نیروهای مسلح ( قوانین و مقررات کشور )

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1390
عنوان و نام پدیدآور:نیروهای مسلح ( قوانین و مقررات کشور )/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
گرد آوری مطالب از کلیه سایت های حقوقی و قضائی ایران صورت گرفته است.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ۱۳90.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع:قوانین و مقررات

نیروهای مسلح

جزا و دادرسی

اصول قانون اساسی مربوط به جرایم نظامیان‌

اصل هفتاد و نهم ـ برقراری حکومت نظامی ممنوع است درحالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن دولت حق دارد با تصویب‌مجلس شورای اسلامی موقتا محدودیتهای ضروری را برقرار نماید ، ولی مدت آن به هر حال نمی‌تواند بیش از سی‌روز باشد و درصورتی که ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجددا از مجلس کسب مجوز کند.
اصل یکصد و هفتاد و دوم ـ برای رسیدگی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضا ارتش ژاندارمری شهربانی ، و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل می‌گردد، ولی به جرایم عمومی آنان یا جرایمی که درمقام ضابط دادگستری مرتکب شوند، در محاکم عمومی رسیدگی‌می‌شود. دادستانی و دادگاههای نظامی بخشی از قوه قضاییه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.
اصل یکصد و چهل و پنجم ـ هیچ فرد خارجی به عضویت درارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمی‌شود.
اصل یکصد و چهل و ششم ـ استقرار هرگونه پایگاه نظامی‌خارجی در کشور هرچند به عنوان استفاده های صلح آمیز باشد ممنوع است
اصل یکصد و چهل و هشتم ـ هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسایل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته ، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است
اصل یکصد و چهل و نهم ـ ترفیع نظامیان و سلب آن به‌موجب قانون است‌

قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح

فصل اول - مواد عمومی ( ماده 1 تا 16 )

ماده 1- دادگاههای نظامی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی کلیه افراد زیر که در این قانون به اختصار ( نظامی ) خوانده می شوند رسیدگی می کنند:
الف - کارکنان ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای وابسته.
ب - کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای وابسته.
ج - کارکنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و سازمانهای وابسته و اعضای بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
د - کارکنان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمانهای وابسته.
ه- - کارکنان مشمول قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.
و - کارکنان وظیفه از تاریخ شروع خدمت تا پایان آن.
ز - محصلان - موضوع قوانین استخدامی نیروهای مسلح - مراکز آموزش نظامی و انتظامی در داخل و خارج از کشور و نیز مراکز آموزش وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
ح - کسانی که به طور موقت در خدمت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هستند و طبق قوانین استخدامی نیروهای مسلح در مدت مزبور از اعضای نیروهای مسلح محسوب می شوند.
تبصره 1- جرایم نظامی و انتظامی کارکنان مذکور که در سازمانهای دیگر خدمت می کنند در دادگاههای نظامی رسیدگی می شود.
تبصره 2- رهایی از خدمت مانع رسیدگی به جرایم زمان اشتغال نمی شود.
ماده 2- دادگاه نظامی مکلف است در مواردی که مجازات جرمی در این قانون ذکر شده است به استناد این قانون حکم صادر نماید. اعمال تخفیف و تبدیل نیز به موجب همین قانون خواهد بود.
تبصره - در مواردی که مجازات جرمی در این قانون ذکر نشده باشد چنانچه رسیدگی به آن جرم در صلاحیت دادگاه نظامی باشد ، دادگاه نظامی طبق قانون مربوط به آن جرم ، تعیین کیفر می نماید و اعمال تخفیف و تبدیل نیز به موجب همان قانون خواهد بود.
ماده 3 - در کلیه مواردی که حداکثر مجازات حبس در این قانون ( تا دو سال ) است دادگاه می تواند در صورت وجود جهات مخففه مجازات حبس را تا یک سوم حداقل مجازات قانونی جرم تخفیف داده و یا به یکی از مجازاتهای ذیل متناسب با مجازات اصلی تبدیل نماید:
الف - در مورد کارکنان پایور:
1- کسر حقوق و مزایا به میزان یک چهارم از شش ماه تا یک سال.
2- جزای نقدی از دومیلیون (000‚000‚2) ریال تا بیست میلیون (000‚000‚20) ریال.
3- محرومیت از ترفیع از سه ماه تا یک سال.
4- انفصال موقت از خدمت از سه ماه تا شش ماه.
5 - منع اشتغال به خدمت در یک نقطه یا نقاط معین از شش ماه تا یک سال.
ب - در مورد کارکنان وظیفه:
1- اضافه خدمت از دو ماه تا چهار ماه.
2- جزای نقدی از یک میلیون (000‚000‚1) ریال تا ده میلیون (000‚000‚10) ریال.
3- منع اشتغال به خدمت در یک نقطه یا نقاط معین حداقل به مدت شش ماه و حداکثر تا پایان خدمت وظیفه و در صورتی که باقیمانده خدمت دوره ضرورت کمتر از شش ماه باشد دادگاه می تواند مدت باقیمانده را مورد حکم قرار دهد.
تبصره 1- در صورت محکومیت به منع اشتغال به خدمت در یک نقطه یا نقاط معین ، تعیین محل خدمت جدید به عهده یگان یا سازمان مربوط می باشد.
تبصره 2- در کلیه جرایمی که مجازات قانونی حبس تا سه ماه می باشد ، قاضی مکلف به تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی می باشد.
ماده 4- در کلیه مواردی که حداکثر مجازات حبس در این قانون ( بیش از دو سال تا پنج سال ) است دادگاه می تواند در صورت وجود جهات مخففه ، مجازات حبس را تا یک سوم حداقل مجازات قانونی جرم تخفیف دهد و یا به یکی از مجازاتهای ذیل متناسب با مجازات اصلی تبدیل نماید:
الف - در مورد کارکنان پایور:
1- جزای نقدی از ده میلیون (000‚000‚10) ریال تا پنجاه میلیون (000‚000‚50) ریال.
2- محرومیت از ترفیع از شش ماه تا دو سال.
3- تنزیل یک درجه و یا رتبه.
4- انفصال موقت از شش ماه تا یک سال.
ب - در مورد کارکنان وظیفه:
1 جزای نقدی از پنج میلیون (000‚000‚5) ریال تا سی میلیون (000‚000‚30) ریال.
2- اضافه خدمت از سه ماه تا شش ماه.
ماده 5 - در تمام مواردی که حداکثر مجازات حبس در این قانون ( بیش از پنج سال ) است دادگاه می تواند در صورت وجود جهات مخففه ، مجازات حبس را تا یک سوم حداقل مجازات قانونی جرم تخفیف و یا به یکی از مجازاتهای ذیل متناسب با مجازات اصلی تبدیل نماید:
الف - در مورد کارکنان پایور:
1- جزای نقدی از سی میلیون (000‚000‚30) ریال تا یکصد میلیون (000‚000‚100) ریال.
2- محرومیت از ترفیع از دو سال تا چهار سال.
3- تنزیل یک تا دو درجه و یا رتبه.
4- انفصال موقت به مدت یک سال.
ب - در مورد کارکنان وظیفه:
1- جزای نقدی از ده میلیون (000‚000‚10) ریال تا پنجاه میلیون (000‚000‚50) ریال.
2- اضافه خدمت از شش ماه تا یک سال.
ماده 6- در هر مورد که کارکنان وظیفه به اضافه خدمت محکوم می شوند ، کلیه مقررات مربوط به خدمت از جمله مقررات کیفری و انضباطی نیروهای مسلح در زمان تحمل اضافه خدمت در باره آنان جاری است.
ماده 7 - در مواردی که در این قانون ، مجازاتهای دیگری غیر از حبس به عنوان مجازات اصلی پیش بینی شده در صورت وجود جهات مخففه ، به شرح زیر قابل تبدیل و تخفیف می باشد:
الف - مجازات اخراج از خدمت یا انفصال دایم از خدمت و یا خدمات دولتی به تنزیل دو درجه و یا رتبه.
ب - مجازات تنزیل دو درجه یا رتبه به تنزیل یک درجه یا رتبه.
ج - مجازات تنزیل یک درجه یا رتبه به شش ماه تا دو سال محرومیت از ترفیع.
د - مجازات جزای نقدی یا انفصال موقت یا محرومیت از ترفیع یا اضافه خدمت تا نصف حداقل مجازات قانونی آن.
ه- - مجازات شلاق تعزیری به یک میلیون (000‚000‚1) ریال تا ده میلیون (000‚000‚10) ریال جزای نقدی.
ماده 8 - در مواردی که تخفیفهای مقرر در مواد (3) ، (4) و (5) این قانون درخصوص مجازات حبس اعمال می شود ، دادگاه نمی تواند آن را به استناد ماده (7) این قانون مجددا تخفیف دهد.
ماده 9 - جهات مخففه مندرج در این قانون همان جهات مخففه قانون مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 است.
ماده 10- ملاک تعیین صلاحیت دادگاههای نظامی ، مجازات اصلی جرم است و توام بودن حبس با مجازاتهای دیگر و همچنین تبدیلی تاثیری در صلاحیت ندارد.
ماده 11- دادگاههای نظامی می توانند به درخواست محکوم علیه و پیشنهاد دادستان و رعایت مقررات مربوط به زندان باز و نیمه باز مدت حبس وی را که بیش از یک سال نباشد به حبس با خدمت تبدیل نمایند. در این صورت محکومان مذکور به یگان مربوط یا مراکزی که نیروهای مسلح برای خدمت تعیین می کنند معرفی شده و پس از پایان خدمت روزانه در بازداشتگاه یگان یا مرکزی که تعیین شده نگهداری می شوند.
تبصره - مقررات اجرایی حبس با خدمت ، نحوه هماهنگی با فرمانده مربوط و وضعیت خدمتی این گونه افراد به موجب دستورالعملی خواهد بود که ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون توسط سازمان قضایی نیروهای مسلح با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب رییس قوه قضاییه خواهد رسید.
ماده 12- اعضای ثابت نیروهای مسلح که به موجب احکام قطعی دادگاهها در جرایم عمدی به مجازاتهای زیر محکوم می شوند از زمان قطعیت حکم از خدمت اخراج می گردند:
الف - محکومیت یا محکومیتهای (در صورت تعدد) به حبس غیرتعلیقی زاید بر پنج سال.
ب - محکومیت به حدود.
ج - محکومیت به سبب ارتکاب جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور.
د - محکومیت به قصاص نفس یا قطع عضو.
تبصره 1- در صورت وجود شرایط خاص خدمتی و عدم مصلحت اخراج از خدمت با تقاضای فرمانده مربوط یا دادستان ، دادگاه می تواند با ذکر دلایل و تصریح در متن حکم ، اجرای اثر تبعی حکم را طبق مقررات مربوط به تعلیق در قانون مجازات اسلامی مصوب 2/3/1375 معلق نماید.
تبصره 2- به خدمت اعضای پیمانی یا قراردادی نیروهای مسلح به محض قطعی شدن محکومیتهای فوق پایان داده خواهد شد.
تبصره 3- در صورتی که کارکنان پایور نیروهای مسلح به حبس از دو سال تا پنج سال محکوم شوند ، اخراج از خدمت (انفصال ، بازخریدی و یا بازنشستگی) با توجه به نوع جرم و با رعایت مقررات استخدامی نیروهای مسلح با رای کمیسیونهای انضباطی نیروهای مسلح خواهد بود.
ماده 13- عفو محکومان نظامی شامل آثار تبعی آن نمی گردد مگر اینکه تصریح شده باشد.
ماده 14- افسران و درجه داران وظیفه و کارکنان پیمانی که خدمت وظیفه خود را به اتمام نرسانده اند چنانچه به علت ارتکاب جرایم عمدی به یکی از مجازاتهای مذکور در ماده (12) این قانون محکوم شوند بقیه خدمت وظیفه خود را پس از اجرای مجازات با دو درجه یا رتبه پایین تر به صورت خدمت وظیفه انجام خواهند داد.
ماده 15- دادگاههای نظامی می توانند در جرایم تعزیری و بازدارنده علاوه بر تعیین مجازات ، به عنوان تتمیم حکم ، متهم را به یکی از مجازاتهای ذیل محکوم نمایند:
الف - در مورد کارکنان پایور:
1- منع اشتغال به خدمت در نقطه یا نقاط معین از سه ماه تا دو سال.
2- محرومیت از ترفیع از سه ماه تا یک سال.
ب - در مورد کارکنان وظیفه:
1- اضافه خدمت حداکثر به مدت سه ماه.
2- تنزیل یک درجه افسران و درجه داران وظیفه.
3- منع اشتغال به خدمت در نقطه یا نقاط معین حداقل به مدت سه ماه و حداکثر تا پایان مدت خدمت وظیفه و درصورتی که باقیمانده خدمت دوره ضرورت کمتر از سه ماه باشد دادگاه می تواند مدت باقیمانده را موردحکم قراردهد.
تبصره - درهرمورد که دادگاه از مجازاتهای فوق به عنوان مجازات اصلی استفاده نموده یا مجازات حبس را به یکی از موارد فوق تبدیل کرده باشد نمی تواند همان مجازات را به عنوان مجازات تتمیمی موردحکم قرار دهد.
ماده 16- حداکثر محکومیت به انفصال موقت در مورد کارکنان پایور نیروهای مسلح یک سال است و محکومان به این مجازات از حقوق بدون کاری مطابق مقررات استخدامی مربوط استفاده خواهند کرد.

فصل دوم - جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی ( ماده 17 تا 29 )

ماده 17- هرنظامی که برنامه براندازی به مفهوم تغییر و نابودی اساس نظام جمهوری اسلامی ایران را طراحی یا بدان اقدام نموده و به این منظور جمعیتی تشکیل دهد یا اداره نماید یا در چنین جمعیتی شرکت یا معاونت موثر داشته باشد محارب محسوب می شود.
ماده 18- هریک از اشخاص مذکور در ماده (17) قبل از کشف توطئه و دستگیری ، توبه نماید و خود را به ماموران معرفی کند و اطلاعاتش را در اختیار بگذارد به نحوی که توبه وی در دادگاه محرز شود حد محاربه از او ساقط شده و چنانچه اقدام مرتکب موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری وی یا دیگران گردد ، به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد و در صورتی که مرتکب جرم دیگری شده باشد به مجازات آن جرم نیز محکوم می شود.
ماده 19 - هر نظامی که به منظور برهم زدن امنیت کشور ( ایجاد رعب ، آشوب و قتل ) ، جمعیتی با بیش از دو نفر تشکیل دهد یا اداره کند ، چنانچه محارب شناخته نشود به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردد. اعضای جمعیت که نسبت به اهداف آن آگاهی دارند درصورتی که محارب شناخته نشوند به دو تا پنج سال حبس محکوم می گردند.
ماده 20- هر نظامی که به نحوی از انحا برای جدا کردن قسمتی از قلمرو حاکمیت جمهوری اسلامی ایران یا برای لطمه واردکردن به تمامیت ارضی یا استقلال کشور جمهوری اسلامی ایران اقدام نماید به مجازات محارب محکوم می شود.
ماده 21- نظامیانی که مرتکب جرایم زیر شوند چنانچه ارتکاب جرم آنان به منظور براندازی نظام و همکاری با دشمن باشد به مجازات محارب و در غیراین صورت به سه تا پانزده سال حبس تعزیری محکوم می گردند:
الف - هر نظامی که افراد تحت فرماندهی خود یا پایگاه یا محلی که حفاظت آن به عهده او سپرده شده یا تاسیسات و تجهیزات و ساز و برگ نظامی یا نقشه ها و اسناد و اسرار نظامی و نظایر آنها را به دشمن تسلیم یا افشا نماید.
ب - هر نظامی که برای انجام مقاصد دشمن با او تبانی کند.
ج - هر نظامی که برای دولت در حال جنگ با ایران یا برای گروه ها یا دستجات محارب و مفسد جمع آوری نیرو یا کمک نماید یا سایر افراد را به الحاق به دشمنان یا محاربان و مفسدان اغوا و تشویق کند یا عملا وسایل الحاق آنان را فراهم آورد.
ماده 22- هر نظامی که علیه نظام جمهوری اسلامی ایران اقدام مسلحانه نماید ، محارب محسوب می شود.
ماده 23- هر نظامی که نظامیان یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند اجبار یا تحریک به فرار یا تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند یا موجبات فرار را تسهیل یا با علم به فراری بودن ، آنان را مخفی نماید در صورتی که به منظور براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن باشد به مجازات محارب والا به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می شود.
ماده 24- افراد زیر جاسوس محسوب و به مجازاتهای ذیل محکوم می شوند:
الف - هر نظامی که اسناد یا اطلاعات یا اشیای دارای ارزش اطلاعاتی را در اختیار دشمن و یا بیگانه قرار دهد و این امر برای عملیات نظامی یا نسبت به امنیت تاسیسات ، استحکامات ، پایگاهها ، کارخانجات ، انبارهای دایمی یا موقتی تسلیحاتی ، توقفگاههای موقت ، ساختمانهای نظامی ، کشتیها ، هواپیماها یا وسایل نقلیه زمینی نظامی یا امنیت تاسیسات دفاعی کشور مضر باشد به مجازات محارب محکوم خواهد شد.
ب - هر نظامی که اسناد یا اطلاعات برای دشمن یا بیگانگان تحصیل کرده ، به هردلیلی موفق به تسلیم آن نشود به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردد.
ج - هر نظامی که اسرار نظامی ، سیاسی ، امنیتی ، اقتصادی و یا صنعتی مربوط به نیروهای مسلح را به دشمنان داخلی یا خارجی یا بیگانگان یا منابع آنان تسلیم و یا آنان را از مفاد آن آگاه سازد به مجازات محارب محکوم خواهد شد.
د - هر نظامی که برای به دست آوردن اسناد یا اطلاعات طبقه بندی شده ، به نفع دشمن و یا بیگانه به محل نگهداری اسناد یا اطلاعات داخل شود ، چنانچه به موجب قوانین دیگر مستوجب مجازات شدیدتری نباشد به حبس از دو تا ده سال محکوم می گردد.
تبصره - هر نظامی که عالما و عامدا فقط به صورت غیرمجاز به محل مذکور وارد شود به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد.
ه- - هربیگانه که برای کسب اطلاعات به نفع دشمن به پایگاهها ، کارخانجات ، انبارهای تسلیحاتی ، اردوگاههای نظامی ، یگانهای نیروهای مسلح ، توقفگاههای موقتی نظامی ، ساختمانهای دفاعی نظامی و وسایط نقلیه زمینی ، هوایی و دریایی وارد شده یا به محلهای نگهداری اسناد یا اطلاعات داخل شود به اعدام و در غیراین صورت به حبس از یک تا ده سال محکوم می گردد.
تبصره 1- هرکس در جرایم جاسوسی با نظامیان مشارکت نماید به تبع مجرمان اصلی نظامی در دادگاههای نظامی محاکمه و به همان مجازاتی که برای نظامیان مقرر است محکوم می شود.
تبصره 2- معاونت در امر جاسوسی و یا مخفی نمودن و پناه دادن به جاسوس جرم محسوب و مرتکب به تبع مجرمان اصلی نظامی در دادگاههای نظامی محاکمه و در مواردی که مجازات جاسوس مجازات محارب و یا اعدام است به حبس از سه سال تا پانزده سال محکوم می شود.
ماده 25- منظور از دشمن عبارت است از: اشرار ، گروهها و دولتهایی که با نظام جمهوری اسلامی ایران در حال جنگ بوده یا قصد براندازی آن را دارند و یا اقدامات آنان برضد امنیت ملی است.
تبصره - هرگاه برای دادگاه ، تشخیص دشمن یا دولت متخاصم محرز نباشد موضوع از طریق قوه قضاییه از شورای عالی امنیت ملی استعلام و نظر شورای مذکور ملاک خواهد بود.
ماده 26- هر نظامی که اسناد و مدارک ، مذاکرات ، تصمیمات یا اطلاعات طبقه بندی شده را در اختیار افرادی که صلاحیت اطلاع نسبت به آنها را ندارند ، قرار دهد یا به هر نحو آنان را از مفاد آن مطلع سازد به ترتیب ذیل محکوم می شود:
الف - هرگاه اسناد ،مذاکرات ، تصمیمات یا اطلاعات ، عنوان به کلی سری داشته باشد به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - هرگاه اسناد ، مذاکرات ، تصمیمات یا اطلاعات ، عنوان سری داشته باشد به حبس از دو تا ده سال.
ج - هرگاه اسناد ، مذاکرات ، تصمیمات یا اطلاعات ، عنوان خیلی محرمانه داشته باشد به حبس از سه ماه تا یک سال.
تبصره 1- هرگاه اسناد ، مذاکرات ، تصمیمات یا اطلاعات ، عنوان محرمانه داشته باشد از طرف فرمانده یا رییس مربوط تنبیه انضباطی خواهد شد.
تبصره 2- هرگاه اعمال فوق به موجب قوانین دیگر مستلزم مجازات شدیدتری باشد مرتکب به مجازات شدیدتر محکوم خواهد شد.
تبصره 3- طبقه بندی و تغییر طبقه بندی اسناد و مدارک ، مذکرات ، تصمیمات و اطلاعات و طرز نگهداری اسناد طبقه بندی شده به موجب دستورالعملی است که توسط ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و پس از تصویب فرماندهی کل قوا جهت اجرا ابلاغ می گردد.
ماده 27- هر نظامی که براثر بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا سهل انگاری یا عدم رعایت نظامات دولتی موجب افشا اطلاعات و تصمیمات یا فقدان یا از بین رفتن اسناد و مدارک مذکور در ماده (26) این قانون شود با توجه به طبقه بندی اسناد افشا شده به ترتیب ذیل محکوم می شود:
الف - چنانچه اسناد ، مذاکرات ، اطلاعات یا تصمیمات ، عنوان به کلی سری داشته باشد به حبس از شش ماه تا دو سال.
ب - چنانچه اسناد ، مذاکرات ، اطلاعات یا تصمیمات ، عنوان سری داشته باشد به حبس از سه ماه تا یک سال.
ج - چنانچه اسناد ، مذاکرات ، اطلاعات یا تصمیمات ،عنوان خیلی محرمانه داشته باشد به حبس از دو ماه تا شش ماه.
تبصره - هرگاه اسناد و مدارک ، مذاکرات ، اطلاعات یا تصمیمات ، عنوان محرمانه داشته باشد از طرف فرمانده یا رییس مربوط تنبیه انضباطی خواهد شد.
ماده 28- هر نظامی که پس از آموزش لازم درمورد حفظ اطلاعات طبقه بندی شده ، در اثر بی مبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی ، توسط دشمنان و یا بیگانگان تخلیه اطلاعاتی شود ، به یک تا شش ماه حبس محکوم می گردد.

