینَ: بر جهانیان (بر اهل زمانه).

87 وَ مِنْ ءآبائِهِمْ وَ ذُرِّیّتِهِمْ وَ اِخْونِهِمْ وَ اجْتَبَیْنهُمْ وَ هَدَیْنهُمْ اِلی صِرطٍ مُسْتَقیمٍ

وَ مِنْ ءاآبائِهِمْ: و از پدرانشان

وَ ذُرِّیّتِهِمْ: و فرزندانشان

وَ اِخْونِهِمْ: و برادرانشان،

وَ اجْتَبَیْنهُمْ: و برگزیدیم ما آن ها را

وَ هَدَیْنهُمْ: و هدایت کردیم ما آن ها را

اِلی صِرطٍ: به سوی راه

مُسْتَقیمٍ: راست.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (379)

ص:324

88 ذلِکَ هُدَی اللّهِ یَهْدی بِه مَنْ یَشاآءُ مِنْ عِبادِهِ وَ لَوْ اَشْرَکُواْ لَحَبِطَ عَنْهُمْ مّا کانُوا یَعْمَلُونَ

ذلِکَ: آن

هُدَی اللّهِ: هدایت خداست.

یَهْدی: هدایت می کند

بِه مَنْ: به آن هر که را

یَشآءُ: بخواهد

مِنْ عِبادِهِ: از بندگانش.

وَ لَوْ اَشْرَکُواْ: و اگر مشرک شوند

لَحَبِطَ: هر آینه نابود شود

عَنْهُمْ مّا: از آن ها آن چه

کانُوا یَعْمَلُونَ: عمل می کردند.

(380) جلد 7 سوره انعام

89 اُوْلآئِکَ الَّذینَ ءَاتَیْنهُمُ الْکِتبَ وَ الْحُکْمَ وَ النُّبُوَّهَ فَأِنْ یَکْفُرْ بِها هؤُلاآءِ فَقَدْ وَکَّلْنا بِها قَوْما لَّیْسُوا بِها بِکفِرینَ

ص:325

اُوْلآئِکَ: آنان

الَّذینَ: کسانی هستند

ءَاتَیْنهُمُ: که دادیم ما به آن ها

الْکِتبَ: کتاب

وَ الْحُکْمَ: و حکم

وَ النُّبُوَّهَ: و نبوّت را.

فَأِنْ یَکْفُرْ: پس اگر کفر بورزند

بِها: به آن (مهم نیست زیرا)

هؤُلاآءِ: آنان

فَقَدْ: پس به تحقیق

وَکَّلْنا: گماشته ایم

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (381)

بِها قَوْما: به آن گروهی را

لَّیْسُوا بِها: که نیستند به آن

بِکفِرینَ: کافر.

90 اُوْلآئِکَ الَّذینَ هَدَی اللّهُ فَبِهُدیهُمُ اقْتَدِهْ

ص:326

قُلْ لاّ اَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ اَجْرا اِنْ هُوَ اِلاّ ذِکْری لِلْعلَمینَ

اُوْلآئِکَ: آنان

الَّذینَ: کسانیند

هَدَی: که هدایت کرده

اللّهُ: خدا (آن ها را)،

فَبِهُدیهُمُ: پس به هدایتشان

اقْتَدِهْ: اقتدا کن.

قُلْ: بگو:

لاّ اَسْئَلُکُمْ: سؤال نمی کنم، طلب نمی کنم

(382) جلد 7 سوره انعام

عَلَیْهِ: در برابر آن

اَجْرا: اجری را.

اِنْ هُوَ: نیست او، آن

اِلاّ ذِکْری: مگر یادآوری

لِلْعلَمینَ: برای جهانیان.

92 وَ هذا کِتبٌ اَنْزَلْنهُ مُبارَکٌ مُصَدِّقُ الَّذی

ص:327

بَیْنَ یَدَیْهِ وَ لِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُری وَ مَنْ حَوْلَها وَ الَّذینَ یُؤْمِنُونَ بِالاْخِرَهِ یُؤْمِنُونَ بِه وَ هُمْ عَلی صَلاتِهِمْ یُحافِظُونَ

وَ هذا کِتبٌ: و این کتابی که

اَنْزَلْنهُ: نازل کردیم ما آن را

مُبارَکٌ: پر برکت

مُصَدِّقُ: و تصدیق کننده (کتاب هایی است)

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (383)

الَّذی بَیْنَ: که بین

یَدَیْهِ وَ: دو دستش است و

لِتُنْذِرَ: تا بترسانی

اُمَّ الْقُری: (مردم) مکّه

وَ مَنْ حَوْلَها: و اطرافش را.

وَ الَّذینَ: و کسانی که

یُؤْمِنُونَ: ایمان آورند

بِالاْخِرَهِ: به آخرت

یُؤْمِنُونَ بِه: ایمان می آورند به آن.

ص:328

وَ هُمْ عَلی: و ایشان بر

صَلاتِهِمْ: نمازشان

یُحافِظُونَ: محافظت می کنند.

95 اِنَّ اللّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوی یُخْرِجُ الْحَیَّ

(384) جلد 7 سوره انعام

مِنَ الْمَیِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَیِّتِ مِنَ الْحَیِّ ذلِکُمُ اللّهُ فَأَنّی تُؤْفَکُونَ

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

فالِقُ الْحَبِّ: شکافنده دانه

وَ النَّوی: و هسته است.

یُخْرِجُ: خارج می سازد

الْحَیَّ مِنَ: زنده را از

الْمَیِّتِ: مرده،

وَ مُخْرِجُ: و خارج کننده

الْمَیِّتِ: مرده

مِنَ الْحَیِّ: از زنده است.

ص:329

ذلِکُمُ اللّهُ: این است خدای شما

فَأَنّی: پس کجا

تُؤْفَکُونَ: سرگردان می شوید، منحرف می شوید؟

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (385)

96 فالِقُ الاِْصْباحِ وَ جَعَلَ الَّیْلَ سَکَنا وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْبانا ذلِکَ تَقْدیرُ الْعَزیزِ الْعَلیمِ

فالِقُ: شکافنده

الاِْصْباحِ: صبحدم است

وَ جَعَلَ الَّیْلَ: و قرار داد شب را

سَکَنا: مایه آرامش

وَ الشَّمْسَ: و خورشید

وَ الْقَمَرَ: و ماه را

حُسْبانا: (وسیله) حساب.

ذلِکَ: این

تَقْدیرُ: نظم و تدبیر

الْعَزیزِ: (خدای) توانای

ص:330

الْعَلیمِ: داناست.

(386) جلد 7 سوره انعام

97 وَ هُوَ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فی ظُلُمتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الاْیتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

وَ هُوَ الَّذی: و او کسی است که

جَعَلَ لَکُمُ: قرار داد برای شما

النُّجُومَ: ستارگان را،

لِتَهْتَدُوا: تا هدایت شوید

بِها فی ظُلُمتِ: به آن تاریکی های

الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ: خشکی و دریا.

قَدْ فَصَّلْنَا: به تحقیق شرح دادیم

الاْیتِ: آیات را

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَعْلَمُونَ: می دانند.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (387)

ص:331

98 وَ هُوَ الَّذی اَنْشَأَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الاْیتِ لِقَوْمٍ یَفْقَهُونَ

وَ هُوَ الَّذی: و او کسی است که

اَنْشَأَکُمْ: بوجود آورد شما را

مِنْ نَفْسٍ: از نفسی، از یک نفس

واحِدَهٍ: یکتا، از یک تن

فَمُسْتَقَرٌّ: پس بعضی پایدارند

وَ مُسْتَوْدَعٌ: و بعضی ناپایدار و در ودیعتگاه.

قَدْ فَصَّلْنَا: به تحقیق شرح دادیم

الاْیتِ: آیات را

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَفْقَهُونَ: می فهمند.

(388) جلد 7 سوره انعام

99 وَ هُوَ الَّذی اَنْزَلَ مِنَ السَّماآءِ ماآءً فَأَخْرَجْنا بِه نَباتَ کُلِّ شَیْ ءٍ فَأَخْرَجْنا مِنْهُ خَضِرا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبّا مُتَراکِبا وَ مِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِها قِنْوانٌ دانِیَهٌ وَ

ص:332

جَنّتٍ مِنْ اَعْنابٍ وَ الزَّیْتُونَ وَ الرُّمّانَ مُشْتَبِها وَ غَیْرَ مُتَشبِهٍ انْظُرُوآا اِلی ثَمَرِه اِذا اَثْمَرَ وَ یَنْعِه أِنَّ فی ذلِکُمْ لاََیتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ

وَ هُوَ الَّذی: و او کسی است که

اَنْزَلَ: نازل کرد

مِنَ السَّمآءِ: از آسمان

مآءً:آبی،

فَأَخْرَجْنا: پس خارج نمودیم

بِه نَباتَ: بوسیله آن گیاه،

کُلِّ شَیْ ءٍ: هر چیز را،

فَأَخْرَجْنا: پس خارج نمودیم

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (389)

مِنْهُ خَضِرا: از آن سبزه ای،

نُخْرِجُ مِنْهُ: خارج می کنیم از آن

حَبّا: دانه ای

مُتَراکِبا: روی هم چیده،

وَ مِنَ النَّخْلِ: و از نخل

ص:333

مِنْ طَلْعِها: از شکوفه آن

قِنْوانٌ: خوشه هایی

دانِیَهٌ: پایین آمده،

وَ جَنّتٍ: و باغ هایی

مِنْ اَعْنابٍ: از انگورها

وَ الزَّیْتُونَ: و زیتون

وَ الرُّمّانَ: و انار

مُشْتَبِها: شبیه به هم

وَ غَیْرَ مُتَشبِهٍ: و بی شباهت.

(390) جلد 7 سوره انعام

انْظُرُوآا: نظر کنید، بنگرید

اِلی ثَمَرِه: به میوه اش

اِذا اَثْمَرَ: هنگامی که میوه داد

وَ یَنْعِه: و رسیدنش.

أِنَّ فی: به درستی که در

ذلِکُمْ: آن برای شما

لاََیتٍ: هر آینه نشانه هایی است

ص:334

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یُؤْمِنُونَ: ایمان دارند.

101 بَدیعُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ اَنّی یَکُونُ لَهُ وَلَدٌ وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ صحِبَهٌ وَ خَلَقَ کُلَّ شَیْ ءٍ وَ هُوَ بِکُلِّ شَیْ ءٍ عَلیمٌ

بَدیعُ: ابداع کننده

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (391)

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین است.

اَنّی یَکُونُ: چگونه می باشد

لَهُ وَلَدٌ: برای او فرزندی

وَ لَمْ تَکُنْ: در حالی که نبوده است

لَهُ صحِبَهٌ: برای او همسری.

وَ خَلَقَ کُلَّ: و خلق کرد هر

شَیْ ءٍ: چیزی را.

وَ هُوَ بِکُلِّ: و او به هر

ص:335

شَیْ ءٍ عَلیمٌ: چیزی داناست.

102 ذلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُمْ لاآ اِلهَ اِلاّ هُوَ خلِقُ کُلِّ شَیْ ءٍ فَاعْبُدُوهُ وَ هُوَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ وَکیلٌ

ذلِکُمُ اللّهُ: این است خدا

(392) جلد 7 سوره انعام

رَبُّکُمْ: پروردگار شما

لاآ اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ: مگر

هُوَ: او،

خلِقُ کُلِّ: آفریدگار همه

شَیْ ءٍ: چیز است

فَاعْبُدُوهُ: پس بپرستید او را،

وَ هُوَ عَلی: و او بر

کُلِّ شَیْ ءٍ: هر چیزی

وَکیلٌ: وکیل است.

ص:336

103 لا تُدْرِکُهُ الاَْبْصرُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الاَْبْصرَ وَ هُوَ اللَّطیفُ الْخَبیرُ

لا تُدْرِکُهُ: درک نمی کند او را

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (393)

الاَْبْصرُ: چشم ها،

وَ هُوَ: در حالی که او

یُدْرِکُ: درک می کند

الاَْبْصرَ: چشم ها را،

وَ هُوَ اللَّطیفُ: و او لطیف

الْخَبیرُ: و آگاه است

104 قَدْ جاءَکُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِه وَ مَنْ عَمِیَ فَعَلَیْها وَ ماآ اَنَا عَلَیْکُمْ بِحَفیظٍ

قَدْ به تحقیق

جاءَکُمْ: آمد برای شما

بَصائِرُ: بصیرت ها

مِنْ: از جانب

ص:337

رَبِّکُمْ: پروردگارتان،

(394) جلد 7 سوره انعام

فَمَنْ اَبْصَرَ: پس کسی که ببیند

فَلِنَفْسِه: پس برای خودش است.

وَ مَنْ عَمِیَ: و کسی که کوری کند

فَعَلَیْها: پس به ضرر خودش است.

وَ مآ اَنَا: و نیستم من

عَلَیْکُمْ: بر شما

بِحَفیظٍ: حافظ و نگهبان.

105 وَ کَذلِکَ نُصَرِّفُ الاْیتِ وَلِیَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَیِّنَهُ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

نُصَرِّفُ: گوناگون می گردانیم

الاْیتِ: آیات را

وَلِیَقُولُوا: و (بگذار) بگویند

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (395)

دَرَسْتَ: درس گرفته ای،

ص:338

وَ لِنُبَیِّنَهُ: و ما بیان می کنیم آن را

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَعْلَمُونَ: می دانند.

106 أِتَّبِعْ ما اُوحِیَ اِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ لا اِلهِ اِلاّ هُوَ وَ اَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکینَ

أِتَّبِعْ: پیروی کن

ما اُوحِیَ: از آن چه وحی شده

اِلَیْکَ: به سوی تو

مِنْ: از جانب

رَبِّکَ: پروردگارت،

لا اِلهِ اِلاّ: نیست معبودی مگر

هُوَ: او.

(396) جلد 7 سوره انعام

وَ اَعْرِضْ: و روی بگردان

عَنِ الْمُشْرِکینَ: از مشرکان.

ص:339

107 وَ لَوْ شاآءَ اللّهُ ماآ اَشْرَکُوا وَ ما جَعَلْنکَ عَلَیْهِمْ حَفیظا وَ ما اَنْتَ عَلَیْهِمْ بِوَکیلٍ

وَ لَوْ شآءَ: و اگر می خواست

اللّهُ: خدا

مآ اَشْرَکُوا: مشرک نمی شدند.

وَ ما جَعَلْنکَ: و قرار ندادیم ما تو را

عَلَیْهِمْ: برایشان

حَفیظا: نگهبان.

وَ ما اَنْتَ: و نیستی تو

عَلَیْهِمْ: برایشان

بِوَکیلٍ: وکیل.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (397)

108 وَ لا تَسُبُّوا الَّذینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ فَیَسُبُّوا اللّهَ عَدْوا بِغَیْرِ عِلْمٍ کَذلِکَ زَیَّنّا لِکُلِّ اُمَّهٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ اِلی رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَیُنَبِّئُهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ

ص:340

وَ لا تَسُبُّوا: و دشنام ندهید

الَّذینَ: کسانی را که

یَدْعُونَ: می خوانند

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا را،

فَیَسُبُّوا: پس دشنام دهند

اللّهَ: خدا را،

عَدْوا: از روی دشمنی،

بِغَیْرِ: بدون

(398) جلد 7 سوره انعام

عِلْمٍ: علم و دانایی.

کَذلِکَ: این چنین

زَیَّنّا: زینت دادیم ما

لِکُلِّ اُمَّهٍ: برای هر امتی

عَمَلَهُمْ: عملشان را،

ثُمَّ اِلی: سپس به سوی

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

ص:341

مَرْجِعُهُمْ: بازگشتشان است.

فَیُنَبِّئُهُمْ: پس خبر می دهد آن ها را

بِما: به آن چه که

کانُوا یَعْمَلُونَ: عمل می کردند.

«پایان جزء 7»

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (399)

ص:342

116 وَ اِنْ تُطِعْ اَکْثَرَ مَنْ فِی الاَْرْضِ یُضِلُّوکَ عَنْ سَبیلِ اللّهِ اِنْ یَتِّبِعُونَ اِلاَّالظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلاّ یَخْرُصُونَ

وَ اِنْ تُطِعْ: و اگر پیروی کنی

اَکْثَرَ: بیشتر

مَنْ: کسانی را که

فِی الاَْرْضِ: در زمین هستند،

یُضِلُّوکَ: گمراه می کنند تو را

عَنْ سَبیلِ: از راه

اللّهِ: خدا،

اِنْ یَتِّبِعُونَ: پیروی نمی کنند

اِلاَّ الظَّنَّ: مگر (از) گمان

وَ اِنْ: و نیستند

هُمْ اِلاّ: ایشان مگر

یَخْرُصُونَ: (این که) تخمین می زنند، حدس می زنند.

(400) جلد 8 سوره انعام

122 اَوَ مَنْ کانَ مَیْتا فَأَحْیَیْنهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُورا

ص:343

یَمْشی بِه فِی النّاسِ کَمَنْ مَثَلُهُ فِی الظُّلُمتِ لَیْسَ بِخارِجٍ مِنْها کَذلِکَ زُیِّنَ لِلْکفِرینَ ما کانُوا یَعْمَلُونَ

اَوَ مَنْ کانَ: آیا کسی که بود

مَیْتا: مرده،

فَأَحْیَیْنهُ: پس زنده کردیم او را

وَ جَعَلْنا: و قرار دادیم

لَهُ نُورا: برای او نوری

یَمْشی بِه: که راه برود با آن

فِی النّاسِ: در میان مردم،

کَمَنْ: مانند کسی است

مَثَلُهُ: مثل او

فِی الظُّلُمتِ: در تاریکی ها؟

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (401)

لَیْسَ: نیست

بِخارِجٍ: خارج شدنی

مِنْها: از آن.

کَذلِکَ: این چنین

ص:344

زُیِّنَ: تزیین شده

لِلْکفِرینَ: برای کافران

ما: آن چه

کانُوا یَعْمَلُونَ: انجام می دادند.

124 وَ اِذا جاآءَتْهُمْ ءایَهٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتّی نُؤْتی مِثْلَ ماآ اُوتِیَ رُسُلُ اللّهِ اللّهُ اَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ سَیُصیبُ الَّذینَ اَجْرَمُوا صَغارٌ عِنْدَاللّهِ وَ عَذابٌ شَدیدٌ بِما کانُوا یَمْکُرُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

(402) جلد 8 سوره انعام

جآءَتْهُمْ: بیاید برایشان

ءایَهٌ: آیه ای،

قالُوا: گویند:

لَنْ نُؤْمِنَ: هرگز ایمان نمی آوریم

حَتّی نُؤْتی: تا داده شویم

مِثْلَ مآ: مانند آن چه

ص:345

اُوتِیَ: داده شد

رُسُلُ اللّهِ: به پیامبرانِ خدا،

اللّهُ: خداوند

اَعْلَمُ: آگاه تر است

حَیْثُ: که کجا

یَجْعَلُ: قرار بدهد

رِسالَتَهُ: رسالتش را.

سَیُصیبُ: به زودی می رسد

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (403)

الَّذینَ: به کسانی که

اَجْرَمُوا: جرم کردند

صَغارٌ: ذلّت، خواری

عِنْدَاللّهِ: نزد خدا

وَ عَذابٌ: و عذابی

شَدیدٌ: شدید

بِما: به خاطر

کانُوا یَمْکُرُونَ: مکری که می کردند.

ص:346

125 فَمَنْ یُرِدِ اللّهُ اَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلاِْسْلمِ وَ مَنْ یُرِدْ اَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقا حَرَجا کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماآءِ کَذلِکَ یَجْعَلُ اللّهُ الرِّجْسَ عَلَی الَّذینَ لا یُؤْمِنُونَ

فَمَنْ: پس هر کس را

(404) جلد 8 سوره انعام

یُرِدِ: اراده کند

اللّهُ: خدا

اَنْ یَهْدِیَهُ: که هدایت کند او را،

یَشْرَحْ: گشاده می سازد

صَدْرَهُ: سینه اش را

لِلاِْسْلمِ: برای اسلام

وَ مَنْ: و هر کس را

یُرِدْ: اراده کند

اَنْ یُضِلَّهُ: که گمراه سازد او را،

یَجْعَلْ: قرار می دهد

صَدْرَهُ: سینه اش را

ص:347

ضَیِّقا: سخت، تنگ

حَرَجا: تنگی فشار گناه

کَأَنَّما: گویی

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (405)

یَصَّعَّدُ: بالا می رود

فِی السَّمآءِ: در آسمان.

کَذلِکَ: این چنین

یَجْعَلُ: قرار می دهد

اللّهُ: خداوند

الرِّجْسَ: پلیدی را

عَلَی الَّذینَ: بر کسانی که

لا یُؤْمِنُونَ: ایمان نمی آورند.

126 وَ هذا صِراطُ رَبِّکَ مُسْتَقیما قَدْ فَصَّلْنَا الاْیتِ لِقَوْمِ یَذَّکَّرُونَ

وَ هذا: و این

صِراطُ: راه

ص:348

رَبِّکَ: پروردگار توست

(406) جلد 8 سوره انعام

مُسْتَقیما: که مستقیم است.

قَدْ: به تحقیق

فَصَّلْنَا: شرح دادیم

الاْیتِ: آیات را

لِقَوْمِ: برای قومی که

یَذَّکَّرُونَ: پند می گیرند.

141 وَ هُوَ الَّذیآ اَنْشَأَ جَنّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَیْرَ مَعْرُوشاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفااُکُلُهُ وَالزَّیْتُونَ وَ الرُّمّانَ مُتَشابِها وَ غَیْرَ مُتَشابِهٍ کُلُوا مِنْ ثَمَرِهِآ اِذاآ اَثْمَرَ وَ اتُوا حَقَّهُ یَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا اِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ

وَ هُوَ الَّذیآ: و اوست که

اَنْشَأَ: آفرید، پدید آورد

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (407)

جَنّاتٍ: باغ هایی را که

ص:349

مَعْرُوشاتٍ: معروش است

وَ غَیْرَ: و باغ های غیرمعروش

مَعْرُوشاتٍ: را

وَ النَّخْلَ: و نخل

وَ الزَّرْعَ: و زراعت را

مُخْتَلِفا: که مختلف است از نظر

اُکُلُهُ: خوردنش

وَ الزَّیْتُونَ: و زیتون

وَ الرُّمّانَ: و انار،

مُتَشابِها: که از جهتی با هم شبیه نیستند،

وَ غَیْرَ مُتَشابِهٍ: بخورید از میوه اش

کُلُوا مِنْ ثَمَرِهِآ: بخورید از میوه اش

اِذآ: هنگامی که

(408) جلد 8 سوره انعام

اَثْمَرَ: به ثمر نشست

وَ اتُوا حَقَّهُ: و بدهید حقّش را

یَوْمَ حَصادِهِ: روز درو کردنش .

