انوار حسيني

مشخصات كتاب

‏سرشناسه: حسيني شيرازي‏، سيدصادق‏، ۱۳۲۰ -
‏عنوان و نام پديدآور: انوار حسيني/سخنراني صادق حسيني‏شيرازي.
‏مشخصات نشر: [قم]: رشيد‏، ۱۳۸۴.
‏مشخصات ظاهري: ۵۶ص.؛۱۷x۱۲س‏م.
‏شابك: ۳۵۰۰ ريال‏: 964993703x
‏يادداشت: چاپ دوم
‏يادداشت: كتابنامه به صورت زيرنويس.
‏موضوع: واقعه كربلا، ۶۱ق -- تاثير
‏موضوع: اسلام و دولت
‏رده بندي كنگره: BP۴۱/۵‏/ ح۴۷ الف۸ ۱۳۸۴
‏رده بندي ديويي: ۲۹۷/۹۵۳۴
‏شماره كتابشناسي ملي: ۱۱۲۶۲۱۵

انوار حسيني()

بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام علي
محمد وآله الطاهرين ولعنةالله علي أعدائهم أجمعين
در روايتي از پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله آمده است:
إنَّ لِقَتْلِ الْحُسَين عليه السلام حَرارَةً في قُلوبِ المؤْمِنينَ لا تَبْرُدُ أبَداً؛() شهادت امام حسين عليه السلام سوز وگدازي در دل‌هاي مؤمنان برجاي نهاده كه هيچ‌گاه به سردي نمي‌گرايد.
هر جسم گرمي منبع حرارتي دارد كه از آن گرما مي‌گيرد وبه محض دورشدن از آن، دماي جسم تدريجاً كاهش مي‌يابد. اگر به ظرفي كه روي آتش قرار دارد دست بزنيم، دست مان مي‌سوزد، ولي به محض خاموش شدن آتش، دماي ظرف رو به كاهش مي‌نهد تا جايي كه پس از گذشت اندك زماني به سادگي مي‌توانيم ظرف را در دست بگيريم، بدون آن كه آسيبي ببينيم. از دست دادن عزيزان ونزديكان براي همه جان سوز وبا رنج بسيار همراه است. كسي‌كه داغ عزيزي را مي‌بيند در روزهاي اول، ضربه بزرگي را تحمل مي‌كند وچه بسا از حالت طبيعي خارج شده، دچار اختلال شود، غذا نخورد وحتي نخوابد، اما با گذشت هفته‌ها وماه‌ها گَرد فراموشي بر اين مصيبت مي‌نشيند وكم كم التيام مي‌يابد. سوزناك‌ترين مصيبت‌ها وجان كاه‌ترين سوگ‌ها در لابه لاي پيچ وخم زندگي روزمره از ياد مي‌روند وبه خاطره تبديل مي‌گردند.
در اين ميان تنها يك سوگ است كه هيچ‌گاه در درازناي زمان از يادها نمي‌رود وفروغ آن هرگز به خاموشي نمي‌گرايد. همه ساله چند روز مانده به ماه محرم، كوي وبرزن جامه سياه مي‌پوشد ومردمان در تكاپوي برپا كردن خيمه عزاي امام حسين عليه السلام مي‌افتند ودل‌هاي همگان حال وهواي ديگري پيدا مي‌كند وشور حسيني وسوز عاشورايي چون آتشي از زير خاكستر سر بر مي‌كشد وشعله مي‌گيرد.
از روايت گذشته برمي‌آيد كه اين سوز وحرارت از ويژگي‌هاي اهل ايمان است، زيرا در آن نيامده است: «در دل انسان‌ها» يا «در دل مردم». از اين روي شور وحال حسيني كه در دل‌هاي مؤمنان آشيانه دارد، به درجات ايمان وابسته است وبه نسبت آن كم وزياد مي‌شود وهر مؤمن ودوستدار اهل بيت عليهم السلام آن را در وجود خود مي‌يابد. اين مصيبت عظيم، در حدود 1400 سال پيش رخ داد، ولي حرارت آن هم چنان در جان‌هاي مؤمنان جاي دارد.
در روايت آمده حضرت زهرا عليها السلام در ماه محرم جامه‌اي را كه سيدالشهدا عليه السلام هنگام شهادت به تن داشتند، در فضا مي‌آويزد وبدين‌ترتيب سوگ واندوه را تجديد مي‌كند. اين مسلماً در شمار امور غيبي است كه چشم ما آن را نمي‌بيند، ولي فراموش نكنيم كه آثار امور ناديدني ونشنيدني به مراتب بيش از ديدني‌هاست. عقل انسان نيز ناديدني است، ولي آثار بسيار دارد كه بر آن دلالت مي‌كند. پيراهن آغشته به خونِ فرزند رسول خدا نيز هر چند قادر به ديدن آن نباشيم حقيقتي ثابت وقطعي است واندوهي‌كه در هستي مي‌پراكند ودر دل‌هاي مؤمنان ايجاد مي‌كند انكارناپذير است.

ويژگي هاي منحصربه فرد

در روايت آمده است كه خود حضرت سيدالشهدا عليه السلام به حضرت زينب كبري عليها السلام فرمودند:
أبي خيرٌ مِنّي وأُمّي خيرٌ مِنّي وأخي خيرٌ مِنّي، ولي ولِكُلّ مُسلم بِرَسول الله أسوة؛() پدرم، مادرم وبرادرم از من بهترند ومن وهر مسلمان را در رسول خدا صلي الله عليه و اله اسوه والگويي است.
با اين حال، حضرت را ويژگي‌هايي منحصر به فرد است كه احدي جز ايشان دارا نيست وبرخي از بزرگان نيز درباره آنها تأليفاتي دارند() كه در آن به جمع آوري خصايص وويژگي‌هاي خاص امام حسين عليه السلام پرداخته‌اند، اما مطالب ناگفته بسياري نيز هست كه از تأمل در روايات اهل بيت عليهم السلام دريافت مي‌شود ودست كم يكي از اين ويژگي‌ها تعبيرهاي معروفي است كه در زيارت‌هاي گوناگون آن حضرت تكرار شده است.