فصل سوم - جرایم برخلاف تکالیف نظامی ( ماده 29 تا 55 )

ماده 29- هرگاه تخلف و سرپیچی از تکالیف نظامی سبب تسلط دشمن بر اراضی یا مواضع یا افراد خودی شود ، مرتکب به مجازات محارب محکوم می گردد.
ماده 30- هر فرمانده یا مسیوول نظامی بدون استفاده از تمام وسایل دفاعیه که در اختیار او بوده از انجام اقداماتی که وظیفه نظامی او ایجاب می کرده خودداری نماید و آنچه را که حفاظت یا دفاع از آن به او سپرده شده از قبیل تاسیسات ، استحکامات ، سربازخانه ، کارخانجات ، انبار و مخازن اسلحه و مهمات یا آذوقه یا سوخت یا ملزومات نظامی ، هواپیما ، کشتی ، شهر ، آبادی و اراضی به نحوی از انحا به دشمن تسلیم نماید به مجازات محارب محکوم می شود.
ماده 31- هر فرمانده یا مسوول نظامی که با دشمن قرارداد تسلیم منعقد نماید در صورتی که تصمیم متخذه موجب خلع سلاح نیروهای تحت فرماندهی یا اسارت آنها یا تسلیم آنچه دفاع و حفاظتش به عهده او است ، بشود به مجازات محارب و در غیر این صورت به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردد.
ماده 32- هر نظامی که در مقابل دشمن ، از به کار بردن سلاح یا مهمات یا سایر امکانات نظامی برای مبارزه خودداری نماید یا آشکارا مرتکب اعمالی گردد که موجب تزلزل روحیه افراد دیگر شود یا عمدا از کوشش برای روبرو شدن ، جنگیدن ، اسیر نمودن یا منهدم ساختن نیروها ، کشتیها ، هواپیماها یا هرگونه وسایل دیگر دشمن که به عهده او بوده یا وظیفه نظامی او ایجاب می کرده خودداری نماید چنانچه موجب شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب والا به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردد.
ماده 33- نظامیان زیر که تعداد آنان حداقل سه نفر باشد شورش کننده محسوب و به ترتیب ذیل محکوم می شوند:
الف - نظامیان مسلحی که با تبانی یابه صورت دسته جمعی ازاطاعت فرماندهان یا روسای خود سرپیچی کنند چنانچه مصداق محارب نباشند هریک به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - نظامیانی که در ارتباط با خدمت به صورت دسته جمعی و با سلاح گرم یا سرد به جان یا مال یا ناموس مردم یا اموال عمومی تعدی یا تجاوز نمایند چنانچه محارب محسوب نشوند به حبس از سه تا پانزده سال.
ج - نظامیان مسلحی که به منظور دستیابی به اهداف شخصی ، صنفی و گروهی و یا به منظور بهره مندی از مزایا و امتیازات یا علیه تصمیمات قانونی مسوولان و نظایر آن در یگانهای نظامی یا در هر محل دیگر اجتماع ، تحصن یا اعتصاب نموده و یا به هر نحوی موجب اخلال در نظم شوند به حبس از سه تا پانزده سال.
د - چنانچه مرتکبان جرایم فوق غیرمسلح باشند به حبس از شش ماه تا سه سال.
تبصره - هرگاه یک نفر از مرتکبان جرایم فوق در یک اقدام گروهی مسلح باشد کلیه افراد حسب مورد به مجازات بندهای (الف) ، (ب) و (ج) این ماده محکوم خواهند شد.
ماده 34- هریک از فرماندهان یا مسوولان نظامی بدون امر یا اجازه یا بدون این که به اقدام متقابل وادار شده باشد علیه نیروهای نظامی یا اتباع دولتی که با ایران در حال جنگ نباشد مسلحانه حمله یا عده ای را وادار به حمله نماید یا با نیروی تحت فرماندهی خود در اراضی دولتی که با ایران در حال جنگ نباشد مرتکب عملیات خصمانه شود هرگاه اقدامات فوق موجب اخلال در امنیت داخلی یا خارجی کشور گردد به مجازات محارب و در غیر این صورت به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می شود.
ماده 35- هریک از فرماندهان یا مسوولان نظامی که پس از دریافت دستور توقف عملیات جنگی ، عملیات را ادامه دهد در صورتی که عمل وی موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب و در غیر این صورت به دو تا ده سال حبس محکوم می شود.
ماده 36- هر نظامی که بدون امر یا مجوز قانونی ، فرماندهی قسمتی را به عهده گیرد و یا برخلاف امر مافوق ، فرماندهی قسمتی را ادامه دهد به حبس از دو تا ده سال محکوم و چنانچه مرتکب جرم دیگری گردد به مجازات آن جرم نیز محکوم خواهد شد.
ماده 37- هر نظامی که اوامر فرماندهان یا روسای مربوط را لغو نماید به ترتیب زیر محکوم می شود:
الف - هرگاه از امر حرکت به طرف دشمن یا محاربان و مفسدان امتناع ورزد ، چنانچه حاکی از همکاری با دشمن باشد و یا موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب و در غیراین صورت به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - اگرمخالفت بااوامر در ناحیه ای است که در آن حالت جنگی یا محدودیتهای ضروری اعلام شده و آن مخالفت مربوط به امور جنگی یا مقررات حالت محدودیتهای ضروری باشد در صورتی که عمل او موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام باشد به مجازات محارب والا به حبس از دو تا ده سال.
ماده 38- هر نظامی در غیرموارد مذکور در ماده (37) این قانون دستوری را لغو نماید به استثنا مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می گردد به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم می شود.
تبصره - هرگاه لغو دستور مربوط به منع ازدواج با اتباع بیگانه یا با اتباع بیگانه ای که به سبب ازدواج تبعه ایران محسوب می شوند ، باشد ، به حبس از سه ماه تا یک سال و اخراج از خدمت محکوم می گردد.
ماده 39- هریک از فرماندهان و مسوولان نظامی یا انتظامی که حسب مورد مصوبات شورای عالی امنیت ملی ، شورای امنیت کشور و شوراهای تامین استان یا شهرستان را در مواردی که طبق قانون موظف به اجرای آن می باشند اجرا نکنند ، چنانچه مشمول مجازات محارب نباشند یا به موجب سایر قوانین مستوجب مجازات شدیدتری نگردند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می شوند.
ماده 40 - عضویت کارکنان نیروهای مسلح در سازمانها ، احزاب و جمعیتهای سیاسی و مداخله یا شرکت و یا فعالیت آنان در دسته بندیها و مناقشه های سیاسی و تبلیغات انتخاباتی ممنوع است و مرتکبان به شش ماه تا سه سال حبس محکوم می گردند و در هر حال ادامه خدمت یا رهایی این گونه افراد از خدمت به عهده هیاتهای رسیدگی به تخلفات نیروهای مسلح می باشد.
ماده 41- هر نظامی که در حین خدمت یا ماموریت برخلاف مقررات و ضوابط عمدا مبادرت به تیراندازی نماید علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم می شود و در صورتی که منجر به قتل یا جرح شود علاوه بر مجازات مذکور ، حسب مورد به قصاص یا دیه محکوم می گردد و چنانچه از مصادیق مواد (612) و (614) قانون مجازات اسلامی مصوب2/3/1375 باشد به مجازات مندرج در مواد مذکور محکوم خواهدشد.
تبصره1- چنانچه تیراندازی مطابق مقررات صورت گرفته باشد مرتکب از مجازات و پرداخت دیه و خسارت معاف خواهدبود و اگر مقتول یا مجروح مقصر نبوده و بی گناه باشد دیه از بیت المال پرداخت خواهدشد.
تبصره2- مقررات مربوط به تیراندازی و نحوه پرداخت دیه و خسارات به موجب ( قانون به کارگیری سلاح توسط مامورین نیروهای مسلح در موارد ضروری مصوب18/10/1373 ) و آیین نامه های مربوط خواهدبود.
ماده 42- هر نظامی که باید به طورانفرادی یا جمعی به ماموریت برود عمدا و بدون عذر موجه در وقت مقرر حاضر نگردد به ترتیب زیر محکوم می شود:
الف - هرگاه حرکت برای عزیمت به منطقه جنگی یا مقابله با اشرار و مفسدان باشد و عمل مرتکب موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب و درغیراین صورت به حبس از دو تا ده سال.
ب - هرگاه حرکت برای عزیمت به منطقه ای که در حالت جنگ یا آماده باش رزمی یا اعلام محدودیتهای ضروری موضوع اصل هفتاد و نهم (79) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران باشد به حبس از دو تا پنج سال.
ج - در سایر موارد به استثنا مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود به حبس از دو ماه تا یک سال.
تبصره1- هر نظامی که پس از انتقال به یگان جدید در معرفی خود به آن بیش از مهلتی که به او داده شده بدون عذر موجه تاخیرکند مطابق مقررات این ماده با وی رفتار خواهدشد.
تبصره2- هر نظامی که در منطقه عملیات جنگی یا موقع اعلام آماده باش رزمی بدون عذر موجه در محل معین حاضر نگردد به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود.
ماده 43- هر نگهبان که محل نگهبانی خود را بدون مجوز ترک نماید درصورتی که در مقابل دشمن با همکاری یا تبانی باشد یا عمل وی موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب محکوم ، درغیر این صورت به شرح زیر مجازات می شود:
الف - هرگاه در مقابل دشمن یا محاربان و مفسدان باشد به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - هرگاه در ناحیه ای باشد که درحالت جنگ و یا اعلام وضعیت و محدودیتهای ضروری موضوع اصل هفتادو نهم (79) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و یا حالت آماده باش رزمی باشد به حبس از دو تا ده سال.
ج - در سایر موارد به استثنا مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود به حبس از سه ماه تا دو سال.
تبصره - نگهبان ، مامور (اعم از نظامی و انتظامی) مسلحی است که مراقبت و حفاظت یک محل یا یک منطقه یا یک مقام معین به او واگذارشده باشد.
ماده 44- هر نظامی که در حین نگهبانی به طورارادی بخوابد به شرح زیر محکوم می شود:
الف - هرگاه در مقابل دشمن و محاربان باشد در صورتی که عمل وی موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب و درغیراین صورت به حبس از دو تا ده سال.
ب - هرگاه در ناحیه ای باشد که در حالت جنگ یا اعلام محدودیتهای ضروری موضوع اصل هفتاد ونهم (79) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران یا آماده باش رزمی باشد به حبس از شش ماه تا دو سال.
ج - در سایر موارد به استثنا مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود به حبس از دو ماه تا یک سال.
ماده 45- هر نظامی در حین خدمت یا در ارتباط با آن به نگهبان یا مراقب در رابطه با انجام وظیفه وی تعرض نماید به ترتیب زیر محکوم می گردد:
الف - چنانچه مرتکب با سلاح تعرض نماید به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - چنانچه مرتکب بدون سلاح تعرض نماید به حبس از دو تا پنج سال.
تبصره - چنانچه در اثر تعرض صدمه ای به نگهبان یا مراقب واردآید که موجب قتل یا جرح یا نقص عضو شود مرتکب حسب مورد به قصاص یا دیه نیز محکوم می گردد.
ماده 46- هر نظامی در حین خدمت به نحوی به نگهبان یا مراقب در رابطه با انجام وظیفه وی اهانت نماید به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم می گردد ، مگرآن که اهانت او مصداق قذف باشد که به مجازات آن محکوم می شود.
ماده 47- هر نظامی که حین خدمت یا در ارتباط با آن نسبت به مافوق خود عمدا مرتکب ضرب یا جرح یا نقص عضو و یا قتل شود علاوه بر محکومیت به قصاص یا دیه ، حسب مورد به شرح ذیل محکوم می شود:
الف - درصورتی که با سلاح باشد به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - چنانچه بدون سلاح باشد و موجب قتل گردد به حبس از سه تا پانزده سال و اگر موجب جرح یا نقص عضو شود به حبس از دو تا ده سال و در غیراین صورت به حبس از دو تا پنج سال.
ماده 48- هر نظامی حین خدمت یا در ارتباط با آن به مافوق خود اهانت نماید به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم می گردد.
تبصره - در صورتی که اهانت وی مصداق قذف باشد به مجازات آن محکوم می شود.
ماده 49- هر یک از فرماندهان و مسوولان نظامی به افراد تحت امر خود اهانت و یا خارج از محدوده اختیارات فرماندهی و آیین نامه انضباطی آنان را تنبیه نماید به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم و هرگاه به موجب قوانین جزایی دیگر مستلزم حد یا قصاص یا دیه باشد به آن مجازات نیز محکوم می گردد.
ماده 50- هر نظامی که حین خدمت یا در ارتباط با آن ، مافوق خود یا مراقب یا نگهبانی را در ارتباط با انجام وظیفه آنان تهدید نماید ، به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم می شود.
ماده 51- هر نظامی که برای فرار از کار یا انجام وظیفه و یا ارعاب و تهدید فرمانده یا رییس و یا هر مافوق دیگر یا برای تحصیل معافیت از خدمت و یا انتقال به مناطق مناسبتر و یا کسب امتیازات دیگر عمدا به خود صدمه واردآورد یا تهدید به خودزنی نماید یا به عدم توانایی جسمی یا روحی متعذرشود و بنا به گواهی پزشک نظامی یا پزشکان قانونی تمارض او ثابت گردد و یا در انجام وظایف نظامی بی علاقگی خود را در موارد متعدد ظاهرکند به نحوی که در تضعیف سایر نیروهای نظامی موثر باشد ، علاوه بر جبران خسارت وارده به ترتیب زیر محکوم می گردد:
الف - هرگاه در مقابل دشمنان باشد چنانچه عمل وی موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) ویا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب و درغیراین صورت به حبس از دو تا ده سال.
ب - هرگاه در زمان جنگ باشد و در مقابل دشمنان نباشد به حبس از یک تا پنج سال.
ج - در سایر موارد به استثنا مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود به حبس از سه ماه تا یک سال.
تبصره - مرتکبان جرایم مذکور در نتیجه اعمال فوق از هیچ امتیازی برخوردارنمی گردند و خدمت خود را مطابق مقررات انجام خواهندداد مگرآن که ادامه خدمت به هیچ وجه مقدور نباشد.
ماده 52- هر نظامی حین خدمت یا در ارتباط با آن با علم و آگاهی در مقابل ماموران نظامی وانتظامی حین انجام وظیفه آنان مقاومت یا به آنان حمله نماید متمرد محسوب و به ترتیب زیر محکوم می شود:
الف - در صورتی که تمرد با اسلحه صورت گرفته باشد به حبس از دو تا پنج سال.
ب - درصورتی که تمرد بدون سلاح به عمل آید به حبس از شش ماه تا سه سال.
تبصره - اگر متمرد در موقع تمرد مرتکب جرم دیگری هم بشود به مجازات آن نیز محکوم می گردد.
ماده 53- هر نظامی که حین انجام وظیفه مرتکب جرایم ذیل گردد ، درهرمورد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می شود:
الف - چنانچه نسبت به مجروح یا بیمار آزار روحی یا صدمه بدنی واردکند.
ب - چنانچه اموال مجروح یا بیمار یا مرده ای را تصاحب نماید.
ج - چنانچه نسبت به مجروحان یا اشخاصی که در معرض خطر جانی قراردارند درحالی که کمک رسانی از وظایف اوست از کمک خودداری کند.
تبصره - در موارد فوق الذکر ، درصورتی که مورد از مصادیق قصاص یا دیه نیز باشد یا اموالی را تصاحب کرده باشد حسب موردبه قصاص ، دیه یا استرداد اموال نیز محکوم می گردد.
ماده 54- هرگاه بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی در ارتباط با امور خدمتی توسط فرماندهان و مسوولان رده های مختلف نیروهای مسلح موجب تلفات جانی و یا صدمات بدنی گردد چنانچه به موجب مواد دیگر این قانون و یا سایر قوانین مستلزم مجازات شدیدتر نباشد مرتکب به حبس از یک تا سه سال محکوم می شود.
ماده 55- هر نظامی که با اقدام خود برخلاف شوون نظامی به نحوی از انحا موجبات بدبینی مردم را نسبت به نیروهای مسلح فراهم سازد به حبس از دو ماه تا یک سال محکوم می شود.

فصل چهارم - فرار از خدمت

بخش اول - فرار در زمان صلح ( ماده 56 تا 60 )

ماده 56- اعضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح بیش از پانزده روز متوالی مرتکب غیبت شده و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد به مجازاتهای ذیل محکوم می شوند:
الف - چنانچه شخصا خود را معرفی نمایند به حبس از دو تا شش ماه یا محرومیت از ترفیع از سه تا شش ماه.
ب - هرگاه دستگیرشوند به حبس از شش ماه تا دو سال یا محرومیت از ترفیع از شش ماه تا دو سال.
ماده 57- اعضای ثابت نیروهای مسلح که در زمان صلح در ماموریت یا مرخصی یا مشغول گذراندن دوره آموزشی در داخل یا خارج از کشور هستند هرگاه پس از خاتمه ماموریت یا مرخصی یا دوره آموزشی یا پس از فراخوانی قبل از خاتمه آن به فاصله پانزده روز خود را جهت بازگشت به محل خدمت به قسمتهای مربوط در داخل و یا سفارتخانه ها و یا کنسولگریها و یا نمایندگیهای دایمی دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج معرفی ننمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد مشمول یکی از مجازاتهای مذکور در ماده (56) این قانون خواهندبود.
ماده 58- اعضای ثابت نیروهای مسلح که فراری بوده هرگاه در زمان جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوط در آماده باش رزمی می باشد جنانچه ظرف مدت یک ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا اعلام آماده باش رزمی ، خود را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف خواهندبود.
درصورتی که معرفی پس از مدت مذکورباشد یا در این مدت و یا پس از آن دستگیرشوند حکم فرار در زمان جنگ را خواهدداشت.
ماده 59- کارکنان وظیفه نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح بیش از پانزده روز متوالی مرتکب غیبت شده و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و چنانچه دستگیرشده باشند به حبس از سه ماه تا یک سال یا سه ماه تا یک سال اضافه خدمت محکوم می گردند.
ماده 60- کارکنان وظیفه فراری در زمان صلح هرگاه شخصا خود را معرفی و مشغول خدمت شوند به ترتیب زیر با آنان رفتار می شود:
الف - چنانچه برای اولین بار مرتکب فرار از خدمت شده و ظرف مدت شصت روز از شروع غیبت مراجعت نمایند بدون ارجاع پرونده به مرجع قضایی در مقابل هر روز غیبت و فرار ، دو روز به خدمت دوره ضرورت آنان افزوده می شود. این اضافه خدمت بیش از سه ماه نخواهد بود.
ب - چنانچه پس از مدت یادشده در بند (الف) این ماده خود را معرفی کنند و یا سابقه فرار از خدمت داشته باشند به حکم دادگاه به حبس از دو تا شش ماه محکوم می گردند.
ج - چنانچه در زمان جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوط در آماده باش رزمی باشد و ظرف حداکثر دو ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا اعلام آماده باش رزمی خود را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف خواهندبود. درصورتی که معرفی پس از مدت مذکور باشد یا در این مدت و یا پس از آن دستگیرشوند حکم فراری در زمان جنگ را خواهندداشت.
تبصره1- فراریان مشمول بند (الف) فوق درصورتی که مدعی عذرموجهی باشند ، ادعای آنان در هیاتی که با شرکت فرماندهان و مسوولان عقیدتی سیاسی و مسوولان حفاظت یا معاونان آنان در سطح لشگرها ، تیپهای مستقل ، نواحی انتظامی و رده های همطراز و بالاتر تشکیل می گردد بررسی شده و نظر اکثریت قطعی است. در صورت عذرموجه به تشخیص هیات مذکور ، به تناسب روزهای موجه از اضافه خدمت وی کسر می گردد.
تبصره2- در صورتی که انجام بقیه خدمت این افراد مورد رضایت فرماندهان باشد ممکن است با تصویب هیات یادشده در تبصره (1) این ماده ، تمام یا قسمتی از اضافه خدمت مزبور بخشیده شود.
تبصره3- دستورالعمل بند (الف) و تبصره های این ماده ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون ، توسط ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و تصویب و ابلاغ می شود.

بخش دوم - فرار در زمان جنگ و درگیریهای مسلحانه ( ماده 61 تا 70 )

ماده 61- اعضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان جنگ بیش از پنج روز متوالی غیبت نمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و پس از دستگیری به حبس از یک تا پنج سال محکوم می شوند و اگر فرار از جبهه باشد از زمان غیبت فراری محسوب و به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردند.
ماده62- فراریان مذکور در ماده (61) این قانون ، چنانچه شخصا خود را معرفی و مشغول خدمت شوند در صورتی که فرار آنان از خدمت در زمان جنگ باشد به حبس از یک تا سه سال و اگر فرار از جبهه باشد به دو تا پنج سال حبس محکوم می شوند.
ماده63- کارکنان وظیفه نیروهای مسلح هرگاه در زمان جنگ بیش از پنج روزمتوالی غیبت نمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و پس از دستگیری به حبس از یک تا سه سال محکوم می گردند و اگر فرار از جبهه باشد از زمان غیبت فراری محسوب و به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شوند.
ماده64- فراریان مذکور درماده(63) این قانون ،هرگاه شخصا خود را معرفی و مشغول خدمت شوند در صورتی که فرار آنان فرار از خدمت در زمان جنگ باشد به حبس از سه ماه تا یک سال و اگر فرار از جبهه باشد به حبس از شش ماه تا دوسال محکوم می گردند.
تبصره - منظور از جبهه مندرج در این قانون منطقه ای است که یگانی درگیری مستقیم و سریع رزمی داشته یا مامویت آن را دریافت کرده باشد.
ماده 65- چنانچه فرار افراد مذکور در مواد (61) ، (62) ، (63) و(64) این قانون ، موجب شکست جبهه اسلام یا وارد شدن تلفات جانی به نیروهای خودی شود به مجازات محارب محکوم می شوند.
ماده66- هر نظامی که در جریان عملیات علیه عوامل خرابکار ، ضدانقلاب ، اشرار و قاچاقچیان مسلح از محل ماموریت و یا منطقه درگیری فرار نماید در حکم فرار از جبهه محسوب و حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در این بخش خواهد بود.
ماده67- نظامیانی که در زمان جنگ در مامویت یا مرخصی هستند یا مشغول گذراندن دوره آموزشی در داخل یا خارج کشور می باشند ، هرگاه پس از خاتمه مامویت یا مرخصی یا دوره آموزشی یا پس از فراخوانی قبل از خاتمه آن به فاصله پنج روز خود را جهت بازگشت به محل خدمت به قسمت های مربوط در داخل یا سفارتخانه ها یا کنسولگریها یا نمایندگیهای دایمی دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج معرفی ننمایند چنانچه عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در این بخش خواهند بود.
ماده 68- هرنظامی که در زمان بسیج یا هنگامی که یگان مربوط در ماموریت آماده باش رزمی می باشد مرتکب فرار شود حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در این بخش خواهد بود.
ماده69- افراد وظیفه دوره احتیاط و ذخیره که در زمان جنگ احضار شده و به فاصله پنج روز از تاریخ احضار یا فراخوان بدون عذر موجه خود را معرفی نکنند فراری محسوب و به حبس از شش ماه تا دوسال محکوم می شوند .درصورتی که افراد یادشده قبل از خاتمه جنگ شخصا خود را معرفی نمایند ، دادگاه مجازات آنان را تخفیف می دهد.
ماده70- فراریان مشمول مواد(62) و(64) این قانون ، فقط برای باراول فرار از خدمت می توانند از تخفیف مقرر در این مواد استفاده نمایند و در صورت تعدد و یا تکرار فرار از خدمت حسب مورد مطابق مواد(61) و(63) این قانون مجازات خواهند شد.

بخش سوم - مقررات مشترک ( ماده 71 تا 77 )

ماده 71- هرنظامی که با سلاح گرم ، هواپیما ، بالگرد ، کشتی ، ناوچه ، تانک و وسایل موتوری جنگی یا مجهز به سلاح جنگی مبادرت به فرار نماید از زمان غیبت فراری محسوب و چنانچه عمل وی ضربه موثر به ماموریت نیروهای مسلح وارد آورد به مجازات محارب و در غیراین صورت به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می شود.
ماده 72- هرنظامی با وسایل موتوری دیگر یا سایر وسایل و لوازم مورد استفاده نیروهای مسلح غیر از موارد یاد شده در ماده (71) این قانون فرار نماید چنانچه عمل وی ضربه موثر به ماموریت نیرویهای مسلح وارد آورد به مجازات محارب و در غیر این صورت به ترتیب ذیل محکوم خواهد شد :
الف - هرگاه فرار وی از جبهه باشد از لحظه غیبت فراری محسوب و به حبس از سه تا پانزده سال.
ب - هرگاه فرار وی در زمان جنگ باشد به حبس از دو تا ده سال.
ج - در غیرموارد مذکور به حبس از دو تا پنج سال.
تبصره - چنانچه عمل وی به موجب مواد دیگر این قانون مجازات شدیدتری داشته باشد به آن مجازات محکوم می شود.
ماده 73- هر نظامی که به طرف دشمن فرار نماید و موجب شکست جبهه اسلام یا تقویت دشمن گردد به مجازات محارب و در غیر اینصورت به سه تا پانزده سال حبس محکوم می شود.
ماده74- فرار بیش از دونفر که با تبانی قبلی صورت گیرد فرار با توطئه محسوب می گردد و چنانچه عنوان محاربه براقدام آنان صادق باشد به مجازات محارب محکوم و در غیراین صورت مجازات آن در زمان جنگ سه تا پانزده سال و در زمان صلح دو تا پنج سال حبس می باشد.
ماده75- محصلان مراکز آموزشی واعضای پیمانی که طبق مقررات استخدامی نیروهای مسلح خدمت پیمانی را به صورت نظامی یا کارمند انجام می دهند و بسیجی ویژه تابع مقررات مربوط به اعضای ثابت و کارکنان خرید خدمت نیروهای مسلح و سایر بسیجیان در زمان خدمت از لحاظ کیفر مندرج در این فصل تابع مقررات مربوط به کارکنان وظیفه می باشند.
ماده76- منظور از عذر موجه مندرج در این قانون مواردی است از قبیل:
الف - بیماری مانع از حضور.
ب - فوت همسر ، پدر ، مادر ، برادر ، خواهر و اولاد (در زمانی که عرفا برای مراسم اولیه ضرورت دارد) و همچنین بیماری سخت یکی از آنان (در صورتی که مراقب دیگری نباشد و به مراقبت وی نیاز باشد) .
ج - ابتلا به حوادث بزرگ مانند حریق ، سیل و زلزله.
د - در توقیف یا حبس بودن.
تبصره - هرنظامی که به حوادث مذکور در بندهای (الف) ، (ب) و (ج) این ماده مبتلا گردد موظف است در اولین فرصت ممکن ، مراتب را به یگان اطلاع و حسب مورد نسبت به اخذ مرخصی استعلاجی ، استحقاقی و امثال آن اقدام نماید. در صورتی که امکان اخذ مرخصی وجود داشته باشد و اقدام نکند ، همچنین اگر پس از برطرف شدن عذر و سپری شدن مدتی که عرفا برای آن حادثه ضرورت دارد خود را معرفی ننماید با توجه به مدت غیبت حسب مورد طبق مقررات انضباطی یا کیفری با او رفتار خواهد شد.
ماده77- کارکنان فراری نیروهای مسلح تا رسما خود را برای ادامه خدمت به یگان مربوط معرفی ننمایند فرارشان استمرار خواهد داشت و در صورتی که در اثنا فرار یکی از عذرهای موجه حادث شود برای مدت زمان عذر موجه مجازات نخواهند شد ولی مجموع فرار قبل و بعداز حدوث عذر ، یک فرار متوالی و مستمر محسوب می شود.
در صورتی که پس از صدور رای نهایی دادگاه و ابلاغ آن ، خود را به یگان مربوط معرفی ننمایند فراری محسوب و به اتهام فرار مجدد نیز تعقیب خواهند شد.

فصل پنجم - گزارش خلاف واقع ( ماده 78 )

ماده78- هرنظامی به مناسبت انجام وظیفه عمدا گزارشی برخلاف واقع به فرماندهان یا دیگر مقامات مسوول تقدیم نماید و یا حقایق را کتمان کند و یا با سونیت گزارشی با تغییر ماهیت یا به طور ناقص ارایه دهد و یا عمدا جرایم ارتکابی کارکنان تحت امر خود را به مقامات ذی صلاح گزارش ندهد و یا از گزارش آن جلوگیری نماید یا گزارشها و جرایم را به موقع اعلام نکند به ترتیب زیر محکوم می شود:
الف - چنانچه اعمال فوق موجب شکست جبهه اسلام یا تلفات جانی گردد به مجازات محارب.
ب - در صورتی که موضوع به امور جنگی یا مسایل امنیت داخلی یا خارجی مرتبط باشد به حبس از دو تا پنج سال.
ج - در سایر موارد به استثنای مواردی که صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود به حبس از سه ماه تا یک سال .
تبصره1- چنانچه اعمال مذکور موجب خسارات مالی گردد مرتکب علاوه بر مجازات فوق به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد.
تبصره 2- هرگاه اعمال مورد اشاره در بندهای (ب) و (ج) این ماده در اثر بی مبالاتی و سهل انگاری باشد در صورتی که موجب جنایت برنفس یا اعضای شده باشد مرتکب به نصف حداقل ، تا نصف حداکثر مجازاتهای مزبور محکوم خواهد شد و در غیر این صورت طبق آیین نامه انضباطی عمل می شود. پرداخت دیه طبق مقررات قانون دیات می باشد.

فصل ششم - تقلب و دسیسه در امور نظام وظیفه و تصدیق نامه های خلاف واقع ( ماده 79 )

ماده79- هرنظامی که موجبات معافیت یا اعزام مشمولی را به خدمت وظیفه عمومی بر خلاف مقررات فراهم سازد و یا سبب شود نام کسی که مشمول قانون خدمت وظیفه عمومی است در فهرست مشمولان ذکر نگردد و یا شخصا یا به واسطه دیگری اقدام به صدور گواهی یا تصدیق نامه خلاف واقع در امور نظام وظیفه یا غیر آن نمایدچناچه اعمال مذکور به موجب قوانین دیگر مستلزم مجازات شدیدتری نباشد به حبس از یک تا پنج سال و یا شش میلیون(000‚000‚6) ریال تا سی میلیون (000‚000‚30) ریال جزای نقدی محکوم می شود.
تبصره 1- هرکس با علم و اطلاع ، از اوراق و تصدیق نامه های خلاف واقع مذکور در این ماده استفاده نماید و یا امتیازاتی کسب کند به حبس از شش ماه تا سه سال و یا سه میلیون (000‚000‚3) ریال تا هجده میلیون (000‚000‚18)ریال جزای نقدی محکوم و در هر صورت امتیاز مکتسبه لغو می گردد.
تبصره2- مرتکبان جرایم مذکور چنانچه برای انجام اعمال فوق مرتکب جرم ارتشا نیز شده باشند به مجازات آن جرم نیز محکوم می گردند.