ص:350

وَ لا تُسْرِفُوا: و اسراف نکنید.

اِنَّهُ: که همانا او

لا یُحِبُّ: دوست ندارد

الْمُسْرِفینَ: اسراف کاران را.

142 وَ مِنَ الاَْنْعامِ حَمُولَهً وَ فَرْشا کُلُوا مِمّا رَزَقَکُمُ اللّهُ وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ اِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ

وَ مِنَ الاَْنْعامِ: و از چهارپایان

حَمُولَهً: حیوانات باربر

وَ فَرْشا: و نوزاد (پدید آورد).

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (409)

کُلُوا مِمّا: بخورید از آن چه

رَزَقَکُمُ: روزی داد شما را

اللّهُ: خدا

وَ لا تَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

خُطُواتِ: از گام های

ص:351

الشَّیْطانِ: شیطان.

اِنَّهُ: همانا او

لَکُمْ: برای شما

عَدُوٌّ: دشمنی

مُبینٌ: آشکار است.

151 قُلْ تَعالَوْا اَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّکُمْ عَلَیْکُمْ اَلاّ تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئا وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْسانا وَلاتَقْتُلُوآا اَوْلادَکُمْ مِنْ اِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَاِیّاهُمْ

(410) جلد 8 سوره انعام

وَلاتَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ماظَهَرَمِنْهاوَمابَطَنَ وَلاتَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتی حَرَّمَ اللّهُ اِلاّ بِالْحَقِّ ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ

قُلْ تَعالَوْا: بگو: بیایید

اَتْلُ ما: (تا) بخوانم آن چه

حَرَّمَ: حرام کرده

رَبُّکُمْ: پروردگارتان

ص:352

عَلَیْکُمْ: برایتان،

اَلاّ تُشْرِکُوا: این که شریک قرار ندهید

بِهِ شَیْئا: برای او چیزی را،

وَ بِالْوالِدَیْنِ: و به پدر و مادر

اِحْسانا: نیکی کنید.

وَ لا تَقْتُلُوآا: و نکشید

اَوْلادَکُمْ: فرزندانتان را

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (411)

مِنْ اِمْلاقٍ: از (روی) فقر و تنگدستی،

نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ: ما روزی می دهیم شما

وَ اِیّاهُمْ: و ایشان را.

وَ لا تَقْرَبُوا: و نزدیک نشوید

الْفَواحِشَ: به کارهای زشت

ما: آن چه که

ظَهَرَ: ظاهر است

مِنْها: از آن

وَ ما: و آن چه که

ص:353

بَطَنَ: پنهان است.

وَ لا تَقْتُلُوا: و نکشید

النَّفْسَ الَّتی: نفسی را که

حَرَّمَ: حرام کرده

اللّهُ: خدا،

(412) جلد 8 سوره انعام

اِلاّ بِالْحَقِّ: مگر به حق.

ذلِکُمْ: این هاست که

وَصّاکُمْ: سفارش کرده است

بِهِ: به آن،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَعْقِلُونَ: تعقّل کنید.

152 وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْیَتیمِ اِلاّ بِالَّتی هِیَ اَحْسَنُ حَتّی یَبْلُغَ اَشُدَّهُ وَ اَوْفُوا الْکَیْلَ وَالْمیزانَ بِالْقِسْطِ لانُکَلِّفُ نَفْسا اِلاّ وُسْعَها وَ اِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ کانَ ذا قُرْبی وَ بِعَهْدِ اللّهِ اَوْفُوا ذلِکُمْ وَصّاکُمْ

ص:354

بِهِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ

وَ لا تَقْرَبُوا: و نزدیک نشوید

مالَ الْیَتیمِ: به مال یتیم

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (413)

اِلاّ بِالَّتی: مگر آن که

هِیَ اَحْسَنُ: آن نیکوتر است

حَتّی یَبْلُغَ: تا برسد

اَشُدَّهُ: به قوّتش، به حدّ رشدش.

وَ اَوْفُوا: و ادا کنید، وفا کنید

الْکَیْلَ: پیمانه

وَ الْمیزانَ: و وزن را

بِالْقِسْطِ: به عدالت.

لا نُکَلِّفُ: و تکلیف نمی کنیم

نَفْسا: نفسی را

اِلاّ: مگر

وُسْعَها: به اندازه تواناییش.

وَ اِذا: و هنگامی که

ص:355

قُلْتُمْ: سخن می گویید

(414) جلد 8 سوره انعام

فَاعْدِلُوا: پس دادگر باشید

وَ لَوْ کانَ: گر چه باشد

ذا قُرْبی: (در مورد) نزدیکان.

وَ بِعَهْدِ: و به پیمان

اللّهِ: خدا

اَوْفُوا: وفا کنید.

ذلِکُمْ: اینهاست که

وَصّاکُمْ: سفارش کرده شما را

بِهِ: به آن،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَذَکَّرُونَ: متذکّر شوید.

153 وَ اَنَّ هذا صِراطی مُسْتَقیما فَاتَّبِعُوهُ وَ لاتَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبیلِهِ ذلِکُمْ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (415)

وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

ص:356

وَ اَنَّ هذا: و این که این

صِراطی: راه من است

مُسْتَقیما: که مستقیم است

فَاتَّبِعُوهُ: پس پیروی کنید از آن .

وَ لا تَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

السُّبُلَ: از راه هایی که

فَتَفَرَّقَ: پراکنده کُنَد

بِکُمْ عَنْ: شما را از

سَبیلِهِ: راهش.

ذلِکُمْ: این هاست که

وَصّاکُمْ: سفارش کرده شما را

بِهِ: به آن،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

(416) جلد 8 سوره انعام

تَتَّقُونَ: تقوا پیشه کنید.

159 اِنَّ الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ وَ کانُوا شِیَعا لَسْتَ مِنْهُمْ فی شَیْ ءٍ اِنَّماآ اَمْرُهُمْ اِلَی اللّهِ ثُمَّ یُنَبِّئُهُمْ

ص:357

بِما کانُوا یَفْعَلُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

فَرَّقُوا: پراکنده ساختند

دینَهُمْ: دینشان را

وَ کانُوا: و شدند

شِیَعا: گروه گروه

لَسْتَ: نیستی تو

مِنْهُمْ: از ایشان

فی شَیْ ءٍ: در چیزی.

اِنَّمآ: جز این نیست که

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (417)

اَمْرُهُمْ: کارشان

اِلَی اللّهِ: به سوی خداست

ثُمَّ: سپس

یُنَبِّئُهُمْ: خبر می دهد ایشان را

بِما: به آن چه که

کانُوا یَفْعَلُونَ: انجام می دادند.

ص:358

160 مَنْ جاآءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ عَشْرُاَمْثالِها وَ مَنْ جاآءَ بِالسَّیِّئَهِ فَلا یُجْزآی اِلاّ مِثْلَها وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ

مَنْ جآءَ: هر کس بیاورد

بِالْحَسَنَهِ: نیکی ای،

فَلَهُ: پس برای او

عَشْرُ: ده (برابر)

اَمْثالِها: مثل آن است.

(418) جلد 8 سوره انعام

وَ مَنْ جآءَ: و هر که بیاورد

بِالسَّیِّئَهِ: بدی ای،

فَلا یُجْزآی: پس جزا داده نمی شود

اِلاّ مِثْلَها: مگر مثل آن.

وَ هُمْ: و ایشان

لا یُظْلَمُونَ: ستم نمی شوند.

161 قُلْ اِنَّنی هَدانی رَبّیآ اِلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ دینا قِیَما مِلَّهَ اِبْراهیمَ حَنیفا وَ ما کانَ مِنَ الْمُشْرِکینَ

ص:359

قُلْ اِنَّنی: بگو: به درستی که مرا

هَدانی: هدایت کرده

رَبّیآ: پروردگارم

اِلی صِراطٍ: به سوی راهی

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (419)

مُسْتَقیمٍ: راست

دینا قِیَما: دینی پابرجا،

مِلَّهَ اِبْراهیمَ: آیین ابراهیمِ

حَنیفا: پاک و استوار و حقگرا.

وَ ما کانَ: و نبود

مِنَ الْمُشْرِکینَ: از مشرکان.

162 قُلْ اِنَّ صَلاتی وَ نُسُکی وَ مَحْیایَ وَ مَماتی لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ

قُلْ اِنَّ: بگو: همانا

صَلاتی: نماز من

وَ نُسُکی: و عبادات من

وَ مَحْیایَ: و زندگی من

ص:360

وَ مَماتی: و مرگ من

(420) جلد 8 سوره انعام

لِلّهِ: برای خدایی است

رَبِّ: که پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان است.

163 لا شَریکَ لَهُ وَ بِذلِکَ اُمِرْتُ وَاَنَااَوَّلُ الْمُسْلِمینَ

لا شَریکَ: نیست شریکی

لَهُ: برای او.

وَ بِذلِکَ: و به این

اُمِرْتُ: (کار) مأمورم

وَ اَنَا اَوَّلُ: و من اوّلین

الْمُسْلِمینَ: مسلمانم.

165 وَ هُوَ الَّذی جَعَلَکُمْ خَلاآئِفَ الاَْرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَکُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِیَبْلُوَکُمْ فی ماآ اتیکُمْ

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (421)

اِنَّ رَبَّکَ سَریعُ الْعِقابِ وَ اِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحیمٌ

وَ هُوَ الَّذی: و او کسی است که

ص:361

جَعَلَکُمْ: قرار داد شما را

خَلاآئِفَ: جانشینان

الاَْرْضِ: زمین،

وَ رَفَعَ: و بالا برد، برتری داد

بَعْضَکُمْ: بعضی از شما را

فَوْقَ بَعْضٍ: بالاتر از بعضی دیگر

دَرَجاتٍ: درجاتی،

لِیَبْلُوَکُمْ: تا بیازماید شما را

فی مآ اتیکُمْ: در آن چه داد به شما.

اِنَّ: به درستی که

رَبَّکَ: پروردگار تو

سَریعُ: به سرعت

(422) جلد 8 سوره انعام

الْعِقابِ: کیفر دهنده است

وَ اِنَّهُ: و همانا او

لَغَفُورٌ: هر آینه آمرزنده

رَحیمٌ: مهربان است.

سوره انعام لغات و مفاهیم قرآن کریم (423)

ص:362

«سوره اعراف»

26 یاآ بَنی ادَمَ قَدْ اَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباسا یُواری سَوْءاتِکُمْ وَ ریشا وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ ذلِکَ مِنْ ایاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ

یآ بَنی ادَمَ: ای فرزندان آدم!

قَدْ: به تحقیق

اَنْزَلْنا: نازل کردیم

عَلَیْکُمْ: بر شما

لِباسا: لباسی را

یُواری: می پوشاند

سَوْءاتِکُمْ: عورت های شما را

وَ ریشا: و زینتی است.

وَ لِباسُ: و لباس

التَّقْوی: تقوی، پرهیزکاری

(424) جلد 8 سوره اعراف

ذلِکَ خَیْرٌ: آن، بهتر است.

ذلِکَ مِنْ: آن، از

ایاتِ: آیات

ص:363

اللّهِ: خداوند است

لَعَلَّهُمْ: شاید شما

یَذَّکَّرُونَ: متذکّر شوید.

29 قُلْ اَمَرَ رَبّی بِالْقِسْطِ وَ اَقیمُوا وُجُوهَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ ادْعُوهُ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ کَما بَدَأَکُمْ تَعُودُونَ

قُلْ اَمَرَ: بگو: فرمان داده

رَبّی: پروردگارم

بِالْقِسْطِ: به عدالت.

وَ اَقیمُوا: متوجّه سازید

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (425)

وُجُوهَکُمْ: روی هایتان را

عِنْدَ کُلِّ: در هر

مَسْجِدٍ: مسجدی

وَ ادْعُوهُ: و بخوانید او را

مُخْلِصینَ: خالصانه

لَهُ الدّینَ: در دین،

ص:364

کَما: همان گونه که

بَدَأَکُمْ: آفرید شما را،

تَعُودُونَ: بازمی گردید.

31 یا بَنی آ ادَمَ خُذوُا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَاشْرَبُوا وَلاتُسْرِفُوا اِنَّهُ لایُحِبُّ الْمُسْرِفینَ

یا بَنی آ ادَمَ: ای فرزندان آدم!

خُذوُا زینَتَکُمْ: بگیرید زینت خود را

(426) جلد 8 سوره اعراف

عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ: نزد هر مسجد

وَ کُلُوا: و بخورید

وَ اشْرَبُوا: و بیاشامید

وَ لا تُسْرِفُوا: و اسراف نکنید.

اِنَّهُ لا یُحِبُّ: همانا او دوست ندارد

الْمُسْرِفینَ: اسراف کاران را.

32 قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَهَ اللّهِ الَّتی اَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَالطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَامَنُوا فِی الْحَیوهِ

ص:365

الدُّنْیا خالِصَهً یَوْمَ الْقِیامَهِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الاْیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

قُلْ مَنْ: بگو: چه کسی

حَرَّمَ: حرام نموده

زینَهَ اللّهِ: زینت خدا را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (427)

الَّتی اَخْرَجَ: که خارج کرده

لِعِبادِهِ: برای بندگانش

وَ الطَّیِّباتِ: و پاکیزه ها را

مِنَ الرِّزْقِ: از روزی؟

قُلْ هِیَ: بگو: آن

لِلَّذینَ: برای کسانی است که

امَنُوا فِی: ایمان آوردند در

الْحَیوهِ الدُّنْیا: زندگانی دنیا،

خالِصَهً: خالص

یَوْمَ الْقِیامَهِ: در روز قیامت.

کَذلِکَ: این چنین

نُفَصِّلُ: شرح می دهیم

ص:366

الاْیاتِ: آیات را

لِقَوْمٍ: برای قومی که

(428) جلد 8 سوره اعراف

یَعْلَمُونَ: می دانند.

55 اُدْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعا وَ خُفْیَهً اِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدینَ

اُدْعُوا: بخوانید

رَبَّکُمْ: پروردگارتان را

تَضَرُّعا: از روی تضرّع

وَ خُفْیَهً: و پنهانی،

اِنَّهُ: به درستی که او

لا یُحِبُّ: دوست ندارد

الْمُعْتَدینَ: تجاوزکاران را.

57 وَ هُوَ الَّذی یُرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْرا بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهِ حَتّیآ اِذا اَقَلَّتْ سَحابا ثِقالاً سُقْناهُ لِبَلَدٍ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (429)

ص:367

مَیِّتٍ فَاَنْزَلْنابِهِ الْماآءَ فَاَخْرَجْنا بِهِ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ کَذلِکَ نُخْرِجُ الْمَوْتی لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ

وَ هُوَ الَّذی: و فساد نکنید

یُرْسِلُ: می فرستد

الرِّیاحَ: بادها را

بُشْرا: مژده دهنده

بَیْنَ یَدَیْ: پیشاپیش

رَحْمَتِهِ: (باران) رحمتش،

حَتّی آ: تا

اِذا: آن هنگام که

اَقَلَّتْ: بردارند

سَحابا: ابری

ثِقالاً: سنگین ،

سُقْناهُ: می فرستیم آن را

(430) جلد 8 سوره اعراف

لِبَلَدٍ: برای سرزمینی

مَیِّتٍ: مرده،

ص:368

فَاَنْزَلْنا: پس نازل کردیم ما

بِهِ الْمآءَ: به وسیله آن آب را،

فَاَخْرَجْنا بِهِ: پس خارج کردیم به آن

مِنْ کُلِّ: از هر

الثَّمَراتِ: میوه ای.

کَذلِکَ: این چنین

نُخْرِجُ: خارج می کنیم

الْمَوْتی: مرده را،

لَعَلَّکُمْ: باشد که شما

تَذَکَّرُونَ: متذکّر شوید.

58 وَ الْبَلَدُ الطَّیِّبُ یَخْرُجُ نَباتُهُ بِاِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذی

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (431)

خَبُثَ لا یَخْرُجُ اِلاّ نَکِدا کَذلِکَ نُصَرِّفُ الاْیاتِ لِقَوْمٍ یَشْکُرُونَ

وَ الْبَلَدُ: و سرزمین

الطَّیِّبُ: پاکیزه

ص:369

یَخْرُجُ: خارج می شود

نَباتُهُ: گیاهش

بِاِذْنِ رَبِّهِ: به امر پروردگارش.

وَ الَّذی: و آن که

خَبُثَ: ناپاک است

لا یَخْرُجُ: خارج نمی شود

اِلاّ نَکِدا: مگر اندکی ناچیز.

کَذلِکَ: این چنین

نُصَرِّفُ: می گردانیم، بیان می کنیم

الاْیاتِ: آیات را

(432) جلد 8 سوره اعراف

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَشْکُرُونَ: شکرگزارند.

59 لَقَدْ اَرْسَلْنا نُوحا اِلی قَوْمِهِ فَقالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَکُمْ مِنْ اِلهٍ غَیْرُهُ اِنّیآ اَخافُ عَلَیْکُمْ عَذابَ یَوْمٍ عَظیمٍ

ص:370

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

اَرْسَلْنا: فرستادیم

نُوحا اِلی: نوح را به سوی

قَوْمِهِ: قومش،

فَقالَ: پس گفت:

یا قَوْمِ: ای قوم من!

اعْبُدُوا اللّهَ: پرستش کنید خدا را

ما لَکُمْ مِنْ: نیست برای شما هیچ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (433)

اِلهٍ غَیْرُهُ: اللهی مگر او،

اِنّی آ اَخافُ: همانا من می ترسم

عَلَیْکُمْ عَذابَ: بر شما از عذاب

یَوْمٍ عَظیمٍ: روزی بزرگ.

60 قالَ الْمَلاَءُ مِنْ قَوْمِهِ اِنّا لَنَریکَ فی ضَلالٍ مُبینٍ

قالَ الْمَلاَءُ: گفتند: بزرگان

مِنْ قَوْمِهِ: از قومش

ص:371

اِنّا: همانا ما

لَنَریکَ: هر آینه می بینیم تو را

فی ضَلالٍ: در گمراهی

مُبینٍ: آشکاری.

61 قالَ یا قَوْمِ لَیْسَ بی ضَلالَهٌ وَ لکِنّی رَسُولٌ

(434) جلد 8 سوره اعراف

مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ

قالَ: گفت:

یا قَوْمِ: ای قوم من!

لَیْسَ بی: نیست در من

ضَلالَهٌ: گمراهی ای

وَ لکِنّی: ولیکن من

رَسُولٌ مِنْ: فرستاده ای از جانب

رَبِّ الْعالَمینَ: پروردگار جهانیانم.

62 اُبَلِّغُکُمْ رِسالاتِ رَبّی وَ اَنْصَحُ لَکُمْ وَ اَعْلَمُ

ص:372

مِنَ اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

اُبَلِّغُکُمْ: ابلاغ می کنم به شما

رِسالاتِ: رسالت های

رَبّی: پروردگارم را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (435)

وَ اَنْصَحُ: و نصیحت می کنم

لَکُمْ: شما را،

وَ اَعْلَمُ: و می دانم

مِنَ اللّهِ: از خدا

ما لا تَعْلَمُونَ: چیزهایی که شما نمی دانید.

63 اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جاآءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَلی رَجُلٍ مِنْکُمْ لِیُنْذِرَکُمْ وَ لِتَتَّقُوا وَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ

اَوَ عَجِبْتُمْ: آیا تعجّب کرده اید

اَنْ جآءَکُمْ: از این که آمد شما را

ذِکْرٌ مِنْ: تذکّری از جانب

رَبِّکُمْ عَلی: پروردگارتان بر

ص:373

رَجُلٍ مِنْکُمْ: مردی از خودتان؟

لِیُنْذِرَکُمْ: تا بیم دهد شما را

(436) جلد 8 سوره اعراف

وَ لِتَتَّقُوا: و باید پرهیزگار شوید

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تُرْحَمُونَ: رحم کرده شوید.

64 فَکَذَّبُوهُ فَاَنْجَیْناهُ وَالَّذینَ مَعَهُ فِی الْفُلْکِ وَاَغْرَقْنَاالَّذینَ کَذَّبُوا بِاآیاتِناآ اِنَّهُمْ کانُوا قَوْما عَمینَ

فَکَذَّبُوهُ: پس تکذیب نمودند او را

فَاَنْجَیْناهُ: و نجات دادیم ما او را

وَ الَّذینَ مَعَهُ: و کسانی را که با او

فِی الْفُلْکِ: در کشتی بودند،

وَ اَغْرَقْنَا: و غرق نمودیم

الَّذینَ: کسانی را که

کَذَّبُوا: تکذیب کردند

بِآیاتِنآ: آیات ما را.

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (437)

ص:374

اِنَّهُمْ: به درستی که ایشان

کانُوا: بودند

قَوْما عَمینَ: مردمانی کوردل.

65 وَ اِلی عادٍ اَخاهُمْ هُودا قالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَکُمْ مِنْ اِلهٍ غَیْرُهُ اَفَلا تَتَّقُونَ

وَ اِلی عادٍ: و به سوی قوم عاد

اَخاهُمْ: برادرشان

هُودا: هود را (فرستادیم).

قالَ یا قَوْمِ: گفت: ای قوم من!

اعْبُدُوا: پرستش کنید

اللّهَ: خدا را

ما لَکُمْ: نیست برای شما

مِنْ اِلهٍ: هیچ الهی

(438) جلد 8 سوره اعراف

غَیْرُهُ: غیر از او.

اَفَلا تَتَّقُونَ: آیا پس پرهیزکاری نمی کنید؟

ص:375

66 قالَ الْمَلاَءُ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ اِنّا لَنَریکَ فی سَفاهَهٍ وَ اِنّا لَنَظُنُّکَ مِنَ الْکاذِبینَ

قالَ: گفتند:

الْمَلاَءُ: بزرگان (اشراف)

الَّذینَ کَفَرُوا: که کافر بودند

مِنْ قَوْمِهِ: از قومش

اِنّا: همانا ما

لَنَریکَ: هر آینه می بینیم تو را

فی سَفاهَهٍ: در بی خردی، نادانی

وَ اِنّا: و همانا ما

لَنَظُنُّکَ: مسلّما می پنداریم تو را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (439)

مِنَ الْکاذِبینَ: که از دروغگویانی.

67 قالَ یا قَوْمِ لَیْسَ بی سَفاهَهٌ وَ لکِنّی رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ

قالَ: گفت:

یا قَوْمِ: ای قوم من!