رهايي بخشي مردم از جهالت

در زيارت مخصوص سيد الشهدا عليه السلام در روز اربعين كه امام صادق عليه السلام به خواندن آن سفارش فرموده آمده است:
وَبَذَلَ مُهْجَتَهُ فيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَحَيْرَةِ الضَّلالَةِ؛() خون دلش (جان خود) را در راه تو ارزاني داشت تا بندگانت را از ناداني وحيرت گمراهي برهاند.
در روايتي از امام حسن مجتبي عليه السلام آمده است:
ما مِنّا إلاّ مَسْموم أو مَقْتول؛() هر يك از ما به زهر يا به شمشير كشته مي‌شود.
از اين جا معلوم مي‌شود كه همه پيشوايان ما جان خود را در راه خدا وهدايت مردم قرباني كردند، اما تعبير فوق كه درباره سيدالشهدا عليه السلام فراوان به كار رفته، درباره ديگر پيشوايان دست كم اين همه مكرر نيامده است. همه پيشوايان ما نماز را به پا داشتند، زكات دادند، امر به معروف ونهي از منكر نمودند وجان خويش را بر سر اين كار نهادند، ولي چنين تعابيري با اين فراواني وتأكيد، تنها درباره سيدالشهدا عليه السلام آمده است:
أشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أقَمْتَ الصّلوةَ وآتيتَ الزَّكاةَ وَأَمَرْتَ بِالْمَعروفِ وَنَهيْتِ عَنِ الْمُنْكَر؛()گواهي مي‌دهم كه نماز را به پاداشتي وزكات دادي وامر به معروف ونهي از منكر نمودي.
نخستين كسي‌كه روح نماز را اقامه فرمود وجود مقدس رسول خدا صلي الله عليه و اله بود. پس از ايشان امير مؤمنان عليه السلام وحضرت زهراي مرضيه عليها السلام وحضرت مجتبي عليه السلام قرار دارند، اما چرا در زيارات سيد الشهدا عليه السلام به رغم چندگونگي وچندگانگي شان اقامه نماز بارها وبارها به ايشان نسبت داده شده وبه تكرار بر آن تاكيد رفته است؟
خداي متعال ائمه اطهار عليهم السلام را آفريد تاحجت بر همگان تمام شود:
لِئَلاّ يَكونَ لِلنّاسِ عَلَي اللهِ حُجَّةٌ؛() تا براي مردم در مقابل خدا]بهانه و[حجتي نباشد.
قُلْ فَللهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ؛() بگو برهان رَسا ويژه خداست.
حضرت سيدالشهدا عليه السلام زمينه پيدايش حجت بالغه خدا را فراهم كردند وبه اصطلاح علمي شهادت امام حسين عليه السلام براي هدايت مردم طريقيت داشت يعني وجود مقدس حضرت امام حسين عليه السلام با تمام عظمت شان خود را قرباني اسلام كردند تا مردمان را از تاريكي جهالت وگمراهي به درآيند. اكنون بر ما وامثال ماست كه از فداكاري وشهادت آن حضرت به عنوان حجت بالغه استفاده كنيم وبراي هدايت خود وديگران از آن بهره وافي وكافي ببريم.
در تاريخ آمده است كه در راه مكه يكي از كساني‌كه از دوستان حضرت به شمار مي‌رفت سر راه ايشان را گرفت وگفت: اي فرزند رسول خدا، كجا مي‌رويد؟ بني اميه شما را خواهند كشت.
حضرت پاسخ دادند:
فَبِما يُمْتَحَنُ هذَا الْخَلْق؛() پس اين مردم چگونه امتحان شوند؟
پس شهادت حضرت، آزموني براي مردم ومايه اتمام حجت ودر عين حال مشعل هدايت ونجات از ناداني وحيرت وتاريكي است. آن حضرت زمينه هدايت مردم را فراهم كردند وبا اهداي سخاوتمندانه خون قلب شريف شان نجات وره يافتن ورستگاري مردم را خواستند واينك برماست كه از اين مشعل هدايت به قدري كه مي‌توانيم نور برگيريم ودر پرتو آن راه بپوييم واز ناداني وتاريكي به در آييم.
از آنچه گفته شد بر مي‌آيد كه شايد مهم‌ترين درسي كه مي‌توان از مكتب سيدالشهدا عليه السلام گرفت اين است كه بكوشيم خود وديگران را از ناداني وتاريكي گمراهي نجات بخشيم وهدايت كنيم، زيرا اين هدف به قدري بالا ووالاست كه وجود مقدس سيدالشهدا عليه السلام جان مبارك خود را بر سر آن نهاد. علاوه بر صدها بهره‌اي كه از بركات امام حسين عليه السلام مي‌بريم، بايد بكوشيم دو وظيفه مهم ديگر را نيز انجام دهيم:
يكي آن كه خود به آنچه مي‌دانيم ومي گوييم عمل كنيم وهر چه بيشتر براي نزديك شدن به آرمان وهدف سيدالشهدا عليه السلام بكوشيم.
ديگر آن كه ديگران را نيز از اين خوانِ بي‌دريغ نعمت بهره مند وآنان را با امام حسين عليه السلام وآرمان‌هاي او آشناتر سازيم().
شايسته است اوامر گران قدر حضرت سيدالشهدا عليه السلام را بياموزيم وبياموزانيم وبه آنها عمل كنيم وديگران را نيز به عمل كردن به آنها فراخوانيم.
بدين منظور بايد مجالس عزا به گونه‌اي باشد كه افزون بر روضه خواني وعزاداري، احكام شرعي، تاريخ اسلام ومعارف اهل بيت عليهم السلام وفلسفه قيام حضرت سيدالشهدا عليه السلام ودستاوردهاي آن نيز گفته شود وبدين وسيله عزاداران از نظر علم دين نيز تغذيه شوند. گفتن قصه‌هاي ساده از تاريخ اهل بيت عليهم السلام واخلاق وآداب براي كودكان، گفتن احكام اختصاصي بانوان در مجالس زنانه ومسائل ويژه مردان در جلسات مردانه، چاپ جزوات علمي وگفتن چند مسأله شرعيِ مورد ابتلا در ابتداي هر جلسه، از جمله راه‌هاي افزايش بار علمي عزاداران امام حسين عليه السلام مي‌باشد.
برخي از مردم، اهل منبر وموعظه نيستند واز شركت در مجالس مذهبي به هر دليل بي‌بهره يا كم بهره‌اند. در اين ميان كساني‌كه در اين گونه مجالس شركت مي‌كنند واز واعظان وگويندگان احكام ومعارف را فرا مي‌گيرند به ديگران هدايت وارشاد را منتقل كنند ودانشِ هر چند مختصري را كه از شركت در مجالس امام حسين عليه السلام حاصل مي‌كنند، در اختيار ديگران قرار دهند.
كلمه «عبادك» در روايت امام صادق عليه السلام نشان مي‌دهد كه بايد در پي هدايت همه بندگان خدا باشيم، نه صرفاً مؤمنان. مسلماً هدايت مؤمنان ومسلمانان به مراتبِ بالاترِ اسلام وايمان نيز مورد نظر است، ولي علاوه بر آن، انسان بايد بكوشد هركدام از بندگان خدا را كه مي‌تواند به راهِ راست كه همانا راه اهل بيت عليهم السلام است هدايت كند وبا معارف ومعاني اسلام آشنايي دهد. ظالمان، متعصبان، گناه‌كاران، وكساني‌كه جاهلند همگي استعداد هدايت وبهترشدن را دارند وپيرو راستين حسين‌بن علي عليه السلام بايد بكوشد دست اين افراد را بگيرد واز تاريكي جهالت به نور هدايت برساند.
هيچ كس نبايد در اين زمينه توانايي‌هاي خود را اندك وناچيز بينگارد. هركس به تنهايي نيروي فراوان وتوانايي‌هاي ناشناخته‌اي دارد كه اگر به درستي انديشه كند ونيروهايش را بسيج نمايد مي‌تواند كارايي‌هاي بسياري را در وجود خود مشاهده كند. در شعر منسوب به حضرت امير المؤمنين عليه السلام آمده است:
وَتَحْسَبُ أَنَّكَ جُرْمٌ صَغيرٌ، وَفيكَ انْطُوي العالَمُ الأكْبَرُ؛()گمان مي‌كني جرم ناچيز وكوچكي هستي حال آن كه جهان بزرگ‌تر در تو پيچيده شده است.
هدايت مردم ونجات دادن آنان از گمراهي وتاريكي وحيرت، وظيفه‌اي همگاني ودرسي است كه بايد از مكتب سيدالشهدا عليه السلام بياموزيم. اين كار شيوه‌هاي گوناگون دارد وهر كس بايد به نوبه خود به اين هدف والا كه سيد الشهدا عليه السلام خون قلب پاك شان را براي تحقق آن هديه كردند كمك كند ودر اين راه هيچ كوششي را فرو نگذارد.

