المجالس السنیه فی مناقب و مصائب العتره النبویه (علیهم السلام )

اشاره

سرشناسه : امین ، محسن ، ‫1865 - 1952م.

عنوان و نام پدیدآور : المجالس السنیه فی مناقب و مصائب العتره النبویه / تالیف محسن الامین .

مشخصات نشر : قم: المکتبه الحیدریه ‫، 1428ق. ‫= 2007م . ‫= 1386.

مشخصات ظاهری : ‫ج.

شابک : ‫100000ریال ‫: دوره ‫: 964-8163-83-9 ؛ 964-8163-81-2

یادداشت : چاپ دوم

یادداشت : این کتاب در سالهای مختلف توسط ناشرین مختلف منتشر شده است.

موضوع : چهارده معصوم -- فضایل

موضوع : چهارده معصوم -- مصائب

موضوع : وعظ

موضوع : شیعه -- تاریخ

موضوع : اسلام -- تاریخ

رده بندی کنگره : ‫BP36/5 ‮ ‮ ‫ / ‮6الف 8 م3 1386‮

رده بندی دیویی : ‫297/95

شماره کتابشناسی ملی : 1179594

زین العابدین علی بن الحسین بن علی بن أبی طالب

ولد علی بن الحسین زین العابدین علیه السلام بالمدینه یوم الجمعه أو یوم الخمیس أو یوم الأحد لتسع أو لخمس أو سبع خلون من شعبان أو منتصف جمادی الثانیه أو الأولی سنه 38 او 37 او 36 من الهجره، و توفی بالمدینه یوم السبت فی 12 من المحرم او 18 او 19 او 22 او 25 منه سنه 95 او 94 من الهجره و له 55 سنه أو [ صفحه 393] 56 او 57 او 58 او 59 و اشهر و ایام بحسب اختلاف الأقوال و الروایات فی تاریخ المولد و الوفاه، عاش منها مع جده أمیرالمؤمنین «ع» سنتان او اکثر و مع عمه الحسن 12 سنه او 10 سنین و مع ابیه الحسین 23 او 24 سنه و مع ابیه بعد عمه الحسن 10 سنین و بعد ابیه 34 او 33 او 35 سنه و هی مده امامته و هی بقیه ملک یزید بن معاویه و معاویه بن یزید و مروان بن الحکم و عبدالملک بن مروان و توفی فی ملک الولید بن عبدالملک

و دفن بالبقیع مع عمه الحسن بن علی فی القبه التی فیها قبر العباس بن عبدالمطلب. أمه قیل اسمها شهربانو او شهربانویه بنت یزدجرد آخر ملوک الفرس، و قیل غیر ذلک. المشهور ان اخاه شهید کربلا هو الأکبر و قیل انه الأصغر. تناسل ولد الحسین من زین العابدین علیهماالسلام قال المفید فی الارشاد و ابن الصباغ فی الفصول المهمه: کان له من الأولاد خمسه عشر، احد عشر ذکرا و اربع بنات و هم: محمد الباقر امه فاطمه بنت الحسن السبط تکنی ام عبدالله. عبدالله. الحسن. الحسین الأکبر لم یعقبا. زید. عمر. الحسین الأصغر. [ صفحه 394] عبیدالله. سلیمان لم یعقب. محمد الأصغر. علی و هو اصغر ولده. فاطمه. علیه. خدیجه. ام کلثوم. و فی الطبقات الکبیر لمحمد ابن سعد عدله عشره ذکور و سبع بنات فقال: ولد علی الأصغر ابن حسین بن علی: الحسن بن علی درج [1] و الحسین الأکبر درج و محمد ابوجعفر الفقیه. و عبدالله و امهم ام عبدالله بنت الحسن ابن علی بن ابی طالب. و عمر. و زید المقتول بالکوفه. و علی ابن علی. و خدیجه. و حسینا الأصغر بن علی. و ام علی بنت علی و هی علیه. و کلثوم بنت علی. و سلیمان لا عقب له. و القاسم. و ام الحسن و هی حسنه. و ام الحسین. و فاطمه. و فی کشف الغمه: قیل کان له تسعه أولاد ذکور و لم یکن له انثی و قال ابن الخشاب النحوی فی موالید أهل البیت أنه ولد له ثمان بنین و لم یکن له انثی، و هم محمد الباقر، و زید الشهید بالکوفه» و عبیدالله،، و الحسن،

و الحسین، و علی، و عمر. و قال ابن شهر آشوب فی المناقب: أبناؤه ثلاثه عشر من أمهات الأولاد الا اثنین، محمد الباقر و عبدالله الباهر امهما أم عبدالله بنت الحسن ابن علی، و أبوالحسین زید الشهید بالکوفه و عمر توأم، و محمد الأصغر و عبدالرحمن و سلیمان توأم، و الحسن و الحسین و عبیدالله توأم و محمدالأصغر فرد و علی و هو أصغر ولده و خدیجه فرد و یقال لم یکن له بنت و یقال ولدت له فاطمه و علیه و أم کلثوم. و فی عمده الطالب: أعقب منهم سته محمدالباقر و عبدالله الباهر و زید [ صفحه 395] الشهید و عمر الأشرف و الحسین الأصغر و علی الأصغر. کان یأبی أن یواکل أمه فقیل له یا ابن رسول الله أنت أبر الناس و أوصلهم للرحم فیکف لا تواکل أمک؟ فقال انی أکره أن تسبق یدی الی ما سبقت الیه عینها، و قال له رجل یا ابن رسول الله انی لأحبک فی الله حبا شدیدا فقال اللهم انی أعوذ بک أن احب فیک و أنت لی مبغض و کان یعجبه ان یحضر طعامه الیتامی و الأضراء و الزمنی و المساکین الذین لا حیله لهم، و کان یناولهم بیده و من کان منهم له عیال حمل له الی عیاله من طعامه، و کان لا یأکل طعاما حتی یهدأ فیتصدق بمثله. کان معظما مهیبا عندالقریب و البعید و الولی و العدو، حتی ان یزید بن معاویه لما أمر أن یبایعه أهل المدینه بعد وقعه الحره علی أنهم عبید رق له لم یستثن من ذلک الی علی بن الحسین و کان یحسن الی من یسی ء

الیه. کان هشام بن اسماعیل أمیر المدینه یسی ء الیه و یؤذیه أذی شدیدا فلما عزل أمر به الولید أن یشهر للناس فکان الناس یمرون به فیشتمونه فمر به علی و سلم علیه و أمر خاصته أن لا یعرض أحد، و کان له ابن عم یؤذیه فکان یجیئه و یعطیه الدنانیر لیلا و هو متستر فیقول لکن علی بن الحسین لا یصلنی لا جزاه الله خیرا، فیسمع و یصبر فلما مات انقطع عنه [ صفحه 396] فعلم أنه هو الذی کان یصله، و لما طرد أهل المدینه بنی أمیه فی وقعه الحره أراد مروان بن الحکم ان یستودع أهله فلم یقبل أحد ان یکونوا عنده الا علی بن الحسین فوضعهم مع عیاله و احسن الیهم مع عداوه مروان المعروفه له و لجمیع بنی هاشم و عال فی وقعه الحره اربعمائه امراه من بنی عبد مناف الی ان تفرق جیش مسرف بن عقبه، و کان یقول لمن یشتمه: ان کنت کما قلت فأسأل الله ان یغفر لک. و کان لا یسافر الا مع رفقه لا یعرفونه و یشترط علیهم ان یکون من خدم الرفقه فیما یحتاجونه. یعتبر علی بن الحسین المؤسس الثانی المدرسه الاسلامیه، اذ ان جده علی بن ابی طالب هو المؤسس الأول. و کما اتخذ جده من المسجد و من بیته مکانا یلتف حوله فیه طلاب العلم الوافدون من کل مکان، و کما کانت مجالس جده دروسا فی شتی المعارف الاسامیه فکان بذلک المؤسس الأول للدراسات الاسلامیه. کذلک کان حفیده زین العابدین علی بن الحسین، فمنذ سنه 61 الی سنه 95، أی طیله خمس و ثلاثین سنه کان منزله و کان المسجد مدرسته

یزدحم فیها الطلاب علیه. فبینما کانت الدوله مشغوله باستبدادها و استنزاف دماء الشعب. و سلب أمواله و اضطهاد أحراره. کان علی بن الحسین مشغولا بنشر العلم [ صفحه 397] و بعث الثقافه و اناره الافکار و تهذیب الأخلاق فکثر تلامیذه و الآخذون عنه فی أنواع العلوم، و أصبح أولئک التلامیذ و تلامیذهم بناه الحضاره الاسلامیه و رجال الفکر الاسلامی و التشریع الاسلامی و الأدب الاسلامی. و لقد أخذ عنه علماء الحجاز و من یأتی من البلاد البعیده و القریبه فی مواسم الحج و دونوا ما أخذوه عنه و رواه عنهم الناس. فمن روی عنه: الزهری و سفیان بن عینیه. و نافع و الأوزاعی و مقاتل و الواقدی و محمد بن اسحاق و غیرهم. و روی عمن روی عنه: الطبری و ابن البیع و أحمد بن حنبل و ابن بطه و أبوداود و صاحب الحیله و صاحب الأغانی و صاحب قوت القلوب و صاحب شرف المصطفی و صاحب أسباب النزول و صاحب الفائق و صاحب الترغیب و الترهیب، و غیرهم. و من رجاله من الصحابه: جابر بن عبدالله الأنصاری و عامر ابن واثله الکنانی و سعید بن المسیب بن حزن و سعید بن جهان الکنانی مولی ام هانی ء. و من التابعین أبومحمد سعید بن جبیر مولی بنی أسد و محمد بن جبیر بن معطم و القاسم بن عوف و اسماعیل بن عبدالله بن جعفر و ابراهیم و الحسن ابنا محمد بن الحنفیه و حبیب بن أبی ثابت و أبویحیی الأسدی و ابوحازم الأعرج و سلمه بن دینار المدنی الأقرن القاص و من أصحابه أبوحمزه الثمالی بقی الی أیام [ صفحه 398]