ص:376

لَیْسَ بی: نیست در من

سَفاهَهٌ: سفاهتی، نادانی ای

وَ لکِنّی: ولیکن من

رَسُولٌ: فرستاده ای

مِنْ رَبِّ: از جانب پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیانم.

68 اُبَلِّغُکُمْ رِسالاتِ رَبّی وَ اَنَا لَکُمْ ناصِحٌ اَمینٌ

(440) جلد 8 سوره اعراف

اُبَلِّغُکُمْ: ابلاغ می کنم به شما

رِسالاتِ: رسالت های

رَبّی: پروردگارم را

وَ اَنَا لَکُمْ: و من برای شما

ناصِحٌ: نصیحت کننده امینم.

69 اَوَ عَجِبْتُمْ اَنْ جاآءَکُمْ ذِکْرٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَلی رَجُلٍ مِنْکُمْ لِیُنْذِرَکُمْ وَ اذْکُرُوا اِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاآءَ مِنْ

ص:377

بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَکُمْ فِی الْخَلْقِ بَصْطَهً فَاذْکُرُوآا الاآءَ اللّهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ

اَوَ عَجِبْتُمْ: آیا تعجب کردید

اَنْ جآءَکُمْ: از این که آمد شما را

ذِکْرٌ مِنْ: تذکری از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (441)

عَلی رَجُلٍ: بر مردی

مِنْکُمْ: از خودتان

لِیُنْذِرَکُمْ: تا بیم دهد شما را؟

وَ اذْکُرُوا: و به یاد آورید

اِذْ: هنگامی که

جَعَلَکُمْ: قرار داد شما را

خُلَفآءَ مِنْ: جانشینانی از

بَعْدِ قَوْمِ: بعد قوم

نُوحٍ: نوح

ص:378

وَ زادَکُمْ: و زیاد کرد شما را، گسترش داد شما را

فِی الْخَلْقِ: در آفرینش

بَصْطَهً: از نظر جثّه، از نظر توانایی.

فَاذْکُرُوآا: پس به یاد آورید

الاآءَ اللّهِ: نعمت های خدا را

(442) جلد 8 سوره اعراف

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تُفْلِحُونَ: رستگار شوید.

70 قالُوآا اَجِئْتَنا لِنَعْبُدَ اللّهَ وَحْدَهُ وَ نَذَرَ ما کانَ یَعْبُدُ اباآؤُنا فَأْتِنا بِما تَعِدُناآ اِنْ کُنْتَ مِنَ الصّادِقینَ

قالُوآا: گفتند:

اَجِئْتَنا: آیا آمده ای به سوی ما

لِنَعْبُدَ: تا بپرستیم

اللّهَ وَحْدَهُ: خدای یگانه را

وَ نَذَرَ: و رها کنیم

ص:379

ما کانَ یَعْبُدُ: آن چه را می پرستیدند

ابآؤُنا: پدران ما؟

فَأْتِنا: پس بیاور برای ما

بِما تَعِدُنآ: آن چه وعده می دهی به ما،

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (443)

اِنْ کُنْتَ: اگر هستی

مِنَ الصّادِقینَ: از راستگویان.

71 قالَ قَدْ وَقَعَ عَلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ رِجْسٌ وَ غَضَبٌ اَتُجادِلُونَنی فی اَسْماآءٍ سَمَّیْتُمُوهاآ اَنْتُمْ وَ اباآؤُکُمْ مانَزَّلَ اللّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ فَانْتَظِرُوآا اِنّی مَعَکُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرینَ

قالَ قَدْ: گفت: به تحقیق

وَقَعَ عَلَیْکُمْ: واقع شده بر شما

مِنْ رَبِّکُمْ: از جانب پروردگارتان

رِجْسٌ: پلیدی، عذاب

ص:380

وَ غَضَبٌ: و غضب.

اَتُجادِلُونَنی: آیا مجادله می کنید با من

فی اَسْمآءٍ: در مورد نام هایی که

(444) جلد 8 سوره اعراف

سَمَّیْتُمُوهآ: نام گذاری کرده اید آن ها را

اَنْتُمْ وَ: شما و

ابآؤُکُمْ: پدرانتان (برای بت ها؟!)

ما نَزَّلَ: (در حالی که) نازل نکرده

اللّهُ: خداوند

بِها مِنْ سُلْطانٍ: (درباره) آن هیچ حجّتی،

فَانْتَظِرُوآا: پس منتظر باشید

اِنّی مَعَکُمْ: که همانا من با شما

مِنَ الْمُنْتَظِرینَ: از منتظرانم.

72 فَاَنْجَیْناهُ وَالَّذینَ مَعَهُ بِرَحْمَهٍ مِنّا وَ قَطَعْنا دابِرَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِاآیاتِنا وَ ما کانُوا مُؤْمِنینَ

ص:381

فَاَنْجَیْناهُ: پس نجات دادیم او را

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (445)

مَعَهُ بِرَحْمَهٍ: با او بودند به رحمتی

مِنّا: از جانب خودمان،

وَ قَطَعْنا: و قطع کردیم

دابِرَ: ریشه، نسل

الَّذینَ: کسانی را که

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

بِآیاتِنا: آیات ما را،

وَ ما کانُوا: و نبودند

مُؤْمِنینَ: مؤمن.

73 وَ اِلی ثَمُودَ اَخاهُمْ صالِحاقالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَکُمْ مِنْ اِلهٍ غَیْرُهُ قَدْجاآءَتْکُمْ بَیِّنَهٌ مِنْ رَبِّکُمْ هذِهِ ناقَهُ اللّهِ لَکُم ایَهً فَذَرُوها تَأْکُلْ فیاَرْضِ اللّهِ

ص:382

وَ لا تَمَسُّوها بِسُوآءٍ فَیَأْخُذَکُمْ عَذابٌ اَلیمٌ

(446) جلد 8 سوره اعراف

وَ اِلی ثَمُودَ: و به سوی (قوم) ثمود

اَخاهُمْ: برادرشان

صالِحا: صالح را (فرستادیم).

قالَ یا قَوْمِ: گفت: ای قوم من!

اعْبُدُوا: عبادت کنید

اللّهَ: خدا را

ما لَکُمْ مِنْ: نیست برای شما هیچ

اِلهٍ غَیْرُهُ: خدایی غیر از او.

قَدْ: به تحقیق

جآءَتْکُمْ: آمد شما را

بَیِّنَهٌ: دلیل روشنی

مِنْ: از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان.

هذِهِ ناقَهُ: این شترِ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (447)

ص:383

اللّهِ: خدا،

لَکُم: برای شما

ایَهً: معجزه ای است،

فَذَرُوها: پس رهایش کنید

تَأْکُلْ فی: تا بخورد در

اَرْضِ اللّهِ: زمین خدا.

وَ لا تَمَسُّوها: و آزار نرسانید به آن

بِسُوآءٍ: به بدی،

فَیَأْخُذَکُمْ: پس می گیرد شما را

عَذابٌ اَلیمٌ: به عذابی دردناک.

74 وَ اذْکُرُوآا اِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاآءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ وَ بَوَّأَکُمْ فِی الاَْرْضِ تَتَّخِذوُنَ مِنْ سُهُولِها قُصُورا وَ تَنْحِتوُنَ الْجِبالَ بُیُوتا فَاذْکُرُوآا الاآءَ اللّهِ

(448) جلد 8 سوره اعراف

وَ لاتَعْثَوْا فِی الاَْرْضِ مُفْسِدینَ

ص:384

وَ اذْکُرُوآ ا: و به یاد آورید

اِذْ: هنگامی که

جَعَلَکُمْ: قرار داد شما را

خُلَفآءَ: جانشینان

مِنْ بَعْدِ عادٍ: از بعد قوم عاد

وَ بَوَّأَکُمْ: و مستقر ساخت شما را

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

تَتَّخِذوُنَ: می گیرید، می سازید

مِنْ سُهُولِها: در دشت هایش

قُصُورا: قصرها،

وَ تَنْحِتوُنَ: و می تراشید

الْجِبالَ: از کوه ها

بُیُوتا: خانه هایی.

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (449)

فَاذْکُرُوآ ا: پس به یاد آورید

الاآءَ اللّهِ: نعمت های خدا را

ص:385

وَ لا تَعْثَوْا: و سرکشی نکنید

فِی الاَْرْضِ: در زمین

مُفْسِدینَ: در حالی که مفسد هستید.

75 قالَ الْمَلاَءُ الَّذینَ اسْتَکْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذینَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ امَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُونَ اَنَّ صالِحا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قالُواآ اِنّا بِماآ اُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

قالَ: گفتند:

الْمَلاَءُ: بزرگان و اشراف،

الَّذینَ: کسانی که

اسْتَکْبَرُوا: استکبار ورزیدند

مِنْ قَوْمِهِ: از قومش،

(450) جلد 8 سوره اعراف

لِلَّذینَ: به کسانی که

اسْتُضْعِفُوا: ضعیف شده بودند،

لِمَنْ: به آنان که

ص:386

امَنَ: ایمان آوردند

مِنْهُمْ: از ایشان

اَتَعْلَمُونَ: آیا می دانید (یقین دارید)

اَنَّ صالِحا: که همانا صالح

مُرْسَلٌ: فرستاده ای

مِنْ رَبِّهِ: از جانب پروردگارش است؟

قالُوآ اِنّا: گفتند: همانا ما

بِمآ اُرْسِلَ: به آن چه رسالت یافته

بِهِ مُؤْمِنُونَ: به آن مؤمنیم.

76 قالَ الَّذینَ اسْتَکْبَرُوآا اِنّا بِالَّذیآ امَنْتُمْ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (451)

بِهِ کافِرُونَ

قالَ الَّذینَ: گفتند: کسانی که

اسْتَکْبَرُوآ ا: تکبّر ورزیدند

اِنّا بِالَّذیآ: همانا ما به آن چه

ص:387

امَنْتُمْ بِهِ: ایمان آوردید شما به آن،

کافِرُونَ: کافریم.

77 فَعَقَرُوا النّاقَهَ وَ عَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَ قالُوا یا صالِحُ ائْتِنا بِما تَعِدُناآ اِنْ کُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلینَ

فَعَقَرُوا: پس پی کردند، کشتند

النّاقَهَ: ناقه را، شتر را

وَ عَتَوْا: و سرپیچیی کردند

عَنْ اَمْرِ: از امر

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

(452) جلد 8 سوره اعراف

وَ قالُوا: و گفتند:

یا صالِحُ: ای صالح !

ائْتِنا: بیاور

بِما: آن چه را

تَعِدُنآ: وعده می دهی به ما

ص:388

اِنْ کُنْتَ: اگر هستی

مِنَ الْمُرْسَلینَ: از فرستادگان.

78 فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَهُ فَاَصْبَحُوا فی دارِهِمْ جاثِمینَ

فَاَخَذَتْهُمُ: پس گرفت ایشان را

الرَّجْفَهُ: زلزله،

فَاَصْبَحُوا: پس صبح کردند

فی دارِهِمْ: در خانه شان

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (453)

جاثِمینَ: (در حالی که) جسم شان بی جان بود.

79 فَتَوَلّی عَنْهُمْ وَ قالَ یا قَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُکُمْ رِسالَهَ رَبّی وَ نَصَحْتُ لَکُمْ وَ لکِنْ لاتُحِبُّونَ النّاصِحینَ

فَتَوَلّی: پس روی گرداند

ص:389

عَنْهُمْ: از ایشان،

وَ قالَ: و گفت:

یا قَوْمِ: ای قوم من!

لَقَد:ْ هر آینه به تحقیق

اَبْلَغْتُکُمْ: ابلاغ کردم به شما

رِسالَهَ: رسالت

رَبّی: پروردگارم را

وَ نَصَحْتُ: و نصیحت کردم

(454) جلد 8 سوره اعراف

لَکُمْ: به شما

وَ لکِنْ: ولیکن

لا تُحِبُّونَ: شما دوست ندارید

النّاصِحینَ: نصیحت کنندگان را.

85 وَ اِلی مَدْیَنَ اَخاهُمْ شُعَیْبا قالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَکُمْ مِنْ اِلهٍ غَیْرُهُ قَدْجاآءَتْکُمْ بَیِّنَهٌ

ص:390

مِنْ رَبِّکُمْ فَاَوْفُواالْکَیْلَ وَ الْمیزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النّاسَ اَشْیاآءَهُمْ وَ لاتُفْسِدُوا فِی الاَْرْضِ بَعْدَ اِصْلاحِها ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ

وَ اِلی مَدْیَنَ:و به سوی تو مدین

اَخاهُمْ: برادرشان

شُعَیْبا: شعیب را (فرستادیم).

قالَ: گفت:

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (455)

یا قَوْمِ: ای قوم من

اعْبُدُوا: پرستش کنید

اللّهَ: خدا را

ما لَکُمْ: نیست برای شما

مِنْ اِلهٍ: هیچ خدایی

غَیْرُهُ: غیر از او،

قَدْ: به تحقیق

جآءَتْکُمْ: آمد شما را

ص:391

بَیِّنَهٌ: دلیل روشنی

مِنْ: از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان.

فَاَوْفُوا: پس وفاکنید، ادا کنید

الْکَیْلَ: پیمانه

وَ الْمیزانَ: و وزن را،

(456) جلد 8 سوره اعراف

وَ لا تَبْخَسُوا: و نکاهید، کم نکنید

النّاسَ: از مردم

اَشْیآءَهُمْ: چیزهایشان را

وَ لاتُفْسِدُوا: و فساد نکنید

فِی الاَْرْضِ: در زمین

بَعْدَ: بعد

اِصْلاحِها: اصلاحش.

ذلِکُمْ خَیْرٌ: این بهتر است

لَکُمْ: برای شما

اِنْ کُنْتُمْ: اگر باشید

ص:392

مُؤْمِنینَ: مؤمن.

86 وَ لا تَقْعُدُوا بِکُلِّ صِراطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبیلِ اللّهِ مَنْامَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهاعِوَجا وَاذْکُرُواآ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (457)

اِذْ کُنْتُمْ قَلیلاً فَکَثَّرَکُمْ وَ انْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الْمُفْسِدینَ

وَ لا تَقْعُدُوا: و ننشینید

بِکُلِّ: بر سر هر

صِراطٍ: راهی که

تُوعِدُونَ: وعده دهید

وَ تَصُدُّونَ: و بازدارید

عَنْ سَبیلِ: از راه

اللّهِ: خدا

مَنْ: کسی را که

امَنَ بِهِ: ایمان آورده به آن

وَ تَبْغُونَها: و طلب کنید آن را، و نشان دهید آن را

ص:393

عِوَجا: کج و معوج، منحرف.

وَ اذْکُرُوآ: و به یاد آورید

(458) جلد 8 سوره اعراف

اِذْ: هنگامی را که

کُنْتُمْ: بودید

قَلیلاً: (افراد) کمی،

فَکَثَّرَکُمْ: پس فزونی داد شما را.

وَ انْظُرُوا: و بنگرید

کَیْفَ کانَ: چگونه بود

عاقِبَهُ: عاقبت

الْمُفْسِدینَ: فساد کنندگان.

87 وَ اِنْ کانَ طاآئِفَهٌ مِنْکُمْ امَنُوا بِالَّذیآ اُرْسِلْتُ بِهِ وَ طاآئِفَهٌ لَمْ یُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتّی یَحْکُمَ اللّهُ بَیْنَنا وَ هُوَ خَیْرُ الْحاکِمینَ

وَ اِنْ کانَ: و اگر بود

طآئِفَهٌ: طایفه ای

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (459)

ص:394

مِنْکُمْ: از شما

امَنُوا: که ایمان آورده اند

بِالَّذیآ: به آن چه

اُرْسِلْتُ: فرستاده شده ام

بِهِ: به آن

وَ طآئِفَهٌ: و طایفه ای

لَمْ یُؤْمِنُوا: ایمان نیاورده اند،

فَاصْبِرُوا: پس صبر کنید

حَتّی: تا

یَحْکُمَ: حکم کند، داوری کند

اللّهُ: خداوند

بَیْنَنا: بین ما،

وَ هُوَ: و او

خَیْرُ: بهترین

(460) جلد 8 سوره اعراف

الْحاکِمینَ: داوران است.

«پایان جزء 8»

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (461)

ص:395

88 قالَ الْمَلاَءُالَّذینَ اسْتَکْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّکَ یا شُعَیْبُ وَ الَّذینَ امَنُوا مَعَکَ مِنْ قَرْیَتِناآ اَوْ لَتَعُودُنَّ فی مِلَّتِنا قالَ اَوَ لَوْ کُنّا کارِهینَ

قالَ: گفتند:

الْمَلاَءُ: بزرگان، اشراف،

الَّذینَ: کسانی که

اسْتَکْبَرُوا: تکبّر ورزیدند

مِنْ قَوْمِهِ: از قومش،

لَنُخْرِجَنَّکَ: هر آینه حتما خارج می کنیم تو را

یا شُعَیْبُ: ای شعیب!

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

امَنُوا: ایمان آوردند

مَعَکَ: با تو،

مِنْ قَرْیَتِنآ: از آبادی و شهرمان

(462) جلد 9 سوره اعراف

اَوْ لَتَعُودُنَّ: یا بازگردید

فی مِلَّتِنا: به آئین ما.

ص:396

قالَ اَوَ لَوْ کُنّا: گفت: آیا و اگر چه

کارِهینَ: اکراه داشته باشیم؟

89 قَدِ افْتَرَیْنا عَلَی اللّهِ کَذِبا اِنْ عُدْنا فی مِلَّتِکُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّانَا اللّهُ مِنْها وَ ما یَکُونُ لَناآ اَنْ نَعُودَ فیهاآ اِلاّ اَنْ یَشاآءَ اللّهُ رَبُّنا وَسِعَ رَبُّنا کُلَّ شَیْ ءٍ عِلْما عَلَی اللّهِ تَوَکَّلْنا رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنا وَ بَیْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَیْرُ الْفاتِحینَ

قَدِ: به تحقیق

افْتَرَیْنا: افترا زده ایم

عَلَی اللّهِ: به خدا

کَذِبا: دروغی را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (463)

اِنْ عُدْنا: اگر بازگردیم

فی مِلَّتِکُمْ: به آئین شما

بَعْدَ اِذْ: بعد از آن که

نَجّانَا: نجات بخشیده ما را

ص:397

اللّهُ: خداوند

مِنْها: از آن.

وَ ما یَکُونُ: و نباشد

لَنآ اَنْ: بر ما این که

نَعُودَ فیهآ: بازگردیم به آن،

اِلاّ اَنْ: مگر این که

یَشآءَ: بخواهد

اللّهُ: خدایی که

رَبُّنا: پروردگار ماست.

وَسِعَ: وسعت دارد

(464) جلد 9 سوره اعراف

رَبُّنا: پروردگار ما

کُلَّ شَیْ ءٍ: به همه چیز

عِلْما: از نظر علم .

عَلَی اللّهِ: بر خدا

تَوَکَّلْنا: توکّل کرده ایم ما.

رَبَّنَا: پروردگارا

ص:398

افْتَحْ: بگشای، داوری کن

بَیْنَنا: بین ما

وَ بَیْنَ قَوْمِنا: و بین قوم ما

بِالْحَقِّ: به حق

وَ اَنْتَ خَیْرُ:و تو بهترین

الْفاتِحینَ: داورانی.

90 وَ قالَ الْمَلاَءُ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (465)

لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَیْبا اِنَّکُمْ اِذا لَخاسِرُونَ

وَ قالَ: و گفتند:

الْمَلاَءُ: بزرگان، اشراف،

الَّذینَ: آنان که

کَفَرُوا: کافر بودند

مِنْ قَوْمِهِ: از قومش

لَئِنِ: هر آینه اگر

اتَّبَعْتُمْ: پیروی کنید

ص:399

شُعَیْبا: شعیب را

اِنَّکُمْ: همانا شما

اِذا: در آن هنگام

لَخاسِرُونَ: حتما از زیانکاران خواهید بود.

91 فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَهُ فَاَصْبَحُوافیدارِهِمْ جاثِمینَ

(466) جلد 9 سوره اعراف

فَاَخَذَتْهُمُ: پس گرفت آن ها را

الرَّجْفَهُ: زلزله

فَاَصْبَحُوا: پس صبح کردند

فی دارِهِمْ: در خانه شان

جاثِمینَ: (در حالی که) بی جان بودند.

92 اَلَّذینَ کَذَّبُوا شُعَیْبا کَأَنْ لَمْ یَغْنَوْا فیهَاالَّذینَ کَذَّبُوا شُعَیْبا کانُوا هُمُ الْخاسِرینَ

اَلَّذینَ: کسانی که

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

ص:400

شُعَیْبا: شعیب را

کَأَنْ لَمْ یَغْنَوْا: گویی ساکن نبودند

فیهَا: در آن (خانه ها).

الَّذینَ: کسانی که

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (467)

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

شُعَیْبا: شعیب را

کانُوا هُمُ: بودند ایشان

الْخاسِرینَ: زیانکار.

93 فَتَوَلّی عَنْهُمْ وَ قالَ یا قَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُکُمْ رِسالاتِ رَبّی وَ نَصَحْتُ لَکُمْ فَکَیْفَ اسی عَلی قَوْمٍ کافِرینَ

فَتَوَلّی: پس روی گرداند

عَنْهُمْ: از ایشان

وَ قالَ: و گفت:

یا قَوْمِ: ای قوم من!

ص:401

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

اَبْلَغْتُکُمْ: ابلاغ کردم به شما

(468) جلد 9 سوره اعراف

رِسالاتِ: رسالات، پیغام های

رَبّی: پروردگارم را،

وَ نَصَحْتُ: و نصیحت نمودم

لَکُمْ: شما را،

فَکَیْفَ: پس چگونه

اسی عَلی: تأسّف بخورم بر

قَوْمٍ: قومی

کافِرینَ: کافر؟

94 وَ ماآ اَرْسَلْنا فی قَرْیَهٍ مِنْ نَبِیٍّ اِلاّ اَخَذْناآ اَهْلَها بِالْبَأْساآءِ وَ الضَّرّاآءِ لَعَلَّهُمْ یَضَّرَّعُونَ

وَ مآ اَرْسَلْنا: و نفرستادیم ما

فی قَرْیَهٍ: در آبادی ای

مِنْ نَبِیٍّ: هیچ پیامبری را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (469)

ص:402

اِلاّ: مگر

اَخَذْنآ: که گرفتیم، گرفتار نمودیم

اَهْلَها: اهلش را

بِالْبَأْسآءِ: به سختی

وَ الضَّرّآءِ: و خسارت، ضرر

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

یَضَّرَّعُونَ: تضرّع کنند، زاری کنند، (به خود آیند).