اهميت زبان در دستگاه سيدالشهدا عليه السلام

مطلب ديگر اهميت زبان در راه برپا شدن عزاي سيدالشهدا عليه السلام است. به كمك زبان مي‌توان كارهاي بسياري انجام داد وخدمات فراواني به اقامه شعائر حسيني نمود. كافي است انسان مأيوس وخسته نشود وحوصله به خرج دهد ودر كمال خون سردي وخوش رويي، افراد را به مشاركت در عزا دعوت كند. نوع مشاركت افراد در عزاداري متفاوت است. برخي را بايد تشويق به حضور در مجلس وشنيدن نوحه وشركت در سينه زني كرد، از برخي افراد بايد خواست در زمينه‌هاي مالي مشاركت كنند وبه هر ميزان كه مي‌توانند به دستگاه امام حسين عليه السلام خدمت كنند ودر نهايت، از برخي كه توان كارهاي خدماتي دارند خواست تا به اندازه توان وفرصت خود، به فراهم كردن وسايل پذيرايي ومانند آن بپردازند.
اگر ده نفر در قبال پيشنهاد مشاركت مالي، عذر بياورند، نبايد از پيشنهاد كردن به نفر يازدهم نا اميد بود. اگر با خوش رويي كسي را چندين بار به حضور در مجلس عزاداري تشويق كنيم، ولي حاضر نشود، نبايد از تكرار خواسته خود البته بدون ايجاد ناراحتي مأيوس بشويم. اگر دعوت كننده به اندازه لازم در اين خصوص بكوشد، ولي طرف مقابل از حضور در مجلس عزا خودداري كند، مسلماً دچار سلب توفيق شده است. مهم آن است كه هر كس در هر مقام بكوشد اندكي از وظيفه خود را به جاي آورد واز تشويق ديگران بدين مهم دريغ ننمايد وتحت تأثير وسوسه‌هاي شيطان مأيوس نشود.
چه بسيار كارها كه تنها به مدد نيروي زبان وبدون به كار بردن ديگر قواي جسمي شدني است. پيرمردي را مي‌شناسم كه تنها با سخن گفتن ودعوت اين وآن به شركت مالي در امور خير، تاكنون هشتاد مسجد ساخته است. اين مطلب را بايد در نظر داشته باشيم كه در گفتار وسخن مباشر مثل منبر ونيز نوشتار توانايي‌هايي وجود دارد كه در ديگر شيوه‌ها يافت نمي‌شود.
ديگر اين‌كه كمك‌هاي مالي هرچند اندك باشد، نبايد كم اهميت جلوه كند مثلاً انسان نبايد از دادن ده‌تومان، پنجاه تومان صدتومان به دليل اندك بودن آن شرمگين باشد، چراكه همين مبالغ اندك است كه جمع مي‌شود ومبالغ كلان را به وجود مي‌آورد. از طرفي چه بسا مبلغ اندك بركت وكارايي مبالغ كلان را داشته باشد، لذا هركس هرمقدار كه كمك مالي مي‌كند بايد مورد تشويق قرار گيرد واز مبلغ اهدايي او در راه اقامه عزا استفاده شود. از ديگر سو كساني‌كه اين كمك‌ها را هرچند اندك جمع آوري مي‌كنند نبايد آن را مايه شرمندگي خويش بدانند، چه اين‌كه اين عمل شرافت وافتخار فوق‌العاده‌اي دارد ودر واقع چنين كسي مجلس حضرت امام حسين عليه السلام را برپا داشته، به آن رونق مي‌بخشد واز همين‌رو خود وكساني‌كه پول وامكانات برگزاري اين مجالس را داده‌اند پاداشي بس بزرگ دارند. در مقابل اشخاص متمولي كه پيشنهاد كمك مالي به اقامه عزا را رد مي‌كنند در حقيقت توفيق چنين كاري را ندارند وچه بسا اصرار كردن به اين افراد كار صحيحي نباشد، زيرا در راه امام حسين عليه السلام پول خرج كردن شرافت وافتخار بزرگي است وانسان خود بايد از دل وجان طالب اين افتخار باشد. ثروتمنداني كه حاضر نيستند قدمي در اين راه بردارند، خودشان را از اين خوان بخشنده وپرنعمت واين افتخار عظيم بي‌بهره خواسته‌اند.
در جاهايي كه مثلا حسينيه وجود ندارد، نبايد منتظر ديگران نشست. انسان بايد پاي در راه نهد وآن گاه خواهد ديد كه خود حضرت سيدالشهدا عليه السلام چگونه به بهترين نحو عنايت مي‌فرمايند. در جاهايي كه مجلس خاص بانوان وجود ندارد، خود خانم‌ها اقدام كنند وبكوشند مجلس تشكيل دهند، هر چند خود آقايان هم خوب است چنين مجالسي را براي آنان برپا كنند. مختصر اين كه همگان بايد به نوبه خود از نعمت زبان در برگزاري هر چه بهتر مجالس عزا بكوشند وهر چه مي‌توانند بر كميت وكيفيت بهتر اين مجالس بيفزايند.

تأثير كردار پيش از گفتار

يكي از توصيه‌ها به متوليان عزاداري امام حسين عليه السلام اين است كه اگر فرصتي براي شما فراهم شد جهت تبليغ واقامه شعائر، چند نفر را كه صلاحيت دارند انتخاب كنيد تا هميشه با شما معاشرت داشته باشند. اين افراد بيش از آن كه از گفتار شما چيزي بياموزند، از كردار شما كه به مراتب درس آموزتر ومؤثرتر است درس مي‌آموزند. خود ما نسبت به كساني‌كه به آنان اعتقاد داريم چنين هستيم وبيشتر از آن كه از گفتارشان معرفت بياموزيم، از كردارشان عبرت مي‌آموزيم. اين افراد كه از نزديك نماز خواندن، نشست وبرخاست، وضو گرفتن، نحوه برخورد با مردم، نماز شب ودقايق افعال شما را در نظر دارند، بيش از ديگران از شما بهره خواهند برد وچه بسا بر اثر مطالعه احوال شما، آسان‌تر وزودتر سخن شما را قبول كنند.

مسئوليت همگاني

در روايتي از پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله آمده است:
كُلُّكُمْ راع وَكُلُّكُمْ مَسئولٌ عَنْ رَعيَّتِه؛()همگان سرپرستيد وهمگان در خصوص كساني‌كه سرپرستي آنان را بر عهده داريد مسئوليد.
بايد به خويش بباورانيم كه نسبت به همديگر مسئوليت داريم وفقط گليم خود را از آب كشيدن كافي نيست. فقهاي بزرگوار ما مي‌گويند: اگر مؤمن ومسلماني از دنيا رفت، مسلمانان بايد به عنوان واجب كفايي او را تجهيز كنند هر چند به غسل وكفن وحنوط جزئي باشد، بر او نماز بخوانند واو را به خاك بسپارند. اگر كسي اين امور را به عهده گرفت وانجام داد، اين واجب از ديگران ساقط مي‌شود، ولي اگر كسي پا پيش ننهد تجهيز او بر همگان واجب است واز دوش هيچ يك ساقط نمي‌شود. در اين صورت از فرزندان وبستگان نزديك ميت گرفته تا دشمنان وكساني‌كه با او اختلاف داشتند، همگان مشمول اين حكم مي‌باشند ودر برابر آن مسئولند. اگر بستگان آن شخص از مراسم كفن ودفن او سر باز زنند، حتي بيگانگاني كه چه بسا با او اختلاف ونزاع داشته‌اند شرعاً موظفند پا پيش نهند وامور مربوط به ميت را انجام دهند. اين بيگانگان در روز قيامت نمي‌توانند بگويند: بستگان ونزديكانِ اين ميت او را وانهادند، ما بايد او را تجهيز مي‌كرديم؟! چنين عذري نزد خدا پذيرفته نيست. پس اگر در مقابل اموات از مسلمانان اينگونه مسئول هستيم، به طريق أولي در مقابل زندگان آنان نيز مسئوليم. همگي نسبت به هدايت افراد مسئوليم وحق نداريم از كنارِ كژي‌ها ونادرستي‌ها بي‌اعتنا رد شويم.