موسی «ع» و فرات بن أحنف بقی الی أیام أبی عبدالله «ع» و جابر ابن محمد بن ابی بکر و أیوب بن الحسن و علی بن رافع و أبومحمد القرشی السدی الکوفی و الضحاک بن مزاحم الخراسانی و طاوس ابن کیسان ابوعبدالرحمن و حمید بن موسی الکوفی و ابان بن تغلب بن ریاح و ابوالفضل سدیر بن حکیم بن سهیب الصیرفی و قیس بن رمانه و عبدالله البرقی و الفرزدق الشاعر و أبوخالد الکابلی کنکر و یقال اسمه وردان و یحیی بن أم الطویل و سعید ابن المسیب المخزومی و حکیم بن جبیر و غیرهم. و من آثاره المدونه و التی تعتبر من أوائل التألیف فی صدر الاسلام: 1- الصحیفه الکامله و قد استنسخ الناس منها نسخا لا تعد و لا تحصی بالخطوط الجمیله النادره المثیل و المزینه بجداول الذهب و طبعت فی عصر الطباعه طبعات کثیره و شرحها العلماء شروحا عدیده منها شرح الشیخ البهائی المسمی حدائق المقربین و أحسن الشروح شرح السید علی خان الشیرازی. و قد کانت منها نسخه عند ولده زید الشهید ثم انتقلت الی أولاده و الی أولاده عبدالله بن الحسن، مضافا الی ما کان عند الباقر. و تعتبر من أعلی درجات البیان العربی باسلوبها و معانیها. [ صفحه 399] 2- رساله الحقوق و هی من الأعمال الفکریه السامیه فی الاسلام تحتوی علی توجیهات و تعلیمات و قواعد فی السلوک العام و الخاص من أدق ما یعرفه الفکر الانسانی. کان عمره «ع» یوم کربلاء 24 سنه علی الأکثر و 22 سنه علی الأقل. و قال محمد بن سعید فی الطبقات کان علی بن الحسین مع

أبیه بطف کربلاء و عمره اذ ذاک ثلاث و عشرون سنه لکنه کان مریضا ملقی علی فراشه و قد نهکته العله و المرض (اه) و کان قد تزوج و ولد له الباقر فقد کان عمر الباقر یومئذ أربع سنین أو ثلاث سنین و جمله من العلماء منهم المفید یقولون أنه أکبر من أخیه علی شهید کربلاء هو الأوسط و انما قیل له الأکبر بالنسبه الی أخیه الأصغر الذی هو أصغر منهما. و کان زین العابدین «ع» مریضا یوم کربلاء فلذلک لم یجاهد و سلم من القتل و انحصر نسل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم من فاطمه «ع» من الحسینیین فیه و فی ذریته. و لما قتل الحسین علیه السلام أراد شمر قتل زین العابدین علیه السلام و هو مریض فدفعه عنه حمید بن مسلم. و حمله عمر بن سعد مع من حمله من أهل البیت الی الکوفه و قد نهکته العله. حج هشام بن عبدالملک فطاف بالبیت فجهد ان یصل الی الحجر فیستلمه فلم یقدر لشده الازدحام فنصب له منبر و جلس [ صفحه 400] علیه ینظر الی الناس و معه أهل الشام اذ أقبل علی بن الحسین فطاف بالبیت فلما بلغ الحجر تنحی له الناس حتی یستلمه فقال رجل من اهل الشام من هذا الذی قد هابه الناس هذه الهیبه فقال هشام لا أعرفه مخافه ان یرغب فیه أهل الشام و کان الشاعر الفرزدق حاضرا فقال الفرزدق و لکنی أعرفه قال الشامی من هو یا ابافراس فقال الفرزدق قصیدته: هذا الذی تعرف البطحاء و طأته و البیت یعرفه و الحل و الحرم هذا ابن خیر

عباد الله کلهم هذا التقی النقی الطاهر العلم یکاد یمسکه عرفان راحته رکن الحطیم اذا ما جاء یستلم اذا رأته قریش قال قائلها الی مکارم هذا ینتهی الکرم ان عد اهل التقی کانوا ذوی عدد او قیل من خیر اهل الأرض قیل هم هذا ابن فاطمه ان کنت جاهله بجده أنیباء الله قد ختموا و لیس قولک من هذا بضائره العرب تعرف من انکرت و العجم یغضی حیاء و یغضی من مهابته فما یکلم الا حین یبتسم ینمی الی ذروه العز التی قصرت عنها الاکف و عن ادراکها القدم من جده دان فضل الأنبیاء له و فضل امته دانت له الأمم ینشق نور الهدی عن صبح غرته کالشمس تنجاب عن اشراقها الظلم [ صفحه 401] مشتقه من رسول الله نبعته طابت عناصره و الخیم و الشیم الله شرفه قدما و فضله جری بذاک له فی لوحه القلم کلتا یدیه غیاث عم نفعهما یستو کفان و لا یعروهما العدم سهل الخلیقه لا تخشی بوادره یزینه اثنان حسن الخلق و الکرم حمال أثقال أقوام اذا فدحوا رحب الفناء اریب حین یعتزم ما قال لا قط الا فی تشهده لولا التشهد کانت لاؤه نعم عم البریه بالاحسان فانقشعت عنه الغیابه لا هلق و لا کهم من معشر حبهم دین و بغضهم کفر و قربهم ملجا و معتصم لا یستطیع جواد بعد غایتهم و لا یدانیهم قوم و ان کرموا هم الغیوث اذا ما أزمه أزمت و الأسد أسد الشری و الرأی محتدم لا

ینقص العسر بسطا من اکفهم سیان ذلک ان أثروا و ان عدموا یستدفع السوء و البلوی بحبهم و یسترب به الاحسان و النعم مقدم بعد ذکر الله ذکرهم فی کل بدء و مختوم به الکلم یأبی لهم ان یحل الذم ساحتهم خیم کریم و أید بالندی هضم أی الخلائق لیست فی رقابهم لأولیه هذا أوله نعم من یعرف الله یعرف أولیه ذا الدین من بیت هذا ناله الأمم ثم قال هذا علی بن الحسین بن علی بن أبی طالب فغضب هشام و أمر بحبس الفرزدق بعسفان بین مکه و المدینه فبعث الیه علی [ صفحه 402] بألف دینار فردها و قال: انما قلت ما قلت غضبا لله و لرسوله فما آخذ علیه أجرا فقال علی: نحن أهل بیت لا یعود الینا ما أعطینا فقبلها الفرزدق و هجا هشاما فقال: أیحسبنی بین المدینه و التی الیها قلوب الناس یهوی منیبها یقلب رأسا لم یکن رأس سید و عینا له حولاء باد عیوبها کان زین العابدین علی بن الحسین یمثل الانسانیه علی أعلی مستویاتها، و یطبق رساله الاسلام کما أرادها النبی محمد تطبیقا عملیا مثمرا. فالاسلام الذی وضع الأسس لالغاء الرقیق، فألغی أول ما ألغی معظم منابع الرقیق، و أوضح الطرق المؤدیه فی نهایه الأمر الی انهاء الرق. الاسلام هذا کان علی بن الحسین یمثله تمثیلا کاملا. ففی الحین الذی کانت تمتلی ء فیه قصور الحکام بالأرقاء نساء و رجالا و کانت الدوله تسی ء تطبیق قواعد الاسلام. کان علی ابن الحسین یقود حمله تحریر الرقیق، و یجعل من نفسه قدوه للشعب فی ذلک. و

کانت خطته کما یلی: 1- عندما کان یصل الأرقاء الی یده کان یعاملهم معامله الأنداد، فاذا أخطأوا لم یعاقبهم بل یسجل أخطاءهم فی دفتر عنده و ینتظر حتی یأتی عید الفطر فیجمعهم و یعرض علیهم [ صفحه 403] أخطاءهم ملاطفا لهم فیعترفوا بتلک الأخطاء، فیقول لهم عفوت عنکم فهل عفوتم عنی ما کان منی الیکم، فیقولون قد عفونا عنک و ما اسأت. فیقول: قولوا اللهم اعف عن علی بن الحسین کما عفا عنا. ثم یحررهم و بعطیهم بعض المال لیبدأوا به حیاتهم الجدیده. 2- لم یکن یبقی عنده عبدا سنه کامله بل کان یشتریهم فی الشهور التی تسبق رمضان لیسرع فی تحریرهم وقت العید. 3- و کذلک کان یفعل فی عید الأضحی، فهو یشتری العبید و لیس له حاجه بهم فاذا جاء وقت الحج خرج بهم الی عرفات، فاذا انتهی الحج حررهم و زودهم بالمال. و لم یکن ینقص عدد المحررین فی کل عید عن العشرین انسانا. و الذی یزید فی تقدیرنا لهذا العمل العظیم هو ان علی بن الحسین لم یکن ذا ثروه تساعده علی التوسع فی هذه الخطه، بل کانت موارد رزقه محدوده فکان ینفق کل ما یصل الی یده فی هذا السبیل و فی مساعده ذوی الحاجات کما سنذکر فیما یلی: کان یخرج فی اللیل حاملا معه ما استطاع جمعه من المال، و ربما حمل الطعام و الحطب أیضا، حتی یأتی أبواب الفقراء فیقرعها بابا بابا، ثم یناول من یخرج الیه. و یکون مغطیا وجهه [ صفحه 404] لئلا یعرفه أحد، فلما توفی انقطع عن الفقراء ما

کان یأتیهم فعرفوا انه هو الفاعل.