فصل هفتم - فروش و حیف و میل و واگذاری اشیای نظامی و اموال نیروهای مسلح ( ماده 80 تا 87 )

ماده 80- هرنظامی که اسلحه و یا اجزای آن یا مهمات یا مواد منفجره یا محترقه متعلق به دولت یا در اختیار دولت را که برحسب وظیفه به او سپرده شده و یا به هرنحو به آن دسترسی پیدا کرده بفروشد یا به رهن بگذارد یا به نحو دیگری مورد معامله قرار دهد یا با سو نیت مخفی نماید به حبس از دو تا ده سال محکوم می شود.
ماده81- هر نظامی که مرکب یا و وسایل نقلیه یاسایر اموال متعلق به دولت یا در اختیار دولت را که برحسب وظیفه به او سپرده شده و یا به هرنحو به آن دسترسی پیدا کرده بفروشد یا به رهن بگذارد یا به نحو دیگری مورد معامله قراردهد یا با سو نیت مخفی نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می گردد.
ماده82- هر نظامی البسه نظامی را که برای خدمت به او سپرده شده است و فروش و یا هرنوع معامله دیگری در مورد آن از نظرسازمان مربوط غیرمجاز باشد بفروشد یا به نحو دیگری مورد مورد معامله قراردهد به حبس از دو تا شش ماه محکوم می شود.
ماده83- هر نظامی که اسلحه و مهمات یا وسایل و لوازم نظامی متعلق به دولت یا در اختیار دولت را که برحسب وظیفه به او سپرده شده به مصرف غیر مجاز برساند یا مورد استفاده غیرمجاز قراردهد یا بدون اجازه و برخلاف مقررات در اختیار دیگری بگذارد یا به علت اهمال یا تفریط موجب نقص یا تضییع آنها گردد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد.
ماده84- هر نظامی که سایر وسایل و اموال و وجوه متعلق به دولت یا در اختیار دولت را که برحسب وظیفه به او سپرده شده به مصرف غیرمجاز برساند یا مورد استفاده غیرمجاز قراردهد یا بدون اجازه و برخلاف مقررات در اختیاردیگری بگذارد و یا آن را به مصارفی برساند که در قانون برای آن اعتباری منظورنشده است و یا در غیرمورد معین یا زاید بر اعتبار مصرف نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می شود.
ماده85- هر نظامی که به علت اهمال یا تفریط موجب نقص یا تضییع اموال مذکور در ماده(84) این قانون شود و خسارت وارده بیش از مبلغ ده میلیون(10000000) ریال باشد به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم می شود. در صورتی که خسارت وارده کمتر از این مبلغ باشد ، علاوه برجبران خسارت وارده ، با وی مطابق آیین نامه انضباطی رفتار می شود.
ماده86- تشخیص این که وسایل و لوازم مذکور در این فصل جز وسایل و لوازم نظامی است به عهده کارشناسان نظامی ذی ربط در هرمورد می باشد و دادگاه درصورت لزوم نظر کارشناسان مزبور را کسب خواهد کرد.
ماده87- هرگاه اعمال مذکور در این فصل موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) و یا شکست جبهه اسلام گردد مرتکب به مجازات محارب محکوم می شود.

فصل هشتم - سرقت ( ماده 88 تا 92 )

ماد88- هر نظامی که اسلحه و مهمات و مواد منفجره متعلق به دولت یا در اختیار دولت را سرقت نماید به حبس از دو تا ده سال محکوم می شود.
ماده89- هر نظامی که وسایل و لوازم نظامی(غیر ازسلاح و مهمات و مواد منفجره) و وجوه و اجناس یا اشیا متعلق به دولت یا آنچه در اختیار نیروهای مسلح است را سرقت نماید به حبس از یک تا پنج سال محکوم می گردد.
ماده90- هر گاه بزه های ارتکابی مذکور در مواد(88) و (89) این قانون در موقع اردوکشی یا ماموریت آماده باش رزمی یا عملیات رزمی یا در منطقه جنگی باشد یا سرقت آن در ماموریت محوله یگان ، موثر و در آن ایجاد اخلال نماید و یا یک یا چند نفر از آنان درحین سرقت حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشند یا حرز را شکسته باشند مرتکبان به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردند.
ماده91- هر نظامی بعض یا کل نوشته ها یا اسناد یا اوراق یادفاتر یا مطالبی که در دفاتر ثبت و ضبط نیروهای مسلح مندرج یا در اماکن نظامی محفوظ یا نزد اشخاصی که رسما مامور حفظ آنها هستند سپرده شده را برباید به حبس از دو تا ده سال محکوم می شود.
تبصره1- چنانچه امانت دار یا مستحفظ مرتکب جرم فوق شود به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می گردد.
تبصره 2- هر گاه در اثر بی احتیاطی ، بی مبالاتی یا عدم رعایت نظامات دولتی توسط مباشر ثبت و ضبط اسناد یا امانت دار و مستحفظ ، جرم فوق واقع و یا اسناد و مدارک و نوشتجات مفقود یا معدوم یا تخریب گردد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد.
ماده92- هرگاه بزه های فوق موجب اخلال در نظام(بهم خوردن امنیت کشور) ویا شکست جبهه اسلام گردد ، مرتکب به مجازات محارب محکوم می شود.

فصل نهم - آتش زدن و تخریب و اتلاف ( ماده 93 تا 94 )

فصل نهم - آتش زدن و تخریب و اتلاف ( ماده 93 تا 94 )
فصل نهم - آتش زدن و تخریب و اتلاف
ماده93- هر نظامی که عمدا تاسیسات یا ساختمانها یا استحکامات نظامی یا کشتی یا هواپیما یا امثال آنها یا انبارها یا راهها یا وسایل دیگر ارتباطی و مخابراتی یا الکترونیکی یا مراکز محتوی اسناد و دفاتر یا اسناد طبقه بندی شده مورد استفاده نیروهای مسلح یا وسایل دفاعیه یا تمام یا قسمتی از ملزومات جنگی و اسلحه یا مهمات یا مواد منفجره را آتش بزند یا تخریب کند یا از بین ببرد یا دیگری را وادار به آن نماید به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می شود.
تبصره1- در صورتی که انجام اعمال فوق به قصد براندازی حکومت یا اخلال در نظام(بهم خوردن امنیت کشور) یا شکست جبهه اسلام باشد مرتکب به مجازات محارب محکوم می گردد.
تبصره 2- تخریب امکانات و تاسیسات به منظور عدم دستیابی دشمن به هنگام عقب نشینی طبق دستور لازم الاجرا از شمول این ماده مستثنی است.
ماده94- هر نظامی که غیرا زموارد یاد شده در ماده (93) این قانون ، عمدا سایر اموالی را که در اختیار نیروهای مسلح است ، آتش بزند یا تخریب یا تلف کند یا دیگری را وادار به آن نماید به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود و اگر عمل وی موجب اخلال در نظام (بهم خوردن امنیت کشور) ویا شکست جبهه اسلام گردد به مجازات محارب محکوم می شود.

فصل دهم - سو استفاده و جعل و تزویر ( ماده 95 تا 117 )

ماده95- هر نظامی که حکم یا امضایا مهر یا فرمان یا دستخط فرماندهی کل قوا را به اعتبار مقام وی جعل کند یا با علم به جعل یا تزویر استعمال نماید به حبس از سه تا پانزده سال محکوم خواهد شد.
ماده96- هر نظامی که حکم یاامضا یا مهر یکی از فرماندهان یا مسوولان نیروهای مسلح در رده فرمانده نیرو یا همطراز و بالاتر را به اعتبارمقام آنان جعل کند یا با علم به جعل یا تزویر استعمال نماید به حبس از یک تا ده سال محکوم می شود.
ماده97- هر نظامی که حکم یا امضا یا مهر سایر فرماندهان و مسوولان نیروهای مسلح را به اعتبار مقام آنان جعل کند یا با علم به جعل یا تزویر استعمال نماید به حبس از یک تا پنج سال محکوم می گردد.
ماده98- هر نظامی که با مباشرت یا به واسطه ، مهر یکی از نیروهای مسلح را جعل کند یا با علم به جعل یا تزویر مورد استفاده قرار دهد به یک تاده سال حبس محکوم می شود.
ماده99- هر نظامی که با مباشرت یا به واسطه ، منگنه یا علامت یکی ازنیروهای مسلح را جعل کند یا با علم به جعل یا تزویر مورد استفاده قرار دهد به حبس از یک تا پنج سال محکوم می گردد.
ماده100- هر نظامی که مهر یا تمبر یا علامت یکی از نیروهای مسلح یا سازمانها یا ادارات و شرکتهای وابسته به آنها را بدون مجوز به دست آورده و به صورت غیرمجاز استفاده کرده یا موجبات استفاده آنرا فراهم آورد ، علاوه برجبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تاسه سال محکوم می شود.
ماده101- هر نظامی که از مهر ، تمبر یا علایم مذکور در مواد قبل این فصل که به او سپرده شده به صورت غیرمجاز استفاده کند یا سبب استفاده شود ، علاوه برجبران خسارت وارده به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد.
ماده102- مرتکبان جرایم مذکور در مواد قبل این فصل ، هرگاه قبل از تعقیب مراتب رابه مسوولان ذی ربط اطلاع بدهند وسایر مرتکبان را معرفی کنند یا بعد از تعقیب ، وسایل دستگیری آنان را فر اهم نمایند با توجه به نوع عمل ارتکابی ، دادگاه مجازات آنان را تخفیف داده یا آنان را از مجازات معاف خواهد کرد.
ماده103- هر نظامی که دراحکام و تقریرات و نوشته ها و اسناد و سجلات و آمار و محاسبات و دفاتر و غیرآنها از نوشته ها و اوراق رسمی مربوط به امور نظامی و یا راجع به وظایفش جعل یا تزویرکند اعم از اینکه امضا یا مهری را ساخته و یا امضا یا مهر یا خطوطی را تحریف کرده یا کلمه ای را الحاق کند یا اسامی اشخاص را تغییر دهد به حبس از دو تا پنج سال محکوم می گردد.
ماده104- هر نظامی که در تحریر نوشته ها ، قراردادها و مقاوله نامه های راجع به وظایفش مرتکب جعل یا تزویرشود اعم از اینکه موضوع یا مضمون آن را تغییردهد یاگفته و نوشته یکی از مقامات یا تقریرات یکی از طرفها را تحریف کند یا امر باطلی را صحیح و یا صحیحی را باطل یا چیزی را که به آن اقرار نشده اقرارشده جلوه دهد به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود.
ماده 105- هر نظامی که اوراق مجعول مذکور در مواد(103) و (104) این قانون را با علم به جعل و تزویر مورد استفاده قراردهد به حبس از شش ماه تاسه سال محکوم می گردد.
ماده106- هر نظامی که به مناسبت انجام وظیفه به یکی از طرق مذکور در اسناد و نوشته های غیررسمی جعل یا تزویر کند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می شود.
ماده107- هر نظامی که اوراق مذکور در ماده(106) این قانون را با علم به جعلی بودن آنها مورد استفاده قراردهد به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم می گردد.
ماده108- هر نظامی که عهده دار انجام معامله یا ساختن چیزی یا نظارت در ساختن یا امر به ساختن آن برای نیروهای مسلح بوده و به واسطه تدلیس در معامله از جهت تعیین مقدار یا صفت یا قیمت بیش از حد متعارف مورد معامله یا تقلب در ساختن آن چیز ، نفعی برای خود یا دیگری تحصیل کند یا موجب ضرر نیروهای مسلح گرددعلاوه برجبران خسارت وارده و جزای نقدی معادل بهای مال مورد تدلیس به ترتیب زیرمحکوم می شود:
الف - درصورتی که سود حاصله یاضرروارده تا ده میلیون (000‚000‚10)ریال باشد به حبس از شش ماه تا دو سال.
ب - چنانچه سود حاصله یا ضرر وارده بیش از ده میلیون (000‚000‚10) ریال تا یکصد میلیون (000‚000‚100) ریال باشد به حبس از یک تا پنج سال.
ج - هرگاه سود حاصله یا ضرر وارده بیش از یکصد میلیون (000‚000‚100) ریال باشد به حبس از دوتا ده سال.
ماده109- قبول هرگونه هدیه یا امتیاز یا درصدانه از قبیل وجه ، مال ، سند پرداخت وجه یا تسلیم مال ، تحت هر عنوان به طور مستقیم یا غیرمستقیم دررابطه با معاملات وقراردادهای خارجی و داخلی توسط نظامیان ممنوع است. مرتکب مذکور علاوه بر ردهدیه یا امتیاز یا درصدانه یا معادل آن به دولت به حبس تعزیری از دو تا ده سال و جزای نقدی برابر هدیه یا امتیاز یا درصدانه محکوم می گردد.
تبصره1- مجازات شروع به این جرم ، حداقل مجازات حبس مقرر در این ماده است.
تبصره2- در صورتی که شخص حقیقی یا حقوقی خارجی طرف معامله ، درصدانه می پردازد ، موضوع قبلا به اطلاع مسئولمربوط رسانیده می شود و وجوه مزبور دریافت و تماما به حساب خزانه واریز می گردد. در این صورت اقدام کننده مشمول این ماده نخواهد بود.
ماده110- هر نظامی که در معاملات یا مناقصه ها و مزایده های مربوط به نیروهای مسلح با دیگران تبانی نماید ، علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از دو تا ده سال و جزای نقدی معادل آنچه برخلاف مقررات تحصیل کرده است محکوم می شود.
ماده111- چنانچه بازرسان یا ناظران امور مالی در نیروهای مسلح در ارتکاب جرایم مندرج در مواد (108) ، (109)و(110) این قانون شرکت نمایند به مجازات مرتکبان اصلی محکوم و اگر پس از کشف یا اطلاع از وقوع ، آن را مخفی دارند به مجازات حبس مرتکبان اصلی محکوم خواهند شد.
ماده112- هر نظامی که در مواد غذایی و ادویه و مایعاتی که تحت حفاظت یا نظارت او قرارداده شده است به طور مستقیم یا غیرمستقیم تقلب نماید یا عمدا مواد غذایی و ادویه و مایعات تقلبی را بین نظامیان شخصا یا به واسطه دیگری تقسیم کند به حبس از دوتاده سال محکوم خواهد شد.
ماده113- هر نظامی که با سو نیت گوشت حیوانات مبتلا به بیماریهای مسری یا موادغذایی فاسد یا ضایع شده را به طور مسقیم یا غیرمستقیم بین نظامیان تقسیم نماید به حبس از سه تاپانزده سال محکوم می شود.
ماده114- چنانچه اعمال مذکور در مواد (112) و (113) این قانون در اثر اهمال و بی توجهی صورت گرفته باشد مرتکب به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می گردد.
ماده115- در صورتی که در اثر وقوع بزه های مذکور در مواد (112) و (113) این قانون لطمه جبران ناپذیری بر نیروهای مسلح یا عملیات نظامی وارد آید مرتکب به مجازات محارب محکوم خواهدشد.
ماده116- چنانچه مرتکب بر اثر ارتکاب جرایم مندرج در این فصل ، منافعی کسب کرده یا امتیازاتی گرفته باشد منافع مکتسبه مسترد و امتیازات حاصله لغو می شود.
ماده117- در تمام مواردمذکور در این فصل ، هرگاه اقدامات انجام شده منتهی به قتل یا نقص عضو یا جراحت و صدمه به انسانی شود مرتکب علاوه بر مجازاتهای مذکور حسب مورد به قصاص و پرداخت دیه و در هر حال به تادیه خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد.

فصل یازدهم - ارتشا ، اختلاس و اخاذی ( ماده 118 تا 125 )

ماده118- هر نظامی برای انجام یا خودداری از انجام امری که از وظایف او یا یکی دیگر از کارکنان نیروهای مسلح است وجه یا مال یا سند پرداخت وجه یا تسلیم مالی را بلاعوض یا کمتر از قیمت معمول به هرعنوان قبول نماید اگرچه انجام یا خودداری از انجام امر برخلاف قانون نباشد در حکم مرتشی است و به ترتیب ذیل محکوم می شود:
الف - هرگاه قیمت مال یا وجه ماخوذ تا یک میلیون (000‚000‚1) ریال باشد به حبس از یک تا پنج سال و جزای نقدی معادل وجه یا قیمت مال ماخوذ و تنزیل یک درجه یا رتبه.
ب - هرگاه قیمت مال یا وجه ماخوذ بیش از یک میلیون (000‚000‚1) ریال تا ده میلیون (000‚000‚10) ریال باشد به حبس از دوتا ده سال و جزای نقدی معادل وجه یا قیمت مال ماخوذ و تنزیل دودرجه یا رتبه.
ج - هرگاه قیمت مال یا وجه ماخوذ بیش از ده میلیون(000‚000‚10) ریال باشد به حبس از سه تا پانزده سال و جزای نقدی معادل وجه یا قیمت مال ماخوذ و اخراج از نیروهای مسلح.
ماده119- هرنظامی وجوه یا مطالبات یا حواله ها یا اسناد و اشیا و لوازم و یا سایر اموال را که بر حسب وظیفه به او سپرده شده به نفع خود یا دیگری برداشت یا تصاحب نماید مختلس محسوب و علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس حسب مورد به مجازات زیر محکوم می شود:
الف - هرگاه میزان اختلاس از حیث وجه یا بها مال مورد اختلاس تا یک میلیون (000‚000‚1) ریال باشد به حبس از یک تا پنج سال و جزای نقدی معادل دو برابر وجه یا بها مال مورد اختلاس و تنزیل یک درجه یا رتبه.
ب - هرگاه میزان اختلاس از حیث وجه یا بها مال مورد اختلاس بیش از یک میلیون (000‚000‚1) ریال تا ده میلیون (000‚000‚10) ریال باشد به حبس از دوتاده سال و جزای نقدی معادل دوبرابر وجه یا بها مال مورد اختلاس و تنزیل دو درجه یا رتبه.
ج - هرگاه میزان اختلاس از حیث وجه یا بها مال مورد اختلاس بیش از ده میلیون (000‚000‚10) ریال باشد به حبس از سه تا پانزده سال و جزای نقدی معادل دو برابر وجه یا بها مال مورد اختلاس و اخراج از نیروهای مسلح.
تبصره1- چنانچه عمل اختلاس توام با جعل سند و نظایر آن باشد مرتکب به مجازات هر دو جرم محکوم می شود.
تبصره2- هرکس با علم به اینکه اموال مورد اختلاس فوق الذکر به نیروهای مسلح تعلق دارد آن را خریداری یا در تضییع آن مساعدت نماید علاوه بر استرداد اموال یا حسب مورد مثل یا قیمت آنها به حبس از یک تا پنج سال محکوم می شود.
ماده120- چنانچه مرتشی و مختلس مذکور در مواد (118) و (119) این قانون از نیروهای وظیفه باشد اخراج منتفی است.
ماده121- مبالغ مذکور در مواد (118) و (119) این قانون از حیث تعیین مجازات و یا صلاحیت محاکم اعم از این است که جرم دفعتا واحده یا به دفعات واقع شده و جمع مبلغ بالغ برحد نصاب مزبور باشد.
ماده122- چنانچه نظامی مرتکب اختلاس قبل از صدور کیفر خواست تمام وجه یا مال مورد اختلاس را مسترد کند ، دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می نماید و اجرای مجازات حبس را معلق ولی حکم تنزیل درجه یا رتبه را درباره او اجرا خواهد نمود.
ماده123- هرنظامی که زاید بر یک میلیون (000‚000‚1) ریال اختلاس کند ، در صورت وجوه دلایل کافی ، صدور قرار بازداشت موقت به مدت یک ماه الزامی است واین قرار در هیچ یک از مراحل رسیدگی قابل تبدیل نخواهد بود.
ماده124- درهر مورد از بزه های مندرج در مواد (118) و (119)این قانون ، که مجازات حبس برای آن مقرر شده ، نظامی مرتکب از تاریخ صدور کیفر خواست از شغل خود معلق خواهدشد. دادسرا مکلف است صدور کیفر خواست را به سازمان ذی ربط اعلام دارد. در صورتی که متهم به موجب رای قطعی برایت حاصل کند ، ایام تعلیق جز خدمت او محسوب و حقوق و مزایای مدتی را که به علت تعلیقش نگرفته دریافت خواهد کرد.
تبصره - فرمانده نیرو یا رییس سازمان مربو ط درنیروهای مسلح و مقامات بالاتر نظامی می توانند پس ازپایان بازداشت موقت یک ماهه ،وضعیت ( بدون کاری ) - مذکور در قوانین استخدامی نیروهای مسلح - را تا پایان رسیدگی و دادرسی اعمال نمایند
ماده 125- هرنظامی که با سو استفاده از لباس ، موقعیت یا شغل خود به جبر و قهر ، دیگری را اکراه به معامله مال یا حق خود نماید یا بدون حق ، برمال یا حق دیگری مسلط شود ، علاوه بر ردعین ، مثل یا قیمت مال یا حق حسب مورد ، به مجازات حبس از یک تا پنج سال محکوم می شود.

فصل دوازدهم - استفاده غیرقانونی البسه رسمی یا علایم و نشانها و مدالهای نظامی ( ماده 126 تا 127 )

ماده 126- هرنظامی که علنا نشانها و مدالها و علایم و درجات و البسه رسمی نظامی داخلی یا خارجی را بدون تغییر یا با تغییر جزیی که موجب اشتباه شود بدون مجوز یا بدون حق ، استفاده نماید یا از لباس ، موقعیت ، شغل و کارت شناسایی خود برای مقاصد غیرقانونی استفاده کند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می شود مگر اینکه به موجب این قانون و یا قوانین دیگر مستلزم مجازات شدیدتری باشد که در این صورت به آن مجازات محکوم می گردد.
تبصره - استفاده از البسه و اشیا مذکور در این ماده در اجرای هنرهای نمایشی مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.
ماده 127- هرنظامی در زمان جنگ با دولتی که قرارداد ژنو مورخ 1949 را امضا نموده یا بعدا به آن ملحق شده است پرچم یا بازوبند یا سایر علایم هلال احمر یا همردیف آن را در منطقه عملیات جنگی بدون حق علنا مورد استفاده قرار دهد ، به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می شود.