امر به معروف ونهي از منكر

حضرت سيدالشهدا عليه السلام فرمودند:
أريد أن آمر بالمعروف وأنهي عن المنكر؛() برآنم كه به نيكي‌ها فرا خوانم واز بدي‌ها باز دارم.
حضرت هدف قيام خود را امر به معروف ونهي از منكر قرار دادند واين نشان از اهميت اين دو واجب دارد. انسان هنگام امر به معروف بايد در تحصيل مقدمات عقلي وشرعيِ آن كار خير نيز بكوشد وهمه نيروهاي خود را در اين مهم به كار گيرد.
درست است كه اگر جمعي از مؤمنان ومسلمانان نسبت به اجراي اين دو فريضه همت كنند تكليف از بقيه ساقط است، اما چه كسي مي‌تواند بگويد امروزه در تمام نقاط زمين عده‌اي وجود دارند كه نسبت به اجراي اين دو فريضه الهي اقدام مي‌كنند به طوري كه تكليف از ديگران ساقط شده است. گمان نمي‌رود در هيچ يك از بلاد اسلام يا كفر، اين مطلب حتي در يك شهر تحقق يافته باشد. كسي‌كه اقدام او كفايت تام كند وتكليف را از ديگران يكسره ساقط كند وجود ندارد. بسياري از مردم از معارف اسلام، واجبات ومحرمات آن ناآگاهند. واجبات دين منحصر در نماز، روزه، حج ومانند آن نيست. قرآن صريحاً مي‌گويد كه در روز قيامت پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله از مهجوريت قرآن نزد خدا شكايت خواهد برد:
وَقَالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْءَانَ مَهْجُورًا؛() پيامبر گويد: پروردگارا، قوم من قرآن را رها كردند.
بي‌شك رها نكردن قرآن فقط به اين نيست كه نماز خوانده شود وروزه گرفته شود وحج گزارده شود؛ بلكه رها نكردن قرآن واداي حق آن ورعايت حريم والاي آن معنايي بس فراتر دارد. بسيارند مردماني كه همين احكام ظاهري را كه در كتاب‌هاي مختلف ومتعدد وجود دارد نمي‌دانند. بايد امر به معروف ونهي از منكر را البته با شروط آن به جاي آورد واحكام اسلامي را به مردم آموخت. اگر امام حسين عليه السلام خون دل شان را پاي اسلام واحكام آن دادند، ما بايد دست كم از صحبت كردن وياد دادن احكام اسلام ورنجاندنِ زبان مان در اين راه فروگذاري نكنيم ومسائل مورد نياز مردم را به آنان ياد دهيم.
چنان كه گفتيم شايد مهم‌ترين شيوه لبيك گويي به نداي ياري طلبي سيدالشهدا عليه السلام، هدايت مردمان از تاريكي وحيرت به سمت نور وهدايت است.

هدايت جهانيان به بركت امام حسين عليه السلام

ماجرايي مربوط به سي الي چهل سال پيش برايم نقل كرده‌اند كه شنيدني است. يكي از روحانيون كه براي سفر تبليغي به هند رفته بود، به روستايي مي‌رود كه پيش‌تر نام آن را شنيده بود ولي از وضعيت آن آگاهي دقيق نداشت. در آن روستا مجلس عزاداري سالار شهيدان در حسينيه‌اي كه آن را سياه پوش كرده بودند برپا بود. مردم روستا از اين كه آن مرد روحاني در ايام عزاي سيدالشهدا عليه السلام به روستاي آنان آمده تا براي شان سخنراني كند خشنود بودند. هنگام اذان كه شد، آن روحاني ديد در حسينيه اذان نگفتند. علت را كه جويا شد فهميد آنان نه با اذان آشنايي دارند ونه نماز مي‌خوانند واصلاً هنوز به دين اسلام در نيامده‌اند وبر عقايدِ كفرآميزِ گذشته خودند. آن مرد روحاني در اولين مجلس سخنراني به آنان گفت: «اي مردم، امام حسين عليه السلام به ده شما آمده است، اما همين امام حسين عليه السلام جدّي بزرگوار وپدري ارجمند ومادري گرامي وپاك دارد كه فوق العاده مورد علاقه واحترام وارادت امام حسين عليه السلام هستند ولي هنوز به ده شما تشريف نياورده‌اند. خوب است حال كه امام حسين عليه السلام به ده شما تشريف آورده‌اند، ديگر عزيزان ايشان هم تشريف بياورند». آن مرد روحاني گفت: تمام اصول وفروع دين را از ابتدا به آنان گفتم وچنان كه نقل مي‌كرد همه يا برخي از آنان مسلمان شدند.
در حقيقت دل‌هاي اين افراد صفحات سفيدي بود كه در آن هيچ چيز نوشته نشده بود وپس از ملاقات با نور اسلام، بي‌درنگ پذيرفتند. باور كنيم دنيا ومردم دنيا با همه تيرگي‌ها وسياهي‌ها هنوز مانند صفحه‌هاي سفيد نانوشته‌اي است كه اگر در برابر پرتو تابناك سيدالشهدا عليه السلام قرار گيرد بي‌درنگ پذيراي آن است. اگر ما از زير بار مسئوليت همگاني هدايت بخشي وامر به معروف شانه خالي نكنيم ورسم وراه سيد الشهدا عليه السلام را چنان كه بايد وشايد به جهانيان معرفي كنيم همگي آن را مي‌پذيرند وبدان دل مي‌سپارند.
بايد ستم‌هاي بني‌عباس وبني‌اميه را براي مردم بازگوييم وكساني چون معاويه، يزيد، متوكل، مأمون وهارون را كه به صرف اتهامي واهي افراد را به كام مرگ مي‌سپردند به دنيا بشناسانيم واز سوي ديگر براي آنان بازگوييم كه امام حسين عليه السلام دشمني را كه به اشارتي مي‌تواند از پا درآورد، نمي‌كشد، بلكه او واسبانش را از آب گوارا سيراب مي‌كند. اگر بتوانيم وظيفه خود را در باب شناساندن اهل بيت عليهم السلام به جهانيان به خوبي انجام دهيم، بي‌شك آنان شيفته ودلباخته آن بزرگواران شده وهدايت خواهند شد.