مولد زین العابدین و وفاته

الامام بعد الحسین بن علی و رابع ائمه المسلمین و خلفاء الله فی العالمین ابنه علی بن الحسین زین العابدین علیهم السلام (ولد) بالمدینه یوم الجمعه أو الخمیس او الاحد لتسع أو لخمس او لسبع او لثمان خلون من شعبان (و قیل) منتصف جمادی الآخره و قیل الاولی سنه ثمان و ثلاثین او سبع و ثلاثین او ست و ثلاثین من الهجره قبل وفاه جده امیرالمؤمنین «ع» بسنتین و قیل باکثر و قبل وفاه عمه الحسن «ع» باثنتی عشره سنه و کان عمره یوم قتل ابیه «ع» ثلاثا و عشرین سنه و بقی بعد ابیه اربعا و ثلاثین سنه او ثلاثا و ثلاثین سنه او خمسا و ثلاثین (و توفی) بالمدینه یوم السبت فی المحرم فی الثانی عشر منه او فی الثامن عشر او التاسع عشر او الثانی و العشرین او الخامس و العشرین سنه خمس و تسعین او اربع و تسعین من الهجره و له خمس و خمسون سنه او ست و خمسون او سبع و خمسون او ثمان و خمسون و اشهر و ایام و ذلک بحسب اختلاف الاقوال و الروایات فی تاریخ المولد [ صفحه 405] و الوفاه و دفن بالبقیع مع عمه الحسن بن علی بن أبی طالب علیهم السلام (و کانت) امامته أربعا و ثلاثین سنه او خمسا و ثلاثین أو ثلاثا و ثلاثین و هی بقیه ملک یزید بن معاویه و معاویه بن یزید و مروان بن الحکم و عبدالملک بن مروان و توفی فی ملک الولید بن عبدالملک (و أمه) شاهزنان و قیل شهربانویه و قیل غیر ذلک بنت

یزدجرد بن شهریار آخر ملوک الفرس (قال المفید) و کان أمیرالمؤمنین «ع» ولی حریث بن جابر الحنفی جانبا من المشرق فبعث الیه ببنتی یزدجرد فنحل ابنه الحسین «ع» شاهزنان منهما [2] فاولدها زین العابدین و نحل الأخری محمد بن أبی بکر فولدت له القاسم فهما ابنا خاله.

کنیته و لقبه

(و کنیته) ابومحمد و ابوالحسن (و لقبه) زین العابدین و سید العابدین و السجاد و ذو الثفنات و غیر ذلک (و السبب) فی تسمیته [ صفحه 406] بزین العابدین ما رواه الصدوق فی العلل ان الزهری کان اذا حدث عنه یقول حدثنی زین العابدین فسأله سفیان بن عینیه لم تقول له ذلک قال لأنی سمعت سعید بن المسیب یحدث عن ابن عباس ان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قال اذا کان یوم القیامه ینادی مناد ابن زین العابدین فکأنی انظر الی والدی علی بن الحسن یخطر بین الصفوف (و السبب) فی تسمیته بسید العابدین ما رواه ابوعمرو الزاهد فی کتاب الیواقیت من ان الزهری رأی فی منامه کأن یده مخضوبه فعبرها فقیل انک تبتلی بدم خطأ و کان عاملا لبنی امیه فعاقب رجلا فمات فی العقوبه فخرج هاربا و توحش و دخل الی غار و طال شعره و حج علی بن الحسین «ع» فقیل له هل لک فی الزهری فدخل علیه فقال له انی أخاف علیک من قنوطک ما لا اخاف علیک من ذنبک فابعث بدیه الی أهله و اخرج الی أهلک و معالم دینک فقال فرجت عنی یا سیدی و الله أعلم حیث یجعل رسالته و کان الزهری بعد ذلک یقول ینادی مناد فی القیامه لیقم سید العابدین فی زمانه

فیقوم علی بن الحسین «ع» (و السبب) فی تسمیته بالسجاد ما رواه الصدوق فی العلل عن الباقر علیه السلام انه ما ذکر لله عزوجل نعمه علیه الا سجد و لا قرأ آیه من کتاب الله عزوجل فیها سجود الا سجد و لا دفع الله عزوجل عنه سوءا یخشاه أو کید کائد الا سجد و لا فرغ من صلاه مفروضه الا سجد و لا وفق لا صلاح بین اثنین الا سجد و کان اثر السجود فی جمیع مواضع سجوده فسمی السجاد لذلک [ صفحه 407] (و السبب) فی تسمیته بذی الثفنات ان مواضع السجود منه کانت کثفنات البعیر من طول السجود و کثرته و هی ما یقع علی الأرض من البعیر اذا استناخ مما غلظ کالر کبتین و غیرهما (و روی) الصدوق فی العلل عن الباقر علیه السلام قال کان لأبی فی موضع سجوده آثار نابته و کان یقطعها فی السنه مرتین فی کل مره خمس ثفنات فسمی ذا الثفنات لذلک (و نقش خاتمه) الحمد لله العلی (و قیل) ان الله بالغ امره (و قیل) لکل غم حسبی الله (و قیل) و ما توفیقی الا بالله (و قیل) القوه لله جمیعا. (و قیل) العزه لله (و قیل) خزی و شقی قاتل الحسین بن علی (و لعله) کان بله عده خواتیم بعده نقوش (و شاعره) الفرزدق و کثیر عزه (و بوابه) أبوجبله و قیل یحیی بن ام الطویل و قیل أبوخالد الکابلی (و ملوک عصره) یزید ابن معاویه و معاویه بن یزید و مروان بن الحکم و عبدالملک بن مروان و الولید بن عبدالملک (و منه) تناسل ولد الحسین علیه السلام (و کان) له من الأولاد خمسه

عشر 1- محمد الباقر علیه السلام أمه فاطمه المکناه بام عبدالله بنت الحسن السبط 2- عبدالله 3- الحسن 4- الحسین الأکبر لم یعقبا امهم ام ولد 5- زید 6- عمر امهما ام ولد 7- الحسین الأصغر 8- عبدالرحمن 9- سلیمان امهم ام ولد 10- علی و هو أصغر ولده 11- خدیجه امهما ام ولد 12- محمد الأصغر أمه ام ولد 13- فاطمه 14- علیه 15- ام کلثوم امهن ام ولد (و عن الصادق (ع) ان زین العابدین «ع» بکی علی أبیه أربعین سنه صائما نهاره قائما لیله فاذا حضره الافطار [ صفحه 408] جاء غلامه بطعامه و شرابه فیضعه بین یدیه فیقول کل یا مولای فیقول قتل ابن رسول الله جائعا قتل ابن رسول الله عطشان فلا یزال یکرر ذلک و یبکی حتی یبل طعامه من دموعه ثم یمزج شرابه بدموعه فلم یزل کذلک حتی لحق بالله عزوجل (و فی کشف الغمه) عن الصادق «ع» سئل علی بن الحسین علیهماالسلام عن کثره بکائه فقال لا تلومونی فان یعقوب فقد سبطا من ولده فبکی حتی ابیضت عیناه و لم یعلم انه مات و قد نظرت الی أربعه عشر رجلا من أهل بیتی فی غداه واحده قتلی فترون حزنهم یذهب من قلبی. لم ادر أی رزیه أبکی لها أم أی نائبه لها اتوجع

صفه زین العابدین و اخلاقه و اطواره

(أما) صفته فی جسمه و لباسه ففی الفصول المهمه: کان أسمر قصیرا دقیقا (روی) ابن سعد فی الطبقات الکبیر انه کان یخضب بالسواد. و فی روایه بالحناء و الکتم. و الصبغ بالحناء و الکتم یکون أسود فلا منافاه و انه کان له جمه الی المنکب مفروقه و انه کان له کساء خز أصفر و انه رؤی علیه کساء

خز [ صفحه 409] و خبه خز. و الخز من أخفر اللباس فی ذلک العصر. و انه کان یشتری کساء الخز بخمسین دینارا فیشتو فیه ثم یبیعه و یتصدق بثمنه (و فی روایه) (کان یقول انی لأستحیی من ربی ان آکل ثمن ثوب عبدت الله فیه) و یصیف فی ثوبین من ثیاب مصر اشمونیین بدینار (و فی روایه) یلبس فی الصیف ثوبین بخمسمائه درهم و یلبس ما بین ذا و ذا من اللبوس و یقول من حرم زینه الله التی أخرج لعباده و انه کان یلبس فی الشتاء الجبه الخز بخمسمائه درهم و المطرف الخز بخمسین دینارا و یتلو قل من حرم زینه الله التی أخرج لعباده و الطیبات من الرزق. و کان یلبس قلنسوه بیضاء لاطئه و یتم بعمامه بیضاء و یرخی عمامته خلف ظهره شبرا أو فویقه. و أما صفته فی أخلاقه و أطواره فالمستفاد من عده روایات انه کان أفضل أهل زمانه و أعلمهم و أفقههم و أورعهم و أعبدهم و أکرمهم و أحلمهم و أصبرهم و أفصحهم و أحسنهم أخلاقا و أکثرهم صدقه و أرأفهم بالفقراء و أنصحهم للمسلمین و کان معظما مهیبا عند القریب و البعید و الولی و العدو. و کان یشبه جده أمیرالمؤمنین علیهماالسلام فی فقهه و عبادته عبدالله حتی اصفر لونه من السهر و رمصت عیناه من البکاء و دبرت جبهته و انخرم أنفه من السجود و ورمت ساقاه و قدماه من القیام فی الصلاه و کان یحسن الی من یسی ء الیه و کان یقول لمن یشتمه ان کنت صادقا فأسأل الله ان یغفر لی و ان کنت کاذبا فأسأل الله

ان یغفر لک. [ صفحه 410] و لما طرد أهل المدینه بنی أمیه فی وقعه الحره أراد مروان بن الحکم ان یستودع أهله فلم یقبل أحد أن یکونوا عنده الا علی ابن الحسین فوضعهم مع عیاله و أحسن الیهم مع عداوه مروان المعروفه له و لجمیع بنی هاشم و عال فی وقعه الحره أربعمائه امرأه من بنی عبد مناف الی ان تفرق جیش مسرف بن عقبه. و قال ابن حجر فی صواعقه: زین العابدین هو الذی خلف أباه علما و زهدا و عباده و کان اذا توضأ للصلاه اصفر لونه فقیل له فی ذلک فقال لا تدرون بین یدی من أقف. و کان عظیم التجاوز و العفو و الصفح حتی انه سبه رجل فتغافل عنه فقال له ایاک اعنی فقال و عنک اعرض. أشار الی آیه (خذ العفو و امر بالمعروف و اعرض عن الجاهلین.) یا سید العباد رزؤک فادح جلل تکاد له الجبال تصدع فأبوک و الأهلون و الأنصار قد أمسوا و هم فی الطف حولک صرع ما فقد یعقوب لیوسف بالغ معشاره بل ما أصابک أوجع [ صفحه 411]