95 ثُمَّ بَدَّلْنا مَکانَ السَّیِّئَهِ الْحَسَنَهَ حَتّی عَفَوْا وَ قالُوا قَدْ مَسَّ اباآءَنَا الضَّرّاآءُ وَ السَّرّاآءُ فَاَخَذْناهُمْ بَغْتَهً وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ

ثُمَّ: سپس

بَدَّلْنا: تبدیل نمودیم

مَکانَ: جای

(470) جلد 9 سوره اعراف

السَّیِّئَهِ: بدی را

الْحَسَنَهَ: به خوبی

ص:403

حَتّی عَفَوْا: تا فزونی گرفتند

وَ قالُوا: و گفتند:

قَدْ مَسَّ: به تحقیق رسید

ابآءَنَا: به پدران ما

الضَّرّآءُ: سختی

وَ السَّرّآءُ: و خسارت،

فَاَخَذْناهُمْ: پس گرفتیم ما ایشان را

بَغْتَهً: ناگهان، ناگهانی

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

لا یَشْعُرُونَ: غافل بودند، درک نداشتند.

96 وَ لَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُریآ امَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (471)

عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماآءِ وَ الاَْرْضِ وَ لکِنْ کَذَّبُوا فَاَخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ

وَ لَوْ اَنَّ: و اگر این که

اَهْلَ: اهل

ص:404

الْقُریآ: شهرها، آبادی ها

امَنُوا: ایمان آورده

وَ اتَّقَوْا: و پرهیزکاری کرده بودند،

لَفَتَحْنا: هر آینه می گشودیم

عَلَیْهِمْ: برایشان

بَرَکاتٍ: برکت هایی

مِنَ السَّمآءِ: از آسمان

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ لکِنْ: ولیکن

کَذَّبُوا: تکذیب کردند،

(472) جلد 9 سوره اعراف

فَاَخَذْناهُمْ: پس گرفتیم ما ایشان را

بِما: به آن چه

کانُوا یَکْسِبُونَ: کسب می کردند.

97 اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُریآ اَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا بَیاتا وَ هُمْ نآئِمُونَ

ص:405

اَفَاَمِنَ: آیا پس ایمن هستند

اَهْلُ الْقُریآ: اهل شهرها

اَنْ یَأْتِیَهُمْ: که بیاید ایشان را

بَأْسُنا بَیاتا: عذاب ما شبانه

وَهُمْ ناآئِمُونَ: در حالی که ایشان در خوابند؟

98 اَوَ اَمِنَ اَهْلُ الْقُریآ اَنْ یَأْتِیَهُمْ بَأْسُنا ضُحًی وَهُمْ یَلْعَبُونَ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (473)

اَوَ اَمِنَ: و آیا ایمن هستند

اَهْلُ الْقُری آ: اهل آبادی ها

اَنْ یَأْتِیَهُمْ: این که بیاید ایشان را

بَأْسُنا: عذاب ما

ضُحًی: روز، نیمروز

وَ هُمْ یَلْعَبُونَ: در حالی که ایشان بازی می کنند؟

99 اَفَاَمِنُوا مَکْرَ اللّهِ فَلایَأْمَنُ مَکْرَاللّهِ اِلاَّ الْقَوْمُ

ص:406

الْخاسِرُونَ

اَفَاَمِنُوا: آیا پس ایمن هستند

مَکْرَ: از مکر

اللّهِ: خدا؟

فَلا یَأْمَنُ: پس ایمن نمی شوند

مَکْرَ: از مکر

(474) جلد 9 سوره اعراف

اللّهِ: خدا

اِلاَّ الْقَوْمُ: مگر قوم

الْخاسِرُونَ: زیانکار.

146 سَاَصْرِفُ عَنْ ایاتِیَ الَّذینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الاَْرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ اِنْ یَرَوْا کُلَّ ایَهٍ لا یُؤْمِنُوا بِها وَ اِنْ یَرَوْا سَبیلَ الرُّشْدِ لا یَتَّخِذوُهُ سَبیلاً وَ اِنْ یَرَوْا سَبیلَ الْغَیِّ یَتَّخِذوُهُ سَبیلاً ذلِکَ بِاَنَّهُمْ کَذَّبُوا بِاآیاتِنا وَ کانُوا عَنْها غافِلینَ

سَاَصْرِفُ: به زودی منصرف خواهم کرد

ص:407

عَنْ ایاتِیَ: از آیاتم

الَّذینَ: کسانی را که

یَتَکَبَّرُونَ: تکبّر می ورزند

فِی الاَْرْضِ: در زمین

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (475)

بِغَیْرِ الْحَقِّ: به ناحق،

وَ اِنْ یَرَوْا: و اگر ببینند

کُلَّ ایَهٍ: هر آیه ای را، هر نشانه ای را

لا یُؤْمِنُوا: ایمان نمی آورند

بِها: به آن

وَ اِنْ یَرَوْا: و اگر ببینند

سَبیلَ: راه

الرُّشْدِ: رشد را، کمال را،

لا یَتَّخِذوُهُ: نمی گیرند آن را

سَبیلاً: نمی گیرند آن را

وَ اِنْ یَرَوْا: و اگر ببینند

سَبیلَ: راه

ص:408

الْغَیِّ: ستم را، گمراهی را

یَتَّخِذوُهُ: می گیرند آن را

(476) جلد 9 سوره اعراف

سَبیلاً: راه و روشی.

ذلِکَ: این،

بِاَنَّهُمْ: به آن جهت است که آن ها

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

بِآیاتِنا: آیات ما را

وَ کانُوا: و بودند

عَنْها: از آن

غافِلینَ: غافل.

147 وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِاآیاتِنا وَ لِقاآءِ الاْخِرَهِ حَبِطَتْ اَعْمالُهُمْ هَلْ یُجْزَوْنَ اِلاّ ما کانُوا یَعْمَلُونَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

بِآیاتِنا: آیات ما را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (477)

ص:409

وَ لِقآءِ: و دیدار

الاْخِرَهِ: آخرت را،

حَبِطَتْ: نابود شد، تباه شد

اَعْمالُهُمْ: اعمالشان.

هَلْ: آیا

یُجْزَوْنَ: پاداش داده می شوند

اِلاّ ما: جز به آن چه

کانُوا یَعْمَلُونَ: عمل می کردند؟

157 اَلَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الاُْمِّیَّ الَّذی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبا عِنْدَهُمْ فِی التَّوْریهِ وَ الاِْنْجیلِ یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهیهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّباتِ وَ یُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبائِثَ وَ یَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَالاَْغْلالَ الَّتی کانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذینَ

(478) جلد 9 سوره اعراف

امَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذیآ اُنْزِلَ مَعَهُ اوُلآئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

ص:410

اَلَّذینَ: آن کسانی که

یَتَّبِعُونَ: پیروی می کنند

الرَّسُولَ: ار رسول

النَّبِیَّ: پیامبری

الاُْمِّیَّ: درس نخوانده،

الَّذی: آن که

یَجِدُونَهُ: می یابند (وصف) او را

مَکْتُوبا: نوشته شده

عِنْدَهُمْ: نزدشان

فِی التَّوْریهِ: در تورات

وَ الاِْنْجیلِ: و انجیل،

یَأْمُرُهُمْ: فرمان می دهد آن ها را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (479)

بِالْمَعْرُوفِ: به معروف، خوبی

وَ یَنْهیهُمْ: و نهی می کند آن ها را

عَنِ الْمُنْکَرِ: از منکر، بدی

وَ یُحِلُّ: و حلال می کند

ص:411

لَهُمُ: برای آن ها

الطَّیِّباتِ: پاکیزه ها را،

وَ یُحَرِّمُ: و حرام می کند

عَلَیْهِمُ: بر آن ها

الْخَبائِثَ: ناپاکی ها، پلیدی ها را،

وَ یَضَعُ: و برمی دارد

عَنْهُمْ: از ایشان

اِصْرَهُمْ: بارهای سنگین شان

وَ الاَْغْلالَ: و زنجیرهایی را

الَّتی کانَتْ: که بود

(480) جلد 9 سوره اعراف

عَلَیْهِمْ: برایشان.

فَالَّذینَ: پس کسانی که

امَنُوا بِهِ: ایمان آوردند به او

وَ عَزَّرُوهُ: و حمایتش کردند

وَ نَصَرُوهُ: و یاریش نمودند

وَ اتَّبَعُوا: و پیروی کردند

ص:412

النُّورَ الَّذیآ: نوری را که

اُنْزِلَ: نازل شد

مَعَهُ: با او،

اوُلآئِکَ: آنان

هُمُ الْمُفْلِحُونَ: ایشانند رستگاران.

158 قُلْ یااَیُّهَاالنّاسُ اِنّیرَسُولُ اللّهِ اِلَیْکُمْ جَمیعا نِ الَّذی لَهُ مُلْکُ السَّمواتِ وَالاَْرْضِ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ یُحْیی

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (481)

وَیُمیتُ فَاآمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ النَّبِیِّ الاُْمِّیِّ الَّذی یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ کَلِماتِهِ وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ

قُلْ یا اَیُّهَا: بگو: ای

النّاسُ: مردم!

اِنّی: همانا من

رَسُولُ اللّهِ: فرستاده خدا

اِلَیْکُمْ: به سوی شما

جَمیعا: همگی، هستم

ص:413

الَّذی: آن که

لَهُ مُلْکُ: برای اوست حکومت

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین.

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او،

(482) جلد 9 سوره اعراف

یُحْیی: زنده می کند

وَ یُمیتُ: و می میراند.

فَآمِنُوا: پس ایمان بیاورید

بِاللّهِ: به خدا

وَ رَسُولِهِ: و فرستاده اش،

النَّبِیِّ: پیامبر

الاُْمِّیِّ: درس نخوانده

الَّذی یُؤْمِنُ: که ایمان دارد

بِاللّهِ: به خدا

وَ کَلِماتِهِ: و کلماتش

ص:414

وَ اتَّبِعُوهُ: و پیروی نمایید او را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَهْتَدُونَ: هدایت یابید.

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (483)

163 وَ اسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْیَهِ الَّتی کانَتْ حاضِرَهَ الْبَحْرِ اِذْ یَعْدُونَ فِی السَّبْتِ اِذْ تَأْتِیِهِمْ حیتانُهُمْ یَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعا وَ یَوْمَ لایَسْبِتُونَ لا تَأْتِیِهِمْ کَذلِکَ نَبْلُوهُمْ بِما کانُوا یَفْسُقُونَ

وَ اسْأَلْهُمْ: و سؤال کن از آن ها

عَنِ الْقَرْیَهِ: از شهری

الَّتی کانَتْ: که بود

حاضِرَهَ: نزدیک، ساحل

الْبَحْرِ: دریا،

اِذْ: هنگامی که

یَعْدُونَ: تجاوز کردند

فِی السَّبْتِ: در روز شنبه

ص:415

اِذْ تَأْتِیِهِمْ: هنگامی که می آمدند

حیتانُهُمْ: ماهیانشان

(484) جلد 9 سوره اعراف

یَوْمَ سَبْتِهِمْ: در روز شنبه

شُرَّعا: آشکارا، پدیدار،

وَ یَوْمَ: و روزی که

لا یَسْبِتُونَ: غیر شنبه بود

لا تَأْتِیِهِمْ: نمی آمدند.

کَذلِکَ: این چنین

نَبْلُوهُمْ: آزمایش می کنیم آن ها را

بِما: به خاطر

کانُوا یَفْسُقُونَ: نافرمانی که می نمودند.

164 وَ اِذْ قالَتْ اُمَّهٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْما نِ اللّهُ مُهْلِکُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذابا شَدیدا قالُوا مَعْذِرَهً اِلی رَبِّکُمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ

وَ اِذْ: و هنگامی که

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (485)

ص:416

قالَتْ: گفتند:

اُمَّهٌ مِنْهُمْ: گروهی از آن ها

لِمَ تَعِظُونَ: چرا پند می دهید

قَوْما: قومی را که

اللّهُ: خداوند

مُهْلِکُهُمْ: هلاک کننده آن ها

اَوْ مُعَذِّبُهُمْ: یا عذاب کننده آن هاست

عَذابا: به عذابی

شَدیدا: شدید؟

قالُوا: گفتند:

مَعْذِرَهً: معذرتی

اِلی رَبِّکُمْ: به سوی پروردگارتان

وَ لَعَلَّهُمْ: و شاید آن ها

یَتَّقُونَ: تقوی پیشه کنند.

(486) جلد 9 سوره اعراف

165 فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ اَنْجَیْنَا الَّذینَ یَنْهَوْنَ

ص:417

عَنِ السُّوءِآ وَ اَخَذْنَا الَّذینَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئیسٍ بِما کانُوا یَفْسُقُونَ

فَلَمّا: پس وقتی که

نَسُوا: فراموش نمودند

ما: آن چه را که

ذُکِّرُوا: یادآور شده بودند

بِهِ: به آن،

اَنْجَیْنَا: نجات دادیم

الَّذینَ: کسانی را که

یَنْهَوْنَ: نهی می کردند

عَنِ السُّوءِآ: از بدی،

وَ اَخَذْنَا: و گرفتیم

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (487)

الَّذینَ: کسانی را که

ظَلَمُوا: ظلم کردند،

بِعَذابٍ: به عذابی

بَئیسٍ: شدید، سخت،

ص:418

بِما: به خاطر این که

کانُوا یَفْسُقُونَ: نافرمانی می کردند.

166 فَلَمّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ کُونُوا قِرَدَهً خاسِئینَ

فَلَمّا: پس وقتی که

عَتَوْا: سرپیچی کردند

عَنْ ما: از آن چه

نُهُوا: نهی شده بودند

عَنْهُ: از آن،

(488) جلد 9 سوره اعراف

قُلْنا: گفتیم:

لَهُمْ: به ایشان

کُونُوا: بشوید

قِرَدَهً: بوزینگانی

خاسِئینَ: طرد شده، رانده شده.

ص:419

167 وَ اِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکَ لَیَبْعَثَنَّ عَلَیْهِمْ اِلی یَوْمِ الْقِیامَهِ مَنْ یَسُومُهُمْ سُوآءَ الْعَذابِ اِنَّ رَبَّکَ لَسَریعُ الْعِقابِ وَ اِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحیمٌ

وَ اِذْ: و هنگامی که

تَأَذَّنَ: اعلام نمود

رَبُّکَ: پروردگارت

لَیَبْعَثَنَّ: حتما مسلّط می کند، برمی انگیزد

عَلَیْهِمْ: برایشان

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (489)

اِلی یَوْمِ: تا روز

الْقِیامَهِ: قیامت

مَنْ: کسی را تا

یَسُومُهُمْ: وارد نماید، تحمیل کند به آن ها

سُوآءَ: بد، سخت

الْعَذابِ: عذابی را.

اِنَّ: همانا

رَبَّکَ: پروردگار تو

ص:420

لَسَریعُ: هر آینه تُند

الْعِقابِ: مجازات است،

وَ اِنَّهُ: و همانا او

لَغَفُورٌ: هر آینه آمرزنده

رَحیمٌ: مهربان است.

(490) جلد 9 سوره اعراف

168 وَ قَطَّعْناهُمْ فِی الاَْرْضِ اُمَمامِنْهُمُ الصّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِکَ وَبَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّیِّئاتِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ

وَ قَطَّعْناهُمْ: و پراکنده ساختیم آن ها را

فِی الاَْرْضِ: در زمین

اُمَما: گروه هایی،

مِنْهُمُ: بعضی از ایشان

الصّالِحُونَ: صالح اند،

وَ مِنْهُمْ: و بعضی از آن ها

دُونَ: پایین تر از

ص:421

ذلِکَ: آن هستند

وَ بَلَوْناهُمْ: و آزمودیم آن ها را

بِالْحَسَناتِ: به نیکی ها

وَ السَّیِّئاتِ: و بدی ها

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (491)

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

یَرْجِعُونَ: بازگردند.

169 فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْکِتابَ یَأْخُذوُنَ عَرَضَ هذَاالاَْدْنی وَیَقُولُونَ سَیُغْفَرُ لَنا وَ اِنْ یَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ یَأْخُذوُهُ اَلَمْ یُؤْخَذْ عَلَیْهِمْ میثاقُ الْکِتابِ اَنْ لا یَقُولُوا عَلَی اللّهِ اِلاَّ الْحَقَّ وَ دَرَسُوا ما فیهِ وَ الدّارُالاْخِرَهُ خَیْرٌ لِلَّذینَ یَتَّقُونَ اَفَلا تَعْقِلُونَ

فَخَلَفَ: پس جانشین شدند

مِنْ بَعْدِهِمْ: از بعد آن ها

خَلْفٌ: جانشینی،

ص:422

وَرِثُوا: که به ارث بردند

الْکِتابَ: کتاب را.

(492) جلد 9 سوره اعراف

یَأْخُذوُنَ: می گیرند

عَرَضَ: متاع، عرضه

هذَا الاَْدْنی: این (دنیای) پست را

وَ یَقُولُونَ: و می گویند:

سَیُغْفَرُ: به زودی می آمرزد

لَنا: ما را

وَ اِنْ یَأْتِهِمْ: و اگر بیاید آن ها را

عَرَضٌ: متاعی، عرضه ای

مِثْلُهُ: همانند آن،

یَأْخُذوُهُ: (باز) می گیرند آن را.

اَلَمْ یُؤْخَذْ: آیا گرفته نشده

عَلَیْهِمْ: از آن ها

میثاقُ: پیمان

الْکِتابِ: کتاب

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (493)

ص:423

اَنْ: این که

لا یَقُولُوا: نگویید

عَلَی اللّهِ: بر خدا

اِلاَّ الْحَقَّ: مگر حق را؟

وَ دَرَسُوا: و خوانده اند

ما فیهِ: آن چه در آن است.

وَ الدّارُ: و سرای، خانه

الاْخِرَهُ: آخرت

خَیْرٌ: بهتر است

لِلَّذینَ: برای کسانی که

یَتَّقُونَ: تقوا پیشه می کنند.

اَفَلا تَعْقِلُونَ: آیا پس تعقّل نمی کنید؟

170 وَ الَّذینَ یُمَسِّکُونَ بِالْکِتابِ وَ اَقامُوا الصَّلوهَ

(494) جلد 9 سوره اعراف

اِنّا لا نُضیعُ اَجْرَ الْمُصْلِحینَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

ص:424

یُمَسِّکُونَ: چنگ بزنند

بِالْکِتابِ: به کتاب

وَ اَقامُوا: و برپادارند

الصَّلوهَ: نماز را،

اِنّا: همانا ما

لا نُضیعُ: ضایع نمی کنیم

اَجْرَ: پاداش

الْمُصْلِحینَ: اصلاح گران را.

171 وَ اِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ کَأَنَّهُ ظُلَّهٌ وَ ظَنُّوآا اَنَّهُ واقِعٌ بِهِمْ خُذوُا ما اتَیْناکُمْ بِقُوَّهٍ وَاذْکُرُوا مافیهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (495)

وَ اِذْ: و هنگامی که

نَتَقْنَا: بلند کردیم

الْجَبَلَ: کوه را

فَوْقَهُمْ: بالای سرشان

ص:425

کَأَنَّهُ: گویی که آن

ظُلَّهٌ: سایبانی است

وَ ظَنُّوآا: و گمان کردند

اَنَّهُ: همانا آن

واقِعٌ: واقع شدنی است

بِهِمْ: روی آن ها

خُذوُا: (گفتیم) بگیرید

ما: آن چه را که

اتَیْناکُمْ: دادیم ما به شما

بِقُوَّهٍ: با قدرت

(496) جلد 9 سوره اعراف

وَاذْکُرُوا: و به یاد داشته باشید

ما فیهِ: آن چه در آن است

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَتَّقُونَ: پرهیزگار شوید.

179 وَ لَقَدْذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ کَثیرا مِنَ الْجِنِّ وَالاِْنْسِ

ص:426

لَهُمْ قُلُوبٌ لا یَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ اَعْیُنٌ لایُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ ءَاذانٌ لا یَسْمَعُونَ بِها اوُلآئِکَ کَالاَْنْعمِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ اوُلآئِکَ هُمُ الْغفِلُونَ

وَ لَقَدْ: و هر آینه به تحقیق

ذَرَأْنا: آفریدیم

لِجَهَنَّمَ: برای جهنّم

کَثیرا: گروه بسیاری را

مِنَ الْجِنِّ: از جن

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (497)

وَ الاِْنْسِ: و انس.

لَهُمْ قُلُوبٌ: برای آن هاست دل هایی

لا یَفْقَهُونَ بِها: که نمی فهمند با آن

وَ لَهُمْ: و برای آن هاست

اَعْیُنٌ: چشم هایی

لا یُبْصِرُونَ بِها: که نمی فهمند با آن

وَ لَهُمْ: و برای آن هاست

ءَاذانٌ: گوش هایی

ص:427

لا یَسْمَعُونَ: که نمی شنوند

بِها: با آن.

اوُلآئِکَ: آنان

کَالاَْنْعمِ: مانند چهارپایانند

بَلْ هُمْ: بلکه ایشان

اَضَلُّ: گمراه ترند.

(498) جلد 9 سوره اعراف

اوُلآئِکَ: آنان

هُمُ الْغفِلُونَ: ایشانند غافلان.

180 وَ لِلّهِ الاَْسْماآ ءُالْحُسْنی فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُو الَّذینَ یُلْحِدُونَ فیآاَسْمئِه سَیُجْزَوْنَ ما کانُوا یَعْمَلُونَ

وَ لِلّهِ: و برای خداوند

الاَْسْمآ ءُ: نام هایی

الْحُسْنی: نیکو است

فَادْعُوهُ: پس بخوانید او را

ص:428

بِها: به آن.

وَ ذَرُو: و رها کنید

الَّذینَ: کسانی را که

یُلْحِدُونَ: عناد می ورزند

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (499)

فی آاَسْمئِه: در اسم هایش.

سَیُجْزَوْنَ: به زودی پاداش داده می شوند

ما: به خاطر

کانُوا یَعْمَلُونَ: اعمالی که انجام می دادند.

181 وَ مِمَّنْ خَلَقْناآ اُمَّهٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه یَعْدِلُونَ

وَ مِمَّنْ: و از کسانی که

خَلَقْنآ: خلق نمودیم

اُمَّهٌ: گروهی

یَهْدُونَ: هدایت می کنند

بِالْحَقِّ: به حق

وَ بِه یَعْدِلُونَ: و به آن اجرای عدالت می کنند.