پرهيز از ياري ستمگران

نكته‌اي كه بايد دائماً بدان توجه داشت دوري از گناه است.
دوري از گناه هميشه ضرورت دارد امّا اين ضرورت در ماه محرم وبراي عزاداران امام حسين عليه السلام بيشتر است. بايد از هر گناه هر چند كوچك به نظر آيد دوري جست وصد البته لازم است پيش از آن، محرمات وگناه‌ها را شناخت، زيرا كسي‌كه مرز حلال وحرام را نمي‌شناسد وبه اندازه لازم در اين زمينه معرفت حاصل نكرده است نمي‌تواند خود را از افتادن در چاه معصيت نگاه دارد. بدين منظور لازم است انسان محرمات نامشهور را نيز بياموزد واز آن‌ها دوري كند. براي مثال كمك به ستمگران به هر شكل، از جمله حرام‌هايي است كه كم‌تر شناخته شده است.
صفوان جمّال، از اصحاب امام صادق عليه السلام وحضرت موسي بن جعفر عليه السلام بود واز آن رو كه شغل شترباني داشت، جمّال «شتربان» خوانده مي‌شد واز راه كرايه دادن شترهايش به مسافران، روزگار مي‌گذراند. حضرت موسي بن جعفر عليه السلام روزي به او فرمودند:
كُلُّ شَيْء مِنْكَ حَسَنٌ جَميلٌ إلاّ إكْراؤُكَ جِمالَكَ مِنْ هذا الرَّجُلِ؛() همه چيز تو خوب است جز آن كه شترهايت را به اين مرد (هارون) كرايه مي‌دهي.
اين تعبير حضرت كه فرمودند: «همه كار تو خوب است جز يك كار» كم‌تر درباره كسي از اصحاب ائمه عليهم السلام به كار رفته است ونشان از خوبي وولاي صفوان نسبت به اهل بيت عليهم السلام دارد.
وانگهي هارون كه قلمرو حكومتش از چين تا اروپا وافريقا گسترده بود كم‌ترين نيازي به شترهاي صفوان نداشت واز چنان موقعيتي برخوردار بود كه در روز جمعه بر فراز صدهاهزار منبر به نام او به عنوان خليفه وامام مسلمانان خطبه مي‌خواندند. در تاريخ آمده است كه هارون روزي نگاهي به آسمان‌انداخت وخطاب به ابرها كه در حال حركت بودند گفت: هر كجا خواستيد بباريد چون حاصل بارش شما به دست من مي‌رسد! چنين كسي با چنان اقتداري به يقين نيازي به صفوان وشتران او نداشت، بلكه، به دنبال چيز ديگري بود. هارون كه از ارادت صفوان به حضرت موسي بن جعفر عليه السلام آگاه بود مي‌خواست تا شايد بدين وسيله، صفوان را به خود متمايل كند. شايد فكر مي‌كرد اين كار باعث مي‌شود صفوان يكي دوبار در سال نزد او رفت وآمد كند وهمين‌اندازه هم براي هارون مهم بود، اما حضرت باعث شدند همين مقدار ارتباط هم گسسته شود.
وقتي حضرت همين مقدار را هم نادرست دانستند، صفوان شترهايش را يك جا فروخت. بي‌ترديد حضرت مي‌دانست كه بدون شترهاي صفوان نيز كار هارون متوقف نمي‌ماند، ولي شايد قصدشان اين بود كه چنين گناهي نيز در نامه عمل اين مؤمن نباشد.
يكي از ياران امام صادق عليه السلام به حرفه بنّايي اشتغال داشت وبنا به شغلي كه داشت، ساختمان‌هاي گوناگوني مي‌ساخت، از جمله كاخ‌هاي باشكوه، خانه‌هاي مجلل ومسجد، كه البته كاخ‌ها را به دستور وبراي حاكمان عباسي بنا مي‌كرد. روزي به حضور امام صادق عليه السلام رسيد وبه حضرتش عرض كرد: اي فرزند رسول خدا، از اين پس از ساختن كاخ وبناهاي باشكوه وسلطنتي براي عباسيان خودداري خواهم كرد وفقط براي آنان مسجد مي‌سازم.
امام صادق عليه السلام به او فرمودند:
لا تُعِنْهُمْ في بِناءِ مَسْجِد؛() ستمگران را در ساختن مسجد نيز ياري مكن.
با اين پاسخ امام عليه السلام به اهميت پرهيز از ياري ظالم حتي در ساختن مسجد پي مي‌بريم.
بنابراين دوست دار وعزادار امام حسين عليه السلام بايد بكوشد كه دست به هيچ حرامي نزند واز اين قبيل معاصي كه كم‌تر شناخته شده نيز دوري نمايد. بايد كوشش شود در دستگاه امام حسين عليه السلام تنها اموري كه به امام حسين عليه السلام مربوط است انجام گيرد واز نزاع واختلاف وتصفيه حساب‌هاي فردي ودرگيري‌هاي لفظي اجتناب شود واقامه عزا را به نحو خالص به جاي آورد.

پادشاهان جائر

در روايت آمده است كه رسول خدا صلي الله عليه و اله از حكومت‌هايي كه بعدها خواهند آمد، مانند حكومت بني اميه وبني عباس به «ملك عضوض؛() پادشاهيِ ظلم» تعبير فرموده است، ولي علي رغم اين تعبير رسول خدا صلي الله عليه و اله در گفته‌ها ونوشته‌ها مشاهده مي‌شود كه از آنان به عنوان «خلفا» ياد مي‌كنند.
حاكمان عباسي، حاجبان ودربانان گوناگوني داشتند كه رفت وآمد افراد مخلتف را در كاخ سلطنتي زير نظر مي‌گرفتند واز ورود افراد ناخواسته نزد حاكمان عباسي جلوگيري مي‌كردند. معمولاً سبك دربار ملوك عباسي چنين بود كه سلطان در جاي مخصوصي كه از تجملات گوناگون لبريز بود مي‌نشست ونديمان او پيرامون او مي‌نشستند. آن محل درهايي داشت كه آن‌ها را مي‌بستند ويك يا چند دربان را مأمور مي‌كردند كه از ورود ديگران به آن اتاق يا تالار جلوگيري كنند. قبل از اين تالار، تالارهاي ديگري با موكلان ويژه وجود داشت وهمين طور پيش از آن هم تالارهاي ديگر … شمار اين تالارها گاهي به بيست تالار مي‌رسيد وافراد براي ملاقات با حاكم عباسي مجبور بودند از همه اين سالن‌ها كه گماشتگان ويژه‌اي داشت عبور كنند تا به محل حاكم عباسي برسند. كساني‌كه مسؤوليت نگهباني از فرضاً تالار پنجم را داشتند حق نداشتند به سالن چهارم نزديك شوند وبه همين سان هيچ درباني حق تعدي از جايگاه خود را نداشت وبسا برخي از دربانان كه از سر حواس پرتي وبه خطا به اتاق بعدي مي‌رفت، به كام مرگ فرستاده مي‌شد. (انصافاً تاريخ آكنده از امور غريب است … ).
در تاريخ آمده است: يكي از ملوك بني عباس بر اثر بيماري استسقا، حالش وخيم شد ودر آستانه مرگ قرار گرفت. در ساعات آخر عمر مرتب به حالت اغما مي‌رفت ودوباره به هوش مي‌آمد. فرزندان، برادران وبستگان نزديك او كه مرگ خليفه را قطعي ديدند، گرد هم آمدند تا شخص ديگري را به جاي او تعيين كنند. اين در حالي بود كه پادشاه عباسي در اتاق خود در حال جان كندن بود. بستگان وي يك نفر را از ميان خود تعيين كردند كه حال او را زير نظر داشته باشد وهر وقت جان داد آن‌ها را آگاه كند واجازه ندهد كسي به اتاق پادشاه عباسي رفتوآمد كند. در آن لحظات حساس هيچ چيزي را نمي‌شد پيش بيني كرد. از اين رو آن مأمور، شمشيري برهنه با خود حمل مي‌كرد تا در صورت وقوع كوچك‌ترين حادثه‌اي كاملاً آماده باشد واگر كسي در اين لحظات حساس قصد سوئي داشت، او را آناً از پا درآورد. آن مأمور از كساني نبود كه در اتاق پادشاه جاي داشته باشد، ولي در اين فرصت حساس، بستگان ملك عباسي صلاح دانستند او را بر در اتاق او بگمارند.
آن مأمور بعدها مي‌گويد: «هر بار كه در را باز مي‌كردم تا ببينم خليفه زنده است يا نه، مي‌ديدم چشمانش بسته، اما هنوز نمرده است. يك بار كه در را باز كردم ونگاهي انداختم ديدم چشمانش باز است. وقتي مرا ديد، نگاه تندي به من كرد وچنان خيره به من نگريست كه وحشت سراپاي وجودم را فرا گرفت. فوراً در را بستم وبي‌اختيار عقب عقب رفتم تا اين كه به ديوار برخورد كردم ولبه شمشيرم كه به ديوار خورده بود، به سمت من برگشت، ونزديك بود مرا تلف كند. اندك زماني به همان منوال گذشت. با خود انديشيدم كه من مأمور اين در شده‌ام وكساني‌كه مرا اين جا گماشته‌اند منتظرند تا مردنِ ملك عباسي را به آن‌ها خبر دهم. تلاش كردم خونسردي خود را حفظ كنم، اما جرأت نمي‌كردم در را باز كنم، چه اين كه تصوير آن نگاه تند ورعب آور همچنان در ذهنم باقي مانده وجلو چشمم بود. ناگهان از درون اتاق صدايي به گوشم رسيد. با خود انديشيدم كه جز ملك عباسي كه در حال جان دادن است كسي در اتاق نيست. پس اين صداي چيست؟ با ترس ولرز در را باز كردم. پشت اتاق ملك باغ بزرگي بود.() ديدم يك موش صحرايي بزرگ از باغ مجاور وارد اتاق خليفه شده وروي صورت او نشسته ودر حال درآوردنِ چشم اوست. تا در را باز كردم، چشم او را درآورد وگريخت ومن با اين كه شتاب كردم نتوانستم جلوي كار او را بگيرم.
با خود گفتم عجبا! چشمي كه تا چند لحظه پيش از اين، از ترسِ يك نگاهش نزديك بود قالب تهي كنم، اكنون يك موش صحرايي در كمال آرامش آن را از حدقه درآورده وبرده است! … ».