بعض ادله امامه زین العابدین

من أدله أمامه زین العابدین وصیه ابیه الحسین علیهماالسلام الیه (روی) الکلینی علیه الرحمه بسنده عن الباقر علیه السلام قال ان الحسین (ع) لما حضره الذی حضره دعا ابنته فاطمه الکبری فدفع الیها کتابا ملفوفا و وصیه ظاهره (و فی روایه) فدفع الیها وصیه ظاهره و وصیه باطنه و کان علی بن الحسین (ع) مریضا لا یرون ان یبقی بعده فلما قتل الحسین (ع) و رجع اهل بیته الی المدینه دفعت فاطمه الکتاب الی علی

بن الحسین (ع) ثم صار ذلک الکتاب و الله الینا (و روی) الکلینی ایضا بسنده عن الصادق «ع» ان الحسین «ع» لما سار الی العراق استودع ام سلمه رضی الله عنها الکتب و الوصیه فلما رجع علی بن الحسین «ع» دفعتها الیه (و ورد) النص علی امامته فی احادیث کثیره روتها ثقات شیعته یضیق المقام عنها (و من ادله امامته علیه السلام) انه کان افضل اهل زمانه علما و عملا و زهدا و ورعا و عباده و حلما و سخاء فیکون احق بالخلافه و الامامه (قال) المفید فی الارشاد کان علی ابن الحسین علیهماالسلام افضل خلق الله بعد ابیه علما و عملا و قد روی عنه فقهاء العامه من العلوم ما لا یحصی کثره و حفظ عنه من المواعظ و الادعیه و فضائل القرآن و الحلال و الحرام و المغازی و الایام ما هو مشهور بین العلماء (و قال) ابن شهر آشوب) فی المناقب قلما یوجد کتاب زهد و موعظه لیس فیه قال علی بن الحسین أو قال زین العابدین. [ صفحه 412]

ما جاء فی علم زین العابدین و فضله و تواضعه

و مما جاء فی علم زین العابدین «ع» و فضله ما رواه المفید فی الارشاد بسنده عن عبدالله بن الحسن بن الحسن قال کانت أمی فاطمه بنت الحسین «ع» تأمرنی أن أجلس الی خالی علی بن الحسین «ع» فما جلست الیه قط الا قمت بخیر قد أفدته اما خشیه لله تحدث فی قلبی لما رأی من خشیته الله أو علم قد استفدته منه. (و مما) جاء فی فضله ما رواه المفید بسنده عن الزهری قال کان علی بن الحسین «ع» أفضل هاشمی أدرکناه (وفی روایه أخری) عن الزهری لم أدرک أحدا من

أهل هذا البیت (یعنی بیت النبی صلی الله علیه و آله و سلم) أفضل من علی بن الحسین (و عن) أبی حازم و سفیان بن عیینه و الزهری قال کل واحد منهم ما رأیت هاشمیا أفضل من علی بن الحسین و لا أفقه منه (و روی) المفید أیضا بسنده انه لما ولی عبدالملک بن مروان الخلافه رد الی علی بن الحسین صدقات رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و صدقات علی بن ابی طالب (أی اوقافهما) و کانتا مضمومتین فخرج عمر بن علی الی عبدالملک یتظلم الیه من ابن أخیه فقال عبدالملک أقول کما قال ابن ابی الحقیق: انا اذا مالت دواعی الهوی و أنصت السامع للقائل و اصطرع الناس [3] بالبابهم نقضی بحکم عادل فاصل لا نجعل الباطل حقا و لا نلط [4] دون الحق بالباطل نخاف أن تسفه أحلامنا فنخمل الدهر مع الخامل [ صفحه 413] جماله و تشوقوا له و جعلوا یقولون من هذا من هذا تعظیما له و اجلالا لمرتبته و کان الفرزدق هناک فأنشأ یقول: هذا الذی تعرف البطحاء و طأته و البیت یعرفه و الحل و الحرام هذا ابن خیر عباد الله کلهم هذا التقی النقی الطاهر العلم یکاد یمسکه عرفان راحته رکن الحطیم اذا ما جاء یستلم یغضی حیاء و یغضی من مهابته فما یکلم الا حین یبتسم ای الخلائق لیست فی رقابهم لأولیه هذا أوله نعم من یعرف الله یعرف أولیه ذا فالدین من بیت هذا ناله الأمم اذا رأته قریش قال قائلها الی مکارم

هذا ینتهی الکرم أمثل هذا الأمام فی علمه و فضله و جلاله قدره التی اعترف بها المؤالف و المخالف امام أهل البیت فی عصره و وارث علوم أبیه و جده یقاء أسیرا الی أولاد البغایا تاره الی ابن مرجانه و سمیه و تاره الی ابن هند و الغل فی عنقه کأنما هو من اسارا الکفار أو من قطاع الطرق و هو حجه الله علی خلقه و خلیفه جده فی أمته و أحد الثقلین الذین لا یضل من تمسک بهما و ذلک بمرأی و مسمع من امه تدعی انها علی دین الاسلام. یعظمون له أعواد منبره و تحت أرجلهم أولاده وضعوا [ صفحه 414]

ما جاء فی عباده زین العابدین

مما جاء فی عباده زین العابدین «ع» و شده خوفه من الله تعالی و کثره بکائه من خشیه الله و انقطاعه عن الخلق و انصرافه بکله الی الله تعالی ما ذکره غیر واحد من العلماء انه کان اذا توضأ اصفر لونه (و فی روایه) کان اذا فرغ من وضوء الصلاه و صار بین وضوئه و صلاته أخذته رعدته و نفضه (و فی روایه) کان اذا قام الی الصلاه تغیر لونه و أصابته رعده و تغیر أمره فقیل له فی ذلک فقال و یحکم أتدرون الی من أقوم و من أرید أناجی أو من ارید اتأهب للقیام بین یدیه (و فی روایه) انی ارید الوقوف بین یدی ملک عظیم (و فی روایه) کان اذا قام فی صلاته غشی لونه لون آخر (و فی روایه) کان اذا سجد لم یرفع رأسه حتی یرفض عرقا (و کان) اذا وقف فی الصلاه لم یشتغل بغیرها و لم یسمع شیئا

لشغله بالصلاه (و فی روایه) کان یقوم الی الصلاه کأنه ساق شجره لا یتحرک منه شی ء الا ما حرکت الریح منه (و فی الخصال) عن الباقر «ع» کان قیام علی بن الحسین «ع» فی صلاته قیام العبد الذلیل بین یدی الملک الجلیل کانت اعضاؤه ترتعد من خشیه الله عزوجل و کان یصلی صلاه مودع یری انه لا یصلی بعدها أبدا و لقد صلی ذات یوم فسقط الرداء عن أحد منکبیه فلم یسوه حتی فرغ من صلاته [ صفحه 415] فسأله بعض أصحابه عن ذلک فقال ویحک أتدری بین یدی من کنت ان العبد لا یقبل من صلاته الا ما أقبل منها علیه بقلبه (و فی کشف الغمه) کان لا یحب ان یعینه علی طهوره احد و کان یستقی الماء لطهوره و یخمره (أی یغطیه) قبل ان ینام فاذا قام من اللیل بدأ بالسواک ثم توضأ ثم یأخذ فی صلاته و کان لا یدع صلاه اللیل فی السفر و الحضر (و قال الشیخ فی المصباح) کانت له خریطه فیها تربه الحسین «ع» و کان لا یسجد الا علی التراب (و روی) المفید بسنده عن الصادق «ع» انه قال و الله ما أکل علی بن أبی طالب من الدنیا حراما قط حتی مضی لسبیله و ما عرض له أمران قط هما لله رضا الا أخذ باشد هما علیه فی دینه و ما نزلت برسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نازله قط الا دعاه ثقه به و ما اطاق عمل رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم من هذه الأمه غیره و ان کان لیعمل عمل رجل کأن وجهه

بین الجنه و النار یرجو ثواب هذه و یخاف عقاب الآخره و لقد اعتق من ماله الف مملوک فی طلب وجه الله و النجاه من النار مما کد بیدیه و رشح منه جبینه. و ما أشبهه من ولده و لا أهل بیته احد اقرب شبها به فی لباسه و فقهه من علی بن الحسین (و روی) المفید بسنده انه «ع» حج ماشیا فسار عشرین یوما من المدینه الی مکه و انه حج مره فالتاثت علیه الناقه فی سیرها (أی أبطأت) فاشار الیها بالقضیب ثم قال آه لولا القصاص ورد یده عنها (و روی) أنه «ع» حج علی ناقته عشرین حجه فما قرعها بسوط. (و کفی) فی عبادته و تذلله لله تعالی الأدعیه المأثوره عنه [ صفحه 416] فانها مع کثرتها و ما هی علیه من بلوغ أقصی درجات الفصاحه و البلاغه فیها من أنواع التعبد و الخضوع و الاستکانه لله تعالی و صنوف التوسل لبلوغ رضی الله تعالی ما یحیر العقول و یذهب الألباب و یبین للناظر فیه امتناع صدور هذه المواهب الجلیله من غیر أهل بیت النبوه و ان هذه الجواهر لا یمکن ان توجد فی سوی هذه المعادن (و کفی) فی ذلک الصحیفه الکامله انجیل آل محمد و ما جمع بعدها من الصحائف الأربع من ادعیته «ع» التی جمع مؤلف هذا الکتاب احداها. و مما جاء فی عباده زین العابدین «ع» ما روی (عن طاوس) قال دخلت الحجر فی اللیل فاذا علی بن الحسین علیهماالسلام قد دخل فقام یصلی ما شاء الله تعالی ثم سجد سجده فأطال فیها فقلت رجل صالح من بیت النبوه لأصغین الیه فسمعته یقول:

عبدک بفنائک مسکینک بفنائک سائلک بفنائک فقیرک بفنائک (قال طاوس) فوالله ما صلیت و دعوت بهن فی کرب الا فرج عنی (و عن) طاوس أیضا قال رأیت علی بن الحسین «ع» یطوف من العشاء الی السحر و یتعبد فلما لم یر احدا رمق السماء بطرفه و قال الهی غارت نجوم سماواتک و هجعت عیون أنامک و أبوابک مفتحات للسائلین جئتک لتغفر لی و ترحمنی و ترینی وجه جدی محمد صلی الله علیه و آله و سلم فی عرصات القیامه (ثم بکی و قال) و عزتک و جلالک ما أردت بمعصیتی مخالفتک و ما عصیتک اذ عصیتک و أنا بک شاک و لا بنکالک جاهل و لا لعقوبتک متعرض و لکن سولت لی نفسی [ صفحه 417] و أعاننی علی ذلک سترک المرخی علی فالآن من عذابک من یستنقذنی و بحبل من أعتصم ان قطعت حبلک عنی فواسوأتاه غدا من الوقوف بین یدیک اذا قیل للمخفین جوزوا و للمثقلین حطوا أمع المخفین أجوز. أم مع الثقلین أحط ویلی کلما طال عمری کثرت خطایای و لم أتب أما آن لی أن أستحی من ربی ثم بکی و أنشأ یقول: أتحرقنی بالنار یا غایه المنی فأین رجائی ثم أین محبتی أتیت باعمال قباح رزیه و ما فی الوری خلق جنی کجنایتی و قال: سبحانک تعصی کانک لا تری و تحلم کانک لم تعص تتودد الی خلقک بحسن الصنیع کان بک الحاجه الیهم و أنت یا سیدی الغنی عنهم فقال یا طاوس یا ابن رسول الله ما هذا الجزع و الفزع و نحن یلزمنا ان نفعل مثل هذا و نحن عاصون

جانون أبوک الحسن بن علی و أمک فاطمه الزهراء وجدک رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فالتفت الی و قال هیهات هیهات یا طاوس دع عنی حدیث أبی و أمی و جدی خلق الله الجنه لمن أطاعه و أحسن و لو کان عبدا حبشیا و خلق النار لمن عصاه لو کان ولدا قرشیا أما سمعت قوله تعالی: فاذا نفخ فی الصور فلا أنساب بینهم یومئذ و لا یتساءلون. و الله لا ینفعک غدا الا تقدمه تقدمها من عمل صالح. [ صفحه 418]

ما جاء فی حلم زین العابدین

مما جاء فی حلم زین العابدین علیه السلام ما رواه المفید بسنده انه وقف علیه رجل من اهل بیته فاسمعه و شتمه فلم یکلمه فلما انصرف قال لجلسائه احب ان تمضوا معی الیه فتسمعوا ردی علیه فمشی و هو یقول و الکاظمین الغیظ و العافین عن الناس و الله یحب المحسنین فعلموا انه لا یقول لا شیئا فخرج الیه متوثبا للشر و هو لا یشک انه انما جاءه مکافیا له علی شتمه فقال له علی بن الحسین یا اخی انک قد وقفت علی آنفا و قلت و قلت فان کنت قد قلت ما فی فأنا استغفر الله منه و ان کنت قلت ما لیس فی فغفر الله لک فقبل الرجل بین عینیه و قال بل قلت فیک ما لیس فیک و انا احق به (و قال) له رجل ان فلانا قد وقع فیک بحضوری فقال انطلق بنا الیه فانطلق معه و هو یری انه یستنصر لنفسه فلما أتاه قال یا هذا ان کان ماقلت فی حقا فاسأل الله ان یغفره لی و ان کان باطلا فاسأل الله

ان یغفره لک ثم ولی عنه (و انتهی) الی قوم یغتابونه فقال ان کنتم صادقین فغفر الله لی و ان کنتم کاذبین فغفر الله لکم (و شتمه) رجل فقصده غلمانه فقال دعوه فان ما اخفی عنه منا اکثر (و فی روایه) اقبل علیه فقال ما ستر عنک من امرنا اکثر ثم قال الک حاجه نعینک علیها فخجل [ صفحه 419] الرجل فاعطاه ثوبه و امر له بالف درهم فانصرف صارخا یقول اشهد انک ابن رسول الله (و فی روایه) اشهد انک من اولاد الرسل (و شتمه) آخر فقال له یا فتی ان بین ایدینا عقبه کؤودا فان جزت منها فلا ابالی بما تقول و ان اتحیر فیها فاناشر مما تقول (و سبه) رجل فسکت عنه فقال ایاک اعنی فقال و عنک اغضی (و کسرت) جاریه له قصعه فیها طعام فاصفر وجهها فقال لها اذهبی فأنت حره لوجه الله (و کان) عنده ضیوف فاستعجل خادما له بشواء کان فی التنور فاقبل به الخادم مسرعا فسقط السفود [5] منه علی رأس بنی کان لعلی بن الحسین «ع» تحت الدرجه فأصاب رأسه فقتله فقال للغلام و قد تحیر و اضطرب انت حر فانک لم تعتمده و اخذ فی جهاز ابنه و دفنه (و جعلت) جاریه تسکب علیه الماء لیتهیأ للصلاه فسقط الابریق من یدها علیه فشجه فرفع رأسه الیها فقالت له و الکاظمین الغیظ قال قد کظمت غیظی قالت و العافین عن الناس قال لها عفا الله عنک قالت و الله یحب المحسنین قال اذهبی فأنت حره لوجه الله (و دعا) مملوکا له مرتین فلم یجبه و أجابه فی الثالثه

فقال له یا بنی أما سمعت صوتی قال بلی قال فما بالک لم تجبنی قال أمنتک قال الحمد لله الذی جعل مملوکی یا مننی (و کان) له ابن عم فکان علی بن الحسین علیه السلام یاتیه باللیل متنکرا فینا و له شیئا من الدنانیر فیقول له لکن علی ابن الحسین لا یواصلنی لا جزاه الله عنی خیرا فیسمع ذلک و یحتمل [ صفحه 420] و یصبر و لا یعرفه بنفسه فلما مات علیه السلام فقدها فعلم أنه هو فجاء الی قبره و بکی علیه (و عن) تاریخ الطبری و غیره عن الواقدی أن هشام بن اسماعیل کان أمیر المدینه فلقی منه علی بن الحسین أذی شدیدا فلما عزل أمر به الولید أن یوقف للناس فمر به علی بن الحسین و هو واقف عند دار مروان فسلم علیه و کان علیه السلام تقدم الی خاصته ان لا یعرض أحد له بکلمه (و فی روایه) أنه أرسل الیه انظر الی ما أعجزک من مال تؤخذ به فعندنا ما یسعک فطب نفسا منا و من کل من یطیعنا فنادی هشام الله أعلم حیث یجعل رسالته (و من) حلم زین العابدین «ع» العظیم و رزانته و رجاحه عقله أنه لما أتی به و باخواته و عماته و من تخلف من أهل بیته اساری الی یزید بالشام و أتی بهم باب دمشق فأوقفوا علی درج باب المسجد الجامع حیث یقام السبی ء جاء شیخ فدنا من نساء الحسین علیه السلام و عیاله و قال الحمد الله الذی أهلککم و قتلکم و أراح البلاد من رجالکم و أمکن أمیرالمؤمنین منکم فلم یقابله علی بن الحسین «ع» بمثل کلامه حلما منه و رزانه

عقل بل قال له یا شیخ هل قرأت القرآن قال نعم قال فهل عرفت هذه الآیه: قل لا أسألکم علیه أجرا الا الموده فی القربی قال قد قرأت ذلک فقال له علی فنحن القربی یا شیخ فهل قرأت هذه الآیه: و اعلموا انما غنمتم من شی ء فان لله خمسه و للرسول و لذی القربی قال نعم فقال له علی فنحن القربی یا شیخ و لکن هل قرأت انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و یطهرکم تطهیرا قال قد قرأت [ صفحه 421] ذلک فقال علی فنحن أهل البیت الذین اختصنا الله بایه الطهاره یا شیخ فبقی الشیخ ساکتا نادما علی ما تکلم به و قال بالله انکم هم فقال علی بن الحسین «ع» تالله انا لنحن هم من غیر شک و حق جدنا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم انا لنحن هم فبکی الشیخ و رمی عمامته ثم رفع رأسه الی السماء و قال اللهم انی أبرأ الیک من عدو آل محمد من جن و انس ثم قال هل لی من توبه فقال له نعم ان تبت تاب الله علیک و أنت معنا فقال أنا تائب فبلغ یزید حدیثه فأمر به فقتل. أترجو الخیر من دنیا أهانت حسین السبط و اختارت یزیدا

ما جاء فی سخاء زین العابدین

مما جاء فی سخاء زین العابدین «ع» و بره للفقراء و کثره صدقاته و عتقه و بذله المال فی سبیل الله تعالی ما رواه أبونعیم فی حلیه الأولیاء أنه «ع» قاسم الله ماله مرتین (و روی) المفید بسنده أنه لما حضرت زید بن اسامه بن زید الوفاه (و فی روایه)

محمد بن اسامه جعل یبکی فقال له علی بن الحسین «ع» ما یبکیک فقال علی خمسه عشر الف دینار و لم أترک لها وفاء فقال له علی «ع» لا تبک فهی علی و أنت منها بری ء فقضاها عنه (و فی الفصول المهمه) کان علی «ع» یتصدق سرا و یقول صدقه السر تطفی ء [ صفحه 422] غضب الرب (قال) و قال ابن عائشه سمعت أهل المدینه یقولون ما فقدنا صدقه السر حتی مات علی بن الحسین «ع» (و روی) المفید بسنده و صاحب الفصول المهمه أنه کان بالمدینه کذا و کذا أهل بیت یأتیهم رزقهم و ما یحتاجون الیه لا یدرون من أین یاتیهم فلما مات علی بن الحسین «ع» فقدوا ما کانوا یؤتون به لیلا الی منازلهم (و عن الباقر «ع») أنه کان یحمل جراب الخبز علی ظهره باللیل فیتصدق به (و عن) الباقر «ع» أیضا أنه کان یخرج فی اللیله الظلماء فیحمل الجراب علی ظهره و فیه الصرر من الدنانیر و الدراهم و ربما حمل علی ظهره الطعام و الحطب حتی یاتی بابا بابا فیقرعه ثم یناول من یخرج الیه و کان یغطی وجهه اذا ناول فقیرا لئلا یعرفه فلما توفی «ع» فقدوا ذلک فعلموا أنه کان علی بن الحسین (و فی خبر) أنه کان اذا جنه اللیل و هدأت العیون قام الی منزله فجمع ما یبقی فیه عن قوت أهله و جعله فی جراب و رمی به علی عاتقه و خرج الی دور الفقراء و هو متلثم و یفرق علیهم و کثیرا ما کانوا قیاما علی أبوابهم ینتظرونه فاذا رأوه تباشروا به و قالوا جاء صاحب الجراب (و