فصل سیزدهم - سایر مقررات ( ماده 128 تا 137 )

ماده 128- شروع به جرایم تعزیری جعل و تزویر ، سرقت ، تخریب یا آتش زدن یا اتلاف تاسیسات یا اسلحه و مهمات یا وسایل و امکانات نیروهای مسلح ، تقلب و دسیسه در امور نظام وظیفه ، فروش غیرمجاز اموال نیروهای مسلح ، ارتشا ، اختلاس ، اخاذی یا جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی جرم است و مرتکب حسب مورد به حداقل مجازات جرایم مذکور محکوم می شود.
تبصره 1- در صورتی که عملیات و اقداماتی که شروع به اجرای آن کرده خود مستقلا جرم باشد ، مرتکب به مجازات همان جرم محکوم می گردد.
تبصره 2- هرگاه برای جرایم مذکور در این ماده مجازات محارب مقرر شده باشد ، اقداماتی که شروع به جرم تلقی می شود در صورتی که در این قانون برای آنها مجازاتی تعیین نگردیده باشد ، مرتکب آن اقدامات به حبس از دو تا ده سال محکوم می شود.
ماده 129- جرایمی که پس از اعلام رسمی خاتمه درگیریهای مستقیم رزمی با دشمن و قبل از امضا قرارداد صلح واقع می شود از نظر این قانون جرم در زمان صلح محسوب می گردد.
ماده 130- اعمالی که به موجب ماده (38) و بند (ج) مواد (42) ، (43) ، (44) ، (51) و (78) این قانون صرفا تخلف انضباطی محسوب می شود توسط ستاد کل نیروهای مسلح ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون تهیه و پس از تصویب فرماندهی کل قوا ابلاغ می گردد.
ماده 131- هرگونه تغییر یا حذف اطلاعات ، الحاق ، تقدیم یا تاخیر تاریخ نسبت به تاریخ حقیقی و نظایر آن که به طور غیرمجاز توسط نظامیان در سیستم رایانه و نرم افزارهای مربوط صورت گیرد و همچنین اقداماتی از قبیل تسلیم اطلاعات طبقه بندی شده رایانه ای به دشمن یا افرادی که صلاحیت دسترسی به آن اطلاعات را ندارند ، افشا غیرمجاز اطلاعات ، سرقت اشیا دارای ارزش اطلاعاتی مانند سی دی (CD) یا دیسکتهای حاوی اطلاعات یا معدوم کردن آنها یا سو استفاده های مالی که نظامیان به وسیله رایانه مرتکب شوند جرم محسوب و حسب مورد مشمول مجازاتهای مندرج در مواد مربوط به این قانون می باشند.
ماده 132- در کلیه مواردی که در اثر ارتکاب جرم خسارتی وارد شود ، مرتکب علاوه بر مجازاتهای مقرر در این قانون به جبران خسارت وارده و حسب مورد به رد عین یا مال یا پرداخت مثل یا قیمت و اجرت المثل نیز محکوم می گردد. رسیدگی در این گونه موارد در دادگاههای نظامی نیاز به تقدیم دادخواست ندارد.
ماده 133- در هریک از جرایم موضوع این قانون در صورتی که موضوع یا جرم ارتکابی و میزان تاثیر آن مشخص نباشد ، دادگاه موظف است موضوع را به کارشناس یا هیات کارشناسی ارجاع و نظر آنان را کسب نماید.
تبصره- نحوه تشخیص نیاز به نظر هیات یاد شده یا کارشناس ، ارجاع ، بررسی و اعلام نظر هیات مذکور و یا کارشناس و تعداد و ترکیب هیاتهای کارشناسی به موجب دستورالعملی که توسط ستاد کل نیروهای مسلح و با همکاری و هماهنگی سازمان قضایی نیروهای مسلح تهیه و به تصویب فرماندهی کل قوا می رسدمشخص خواهدشد.
ماده 134- هرگاه در اثر وقوع بزهی که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاههای نظامی است خسارت یا زیان مالی متوجه نیروهای مسلح شده باشد دادستان نظامی با تعقیب موضوع از لحاظ جنبه عمومی از حیث دریافت خسارات در دادگاه ، سمت نمایندگی نیروهای مسلح را دارا خواهد بود.
ماده 135- مقررات مرور زمان و مواعید آن در مراجع قضایی نظامی همانند مقررات مربوط در مراجع قضایی عمومی می باشد.
ماده 136- هرگاه جرم ارتکابی کارکنان نیروهای مسلح جنبه تخلف انضباطی نیز داشته باشد ، رسیدگی به تخلف از نظر انضباطی توسط فرماندهان و مسوولان نیروهای مسلح انجام می شود و این موضوع مانع رسیدگی به جرم در مرجع قضایی نخواهد بود و فرماندهان مکلفند مراتب وقوع جرم را به مرجع قضایی اعلام نمایند.
ماده 137- با تصویب این قانون ، قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح - مصوب 18/5/1371 کمیسیون امور قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی که در تاریخ 11/8/1376 تمدید شده است - و قانون دادرسی وکیفر ارتش مصوب 4/10/1318 و کلیه قوانین مغایر با این قانون ملغی می باشد.
قانون فوق مشتمل بر یکصد و سی و هفت ماده و پنجاه و یک تبصره در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ نهم دی ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و دو مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/10/1382 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رییس مجلس شورای اسلامی - مهدی کروبی

قانون دادرسی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی - مصوب اردیبهشت ماه 1364 با اصلاحات سال 68

ماده 1 ـ رسیدگی به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی اعضای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ( ارتش ، سپاه ، ژاندارمری ، شهربانی ، پلیس قضایی ، کمیته‌های انقلاب اسلامی و هر نیروی مسلح قانونی دیگر ، بر طبق مواد این قانون در صلاحیت دادگاههای خاص‌نظامی است
تبصره 1 ـ منظور از جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی بزه هایی است که اعضای نیروهای مسلح در ارتباط با وظایف و مسئولیتهای نظامی و انتظامی که طبق قانون و مقررات به عهده آنان است مرتکب گردند.
تبصره 2 ـ جرایمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شده باشند در محاکم عمومی رسیدگی‌می‌شود.
ماده 2 ـ دادگاههای نظامی به دادگاههای نظامی یک و دادگاههای نظامی دو تقسیم می‌شوند.
ماده 3 ـ کیفیت تشکیل و صلاحیت دادگاههای نظامی 1 و 2 و موارد لزوم ارسال پرونده به‌دیوان‌عالی کشور مانند کیفیت تشکیل و صلاحیت محاکم کیفری یک و کیفری دو می‌باشد.
ماده 4 ـ اولویت در تصدی سمتهای قضایی در دادگاهها و دادسراهای نظامی با حقوقدانان نظامی واجد شرایط است
ماده 5 ـ هرگاه رییس یا عضو علی البدل نسبت به مواردی از رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح یا رییس سازمان قضایی حوزه مربوطه درخواست مشاور کند رییس مکلف به اعزام مشاور است دراین صورت قبل از اتخاذ تصمیم دادگاه مشاور مکلف است پرونده را دقیقا مطالعه و بررسی نموده‌نظر مشروح و مستدل خود را در اسرع وقت کتبا اعلام نماید.
ماده 6 ـ در مراکز استانها سازمان قضایی نیروهای مسلح استان مرکب از دادگاه و دادسرای نظامی ودر شهرستانهای مورد نیاز ناحیه دادسرای نظامی تشکیل می‌شود. تصویب تشکیلات مزبور و تعیین‌تعداد شعب دادسرا و دادگاه به عهده رییس قوه قضاییه می‌باشد.
تبصره ـ رییس شعبه اول دادگاه نظامی یک هر استان به عنوان رییس سازمان قضایی استان بر کلیه‌شعب دادگاه و دادسرای استان نظارت و ریاست اداری خواهد داشت
ماده 7 ـ متهم به ارتکاب چندین جرم از انواع مختلف جرایم خاص نظامی و انتظامی در دادگاهی محاکمه می‌شود که صلاحیت رسیدگی به جرمی را دارد که مجازات آن اشد است
ماده 8 ـ در استانهایی که تراکم پرونده در حد تشکیل سازمان قضایی نیست با پیشنهاد رییس سازمان قضایی و تصویب رییس قوه قضاییه دادگاه نظامی دو مستقل با اختیارات همانند دادگاه حقوقی دو مستقل در امور کیفری تشکیل می‌شود.
ماده 9 ـ نیروهای نظامی و انتظامی بنا به پیشنهاد رییس سازمان قضایی مکلف به انتقال یا مأموریت حقوقدانان نظامی و پرسنل مورد لزوم به این سازمان هستند.
ماده 10 ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح که ریاست شعبه یک دادگاه نظامی یک مرکز را نیزبه عهده دارد ، حق بازرسی و نظارت بر دادگاهها و دادسراهای نظامی سراسر کشور را داشته و عنداللزوم می‌تواند به تعداد کافی معاون داشته باشد.
تبصره ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح می‌تواند در موارد ضروری با موافقت قاضی رسیدگی کننده در دادسرا یا دادگاه مربوطه پرونده را از شعبه رسیدگی‌کننده به یکی از شعب مشابه در استان دیگر احاله نماید.
ماده 11 ـ اختیارات و وظایف دادستان و بازپرس و دادیار دادسراهای نظامی با رعایت مقررات این قانون همان اختیارات و وظایفی است که در قانون آیین دادرسی کیفری برای دادستان و بازپرس ودادیار دادسرای عمومی تعیین شده است و آیین رسیدگی به ترتیب مقرر در قانون مزبور خواهد بود.
ماده 12 ـ کلیة قوانینی که با این قانون مغایرت دارد ، ملغی است

قانون اعاده صلاحیت مراجع قضایی دادگستری - مصوب 17/2/1358

ماده واحده ـ از تاریخ تصویب این قانون دادگاههای نظامی منحصرا به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی رسیدگی خواهند کرد و رسیدگی به سایر جرایمی که در صلاحیت دادگاههای مذکور قرار گرفته به مراجع قضایی دادگستری محول می‌گردد.
تبصره 1 ـ جرایمی که افسران و درجه داران و افراد و کارمندان شهربانی و ژاندارمری کشور به سبب خدمت یا در حین خدمت و به سبب آن مرتکب شده یا بشوند در مراجع قضایی دادگستری رسیدگی خواهد شد.
تبصره 2 ـ کلیه پرونده های مشمول ماده فوق و تبصره 1 که تا تاریخ تصویب این قانون به صدور حکم قطعی منتهی نشده باشد در مراجع قضایی دادگستری رسیدگی خواهد شد.
تبصره 3 ـ منظور از جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی جرایمی است که افسران و درجه داران و افراد و کارمندان وزارت دفاع و ارتش به سبب خدمت در سازمان یا واحد نظامی مربوطه مرتکب شده باشند.

قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاههای نظامی کشور

ماده 1 ـ هرگاه در حین تحقیقات و رسیدگی به جرایم خاص نظامی یا انتظامی جرایم دیگری کشف شود، سازمان قضایی نیروهای مسلح مجاز به رسیدگی می‌باشد.
ماده 2 ـ جرایمی که اسرای ایرانی عضو نیروهای مسلح در مدت اسارت مرتکب شده‌اند و نیز جرایم اسرای بیگانه در مدت اسارتشان در کشور ، در سازمان قضایی نیروهای مسلح رسیدگی می‌شود.
ماده 3 ـ کلیه جرایم نظامیان دارای درجة سرتیپی و بالاتر در مراجع قضایی ذی ربط در تهران رسیدگی می‌شود.
قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاههای نظامی ، در اجرای بند هشتم اصل یکصد و دهم قانون اساسی در جلسه روز پنجشنبه مورخ ششم مرداد ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و سه مجمع تشخیص مصلحت نظام مشتمل بر سه ماده به شرح فوق به تصویب رسیده است

قانون اجازه وکالت دادگستری به افسران قضایی لیسانسیه حقوق بازنشسته نیروهای مسلح - مصوب 18/4/1351

ماده واحده ـ افسران نیروهای مسلح که واجد شرایط زیر باشند پس از بازنشستگی با رعایت مقررات ماده 10 قانون استقلال کانون وکلا مصوب اسفند ماه 1333 می‌توانند بدون طی کارآموزی به کار وکالت بپردازند و کانون وکلای دادگستری به این قبیل افسران پروانه وکالت درجه یک اعطا خواهد کرد:
الف ـ دارا بودن حداقل دانشنامه لیسانس در رشته حقوق.
ب ـ دارا بودن حداقل پنج سال سابقه خدمت متوالی و یا هشت سال خدمت متناوب در مشاغل سازمانی قضایی زیر:
1 ـ رییس و عضو دادگاه عالی انتظامی و دادستان و دادیار دادسرای انتظامی قضات ارتش
2 ـ دادستان ارتش و معاون او.
3 ـ رییس و عضو دادگاه‌های نظامی
4 ـ دادستان و دادیار و بازپرس و معاون بازپرس نظامی

قانون الحاق سازمان قضایی ارتش به دادگستری جمهوری اسلامی ایران - مصوب 10/8/1360 مجلس شورای اسلامی‌

ماده واحده ـ در اجرای اصل یکصد و هفتاد و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از تاریخ تصویب این قانون سازمان قضایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و کلیه دادسراها و دادگاههای نظامی مستقر در سراسر کشور از ستاد مشترک ارتش جمهوری‌اسلامی ایران جدا و به وزارت دادگستری ملحق می‌گردد.
تبصره 1 ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری‌اسلامی ایران از طرف شورای عالی قضایی تعیین و به این سمت‌منصوب می‌شود.
تبصره 2 ـ عزل و نصب و تغییر محل کار قضات ارتش با پیشنهاد رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی‌ایران و باستناد بند 3 اصل یکصد و پنجاه و هفتم قانون اساسی با شورای عالی قضایی است
تبصره 3 ـ بودجه سازمان همه ساله در بودجه کل کشور درردیف مستقل ذیل ردیف دادگستری منظور خواهد شد.
تبصره 4 ـ کلیه دارایی‌ها و اموال منقول و غیرمنقول مربوط به‌مراجع قضایی سابق نیروهای مسلح (اداره دادرسی ارتش دادستانی‌انقلاب اسلامی ارتش دادستانی عمومی و انقلاب پاسداران همراه با اعتبارات مربوطه از ارتش و سپاه و سایر نیروها و نهادها منتزع به این سازمان منتقل می‌شود.
تبصره 5 ـ کارمندان غیرنظامی سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران کماکان تابع قانون استخدام کشوری خواهندبود.
تبصره 6 ـ از این پس سازمان قضایی فوق مسیول رسیدگی به‌جرایم خاص نظامی و انتظامی همه نیروهای مسلح جمهوری‌اسلامی ایران ، ارتش ـ شهربانی ـ ژاندارمری ـ سپاه ـ پلیس قضایی ـبسیج ـ کمیته های انقلاب اسلامی و هر نیروهای مسلح قانونی دیگرمی‌باشد.
تبصره 7 ـ تشکیلات اداری سازمان توسط وزیر دادگستری ورییس سازمان امور اداری و استخدامی و رییس سازمان قضایی تهیه‌و به تصویب ریاست قوه قضاییه خواهد رسید.
تبصره 8 ـ از تاریخ ابلاغ و تصویب آیین نامه مربوط به این‌قانون هیچ مرجع قضایی در نیروهای مسلح جز در رابطه با این سازمان رسمیت نخواهد داشت
تبصره 9 ـ از تاریخ تصویب این قانون نام سازمان قضایی ارتش به سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تغییر می‌یابد.

قانون تفسیر ماده 3 قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاههای نظامی کشور - مصوب 2/6/1374 مجمع تشخی

ماده واحده ـ کلیه نظامیان دارای درجه سرتیپ دومی که شاغل در محل های سرلشکری و فرماندهی تیپ‌های مستقل هستند نیزمشمول ماده 3 قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاه های نظامی کشور، مصوب 6/5/1373 مجمع تشخیص مصلحت نظام‌می‌باشند.

قانون مقررات اداری و استخدامی دادستانی کل ، دادسراها ، دادگاه‌های انقلاب اسلامی ، سازمان زندان ها

ماده واحده ـ کارکنان و مستمری بگیران دادستانی کل که قبلا در خدمت دادستانی کل انقلاب اسلامی بوده‌اند و کارکنان دادسراها ، دادگاه های انقلاب اسلامی ، سازمان زندان ها و سازمان قضایی نیروهای مسلح به استثنا قضات و کارگران ،مشمول قانون استخدام کشوری خواهند بود.
تبصره 1 ـ کارکنانی که تا تاریخ تصویب این قانون دارای حداقل دو سال خدمت تمام وقت در این دستگاه‌ها بوده باشند به‌مستخدم رسمی تبدیل وضع یافته و سایر کارکنان طبق مقررات قانون استخدام کشوری پس از گذراندن دوره آزمایشی به‌رسمی تبدیل خواهند شد.
تبصره 2 ـ در تعیین گروه شغلی کارکنان به هنگام تبدیل وضع به رسمی ، شغل مورد تصدی آنان در تاریخ تصویب این قانون‌ملاک عمل قرار خواهد گرفت
تبصره 3 ـ کلیه سوابق خدمت تمام وقت کارکنان در دستگاه‌های موضوع این قانون از لحاظ پایه و بازنشستگی و وظیفه جزوخدمت دولتی آنان محسوب و منظور خواهد شد.
تبصره 4 ـ کارکنان دستگاه‌های موضوع این قانون به هنگام تبدیل وضع از شرط حداکثر سن مقرر در بند الف ماده 14 قانون استخدام کشوری معاف خواهند بود.
تبصره 5 ـ کسور بازنشستگی سهم کارکنانی که به مستخدم رسمی تبدیل وضع می‌باید بابت مدت خدمت تمام وقت آنان در دستگاه‌های موضوع این قانون براساس آخرین حقوق و فوق العاده شغل دریافتی از قبل اجرای این قانون طبق قانون استخدام کشوری حداکثر ظرف 60 ماه از آنان کسر و به صندوق بازنشستگی کشوری واریز خواهد شد و کسور بازنشستگی سهم‌دستگاه بابت مدت مذکور طبق مقررات قانون استخدام کشوری ظرف مدت سه سال توسط این دستگاه‌ها به صندوق مزبورپرداخت خواهد شد.
تبصره 6 ـ تشکیلات مربوط به دستگاه‌های این ماده وسیله وزیر دادگستری و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه وبه تأیید رییس قوه قضاییه خواهد رسید.
تبصره 7 ـ آیین‌نامه نحوه تبدیل وضع کارکنان مشمول این قانون حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ تصویب ، توسط وزیردادگستری تهیه و پس از تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
تبصره 8 ـ کلیه قوانین و مقررات مغایر با مفاد این قانون بلااثر خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و هشت تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ یازدهم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و هفتاد مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 24/2/1370 به تایید شورای نگهبان رسیده است

آیین نامه اجرایی قانون حمایت قضایی از کارکنان دولت و پرسنل نیروهای مسلح - مصوب 16/6/1379

ماده 1 ـ در این آیین نامه واژه ( قانون ) به جای عبارت ( قانون حمایت قضایی از کارکنان دولت و پرسنل نیروهای مسلح مصوب‌1367 به کار می‌رود.
ماده 2 ـ منظور از ( مراجع رسیدگی کننده ) در این آیین نامه ، کلیه دادگاه های عمومی ، انقلاب ، نظامی ، تجدیدنظر ، دیوان عالی‌کشور ، دادسراها ، دیوان عدالت اداری ، محاسبات کشور ، هیات های حل اختلاف مالیاتی و هیات های رسیدگی به تخلفات اداری می‌باشد.
ماده 3 ـ کلیه کارکنان نیروهای مسلح (نظامی و انتظامی ـ به تشخیص سازمان متبوع و نیز مستخدمان رسمی ، ثابت و پیمانی وزارتخانه ها ، موسسات ، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و سایر دستگاه‌های دولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام‌است در رابطه با دعاوی و شکایات مطروح در مراجع رسیدگی کننده که از انجام وظیفه اداری آنان ناشی می‌شود یا به نحوی با وظایف ایشان مرتبط است مشمول حمایت قضایی و حقوقی موضوع این آیین نامه می‌باشند.
تبصره ـ کارکنان بازنشسته ،از کارافتاده و متوفی نیز در ارتباط با دعاوی و شکایات یاد شده در زمان اشتغال مشمول حمایت قضایی و حقوقی می‌گردند و در مورد کارکنان متوفی تقاضای یکی از وراث درجه اول برای حمایت قضایی و حقوقی کافی است
ماده 4 ـ وراث درجه اول مذکور در این آیین نامه مشتمل بر اقربای مذکور در ماده (1032) قانون مدنی و همسر متوفی می‌باشد.
ماده 5 ـ متقاضی حمایت قضایی و حقوقی درخواست کتبی خود را با ذکر دلایل و جهات مورد نیاز برای حمایت قضایی و حقوقی به دستگاه مربوط تسلیم می‌دارد.
ماده 6 ـ مرجع تشخیص ارتباط دعوا با وظایف شخص برای انجام حمایت قضایی و حقوقی ،بالاترین مقام دستگاه متبوع متقاضی می‌باشد.
تبصره ـ مقام یاد شده مجاز است اختیار یاد شده را به مدیر یا مدیران همان دستگاه تفویض نماید.
ماده 7 ـ دستگاه متبوع متقاضی ، می‌تواند از مشاور حقوقی به عنوان کارشناس حقوقی بنا به پیشنهاد متقاضی و تایید بالاترین‌مقام همان دستگاه برای ارائه خدمات قضایی و حقوقی استفاده نماید.
تبصره ـ دستگاه متبوع متقاضی ، کارشناس یا کارشناسان حقوقی واجد شرایط را برای انجام حمایت قضایی و حقوقی به طور کتبی با ذکر موضوع به مراجع رسیدگی کننده ذی صلاح معرفی و رونوشت آن را به متقاضی ارایه می‌نماید.
ماده 8 ـ نوع خدمات حقوقی کارشناسان مشتمل بر موارد زیر است
الف ـ انجام مشاوره و ارشاد قضایی
ب ـ تنظیم شکایت ، دادخواست ، لوایح و دفاعیه‌های لازم
پ ـ شرکت در جلسات دادرسی و پیگیری اجرای حکم
ت ـ مراجعه به دستگاه‌های دولتی و غیردولتی ذیربط جهت حسن اجرای وظایف محوله
ث ـ سایر خدماتی که وکلای دادگستری در مقام وکالت مجاز به انجام آن می‌باشند.
ماده 9 ـ کارشناس حقوقی (موضوع ماده ( 7 ) این آیین نامه موظف است در تمام مراحل رسیدگی و دادرسی به طور فعال شرکت نماید و در صورتی که برای عدم امکان اقامه دعوا و شکایت و شرکت در جلسات رسیدگی و دادرسی عذر موجه داشته باشد ، مراتب را با رعایت فرصت زمانی ممکن قبلا به طور کتبی به مقام معرفی کننده اطلاع دهد تا امکان معرفی کارشناس حقوقی دیگر به مرجع رسیدگی کننده ذیربط فراهم گردد.
تبصره ـ تشخیص عذر موجه بر عهده مقام یاد شده خواهد بود.
ماده 10 ـ کارشناس حقوقی نمی‌تواند برای انجام حمایت قضایی و حقوقی موضوع قانون ، از شخص متقاضی وجه یا مال یاسندی به عنوان حق الزحمه و یا سایر عناوین مشابه به نفع خود یا دیگری اخذ نماید. درغیر اینصورت با متخلف برابر قوانین و مقررات مربوط رفتار خواهد شد.
ماده 11 ـ کارشناس حقوقی معرفی شده ، مکلف است ضمن رعایت مفاد این آیین نامه و سایر مقررات مربوط ، موارد زیر رانیز مراعات نماید:
الف ـ قوانین و مقررات مربوط به تشریفات دادرسی
ب ـ تکالیف مندرج در مواد (30) ، (42) ، (44) و صدر ماده (38) قانون وکالت ـ مصوب 1315 ـ و ماده (57) آیین نامه‌اجرایی قانون مذکور ـ مصوب 1316.
ماده 12 ـ چنانچه در تمام مراحل رسیدگی و دادرسی (شروع و یا در اثنای آن شخص مورد حمایت به لحاظ همان موضوع طرف شکایت دستگاه های دولتی مذکور در ماده (3) این آیین نامه قرار بگیرد ، حمایت قضایی و حقوقی قطع خواهد شد.تشخیص این امر به عهده مقام های موضوع ماده (6) این آیین نامه می‌باشد.
ماده 13 ـ دستگاه‌های ذیربط (موضوع ماده ( 3 ) این آیین نامه مجاز می‌باشند برای جبران زحمات آن دسته از کارشناسان حقوقی که در اجرای مقررات این آیین نامه ، خدمات حقوقی ارایه می‌کنند حداکثر چهل درصد (40%) فوق العاده جذب‌بیشتر از فوق العاده جذب کارشناسان همان دستگاه با تشخیص بالاترین مقام آن دستگاه و با رعایت مقررات مربوط پرداخت نمایند. همچنین دستگاه های یاد شده می‌تواند در قالب مقررات استخدامی مربوط ، وجوهی را بر وفق مقررات به کارشناس مزبور پرداخت کنند.
علاوه بر موارد فوق ، ( پاداش جبران زحمات ) براساس دستورالعملی که به تصویب شورای حقوق و دستمزد می‌رسد از محل اعتبارات خارج از مشمول قانون محاسبات عمومی در مورد عملکرد برجسته کارشناسان حقوقی موضوع این آیین نامه پرداخت خواهد گردید.
ماده 14 ـ در موارد زیر ارایه خدمات حقوقی از سوی کارشناس حقوقی خاتمه می‌یابد:
الف ـ انصراف کتبی متقاضی حمایت قضایی و حقوقی به دستگاه متبوع کارشناس
ب ـ قطع رابطه استخدامی کارشناس حقوقی مربوط با دستگاه مربوط از قبیل استعفا ، اخراج ، بازخرید ، بازنشستگی ، از کارافتادگی ، انتقال و یا فوت
پ ـ انقضای ارایه خدمات حقوقی با تصمیم دستگاه متبوع کارشناس
تبصره ـ درصورت تحقق مفاد بندهای (ب و (پ ، دستگاه دولتی مربوط ، کارشناس دیگری را بر طبق مقررات این آیین نامه برای ادامه حمایت قضایی و حقوقی از متقاضی معرفی می‌نماید.
معاون اول رییس جمهور ـ حسن حبیبی‌

مقررات وزارت دفاع

قانون تشکیل وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران - مصوب 28/5/1368

فصل اول ـ کلیات و تعاریف ( ماده 1 تا 3 )

ماده 1 ـ به موجب این قانون وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران از ادغام وزارتین دفاع و سپاه پاسداران تشکیل می‌شود.
ماده 2 ـ تعاریف
در این قانون عبارات اختصاری زیر جایگزین عناوین کامل آن می‌شوند:
ـ نیروهای مسلح به جای نیروهای نظامی و انتظامی
ـ فرماندهی کل به جای فرماندهی کل نیروهای مسلح
ـ ستاد کل به جای ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح
ـ وزارت به جای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
ـ وزیر به جای وزیر دفاع و پشتیبانی و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
تبصره 1 ـ نیروهای نظامی به نیروهای سه گانه ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ستادهای مربوطه و سازمان‌های وابسته به آنها اطلاق می‌گردد.
تبصره 2 ـ نیروهای انتظامی به شهربانی و ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران ، کمیته انقلاب اسلامی و سازمان پلیس قضایی گفته می‌شود.
ماده 3 ـ وزارت بخشی از دولت است که مسوولیت پشتیبانی نیروهای مسلح را در قالب قوانین و تدابیر فرماندهی کل برعهده‌دارد.