عبرت آموزي از ستمگران

راستي مگر يك نگاه چقدر مي‌تواند ترسناك ورعب آفرين باشد؟ واقعيت اين است كه نه فقط مردم عادي، بلكه مأموران ملوك اموي وعباسي نيز از آنان بسيار هراسناك بودند؛ زيرا آنان چه بسا با يك اشاره چشم باعث مي‌شدند كسي زير سخت‌ترين وطاقت فرساترين شكنجه‌ها قرار گيرد ونيازي به رنجاندن زبان وامر ونهي، نداشتند. اگر پادشاه عباسي بر كسي غضب مي‌كرد، دنياي او را تباه، تيره وتار مي‌كرد. آن مأمور كه از نگاه غضبناك حاكم عباسي چنان دگرگون ودست پاچه شده بود ونزديك بود خود را به كشتن بدهد(!)، جزء كارگزارانِ همين دستگاه بود، ولي ظالم اين چيزها را نمي‌فهمد وبه ميل خود هر حقي را ناديده مي‌گيرد.
وقتي مأموران وكارمندانِ چنين نظام‌هاي جائري اين گونه از حاكمِ خود وحشت داشته باشند، معلوم مي‌شود كه مردم عادي چه ميزان از آنان مرعوب وهراسناك بوده‌اند. وحشتي كه شاهان عباسي در دل مأموران خود نهاده بودند، چنان بود كه آن مأمور از ترس تا دقايقي نمي‌توانست وظيفه‌اي كه او را بر آن گماشته بودند انجام داده، در را باز كند واز حال حاكمي در حال مرگ خبر بگيرد. پيش از آن كه او به خود آيد وبا گشودن در، پي به مرگ او ببرد، آن حيوان پي برد كه پادشاه عباسي جان سپرده است.
نكته قابل توجه اين است كه موش نسبت به ديگر حيوانات بسيار ترسوست واصلاً شكارچي خوبي نيست. در اين ماجرا گربه يا سگ يا جانور درنده‌اي چشم خليفه را نبرده است، بلكه چشم ترسناك اين طاغوت را يك موش ناتوان در كمال آرامش از حدقه درآورده است. آن مأمور هوشيار وزبده را براي اين گماشته بودند تا بفهمد ملك عباسي كي مي‌ميرد، ولي پيش از آن كه او متوجه مرگ خليفه شود، موشي ناتوان، پي به مرگ او مي‌برد.
اين قدرت نمايي خداست كه عاقبت شوم ستمگران را نشان مي‌دهد.
حاكم خون ريزي كه خدا مي‌داند چه قدر انسان بي‌گناه را شكنجه كرده يا به كام مرگ فرستاده وچه مقدار اموال مردم را به ناحق تصاحب كرده عاقبت او چنان است كه حتي اطرافيان او بي‌اندازه از او بيم دارند، چند لحظه پس از مرگ وچند لحظه پيش از آن كه دربان او از مرگش آگاه شود، خداي متعال چشم ترسناك او را روزيِ يك موش مي‌كند! والبته ظالمان سرنوشتي اينچنين دارند وخواندن اين گونه ماجراهاي تاريخي درس آموز وعبرت انگيز است. در قرآن كريم آمده است:
لَقَدْ كانَ في قَصَصِهِم عِبرَةٌ لأوليِ الأَلْبابِ؛() به راستي در سرگذشت آنان براي خردمندان عبرتي است.
كسي‌كه يك نگاه تند او يكي از اطرافيانش را تا اين حد مي‌ترساند، در نهايت او را با يك چشم دفن مي‌كنند(). به راستي كه انسان بايد از اين حكايات درس بياموزد وبداند كه خداي متعال مي‌خواهد فرجام آن ملك ظالم را به جهانيان نشان دهد تا براي آنان موجب عبرت شود.

توكل به خداي سبحان

حضرت سيد الشهدا عليه السلام در روز عاشورا فرمودند:
اللّهُمَّ أنتَ ثِقَتي في كُلِّ كَرْب؛()خدايا، تنها تكيه گاه من در هر پريشاني تويي.
لفظ «ثقه» معناي عميقي دارد؛ مثلاً مي‌گوييم زرارة بن اعين ومحمدبن مسلم ثقه‌اند، يا مطالب علمي شيخ انصاري(رحمه الله) مورد وثوق علماست. شايد بتوان كلام حضرت را با توجه به معناي عميق «ثقه» اين گونه معنا كرد: «خدايا تنها تكيه گاه ومايه خاطرجمعي وايمان واطمينانِ من تويي». كرب نيز معناي ظريفي دارد واز ميان واژگانِ مترادفِ بسياري كه معناي پريشاني واندوه مي‌دهد اين واژه انتخاب شده است. تقديم ضمير خداوند متعال در اين عبارت داراي بار معنايي ودلالت ويژه‌اي است وحصر واختصاص را مي‌رساند. شايد معناي حاصل شده چنين باشد: «خدايا، تنها تويي كه مرا در هر اندوهِ جان گداز وفروبستگيِ جان فرسا مايه آرامش واطميناني وباعث آسودگي خاطر پريشاني». انصافاً اين گونه چينش الفاظ وافاده اين معناي والا در كلام فصحاي عرب سابقه نداشته است.
اين، مطلبِ بسيار مهمي است كه انسان نسبت به خدا وثوق يابد. كسب اين فضيلت هر چند دشوار است با تصميم، تمرين وتعليم حاصل شدني است. اگر انسان به خدا اعتماد كرد، از نظر روحي تكامل مي‌يابد وسعه روحي پيدامي كند. بسياري از ما وقتي كار خوبي انجام مي‌دهيم، نفسِ ما دوست دارد ديگران اين كار نيك ما را ببينند. اگر هم زيركي به خرج دهيم وبراي آن كه ديگران از كوچكيِ نفس ما آگاه نشوند، شيفتگي خود را نشان ندهيم ووانمود كنيم كه اعتناي چنداني به اين كار نداريم، در اندرون خود دوست داريم ديگران از اين كار نيك ما باخبر شوند ومي گوييم كاش فلاني بود ومي ديد! اگر انسان يكسره اعتمادش به خدا باشد، بزرگ جان وبلند نظر مي‌شود واز اين قبيل پوچي‌ها رهائي مي‌يابد.
امام حسين عليه السلام زماني اين سخن را فرمودند كه از نظر ظاهري برادران، فرزندان، ياران، مال وهمه چيز خود را از دست داده بودند واين هنگامي بود كه مجروح وخاك آلود وتشنه روي خاكِ تفتيده كربلا افتاده واز بدن مباركشان خون بسيار رفته بود وچشمانشان سو نداشت وتاب وتوان از دست داده بود. در اين لحظه، برادران وفرزندان وتمام ياران فداكارشان به خاك افتاده بودند وتنها اهل وعيال ايشان مانده بودند. در چنين هنگامه دشوار ووصف ناشدني است كه حضرت به خدا عرض مي‌كنند: «الّلهم أنت ثقتي في كلّ كرب». اگر اين نيروي عظيم روحي واين بزرگواري را به درياهاي بي‌كرانه وكوه‌هاي سر به فلك كشيده توصيف كنيم، حق مطلب را چنان كه بايد وشايد ادا نكرده ايم. اين معجزه بزرگ خداست كه حضرت سيدالشهدا عليه السلام در چنين اوضاع واحوال جان فرسا وجان گداز با خدا اين گونه سخن بگويند.
چنان مي‌نمايد كه اين سخن از دهان كسي بيرون آمده كه سالها در ميان انواع نعمت‌ها متنعم بوده واز اصناف خيرات برخوردار. همين است كه برخي از راويان مستقيم حادثه كربلا درباره استواري قلب ايشان گفته‌اند:
فَوَاللهِ ما رَأَيْتُ مَكْثوراً قَطْ قَدْ قُتِلَ وُلْدَهُ وَأَهْلُ بَيتِهِ وَصَحْبِهِ أَرْبَطُ جَأشاً مِنْهُ؛()به خدا سوگند، هيچ كس را نديدم اين گونه دشمنان گرد او را گرفته، فرزندان وكسان ويارانش راكشته باشند، اما چنين دلير وجسور وجگرآور باشد.
سخن سيدالشهدا عليه السلام در چنان وضعيت دشواري حكايت از منتهاي توكل واوج وثوق ايشان به خداي سبحان دارد. حضرت در درجه بالاي توكل قرار داشتند واين مطلب از مهم‌ترين درس‌هايي است كه از مكتب سيدالشهدا عليه السلام مي‌توان آموخت وبه كار گرفت.