ص:429

182 وَ الَّذینَ کَذَّبُوا بِایتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ

(500) جلد 9 سوره اعراف

حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ

وَالَّذینَ: و کسانی که

کَذَّبُوا: تکذیب نمودند

بِایتِنا: آیات ما را،

سَنَسْتَدْرِجُهُمْ: به زودی و به تدریج آن ها را به عذاب می افکنیم

مِنْ حَیْثُ: از آن جایی که

لا یَعْلَمُونَ: نمی دانند.

183 وَ اُمْلی لَهُمْ اِنَّ کَیْدی مَتینٌ

وَ اُمْلی: و مهلت می دهم

لَهُمْ: به آن ها

اِنَّ: همانا

کَیْدی: طرح و نقشه من

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (501)

مَتینٌ: محکم است.

ص:430

184 اَوَ لَمْ یَتَفَکَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّهٍ اِنْ هُوَ اِلاّ نَذیرٌ مُبینٌ

اَوَ لَمْ یَتَفَکَّرُوا: آیا فکر نکردند

ما بِصاحِبِهِمْ: مصاحبشان، هم صحبتشان

مِنْ جِنَّهٍ: جنونی ندارد؟

اِنْ هُوَ: نیست او

اِلاّ نَذیرٌ: مگر بیم دهنده ای

مُبینٌ: آشکار.

185 اَوَلَمْ یَنْظُرُوا فیمَلَکُوتِ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ ما خَلَقَ اللّهُ مِنْ شَیْ ءٍ وَ اَنْ عَسیآ اَنْ یَکُونَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْ فَبِأَیِّ حَدیثٍ بَعْدَهُ یُؤْمِنُونَ

(502) جلد 9 سوره اعراف

اَوَلَمْ یَنْظُرُوا: آیا نظر نکردند

فی مَلَکُوتِ: در باطن

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ ما خَلَقَ: و آن چه خلق کرد

ص:431

اللّهُ: خداوند

مِنْ شَیْ ءٍ: از هر چیزی؟

وَ اَنْ عَسی آ: و این که شاید

اَنْ یَکُونَ: باشد

قَدِ اقْتَرَبَ: به تحقیق، نزدیک

اَجَلُهُمْ: اجلشان.

فَبِأَیِّ: پس به کدام

حَدیثٍ: سخن

بَعْدَهُ: بعد از آن

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (503)

یُؤْمِنُونَ: ایمان می آورند؟

194 اِنَّ الَّذینَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُونِ اللّهِ عِبادٌ اَمْثالُکُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْیَسْتَجیبُوا لَکُمْ اِنْ کُنْتُمْ صدِقینَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی را که

تَدْعُوْنَ: می خوانید

مِنْ دُونِ: غیر از

اللّهِ: خدا،

ص:432

عِبادٌ: بندگانی هستند

اَمْثالُکُمْ: مانند خود شما.

فَادْعُوهُمْ: پس بخوانید آن ها را

فَلْیَسْتَجیبُوا: پس باید اجابت کنند

لَکُمْ اِنْ: شما را اگر

کُنْتُمْ صدِقینَ: باشید راستگو.

(504) جلد 9 سوره اعراف

195 أَلَهُمْ اَرْجُلٌ یَمْشُونَ بِهاآ اَمْ لَهُمْ اَیْدٍ یَبْطِشُونَ بِهاآ اَمْ لَهُمْ اَعْیُنٌ یُبْصِرُونَ بِهاآ اَمْ لَهُمْ ءَاذنٌ یَسْمَعُونَ بِها قُلِ ادْعُوا شُرَکاآءَکُمْ ثُمَّ کیدُونِ فَلا تُنْظِرُونِ

أَلَهُمْ: آیا برای آن ها

اَرْجُلٌ: پاهایی است

یَمْشُونَ بِهآ: که راه می روند با آن ؟

اَمْ لَهُمْ: یا برای آن ها

اَیْدٍ: دست هایی است

یَبْطِشُونَ بِهآ: که می گیرند با آن؟

ص:433

اَمْ لَهُمْ: یا برای آن ها

اَعْیُنٌ: چشم هایی است

یُبْصِرُونَ بِهآ: که می بینند با آن؟

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (505)

اَمْ لَهُمْ: یا برای آن ها

ءَاذنٌ: گوش هایی است

یَسْمَعُونَ بِها: که می شنوند با آن؟

قُلِ ادْعُوا: بگو: بخوانید

شُرَکآءَکُمْ: شریکانتان را

ثُمَّ: سپس

کیدُونِ: نقشه بکشید برای من

فَلا تُنْظِرُونِ: پس مهلت ندهید مرا.

196 اِنَّ وَلِیِیَّ اللّهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتبَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصّلِحینَ

اِنَّ: به درستی که

وَلِیِیَّ: سرپرست من

اللّهُ الَّذی: خدایی است که

(506) جلد 9 سوره اعراف

ص:434

نَزَّلَ: نازل کرده

الْکِتبَ: کتاب را،

وَ هُوَ: و او

یَتَوَلَّی: سرپرستی می کند

الصّلِحینَ: صالحان را.

197 وَ الَّذینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِه لا یَسْتَطیعُونَ نَصْرَکُمْ وَ لاآ اَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

تَدْعُونَ: می خوانید

مِنْ دُونِه: از غیر او،

لا یَسْتَطیعُونَ: توانایی ندارند

نَصْرَکُمْ: یاری کنند شما را،

وَ لاآ اَنْفُسَهُمْ: و نه خودشان را

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (507)

یَنْصُرُونَ: یاری دهند.

198 وَ اِنْ تَدْعُوهُمْ اِلَی الْهُدی لا یَسْمَعُوا

ص:435

وَ تَریهُمْ یَنْظُرُونَ اِلَیْکَ وَ هُمْ لایُبْصِرُونَ

وَ اِنْ تَدْعُوهُمْ: و اگر بخوانید آن ها را

اِلَی الْهُدی: به سوی هدایت

لا یَسْمَعُوا: نمی شنوند

وَ تَریهُمْ: و می بینی آن ها را

یَنْظُرُونَ: نگاه می کنند

اِلَیْکَ: به تو

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

لایُبْصِرُونَ: نمی بینند.

199 خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ اَعْرِضْ

(508) جلد 9 سوره اعراف

عَنِ الْجهِلینَ

خُذِ: بگیر

الْعَفْوَ: عفو را، مدارا کن

وَأْمُرْ: و امر کن، وادار کن

بِالْعُرْفِ: به خوبی، به نیکی

وَ اَعْرِضْ: و روی گردان

ص:436

عَنِ الْجهِلینَ: از جاهلان.

200 وَ اِمّا یَنْزَغَنَّکَ مِنَ الشَّیْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ اِنَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ

وَ اِمّا: و هرگاه، و اگر

یَنْزَغَنَّکَ: وسوسه رسید به تو

مِنَ الشَّیْطانِ: از شیطان

نَزْغٌ: وسوسه ای

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (509)

فَاسْتَعِذْ: پس پناه ببر

بِاللّهِ: به خدا،

اِنَّهُ: به درستی که او

سَمیعٌ عَلیمٌ: شنوای داناست.

201 اِنَّ الَّذینَ اتَّقَوْا اِذا مَسَّهُمْ طآئِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَکَّرُوا فَاِذاهُمْ مُبْصِرُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

اتَّقَوْا: تقوا پیشه کردند

ص:437

اِذا: هنگامی که

مَسَّهُمْ: برسد به آن ها

طآئِفٌ: چرخنده ای، پندار شیطانی ای

مِنَ الشَّیْطانِ: از شیطان،

تَذَکَّرُوا: یاد می کنند (خدا را)

(510) جلد 9 سوره اعراف

فَاِذاهُمْ: پس در آن هنگام آن ها

مُبْصِرُونَ: بینا شدگانند.

202 وَ اِخْوانُهُمْ یَمُدُّونَهُمْ فِی الْغَیِّ ثُمَ لا یُقْصِرُونَ

وَ اِخْوانُهُمْ: و برادرانشان

یَمُدُّونَهُمْ: می کشند آن ها را

فِی الْغَیِّ: در ستم، در گمراهی

ثُمَّ: سپس

لا یُقْصِرُونَ: کوتاهی نمی کنند.

203 وَ اِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِایَهٍ قالُوالَوْلاَ اجْتَبَیْتَهاقُلْ اِنَّماآ اَتَّبِعُ مایُوحیآ اِلَیَّ مِنْ رَبّی هذا بَصاآئِرُ مِنْ رَبِّکُمْ

ص:438

وَ هُدًی وَ رَحْمَهٌ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (511)

لَمْ تَأْتِهِمْ: نیاوری برایشان

بِایَهٍ: آیه ای،

قالُوا لَوْ: گویند: چرا

لاَاجْتَبَیْتَها: برنگزیدی آن را.

قُلْ: بگو:

اِنَّمآ: جز این نیست که

اَتَّبِعُ: پیروی می کنم

ما یُوحیآ: آن چه را که وحی شده

اِلَیَّ مِنْ: به سوی من از

رَبّی: جانب پروردگارم،

هذا: این

بَصآئِرُ: وسیله بینایی، حجت های روشن

مِنْ: از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان است

(512) جلد 9 سوره اعراف

وَ هُدًی: و هدایتی

ص:439

وَ رَحْمَهٌ: و رحمتی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یُؤْمِنُونَ: ایمان می آورند.

204 وَ اِذا قُرِءَ الْقُرْاآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ اَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

قُرِءَ: خوانده شود

الْقُرْآنُ: قرآن،

فَاسْتَمِعُوا: پس گوش کنید

لَهُ: به آن

وَ اَنْصِتُوا: و ساکت باشید

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (513)

تُرْحَمُونَ: رحم کرده شوید.

205 وَ اذْکُرْ رَبَّکَ فی نَفْسِکَ تَضَرُّعا وَ خیفَهً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالاْصالِ وَ لا تَکُنْ

ص:440

مِنَ الْغفِلینَ

وَ اذْکُرْ: و یاد کن

رَبَّکَ: پروردگارت را

فی نَفْسِکَ: در (دل) خودت

تَضَرُّعا: با زاری و تضرّع

وَ خیفَهً: و خوف

وَ دُونَ الْجَهْرِ: آهسته و آرام

مِنَ الْقَوْلِ: از گفتار، آواز،

بِالْغُدُوِّ: صبحگاهان

وَالاْصالِ: و شامگاهان

(514) جلد 9 سوره اعراف

وَ لا تَکُنْ: و نباش

مِنَ الْغفِلینَ: از غافلان.

206 اِنَّ الَّذینَ عِنْدَ رَبِّکَ لا یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِه وَ یُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ یَسْجُدُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا آنان که

عِنْدَ: نزد

ص:441

رَبِّکَ: پروردگارت (در مقام قرب هستند)،

لا یَسْتَکْبِرُونَ: تکبّر نمی ورزند

عَنْ عِبادَتِه: از عبادتش

وَ یُسَبِّحُونَهُ: و تسبیح می کنند او را

وَ لَهُ: و برای او

یَسْجُدُونَ: سجده می کنند.

سوره اعراف لغات و مفاهیم قرآن کریم (515)

ص:442

«سوره انفال»

2 اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ اِذا ذُکِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ اِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ ءایتُهُ زادَتْهُمْ ایمنا وَ عَلی رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ

اِنَّمَا: جز این نیست که

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان

الَّذینَ اِذا: کسانیند که زمانی که

ذُکِرَ اللّهُ: یاد کرده شود خدا

وَجِلَتْ: ترسان شود

قُلُوبُهُمْ: دل هایشان،

وَ اِذا: و هنگامی که

تُلِیَتْ: تلاوت شود

عَلَیْهِمْ: برایشان

ءایتُهُ: آیات او،

(516) جلد 9 سوره انفال

زادَتْهُمْ ایمنا: افزون شود ایمانشان

وَ عَلی رَبِّهِمْ: و بر پروردگارشان

ص:443

یَتَوَکَّلُونَ: توکّل می کنند.

3 اَلَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلوهَ وَ مِمّا رَزَقْنهُمْ یُنْفِقُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یُقیمُونَ: به پا می خیزند

الصَّلوهَ: نماز را

وَ مِمّا: و از آن چه

رَزَقْنهُمْ: روزی دادیم ما به آن ها

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند.

4 اُولئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّا لَهُمْ دَرَجتٌ عِنْدَ

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (517)

رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَهٌ وَ رِزْقٌ کَریمٌ

اُولئِکَ: آنان

هُمُ الْمُؤْمِنُونَ: ایشانند مؤمنان

حَقّا: حقیقتی

ص:444

لَهُمْ: برای ایشان است

دَرَجتٌ: درجاتی

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

وَ مَغْفِرَهٌ: و آمرزشی

وَ رِزْقٌ کَریمٌ: و رزقی کریم.

5 کَما اَخْرَجَکَ رَبُّکَ مِنْ بَیْتِکَ بِالْحَقِّ وَ اِنَّ فَریقا مِنَ الْمُؤْمِنینَ لَکرِهُونَ

کَما: هم چنان که

اَخْرَجَکَ: بیرون فرستاد تو را

(518) جلد 9 سوره انفال

رَبُّکَ: پروردگارت

مِنْ بَیْتِکَ: از خانه ات

بِالْحَقِّ وَ: به حق و

اِنَّ فَریقا: به درستی که گروهی

مِنَ الْمُؤْمِنینَ: از مؤمنان

لَکرِهُونَ: کراهت داشتند.

ص:445

6 یُجدِلُونَکَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَیَّنَ کَاَنَّما یُساقُونَ اِلَی الْمَوْتِ وَ هُمْ یَنْظُرُونَ

یُجدِلُونَکَ: مجادله می کنند با تو

فِی الْحَقِّ: در امر حق

بَعْدَ ما: بعد از آن که

تَبَیَّنَ: روشن شد،

کَاَنَّما: گویی

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (519)

یُساقُونَ: رانده می شوند

اِلَی الْمَوْتِ: به سوی مرگ

وَ هُمْ یَنْظُرُونَ: و آن ها تماشا می کنند.

20 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُوآا اَطیعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ اَنْتُمْ تَسْمَعُونَ

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُوآا: ایمان آوردید

اَطیعُوا: اطاعت کنید

ص:446

اللّهَ: خدا را

وَ رَسُولَهُ: و رسولش را،

وَ لا تَوَلَّوْا: و برنگردید، و روی نگردانید

عَنْهُ: از او

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

(520) جلد 9 سوره انفال

تَسْمَعُونَ: می شنوید.

22 اِنَّ شَرَّ الدَّوآابِّ عِنْدَ اللّهِ الصُّمُّ الْبُکْمُ الَّذینَ لایَعْقِلُونَ

اِنَّ شَرَّ: همانا بدترین

الدَّوآابِّ: جنبندگان

عِنْدَ اللّهِ: نزد خدا

الصُّمُّ الْبُکْمُ: (افراد) کر و لال هستند

الَّذینَ: آن کسانی که

لا یَعْقِلُونَ: اندیشه نمی کنند.

ص:447

24 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُوا اسْتَجیبُوا لِلّهِ وَ لِلرَّسُولِ أِذا دَعاکُمْ لِمایُحْییکُمْ وَاعْلَمُوآا اَنَّ اللّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِوَ قَلْبِه وَ اَنَّهُآ اِلَیْهِ تُحْشَرُونَ

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (521)

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُوا: ایمان آوردید!

اسْتَجیبُوا: اجابت کنید

لِلّهِ: خدا

وَ لِلرَّسُولِ: و رسول را

أِذا: هنگامی که

دَعاکُمْ: بخوانند شما را

لِما: به آن چه

یُحْییکُمْ: زنده سازد شما را،

وَ اعْلَمُوآا: و بدانید

اَنَّ اللّهَ: که همانا خداوند

یَحُولُ بَیْنَ: حائل می شود بین

الْمَرْءِ: انسان

ص:448

وَ قَلْبِه: و قلبش،

(522) جلد 9 سوره انفال

وَ اَنَّهُآ: و همانا اوست که

اِلَیْهِ: به سویش

تُحْشَرُونَ: محشور می شوید.

25 وَاتَّقُوا فِتْنَهً لا تُصیبَنَّ الَّذینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خاآصَّهً وَ اعْلَمُوآا اَنَ اللّهَ شَدیدُ الْعِقابِ

وَ اتَّقُوا:و بپرهیزید، بترسید

فِتْنَهً: از فتنه ای که

لا تُصیبَنَّ: نمی رسد

الَّذینَ: به کسانی که

ظَلَمُوا: ستم کردند

مِنْکُمْ: از شما

خآصَّهً: خاص، ویژه

وَ اعْلَمُوآا: و بدانید

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (523)

اَنَّ اللّهَ: که همانا خداوند

ص:449

شَدیدُ: شدید، سخت

الْعِقابِ: کیفر است.

26 وَ اذْکُرُوآا اِذْ اَنْتُمْ قَلیلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِی الاَْرْضِ تَخافُونَ اَنْ یَتَخَطَّفَکُمُ النّاسُ فَأویکُمْ وَ اَیَّدَکُمْ بِنَصْرِهوَرَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّبتِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

وَاذْکُرُوآا: و یاد کنید

اِذْ اَنْتُمْ: هنگامی را که شما

قَلیلٌ: کم بودید

مُسْتَضْعَفُونَ: ضعیف بودید

فِی الاَْرْضِ: در (روی) زمین

تَخافُونَ: می ترسیدید

اَنْ یَتَخَطَّفَکُمُ: که برُبایند شما را

(524) جلد 9 سوره انفال

النّاسُ: مردم،

فَأویکُمْ: پس پناه داد شما را

وَ اَیَّدَکُمْ: و کمک کرد شما را

ص:450

بِنَصْرِه: به نصرت خود

وَ رَزَقَکُمْ: و روزی داد شما را

مِنَ الطَّیِّبتِ: از پاکیزه ها

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَشْکُرُونَ: تشکر کنید.

27 یاآ اَیُّهَاالَّذینَ ءَامَنُوا لاتَخُونُوااللّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوآا اَمنتِکُمْ وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُوا: ایمان آوردید!

لا تَخُونُوا: خیانت نکنید

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (525)

اللّهَ: به خدا

وَ الرَّسُولَ: و رسول

وَ تَخُونُوآا: و خیانت نکنید

اَمنتِکُمْ: در امانت های خود

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

ص:451

تَعْلَمُونَ: می دانید.

28 وَ اعْلَمُوآا اَنَّماآ اَمْوالُکُمْ وَ اَوْلدُکُمْ فِتْنَهٌ وَ اَنَّ اللّهَ عِنْدَآهُ اَجْرٌ عَظیمٌ

وَ اعْلَمُوآا: و بدانید

اَنَّمآ: جز این نیست که

اَمْوالُکُمْ: اموال شما

وَ اَوْلدُکُمْ: و فرزندان شما

فِتْنَهٌ: (وسیله) آزمایشند

(526) جلد 9 سوره انفال

وَ اَنَّ اللّهَ: و همانا خدا

عِنْدَآهُ: نزد اوست

اَجْرٌ عَظیمٌ: پاداشی بزرگ.

29 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُوآا اِنْ تَتَّقُوا اللّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقانا وَ یُکَفِّرْعَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ وَ اللّهُ ذُوالْفَضْلِ الْعَظیمِ

ص:452

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ءَامَنُوآا: ایمان آوردید!

اِنْ تَتَّقُوا: اگر بپرهیزید، پروا کنید

اللّهَ: از خدا

یَجْعَلْ: قرار می دهد

لَکُمْ فُرْقانا: برای شما فرقان را

وَ یُکَفِّرْ: و می پوشاند

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (527)

عَنْکُمْ: از شما

سَیِّئاتِکُمْ: بدی هایتان را

وَ یَغْفِرْ لَکُمْ: و می آمرزد شما را.

وَ اللّهُ: و خداوند

ذُوالْفَضْلِ: دارای فضل

الْعَظیمِ: بزرگ است.

30 وَ اِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذینَ کَفَرُوا لِیُثْبِتُوکَ اَوْ یَقْتُلُوکَ اَوْ یُخْرِجُوکَ وَ یَمْکُرُونَ وَ یَمْکُرُ اللّهُ

ص:453

وَ اللّهُ خَیْرُ الْمکِرینَ

وَ اِذْ: (به یاد آور) و هنگامی که

یَمْکُرُ: نقشه می کشیدند

بِکَ الَّذینَ: برای تو کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

(528) جلد 9 سوره انفال

لِیُثْبِتُوکَ: تا به زندان بیفکند

اَوْ یَقْتُلُوکَ: یا بکُشند تو را

اَوْ یُخْرِجُوکَ: یا خارج کنند تو را.

وَ یَمْکُرُونَ: و مکر می کردند

وَ یَمْکُرُ: و مکر می کرد

اللّهُ: خدا،

وَ اللّهُ: و خداوند

خَیْرُ: بهترین

الْمکِرینَ: مکرکنندگان است.

31 وَ اِذا تُتْلی عَلَیْهِمْ ءَ ایتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا لَوْ

ص:454

نَشاآءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذآا اِنْ هذآا اِلاّ اَسطیرُ الاَْوَّلینَ

وَ اِذا: و هنگامی که

تُتْلی: خوانده می شود

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (529)

عَلَیْهِمْ: بر آن ها

ءَایتُنا: آیات ما

قالُوا قَدْ: گویند: به تحقیق

سَمِعْنا: شنیدیم ما

لَوْ نَشآءُ: اگر بخواهیم

لَقُلْنا مِثْلَ: هر آینه می گوییم مثل

هذآا: این را،

اِنْ هذآا: نیست این (قرآن)

اِلاّ اَسطیرُ: مگر افسانه های

الاَْوَّلینَ: پیشینیان.

32 وَ اِذْ قالُوا اللّهُمَّ اِنْ کانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِکَ فَأَمْطِرْ عَلَیْنا حِجارَهً مِنَ السَّماآءِ اَوِ ائْتِنا

ص:455

بِعَذابٍ اَلیمٍ

(530) جلد 9 سوره انفال

وَ اِذْ قالُوا: و هنگامی که گفتند:

اللّهُمَّ: پروردگارا!

اِنْ کانَ: اگر باشد

هذا: این (کتاب)

هُوَ الْحَقَّ: و، حق،

مِنْ عِنْدِکَ: از طرف تو،

فَأَمْطِرْ: پس ببار

عَلَیْنا: بر ما

حِجارَهً: سنگ هایی

مِنَ السَّمآءِ: از آسمان

اَوِ ائْتِنا: یا بیاور

بِعَذابٍ: عذابی

اَلیمٍ: دردناک.