فصل دوم ـ وظایف ( ماده 4 تا 11 )

ماده 4 ـ وظایف وزارت به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ بررسی ، تنظیم و تحصیل بودجه و اعتبارات نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها با هماهنگی ستاد کل‌و نظارت بر انجام هزینه‌ها و بررسی و تایید بیلان حساب بودجه آنها.
ب ـ ساخت و تولید اقلام مورد نیاز نیروهای مسلح و انجام تحقیقات صنعتی لازم و افزایش امکانات تکنولوژی صنایع مربوطه برابر تدابیر و خط‌مشی فرماندهی کل
ج ـ نوسازی ، بازسازی و تعمیرات اساسی وسایل و تجهیزات خارج از مقدورات نیروهای مسلح برابر دستورالعمل ابلاغی‌ستاد کل
د ـ پشتیبانی فنی ، آموزشی و تعمیراتی خدمات کامپیوتری نیروهای مسلح
تبصره ـ نحوه و چگونگی پشتیبانی برابر دستورالعملی است که توسط وزارت تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
هـ ـ هدایت و هماهنگ نمودن امور تحقیقات صنعتی نیروهای مسلح و سازمان‌های وابسته به وزارت برابر مصوبات وخط‌مشی فرماندهی کل و بهره‌گیری از امکانات مراکز پژوهشی و تحقیقاتی و صنعتی کشور.
تبصره ـ مراکز مذکور مکلفند همکاری های لازم را در زمینه بهره‌گیری صنعت نظامی از امکانات آنها به عمل آورند. موارد وچگونگی آن بر حسب آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
و ـ آموزش و تربیت کادر متخصص و مورد نیاز وزارت و سازمان‌های وابسته و سازماندهی عناصر سازمانی تابعه و وابسته
ز ـ کسب آگاهی از پیشرفت‌های حاصله از صنایع نظامی و شناخت سیستم‌های تسلیحاتی پیشرفته در جهان
ح ـ انجام کلیه خریدهای خارجی مورد نیاز نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها براساس تدابیر فرماندهی‌کل و سیاست کلی و خط‌مشی دولت جمهوری اسلامی ایران
تبصره ـ کلیه خریدهای خارجی اقلام دفاعی مورد نیاز نیروهای انتظامی و سایر وزارتخانه‌ها ، نهادها و سازمان‌های کشور نیزصرفا از طریق این وزارت انجام خواهد گرفت
ط ـ تهیه ، تامین و خرید داخلی اقلام مشترک مورد نیاز نیروهای نظامی به تشخیص ستاد کل به استثناء سوخت و مواد فاسدشدنی و همچنین انجام کلیه خریدهای داخلی مورد نیاز وزارت
تبصره 1 ـ وزارت می‌تواند تامین بخشی از اقلام مشترک داخلی را با حفظ مسوولیت و تعیین خط‌مشی به نیروهای نظامی‌تفویض نماید. موارد و چگونگی آن توسط دستورالعملی خواهد بود که توسط وزارت با هماهنگی ستاد کل تهیه و به تصویب‌فرماندهی کل می‌رسد.
تبصره 2 ـ خریدهای داخلی اقلام غیر مشترک (خاص مورد نیاز هر نیرو براساس دستورالعمل ستادکل توسط همان نیرو وهمچنین کلیه خریدهای داخلی مورد نیاز سازمان‌های وابسته به وزارت از طریق سازمان‌های مزبور صورت خواهد گرفت
ی ـ تهیه و تنظیم لوایح مورد نیاز نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها براساس تدابیر کلی فرماندهی کل ،پیگیری جهت سیر مراحل قانونی ، ابلاغ قوانین و مصوبات هیأت وزیران از طریق ستاد نیروهای نظامی و نظارت بر اجرای قوانین و مقررات
ک ـ دفاع از نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها در مراجع قضایی
ل ـ اداره امور حقوق املاک نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها از نظر حقوقی و قانونی
م ـ تهیه و تامین زمین مورد نیاز و احداث ساختمان و تاسیسات ساختمانی نیروهای نظامی و وزارت برابر دستورالعمل و خط مشی فرماندهی کل در چهارچوب ضوابط و سیاست های وزارت مسکن و شهرسازی و برنامه و بودجه
تبصره ـ وزارت می‌تواند احداث ساختمان‌ها و تاسیسات نیروهای نظامی و یا برخی از آنها را برابر مصوبات فرماندهی کل ،با حفظ مسوولیت و نظارت به نیروهای نظامی محول نماید.
ن ـ تهیه و تامین نقشه‌های نظامی و مرزی کشور و خدمات جغرافیایی مورد نیاز نیروهای مسلح
تبصره ـ سایر دستگاه‌ها که در تهیه خدمات نقشه‌برداری و جغرافیایی غیر نظامی فعالیت دارند در صورتی که این قبیل‌نقشه‌ها حاوی نقاط نظامی و مرزی باشند ، بایستی اینگونه امور را با وزارت هماهنگ نمایند. آیین نامه اجرایی مربوطه توسط‌وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان برنامه و بودجه تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
س ـ تامین خدمات درمانی پرسنل نیروهای مسلح و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها اعم از کادر ثابت ، پیمانی ، وظیفه واعضای ویژه بسیج ، بازنشستگان ، وظیفه بگیران ، مستمری بگیران و عایله تحت تکفل آنها.
ع ـ تامین نیازهای درمانی پرسنل و اداره امور بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های وزارت و سازمان‌های وابسته
ف ـ انجام امور بیمه و بازنشستگی ، وظیفه و مستمری پرسنل نیروهای نظامی و وزارت و سازمان‌های وابسته به آنها.
ص ـ تامین خدمات تعاونی افراد مذکور در بند (س بالا و عایله تحت تکفل آنان
ق ـ تامین و حفاظت فیزیکی اماکن و تاسیسات وزارت و سازمان‌های وابسته
ر ـ آموزش و آماده سازی پرسنل کادر ثابت وزارت و سازمان‌های وابسته در رسته‌های رزمی جهت پذیرش مسوولیت های محوله در جنگ با همکاری نیروهای مسلح
ماده 5 ـ به منظور حفظ و صیانت وزارت و سازمان‌های وابسته در زمینه‌های امنیتی ، سازمانی وابسته به وزارت با سلسله‌مراتب مستقل و متمرکز به نام سازمان حفاظت و اطلاعات تشکیل می‌گردد که مأموریت و وظایف قانونی سازمان‌های مشابه در ارتش و سپاه را با همکاری آنها در وزارت بر عهده خواهد داشت
تبصره ـ رییس این سازمان توسط مقام معظم رهبری منصوب خواهد شد.
ماده 6 ـ به منظور رشد و گسترش فرهنگ و ارزش‌های اسلامی در وزارت و سازمان‌های وابسته ، سازمانی وابسته به وزارت باسلسله مراتب مستقل و متمرکز به نام سازمان عقیدتی ـ سیاسی تشکیل می‌گردد که مأموریت و وظایف قانونی سازمان‌های مشابه در ارتش و سپاه را با همکاری آنها در وزارت بر عهده خواهد داشت
تبصره ـ رییس این سازمان توسط مقام معظم رهبری منصوب خواهد شد.
ماده 7 ـ در اجرای بندهای ( ب ، ه ، و ، ز ) ماده 4 این قانون وزارت اقدام به تشکیل موسسه‌های به نام موسسه آموزشی وتحقیقاتی صنایع دفاع می‌نماید.
تبصره 1 ـ اساسنامه موسسه مذکور حداکثر ظرف مدت شش ماه توسط وزیر تهیه و به تصویب کمیسیون امور دفاعی مجلس شورای اسلامی می‌رسد.
تبصره 2 ـ کلیه مراکز آموزشی علمی و تحقیقاتی وزارتین دفاع و سپاه و سازمانهای وابسته به آنها از طریق این موسسه هدایت و اداره می‌شوند.
ماده 8 ـ در اجرای بند ( م ) ماده 4 این قانون ، وزارت اقدام به تشکیل شرکت دولتی به نام شرکت مهندسی و ساختمان می‌نماید. اساسنامه این شرکت حداکثر ظرف مدت شش ماه توسط وزیر تهیه و جهت تصویب به هیات دولت ارایه می‌شود.
ماده 9 ـ در اجرای بند ( س ) ماده 4 این قانون وزارت اقدام به تشکیل سازمان واحدی به نام سازمان تامین خدمات درمانی پرسنل نیروهای مسلح می‌نماید. اساسنامه این سازمان ظرف مدت شش ماه توسط وزارت تهیه و به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
ماده 10 ـ در اجرای بند ( ص ) ماده 4 این قانون وزارت اقدام به تاسیس شرکت تعاونی پرسنل نیروهای مسلح می‌نماید.
ماده 11 ـ در اجرای بند ( ن ) ماده 4 این قانون وزارت اقدام به تشکیل سازمانی به نام سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح‌می‌نماید. اساسنامه این سازمان ظرف مدت شش ماه توسط وزارت تهیه و به تصویب مجلس شورای اسلامی می‌رسد.

فصل سوم ـ چگونگی اجرا ( ماده 12 تا17 )

ماده 12 ـ کلیه اعتبارات و دیون و مطالبات و تعهدات وزارتین دفاع و سپاه بعد از تشکیل وزارت به این وزارت منتقل می‌گردد.
ماده 13 ـ کلیه موسسات ، سازمان‌ها و شرکت‌هایی که تابع ، وابسته و یا تحت پوشش وزارتین دفاع و سپاه بوده‌اند ، حسب مورد به تابعیت وابستگی یا تحت پوشش وزارت در می‌آیند.
ماده 14 ـ کلیه پرسنل شاغل در وزارتین دفاع و سپاه به وزارت جدید منتقل می‌گردند این پرسنل تا تصویب قوانین وزارت‌جدید تابع مقررات قبلی خود خواهند بود.
تبصره 1 ـ پرسنل مازاد بر نیاز وزارت در اختیار ستاد کل قرار خواهند گرفت
تبصره 2 ـ پرسنل مأمور به وزارتین دفاع و سپاه تا اجرای تبصره 1 فوق در مأموریت‌های محوله ابقاء و سپس به واحدسازمانی اولیه مراجعت می‌نمایند.
ماده 15 ـ کلیه امکانات موجود وزارتین دفاع و سپاه در اختیار وزارت قرار داده می‌شود امکانات مازاد بر اساس دستور العمل‌صادره از طرف‌فرماندهی کل در اختیار نیروهای نظامی قرار می‌گیرد.
ماده 16 ـ کلیه قوانین و مصوبات مربوط به وزارتین دفاع و سپاه و سازمان‌های وابسته به آنها تا تصویب قوانین و مصوبات‌جدید در مورد این وزارت و سازمان‌های وابسته آن حسب مورد مجری خواهد بود.
تبصره ـ وزارت موظف است قوانین و مقررات مالی ، معاملاتی ، اداری و استخدامی موضوع این قانون را حداکثر ظرف‌مدت یک سال تهیه و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی ارایه نماید.
ماده 17 ـ این قانون از تاریخ تصویب لازم الاجرا خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و شانزده تبصره در جلسه علنی روز شنبه مورخ بیست‌وهشتم مرداد ماه یکهزار و سیصد وشصت و هشت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 31/5/1368 به تایید شورای نگهبان رسیده است

قانون اجازه تشکیل شرکت های عمرانی و خدمات فنی به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح -مصوب 6/7/1373

ماده واحده ـ به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می‌شود مشروط به حفظ توان رزمی و آمادگی دفاعی ، پس از کسب موافقت مقام معظم فرماندهی کل قوا (توسط ستاد کل نیروهای مسلح نسبت به تاسیس شرکت های عمرانی و خدمات فنی و تخصصی اقدام نماید.
تبصره 1 ـ خدمات فنی و تخصصی موضوع این قانون شامل خدمات مشاوره ای و مهندسی ، نقشه برداری ، آزمایشگاهی و نرم افزار خواهد بود.
تبصره 2 ـ کلیه ابزار، تجهیزات و ماشین‌آلات اعم از سنگین نیمه سنگین و سبک مورد نیاز شرکت‌های موضوع این قانون‌ابتدا در اختیار شرکتی به نام ( شرکت پشتیبانی ) وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح قرار خواهد گرفت تا حسب نیاز در قبال دریافت اجاره بها به نرخ روز در اختیار شرکت‌های موضوع این قانون قرار داده شود.
تبصره 3 ـ کلیه وجوه دریافتی موضوع تبصره 2 این قانون به خزانه داری کل واریز و معادل صددرصد آن جهت خرید تجهیزات جایگزین و هزینه بازسازی آنها به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تخصیص داده خواهد شد تا لطمه‌ای به توان رزمی و دفاعی کشور وارد نگردد.
تبصره 4 ـ از کلیه ساختمان‌هایی که مورد استفاده شرکتهای موضوع این قانون می‌باشد اجاره بها مطابق نرخ روز دریافت و به‌خزانه‌داری کل واریز خواهد شد.
هزینه‌های ناشی از مصرف آب ، برق ، گاز ، تلفن و نگهداری ساختمانها و تاسیسات به عهده شرکتهای بهره‌بردار خواهد بود و در صورت استفاده از جایگاه های سوخت رسانی مربوط به نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ، بهای مواد مصرفی معادل قیمت روز دریافت و به خزانه‌داری کل واریز می‌گردد.
تبصره 5 ـ هر گونه پرداخت حقوق و مزایای اعضاء شرکت‌های موضوع این قانون برابر قوانین حاکم بر نیروهای مسلح‌خواهد بود.
معادل کلیه حقوق و مزایای پرسنل نظامی و غیرنظامی مأمور به این شرکت‌ها به طور ماهیانه محاسبه و توسط شرکت‌بهره بردار به خزانه‌داری کل واریز گردد.
تبصره 6 ـ اساسنامه این شرکت‌ها توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و پس از کسب موافقت مقام معظم فرماندهی کل قوا از تصویب هیأت وزیران خواهد گذشت
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و شش تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ ششم مهرماه یکهزار و سیصد و هفتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 13/7/1373 به تایید شورای نگهبان رسیده است

قانون حذف اختیارت شاه معدوم در قوانین و مقررات مربوط به نیروهای مسلح - مصوب 19/2/1364

ماده واحده ـ اختیاراتی که در ارتباط با قانون راجع به حذف عبارت فرمان همایونی در قوانین و مقررات مربوط به انتصاب افراد به بعضی از مقامات کشور مصوب 14/3/60 و ماده واحده قانون راجع به حذف اختیارات شاه معدوم و وابستگان وخاندان سلطنتی رژیم منفور گذشته مصوب 28/1/63 به موجب قوانین و مقررات برای نیروهای مسلح پیش‌بینی شده بافرماندهی کل نیروهای مسلح یا مقامی خواهد بود که این اختیارات را به وی تفویض می‌نماید. مقررات مغایر با این قانون ملغی می‌گردد.
تبصره ـ اختیارات موضوع این قانون در مورد ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران مطابق بند 4 قانون راجع به حذف عبارت فرمان همایونی مصوب 14/3/1360 کماکان بر عهده وزیر کشور می‌باشد.

قانون مربوط به رسیدگی به دارایی وزرا و کارمندان دولت اعم از کشوری و لشکری و شهرداری ها و موسسات واب

ماده 1 ـ از تاریخ تصویب این قانون وزرا و معاونین و سایر کارمندان دولت اعم از کشوری و لشکری یا شهرداری‌ها یا دستگاه های وابسته به آنها و اعضا انجمن های شهر و کارمندان موسسات مأمور به خدمات عمومی و همچنین کلیه کارمندان هر سازمان یا بنگاه یا شرکت یا بانک یا هر موسسه دیگر که اکثریت سرمایه یا منافع آن متعلق به دولت یا سایر موسسات مذکور است و یا نظارت یا اداره یا مدیریت آن موسسات با دولت است و همچنین کلیه کسانی که از خزانه دولت یا از موسسات مذکور پاداشی دریافت می‌دارند به استثنا بازنشستگان یا کسانی که وظیفه یا مستمری قانونی دارند مکلف هستند صورت دارایی و درآمد خود و همسر خود و فرزندانی را که قانونا تحت ولایت آنها هستند و به مراجعی که طبق تصویب نامه هیات وزیران تعیین خواهد گردید تسلیم و رسید دریافت دارند.
تبصره ـ کلیه کارمندانی که جدیدا به خدمت دولت یا یکی از موسسات فوق الذکر وارد می‌شوند باید موقع ورود به خدمت صورت دارایی و درآمد خود و همسر و فرزندان تحت ولایت قانونی خود را تسلیم نمایند.
ماده 2 ـ صورت دارایی شامل ریز کلیه اموال غیرمنقول و حقوق متعلق به آنها و مطالبات و دیون و حقوق انتفاعی و وجوه‌نقد، اسناد بهادار و جواهر و اشیا گرانبها با ذکر مشخصات آنها خواهد بود.
تبصره ـ صورت مزبور در روی اوراقی که از طرف دولت تهیه و در آن فهرست دارایی که باید صورت داده شود تعیین‌گردیده است تسلیم مشمولین ماده یک می‌شود که از تاریخ دریافت ظرف دو ماه آنها را تکمیل و به مرجع مربوط تسلیم‌نمایند.
ماده 3 ـ هر یک از مشمولین ماده اول مکلفند در هر موقع که دولت ضروری بداند صورت تغییراتی که در دارایی و درآمد آنان یا همسر و یا فرزندان تحت ولایت قانونی آنان پیدا شده و طرق تحصیل آنها را به طریق مذکور در تبصره ماده دوم تسلیم ورسید دریافت دارند.
ماده 4 ـ اشخاص فوق در صورتی که در مواعد مقرر صورت‌های مذکور در این قانون را بدون عذر موجه تسلیم نکردند باراول به مجازات انفصال و محرومیت از خدمت از یک تا دو سال و در صورت تکرار به مجازات انفصال دایم و محرومیت ازخدمت دولت و موسسات مذکور در ماده اول محکوم می‌شوند. همچنین هر یک از مشمولین مذکور فوق که صورت دارایی‌خود یا همسر و یا فرزندان تحت ولایت قانونی خود را عالما و عامدا بر خلاف واقع تنظیم نمایند اعم از اینکه حیله و تقلبی به‌کاربرد و یا قسمتی از دارایی را کتمان نمایند به مجازات انفصال دایم و محرومیت از خدمت دولت و موسسات مذکور در این‌قانون و ضبط آن قسمت از دارایی که در صورت قید نگردیده و متعلق به خود کارمند می‌باشد به نفع خزانه دولت محکوم‌می‌شود.
ماده 5 ـ مشمولین ماده اول مکلفند به کلیه پرسش‌های مربوط به تغییرات حاصله در صورت دارایی جواب صریح دهند. درصورتی که اضافه دارایی از طریق غیر مشروع تحصیل شده باشد مرتکب به انفصال دایم و محرومیت از خدمت دولت وموسسات مذکور در ماده اول و ضبط آن مال محکوم خواهد شد و هر گاه عمل با سایر مواد قانون مجازات عمومی منطبق‌باشد مرتکب علاوه بر مجازات فوق به مجازات مندرج در آن قانون نیز محکوم خواهد گردید.
تبصره 1 ـ منظور از انفصال از خدمت درباره مشمولین مواد فوق که جز مأمورین دولت یا شهرداری یا بنگاه‌های مذکور درقانون راجع به محاکمه مأمورین به خدمات عمومی مصوب ششم اردیبهشت ماه 1315 نمی‌باشند انفصال دایم از خدمت درآن موسسات و محرومیت از خدمات دولتی (اعم از کشوری و لشکری و شهرداری است
تبصره 2 ـ در مورد افسران و کارمندان نیروهای مسلح و محرومیت از خدمت ژاندارمری کشور منظور از انفصال و محرومیت موقت از خدمت (بدون کاری و انفصال و محرومیت دایم از خدمت به (اخراج از خدمت در ادارات دولتی و موسسات مذکور در ماده اول است
تبصره 3 ـ انفصال و محرومیت موقت و دایم مقرر در این قانون جنحه محسوب می‌شود.
ماده 6 ـ رسیدگی به صورتهای مزبور ، تشخیص انطباق موضوع با مواد 4 و 5 در قسمت کارمندان کشوری به عهده اداره کل بازرسی کشور و در قسمت نیروهای مسلح به عهده اداره بازرسی ارتش خواهد بود.
ادارات مزبور در صورتی که تشخیص دادند موضوع قابل تعقیب کیفری است آن را به دادسرای صلاحیتدار ارجاع می‌نمایندتا طبق مقررات کیفری اقدام به عمل آید.
ماده 7 ـ کسانی که طبق این قانون از طرف دادستان در دادگاه‌های دادگستری یا دادگاه‌های نظامی تحت تعقیب واقع شوند ازخدمت معلق یا بدون کار می‌شوند و در صورتی که بر حسب حکم دادگاه برایت حاصل نمودند ایام تعلیق یا بدون کاری جزخدمت آنان محسوب و حقوق مدنی را که به علت تعلیق به آنان پرداخته نشده دریافت خواهند کرد.
ماده 8 ـ صورت‌های مزبور و مندرجات آنان سری است و افشای آن قبل از صدور کیفر خواست به کلی ممنوع است ومتخلفین به مجازات مقرر در ماده 220 قانون مجازات عمومی محکوم خواهند شد.
ماده‌9 ـ وزارت دادگستری و وزارت جنگ‌مأمور اجرای این قانون هستند.

مقررات ارتش

قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 7/7/1366 (نقل از روزنامه رسمی شماره 12441 ـ21/8/1366(

فصل اول ـ تعاریف ، هدف‌ها ، اصول و ویژگیها ، وظایف و مأموریت‌ها

بخش اول ـ تعاریف ( ماده 1 تا 4 )

ماده 1 ـ در این قانون عبارات اختصاری زیر جایگزین عناوین کامل آن می‌گردد:
الف ـ ( فرماندهی کل ) به جای ( فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ).
ب ـ ( نیروهای مسلح ) به جای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ).
ج ـ ( ارتش ) به جای ( ارتش جمهوری اسلامی ایران )
د ـ ( سپاه مشترک ) به جای ( ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران ).
هـ ـ ( سپاه پاسداران ) به جای ( سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران ).
و ـ ( بنا به دستور ) به جای ( بنا به دستور فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ).
ز ـ ( سازمان عقیدتی سیاسی ) به جای ( سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران ).
ح ـ ( سازمان حفاظت اطلاعات ) به جای ( سازمان حفاظت اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران ).
ماده 2 ـ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران عبارتند از ارتش و سپاه پاسداران و نیروی انتظامی
تبصره ـ نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی ایران به ژاندارمری ، شهربانی و کمیته‌های انقلاب اسلامی ایران اطلاقمی‌گردد.
ماده 3 ـ ارتش جمهوری اسلامی ایران به مجموعه ستاد مشترک ، نیروهای زمینی ، هوایی ، دریایی و سازمان‌های وابسته به‌آنها اطلاق می‌گردد.
ماده 4 ـ وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران بخشی از دولت است که مسیولیت پشتیبانی ارتش را به عهده دارد

بخش دوم ـ هدف‌های نظامی ( ماده 5 )

ماده 5 ـ هدف‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران عبارتند از:
الف ـ حفظ استقلال ، تمامیت‌ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران
ب ـ حفظ منافع ملی جمهوری اسلامی ایران خارج از قلمرو کشور در دریای خزر ، خلیج فارس ، دریای عمان ، رودخانه‌ها ومعادن
ج ـ یاری به ملل مسلمان یا مستضعف غیر معارض با اسلام در جهت دفاع از سرزمینهای مورد تهدید یا اشغال نیروهای‌متجاوز در صورت در خواست ملل مزبور.

بخش سوم ـ اصول و ویژگیهای اساسی نیروهای مسلح (دکترین و استراتژی نظامی ( ماده 6 )

ماده 6 ـ اصول و ویژگیهای اساسی نیروهای مسلح عبارتند از:
الف ـ اسلامی بودن
در تشکیل و تجهیز نیروهای مسلح اساس و ضابطه مکتب اسلام است به نحوی که بر همه شؤون و ابعاد آن ضوابط و مقررات‌شرع حاکمیت داشته باشد. نیروهای مسلح رسالت مکتبی جهاد در راه خدا را بر عهده داشته ، پیروی از اصول اخلاقی اسلام‌و احترام به شخصیت انسانی افراد را وظیفه خود می‌دانند.
ب ـ ولایی بودن
نیروهای مسلح تحت فرمان فرماندهی کل بوده و اصل وحدت فرماندهی در تمامی رده‌های آن حاکم می‌باشد و نیل به‌فرماندهی در تمامی رده‌ها بر اساس شایستگی و کارایی صورت می‌گیرد. دستور فرمانده درصورتی که مغایر با دستورات‌مسلم شرع ، فرمان‌های فرماندهی کل و حاکمیت نظام و قوانین جمهوری اسلامی ایران نباشد لازم الاجراست پرسنل‌نیروهای مسلح در خط سیاسی مقام رهبری بوده ، عضویت و وابستگی آنان در تشکل‌های سیاسی با توجه به فرمان مقام‌رهبری مطلقا ممنوع می‌باشد.
ج ـ مردمی بودن
نیروهای مسلح همواره در کنار مردم و در جهت مصالح و آرمانهای امت اسلامی انجام وظیفه می‌نمایند و در زمان صلح نیز به‌درخواست دولت افراد و تجهیزات فنی خود را در حدی که به آمادگی رزمی آنها آسیبی وارد نیاید ، در جهت خدمت به مردم‌در زمینه کارهای امدادی ، آموزشی ، تولیدی و جهادسازندگی به کار می‌گیرند.
د ـ خود کفایی
نیروهای مسلح با بهره‌گیری از تمامی توان خود در جهت رسیدن به خودکفایی در کلیه زمینه‌ها از قبیل سازماندهی ، آموزشی ،تدارکاتی ، اطلاعاتی و صنعتی تلاش می‌نمایند.
هـ ـ انضباط
نیروهای مسلح باید با ایجاد انضباط معنوی برخاسته از اعتقاد و ایمان پرسنل ، وضع مقررات منطقی و عادلانه و برقراری‌سیستم‌های تشویق و تنبیه ، زمینه اجرای کامل دستورات و مقررات را فراهم سازند.
و ـ سادگی
در نیروهای مسلح در تمامی زمینه‌ها اعم از طرح ریزی‌های ستادی ، اعمال مدیریت ، به کارگیری سیستم‌ها و روشها ، گزینش‌تکنولوژی و صدور دستورالعمل‌ها باید اصل سادگی رعایت شود ، تشکیلات غیر ضروری و تشریفات بی‌مورد حذف وروش‌های یکنواخت‌سازی مورد توجه قرار گیرد.
ز ـ اقتدار.
نیروهای مسلح می‌بایست از چنان آمادگی ، تحرک و اقتداری برخوردار باشند که بتوانند با بهره‌گیری از تمامی امکانات‌جمهوری اسلامی ایران ، جرأت تعرض را از دشمنان آشکار و نهان سلب نمایند.
ح ـ تدافعی بودن
نیروهای مسلح با بهره‌گیری از تمامی توان خود دشمن را از تعرض بازداشته و در برابر هرگونه تجاوز دفاع نموده و متجاوز راتنبیه و سرکوب می‌نمایند و در عین اعتقاد به اصل عدم تعرض ، ملل مسلمان یا مستضعف غیرمعارض با اسلام را برای دفاع ازخود یاری می‌کنند.