توكل وكوشش

برخي افراد مفاهيمي چون توكل را به درستي درك نمي‌كنند وبه خيال باطل خود، براي متجلي ساختن صفت توكل در خود، دست از تلاش‌هاي واجب ومتعارفِ روزمره برمي دارند وگمان مي‌كنند امور دنيوي وميعشتيِ متوكلان از طرق غير متعارف واسباب غيبي فراهم مي‌شود وخود تلاشي براي معاش وبه سازيِ زندگي خود نمي‌كنند. اما تعاليم اسلام اين انديشه را مردود وچنين باوري را باطل مي‌شمارد. «اللهم أنت ثقتي في كلّ كرب» هرگز بدان معنا نيست كه آدمي قوانين دنيا را رعايت نكند ودست از كار وتلاش بردارد. در قرآن شريف آمده است:
وَأَنْ لَيْسَ لِلإنسانِ إلاّ ما سَعي؛()براي انسان جز حاصل تلاش او نيست.
توكل آن است كه انسان در عين تلاش وتهيه اسباب متعارف دنيوي، يكسره به مقدرات الهي دل سپارد وبه خداي متعال وثوق كامل يابد وبه آنچه حضرت حق برايش مقدر مي‌دارد خشنود باشد.
خود سيدالشهدا عليه السلام هنگامي‌كه به سمت كربلا به راه افتادند به تمام وسائل وامكانات آن روز مجهز بودند. نقل است كه علاوه بر گاو وگوسفنداني براي تغذيه، 250 شتر همراه خود برده بودند. در برخي از متون تاريخي آمده است كه حضرت سيدالشهدا عليه السلام با هزار وپانصد نفر وارد كربلا شدند. تهيه آب وغذا ومايحتاج هزار وپانصد انسان و250 شتر وآن مقدار گاو وگوسفند، كار آساني نيست. قبل از ملاقات با حر، حضرت به محلي رسيدند كه آب داشت ودستور فرمودند آب برداريد. ياران حر هزار نفر بودند كه خود واسبان شان تشنه بودند. در تاريخ آمده است:
فَقالَ الْحُسَيْنُ عليه السلام لِفِتْيانِهِ إسْقُوا الْقَوْمَ وارْوُوهُم وَرَشِّفوُا الْخَيْلَ تَرشيفاً؛()سيدالشهدا عليه السلام به جوانان خود فرمودند: اين جماعت را آب دهيد وسيراب شان كنيد واسبان شان را نيز آب بنوشانيد.
صرف نظر از گرماي هوا، اسب وشتر چه بسا بايد به قدر ده انسان آب بنوشد تا سيراب شود. از اين جا معلوم مي‌شود كه حضرت سيدالشهدا عليه السلام به قدري مشك همراه خود برده بودند كه توانستند 1500 سوار و250 شتر واحشامِ همراه وافزون بر آن هزار سرباز حر واسبان شان را سيراب كنند. پس حضرت تمام تجهيزات وابزار لازم آن روز را از پيش تهيه كرده بودند وجانب احتياط را فرو نگذاشته بودند.
از آنچه گذشت روشن مي‌شود كه توكل به خداوند متعال هرگز بدين معنا نيست كه انسان دست از كوشش لازم بردارد. بلكه انسان بايد براي امور زندگي وتهيه لوازم آن كوشش كند وامور دنيوي را از طرق طبيعي ودنيوي حل كند، ولي در عين حال چشم اميدش به خدا باشد ويكسره دل بدو سپارد وفقط به او اطمينان وتوكل كند.
در روايتي از امام صادق عليه السلام آمده است: حضرت سيدالشهدا عليه السلام هنگامي‌كه به شهادت رسيدند مديون بودند وامام زين العابدين عليه السلام از جانب ايشان قرض شان را ادا فرمودند(). اين مسأله در مورد برخي ديگر از پيشوايان ما نيز آمده ونشان از اين مطلب دارد كه آن بزرگواران در راه برآوردن حاجت حاجتمندان از هيچ كوششي حتي قرض گرفتن فروگذاري نمي‌كردند. اين امر دست كم اين مطلب را تأييد مي‌كند كه گوينده «اللهم أنت ثقتي في كل كرب» مانند ديگران قرض مي‌گرفت وچنين نبود كه امور خود را از طرق غيبي حل كند.
در روايت آمده است: امام حسين عليه السلام در روز عاشورا به كسي‌كه خبر دستگيري پسرش را شنيد، شيئي باارزش دادند تا براي آزاد كردن فرزندش هزينه كند().
اين جريان بيانگر اين مطلب است كه روز عاشورا اشياي فراواني نزد اهل بيت عليهم السلام موجود بوده به گونه‌اي كه وقتي دشمنان به خيمه‌هاي حضرت حمله كردند همه آنها را به غارت بردند. چنين نبود كه در خيمه‌ها صرفاً كوزه‌اي شكسته يا مشكي خشك واز اين قبيل اشياء موجود باشد. در تاريخ آورده‌اند كه خانه‌اي در كوفه نبود مگر اين كه بعضي از اموال غارت شده از اهل بيت عليهم السلام در آن يافت شد. از اين همه روشن مي‌شود كه امام حسين عليه السلام چندان بدون وسائل ومقدمات به كربلا نيامده بودند.
توكل وكوشش هر كدام در جاي خود مي‌باشند واين دو نه تنها با هم ناسازگار نيستند كه در عين سازگاري قرار دارند.