قال الزهری) لما مات زین العابدین «ع» فغسلوه وجد علی ظهره محل فبلغنی أنه کان یستقی لضعفاء جیرانه باللیل (و فی روایه) أنه لما مات «ع» فغسلوه جعلوا ینظرون الی آثار سواد فی ظهره فقالوا ما هذا فقیل کان یحمل جرب الدقیق لیلا علی ظهره یعطیها فقراء أهل المدینه (و عن الباقر «ع») أنه لما وضع زین العابدین «ع» علی المغتسل نظروا [ صفحه 423] الی ظهره و علیه مثل رکب الابل مما کان یحمل علی ظهره الی منازل الفقراء و المساکین (و کان) یعجبه أن یحضر طعامه الیتامی و الأضراء و الزمنی و المساکین الذین لا حیله لهم و کان یناولهم بیده و من کان منهم له عیال حمل له الی عیاله من طعامه (و کان) لا یاکل طعاما حتی یبدأ فیتصدق بمثله (و کان) اذا تقضی الشتاء تصدق بکسوته واذا تقضی الصیف تصدق بکسوته و کان یلبس فی الشتاء ثیاب الخز فقیل له تعطیها من لا یعرف قیمتها و لا تلیق به لباسا فلو بعتها فتصدقت بثنها فقال انی أکره ان ابیع ثوبا صلیت فیه (و فی روایه) انه کان یبیعها و یتصدق بثمنها و یقول انی لأستحی من ربی ان آکل ثمن ثوب قد عبدت الله فیه (و خرج) ذات یوم و علیه مطرف خز فتعرض له سائل فتعلق بالمطرف فمضی و ترکه له (و اراد) الحج فأنفذت الیه اخته سکینه ألف درهم فلحقوه بها بظهر الحره فلما نزل فرقها علی المساکین (و اشترت) ام ولد له عنبا و کان یعجبه فقدمته الیه عند افطاره فجاء سائل قبل ان یمدیده الیه فقال احملیه الیه فقالت یکفیه بغضه قال لا و

الله و أرسله الیه کله فاشترت له من الغد فوقف سائل ففعل مثل ذلک فاشترت فی الیوم الثالث فلم یأت سائل فأکل و قال ما فاتنا شی ء و الحمد لله (و کان) اذا أتاه سائل یقول مرحبا بمن یحمل زادی الی الآخره (و کان) اذا دخل شهر رمضان لا یضرب عبدا و لا أمه بل یکتب ذنوبهم عنده فاذا کان آخر لیله منه جمعهم و قرأ علیهم تلک الذنوب فیقرون بها ثم یطلب [ صفحه 424] منهم أن یسألوه العفو عنهم فیفعلون ثم یقول: رب انک أمرتنا أن نعفو عمن ظلمنا و قد عفونا کما أمرت فاعف عنا فانک أولی بذلک منا ثم یعتقهم فاذا کان یوم الفطر أجازهم بجوائز تغنیهم عما فی أیدی الناس (و ما) من سنه الا و کان یعتق فی آخر لیله من شهر رمضان ما بین العشرین الی أقل أو أکثر مثل ما أعتق فی جمیعه و ما استخدم خادما فوق حول حتی لحق بالله تعالی.

ما جاء فی جوامع مناقب زین العابدین

مما جاء فی جوامع مناقب زین العابدین «ع» و فضائله (ما رواه) المفید فی الارشاد بسنده قال سمع سائل فی جوف اللیل و هو یقول أین الزاهدون فی الدنیا الراغبون فی الآخره فهتف به هاتف من ناحیه البقیع یسمع صوته و لا یری شخصه ذاک علی بن الحسین (و نظر) علیه السلام یوم عرفه الی قوم یسألون الناس فقال ویحکم أغیر الله تسألون فی مثل هذا الیوم انه لیرجی فی هذا الیوم لما فی بطون الحبالی أن یکون سعیدا [6] (و کان) علیه السلام یابی أن یواکل أمه فقیل له یا ابن رسول الله أنت أبر الناس و

أوصلهم للرحم فکیف لا تواکل أمک فقال انی أکره أن تسبق یدی لما [ صفحه 425] سبقت عینها الیه (و قال) له رجل یان ابن رسول الله انی لأحبک فی الله حبا شدیدا فقال اللهم انی أعوذ بک أن أحب فیک و أنت لی مبغض (و کان) اذا جاءه طالب علم قال مرحبا بوصیه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم ثم یقول ان طالب العلم اذا خرج من منزله لم یضع رجله علی رطب و لا یابس من الأرض الا سبحت له (و قال) الباقر «ع» ان أبی ضرب غلاما له قرعه واحده بسوط و کان بعثه فی حاجه فأبطأ علیه فبکی الغلام و قال تبعثنی فی حاجتک ثم تضربنی فبکی أبی و قال یا بنی اذهب الی قبر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فصل رکعتین ثم قل اللهم اغفر لعلی بن الحسین خطیئته یوم الدین ثم قال له اذهب فأنت حر لوجه الله (و ضرب) مملوکا له علی ذنب ثم دخل منزله فأخرج السوط و تجرد له و قال اجلد علی بن الحسین فأبی فأعطاه خمسین دینارا (و قال علیه السلام) ما تجرعت جرعه أحب الی من جرعه غیظ أعقبها صبرا و ما أحب الی بذلک حمر النعم (و أی) صبر أعظم من صبره یوم بعثه ابن زیاد أسیرا الی یزید بالشام مع نساء أبیه و صبیانه و أمر به فغل بغل الی عنقه (و فی روایه) فی یدیه و رقبته و سرح بهم مع محفر بن ثعلبه العائذی و شمر بن ذی الجوشن فکان من صبر زین العابدین «ع» أنه لم یکلم أحدا منهم

فی الطریق بکلمه حتی بلغوا الشام فلما انتهوا الی باب یزید رفع محفر صوته فقال هذا محفر بن ثعلبه أتی أمیرالمؤمنین باللئام الفجره فأجابه علی بن الحسین علیهماالسلام ما ولدت ام محفر أشر و الأم. [ صفحه 426] قیدوه من حلمه بقیود رب حلم یقید الضرغاما

من کلام زین العابدین

قال ابن الصباغ المالکی فی الفصول المهمه فی معرفه الأئمه: من کلام زین العابدین علی بن الحسین «ع» ضل من لیس له حکیم یرشده و ذل من لیس له سفیه یعضده (و قال علیه السلام) عجبت لمن یحتمی من الطعام لمضرته کیف لا یحتمی من الذنب لمعرته (و قال علیه السلام) ایاک والابتهاج بالذنب فان الابتهاج به أعظم من رکوبه (و قال علیه السلام) من ضحک ضحکه مج من عقله مجه علم (و قال علیه السلام) ان الجسد اذا لم یمرض أشر و لا خیر فی جسد یاشر (و قال علیه السلام) فقد الأحبه غربه و قال علیه السلام من قنع بما قسم الله له فهو من أغنی الناس (و أوصی) ولده محمد الباقر «ع» فقال یا بنی لا تصحب خمسه و لا تحادثهم و لا ترافقهم فی طریق لا تصحبن الفاسق فانه یبیعک باکله فما دونها قال و ما دونها قال یطمع فیها و لا ینالها والبخیل فانه یقطع بک أحوج ما تکون الیه و الکذاب فانه بمنزله السراب یبعد منک القریب و یقرب الیک البعید و الأحمق فانه یرید أن ینفعک فیضرک و قاطع الرحم فانی رأیته ملعونا فی ثلاثه مواضع من کتاب الله تعالی (و عن) أبی حمزه الثمالی عن زین العابدین علیه السلام قال أذا کان یوم القیامه [ صفحه 427] نادی مناد لیقم أهل

الفضل فیقوم أناس فیقال انطلقوا الی الجنه قبل الحساب فتقول لهم الملائکه من أنتم فیقولون نحن أهل الفضل فتقول و ما کان فضلکم قالوا کنا اذا جهل علینا حلمنا و اذا أسی ء الینا غفرنا ثم ینادی لیقم أهل الصبر فیقوم أناس فتقول لهم الملائکه من أنتم فیقولون نحن أهل الصبر فیقال لهم و ما صبرکم قالوا صبرنا أنفسنا طاعه الله و صبرنا أنفسنا عن معصیه الله ثم ینادی لیقم جیران الله فی داره فیقوم أناس و هم قلیل فتقول لهم الملائکه من أنتم فیقولون جیران الله فی داره فتقول و بما جاورتم الله فی داره فیقولون کنا نتحاب فی الله و نتزاور فی الله فتقول لکل طائفه ادخلوا الجنه فنعم أجر العاملین (و روی) الشیخ فی الأمالی أنه قیل لعلی بن الحسین «ع» کیف أصبحت یا ابن رسول الله قال أصبحت مطلوبا بثمان: الله تعالی یطلبنی بالفرائض و النبی صلی الله علیه و آله و سلم بالسنن و العیال بالقوت و النفس بالشهوه و الشیطان باتباعه و الحافظان بصدق العمل و ملک الموت بالروح و القبر بالجسد فأنا بین هذه الخصال مطلوب و قال لابنه الباقر «ع» ایاک و معاداه الرجال فانه لن یعدمک مکر حلیم أو مفاجأه لئیم و بلغه قول نافع بن جبیر فی معاویه: کان یسکته الحلم و ینطقه العلم فقال کذب بل کان یسکته الحصر و ینطقه البطر. و قیل له من أعظم الناس خطرا قال من لم یر الدنیا لنفسه خطرا (و فی) تحف العقول قال صلوات الله علیه من کرمت علیه نفسه هانت علیه الدنیا. و قال بحضرته رجل اللهم اغننی من خلقک فقال [ صفحه 428]