بخش چهارم ـ مأموریت و وظایف ( ماده 7 تا 17 )

ماده 7 ـ مأموریت و وظایف ارتش به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ آمادگی و مقابله در برابر هر گونه تجاوز نظامی علیه استقلال ، تمامیت‌ارضی ، نظام جمهوری اسلامی ایران و منافع‌کشور.
ب ـ همکاری با نیروهای انتظامی و سپاه پاسداران در مقابله با اشرار ، یاغیان ، قاچاقچیان ، تجزیه‌طلبان و جریانات براندازی‌در مواقع ضروری بنا به دستور.
ج ـ آمادگی جهت همکاری با سپاه پاسداران در کمک به ملل مسلمان و مستضعف غیرمعارض با اسلام جهان در دفاع از خوددر برابر تهدید و تجاوز نظامی بنا به درخواست آنان و بنا به دستور.
د ـ در اختیار قرار دادن افرادی که در استخدام ارتش هستند و تجهیزات فنی خود بنا به درخواست دولت در اجرای اصل 147قانون اساسی و با رعایت کامل موازین عدل اسلامی در حدی که بنا به تشخیص شورای عالی دفاع به آمادگی رزمی ارتش‌آسیبی وارد نیاید.
هـ ـ سازماندهی ، آموزش ، تجهیز و گسترش نیروهای زمینی ، هوایی و دریایی متناسب با امکانات و تهدیدات ، برای انجام‌مأموریت‌های محوله
و ـ تلاش مداوم و مستمر در جهت حاکمیت کامل فرهنگ و ضوابط اسلامی در ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به‌آنها.
ز ـ آماده نمودن مردم برای دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی در چهارچوب قانون خدمت وظیفه عمومی
ح ـ کمک به سپاه پاسداران در آموزش و سازماندهی بنا به دستور.
ط ـ اقدامات لازم در جهت نیل به خودکفایی در کلیه زمینه‌ها از قبیل صنعتی ، آموزشی ، تدارکاتی ، اطلاعاتی ، روش‌ها وسازماندهی
ی ـ اقدامات لازم در زمینه کسب اطلاع از اوضاع ، رویدادها و تحولات سیاسی ـ نظامی آشکار و نهان منطقه و جهان و ارزیابی‌مستمر تهدیدات و توان رزمی دشمنان بالفعل و بالقوه
ک ـ تلاش مداوم و مستمر در جهت حفظ و صیانت ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها در زمینه‌های امنیتی
ل ـ ایجاد تسهیلات لازم برای همکاری سپاه پاسداران در مواقع ضروری که شورای عالی دفاع تعیین می‌نماید.
ماده 8 ـ وظایف وزارت دفاع به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ ساخت و تولید وسایل مورد نیروهای نیاز نظامی و انتظامی و انجام تحقیقات صنعتی لازم و افزایش امکانات تکنولوژی‌صنایع مربوط
ب ـ هدایت و هماهنگ نمودن امور پژوهشی و تحقیقات صنعتی ارتش و سازمان‌های وابسته به وزارت دفاع و هماهنگی باشورای عالی صنایع و مراکز پژوهشی و تحقیقاتی کشور.
ج ـ انجام تعمیرات خارج از مقدورات نیروهای نظامی و انتظامی
د ـ انجام کلیه خریدهای خارجی مورد نیاز ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها بر اساس سیاست کلی وخط‌مشی دولت جمهوری اسلامی ایران
تبصره‌1 ـ وزارتین دفاع و سپاه موظفند در زمینه خریدهای خارجی زیر نظر شورای عالی دفاع هماهنگی و اقدام نموده ومی‌توانند خریدهای مورد نیاز یکدیگر را نیز انجام دهند.
تبصره‌2 ـ کلیه خریدهای خارجی اقلام دفاعی مورد نیاز دیگر وزارتخانه‌ها ، نهادها و سازمانهای کشور نیز صرفا از طریق‌وزارتین دفاع و سپاه انجام خواهد شد.
هـ ـ تهیه ، تأمین و خرید داخلی اقلام حساس ، مهم ، سنگین قیمت و اقلام مشترک مورد نیاز ارتش و وزارت دفاع ، به استثناسوخت و مواد فاسدشدنی
تبصره ـ وزارت دفاع می‌تواند تأمین بخشی از اقلام مشترک داخلی را با حفظ مسیولیت و تعیین خط‌مشی به نیروهای‌سه‌گانه تفویض نماید. موارد و چگونگی آن به موجب آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع با هماهنگی ستادمشترک تهیه و به تصویب هیات‌وزیران می‌رسد.
و ـ تهیه لوایح مورد نیاز ارتش با هماهنگی ستادمشترک و لوایح مورد نیاز وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته و پی‌گیری جهت‌سیر مراحل قانونی ، ابلاغ قوانین و مصوبات هیات‌وزیران به ارتش و نظارت بر اجرای قوانین و مقررات
ز ـ دفاع از حقوق ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها در مراجع قضایی
ح ـ بررسی و تحصیل بودجه و اعتبارات ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها و نظارت در انجام هزینه‌ها وبررسی و تأیید بیلان حساب بودجه آنها.
ط ـ تهیه و تأمین زمین مورد نیاز و احداث تأسیسات ساختمانی ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها درچهارچوب ضوابط و سیاست‌های وزارتین مسکن و شهرسازی و برنامه‌وبودجه
تبصره ـ وزارت دفاع می‌تواند احداث برخی تأسیسات ساختمانی نیروها را با حفظ مسیولیت و نظارت به نیروهای مربوط‌محول نماید.
ی ـ اداره امور املاک ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها از نظر حقوقی و قانونی
ک ـ تأمین خدمات درمانی پرسنل وزارت دفاع ، ارتش و نیروهای انتظامی سازمان‌های وابسته به آنها ، بازنشستگان ،وظیفه‌گیران ، مستمری بگیران و عایله تحت تکفل آنان
ل ـ تأمین خدمات تعاونی افراد مذکور در بند فوق و عایله تحت تکفل آنان
م ـ انجام امور بیمه ، بازنشستگی ، وظیفه و مستمری پرسنل ارتش و وزارت‌دفاع و سازمانهای وابسته به آنها.
ن ـ تهیه و تأمین نقشه‌های نظامی و خدمات جغرافیایی مورد نیاز نیروهای نظامی و انتظامی
س ـ پشتیبانی فنی ، آموزشی و تعمیراتی سازمانهای خدمات کامپیوتری نیروهای نظامی و انتظامی
ماده 9 ـ ستادمشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران ستاد فرماندهی کل در ارتش بوده و فرماندهی کل را در اداره امور ارتش‌یاری می‌نماید وظایف آن به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ مشاورت فرماندهی کل نسبت به اعمال فرماندهی در ارتش
ب ـ تهیه و توسعه تدابیر کلی نظامی (استراتژیک و تهیه طرح‌های مربوط مبتنی بر فرمان‌های فرماندهی کل با توجه به‌قوانین ، تهدیدات و امکانات کشور.
ج ـ تهیه و تقدیم اطلاعات مورد نیاز جهت اخذ تصمیم ، به فرماندهی کل
د ـ دریافت فرمان‌ها و تدابیر فرماندهی کل و ابلاغ آنها به نیروهای سه گانه و نظارت بر اجرای فرمان‌های صادره
هـ ـ تهیه طرح‌ها و دستور العملها بر مبنای فرمانها و تدابیر دریافت شده و ابلاغ آنها به نیروهای سه‌گانه و نظارت بر اجرا.
و ـ نظارت بر حفظ توان رزمی ارتش
ز ـ تهیه طرح سازمان و تجهیزات ارتش با توجه به تهدیدات ، مقدورات ، تدابیر دفاعی و اصول سیاست خارجی کشور باهمکاری نیروهای سه‌گانه و وزارت دفاع و تأیید شورای عالی دفاع جهت تصویب فرماندهی کل
ح ـ برآورد نهایی نیازمندی‌های لجستیکی ارتش
ط ـ بررسی و هماهنگ نمودن بودجه‌های پیشنهادی نیروها و ارسال بودجه پیشنهادی ارتش به وزارت دفاع
ی ـ همکاری با وزارت دفاع در زمینه تهیه لوایح مورد نیاز ارتش
ک ـ نظارت و کنترل کلیه فعالیت‌های بیمارستان‌های ارتش
ماده 10 ـ مأموریت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ پاسداری از قلمرو زمینی کشور جمهوری اسلامی ایران در برابر هرگونه تجاوز نظامی خارجی
ب ـ دفع و انهدام نیروهای متجاوز.
ج ـ سازماندهی ، تجهیز ، آموزش و گسترش یگان‌های زمینی و آماده کردن آنان جهت اجرای مأموریتهای محوله
د ـ تهیه طرح نیازمندی‌های لجستیکی و اقدام در جهت تهیه و خرید اقلام و خدماتی که به عهده نیروی‌زمینی بوده و اقلام‌مشترک داخلی که به آن واگذار می‌گردد.
هـ ـ انجام پژوهش و تحقیقات لازم در کلیه زمینه‌ها در جهت نیل به خودکفایی
و ـ تأمین دفاع هوایی کلیه یگان‌ها ، تأسیسات و نقاط حساس مربوطه در حد برد سلاح ضد هوایی سازمانی خود با هماهنگی‌و کنترل کلی عملیاتی نیروی هوایی
ز ـ تأمین و حفاظت تأسیسات و پادگان‌های مربوط
ح ـ تأمین نیازهای پزشکی پرسنل نیروی زمینی و اداره بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های مربوط
ماده 11 ـ مأموریت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است
الف ـ پاسداری از قلمرو قضایی کشور.
ب ـ حمله به هدف‌های نظامی و تأسیسات حیاتی دشمن بنا به دستور.
ج ـ پشتیبانی هوایی از نیروهای نظامی و انتظامی
د ـ تأمین پدافند هوایی کشور ، هماهنگی ، هدایت و کنترل کلی عملیات پدافند هوایی سایر نیروها و سازمان‌هایی که در زمینه‌پدافند هوایی مسیولیت‌هایی به عهده دارند.
هـ ـ جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی از عوامل تهدید کننده و ارایه خدمات لازم
و ـ سازماندهی ، تجهیز ، آموزش و گسترش یگان‌های هوایی جهت اجرای مأموریت‌های محوله
ز ـ تهیه طرح نیازمندی‌های لجستیکی و اقدام در جهت تهیه و خرید اقلام و خدماتی که به عهده نیروی هوایی بوده و اقلام‌مشترک داخلی که به آن واگذار می‌گردد.
ح ـ انجام پژوهش و تحقیقات لازم در کلیه زمینه‌ها در جهت نیل به خودکفایی
ط ـ تأمین و حفاظت تأسیسات و پادگان‌های مربوط
ی ـ تأمین نیازمندی‌های پزشکی پرسنل نیروی هوایی و اداره بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های مربوط
ماده 12 ـ مأموریت نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ پاسداری از آب‌های سرزمینی ، فلات قاره و مناطق انحصاری ـ اقتصادی و جزایر کشور در برابر هر گونه تجاوز نظامی‌خارجی
ب ـ حضور مستمر ، کنترل و تأمین امنیت خطوط مواصلات دریایی خودی و جلوگیری از استفاده غیر مجاز بیگانگان از مناطق‌دریایی مذکور در بند فوق.
ج ـ دفع و سرکوبی هرگونه تجاوز نظامی به حاکمیت ، حقوق و منافع کشور در مناطق مذکور در بند الف و انهدام تأسیسات‌دریایی دشمن بنا به دستور.
د ـ کنترل تردد کشتی‌ها در خلیج‌فارس و دریای‌عمان و بازرسی کشتی‌های مشکوک در واقع لزوم بنا به دستور.
هـ ـ سازماندهی ، تجهیز و آموزش یگانهای دریایی جهت اجرای مأموریت‌های محوله
و ـ تهیه طرح نیازمندی‌های لجستیکی و اقدام در جهت تهیه و خرید اقلام و خدماتی که به عهده نیروی‌دریایی بوده و اقلام‌مشترک داخلی که به آن واگذار می‌گردد.
ز ـ انجام پژوهش و تحقیقات لازم در کلیه زمینه‌ها جهت نیل به خودکفایی
ح ـ تأمین دفاع هوایی کلیه یگان‌ها ، تأسیسات و نقاط حساس مربوط ، جزایر و تأسیسات دریایی در حد برد سلاح ضد هوایی‌سازمانی خود با هماهنگی و کنترل کلی عملیاتی نیروی هوایی
ط ـ تأمین و حفاظت تأسیسات و پادگان‌های مربوط
ی ـ تأمین نیازهای پزشکی پرسنل نیروی دریایی و اداره بیمارستانها و درمانگاههای مربوط
ماده 13 ـ مأموریتهای مذکور در بندهای الف ، مواد 10 و 11 و 12 و قسمت اول بند د ماده 11 و قسمت آخر بند ج ماده 12این قانون چنانچه در زمینه پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران باشد ، مأموریت اصلی برعهده ارتش جمهوری اسلامی ایران بوده و نیروهای سه گانه سپاه پاسداران با نیروهای سه‌گانه ارتش همکاری خواهندنمود.لکن چنانچه مأموریتهای مزبور در زمینه نگهبانی از انقلاب اسلامی ایران و دستاوردهای آن باشد ، مأموریت اصلی برعهده سپاه پاسداران بوده و نیروهای سه‌گانه ارتش با نیروهای سه‌گانه سپاه همکاری خواهند نمود.
مصادیق این ماده و نحوه و میزان همکاری ارتش و سپاه پاسداران در هر مورد را شورای عالی دفاع تعیین می‌نماید.
ماده 14 ـ سازمان عقیدتی سیاسی سازمانی است با سلسله مراتب مستقل و متمرکز که مأموریت و وظایف زیر را بر عهده‌دارد:
1 ـ مأموریت
رشد و گسترش فرهنگ و ارزشهای اسلامی در ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها بر اساس معیارها و ضوابط‌اسلامی و تدابیر و رهنمودها و دستورالعملهای مقام رهبری
2 ـ وظایف
الف ـ آموزش عقیدتی و سیاسی پرسنل جهت رشد مذهبی و سیاسی آنان
ب ـ انجام فعالیتهای تبلیغی برای پرسنل از قبیل انتشار جزوات و نشریات ، تشکیل کتابخانه‌ها و نمایشگاه‌ها و تولیدبرنامه‌های رادیو تلویزیونی ارتش و اداره مساجد و سایر اماکن مذهبی مربوط
ج ـ ارایه خط‌مشی‌های مکتبی به مبادی ذیربط در جهت انطباق سازماندهی‌ها ، مقررات ، آیین نامه‌ها و دستورالعملها با ضوابط‌و معیارهای اسلامی
د ـ نظارت بر حفظ و عمل به موازین اسلامی در تمامی زمینه‌ها و اعلام موارد خلاف به مسیولین جهت رفع آنها و گزارش به‌فرماندهی کل در صورت لزوم
هـ ـ بررسی و ارزیابی پرسنل از لحاظ شایستگی مکتبی جهت انتصابات ، ترفیعات و مأموریتهای خارج از کشور.
و ـ انجام کلیه وظایف روابط عمومی ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها.
تبصره ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها موظفند پشتیبانیهای لجستیکی و پرسنلی موردنیاز سازمان عقیدتی‌سیاسی را در چهارچوب جداول سازمان مربوط که به تصویب فرماندهی کل می‌رسد ، در اختیار قرار دهند.
ماده 15 ـ مسیولین عقیدتی سیاسی کلیه یگانها و سازمان‌ها از روحانیونی که حداقل دوره سطح را به پایان رسانده و از بینش‌سیاسی و اجتماعی کافی برخوردار باشند و در هیچ یک از تشکلهای سیاسی عضویت و فعالیت نداشته باشند ، تعیین‌می‌گردند.
ماده 16 ـ سازمان حفاظت اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران سازمانی است با سلسله مراتب مستقل و متمرکز که باهماهنگی وزارت اطلاعات مأموریت و وظایف زیر را انجام می‌دهد:
1 ـ مأموریت
پیشگیری ، کشف ، شناسایی و خنثی کردن فعالیتهای براندازی ، جاسوسی ، خرابکاری ، موارد ایجاد نارضایتی ، نفوذ جریانات‌سیاسی و ایجاد اختلال در انجام مأموریت به منظور حفظ و صیانت ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها از طریق‌حفاظت پرسنل ، اطلاعات ، اسناد ، مدارک ، اماکن ، تأسیسات ، وسایل و تجهیزات و امنیت ارتباطات با رعایت اصل 156 قانون‌اساسی
2 ـ وظایف
الف ـ کسب و جمع آوری اخبار و تولید ، تجزیه و تحلیل و طبقه بندی اطلاعات مورد نیاز ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای‌وابسته به آنها.
ب ـ کشف و خنثی نمودن توطیه‌ها و فعالیتهای براندازی ، جاسوسی و خرابکاری
ج ـ تهیه طرحها و دستورالعملهای حفاظتی در زمینه حفاظت اخبار ، اطلاعات ، اسناد ، مدارک ، تأسیسات ، اماکن ، تجهیزات وپرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها و نظارت بر اجرای آنها.
د ـ آموزش و ارشاد پرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها در زمینه‌های حفاظتی و آموزش تخصصی پرسنل‌سازمان حفاظت اطلاعات
هـ ـ گزارش اطلاعات و اخبار امنیتی غیر نظامی واصله به وزارت اطلاعات
و ـ کشف و شناسایی فعالیتهای سیاسی پرسنل و نفوذ جریانات و تشکلهای سیاسی در ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای‌وابسته به آنها.
ز ـ کشف و شناسایی موارد کم‌کاری و کارشکنی و تخلف در انجام مأموریت و گزارش آن به مسیولین مربوط
ح ـ مطلع نمودن فرماندهان از مواردی که برای انجام مأموریت‌شان ضروری بوده و در صلاحیت آنان است
ط ـ بررسی صلاحیت امنیتی پرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها.
ی ـ انجام کلیه امور مربوط به صدور پروانه حمل سلاح شکاری و کمری و مهمات مربوط در سطح ارتش و وزارت دفاع وسازمانهای وابسته به آنها.
ک ـ طرح‌ریزی و انجام عملیات فنی حفاظت اطلاعاتی و کنترل ارتباطات در سطح ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته‌به آنها.
تبصره 1 ـ رییس سازمان حفاظت اطلاعات از بین افراد مورد تأیید مقام رهبری با حکم رییس ستاد مشترک منصوب‌می‌گردد و مستقیما تحت امر مقام رهبری انجام وظیفه می‌نماید و عزل وی نیز با تأیید مقام رهبری و حکم رییس ستاد مشترک‌انجام می‌شود.
تبصره 2 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها موظفند پشتیبانیهای پرسنلی و لجستیکی موردنیاز را درچهارچوب جداول سازمان مربوط که به تصویب فرماندهی کل می‌رسد ، در اختیار قرار دهند.
تبصره 3 ـ رییس سازمان حفاظت اطلاعات موظف است در موارد براندازی و نیز خرابکاریهای مهم ، دادستان کل کشور وفرمانده کل سپاه پاسداران را سریعا در جریان قرار دهد.
تبصره 4 ـ سازمان حفاظت اطلاعات موظف است موارد انحرافات عقیدتی ، سیاسی و اخلاقی پرسنل را که در جریان‌مأموریتهای خود مطلع می‌گردد ، به سازمان عقیدتی سیاسی منعکس نماید.
ماده 17 ـ شورای عالی دفاع به عنوان مشاور عالی نظامی مقام رهبری ، دارای وظایف زیر می‌باشد:
الف ـ پیشنهاد اعلان جنگ و صلح به فرماندهی کل
ب ـ پیشنهاد اعلان بسیج همگانی به فرماندهی کل
ج ـ پیشنهاد تعیین فرماندهان نیروهای سه‌گانه ارتش به فرماندهی کل
د ـ تعیین سیستم تسلیحاتی کشور و سیاستهای کلی ساخت و خریدهای تسلیحاتی و نظارت عالیه بر آنها و ایجاد هماهنگیهای‌لازم بین وزارتین دفاع و سپاه در خریدهای خارجی و صنایع نظامی
هـ ـ تعیین موارد و نحوه همکاری و ایجاد هماهنگیهای لازم بین ارتش و سپاه پاسداران و نیروهای انتظامی در امور نظامی
و ـ ایجاد هماهنگی بین نیروهای مسلح و دولت و نظارت عالیه بر آن
ز ـ هدایت و هماهنگ نمودن امور پژوهش و تحقیقات صنعتی نظامی وزارتین دفاع و سپاه و ارتش و سپاه و سازمانهای وابسته‌به آنها با مراکز تحقیقاتی و پژوهشی کشور.

فصل دوم ـ شرایط عمومی استخدام و طبقه بندی

بخش اول ـ تعاریف ( ماده 18 تا 28 )

ماده 18 ـ استخدام در ارتش عبارت است از پذیرفته شدن شخص برای انجام خدمت موظف در یکی از مشاغل پیش‌بینی‌شده در این قانون
ماده 19 ـ مشاغل ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها از نظر پرسنلی که در آن مشاغل منصوب می‌گردند به سه‌گروه تقسیم می‌شوند:
1 ـ شغل نظامی که
عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان برای نظامیان پیش‌بینی می‌شود.
2 ـ شغل کارمندی که
عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان برای کارمندان پیش‌بینی می‌شود.
3 ـ شغل مشترک که
عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان با این عنوان تعیین شده و منحصر به نظامیان یاکارمندان نبوده و قابل تخصیص به هر دو می‌باشد.
تبصره 1 ـ مشاغل فرماندهی در ارتش از مشاغل نظامی می‌باشد.
تبصره 2 ـ غیر از مشاغل فرماندهی مدیریت کلیه رده‌ها در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها از مشاغل‌مشترک می‌باشند.
تبصره 3 ـ در مشاغل مشترک شرایط احراز شغل باید به نحوی تعیین گردد که شایسته‌ترین پرسنل اعم از نظامی و کارمندمنصوب گردند. صرف نظامی یا کارمند بودن موجب ارشدیت پرسنل بر یکدیگر نخواهد بود.
ماده 20 ـ رسته عبارت از مجموع رشته‌های شغلی است که از نظر تخصص یا نوع کار یا نوع آموزش وابستگی و ارتباط‌نزدیک داشته باشند.
ماده 21 ـ پرسنل ارتش کسانی هستند که برابر شرایط و مقررات مندرج در این قانون و یا قانون خدمت وظیفه عمومی به‌خدمت پذیرفته می‌شوند و عبارتند از:
الف ـ کادر ثابت
ب ـ وظیفه
ج ـ پیمانی
ماده 22 ـ کادر ثابت به پرسنلی اطلاق می‌گردد که برای انجام خدمت مستمر در ارتش استخدام می‌شوند و عبارتند از:
1 ـ نظامیان
2 ـ کارمندان
3 ـ محصلین
ماده 23 ـ نظامیان پرسنلی هستند که پس از طی آموزش لازم به یکی از درجات پیش‌بینی شده در این قانون نایل و از لباس وعلایم نظامی استفاده می‌نمایند.
ماده 24 ـ کارمندان پرسنلی هستند که بر اساس مدارک تحصیلی و یا مهارت تجربی و تخصصی استخدام شده و بدون‌استفاده از درجات ، علایم و لباس نظامی به یکی از رتبه‌های پیش‌بینی شده در این قانون نایل می‌شوند.
ماده 25 ـ محصلین پرسنلی هستند که به منظور خدمت در کادر ثابت استخدام و قبل از انتصاب در یکی از مشاغل مندرج دراین قانون در یک از مؤسسات آموزشی به هزینه ارتش و یا وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها مشغول تحصیل‌می‌باشند.
ماده 26 ـ پرسنل وظیفه کسانی هستند که مطابق قانون خدمت وظیفه عمومی در یکی از دوره‌های ضرورت ، احتیاط یا ذخیره‌مشغول خدمت می‌باشند.
ماده 27 ـ پرسنل پیمانی به کسانی اطلاق می‌گردد که خدمت پیمانی را به صورت نظامی یا کارمند برابر مقررات مندرج در این‌قانون انجام می‌دهند.
ماده 28 ـ پرسنل خرید خدمت به کسانی اطلاق می‌گردد که طبق مقررات مربوط خدمت مشخصی را برابر قرارداد معینی انجام می‌دهند

بخش دوم ـ شرایط عمومی استخدام ( ماده 29 تا 39 )

ماده 29 ـ شرایط عمومی استخدام در کادر ثابت و پیمانی به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ متدین بودن به دین اسلام
ب ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران
ج ـ ایمان به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و آمادگی فداکاری در راه تحقق اهداف آن
د ـ عدم محکومیت ناشی از اقدام علیه انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران
هـ ـ عدم محکومیت به محرومیت از خدمات دولتی
و ـ عدم سابقه عضویت یا وابستگی به احزاب و گروه‌های سیاسی غیر قانونی و یا الحادی
ز ـ عدم عضویت یا وابستگی به احزاب و گروه‌های سیاسی
ح ـ داشتن شرایط تحصیلی و یا تخصصی لازم برای خدمت مورد نظر.
ط ـ داشتن حداقل 16 و حداکثر 40 سال سن
ی ـ عدم معروفیت به فساد اخلاق و عدم اعتیاد به مواد مخدر.
ک ـ داشتن سلامت روانی و جسمی متناسب با خدمت مورد نظر.
تبصره 1 ـ ادامه خدمت یا اعاده به خدمت پرسنل منوط به داشتن صلاحیت‌های فوق به استثنای بندهای ح و ط می‌باشد.
تبصره 2 ـ اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی که تا تاریخ تصویب این قانون استخدام شده‌اند از نظر ادامه‌خدمت از بند الف مستثنی می‌باشند.
تبصره 3 ـ در ستاد مشترک ، وزارت دفاع و نیروهای سه‌گانه هیات‌هایی مرکب از بالاترین مسیولین عقیدتی و سیاسی وحفاظت اطلاعات و پرسنلی هر یک از سازمان‌های فوق برای گزینش پرسنل جهت استخدام تشکیل می‌گردد. هیات مرکزی‌گزینش مرکب از رییس ستاد مشترک ، وزیر دفاع ، مسیول سازمان عقیدتی سیاسی و مسیول سازمان حفاظت اطلاعات‌تشکیل و بر کار هیات‌های فوق نظارت می‌نماید.
ماده 30 ـ استخدام پرسنل نظامی برای خدمت در کادر ثابت منحصرا بر اساس یکی از مقاطع تحصیلی پایان دوره‌های‌راهنمایی ، دبیرستان ، فوق دیپلم ، لیسانس ، فوق لیسانس ، دکترا و بالاتر انجام می‌گیرد.
ماده 31 ـ کارمندان به دو صورت زیر استخدام می‌شوند:
الف ـ بر اساس مدارک تحصیلی در یکی از مقاطع پایان دوره‌های ابتدایی ، راهنمایی ، دبیرستان ، فوق دیپلم ، لیسانس ،فوقلیسانس ، دکترا و بالاتر.
ب ـ بر اساس تخصص و مهارت عملی با حداقل سواد خواندن و نوشتن و حداکثر پایان دوره دبیرستان
ماده 32 ـ ارتش می‌تواند فقط برای مشاغل درمانی و بهداشتی زنان را استخدام نماید. نقل و انتقالات زنان باید حتیالامکان‌تابع شرایط خدمتی همسران آنان باشد.
ماده 33 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها می‌توانند به منظور تأمین نیاز سازمانی خود داوطلبینی را که حداقل‌دارای مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی می‌باشند با اخذ تعهد 5 سال خدمت نظامی و یا 6 سال خدمت کارمندی به صورت‌پیمانی استخدام نمایند. تمدید مدت و تجدید قرارداد مجاز نمی‌باشد.
تبصره 1 ـ خدمت پرسنل پیمانی به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقی می‌گردد و در صورتی که قبل از خاتمه تعهد به‌هر علت از خدمت مستعفی یا بر کنار گردند برابر قانون خدمت وظیفه عمومی با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 2 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها می‌توانند پرسنلی را که در حال انجام خدمت دوره ضرورت‌می‌باشند به صورت پیمانی استخدام نمایند.
ماده 34 ـ به منظور جلوگیری از تورم پرسنلی در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها ، در جداول سازمانی‌مشاغل باید به نحوی پیش‌بینی گردد که حتیالامکان از پرسنل وظیفه و پیمانی استفاده شود.
ماده 35 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها می‌توانند در صورت نیاز از پرسنل وظیفه در حین خدمت دوره‌ضرورت و همچنین پرسنل پیمانی در طول مدت قرارداد با دارا بودن شرایط لازم برای کادر ثابت استخدام نمایند و این قبیل‌داوطلبان در شرایط مساوی از اولویت برخوردارند. آموزش ، درجه یا رتبه و ترفیعات آنان تابع مقررات مندرج در این قانون‌خواهد بود.
ماده 36 ـ سابقه خدمت وظیفه و پیمانی کادر ثابت از نظر پایه حقوقی و سنوات بازنشستگی احتساب می‌گردد.
ماده 37 ـ خرید خدمت اشخاص بنا به ضرورت و برای مدت محدود ، بنا به تشخیص سازمان‌های استخدام کننده ، به موجب‌آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع با هماهنگی ستاد مشترک و نیروهای سه‌گانه تهیه و به تصویب هیات وزیران‌می‌رسد.
ماده 38 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها می‌توانند به منظور تأمین استاد و تکمیل اعضای هیات علمی ومؤسسات آموزشی خود پرسنل مورد نیاز را بر اساس مقررات استخدامی هیات علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالیاستخدام و به مشاغل آموزشی منصوب نمایند.
تبصره ـ استخدام مربی برای آموزش‌های پایین‌تر از سطوح دانشگاهی و همچنین پرداخت حق‌التدریس به اساتید و مربیان‌در کلیه سطوح تابع آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع و با همکاری ستاد مشترک و سازمان عقیدتی سیاسی تهیه وبه تصویب هیات وزیران می‌رسد.
ماده 39 ـ استخدام اشخاص برای کادر ثابت بدون نیاز سازمانی و همچنین استخدام و یا تغییر وضع پرسنل جز به یکی ازصور مذکور در این قانون مطلقا ممنوع است

بخش سوم ـ طبقه بندی ( ماده 40 تا 43 )

ماده 40 ـ مشاغل نظامی ارتش به تناسب احتیاج نیروها و سازمان‌ها از رسته‌های مختلف تشکیل می‌گردد. انواع رسته وعلایم رسته‌ای هر یک از آنها و همچنین علایم درجات و شکل لباس پرسنل نظامی به موجب دستورالعملهایی خواهد بود که‌به وسیله ستاد مشترک تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع خواهد رسید.
ماده 41 ـ وزارت دفاع موظف است با هماهنگی ستاد مشترک مشاغل مختص کارمندان موضوع بند ب ماده 31 این قانون رااز نظر پیچیدگی به سه گروه 1 ،2 ،3 و میزان مهارت در انجام مشاغل هر یک از سه گروه را به سه رده (1) ، (2) و (3)طبقه‌بندی نماید. کمیسیون ارزیابی مهارت فنی که حسب مورد در وزارت دفاع ، ستاد مشترک یا هر یک از نیروهای سه گانه‌تشکیل می‌گردد و در بدو استخدام تخصص و مهارت فنی این قبیل کارمندان را مورد ارزیابی قرار داده ، گروه و رده آنان راتعیین می‌نماید.
ماده 42 ـ وزارت دفاع و ستاد مشترک با هماهنگی نیروها مکلفند حداکثر ظرف مدت یک سال در چهارچوب این قانون کلیه‌مشاغل ارتش را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و شرح وظایف و شرایط احراز هر شغل را تعیین و در انتصاب وترفیعات ملاک عمل قرار دهند.
تبصره ـ به‌کارگیری پرسنل در مشاغل غیرمرتبط با تخصص آنان ممنوع است
ماده 43 ـ پرسنل وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آن نیز تابع مقررات این قانون می‌باشند.