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (531)

33 وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ اَنْتَ فیهِمْ وَ ما کانَ

ص:456

اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ

وَ ما کانَ اللّهُ: و بنا ندارد خداوند

لِیُعَذِّبَهُمْ: تا عذاب کند آن ها را

وَ اَنْتَ: در حالی که تو

فیهِمْ: در میانشان هستی،

وَ ما کانَ: و بنا ندارد

اللّهُ: خداوند

مُعَذِّبَهُمْ: عذاب کند آن ها را

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

یَسْتَغْفِرُونَ: استغفار می کنند.

34 وَ ما لَهُمْ اَلاّیُعَذِّبَهُمُ اللّهُ وَ هُمْ یَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِالْحَرامِ وَماکانُوآا اَوْلِیاآءَهُ اِنْ اَوْلِیاآءُهُ

(532) جلد 9 سوره انفال

اِلاَّالْمُتَّقُونَ وَلکِنَّ اَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ

وَ ما لَهُمْ: و چرا ایشان را

اَلاّ یُعَذِّبَهُمُ: عذاب نکند

ص:457

اللّهُ: خداوند

وَ هُمْ یَصُدُّونَ: در حالی که آن ها بازمی دارند

عَنِ الْمَسْجِدِ: از مسجد

الْحَرامِ: الحرام (مردم را)،

وَ ما کانُوآا: در حالی که نباشند

اَوْلِیآءَهُ: سرپرستان آن.

اِنْ اَوْلِیآءُهُ: نیستند سرپرستان آن

اِلاَّ الْمُتَّقُونَ: مگر پرهیزکاران،

وَلکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَهُمْ: بیشترشان

لا یَعْلَمُونَ: نمی دانند.

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (533)

35 وَ ما کانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ اِلاّ مُکآءً وَ تَصْدِیَهً فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ

وَ ما کانَ: و نبود

صَلاتُهُمْ: نمازشان

ص:458

عِنْدَ الْبَیْتِ: نزد خانه (خدا)

اِلاّ مُکآءً: مگر صوت کشیدن

وَ تَصْدِیَهً: و کف زدن.

فَذُوقُوا: پس بچشید

الْعَذابَ: عذاب را

بِما: به خاطر

کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ: کفری که می ورزیدید.

36 اِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا یُنْفِقُونَ اَمْولَهُمْ لِیَصُدُّوا

(534) جلد 9 سوره انفال

عَنْ سَبیلِ اللّهِ فَسَیُنْفِقُونَها ثُمَ تَکُونُ عَلَیْهِمْ حَسْرَهً ثُمَّ یُغْلَبُونَ وَ الَّذینَ کَفَرُوآا اِلی جَهَنَّمَ یُحْشَرُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند،

یُنْفِقُونَ: انفاق می کنند

اَمْولَهُمْ: مال هایشان را

لِیَصُدُّوا: تا باز دارند

ص:459

عَنْ سَبیلِ: از راه

اللّهِ: خدا.

فَسَیُنْفِقُونَها: پس به زودی انفاق می کنند آن را،

ثُمَّ تَکُونُ: سپس می شود

عَلَیْهِمْ: برایشان

حَسْرَهً: مایه حسرت،

ثُمَّ: سپس

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (535)

یُغْلَبُونَ: شکست می خورند.

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَفَرُوآا: کافر شدند

اِلی جَهَنَّمَ: به سوی جهنم

یُحْشَرُونَ: محشور می شوند.

37 لِیَمیزَاللّهُ الْخَبیثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَیَجْعَلَ الْخَبیثَ بَعْضَهُ عَلیبَعْضٍ فَیَرْکُمَهُ جَمیعافَیَجْعَلَهُ فی جَهَنَّمَ اوُلآئِکَ هُمُ الْخسِرُونَ

ص:460

لِیَمیزَ: تا جدا سازد

اللّهُ: خداوند

الْخَبیثَ: ناپاک را

مِنَ الطَّیِّبِ: از پاک،

وَ یَجْعَلَ: و قرار می دهد

(536) جلد 9 سوره انفال

الْخَبیثَ: ناپاک را

بَعْضَهُ: بعضی از آن ها را

عَلی بَعْضٍ: بر بعض دیگر،

فَیَرْکُمَهُ: پس متراکم می کند آن ها را

جَمیعا: جمیعا: همگی

فَیَجْعَلَهُ: پس قرار دهد آن ها را

فی جَهَنَّمَ: در جهنّم.

اوُلآئِکَ: آنان

هُمُ: ایشانند

الْخسِرُونَ: از زیانکاران.

«پایان جزء 9»

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (537)

ص:461

46 وَاَطیعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَلاتَنزَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکُمْ وَاصْبِرُوااِنَّ اللّهَ مَعَ الصّبِرینَ

وَ اَطیعُوا: و اطاعت کنید

اللّهَ: خدا

وَ رَسُولَهُ: و رسولش را،

وَ لا تَنزَعُوا: و نزاع نکنید،

فَتَفْشَلُوا: پس سست می شوید

وَ تَذْهَبَ: و می رود

ریحُکُمْ: قدرت، شکوت شما،

وَ اصْبِرُوا: و صبر پیشه کنید.

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

مَعَ الصّبِرینَ: با صبرکنندگان است.

52 کَدَأْبِ ءَالِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کَفَرُوا

(538) جلد 10 سوره انفال

بِأَیتِ اللّهِ فَاَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ اِنَّ اللّهَ قَوِیٌّ شَدیدُ الْعِقابِ

ص:462

کَدَأْبِ: مانند شیوه، عادت

ءَالِ فِرْعَوْنَ: خاندان فرعون

وَ الَّذینَ: و کسانی که

مِنْ قَبْلِهِمْ: از قبل از ایشان بودند،

کَفَرُوا: که کفر ورزیدند

بِأَیتِ اللّهِ: به آیا خدا،

فَاَخَذَهُمُ: پس گرفت آن ها را

اللّهُ: خداوند

بِذُنُوبِهِمْ: به گناهانشان.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

قَوِیٌّ: نیرومندی است

شَدیدُ: که سخت

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (539)

الْعِقابِ: کیفر است.

53 ذلِکَ بِاَنَّ اللّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّرا نِعْمَهً اَنْعَمَها عَلی قَوْمٍ حَتّییُغَیِّرُوا مابِاَنْفُسِهِمْ وَاَنَ اللّهَ سَمیعٌ عَلیمٌ

ص:463

ذلِکَ: این

بِاَنَّ اللّهَ: به آن خاطر است که خدا

لَمْ یَکُ: نباشد

مُغَیِّرا: تغییردهنده

نِعْمَهً: نعمتی که

اَنْعَمَها: ارزانی داشته آن را

عَلی قَوْمٍ: بر قومی،

حَتّی یُغَیِّرُوا: مگر تغییر دهند

ما: آن چه را که

بِاَنْفُسِهِمْ: در خودشان است

(540) جلد 10 سوره انفال

وَ اَنَّ: و به درستی که

اللّهَ: خداوند

سَمیعٌ عَلیمٌ: شنوای داناست.

60 وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَااسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِه عَدُوَّ اللّهِ وَعَدُوَّکُمْ

ص:464

وَ ءاخَرینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللّهُ یَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ ءٍ فی سَبیلِ اللّهِ یُوَفَّ اِلَیْکُمْ وَ اَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ

وَ اَعِدُّوا: و آماده سازید

لَهُمْ مَا: برای آن ها آن چه

اسْتَطَعْتُمْ: توانایی دارید

مِنْ قُوَّهٍ: از نیرو

وَ مِنْ: و از

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (541)

رِباطِ الْخَیْلِ: ورزیده اسبان (اسبان ورزیده)

تُرْهِبُونَ بِه: می ترسانید به وسیله آن

عَدُوَّ: دشمن

اللّهِ: خدا

وَعَدُوَّکُمْ: و دشمن خودتان را،

وَ ءاخَرینَ: و دیگران را

مِنْ دُونِهِمْ: غیر از ایشان،

لا تَعْلَمُونَهُمُ: که نمی شناسید آن ها را.

ص:465

اللّهُ: خدا

یَعْلَمُهُمْ: می شناسدشان.

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق کنید

مِنْ شَیْ ءٍ: از چیزی

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا.

یُوَفَّ: بازگردانده می شود

(542) جلد 10 سوره انفال

اِلَیْکُمْ: به سوی شما،

وَ اَنْتُمْ: و شما

لا تُظْلَمُونَ: ظلم نخواهید شد.

64 یآاَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُکَ اللّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ

یآاَیُّهَا النَّبِیُّ: ای پیامبر!

حَسْبُکَ: کافی است برای تو

اللّهُ: خدا

وَ مَنِ: و کسانی که

ص:466

اتَّبَعَکَ: پیروی کردند از تو

مِنَ الْمُؤْمِنینَ: از مؤمنان.

65 یآاَیُّهَا النَّبِیُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنینَ عَلَی الْقِتالِ اِنْ

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (543)

یَکُنْ مِنْکُمْ عِشْرُونَ صبِرُونَ یَغْلِبُوا مِأْئَتَیْنِ وَ اِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِأْئَهٌ یَغْلِبُوآا اَلْفا مِنَ الَّذینَ کَفَرُوا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لا یَفْقَهُونَ

یآاَیُّهَا النَّبِیُّ: ای پیامبر!

حَرِّضِ: تحریک کن، تشویق کن

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان را

عَلَی الْقِتالِ: بر جنگ، بر جهاد،

اِنْ یَکُنْ: اگر باشند

مِنْکُمْ: از شما

عِشْرُونَ: بیست نفر

صبِرُونَ: با استقامت

یَغْلِبُوا: غلبه می کنند

ص:467

مِأْئَتَیْنِ: بر دویست نفر.

وَ اِنْ یَکُنْ: و اگر باشند

(544) جلد 10 سوره انفال

مِنْکُمْ: از شما

مِأْئَهٌ: صد نفر،

یَغْلِبُوآا: غلبه می کنند

اَلْفا: بر هزار نفر

مِنَ الَّذینَ: از کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند.

بِاَنَّهُمْ: به خاطر این که آن ها

قَوْمٌ: قومی هستند که

لا یَفْقَهُونَ: نمی فهمند.

66 اَلْئنَ خَفَّفَ اللّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ اَنَّ فیکُمْ ضَعْفا فَاِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِأْئَهٌ صابِرَهٌ یَغْلِبُوامِأَتَیْنِ وَ اِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ اَلْفٌ یَغْلِبُوآااَلْفَیْنِ بِأِذْنِ اللّهِ وَاللّهُ مَعَ الصّبِرینَ

اَلْئنَ: اکنون

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (545)

ص:468

خَفَّفَ: تخفیف داد

اللّهُ: خداوند

عَنْکُمْ: به شما،

وَ عَلِمَ اَنَّ: و معلوم داشت

فیکُمْ: در شما

ضَعْفا: ضعفی وجود دارد.

فَاِنْ یَکُنْ: پس اگر باشند

مِنْکُمْ: از شما

مِأْئَهٌ: صد نفر

صابِرَهٌ: با استقامت،

یَغْلِبُوا: غلبه می کنند

مِأَتَیْنِ: بر دویست نفر.

وَ اِنْ یَکُنْ: و اگر باشند

مِنْکُمْ: از شما

(546) جلد 10 سوره انفال

اَلْفٌ: هزار نفر،

یَغْلِبُوآا: غلبه می کنند

ص:469

اَلْفَیْنِ: بر دو هزار نفر

بِأِذْنِ: به اجازه، به فرمان

اللّهِ: خدا،

وَ اللّهُ: و خداوند

مَعَ الصّبِرینَ: با صابران است.

سوره انفال لغات و مفاهیم قرآن کریم (547)

ص:470

«سوره توبه»

16 اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَکُوا وَ لَمّا یَعْلَمِ اللّهُ الَّذینَ جهَدُوا مِنْکُمْ وَ لَمْ یَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ وَ لا رَسُولِه وَ لاَ الْمُؤْمِنینَ وَلیجَهً وَاللّهُ خَبیرٌ بِما تَعْمَلُونَ

اَمْ حَسِبْتُمْ: آیا گمان کردید

اَنْ تُتْرَکُوا: که رها می شوید

وَ لَمّا یَعْلَمِ: و هنوز نشناخته است

اللّهُ: خدا

الَّذینَ: کسانی را که

جهَدُوا: جهاد کردند

مِنْکُمْ: از شما؟

وَ لَمْ یَتَّخِذُوا: در حالی که انتخاب نکرده اند

مِنْ دُونِ: از غیر

اللّهِ: خدا

(548) جلد 10 سوره توبه

وَ لا رَسُولِه: و نه رسولش

وَ لاَ الْمُؤْمِنینَ: و نه مؤمنین را

ص:471

وَلیجَهً: همراز، مَحرم اَسرار.

وَ اللّهُ: و خداوند

خَبیرٌ: آگاه است

بِما: به آن چه

تَعْمَلُونَ: عمل می کنید.

18 اِنَّما یَعْمُرُ مَسجِدَاللّهِ مَنْ ءَامَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ وَ اَقامَ الصَّلوهَ وَ ءَاتَی الزَّکوهَ وَ لَمْ یَخْشَ اِلاَّ اللّهَ فَعَسی آ اوُلآئِکَ اَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدینَ

اِنَّما: جز این نیست که

یَعْمُرُ: تعمیر می کنند

مَسجِدَ اللّهِ: مساجد خدا را

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (549)

مَنْ: کسانی که

ءَامَنَ: ایمان دارند

بِاللّهِ: به خداوند

وَ الْیَوْمِ: و روز

ص:472

الاْخِرِ: قیامت،

وَ اَقامَ: و برپادارند

الصَّلوهَ: نماز را

وَ ءَاتَی: و بپردازند

الزَّکوهَ: زکات را

وَ لَمْ یَخْشَ: و نترسند

اِلاَّ اللّهَ: جز از خدا.

فَعَسیآ: پس شاید، امید است

اوُلآئِکَ: آنان

اَنْ یَکُونُوا: این که باشند

(550) جلد 10 سوره توبه

مِنَ الْمُهْتَدینَ: از هدایت یافته گان.

23 یاَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُوا لا تَتَّخِذُوآا ءاباآءَکُمْ وَ اِخْوانَکُمْ اَوْلِیاآءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْکُفْرَعَلَی الاْیمنِ وَ مَنْ یَتَوَلَّهُمْ مِنْکُمْ فَاُولآئِکَ هُمُ الظّلِمُونَ

یاَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

ص:473

ءَامَنُوا: ایمان آوردید!

لا تَتَّخِذُوآا: نگیرید

ءابآءَکُمْ: پدرانتان را

وَ اِخْوانَکُمْ: و برادرانتان را

اَوْلِیآءَ: دوستان، ولیّ

اِنِ اسْتَحَبُّوا: اگر ترجیح دادند

الْکُفْرَ: کفر را

عَلَی الاْیمنِ: بر ایمان.

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (551)

وَ مَنْ: و هر کس

یَتَوَلَّهُمْ: دوستی کند با آن ها

مِنْکُمْ: از شما،

فَاُولآئِکَ: پس آنان

هُمُ الظّلِمُونَ: ایشانند ستمگران.

24 قُلْ اِنْ کانَ ءاباآؤُکُمْ وَ اَبْناآؤُکُمْ وَ اِخْوانُکُمْ وَاَزْواجُکُمْ وَعَشیرَتُکُمْ وَاَمْولٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجرَهٌ

ص:474

تَخْشَوْنَ کَسادَها وَ مَسکِنُ تَرْضَوْنَهاآ اَحَبَّ اِلَیْکُمْ مِنَ اللّهِ وَرَسُولِه وَجِهادٍ فیسَبیلِهفَتَرَبَّصُوا حَتّی یَأْتِیَ اللّهُ بِأَمْرِه وَ اللّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْفسِقینَ

قُلْ اِنْ کانَ: پس اگر باشند

ءابآؤُکُمْ: پدرانتان

وَ اَبْنآؤُکُمْ: و فرزندانتان

(552) جلد 10 سوره توبه

وَ اِخْوانُکُمْ: و برادرانتان

وَ اَزْواجُکُمْ: و همسرانتان

وَ عَشیرَتُکُمْ: و قوم و خویشتان

وَ اَمْولٌ: و اموالی که

اقْتَرَفْتُمُوها: جمع آوری کرده اید، به دست آورده اید

وَ تِجرَهٌ: و تجارتی که

تَخْشَوْنَ: می ترسید

کَسادَها: از کساد شدنش

وَ مَسکِنُ: و مساکنی که

تَرْضَوْنَهآ: (مورد علاقه شماست)، به آن علاقه مندید

ص:475

اَحَبَّ: محبوب تر است

اِلَیْکُمْ: نزد شما

مِنَ اللّهِ: از خدا

وَ رَسُولِه: و رسولش

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (553)

وَ جِهادٍ: و جهاد

فی سَبیلِه: در راهش،

فَتَرَبَّصُوا: پس منتظر باشید

حَتّی یَأْتِیَ: تا بیاید، بیاورد

اللّهُ: خدا

بِأَمْرِه: فرمانش را.

وَ اللّهُ: و خداوند

لا یَهْدِی: هدایت نمی کند

الْقَوْمَ: قوم، گروه

الْفسِقینَ: فاسق را.

25 لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللّهُ فی مَواطِنَ کَثیرَهٍ وَ یَوْمَ

ص:476

حُنَیْنٍ اِذْ اَعْجَبَتْکُمْ کَثْرَتُکُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْکُمْ شَیْئا وَ ضاقَتْ عَلَیْکُمُ الاَْرْضُ بِمارَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّیْتُمْ مُدْبِرینَ

(554) جلد 10 سوره توبه

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

نَصَرَکُمُ: یاری کرد شما را

اللّهُ: خدا

فی مَواطِنَ: در مواقف، موافق موارد

کَثیرَهٍ: بسیاری،

وَ یَوْمَ حُنَیْنٍ: و روز (جنگ) حنین

اِذْ اَعْجَبَتْکُمْ: هنگامی که

کَثْرَتُکُمْ: بسیاریتان،

فَلَمْ تُغْنِ: پس بی نیاز نکرد

عَنْکُمْ: شما را

شَیْئا: چیزی،

وَ ضاقَتْ: و تنگ شد

عَلَیْکُمُ: بر شما

الاَْرْضُ: زمین

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (555)

ص:477

بِما رَحُبَتْ: با همه فراخی و وسعت که داده شد،

ثُمَّ: سپس

وَلَّیْتُمْ: پشت کردید

مُدْبِرینَ: (درحالی که فرار می نمودید).

26 ثُمَّ اَنْزَلَ اللّهُ سَکینَتَهُ عَلی رَسُولِه وَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ وَ اَنْزَلَ جُنُودا لَمْ تَرَوْهاوَ عَذَّبَ الَّذینَ کَفَرُوا وَ ذلِکَ جَزاآءُ الْکفِرینَ

ثُمَّ اَنْزَلَ: سپس نازل کرد

اللّهُ: خداوند

سَکینَتَهُ: آرامشش را

عَلی رَسُولِه: بر رسولش

وَ عَلَی: و بر

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنین،

(556) جلد 10 سوره توبه

وَ اَنْزَلَ: و نازل کرد

جُنُودا: لشگرهایی که

ص:478

لَمْ تَرَوْها: نمی دیدید آن را،

وَ عَذَّبَ: و عذاب کرد

الَّذینَ: کسانی را که

کَفَرُوا: کافر شدند.

وَ ذلِکَ: و این است

جَزآءُ: پاداش

الْکفِرینَ: کافران.

27 ثُمَّ یَتُوبُ اللّهُ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ عَلی مَنْ یَشاآءُ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ

ثُمَّ یَتُوبُ: سپس توبه می پذیرد

اللّهُ: خدا

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (557)

مِنْ بَعْدِ: از بعد

ذلِکَ: آن،

عَلی مَنْ: بر هر کس

یَشآءُ: که بخواهد.

ص:479

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ: آمرزنده

رَحیمٌ: مهربان است.

33 هُوَ الَّذیآ اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی وَ دینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدّینِ کُلِّه وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ

هُوَ الَّذیآ: او کسی است که

اَرْسَلَ: فرستاد

رَسُولَهُ: رسولش را

بِالْهُدی: با هدایت،

(558) جلد 10 سوره توبه

وَ دینِ: و دین

الْحَقِّ: حق،

لِیُظْهِرَهُ: تا غالب گرداند آن را

عَلَی الدّینِ: بر دین

کُلِّه: تمامش را،

وَ لَوْ: هر چند که

ص:480

کَرِهَ: کراهت داشته باشند

الْمُشْرِکُونَ: مشرکان.

50 اِنْ تُصِبْکَ حَسَنَهٌ تَسُؤْهُمْ وَ اِنْ تُصِبْکَ مُصیبَهٌ یَقُولُوا قَدْاَخَذْناآ اَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَیَتَوَلَّوا وَهُمْ فَرِحُونَ

اِنْ تُصِبْکَ: اگر برسد به تو

حَسَنَهٌ: نیکی ای،

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (559)

تَسُؤْهُمْ: ناراحتشان می کند.

وَ اِنْ تُصِبْکَ: و اگر برسد به تو

مُصیبَهٌ: مصیبتی، ناراحتی ای

یَقُولُوا: می گویند:

قَدْ اَخَذْنآ: به تحقیق گرفتیم ما

اَمْرَنا: تصمیم خودمان را

مِنْ قَبْلُ: از قبل،

وَ یَتَوَلَّوا: و باز می گردند

ص:481

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

فَرِحُونَ: خوشحالند.

51 قُلْ لَنْ یُصیبَناآ اِلاّ ما کَتَبَ اللّهُ لَنا هُوَ مَوْلینا وَ عَلَی اللّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

قُلْ لَنْ: بگو: هرگز

(560) جلد 10 سوره توبه

یُصیبَنآ: نمی رسد به ما

اِلاّ ما: مگر آن چه

کَتَبَ: نوشت، مقرّر داشت

اللّهُ لَنا: خدا برای ما،

هُوَ مَوْلینا: او سرپرست ماست.

وَ عَلَی اللّهِ: و بر خدا

فَلْیَتَوَکَّلِ: پس باید توکّل کنند

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان.

52 قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِناآ اِلاّ اِحْدَی الْحُسْنَیَیْنِ

ص:482

وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ اَنْ یُصیبَکُمُ اللّهُ بِعِذابٍ مِنْ عِنْدِهآ اَوْ بِأَیْدینا فَتَرَبَّصُوآا اِنّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ

قُلْ هَلْ: بگو: آیا

تَرَبَّصُونَ: انتظار می برید

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (561)

بِنآ اِلاّ اِحْدَی: برای ما جز یکی

الْحُسْنَیَیْنِ: از دو نیکی؟

وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ: و ما انتظار می بریم

بِکُمْ اَنْ: برای شما که

یُصیبَکُمُ اللّهُ: برساند شما را

بِعِذابٍ: به عذابی

مِنْ عِنْدِهآ: از نزد خودش

اَوْ بِأَیْدینا: یا به دست ما.