لیس هکذا انما الناس بالناس و لکن قل اللهم اغننی عن شرار خلقک. و قال علیه السلام اتقوا الکذب الصغیر منه و الکبیر فی کل جد و هزل فان الرجل اذا کذب فی الصغیر اجترأ علی الکبیر. کفی بنصر الله لک ان تری عدوک یعمل بمعاصی الله فیک. الزهد فی آیه من کتاب الله (لکیلا تأسوا علی ما فاتکم و لا تفرحوا بما آتاکم). طلب الحوائج الی الناس مذله للحیاه و مذهبه للحیاء و هو الفقر الحاضر و قله طلب الحوائج الی الناس هو الغنی الحاضر ان أحبکم الی الله أحسنکم عملا و ان أنجاکم من عذاب الله أشدکم خشیه لله. و ان أقربکم من الله أوسعکم خلقا و ان أرضاکم عند الله أسعاکم علی عیاله. ان المعرفه و کمال دین المسلم ترکه الکلام فیما لا یعنیه و قله مرائه و حلمه و صبره و حسن خلقه. ابن آدم لا تزال بخیر ما کان لک واعظ من نفسک و ما کانت المحاسبه من همک و ما کان الخوف لک شعارا و الحذر لک دثارا. یا ابن آدم انک میت و مبعوث و موقوف بین یدی الله جل و عز فأعد له جوابا. لا حسب لقرشی و لا لعربی الا بتواضع و لا کرم الا بتقوی و لا عمل الا بنیه و لا عباده الا بالتفقه. خمس لو رحلتم فیهن لألفیتموهن و ما قدرتم علی مثلهن. لا یخاف عبد الا ذنبه. و لا یرجو الا ربه. و لا یستحی الجاهل اذا سئل عما لا یعلم أن یتعلم. و الصبر من الایمان بمنزله الرأس من الجسد. و لا ایمان لمن لا صبر له. یا ابن آدم ارض بما

آتیتک تکن من أزهد الناس. و اعمل بما رضت علیک تکن من أعبد الناس. و اجتنب عما حرمت [ صفحه 429] علیک تکن من أورع الناس. کم من مفتون بحسن القول فیه و کم من مغرور بحسن الستر علیه. و کم من مستدرج بالاحسان الیه. یا سوأتاه لمن غلبت أحداته عشراته یرید ان السیئه بواحده و الحسنه بعشره. من اشتاق الی الجنه سارع الی الحسنات و سلا عن الشهوات و من أشفق من النار بادر بالتوبه الی الله من ذنوبه و من زهد فی الدنیا هانت علیه مصائبها. ان الله لیبغض البخیل و السائل الملحف. ان من أخلاق المؤمن الانفاق علی قدر الاقتار و التوسع علی قدر التوسع و انصاف الناس من نفسه و ابتداؤه ایاهم بالسلام. ما من شی ء أحب الی الله بعد معرفته من عفه بطن و فرج. و قال لابنه الباقر «ع»: افعل الخیر الی کل من طلبه منک فان کان أهله فقد أصبت موضعه و ان لم یکن باهل کنت أنت أهله و ان شتمک رجل عن یمینک ثم تحول الی یسارک و اعتذر الیک فاقبل عذره. مجالسه الصالحین داعیه الی الصلاح. و أدب العلماء زیاده فی العقل. و استنماء المال تمام المروءه و ارشاد المستشیر قضاء لحق النعمه و کف الأذی من کمال العقل و فیه راحه للبدن عاجلا و آجلا. و فی تذکره الخواص قال علیه السلام ان قوما عبدوا الله رهبه فتلک عباده العبید و ان قوما عبدوه رغبه فتلک عباده التجار و ان قوما عبدوه شکرا فتلک عباده الأحرار و کان یقول عجبت للمتکبر الفخور الذی کان بالأمس نطفه و هو غدا جیفه

و عجبت لمن شک فی الله و هو یری عجائب مخلوقاته و عجبت لمن یشک فی النشأه الأخری و هو یری النشأه [ صفحه 430] الأولی و عجبت لمن عمل الدار الفناء و ترک دار البقاء. و فی کشف الغمه قال ایاک و الغیبه فانها ادام کلاب النار.

ما نسب الیه من الشعر

قوله: اتحرقنی بالنار یا غایه المنی - البیتین المتقدمین فی المجلس الخامس و قوله: نحن بنو المصطفی ذوو غصص یجرعها فی الأنام کاظمنا عظیمه فی الأنام محنتنا أولنا مبتلی و آخرنا یفرح هذا الوری بعیدهم و نحن أعیادنا مآتمنا و الناس فی الأمن و السرور و ما یأمن طول الزمان خائفنا و ما خصصنا به من الشرف الطا ئل بین الأنام آفتنا یحکم فینا و الحکم فیه لنا جاحدنا حقنا و غاصبنا و قوله: من عرف الرب فلم تغنه معرفه الرب فذاک الشقی ما ضر ذا الطاعه ما ناله فی طاعه الله و ماذا لقی ما یصنع العبد بغیر التقی و العز کل العز للمتقی و قال بعد خطبه خطبها بالکوفه: لا غرو ان قتل الحسن فشیخه قد کان خیرا من حسین و أکرما فلا تفرحوا یا أهل کوفان بالذی أصاب حسینا کان ذلک أعظما [ صفحه 431] قتیل بشط النهر روحی فداؤه جزاء الذی أراده نار جهنما و نسب الیه ابن شهر آشوب فی المناقب قوله: لکم ما تدعون بغیر حق اذا میز الصحاح من المراض عرفتم حقنا فجحدتمونا کما عرف السواد من البیاض کتاب

الله شاهدنا علیکم و قاضینا الاله فنعم قاضی و ینسب الیه کما فی مجموعه الأمثال الشعریه التی فی الخزانه الرضویه: و اذا بلیت بعسره فاصبر لها صبر الکرام فان ذلک أحزم لا تشکون الی العباد فانما تشکو الرحیم الی الذی لا یرحم و عن الصادق «ع» قال بکی علی بن الحسین علی أبیه الحسین علیهماالسلام عشرین سنه أو أربعین سنه [7] و ما وضع بین یدیه طعام الا بکی حتی قال له مولی له جعلت فداک یا ابن رسول الله انی أخاف علیک ان تکون من الهالکین قال انما أشکو بثی و حزنی الی الله و أعلم من الله ما لا تعلمون انی لم أذکر مصرع بنی فاطمه الا خنقتنی لذلک عبره. لقد تحمل من أرزائها محنا لم یحتملها نبی أو وصی نبی [ صفحه 432]

وفاه زین العابدین

فی الفصول المهمه یروی ان علی بن الحسین علیهماالسلام اعتل فدخل علیه جماعه من أصحاب رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یعودونه فقالوا کیف أصبحت یا ابن رسول الله فدتک انفسنا قال فی عافیه و الله المحمود علی ذلک کیف أصبحتم انتم جمیعا قالوا أصبحنا لک و الله یا ابن رسول الله محبین و ادین فقال من أحبنا الله ادخله الله ظلا ظلیلا یوم لا ظل الا ظله و من أحبنا یرید مکافأتنا کافأه الله عنا الجنه و من أحبنا لعرض دنیا آتاه الله رزقه من حیث لا یحتسب (و عن) الباقر «ع» قال لما حضرت أبی علی بن الحسین الوفاه ضمنی الی صدره و قال یا بنی اوصیک بما أوصانی به ابی

حین حضرته الوفاه و بما ذکر ان أباه أوصاه به قال یا بنی ایاک و ظلم من لا یجد علیک ناصرا الا الله (و عن) ابی الحسن الرضا علیه السلام ان علی بن الحسین علیه السلام لما حضرته الوفاه اغمی علیه ثم فتح عینیه و قرأ اذا وقعت و انا فتحنا و قال الحمد لله الذی صدقنا وعده و أورثنا الأرض نتبعوأ من الجنه حیث نشاء فنعم أجر العاملین ثم قبض من ساعته و لم یقل شیئا (و روی) الکلینی انه لما حضرت علی بن الحسین علیه السلام الوفاه أغمی علیه فبقی ساعه ثم رفع عنه الثوب ثم قال الحمد لله الذی أورثنا الجنه نتبوأ منها حیث نشاء فنعم [ صفحه 433] أجر العاملین ثم قال احفروا الی و أبلغوا الی الرشح (أی رشح الماء من الأرض) ثم مد الثوب علیه فمات (و فی روایه) انه لما حضرته الوفاه اغمی علیه ثلاث مرات فقال فی المره الأخیره الحمد لله الذی صدقنا وعده الی آخر الآیه ثم قبض صلوات الله علیه (و فی الفصول المهمه) یقال انه مات مسموما سمه الولید بن عتبه الملک بن مروان (و قال الصدوق) و ابن طاوس فی الاقبال سمه الولید بن عبدالملک (و قال) الکفعمی سمه هشام بن عبدالملک فی ملک أخیه الولید فلما توفی غسله ولده الامام محمدالباقر علیه السلام و اعانته علی غسله ام ولد له و حنطه و کفنه و صلی علیه و دفنه (قال) سعید بن المسیب و شهد جنازته البر و الفاجر و أثنی علیه الصالح و الطالح و انهال للناس یتبعونه حتی لم یبق أحد و دفن فی البقیع مع عمه الحسن فی القبه التی فیها

العباس علیهم السلام. فیا لامام محکم الذکر بعده تداعت له ارکانه و الجوانب و یا لفقید قد أقامت مآتما علیه المعالی فهی ثکلی نوادب [ صفحه 434]

مراثی زین العابدین

قال الشاعر المجید السید الصالح النجفی الشهیر بالقزوینی من قصیده: الا یا أمین الله و ابن امینه علی خلقه العافی به و المعاقب لک الحجر المیمون دون محمد مقر بفرض الود جهرا مخاطب و کم لک بالقرصین بذلا لعائل و تکلیمک الصحر الأصم مناقب و لما استلمت الرکن لله ساعیا علیک انحنت بالاستلام الجوانب و تذهب عنک الناس بمنی مهابه و یسری و قد ضاقت علیها المذاهب فدان ابن مروان لعزک خاضعا کما لک دانت عجمها و الأعارب أنست محاریبا علیها مواظبا و طرفک فیها للرقاد محارب رضاک رضی الباری و سخطک سخطه و فی محکم التنزیل ودک واجب فیا لیت لا کان الطرید و لم تکن تنوبک من آل الطرید النوائب و دس الیک السم غدرا بمشرب ولید فلا ساغت لدیه المشارب فیا لامام محکم الذکر بعده تداعت له ارکانه و الجوانب و یا لسقیم شفه السقم و البکا و یا لنحیل انحلته المصائب و یا لفقید قد اقامت مآتما علیه المعالی فی ثکلی نوادب فلا عجب بیت النبوه ان دجا و من أفقه بدر الامامه غارب و ماد قوام للعلی و مقوم وجب سنام للفخار و غارب و لله أفلاک البقیع فکم بها کواکب من آل النبی غوارب حوت منهم ما لیس تحویه بقعه و نالت بهم ما لم تنله الکواکب