فصل سوم ـ آموزش و ترفیعات

بخش اول ـ آموزش ( ماده 44 تا 62 )

ماده 44 ـ مراکز و دوره‌های آموزشی نظامیان کادر ثابت به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ آموزشگاه نظامی
ب ـ دوره تخصصی
ج ـ دوره سرپرستی
د ـ دانشکده علوم نظامی
هـ ـ دوره مقدماتی رسته‌ای
و ـ دوره عالی رسته‌ای
ز ـ دوره آموزش نظامی
ح ـ دانشکده فرماندهی و ستاد.
ط ـ دانشگاه علوم استراتژیک
تبصره ـ نیروها و سازمان‌ها می‌توانند در صورت لزوم با هماهنگی ستاد مشترک علاوه بر آموزش‌های فوق دوره‌های‌عرضی آموزشی تخصصی را برای پرسنل تشکیل دهند.
ماده 45 ـ آموزشگاه نظامی
آموزشگاه‌های نظامی به منظور آموزش نظامی و تخصصی اولیه به کسانی که با مدرک پایان دوره راهنمایی استخدام می‌شوندتشکیل می‌شود و دوره آموزشی آن حداقل یک سال خواهد بود هر نیرو با سازمان متناسب با نیاز خود نسبت به تشکیل آنهادر یگان‌ها و مناطق مختلف اقدام و اساسنامه مربوط را تدوین و مواد آموزشی را معین خواهند نمود به‌نحوی که‌فارغ‌التحصیلان آن به خوبی از عهده مشاغل گروهبان دومی ، گروهبان یکمی و استوار دومی برایند. دوره‌های آموزش نظامی‌و تخصصی اولیه این آموزشگاه‌ها ممکن است به صورت مجزا در مراکز آموزشی مختلف ارتش اجرا شود.
ماده 46 ـ دوره‌های تخصصی برای تکمیل رسته و تخصص پرسنل بین درجات استوار دومی و استوار یکمی به مدت حداقل‌6 ماه تشکیل می‌گردد. نیروها و سازمان‌ها مکلفند نسبت به تشکیل این دوره‌ها طوری اقدام نمایند که کلیه پرسنل بعد ازدرجه استوار دومی بتوانند به موقع این دوره را طی نمایند. اساسنامه و برنامه‌های آموزشی باید طوری تنظیم گردد که‌فارغ‌التحصیلان آن بتوانند از عهده مشاغل درجات استوار یکمی تا ستوان یکمی برایند. نیل این پرسنل به درجات استواریکمی و ستوان سومی منوط به موفقیت در طی این دوره می‌باشد.
ماده 47 ـ دوره سرپرستی
دوره‌های سرپرستی برای کلیه پرسنلی که با مدرک پایین‌تر از دیپلم استخدام شده و به درجه ستوان سومی نایل گردیده‌اند برحسب نیاز در تمام یگان‌ها و سازمان‌ها به مدت حداقل 3 ماه تشکیل می‌گردد. نیل این پرسنل به درجات ستوان دومی وستوان یکمی منوط به موفقیت در طی این دوره می‌باشد.
ماده 48 ـ نیروها و سازمان‌ها می‌توانند دوره سرپرستی و دوره تخصصی را به صورت متوالی در یک مرحله اجرا نمایند وهمچنین می‌توانند بخشی از این دوره را به صورت آموزش حین خدمت انجام دهند.
ماده 49 ـ دانشکده علوم نظامی
هریک از نیروهای سه‌گانه متناسب با نیاز خود اقدام به تشکیل دانشکده‌های علوم نظامی می‌نمایند. حداقل مدت آموزش‌این دانشکده‌ها هفت ترم تحصیلی در دو دوره به شرح زیر می‌باشد:
دوره اول ـ این دوره حداقل شامل 3 ترم تحصیلی می‌باشد که برای آموزش به کسانی که با مدرک پایان دوره دبیرستان از طریق‌مسابقه ورودی استخدام می‌شوند تشکیل می‌گردد.
دوره دوم ـ این دوره حداقل شامل چهار ترم تحصیلی می‌باشد که برای آموزش به کسانی که با انجام ارزیابی و مسابقه ورودیاز بین داوطلبان فارغ‌التحصیل دوره اول پذیرفته شده‌اند تشکیل می‌گردد. این قبیل داوطلبان بلافاصله پس از اتمام دوره اول‌فقط یکبار حق شرکت در ارزیابی و مسابقه ورودی دوره دوم را دارند.
تبصره 1 ـ نیروها می‌توانند برحسب نیاز دوره اول را در مناطق مختلف تشکیل دهند.
تبصره 2 ـ پرسنلی که با مدرک پایین‌تر از دیپلم استخدام شده و موفق به اخذ مدرک پایان دوره دبیرستان شده‌اند در فواصل‌درجات گروهبان یکمی تا استوار یکمی و نیز کارمندانی که مدرک پایان دبیرستان داشته حداکثر 25 سال سن داشته باشندمی‌توانند در مسابقه ورودی دوره اول شرکت نمایند و در شرایط مساوی حق‌تقدم با پرسنل شاغل است
تبصره 3 ـ اساسنامه مربوط و مواد آموزشی باید طوری تنظیم گردد که با طی دوره‌های آموزشی بعدی ، فارغ‌التحصیلان‌دوره اول از عهده مشاغل ستوان سومی تا سرهنگی برآمده و فارغ التحصیلان دوره دوم آمادگی انجام وظیفه در مشاغل کلیه‌درجات از ستوان دومی به بالا را داشته باشند.
تبصره 4 ـ نیروها می‌توانند برای دوره‌های خلبانی و رسته‌های دریایی و سایر موارد ضروری دو دوره را به صورت پیوسته باحداقل هفت ترم تحصیلی اجرا نمایند.
تبصره 5 ـ در صورت ضرورت و فوریت ، نیروها می‌توانند بر حسب نیاز از دارندگان مدارک فوقدیپلم مورد نیاز برای‌شرکت در مسابقه ورودی دوره دوم ثبت‌نام نمایند.
تبصره 6 ـ پذیرفته‌شدگان در دوره دوم بدون استفاده از درجه نظامی به تحصیل ادامه خواهند داد.
ماده 50 ـ دوره مقدماتی رسته‌ای
دوره‌های مقدماتی رسته‌ای برحسب نیاز ، به‌منظور آموزش مقدماتی برای رسته‌های مورد احتیاج به فارغ‌التحصیلان‌دوره‌های اول و دوم دانشکده‌های علوم نظامی و قبل از اعزام به یگان‌ها به مدت حداقل 6 ماه در نیروها تشکیل می‌گردد.
ماده 51 ـ دوره عالی رسته‌ای
دوره‌های عالی رسته‌ای در درجات ستوان یکمی و سروانی به مدت حداقل شش ماه برای تمامی پرسنل فارغ‌التحصیل‌دوره‌های مقدماتی رسته‌ای و پرسنلی که در سطح فارغ‌التحصیلان این دوره شناخته شوند ، و از آموزش قبلی آنان حداقل‌چهار سال گذشته باشد متناسب با رسته‌های آنان تشکیل می‌گردد. نیل به درجه سرگردی برای این قبیل پرسنل منوط به طیاین دوره می‌باشد.
ماده 52 ـ دوره آموزش نظامی
دوره‌های آموزش نظامی برای کسانی که از بین فارغ‌التحصیلان مؤسسات و مدارس آموزش عالی و دانشگاه‌ها با مدارک‌تحصیلی فوقدیپلم و بالاتر به منظور خدمت در رسته‌های موردنیاز به صورت نظامی در کادر ثابت استخدام می‌شوند به‌مدت حداقل 3 ماه قبل از نیل به درجه تشکیل می‌گردد.
تبصره ـ هزینه‌های تحصیلات بالاتر از دیپلم این قبیل پرسنل بر اساس آیین نامه مربوط محاسبه و به آنان پرداخت می‌گردد.
ماده 53 ـ دانشکده فرماندهی و ستاد.
این دانشکده برای آموزش به فارغ‌التحصیلان دوره دوم دانشکده‌های نظامی که دوره عالی را طی کرده‌اند و یا در سطح‌فارغ‌التحصیلان این دوره شناخته شده‌اند و دارندگان مدارک لیسانس و بالاتر موردنیاز ، که حداقل 3 سال از آموزش قبلی آنهاگذشته است ، در درجات سرگردی و سرهنگ دومی ، و همچنین کارمندان دارای مدارک لیسانس و بالاتر موردنیاز ارتش‌تشکیل می‌شود و دوره آن حداقل 9 ماه خواهد بود پرسنل واجد شرایط 3 بار حق شرکت در ارزیابی و مسابقه ورودی این‌دانشکده را دارند. اساسنامه مربوط و مواد آموزشی بایستی طوری تنظیم گردد که فارغ‌التحصیلان آن توانایی طراحی ،فرماندهی و مدیریت رده‌های بالای ارتش را داشته باشند. فارغ‌التحصیلان دانشکده فرماندهی و ستاد از یک سال ارشدیت‌برخوردار می‌گردند.
ماده 54 ـ دانشگاه علوم استراتژیک
دوره این دانشگاه برای آموزش ، مطالعه و تحقیق در زمینه سیاست کلی نظامی و خط‌مشی کشور در امور دفاعی به مدت یک‌سال خواهد بود. فارغ‌التحصیلان دانشکده فرماندهی و ستاد و دارندگان مدارک فوقلیسانس و دکترای موردنیاز ارتش دردرجات سرهنگی و سرتیپ دومی و همچنین کارمندان که دارای مدرک تحصیلی فوقلیسانس و بالاتر می‌باشند ، سه بار حق‌شرکت در ارزیابی و مسابقه ورودی این دانشگاه را دارند.
مقامات مملکتی که نظامی نبوده ولی به‌نحوی از انحا در مسایل دفاعی مسیولیت‌هایی دارند و همچنین فرماندهان و مدیران‌رده بالای سپاه پاسداران و نیروهای انتظامی با معرفی شورای عالی دفاع می‌توانند این دانشگاه را طی نمایند.
ستاد مشترک مکلف است نسبت به تشکیل این دانشگاه اقدام و اساسنامه و مواد آموزشی آن را تهیه و به تصویب شورای‌عالی دفاع برساند.
ماده 55 ـ طول هر یک از دوره‌ها و مراکز آموزشی در هر نیرو و سازمان با توجه به حداقل تعیین شده در این قانون بر اساس‌محتوای آموزشی موردنیاز در اساسنامه‌های مربوط که به وسیله نیروها و سازمان‌ها زیر نظر ستاد مشترک تهیه و به تصویب‌شورای عالی دفاع می‌رسد تعیین می‌گردد.
ماده 56 ـ پرسنلی که به هر یک از مراکز و دوره‌های آموزشی پیش‌بینی شده در این قانون اعزام می‌شوند باید امکان و فرصت‌ادامه خدمت و بازدهی متناسب با مدت و کیفیت و اهمیت دوره آموزشی ، حداقل دو برابر مدت‌تحصیل پس از اتمام آن راداشته باشند. این مدت در اساسنامه‌های آموزشی معین می‌گردد.
ماده 57 ـ کلیه کارمندان اعم از کادر ثابت و پیمانی در بدو خدمت باید یک دوره یک‌ماهه آموزش مقدماتی نظامی و آشنایی باقوانین و مقررات و آیین نامه‌ها و وضعیت خدمتی خود در ارتش را طی نمایند.
ماده 58 ـ آموزش‌های ارتش باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی و اجرا گردد که نیاز سازمان مربوط را به بهترین نحو مرتفع نموده ،ارتش را به سمت خودکفایی سوق دهد و در زمان صلح نیز پرسنل از عهده انجام وظایف مقرر در اصل 147 قانون اساسی‌برایند.
ماده 59 ـ پرسنل پیمانی که به صورت نظامی خدمت خواهند کرد و همچنین پرسنل وظیفه در بدو خدمت ، دوره‌هایاموزشی مقدماتی نظامی و تخصصی مربوط را طی خواهند نمود. ستاد مشترک موظف است در جهت بهره‌گیری هرچه بهتراز پرسنل پیمانی و وظیفه ، برنامه آموزشی هر یک از دوره‌های مزبور را با همکاری نیروها تهیه و به تصویب شورای عالی‌دفاع برساند.
ماده 60 ـ هر یک از دوره‌های آموزشی که بین دو یا چند نیرو سازمان مشترک باشد. حتیالمقدور به وسیله یکی از نیروها وسازمان‌ها دایر و پرسنل سایر نیروها و سازمان‌ها نیز در آن آموزش خواهند دید.
ماده 61 ـ در زمان جنگ در صورت ضرورت ممکن است زمان اجرای آموزش‌های مذکور در این قانون با حفظ سطح کیفیاموزش به پیشنهاد نیروها و سازمان‌ها با هماهنگی ستاد مشترک و تصویب شورای عالی دفاع تقلیل یابد.
ماده 62 ـ ارتش موظف است با همکاری نهضت سوادآموزی برای پرسنل وظیفه امکانات سوادآموزی را فراهم آورد.

بخش دوم ـ ترفیعات ( ماده 63 تا 87 )

ماده 63 ـ ترفیع عبارت است از نیل به درجه یا رتبه بالاتر برابر مقررات این قانون
تبصره ـ ترفیعات و روش اجرای آن به موجب آیین نامه ای خواهد بود که به وسیله ستاد مشترک تهیه می‌گردد و اجرای آن‌منوط به تصویب فرماندهی کل می‌باشد.
ماده 64 ـ ترتیب درجات پرسنل نظامی زمینی و هوایی و درجات معادل آن در نیروی دریایی به شرح زیر است
1 ـ سرباز ناوی
2 ـ سرباز دوم ناوی دوم
3 ـ سرباز یکم ناوی یکم
4 ـ سرجوخه سرناوی
5 ـ گروهبان سوم مهناوی سوم
6 ـ گروهبان دوم مهناوی دوم
7 ـ گروهبان یکم مهناوی یکم
8 ـ استوار دوم ناو استوار دوم
9 ـ استوار یکم ناو استوار یکم
10 ـ ستوان سوم ناوبان سوم
11 ـ ستوان دوم ناوبان دوم
12 ـ ستوان یکم ناوبان یکم
13 ـ سروان ناو سروان
14 ـ سرگرد ناخدا سوم
15 ـ سرهنگ دوم ناخدا دوم
16 ـ سرهنگ ناخدا یکم
17 ـ سرتیپ دوم دریادار دوم
18 ـ سرتیپ دریادار
19 ـ سرلشگر دریابان
20 ـ سپهبد دریا سالار
تبصره ـ در کلیه مواردی که در این قانون عناوین درجات پرسنل نیروی زمینی و هوایی ذکر شده است در مورد پرسنل نیروی‌دریایی عناوین درجات معادل آن مورد نظر می‌باشد.
ماده 65 ـ فارغ‌التحصیلان آموزشگاه نظامی به درجه گروهبان دومی نایل و حداقل مدت توقف آنان در تمامی درجات تادرجه ستوان سومی چهار سال و از آن به بعد 5 سال خواهد بود.
تبصره ـ پرسنلی که مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان داشته باشند پس از ارایه مدرک دیپلم متوسطه مدت توقف دردرجات ستوان سومی به بعد برای آنان حداقل چهار سال خواهد بود.
ماده 66 ـ فارغ‌التحصیلان دوره اول دانشکده علوم نظامی به درجه ستوان سومی نایل می‌شوند و حداقل مدت توقف آنها درتمامی درجات بعدی چهار سال خواهد بود که در نهایت به درجه سرهنگی خواهند رسید.
تبصره ـ در موارد استثنایی به تشخیص شورای عالی دفاع و در صورت تصویب فرماندهی کل درجه سرتیپ دومی به‌صورت درجه تشویقی به این پرسنل اعطا می‌گردد.
ماده 67 ـ فارغ‌التحصیلان دوره دوم دانشکده علوم نظامی به درجه ستوان دومی نایل و حداقل مدت توقف آنها در تمامی‌درجات تا درجه سرتیپ دومی چهار سال خواهد بود.
تبصره ـ در مورد کسانی که به درجه سرتیپ دومی نایل شده‌اند و دانشکده فرماندهی و ستاد را طی نموده یا مدارک‌تحصیلی فوقلیسانس و بالاتر موردنیاز و قابل‌قبول ارتش را دارند ، ارتقا به درجات سرتیپی ، سرلشگری و سپهبدی بر حسب‌نیاز با پیشنهاد شورای عالی دفاع منوط به تصویب فرماندهی کل خواهد بود.
ماده 68 ـ چنانچه در اساسنامه طول هریک از دوره‌ها و مراکز آموزشی بدو خدمت بر اساس نیاز نیرو یا سازمان مربوط بیش‌از حداقل زمان تعیین شده برای دوره‌های مشابه در سطح ارتش تعیین شود پرسنل تحت آموزش پس از گذشت حداقل زمان ،از حقوق و دیگر امتیازات درجه‌ای که پس از طی دوره بدان نایل خواهند شد برخوردار می‌گردند. استفاده از درجه موکول به‌اتمام دوره آموزشی می‌باشد.
ماده 69 ـ وضعیت ترفیعات پرسنل نظامی فارغ‌التحصیل مدارس و مؤسسات آموزش عالی و دانشگاه‌ها پس از استخدام وطی دوره آموزش نظامی ، حسب مورد به قرار زیر خواهد بود.
الف ـ دارندگان مدارک فوقدیپلم به درجه ستوان سومی نایل می‌شوند و ترفیعات بعدی آنان تابع مقررات ماده 66 این قانون‌خواهد بود.
ب ـ دارندگان مدارک لیسانس به درجه ستوان دومی نایل می‌شوند و ترفیعات بعدی آنان تابع مقررات ماده 67 این قانون‌خواهد بود.
ج ـ دارندگان مدارک بالاتر در ازا هر سال تحصیل بالاتر از لیسانس یا معادل آن از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک‌لیسانس و در ازا هر چهار سال ارشدیت از یک درجه بالاتر برخوردار می‌گردند و ترفیعات بعدی آنان تابع مقررات ماده 67این قانون خواهد بود.
ماده 70 ـ با پرسنلی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارایه مدارک تحصیلی فوقدیپلم و بالاتر مورد نیاز و قابل قبول ارتش‌شوند به ترتیب زیر رفتار می‌شود:
الف ـ چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی درجه آنان پایین‌تر از درجات ورودی مدرک ارایه شده باشد ، به درجات ورودی‌مدرک جدید برابر مقررات ماده 69 این قانون نایل می‌شوند.
ب ـ چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی درجه آنان بالاتر از درجات ورودی مدرک ارایه شده باشد ، صرفا ترفیعات بعدیانان بر اساس مدرک تحصیلی جدید تابع مقررات ماده 69 این قانون خواهد بود.
ماده 71 ـ پرسنل پیمانی پس از طی دوره آموزشی لازم به درجات یا رتبه‌های زیر نایل می‌گردند:
الف ـ دارندگان مدرک پایان دوره ابتدایی به درجه گروهبان سومی یا رتبه 2.
ب ـ دارندگان مدرک پایان دوره راهنمایی به درجه گروهبان دومی یا رتبه 5.
ج ـ دارندگان مدرک پایان دوره دبیرستان به درجه گروهبان یکمی یا رتبه 7.
د ـ دارندگان مدرک فوقدیپلم به درجه ستوان سومی یا رتبه 10.
هـ ـ دارندگان مدرک لیسانس به درجه ستوان دومی یا رتبه 11.
و ـ دارندگان مدارک بالاتر در ازا هر سال تحصیلی بالاتر از لیسانس از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک لیسانس ودر ازا هر چهار سال ارشدیت از یک درجه یا رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ پرسنل پیمانی که برابر مقررات این قانون در کادر ثابت استخدام می‌شوند چنانچه آموزش‌های موردنیاز کادر ثابت‌را طی نکرده باشند می‌بایست آن را طی نموده و چنانچه درجه آنان پس از آموزش‌های مزبور برابر درجات پیمانی آنان باشد ،مدت خدمت پیمانی در آن درجه جز سابقه ترفیع منظور خواهد شد.
ماده 72 ـ پرسنل وظیفه از نظر نیل به درجات تابع مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی می‌باشند.
ماده 73 ـ اولین رتبه کارمندان موضوع بند ( الف ) ماده 31 این قانون در بدو استخدام با مدرک پنجم ابتدایی ( 2 ) ، با مدرک پایان‌دوره راهنمایی ( 5 ) با مدرک پایان دوره دبیرستان ( 9 ) و با مدارک تحصیلی بالاتر از دیپلم به ازا هر دو سال تحصیل بالاتر ازدیپلم یک رتبه بالاتر از ( 9 ) می‌باشد.
تبصره 1 ـ درصورتی که تعداد سنوات تحصیلی بالاتر از دیپلم ، فرد باشد به ازا آخرین سال تحصیلی از دو سال ارشدیت‌برخوردار می‌گردند.
تبصره 2 ـ کارمندان موضوع این ماده که در طول خدمت مدرک تحصیلی بالاتر از مدرک ارایه شده در بدو استخدام که موردنیاز سازمان باشد ارایه نمایند چنانچه در زمان ارایه مدرک جدید رتبه خدمتی آنان پایین‌تر از رتبه ورودی مدرک ارایه شده‌باشد رتبه آنان به رتبه ورودی مدرک جدید تغییریافته و از مزایای مقرره مربوط به آن ، در طول خدمت استفاده خواهند نمود.چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی رتبه آنان بالاتر از رتبه ورودی مدرک ارایه شده باشد صرفا ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید انجام خواهد شد.
ماده 74 ـ اولین رتبه کارمندان موضوع بند ( ب ) ماده 31 این قانون که با مهارتی در یکی از رده‌های یک تا سه برای مشاغلیاستخدام می‌شوند که از نظر پیچیدگی و سختی در یکی از گروه‌های یک تا سه قرار دارند به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ رده 1 گروه 1. رتبه (1).
ب ـ رده 2 گروه 1 و رده 1 گروه 2. رتبه (3).
ج ـ رده 3 گروه 1 و رده 2 گروه 2 و رده 1 گروه 3. رتبه (5).
د ـ رده 3 گروه 2 و رده 2 گروه 3. رتبه (7).
هـ ـ رده 3 گروه 3. رتبه (9).
تبصره 1 ـ کارمندان موضوع بند ( الف ) این ماده در صورت داشتن مدرک پایان دوره ابتدایی از یک سال ارشدیت و کلیه‌کارمندان موضوع این ماده در صورت داشتن مدرک پایان دوره راهنمایی از چهار سال ارشدیت و به شرط داشتن مدرک پایان‌دوره دبیرستان از 6 سال ارشدیت برخوردار می‌گردند. و در صورتی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارایه این مدارک‌گردند و از مدت خدمت آنها حداقل پنج سال باقی مانده باشد از تاریخ ارایه مدرک از ارشدیت مربوط برخوردار خواهند شد.
تبصره 2 ـ کارمندان موضوع این ماده درصورتی که در طول خدمت موفق شوند در شغلی که در گروه بالاتری قرار دارد ، به‌تأیید کمیسیون ماده 41 این قانون با یکی از رده‌های سه‌گانه مهارت انجام وظیفه نمایند ، در صورت نیاز سازمان به گروه شغلی‌مزبور انتقال یافته و چنانچه رتبه ورودی رده مهارت و گروه شغلی جدید ، بالاتر از رتبه آنان در زمان انتصاب در شغل جدیدباشد از زمان انتصاب رتبه آنان به رتبه ورودی مزبور تغییر یافته و از مزایای مقرره مربوط به آن در طول خدمت استفاده‌خواهند نمود.
ماده 75 ـ تعداد رتبه‌ها برای کارمندان موضوع مواد 73 و 74 این قانون 20 رتبه بوده و کارمندان مزبور در صورت شایستگی وکارایی هر چهار سال یک رتبه ارتقا خواهند یافت
ماده 76 ـ کارمندانی که دوره‌های طولی آموزشی را در ارتش یا وزارت دفاع طی نمایند به ازا هر سال آموزش از دو سال‌ارشدیت و هر دو سال آموزش از یک رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
ماده 77 ـ ستاد مشترک و وزارت دفاع موظفند همه ساله نیازمندی‌های تخصصی و تحصیلی ارتش و وزارت دفاع را اعلام‌نمایند تا پرسنل بتوانند در صورت تمایل در رشته‌های مزبور تحصیل کنند.
ماده 78 ـ ترفیع پرسنل با رعایت مقررات این قانون منوط به تصویب مقامات زیر خواهد بود:
الف ـ نظامیان تا درجه ستوان دومی و کلیه کارمندان در نیروهای فرمانده نیروی مربوط ـ در وزارت دفاع و ستاد مشترک ،وزیر دفاع و رییس ستاد مشترک
ب ـ از درجه ستوان یکمی به بالا ، فرماندهی کل
ماده 79 ـ وضعیت پرسنل در کلیه مراحل خدمت از نظر مکتبی به وسیله سازمان عقیدتی سیاسی ، از نظر امنیتی به وسیله‌سازمان حفاظت اطلاعات و از نظر کارایی توسط کمیسیون ارزیابی مورد بررسی قرار می‌گیرد تا در ترفیعات و انتصابات‌ملاک عمل واقع شود.
تبصره ـ وزارت دفاع و ستاد مشترک در زمینه ارزیابی کارایی ، سازمان عقیدتی سیاسی در زمینه صلاحیت مکتبی و سازمان‌حفاظت اطلاعات در زمینه صلاحیت امنیتی آیین نامه اجرایی مأموریت محوله در این ماده را تهیه و به تصویب شورای عالی‌دفاع می‌رسانند.
ماده 80 ـ برای ترفیع ، پرسنل علاوه بر حایز بودن کلیه شرایط مقرر در این قانون و ضوابط مربوط بایستی قبلا یا همزمان باترفیع در شغل سازمانی بالاتر منصوب شده باشند.
تبصره 1 ـ وزارت دفاع و ستاد مشترک با هماهنگی نیروهای سه‌گانه مکلفند حتیالامکان پیش‌بینی‌های لازم را در زمینه‌هایاستخدام ، آموزش و گردش مشاغل سازمانی به نحوی انجام دهند که پرسنل به علت نداشتن محل سازمانی از نیل به ترفیع‌محروم نگردند.
تبصره 2 ـ وضعیت ترفیعاتی پرسنل منتسب و همچنین مأمورین به مناطق جنگی مطابق دستورالعملی می‌باشد که از طریق‌ستاد مشترک با هماهنگی نیروها و به تصویب شورای عالی دفاع خواهد رسید.
تبصره 3 ـ ایجاد یا بالا بردن محل سازمانی به منظور ترفیع پرسنل ممنوع است
ماده 81 ـ ستاد مشترک با هماهنگی نیروهای سه‌گانه مکلفند حداکثر ظرف مدت یک سال پس از تصویب این قانون محل‌های‌سازمانی ارتش را مورد بررسی قرار داده و ضرورت نظامی یا کارمندی یا مشترک بودن شغل را تعیین و درجات و رتبه‌های‌متناسب برای هر محل سازمانی را در نظر بگیرند. وزارت دفاع نیز مکلف است نسبت به این تجدیدنظر در مورد محل‌های‌سازمانی خود با هماهنگی سازمان امور اداری و استخدامی اقدام نماید.
ماده 82 ـ تعداد و ترکیب نیروی انسانی ارتش و همچنین نسبت درجه‌ها و رتبه‌های آنان بر مبنای خط‌مشی ، استراتژی وتهدیدات ، برابر جداول سازمان و تجهیزات مصوب و به نسبتی که به وسیله ستاد مشترک تعیین و پس از تأیید شورای عالی‌دفاع به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید مشخص می‌گردد.
ماده 83 ـ کلیه پرسنل برای نیل به درجه یا رتبه بالاتر باید مدت توقف مقرر در درجه یا رتبه مربوط را برابر ضوابط و مقررات‌این قانون طی نمایند و جز در مورد پرسنل منتسب ، حداقل نصف آن در آخرین درجه در رتبه در شغل سازمانی باشند.
ماده 84 ـ دادن ارشدیت به پرسنلی که از خود رشادت ، فداکاری ، تلاش ، ابتکار و خلاقیت فوقالعاده و ارزنده نشان می‌دهندتابع شرایط عمومی ترفیعات نبوده و با پیشنهاد فرماندهان یا مسیولان مربوط و تصویب مقامات مصرحه در ماده 78 این‌قانون خواهد بود.
ماده 85 ـ در موارد استثنایی به منظور تأمین نیازمندی‌های سازمان و حفظ تعادل در سلسله مراتب در مشاغل حساس ممکن‌است نظامیان با پیشنهاد فرمانده مربوط و تصویب فرماندهی‌کل حداکثر دو درجه موقت ترفیع یابند.
تبصره 1 ـ پرسنلی که به درجه موقت نایل می‌شوند در تمام مدتی که حق استفاده از درجه مزبور را دارند حقوق همان درجه‌را دریافت خواهند داشت
تبصره 2 ـ ترفیع این قبیل پرسنل از لحاظ درجه ثابت تابع مقررات این قانون بوده و نیل به درجه ثابت بالاتر پس از طی‌حداقل مدت توقف امکان‌پذیر است
تبصره 3 ـ در صورت رفع نیاز سازمانی یا مشاهده عدم کارایی و شایستگی درجه موقت سلب می‌گردد.
تبصره 4 ـ در صورتی‌که مشمولین این ماده در حین استفاده از درجه موقت بازنشسته یا معلول و یا فوت شدند عنوان ومزایای درجه موقت از آنان سلب و مأخذ احتساب حقوق بازنشستگی یا وظیفه و یا مستمری بر مبنای حقوق درجه ثابت‌خواهد بود مگر در مورد پرسنل شهید و جانباز که درجه موقت آنان مبنای احتساب حقوق مستمری و وظیفه خواهد بود.
ماده 86 ـ وضع ترفیع پرسنلی که تحت تعقیب قانونی قرار می‌گیرند به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ در صورتی‌که در مراجع قضایی تحت پیگرد قانونی قرار گیرند و با قرار صادره از مراجع ذیصلاح بازداشت شوند ازتاریخ بازداشت ترفیع معلق می‌گردد مشروط بر اینکه تاریخ بازداشت قبل از تاریخ استحقاق ترفیع باشد.
ب ـ در صورتی که پرونده منتهی به صدور رای قطعی برایت یا قرار منع پیگرد و یا موقوفی تعقیب گردد ، ترفیع پرسنل ازتاریخ استحقاق از این لحاظ بلامانع است
ج ـ در صورت محکومیت ، مدتی که بر اثر اجرای کیفر عملا از خدمت منفک شده‌اند ، به حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه‌اضافه خواهد شد.
د ـ محکومیت‌ها به میزانی که مشمول عفو ، آزادی مشروط ، تعلیق مجازات ، تأخیر اجرای حکم و حبس یا خدمت قرارگرفته‌اند اثری در ترفیع ندارند.
ماده 87 ـ مدت توقف در درجه یا رتبه برای پرسنلی که به تنزیل موقت درجه یا رتبه تنبیه می‌شوند بلافاصله پس از انقضای‌مدت تنبیه ، همان قدمتی خواهد بود که در درجه یا رتبه قبل از تنبیه داشته‌اند.