مهرورزي با دشمن

از ديگر آموخته‌هاي عاشورا، مهرورزي با دشمن است. حضرت سيدالشهدا عليه السلام هنگام ملاقات با حر ولشكر خسته وتشنه او مي‌توانستند صرف كم‌ترين اشاره آنان را از پا درآوردند، به ويژه اين كه حضرت از لحاظ عِدّه وعُدّه وسازوبرگ آماده‌تر بودند ورعايت همه جوانب را كرده بودند وسپاه مقابل خسته وتشنه بود وتاب نبرد نداشت ودر صورت بروز درگيري بي‌شك به سادگي از پا در مي‌آمدند. وكافي بود حضرت اشاره كنند تا در زماني اندك وطيّ نبردي آسان همگي كشته يا اسير شوند، ولي حضرت نه تنها چنين نكردند، بلكه آنان را با تقديم آب گوارا زنده كردند وخود واسبان شان را سيراب نمودند.
حر راه را بر امام عليه السلام بست واجازه حركت نداد واظهار داشت مأمور است تا حضرت را متوقف كند ونگذارد به حركت ادامه دهند. هر چند حر پاك طينت بود وبرخورد تندي با حضرت نكرد، اما به هر حال دشمن بود. كافي بود حضرت به آنان آب ندهد تا همگي از تشنگي هلاك شوند. حضرت سيدالشهدا عليه السلام از خودشان دفاع مي‌كردند ولي منطق حضرت چنين نبود كه هر كس دشمن ماست بايد هلاك شود. منطق پيشوايان ما منطق هدايت افراد ونجات دادن انسان‌ها بود. در حقيقت آنان حتي نسبت به دشمنان خود نيز در نهايت مهرورزي بودند وتمام كوشش آنان اين بود كه دست كم يك نفر از سپاه مقابل را به راه حق، هدايت كنند واز آتش دوزخ برهانند. اين ماجراهاي تكان دهنده وعبرت آموز حاوي درس‌هاي بسيار ژرف وانسان سازي است كه تأمل در آنها هشياري مي‌آفريند.
بايد بكوشيم اين منطق فوق العاده انساني را به گوش جهانيان برسانيم. وبه دنيا بفهمانيم كه اسلام پر از مهرورزي، مروت وانسانيت به تمام معنا ودر بالاترين حدود است. اگر موفق شويم اين تعاليم نوراني را به جهانيان برسانيم هدف حضرت سيدالشهدا عليه السلام كه: «رهانيدن از گمراهي» است، بيش از پيش تحقق پيدا مي‌كند. نه تنها غير مسلمانان، كه بسياري از مسلمانان هنوز از بسياري از اين مطالب به درستي آگاهي ندارند. در روايتي صحيحه، امام رضا عليه السلام به اباصلت() كه از ثقات است فرمودند:
رَحِمَ اللهُ عَبْداً أحيا أَمْرَنا؛ خدا رحمت كند كسي‌كه ياد ما را زنده كند.
اباصلت مي‌پرسد: چگونه مي‌توان امر شما را احيا كرد؟ حضرت پاسخ دادند:
يَتَعَلَّمُ عُلُومَنَا وَيُعَلِّمُهَا النَّاسَ فَإنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحَاسِنَ كَلامِنَا لاَتَّبَعُونا()؛]به اينكه [علوم ما را ياد بگيرد وبه مردم بياموزد، چرا كه اگر مردم زيباييهاي كلام ما را بدانند]به يقين[از ما تبعيت خواهند كرد.
بر اساس سخني از پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله كه حضرت زهرا عليها السلام آن را نقل كرده‌اند، درجات علما در روز قيامت در محضر خداي عزوجل واهل بيت عليهم السلام به پُردانشي وجديت آنان در ارشاد بندگان خدا بستگي دارد:
… سَمِعْتُ أبي صلي الله عليه و اله يَقُولُ إنّ عُلَمَاءَ شيعَتِنا يُحشَرونَ فَيُخْلَعُ عَلَيْهِمْ مِنْ خِلَعِ الْكَراَمَاتِ عَلي كَثْرَةِ عُلُومِهِمْ وَجِدِّهِمْ في إرشادِ عِبادِ اللهِ()؛ از پدرم رسول خدا صلي الله عليه و اله شنيدم كه مي‌فرمود: علماء از پيروان ما، در روز قيامت محشور مي‌شوند در حالي كه از خلعتهاي كرامات]خدا[بر آنها پوشانده شده است،]كه اين خلعتها[بر اساس كثرت علم ودانش آنها وجديّت وتلاششان در ارشاد وهدايت بندگان خدا است.
وقتي مي‌گوييم فلان كاسب جدي است يعني در سرما وگرما وهر شرايطي كسب وكار خود خود را انجام مي‌دهد وهيچ كاري را بر آن مقدم نمي‌دارد اگر كسي جداً بخواهد به خانه خدا مشرف شود، از هيچ كوششي دريغ نمي‌كند وبه اين در وآن در مي‌زند تا مقدمات كار را فراهم كند ودر نهايت م وفق به زيارت بيت الله شود. عالِم جدي هم چنين است واز هيچ كوشش كوچك وبزرگي در راه دستگيري از بندگان خدا وهدايت آنان فروگذاري نمي‌كند ودر نهايت به ياري خدا موفق مي‌شود. اگر اين گونه در راه هدايت ديگران ورساندن پيام اهل بيت عليهم السلام به جهانيان تلاش وجديت كنيم، مي‌توانيم بگوييم در كار خود كوتاهي نكرده ايم. حضرت سيدالشهدا عليه السلام به عنوان پيشواي به حق، امام دنيا وآخرت وجن وانس به مردم معرفي شده است وهمگان وظيفه داريم آن حضرت ورسم وراه ايشان را به جهانيان بشناسانيم وهدف بلند ايشان را كه همانا «رهانيدن از گمراهي» باشد تحقق بخشيم.
اميد است همگي ما، هدايت بخشي، امر به معروف، اعتماد به خدا، مهرورزي با دوست ودشمن وديگر درس‌هاي مكتب سيدالشهدا عليه السلام را به نيكي فرا گيريم وياد دادن اين آموزه‌ها را به مردم، مسئوليتي همگاني بشماريم.
وصلّي الله علي محمّد وآله الطّاهرين

پي نوشتها

. اين مجموعه تلفيقي از دو سخنراني مي‌باشد.
. مستدرك الوسائل، ج 10، ص 318، حديث 12084.
. بحارالانوار، ج 45، ص 3.
. از اين شمار است: الخصائص الحسينية، نوشته شيخ جعفر شوشتري.
. تهذيب الاحكام، ج 6، ص 113، حديث 17.
. كفاية الاثر، ص 227.
. كافي، ج 4، ص 574.
. نساء (4)، آيه165.
. انعام(6)، آيه 149.
. اللهوف، ص 67.
. ميان اين دو كار كه هر دو از مسائلِ الزاميِ احكام است ترتب زماني وجود ندارد. چنين نيست كه تا مورد نخست را انجام نداده ايم، نبايد به واجب دوم بپردازيم. بلكه هر دو كار بايد انجام شود وهيچ كدام، ما را از ديگري بي‌نياز نمي‌كند.
. ديوان الامام علي عليه السلام، ص178.
. جامع الاخبار، ص 119.
. بحار الانوار، ج 44، ص 329.
. فرقان (25)، آيه 30.
. وسائل الشيعه، ج 16، ص 259، حديث 21508.
. تهذيب الاحكام، ج 6، ص 338.
. تفسير امام حسن عسكري عليه السلام، ص86.
. امويان وعباسيان همچون ديگر ستمگران اموال مردم را به غارت مي‌بردند وبهترين باغ‌ها وخانه‌ها وديگر اموال بي‌چارگان را به زور تصاحب مي‌كردند.
. يوسف (12)، آيه 111.
. ابن داوود يا ابن ابي‌دؤاد از جمله كساني است كه نزد آن مأمور آمد وسراغ چشم خليفه را گرفت وآن مأمور ماوقع را برايش بازگو كرد.
. الارشاد، ج 2، ص 96.
. بحار الانوار، ج 45، ص 50.
. نجم (53)، آيه 39.
. بحار الانوار، ج 44، ص 376.
. وسائل الشيعه، ج 18، ص 322 و323، حديث 23769.
. اللهوف، ص 93 و94.
. عبدالسلام بن صالح هروي.
. عيون اخبار الرضا عليه السلام، ج 1، ص 307.
. بحار الانوار، ج 2، ص 3.

درباره مركز تحقيقات رايانه‌اي قائميه اصفهان

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».