فَتَرَبَّصُوآا: پس، منتظر باشید

اِنّا مَعَکُمْ: همانا ما با شما

مُتَرَبِّصُونَ: از منتظرانیم.

71 وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِیاآءُ

ص:483

بَعْضٍ یَأْمُروُنَ بِالْمَعْروُفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ

(562) جلد 10 سوره توبه

وَیُقیمُونَ الصَّلوهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکوهَ وَ یُطیعُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ اوُلآئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللّهُ اِنَ اللّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ

وَ الْمُؤْمِنُونَ: و مردان مؤمن

وَ الْمُؤْمِناتُ: و زنان مؤمن

بَعْضُهُمْ: بعضی از آن ها

اَوْلِیآءُ: ولیّ، یار و یاور

بَعْضٍ: بعضی دیگرند.

یَأْمُروُنَ: امر می کنند

بِالْمَعْروُفِ: به خوبی ها

وَ یَنْهَوْنَ: و نهی می کنند

عَنِ الْمُنْکَرِ: از بدی ها

وَ یُقیمُونَ: و به پا می کنند

الصَّلوهَ: نماز را

وَ یُؤْتُونَ: و می پردازند

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (563)

الزَّکوهَ: زکات را

وَ یُطیعُونَ: و اطاعت می کنند

ص:484

اللّهَ: خدا

وَ رَسُولَهُ: و فرستاده اش را.

اوُلآئِکَ: آنان را

سَیَرْحَمُهُمُ: به زودی رحم می کند آن ها را

اللّهُ: خدا.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

عَزیزٌ: مقتدری است

حَکیمٌ: شایسته کار.

72 وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها وَ مَساکِنَ طَیِّبَهً فی جَنّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللّهِ اَکْبَرُ ذلِکَ

(564) جلد 10 سوره توبه

هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ

وَعَدَ: وعده داده

اللّهُ: خداوند

الْمُؤْمِنینَ: به مردان مؤمن

وَ الْمُؤْمِناتِ: و زنان مؤمن،

ص:485

جَنّاتٍ: باغ هایی که

تَجْری: جاری است

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن، از چشم انداز آن

الاَْنْهارُ: نهرها، رودها،

خالِدینَ فیها: جاودانند در آن

وَ مَساکِنَ: و مسکن هایی

طَیِّبَهً: که پاکیزه است

فی جَنّاتِ: در بهشت های

عَدْنٍ: عدن.

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (565)

وَ رِضْوانٌ: و خشنودی، و رضوان

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا،

اَکْبَرُ: که برتر است (از همه آن ها).

ذلِکَ: این است

هُوَ الْفَوْزُ: آن رستگاری

الْعَظیمُ: بزرگ.

«پایان جزء 10»

(566) جلد 10 سوره توبه

ص:486

ص:487

ص:488

ص:489

ص:490

ص:491

ص:492

ص:493

ص:494

ص:495

ص:496

ص:497

ص:498

جلد 2 : شامل لغات و مفاهیم جلد11تا20 تفسیر نوجوان

مشخصات کتاب

سرشناسه : بیستونی، محمد، 1337

عنوان و نام پدیدآور : لغات و مفاهیم قرآن کریم/ تالیف محمد بیستونی.

مشخصات نشر : قم: بیان جوان، 1387.

مشخصات ظاهری : 3ج. 11 × 17 س م.

شابک : 9789645640623 ؛ ج. 1 9789645640628: ؛ ج. 2 9789645640635: ؛ ج. 3 9789645640642:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتاب حاضر لغات و مفاهیم کتاب " تفسیر نوجوان" برگرفته از "تفسیر نمونه " اثر ناصر مکارم شیرازی است.

مندرجات : ج. 1. شامل لغات و مفاهیم جلد 1 تا 10 تفسیر نوجوان.ج. 2 . شامل لغات و مفاهیم جلد 11 تا 20 تفسیر نوجوان.ج. 3. شامل لغات و مفاهیم جلد 21 تا 30 تفسیر نوجوان .

عنوان دیگر : تفسیر نمونه.

عنوان دیگر : تفسیر نوجوان.

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 .تفسیر نوجوان واژه نامه ها .

موضوع : بیستونی ، محمد، 1337 .تفسیر نوجوان فهرست مطالب .

شناسه افزوده : مکارم شیرازی، ناصر، 1305 .تفسیر نمونه

رده بندی کنگره : BP98/ب95ت7406 1387

رده بندی دیویی : [ج]297/179

شماره کتابشناسی ملی : 1202618

ص:1

فهرست مطالب

موضوع صفحه

«سوره یونس»••• 15

«سوره هود»••• 75

«سوره یوسف»••• 147

«سوره رعد»••• 162

«سوره ابراهیم»••• 179

«سوره حجر»••• 195

«سوره نحل»••• 205

«سوره اِسراء»••• 256

«سوره کهف»••• 303

«سوره مریم»••• 352

«سوره طه»••• 395

«سوره انبیاء»••• 403

(796)

«سوره حج»••• 432

(797)

فهرست مطالب

موضوع صفحه

«سوره مؤمنون»••• 446

«سوره نور»••• 458

«سوره فرقان»••• 495

«سوره شعراء»••• 520

«سوره نمل»••• 536

«سوره قصص»••• 580

«سوره عنکبوت»••• 657

(798)

ص:2

بِسْمِ اللّه ِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

12 ویژگی منحصر بفرد در آثار مکتوب مؤسسه

قرآنی تفسیر جوان

1 اعراب گذاری کامل «همه» آیات، روایات و کلمه های عربی .

2 طرح جلد ابداعی و گرافیکی جدید متناسب با«جمعیت هدف هر کتاب».

3 صفحه آرایی شعرگونه و چشم نواز تا خواننده به دلیل پرش مرتب چشم «خسته» نشود.

4 آزاد بودن «هرگونه نسخه برداری» و چاپ از روی آثار مکتوب و کپی رایت نرم افزارها.

5 همه محصولات مؤسسه پس از فروش و استفاده، حتی اگر آسیب دیده باشد، «پس گرفته می شود».

6 فروش اقساطی به قیمت نقد و با تعیین اقساط

(799)

«توسط خریدار».

7 امضای «حداقل یک مجتهد جامع الشرایط» به نشانه تأیید محتوا قبل از چاپ اخذ می شود.

8 آثار مؤسسه به افراد بی بضاعت به طور «رایگان» تقدیم می گردد.

9 همه «آموزش های تخصصی قرآنی» گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان «رایگان» است.

10 برای هیچ یک از آثار، حق التألیف دریافت نمی شود.

11 تنوع تخصصی محصولات متناسب «با جامعه هدف یعنی کودک، نوجوان، جوان، زنان، خانواده و مساجد».

12 نشر نهایی آثار پس از نشر آزمایشی و موفقیت در طرح پایلوت (Pilot Plan) در «جمعیت مخاطب هدف» صورت می گیرد.

در صورتی که هر کس از صدراسلام تا سال 1420 هجری قمری

(800)

(سال تأسیس مؤسسه قرآنی تفسیرجوان) یک نمونه کتاب قرآنی را با جمع «12 ویژگی» مذکور، به این مؤسسه ارائه دهد، برای هموطنان داخل کشور مبلغ «000/000/10 تومان» و برای افراد مقیم خارج از کشور مبلغ «000/10 دلار» جایزه به عنوان حق الکشف تعلق می گیرد.

(قیمت گذاری کل محصولات مؤسسه برمبنای 12 ویژگی اشاره شده،

انجام می شود)

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان شامل:

[مؤسسه قرآنی قصص(تخصصی کودکان)،مؤسسه قرآنی نورپیامبران(تخصصی نوجوانان)، مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)، مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)، مؤسسه قرآنی شعیب نبی اللّه (تخصصی خانواده)،مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)، مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)، مؤسسه طب قرآنی مائده طلایی (تخصصی طب سنتی باآموزه های قرآنی) مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی

(801)

اعجاز علمی قرآن) ،مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)]

ص:3

تقدیم به

سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللّهِ وَ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ اِلی مَوْلانا وَ مَوْلَی الْمُوَحِّدینَ عَلِیٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَ اِلی بِضْعَهِ الْمُصْطَفی وَ بَهْجَهِ قَلْبِهِ سَیِّدَهِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ اِلی سَیِّدَیْ شَبابِ اَهْلِ الْجَنَّهِ، السِبْطَیْنِ، الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ اِلَی الاَْئِمَّهِ التِّسْعَهِ الْمَعْصُومینَ الْمُکَرَّمینَ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ لاسِیَّما بَقِیَّهِ اللّهِ فِی الاَْرَضینَ وَ وارِثِ عُلُومِ الاَْنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلینَ، الْمُعَدِّ لِقَطْعِ دابِرِالظَّلَمَهِ وَ الْمُدَّخِرِ لاِِحْیاءِ الْفَرائِضِ وَ مَعالِمِ الدّینِ ، الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صاحِبِ الْعَصْرِ وَ الزَّمانِ عَجَّلَ اللّهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ فَیا مُعِزَّ الاَْوْلِیاءَ وَ یا مُذِلَّ الاَْعْداءِ اَیُّهَا السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ الاَْرْضِ وَ السَّماءِ قَدْ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرَّ فی غَیْبَتِکَ وَ فِراقِکَ وَ جِئْنا بِبِضاعَهٍ مُزْجاهٍ مِنْ وِلائِکَ وَ مَحَبَّتِکَ فَاَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِنَظْرَهِ رَحْمَهٍ مِنْکَ اِنّا نَریکَ مِنَ الْمُحْسِنینَ

ص:4

متن تأییدیه مرجع عالیقدر «حضرت آیه اللّه العظمی مکارم شیرازی»

درباره تفسیر نوجوان

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

قرآن کریم بهترین هدیه خداوند منّان به همه انسان ها در طول قرون و اعصار می باشد. بدون شک استفاده صحیح از این کتاب آسمانی و بکارگیری محتوای آن در زندگی، مستلزم تفکیک و موضوع بندی آیات، متناسب با مخاطبین مختلف خصوصا گروه های سنی کودک، نوجوان و جوان می باشد زیرا سراسر این کتاب به استناد آیات 44 سوره فصّلت و 82 اسراء و 57 یونس برای شفا و درمان بیماری های جسمی و روحی انسان ها نازل شده و مانند داروخانه ای است که گرچه همه داروهای آن برای شفاست

ولی طبعا «هر دارویی برای بیمار خاصی شفابخش تر است».

ص:5

در همین راستا جناب آقای دکتر محمد بیستونی مسئول محترم مؤسسه قرآنی تفسیر جوان که اینجانب مدت 10 سال در جریان فعالیتهای خوب ایشان در عرصه پژوهش های موضوعی قرآنی می باشم و قبلاً تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر جوان» خلاصه، ساده سازی و منتشر نموده است، اخیرا مطالب تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر نوجوان» با تکیه بر آیات متناسب با گروه سنی یادشده، گزینش و ساده سازی نموده است که در نوع خود بسیار جالب می باشد.

امیدوارم نوجوانان عزیز و خانواده محترم آنها از این سفره معنوی و پربرکت که خوشبختی و سعادت دنیا و آخرت آنها را به همراه دارد، حداکثر استفاده را بنمایند.

ناصر مکارم شیرازی

1/12/85

ص:6

سوره توبه

100 وَ السّابِقُونَ الاَْوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرینَ وَالاَْنْصارِ وَ الَّذینَ اتَّبَعُوهُمْ بِاِحْسانٍ رَضِیَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ اَعَدَّ لَهُمْ جَنّاتٍ تَجْری تَحْتَهَا الاَْنْهارُخالِدینَ فیهاآ اَبَدا ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ

وَ السّابِقُونَ: و پیشگامان

الاَْوَّلُونَ: نخستین

مِنَ الْمُهاجِرینَ: از مهاجرین

وَ الاَْنْصارِ: و انصار،

وَ الَّذینَ: و کسانی که

اتَّبَعُوهُمْ: پیرویشان کردند

بِاِحْسانٍ: به نیکی،

رَضِیَ: خشنود است

اللّهُ: خداوند

عَنْهُمْ: از آن ها

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (11)

وَ رَضُوا عَنْهُ: و خشنودند از او

وَ اَعَدَّ: و آماده نموده

لَهُمْ: برایشان

ص:7

جَنّاتٍ: باغ هایی

تَجْری: که جریان دارد

تَحْتَهَا: (از) زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها،

خالِدینَ: جاودانند

فیهآ اَبَدا: آن همیشه.

ذلِکَ: این است

الْفَوْزُ الْعَظیمُ: رستگاری بزرگ.

105 وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ اِلی عالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهادَهِ

(12) جلد 11 سوره توبه

فَیُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

وَ قُلِ اعْمَلُوا: و بگو: عمل کنید

فَسَیَرَی: پس به زودی می بیند

اللّهُ: خداوند

عَمَلَکُمْ: عمل شما را

وَ رَسُولُهُ: و رسولش

ص:8

وَ الْمُؤْمِنُونَ: و مؤمنان.

وَ سَتُرَدُّونَ: و به زودی بازگردانده می شوید

اِلی عالِمِ: به سوی دانای

الْغَیْبِ: پنهان

وَ الشَّهادَهِ: و آشکار،

فَیُنَبِّئُکُمْ: پس خبر می دهد شما را

بِما: به آن چه

کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: عمل می کردید.

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (13)

119 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصّادِقینَ

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

اتَّقُوا: بترسید، بپرهیزید

اللّهَ: از خدا

وَ کُونُوا: و باشید

ص:9

مَعَ الصّادِقینَ: با راستگویان.

122 وَ ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِروُا کاآفَّهً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طاآئِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدّینِ وَ لِیُنْذِروُا قَوْمَهُمْ اِذا رَجَعُواآ اِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَروُنَ

وَ ما کانَ: و شایسته نباشد

(14) جلد 11 سوره توبه

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنین

لِیَنْفِروُا: دور شوند، سفر کنند،

کآفَّهً: همگی،

فَلَوْلا نَفَرَ: پس چرا کوچ نکند

مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ: از هر گروهی

مِنْهُمْ: از ایشان

طآئِفَهٌ: طایفه ای،

لِیَتَفَقَّهُوا: تا دانش اندوزند

فِی الدّینِ: در دین،

وَ لِیُنْذِروُا: و بیم دهند

ص:10

قَوْمَهُمْ: قومشان را

اِذا رَجَعُوآ: هنگامی که بازگشتند

اِلَیْهِمْ: به سویشان؟

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (15)

یَحْذَروُنَ: حَذَر کنند، خودداری کنند.

124 وَ اِذا ماآ اُنْزِلَتْ سُورَهٌ فَمِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ اَیُّکُمْ زادَتْهُ هذِهِآ ایمانا فَاَمَّا الَّذینَ امَنُوافَزادَتْهُمْ ایمانا وَ هُمْ یَسْتَبْشِروُنَ

وَ اِذا مآ: و هنگامی که

اُنْزِلَتْ: نازل شود

سُورَهٌ: سوره ای،

فَمِنْهُمْ: پس از ایشان

مَنْ: کسی است

یَقُولُ: که می گوید:

اَیُّکُمْ: کدام یک از شما

ص:11

زادَتْهُ: زیاد شدش

هذِهِآ ایمانا: این ایمان ؟

(16) جلد 11 سوره توبه

فَاَمَّا: پس اما

الَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

فَزادَتْهُمْ: پس افزودشان

ایمانا: ایمان را

وَ هُمْ: و ایشان

یَسْتَبْشِروُنَ: شادمان می شوند، خوشحال می شود.

125 وَ اَمَّا الَّذینَ فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْسا اِلی رِجْسِهِمْ وَ ماتُوا وَهُمْ کافِروُنَ

وَ اَمَّا الَّذینَ: و اما کسانی که

فی قُلُوبِهِمْ: در دل هایشان

مَرَضٌ: بیماری ای است،

فَزادَتْهُمْ: پس افزودشان

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (17)

رِجْسا: پلیدی

ص:12

اِلی رِجْسِهِمْ: بر پلیدی شان،

وَ ماتُوا: و مردند

وَ هُمْ: در حالی که آن ها

کافِروُنَ: کافر بودند..

128 لَقَدْ جاآ ءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ اَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَریصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنینَ رَؤوُفٌ رَحیمٌ

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

جآءَکُمْ: آمد شما را

رَسُولٌ: رسولی

مِنْ اَنْفُسِکُمْ: از خود شما،

عَزیزٌ: سخت است

عَلَیْهِ: بر او

(18) جلد 11 سوره توبه

ما عَنِتُّمْ: رنج های شما،

حَریصٌ: حریص است

عَلَیْکُمْ: بر شما (بر هدایت شما).

بِالْمُؤْمِنینَ: به مؤمنین

ص:13

رَؤوُفٌ: مهربان

رَحیمٌ: و رحیم است.

129 فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّهُ لاآاِلهَ اِلاّهُوَعَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ

فَاِنْ: پس اگر

تَوَلَّوْا: روی بگردانند، اِعراض کنند،

فَقُلْ: پس بگو:

حَسْبِیَ: کفایت کند مرا

اللّهُ: خدا،

سوره توبه لغات و مفاهیم قرآن کریم (19)

لاآاِلهَ اِلاّ: نیست معبودی مگر

هُوَ: او.

عَلَیْهِ: بر او

تَوَکَّلْتُ: توکّل کردم.

وَ هُوَ رَبُّ: و او پروردگار

الْعَرْشِ الْعَظیمِ: عرش بزرگ است.

ص:14

(20) جلد 11 سوره توبه

«سوره یونس»

1 الآر تِلْکَ ایاتُ الْکِتابِ الْحَکیمِ

الآر: از حروف مقطّعه

تِلْکَ: آن

ایاتُ: آیات

الْکِتابِ: کتاب

الْحَکیمِ: حکیم است.

2 اَکانَ لِلنّاسِ عَجَبا اَنْ اَوْحَیْناآ اِلی رَجُلٍ مِنْهُمْ اَنْ اَنْذِرِالنّاسَ وَ بَشِّرِالَّذینَ امَنُواآ اَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قالَ الْکافِروُنَ اِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبینٌ

اَکانَ: آیا بود، باشد

لِلنّاسِ: برای مردم

عَجَبا: شگفت آور

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (21)

اَنْ اَوْحَیْنآ: که وحی نمودیم

اِلی رَجُلٍ: به سوی مردم

ص:15

مِنْهُمْ: از خودشان؟

اَنْ اَنْذِرِ: که بترسان

النّاسَ: مردم را

وَ بَشِّرِ: و بشارت بده

الَّذینَ: کسانی را که

امَنُوآ: ایمان آوردند

اَنَّ لَهُمْ: همانا برای ایشان است

قَدَمَ: منزلتی، پایگاهی

صِدْقٍ: صادقانه

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان.

قالَ الْکافِروُنَ: گفتند: کافران

اِنَّ هذا: به درستی که این (مرد)

(22) جلد 11 سوره یونس

لَساحِرٌ: هر آینه ساحری

مُبینٌ: آشکار است.

3 اِنَّ رَبَّکُمُ اللّهُ الَّذی خَلَقَ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ

ص:16

فی سِتَّهِ اَیّامٍ ثُمَّ اسْتَوی عَلَی الْعَرْشِ یُدَبِّرُ الاَْمْرَ ما مِنْ شَفیعٍ اِلاّ مِنْ بَعْدِ اِذْنِهِ ذلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُمْ فَاعْبُدوُهُ اَفَلا تَذَکَّروُنَ

اِنَّ رَبَّکُمُ: همانا پروردگار شما

اللّهُ الَّذی: خدایی است که

خَلَقَ: خلق نمود

السَّمواتِ: آسمان ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را

فی سِتَّهِ اَیّامٍ: در شش روز،

ثُمَّ: سپس

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (23)

اسْتَوی: استیلا یافت، قرار گرفت، پرداخت

عَلَی الْعَرْشِ: بر عرش.

یُدَبِّرُ: تدبیر می کند

الاَْمْرَ: کار (جهان) را.

ما مِنْ شَفیعٍ: نیست هیچ شفیعی

اِلاّ مِنْ: مگر از

ص:17

بَعْدِ اِذْنِهِ: بعد اذن او.

ذلِکُمُ اللّهُ: این است خداوند

رَبُّکُمْ: پروردگار شما،

فَاعْبُدوُهُ: پس پرستش کنید او را.

اَفَلا تَذَکَّروُنَ: آیا پس متذکّر نمی شوید؟

4 اِلَیْهِ مَرْجِعُکُمْ جَمیعا وَعْدَ اللّهِ حَقّا اِنَّهُ یَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعیدُهُ لِیَجْزِیَ الَّذینَ امَنُوا وَ

(24) جلد 11 سوره یونس

عَمِلُوا الصّالِحاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذینَ کَفَروُا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمیمٍ وَعَذابٌ اَلیمٌ بِما کانُوا یَکْفُروُنَ

اِلَیْهِ: به سوی اوست

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما

جَمیعا: همگی.

وَعْدَ اللّهِ: وعده خدا

حَقّا: حق است.

اِنَّهُ: همانا او

ص:18

یَبْدَؤُا: آغاز می کند

الْخَلْقَ: خلقت را،

ثُمَّ: سپس

یُعیدُهُ: بازمی گرداند آن را،

لِیَجْزِیَ: تا جزا دهد

الَّذینَ: کسانی را که

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (25)

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند،

الصّالِحاتِ: عمل صالح

بِالْقِسْطِ: به عدالت، به انصاف.

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَفَروُا: کافر شدند

لَهُمْ: کافر شدند

شَرابٌ: نوشیدنی ای

مِنْ حَمیمٍ: از آب جوشان

وَ عَذابٌ: و عذابی

ص:19

اَلیمٌ: دردناک

بِما: به خاطر

کانُوا یَکْفُروُنَ: کفری که می ورزیدند.

(26) جلد 11 سوره یونس

5 هُوَالَّذی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیاآ ءً وَالْقَمَرَنُورا وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَالسِّنینَ وَالْحِسابَ ما خَلَقَ اللّهُ ذلِکَ اِلاّبِالْحَقِّ یُفَصِّلُ الاْیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

هُوَ الَّذی: اوست آن که

جَعَلَ: قرار داد

الشَّمْسَ: خورشید را

ضِیآ ءً: درخشنده

وَ الْقَمَرَ: و ماه را

نُورا وَ: نورانی و

قَدَّرَهُ: مقدّر نمود آن را

مَنازِلَ: منزلگاه هایی

لِتَعْلَمُوا: تا بدانید

ص:20

عَدَدَ السِّنینَ: تعداد سال ها

وَ الْحِسابَ: و محاسبات را.