فبورکت أرضا کل یوم و لیله تطوف من الأملاک فیها کتائب و فیها الجبال الشم حلما هوامد و فیها البحور الفعم جود أنواضب [ صفحه 435] مناقبهم مثل النجوم کأنها مصائبهم لم یحصها الدهر حاسب و هم للوری اما نعیم مؤید و اما عذاب فی القیامه واصب و قال الشیخ ابراهیم بن یحیی العاملی الطیبی رحمه الله یذم الدنیا و یرثی أهل البیت عموما. و منهم زین العابدین علیه السلام من قصیده: لیهن المخلصین من العباد نعیم لا یروع بالنفاد و حسب العاکفین علی المعاصی عذاب النار فی یوم المعاد أری الدنیا تصول علی بنیها بانیاب و اظفار حداد تعرقت الجماجم من معد و حطمت القماقم من أیاد و حکت برکها بدءا و عودا علی هام الملوک ملوک عاد و رجلت الفوارس من نزار و عدنان عن الخیل الجیاد و حسبک عبره غدر اللیالی باکرم رائح فیها و غادی و مکنت الاراذل من اخیه و کان اعز من صل بوادی و اسلمت الزکی الی ابن هند فسلطت الضلال علی الرشاد و اغرت بالحسین فتی علی أمیرالمؤمنین فتی زیاد مصاب طبق الدنیا ورزء یذوب لذکره قلب الجماد و القت بعد ما بلغت مناها کلاکلها علی زین العباد ربیع المجدبین اذا رماهم زمان السوء بالعام الجماد اقر بفضله الحجر المنادی و أکرم بالمنادی و المنادی و قال رحمه الله أیضا یذم الدنیا و یرثی أهل البیت عموما [ صفحه 436] و منهم زین العابدین «ع» من قصیده: حسب الفتی من حطام

الدهر و النشب ما صان ماء محیاء عن الطلب هبنی حویت کنوز المال قاطبه الیس غایه حاویها الی العطب خفض علیک فان العیش معرکه و الناس ما بین مسلوب و مستلب لا خیر فی هذه الدنیا و ان سلمت و لا سلامه من هم و من نصب بینا تری المرء طلقا فی أعنتها اذ راح یحجل فی قید من النوب الیک عن حیه الوادی فقد کمنت لو کنت تعلم بین الماء و العشب فکم ترشفت سما من مراشفها و أنت تحسبه ضربا من الضرب و طالما جردت من ملکه ملکا قد کان من قبل فی أثوابه القشب و کم لها من قتیل فی عشیرته صبرا علی رغم ام بره و أب و حسبنا عبره عبراء ما فعلت بانجم الدهر اهل الفضل و الحسب أودت باحمد خیر الخلق ثم رمت وصیه بسهام الغدر من کثب و بزت البضعه الزهراء نحلتها وارثها بعد رد الصدق بالکذب و افرغت سمها فی المجتبی حسن و مزقت صنوه بالسمر و القضب و صار فی أسرها السجاد مرتهنا و ارکبته علی عار من القتب زین العباد علی الشأن من شهدت بفضله السن الأقلام و الکتب بدر التمام الذی مولاه کونه من نوره قبل خلق السبعه الشهب اغر ابلج لا تعزی نقیبته یوما لغیر نبی أو وصی نبی تقول حساده ان قلت والده محمد ان هذا أشرف النسب

پاورقی

[1] درج لم یعقب.

[2] وقیل ان ذلک کان فی خلافه عثمان بعث الیه عبدالله بن عامر بن کریز لما فتح خراسان بابنتین أصابهما لیزدجرد فوهب

احداهما الحسن و الأخری الحسین فماتتا نفساوین (و قیل) کان ذلک فی خلافه عمر و استبعده صاحب البحار لأن تولد علی بن الحسین «ع» کان فی خلافه أمیرالمؤمنین «ع» و عدم تولد ولد منها الا بعد أکثر من عشرین سنه بعید (و یمکن) تعدد هذه الواقعه ثلاث مرات و تکون ولاده زین العابدین من المأخوذه فی زمن جده. المؤلف.

[3] القوم خ ل.

[4] نستر و نحجب من باب فعل کضرب و افعل المؤلف.

[5] کتنور حدیده یشوی بها.

[6] أی و ان لم یکن له عمل و لا سؤال.المؤلف.

[7] هذا ینافی ما تقدم فی المجلس الأول من أن بقاءه بعد أبیه کان أربعا و ثلاثین سنه أو ثلاثا و ثلاثین سنه و الله أعلم. المؤلف.

تعريف مرکز

بسم الله الرحمن الرحیم
هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ
الزمر: 9

المقدمة:
تأسّس مرکز القائمیة للدراسات الکمبیوتریة في أصفهان بإشراف آیة الله الحاج السید حسن فقیه الإمامي عام 1426 الهجري في المجالات الدینیة والثقافیة والعلمیة معتمداً علی النشاطات الخالصة والدؤوبة لجمع من الإخصائیین والمثقفین في الجامعات والحوزات العلمیة.

إجراءات المؤسسة:
نظراً لقلة المراکز القائمة بتوفیر المصادر في العلوم الإسلامیة وتبعثرها في أنحاء البلاد وصعوبة الحصول علی مصادرها أحیاناً، تهدف مؤسسة القائمیة للدراسات الکمبیوتریة في أصفهان إلی التوفیر الأسهل والأسرع للمعلومات ووصولها إلی الباحثین في العلوم الإسلامیة وتقدم المؤسسة مجاناً مجموعة الکترونیة من الکتب والمقالات العلمیة والدراسات المفیدة وهي منظمة في برامج إلکترونیة وجاهزة في مختلف اللغات عرضاً للباحثین والمثقفین والراغبین فیها.
وتحاول المؤسسة تقدیم الخدمة معتمدة علی النظرة العلمیة البحتة البعیدة من التعصبات الشخصیة والاجتماعیة والسیاسیة والقومیة وعلی أساس خطة تنوي تنظیم الأعمال والمنشورات الصادرة من جمیع مراکز الشیعة.

الأهداف:
نشر الثقافة الإسلامیة وتعالیم القرآن وآل بیت النبیّ علیهم السلام
تحفیز الناس خصوصا الشباب علی دراسة أدقّ في المسائل الدینیة
تنزیل البرامج المفیدة في الهواتف والحاسوبات واللابتوب
الخدمة للباحثین والمحققین في الحوازت العلمیة والجامعات
توسیع عام لفکرة المطالعة
تهمید الأرضیة لتحریض المنشورات والکتّاب علی تقدیم آثارهم لتنظیمها في ملفات الکترونیة

السياسات:
مراعاة القوانین والعمل حسب المعاییر القانونیة
إنشاء العلاقات المترابطة مع المراکز المرتبطة
الاجتنباب عن الروتینیة وتکرار المحاولات السابقة
العرض العلمي البحت للمصادر والمعلومات
الالتزام بذکر المصادر والمآخذ في نشر المعلومات
من الواضح أن یتحمل المؤلف مسؤولیة العمل.

نشاطات المؤسسة:
طبع الکتب والملزمات والدوریات
إقامة المسابقات في مطالعة الکتب
إقامة المعارض الالکترونیة: المعارض الثلاثیة الأبعاد، أفلام بانوراما في الأمکنة الدینیة والسیاحیة
إنتاج الأفلام الکرتونیة والألعاب الکمبیوتریة
افتتاح موقع القائمیة الانترنتي بعنوان : www.ghaemiyeh.com
إنتاج الأفلام الثقافیة وأقراص المحاضرات و...
الإطلاق والدعم العلمي لنظام استلام الأسئلة والاستفسارات الدینیة والأخلاقیة والاعتقادیة والردّ علیها
تصمیم الأجهزة الخاصة بالمحاسبة، الجوال، بلوتوث Bluetooth، ویب کیوسک kiosk، الرسالة القصیرة ( (sms
إقامة الدورات التعلیمیة الالکترونیة لعموم الناس
إقامة الدورات الالکترونیة لتدریب المعلمین
إنتاج آلاف برامج في البحث والدراسة وتطبیقها في أنواع من اللابتوب والحاسوب والهاتف ویمکن تحمیلها علی 8 أنظمة؛
1.JAVA
2.ANDROID
3.EPUB
4.CHM
5.PDF
6.HTML
7.CHM
8.GHB
إعداد 4 الأسواق الإلکترونیة للکتاب علی موقع القائمیة ویمکن تحمیلها علی الأنظمة التالیة
1.ANDROID
2.IOS
3.WINDOWS PHONE
4.WINDOWS

وتقدّم مجاناً في الموقع بثلاث اللغات منها العربیة والانجلیزیة والفارسیة

الکلمة الأخيرة
نتقدم بکلمة الشکر والتقدیر إلی مکاتب مراجع التقلید منظمات والمراکز، المنشورات، المؤسسات، الکتّاب وکل من قدّم لنا المساعدة في تحقیق أهدافنا وعرض المعلومات علینا.
عنوان المکتب المرکزي
أصفهان، شارع عبد الرزاق، سوق حاج محمد جعفر آباده ای، زقاق الشهید محمد حسن التوکلی، الرقم 129، الطبقة الأولی.

عنوان الموقع : : www.ghbook.ir
البرید الالکتروني : Info@ghbook.ir
هاتف المکتب المرکزي 03134490125
هاتف المکتب في طهران 88318722 ـ 021
قسم البیع 09132000109شؤون المستخدمین 09132000109.