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (27)

ما خَلَقَ اللّهُ: نیافرید خداوند

ذلِکَ: آن را

اِلاّ بِالْحَقِّ: جز بر اساس حق.

یُفَصِّلُ: بیان می کند

الاْیاتِ: آیات را

لِقَوْمٍ: برای گروهی که

یَعْلَمُونَ: می دانند.

6 اِنَّ فِی اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ وَ ما خَلَقَ اللّهُ فِی السَّمواتِ وَالاَْرْضِ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَّقُونَ

اِنَّ فِی: به درستی که در

اخْتِلافِ: آمد و رفت

اللَّیْلِ وَ النَّهارِ: شب و روز

وَ ما خَلَقَ: و آن چه خلق نمود

ص:21

(28) جلد 11 سوره یونس

اللّهُ: خدا

فِی السَّمواتِ: در آسمان ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین،

لاَیاتٍ: هر آینه نشاهایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَتَّقُونَ: پرهیزکارند.

9 اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ یَهْدیهِمْ رَبُّهُمْ بِایمانِهِمْ تَجْریمِنْ تَحْتِهِمُ الاَْنْهارُ فی جَنّاتِ النَّعیمِ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند

الصّالِحاتِ: عمل صالح،

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (29)

یَهْدیهِمْ: هدایت می کند آن ها را

رَبُّهُمْ: پروردگارشان

ص:22

بِایمانِهِمْ: به خاطر ایمانشان.

تَجْری مِنْ: جریان دارد از

تَحْتِهِمُ: زیر (قصرهای) آن ها

الاَْنْهارُ: نهرهایی

فی جَنّاتِ: در بهشت های

النَّعیمِ: پرنعمت.

10 دَعْویهُمْ فیها سُبْحانَکَ اللّهُمَّ وَ تَحِیَّتُهُمْ فیها سَلامٌ وَ اخِرُ دَعْویهُمْ اَنِ الْحَمْدُلِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ

دَعْویهُمْ: دعایشان

فیها: در آن جا (این است)

سُبْحانَکَ: منزّهی تو

(30) جلد 11 سوره یونس

اللّهُمَّ: خداوندگارا!

وَ تَحِیَّتُهُمْ: و درودشان

فیها: در آن جا

سَلامٌ: سلام است.

ص:23

وَ اخِرُ دَعْویهُمْ: و آخر دعایشان

اَنِ: این است:

الْحَمْدُ: حمد و سپاس

لِلّهِ: برای خدایی است

رَبِّ: که پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان است.

11 وَ لَوْ یُعَجِّلُ اللّهُ لِلنّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَیْرِ لَقُضِیَ اِلَیْهِمْ اَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذینَ لا یَرْجُونَ لِقآءَنا فی طُغْیانِهِمْ یَعْمَهُونَ

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (31)

وَ لَوْ یُعَجِّلُ: و اگر عجله کند

اللّهُ: خداوند

لِلنّاسِ: برای مردم

الشَّرَّ: بدی را،

اسْتِعْجالَهُمْ: (همانند) عجله ایشان

بِالْخَیْرِ: به خیر،

ص:24

لَقُضِیَ: هر آینه به پایان می رسد

اِلَیْهِمْ: به سوی ایشان

اَجَلُهُمْ: عمرشان، اجلشان

فَنَذَرُ: پس رها می کنیم

الَّذینَ: کسانی را که

لا یَرْجُونَ: امید ندارند

لِقآءَنا: دیدار ما را،

فی طُغْیانِهِمْ: در طغیانشان

(32) جلد 11 سوره یونس

یَعْمَهُونَ: که سرگردان شوند.

12 وَ اِذا مَسَّ الاِْنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ اَوْ قاعِدا اَوْ قاآئِما فَلَمّا کَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ کَأَنْ لَمْ یَدْعُناآ اِلی ضُرٍّ مَسَّهُ کَذلِکَ زُیِّنَ لِلْمُسْرِفینَ ما کانُوا یَعْمَلُونَ

وَ اِذا مَسَّ: و هنگامی که برسد

الاِْنْسانَ: به انسان

ص:25

الضُّرُّ: آسیبی، زیانی،

دَعانا: می خواند ما را

لِجَنْبِهِ: چه به پهلویش باشد

اَوْ قاعِدا: یا نشسته

اَوْ قآئِما: یا ایستاده،

فَلَمّا: پس وقتی که

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (33)

کَشَفْنا عَنْهُ: برطرف کردیم از او

ضُرَّهُ: ناراحتی اش را،

مَرَّ کَأَنْ: (چنان) می گذرد گویی

لَمْ یَدْعُنآ: نخوانده ما را

اِلی ضُرٍّ: برای ناراحتی ای که

مَسَّهُ: به او رسیده.

کَذلِکَ: این چنین

زُیِّنَ: زینت داده شده

لِلْمُسْرِفینَ: برای اسراف کاران

ما: آن چه

ص:26

کانُوا یَعْمَلُونَ: انجام می دادند.

22 هُوَ الَّذی یُسَیِّرُکُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتّیآ اِذا کُنْتُمْ فِی الْفُلْکِ وَ جَرَیْنَ بِهِمْ بِریحٍ طَیِّبَهٍ وَ فَرِحُوا

(34) جلد 11 سوره یونس

بِها جاآءَتْها ریحٌ عاصِفٌ وَجاآءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ کُلِّ مَکانٍ وَ ظَنُّوآا اَنَّهُمْ اُحیطَ بِهِمْ دَعَوُ اللّهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ لاَِنْ اَنْجَیْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَکُونَنَّ مِنَ الشّاکِرینَ

هُوَ الَّذی: او کسی است که

یُسَیِّرُکُمْ: سیر می دهد شما را

فِی الْبَرِّ: در خشکی

وَ الْبَحْرِ: و دریا،

حَتّیآ اِذا: تا هنگامی که

کُنْتُمْ فِی: باشید در

الْفُلْکِ: کشتی.

وَ جَرَیْنَ: و به حرکت درآورد

ص:27

بِهِمْ: آن ها را

بِریحٍ: به بادی

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (35)

طَیِّبَهٍ: دلپذیر، موافق،

وَ فَرِحُوا: و خوشحال شوند

بِها: به واسطه آن.

جآءَتْها: (ناگهان) بیاید آن ها را

ریحٌ: بادی

عاصِفٌ: تند

وَ جآءَهُمُ: و بیاید ایشان را

الْمَوْجُ مِنْ: موج از

کُلِّ مَکانٍ: هر مکانی،

وَ ظَنُّوآا: و گمان برند

اَنَّهُمْ: که همانا ایشان

اُحیطَ بِهِمْ: محاصره شده اند،

دَعَوُ: خواندند، بخوانند

اللّهَ: خدا را

ص:28

(36) جلد 11 سوره یونس

مُخْلِصینَ: از روی اخلاص

لَهُ الدّینَ: برای او با عقیده،

لاَِنْ: هر آینه اگر

اَنْجَیْتَنا: نجات دهی ما را

مِنْ هذِهِ: از این (مهلکه)،

لَنَکُونَنَّ: حتما می باشیم

مِنَ الشّاکِرینَ: از سپاسگزاران.

23 فَلَمّاآ اَنْجیهُمْ اِذا هُمْ یَبْغُونَ فِی الاَْرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ یاآ اَیُّهَا النّاسُ اِنَّما بَغْیُکُمْ عَلیآ اَنْفُسِکُمْ مَتاعَ الْحَیوهِ الدُّنْیا ثُمَّ اِلَیْنا مَرْجِعُکُمْ فَنُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

فَلَمّآ: پس وقتی که

اَنْجیهُمْ: نجات داد آن ها را،

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (37)

اِذا هُمْ: در آن هنگام آن ها

یَبْغُونَ: ستم می کنند

ص:29

فِی الاَْرْضِ: در زمین

بِغَیْرِ الْحَقِّ: به ناحق.

یآ اَیُّهَا النّاسُ: ای مردم!

اِنَّما: جز این نیست که

بَغْیُکُمْ: ستم شما

عَلیآ اَنْفُسِکُمْ: به (زیان) خود شماست.

مَتاعَ: بهره

الْحَیوهِ: زندگانی

الدُّنْیا: دنیا (را می برید).

ثُمَّ اِلَیْنا: سپس به سوی ماست

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما،

فَنُنَبِّئُکُمْ: پس خبر می دهیم شما را

(38) جلد 11 سوره یونس

بِما: به آن چه

کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: عمل می کردید.

24 اِنَّما مَثَلُ الْحَیوهِ الدُّنْیا کَماآءٍ اَنْزَلْناهُ مِنَ

ص:30

السَّماآءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الاَْرْضِ مِمّا یَأْکُلُ النّاسُ وَ الاَْنْعامُ حَتّیآ اِذاآ اَخَذَتِ الاَْرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّیَّنَتْ وَ ظَنَّ اَهْلُهآ اَنَّهُمْ قادِروُنَ عَلَیْهاآ اتیهاآ اَمْرُنا لَیْلاً اَوْ نَهارا فَجَعَلْناها حَصیدا کَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالاَْمْسِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الاْیاتِ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّروُنَ

اِنَّما: جز این نیست که

مَثَلُ الْحَیوهِ: مَثَل زندگانی

الدُّنْیا: دنیا

کَمآءٍ: مانند آبی است که

اَنْزَلْناهُ: نازل کردیم آن را

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (39)

مِنَ السَّمآءِ: از آسمان ،

فَاخْتَلَطَ: پس در آمیزد

بِهِ نَباتُ: به وسیله آن گیاهانِ

الاَْرْضِ: زمین

مِمّا یَأْکُلُ: از آن چه می خورند

النّاسُ: مردم

ص:31

وَ الاَْنْعامُ: و چهارپایان،

حَتّیآ اِذآ: تا زمانی که

اَخَذَتِ: گرفته، بگیرد

الاَْرْضُ: زمین

زُخْرُفَها: زیبایی خود را،

وَ ازَّیَّنَتْ: و تزیین گردد،

وَ ظَنَّ اَهْلُهآ: و گمان برند اهل آن

اَنَّهُمْ: که همانا آن ها

(40) جلد 11 سوره یونس

قادِروُنَ عَلَیْهآ: قادرند بر آن،

اتیهآ: فرا رسد

اَمْرُنا لَیْلاً: امر ما شب

اَوْ نَهارا: یا روزی

فَجَعَلْناها: پس قرار دهیم آن را

حَصیدا: دِرو شده

کَأَنْ: هم چنان که گویی

لَمْ تَغْنَ: نبوده است

ص:32

بِالاَْمْسِ: دیروز.

کَذلِکَ: این چنین

نُفَصِّلُ: شرح می دهیم

الاْیاتِ: آیات را

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَتَفَکَّروُنَ: تفکّر می کنند.

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (41)

25 وَ اللّهُ یَدْعُوآا اِلی دارِ السَّلامِ وَ یَهْدی مَنْ یَشاآ ءُ اِلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ

وَ اللّهُ: و خداوند

یَدْعُوآ ا: دعوت می کند، می خواند

اِلی دارِ: به سوی سرای

السَّلامِ: سلامت

وَ یَهْدی: و هدایت می کند

مَنْ یَشآ ءُ: هر کس را بخواهد

اِلی صِراطٍ: به سوی راه

ص:33

مُسْتَقیمٍ: راست.

26 لِلَّذینَ اَحْسَنُوا الْحُسْنی وَ زِیادَهٌ وَ لایَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّهٌ اوُلآئِکَ اَصْحابُ الْجَنَّهِ هُمْ

(42) جلد 11 سوره یونس

فیها خالِدوُنَ

لِلَّذینَ: برای کسانی که

اَحْسَنُوا: نیکی کردند

الْحُسْنی: پاداش نیکوتر

وَ زِیادَهٌ: و زیاده بر آن است.

وَ لا یَرْهَقُ: نمی پوشاند

وُجُوهَهُمْ: چهره هایشان را

قَتَرٌ وَ لا ذِلَّهٌ: تاریکی و نه ذلّت.

اوُلآئِکَ: آنان

اَصْحابُ: یاران

الْجَنَّهِ: بهشتند.

هُمْ فیها: ایشان در آن

ص:34

خالِدوُنَ: جاودانند.

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (43)

27 وَ الَّذینَ کَسَبُوا السَّیِّئاتِ جَزاآ ءُ سَیِّئَهٍ بِمِثْلِها وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّهٌ ما لَهُمْ مِنَ اللّهِ مِنْ عاصِمٍ کَأَنَّما اُغْشِیَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعا مِنَ اللَّیْلِ مُظْلِما اوُلآئِکَ اَصْحابُ النّارِهُمْ فیها خالِدوُنَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَسَبُوا: کسب کردند

السَّیِّئاتِ: بدی ها را،

جَزآ ءُ سَیِّئَهٍ: پاداش بدی

بِمِثْلِها: به مثل آن دارند

وَ تَرْهَقُهُمْ: و می پوشاند آن ها را

ذِلَّهٌ: ذلّت.

ما لَهُمْ: نیست برایشان

مِنَ اللّهِ: در (برابر) خدا

مِنْ عاصِمٍ: هیچ نگهدارنده ای،

ص:35

(44) جلد 11 سوره یونس

کَأَنَّما: گویی

اُغْشِیَتْ: پوشیده شده

وُجُوهُهُمْ: چهره هایشان

قِطَعا مِنَ اللَّیْلِ: با پاره هایی از شبِ

مُظْلِما: تاریک.

اوُلآئِکَ: آنان

اَصْحابُ: یاران

النّارِ: آتشند.

هُمْ فیها: ایشان در آن

خالِدوُنَ: جاودانند.

31 قُلْ مَنْ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّماآءِ وَ الاَْرْضِ اَمَّنْ یَمْلِکُ السَّمْعَ وَ الاَْبْصارَ وَ مَنْ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ مَنْ یُدَبِّرُ

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (45)

الاَْمْرَفَسَیَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ اَفَلا تَتَّقُونَ

قُلْ مَنْ: بگو: چه کسی

ص:36

یَرْزُقُکُمْ: روزی می دهد شما را

مِنَ السَّمآءِ: از آسمان

وَ الاَْرْضِ: و زمین؟

اَمَّنْ یَمْلِکُ: یا چه کسی مالک

السَّمْعَ: گوش

وَ الاَْبْصارَ: و چشم هاست؟

وَ مَنْ: و چه کسی

یُخْرِجُ: خارج می کند

الْحَیَّ مِنَ: زنده را از

الْمَیِّتِ: مرده؟

وَ یُخْرِجُ: و خارج می کند

الْمَیِّتَ: مرده را

(46) جلد 11 سوره یونس

مِنَ الْحَیِّ: از زنده؟

وَ مَنْ: و چه کسی

یُدَبِّرُ الاَْمْرَ: تدبیر می کند امور را؟

فَسَیَقُولُونَ: پس به زودی گویند:

ص:37

اللّهُ: خدا،

فَقُلْ: پس بگو:

اَفَلا تَتَّقُونَ: آیا پس تقوا پیشه نمی کنید؟

32 فَذلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُمُ الْحَقُّ فَماذا بَعْدَ الْحَقِّ اِلاَّ الضَّلالُ فَاَنّی تُصْرَفُونَ

فَذلِکُمُ: پس این چنین است

اللّهُ: خداوند

رَبُّکُمُ الْحَقُّ: پروردگار بر حق شما.

فَماذا: پس چیست

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (47)

بَعْدَ الْحَقِّ: بعد از

اِلاَّ الضَّلالُ: مگر گمراهی،

فَاَنّی: پس به کجا

تُصْرَفُونَ: روی می گردانید؟

33 کَذلِکَ حَقَّتْ کَلِمَتُ رَبِّکَ عَلَی الَّذینَ فَسَقُواآ

ص:38

اَنَّهُمْ لا یُؤْمِنُونَ

کَذلِکَ: این چنین

حَقَّتْ: به حقیقت پیوست

کَلِمَتُ: کلمه، سخن

رَبِّکَ عَلَی: پروردگار تو بر

الَّذینَ: کسانی که

فَسَقُوآ: فاسق شدند،

اَنَّهُمْ: که همانا آن ها

(48) جلد 11 سوره یونس

لا یُؤْمِنُونَ: ایمان نمی آورند.

34 قُلْ هَلْ مِنْ شُرَکاآئِکُمْ مَنْ یَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعیدُهُ قُلِ اللّهُ یَبْدَؤُاالْخَلْقَ ثُمَ یُعیدُهُ فَاَنّی تُؤْفَکُونَ

قُلْ هَلْ مِنْ: بگو: آیا از

شُرَکآئِکُمْ: شریکان شما

مَنْ: کسی هست که

یَبْدَؤُا: آغاز کند

ص:39

الْخَلْقَ: آفرینش را،

ثُمَّ: سپس

یُعیدُهُ: بازگرداند آن را؟

قُلِ اللّهُ: بگو: خدا

یَبْدَؤُا: آغاز می کند

الْخَلْقَ: آفرینش را،

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (49)

ثُمَّ: سپس

یُعیدُهُ: بازمی گرداند آن را.

فَاَنّی: پس چگونه

تُؤْفَکُونَ: روی گردان می شوید؟

35 قُلْ هَلْ مِنْ شُرَکآئِکُمْ مَنْ یَهْدی اِلَی الْحَقِّ قُلِ اللّهُ یَهْدی لِلْحَقِّ اَفَمَنْ یَهْدآی اِلَی الْحَقِّ اَحَقُّ اَنْ یُتَّبَعَ اَمَّنْ لایَهِدّآی اِلاّ اَنْ یُهْدیفَمالَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ

قُلْ هَلْ مِنْ: بگو: آیا از

شُرَکآئِکُمْ: شریکان شما

ص:40

مَنْ: کسی هست که

یَهْدی: هدایت کند

اِلَی الْحَقِّ: به سوی حق؟

قُلِ اللّهُ: بگو: خدا

(50) جلد 11 سوره یونس

یَهْدی: هدایت می کند

لِلْحَقِّ: به حق.

اَفَمَنْ: آیا پس کسی که

یَهْدآی: هدایت می کند

اِلَی الْحَقِّ: به سوی حق

اَحَقُّ اَنْ: سزاوارتر است که

یُتَّبَعَ: پیروی شود،

اَمَّنْ: یا کسی که

لایَهِدّآی: هدایت نمی شود

اِلاّ اَنْ: مگر این که

یُهْدی: هدایتش کنند؟

فَمالَکُمْ: پس شما را چه می شود؟

ص:41

کَیْفَ: چگونه

تَحْکُمُونَ: حکم می کنید؟

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (51)

37 وَ ما کانَ هذَا الْقُرْاآنُ اَنْ یُفْتَری مِنْ دوُنِ اللّهِ وَ لکِنْ تَصْدیقَ الَّذی بَیْنَ یَدَیْهِ وَتَفْصیلَ الْکِتابِ لارَیْبَ فیهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ

وَ ما کانَ: و نباشد (شایسته نیست)

هذَا الْقُرْآنُ: این قرآن

اَنْ یُفْتَری: که به دروغ ساخته شده باشد

مِنْ دوُنِ: (و) از غیر

اللّهِ: خدا باشد

وَ لکِنْ تَصْدیقَ: بلکه تصدیق می کند

الَّذی: (آن چه را) که

بَیْنَ یَدَیْهِ: پیش از آن آمده

وَ تَفْصیلَ: و بیان می کند

الْکِتابِ: کتاب را

ص:42

(52) جلد 11 سوره یونس

لا رَیْبَ فیهِ: شکی نیست در آن

مِنْ: که از جانب

رَبِّ: پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان است.

38 اَمْ یَقُولُونَ افْتَریهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَهٍ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ

اَمْ یَقُولُونَ: یا می گویند:

افْتَریهُ: دروغ بسته او.

قُلْ فَأْتُوا: بگو: بیاورید

بِسُورَهٍ: سوره ای

مِثْلِهِ: مثل آن،

وَ ادْعُوا مَنِ: و بخوانید از

اسْتَطَعْتُمْ: (هرکس) که می توانید

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (53)

مِنْ دُونِ اللّهِ: غیر از خدا،

اِنْ کُنْتُمْ: اگر هستید

ص:43

صادِقینَ: از راستگویان.

39 بَلْ کَذَّبُوا بِما لَمْ یُحیطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمّا یَأْتِهِمْ تَأْویلُهُ کَذلِکَ کَذَّبَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الظّالِمینَ

بَلْ کَذَّبُوا: بلکه تکذیب کردند

بِما: آن چه را که

لَمْ یُحیطُوا: احاطه نداشتند

بِعِلْمِهِ: به علمش

وَ لَمّا یَأْتِهِمْ: و هنوز نیامده برایشان

تَأْویلُهُ: تأویل آن.

کَذلِکَ: این چنین

(54) جلد 11 سوره یونس

کَذَّبَ: تکذیب کردند

الَّذینَ: کسانی که

مِنْ قَبْلِهِمْ: قبل از آن ها بودند.

فَانْظُرْ کَیْفَ: پس بنگر چگونه

ص:44

کانَ عاقِبَهُ: بود عاقبت

الظّالِمینَ: ستمگران.

44 اِنَّ اللّهَ لا یَظْلِمُ النّاسَ شَیْئا وَلکِنَّ النّاسَ اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

لا یَظْلِمُ: ظلم نمی کند

النّاسَ: به مردم

شَیْئا: چیزی، هیچ

وَلکِنَّ النّاسَ: ولیکن مردم

سوره یونس لغات و مفاهیم قرآن کریم (55)

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان

یَظْلِمُونَ: ظلم می کنند.

53 وَ یَسْتَنْبِئوُنَکَ اَحَقٌّ هُوَ قُلْ ای وَ رَبّیآ اِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ماآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزینَ

وَ یَسْتَنْبِئوُنَکَ: و خبر می خواهند از تو

ص:45

اَحَقٌّ هُوَ: آیا حق است آن (عذاب)؟

قُلْ ای: بگو: آری!

وَ رَبّیآ: و قسم به پروردگارم

اِنَّهُ: همانا آن

لَحَقٌّ: حق است.

وَ مآ اَنْتُمْ: و نیستید شما

بِمُعْجِزینَ: عاجزکننده.

(56) جلد 11 سوره یونس

54 وَلَوْ اَنَ لِکُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مافِی الاَْرْضِ لاَفْتَدَتْ بِهِ وَ اَسَرُّوا النَّدامَهَ لَمّارَأَوُا الْعَذابَ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ

وَ لَوْ اَنَّ لِکُلِّ: و اگر همانا هر

نَفْسٍ: نفسی، کسی که

ظَلَمَتْ: ظلم کرده،

ما فِی: آن چه در