فصل چهارم ـ وضعیت پرسنل از لحاظ خدمت ( ماده 88 تا 100

ماده 88 ـ وضعیت پرسنل مشمول این قانون از لحاظ خدمت حسب مورد به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ خدمت آزمایشی
ب ـ خدمت آموزشی
ج ـ حاضر به خدمت
د ـ مأمور.
هـ ـ مأمور به خدمت
و ـ مرخصی
ز ـ غایب
ح ـ فراری
ط ـ بازداشت
ی ـ منتظر خدمت
ک ـ بدون کار.
ل ـ منتسب
ماده 89 ـ ( خدمت آزمایشی ) وضع خدمتی کارمندانی است که برابر مقررات مربوط به خدمت پذیرفته شده و به منظورارزیابی شایستگی‌های لازم به مدت 6 ماه تا دو سال مرحله آزمایشی را می‌گذرانند.
ماده 90 ـ ( خدمت آموزشی ) وضع خدمتی پرسنلی است که بدون داشتن شغل سازمانی در یکی از مؤسسات یا مراکزآموزشی به هزینه ارتش یا وزارت دفاع و یا سازمان‌های وابسته به آنها آموزش می‌بینند.
تبصره ـ جز درمورد آموزش‌های بدو استخدام چنانچه دوره آموزش کمتر از شش ماه باشد پرسنل با حفظ محل سازمانی به‌صورت‌مأمور دوره را طی خواهند نمود و در صورتی که دوره آموزش بیشتر از 6 ماه باشد پرسنل در دوران آموزش منتسب‌خواهند شد.
ماده 91 ـ ( حاضر به خدمت ) وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط در یکی از مشاغل سازمانی منصوب و عملا در آن‌شغل انجام وظیفه می‌نمایند.
ماده 92 ـ ( مأمور ) وضعیت پرسنلی است که برای مدتی کمتر از یک سال در یکی از مشاغل سازمان غیر از شغل سازمانی‌خود و یا در شغلی که در سازمان محلی برای آن پیش‌بینی نشده است گمارده شوند و یا به سایر نیروها و سازمان‌ها برای‌مدت مزبور اعزام گردند.
تبصره 1 ـ در مورد مشاغلی که در جداول سازمان محلی برای آن پیش‌بینی نشده است نیرو یا سازمان مربوط موظف است‌حداکثر ظرف مدت یک سال تکلیف آن را از لحاظ حذف شغل و یا درج آن در جداول سازمان مشخص نماید.
تبصره 2 ـمأمور شدن و انتقال پرسنل به نیرو یا سازمان دیگر با هماهنگی دو نیرو یا سازمان مربوط و تصویب ستاد مشترک‌انجام خواهد شد.
تبصره 3 ـ نیروها و سازمان‌ها مکلفند پرسنل مازاد بر نیاز خود را به ستاد مشترک معرفی نمایند تا به انتقال یامأمور نمودن‌آنان به سایر نیروها و سازمان‌ها امکان بهره‌برداری هر چه بیشتر از پرسنل و تأمین نیازهای سازمانی فراهم گردد.
ماده 93 ـ ( مأمور به خدمت ) وضعیت پرسنلی است که به سایر وزارتخانه‌ها یا نهادها یا سازمانهای دولتی یا وابسته به دولت‌مأمور می‌گردند.
تبصره ـمأمور به خدمت شدن پرسنل منوط به تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون و درج مراتب در فرمان‌همگانی می‌باشد.
ماده 94 ـ ( مرخصی ) وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط در حال استفاده از مرخصی‌های زیر می‌باشند:
الف ـ مرخصی استحقاقی پرسنل اعم از کادر ثابت ، وظیفه و پیمانی حق استفاده از یک ماه مرخصی سالانه را با استفاده ازحقوق و مزایای مربوط دارا می‌باشند. مدت مرخصی در مناطق بد آب‌وهوا 45 روز خواهد بود.
تبصره ـ پرسنل در دوره‌های آموزشی می‌توانند طبق مقررات مندرج در اساسنامه آموزشگاه‌های مربوط از مرخصی‌تحصیلی استفاده نمایند.
ب ـ مرخصی استعلاجی پرسنلی که به علت بیماری قادر به خدمت نمی‌باشند با تجویز پزشک مسیول علاوه بر مرخصیاستحقاقی حداکثر تا 4 ماه می‌توانند از این مرخصی استفاده نمایند. پرسنل زن از نظر مرخصی دوران بارداری مشمول قانون‌استخدام کشوری می‌باشند.
ج ـ مرخصی اضطراری پرسنلی که استحقاق مرخصی سالانه را نداشته لکن اضطرارا نیاز به مرخصی دارند می‌توانند ازمرخصی‌های استحقاقی سال‌های بعد استفاده نمایند.
د ـ مرخصی بدون حقوق. پرسنل در شرایط خاص و ضروری می‌توانند حداکثر جمعا سه سال در طول خدمت از مرخصی‌بدون حقوق استفاده نمایند. این مدت از لحاظ حقوق و ترفیعات و بازنشستگی جز سنوات خدمتی محسوب نمی‌گردد.
هـ ـ مرخصی تشویقی به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی ممکن است حداکثر تا 30 روز در طول سال به پرسنل مرخصی‌تشویقی داده شود.
و ـ مرخصی مأموریت پرسنلی که به منظور انجام مأموریت‌های محوله از طرف ارتش حداقل به مدت سه ماه به خارج ازمحل خدمت و سکونت خود اعزام شوند ، می‌توانند علاوه بر مرخصی استحقاقی به ازای هر یک ماه حداکثر از پنج روزمرخصی مأموریت استفاده کنند.
تبصره 1 ـ ترتیب استفاده از مرخصی‌های مذکور ، تعیین مناطق بد آب‌وهوا موضوع بند الف این ماده و حدود و اختیارات‌فرماندهان ورؤسا در دادن مرخصی‌ها به موجب آیین نامه ای است که به وسیله ستاد مشترک با هماهنگی وزارت دفاع ونیروهای سه‌گانه و سازمان امور اداری و استخدامی تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع خواهد رسید.
تبصره 2 ـ در شرایط جنگی و بسیج همگانی و در مواقعی که ضرورت ایجاب می‌نماید ، اعطا مرخصی و مدت آن تابع‌شرایط عمومی این ماده نبوده و در آیین نامه ای که به وسیله ستاد مشترک تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسدمشخص خواهد شد.
ماده 95 ـ ( غایب ) وضع پرسنلی است که بدون رعایت مقررات در محل خدمت حاضر نشوند.
ماده 96 ـ ( فراری ) وضع پرسنلی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از 15 روز و در زمان جنگ از 5 روز تجاوز نماید.حقوق و مزایای این قبیل پرسنل از تاریخ غیبت قطع می‌گردد و پرسنل فراری پس از معرفی یا دستگیری بلافاصله شروع به‌خدمت نموده و به اتهام فرار آنان برابر مقررات کیفری مربوط رسیدگی می‌شود. وضعیت خدمتی پرسنل کادر ثابت که مرتکب فرار از خدمت شده‌اند به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ در صورت صدور رای برایت یا قرار موقوفی تعقیب یا قرار منع پیگرد ، ایام غیبت و فرار به انتساب تبدیل خواهد شد.
ب ـ در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد ، ایام غیبت و فرار جز خدمت محسوب نمی‌گردد.
ج ـ در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت باشد از تاریخ قطعیت رای اخراج خواهند شد.
تبصره ـ هرگاه مدت فرار پرسنل کادر ثابت بالغ بر 6 ماده گردد از زمان آغاز غیبت اخراج می‌گردند و پس از آن برابر مقررات‌کیفری مربوط محاکمه شده و فقط در صورت صدور رای برایت یا قرار موقوفی تعقیب یا منع پیگرد ، حکم اخراج نیز کان لم یکن خواهد شد. در صورتی که محاکمه غیابی انجام گردد پرسنل می‌توانند پس از حضور به حکم صادره اعتراض نموده ودر صورت رای برایت یا قرار موقوفی تعقیب یا منع پیگرد در رسیدگی مجدد ، حکم اخراج آنان نیز کان لم‌یکن می‌گردد.
ماده 97 ـ ( بازداشت ) وضع پرسنلی است که به موجب قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی تا صدور حکم قطعی درتوقیف به‌سر برده و یا برابر مقررات انضباطی در بازداشتگاه یا محل خدمتی تحت نظر باشند.
ماده 98 ـ ( منتظر خدمت ) وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوط به علت ارتکاب تخلفات انضباطی به طور موقت از کاربر کنار شده باشند.
تبصره ـ مدت انتظار خدمت جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد. کسور بازنشستگی این مدت براساس آخرین حقوق قبل از انتظار خدمت به صندوق بازنشستگی واریز می‌گردد.
ماده 99 ـ ( بدون کار ) وضع پرسنلی است که به یکی از علل زیر موقتا از کار بر کنار گردند:
الف ـ به موجب قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی بازداشت شوند.
ب ـ برابر احکام صادره از دادگاه‌های صالح زندانی شوند.
ج ـ به علت عدم پرداخت محکوم‌به یا بدهی منجر به صدور اجراییه زندانی شوند.
د ـ به علت ارتکاب تخلفات انضباطی بدون کار شوند.
هـ ـ در صورتی که محکوم به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت در محل معین شوند.
تبصره 1 ـ چنانچه در محل اقامت پرسنل مشمول بند ه پادگان و یا سازمان نظامی وجود داشته باشد ارتش در صورت نیازمی‌تواند آنان را به جای بدون‌کاری در آن محل حاضر به خدمت نماید.
تبصره 2 ـ مدت بدون کاری جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد.
کسور بازنشستگی این مدت بر اساس آخرین حقوق قبل از بدون کاری به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد.
تبصره 3 ـ محکومیت‌ها به میزانی که مشمول عفو ، آزادی مشروط ، تعلیق اجرای مجازات ، تأخیر اجرای حکم یا حبس یاخدمت قرار گیرند باعث بدون کاری نخواهد شد.
ماده 100 ـ ( منتسب ) وضعیت پرسنلی است که در یک از حالت‌های زیر از یگان خدمتی خود منفک گردیده و در اختیارآجودانی نیرو یا سازمان مربوط یا آجودانی ستاد مشترک قرار می‌گیرند و کلیه عملیات پرسنلی آنان در مدت انتساب بر عهده آجودانی های مزبور می‌باشند. مدت انتساب جز مدت خدمت برای ترفیع منظور می‌گردد به استثنای پرسنل مفقود الاثر که‌موکول به تعیین تکلیف آنان است
الف ـ پرسنلی که به واسطه حذف یا انحلال محل سازمانی موقتا بدون شغل شوند که در این صورت نیرو یا سازمان مربوط‌موظفند حداکثر تا سه ماه وضعیت شغلی این قبیل پرسنل را روشن نمایند.
ب ـ پرسنلی که به دست دشمنان خارجی اسیر گردیده یا توسط ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان به‌گروگان گرفته شده باشند ، برای تمام مدت اسارت یا در گروگان بودن و حداکثر تا شش ماه پس از آزادی نیرو یا سازمان‌مربوط موظف است ظرف مدت مزبور وضعیت این قبیل پرسنل را روشن نماید.
ج ـ پرسنل مفقودالاثری که در نبرد با دشمنان خارجی یا رویارویی با ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان ناپدید شده و وضع آنان نامعلوم است تا تعیین وضعیت
د ـ پرسنلی که به لحاظ بیماری بیش از 4 ماه بستری می‌گردند ، حداکثر تا یک سال
هـ ـ مدت بدون کاری پرسنل موضوع بند الف ماده 99 این قانون در صورت صدور رای برایت ، قرار موقوفی تعقیب یا قرارمنع پیگرد.
تبصره ـ پرسنل‌مأمور ومأمور به خدمت بیش از 6 ماه و همچنین محصلینی که در طول خدمت به دوره‌های آموزشی بیش از6 ماه اعزام می‌گردند در حکم منتسب خواهند بود.

فصل پنجم ـ تکالیف انضباطی پرسنل ، تشویقات ، تنبیهات و چگونگی رسیدگی به شکایات ( ماده 101 تا 105

ماده 101 ـ پرسنل ارتش و وزارت دفاع و سازمان های وابسته به آنها از نظر امور انضباطی تابع آیین نامه ای می‌باشند که تکالیف انضباطی پرسنل ، میزان تشویقات و تنبیهات انضباطی و حدود اختیارات فرماندهان و مسئولان در زمینه اعمال آنهادر حدود مقرر در این قانون تعیین می‌نماید. آیین نامه انضباطی فوق توسط ستاد مشترک با همکاری و هماهنگی وزارت دفاع‌و نیروهای سه گانه و سازمان عقیدتی سیاسی تهیه و در صورت تصویب مقام رهبری به اجرا گذارده می‌شود.
ماده 102 ـ پرسنل به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی به شرح زیر تشویق می‌شوند:
الف ـ تشویق شفاهی
ب ـ تشویق کتبی
ج ـ تشویق در دستور قسمتی
د ـ تشویق در دستور یا سازمان
هـ ـ تشویق در فرمان همگانی ارتش
و ـ مرخصی تشویقی حداکثر به مدت 30 روز در سال
ز ـ پاداش و جوائز.
ح ـ اعطای نشان
ط ـ رفع تنبیهات
ی ـ ارشدیت
تبصره ـ اعطا درجه تشویقی از طریق ارشدیت به میزانی که منجر به نیل به درجه بالاتر گردد انجام می‌شود.
ماده 103 ـ تنبیهاتی که به علت تخلفات پرسنل اعمال می‌شود به شرح زیر است
الف ـ توبیخ شفاهی
ب ـ توبیخ کتبی
ج ـ توبیخ در دستور قسمتی
د ـ توبیخ در دستور نیرو یا سازمان
هـ ـ توبیخ در فرمان همگانی ارتش
و ـ خدمت شبانه روزی در قسمت حداکثر تا 30 روز.
ح ـ کسر حقوق حداکثر به میزان یک پنجم حداکثر به مدت 4 ماه
ط ـ انتظار خدمت حداکثر تا 6 ماه
ی ـ بدون کاری حداکثر تا 3 ماه
ک ـ محرومیت از ترفیع به مدت محدود و حداکثر دو سال در زمان صلح و چهار سال در زمان جنگ
ل ـ تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود یا دایم
م ـ معافیت از خدمت
ن ـ اخراج از خدمت
تبصره 1 ـ اعمال تنبیهات مذکور در بندهای (ز) و (ح این ماده منوط به تفویض اختیار از سوی فرماندهی کل (مقام رهبری به فرماندهان می‌باشد.
تبصره 2 ـ در صورتی که تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود اعمال شود ، پس از انقضای مدت مزبور پرسنل مورد تنبیه بادرجه یا رتبه قبل از تنبیه با همان سابقه به خدمت ادامه داده و ترفیعات بعدی آنان بر اساس درجه یا رتبه مزبور خواهد بود ودر صورتی که تنزیل درجه یا رتبه به طور دایم اعمال شود ، پرسنل مورد تنبیه پس از طی حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه تنبیهی با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل از تنزیل به درجه یا رتبه بالاتر نایل شده و ترفیعات بعدی آنان طبق‌مقررات این قانون خواهد بود.
ماده 104 ـ رسیدگی به تخلفات پرسنل که فرمانده نیروی مربوط برای آنان پیشنهاد محرومیت از ترفیع ، تنزیل درجه یا رتبه ، معافیت از خدمت و یا اخراج از خدمت می‌دهد و همچنین رسیدگی به شکایات پرسنل از رده‌های بالاتر در امور خدمتی ، درهیات‌هایی مرکب از اعضا مشروحه زیر به عمل میاید:
الف ـ معاون پرسنلی نیروی مربوط یا جانشین وی
ب ـ رییس بازرسی نیروی مربوط یا جانشین وی
ج ـ مسیول سازمان عقیدتی سیاسی نیروی مربوط یا جانشین وی
د ـ مسیول سازمان حفاظت اطلاعات نیروی مربوط یا جانشین وی
هـ ـ نماینده سازمان قضایی نیروهای مسلح
تبصره 1 ـ چنانچه پرسنل متخلف با شاکی جمعی وزارت دفاع یا ستاد مشترک باشند ، مقامات همطراز وزارت دفاع یا ستادمشترک هیات را تشکیل خواهند داد و پیشنهاد تنبیهات فوق الذکر نیز به وسیله وزیر دفاع یا رییس ستاد مشترک به هیات ارایه‌خواهد شد.
تبصره 2 ـ هیات‌های رسیدگی می‌توانند از اشخاصی که ضروری تشخیص می‌دهند به منظور اظهارنظر دعوت نمایند لیکن‌حق رای منحصر به اعضا اصلی هیات اصلی است
تبصره 3 ـ دعوت از شخص متخلف جهت استماع دفاعیات وی در جلسه رسیدگی الزامی است لکن در صورتی که دوباربدون عذر موجه در جلسه هیات حضور نیابد این حق از وی سلب می‌گردد.
تبصره 4 ـ حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه رسیدگی ، موضوع تخلف و دلایل مربوط و خلاصه پرونده و سوابق پرسنل متخلف به تمامی اعضا هیات و همچنین شخص متخلف کتبا اعلام می‌گردد.
تبصره 5 ـ شکایات پرسنل از رده‌های بالاتر تنها در صورتی قابل طرح در این هیات خواهد بود که قبلا توسط پرسنل مزبوربه فرمانده یک رده بالاتر به فرمانده نیروی مربوط و در مورد پرسنل وزارت دفاع و ستاد مشترک به وزیر دفاع یا رییس ستادمشترک گزارش شده باشد.
تبصره 6 ـ تصمیمات هیات با اکثریت آرا اتخاذ خواهد شد و جز در موارد معافیت یا اخراج از خدمت و شکایت ازفرماندهان نیروها و رییس ستاد مشترک و وزیر دفاع ، پس از درج در فرمان همگانی قابل اجرا می‌باشد ، در این موارد نیز درصورتی که ظرف مدت یک ماه پس از ابلاغ تصمیمات به شخص ذی نفع مورد اعتراض وی قرار نگیرد پس از درج در فرمان‌همگانی قابل اجرا است و در صورت تسلیم اعتراضیه ، موضوع در هیات مذکور در ماده 105 این قانون مورد رسیدگی قرارگرفته و رای هیات مزبور پس از درج در فرمان همگانی قابل اجرا خواهد بود. ذینفع نسبت به آرا قابل اجرا هر یک از دوهیات می‌تواند به مراجع صالحه قضایی تظلم نماید.
تبصره 7 ـ رسیدگی به تخلفات مرتبط با جنگ که برای عاملین آنها پیشنهاد تنبیهات فوق الذکر گردیده است بر عهده دادگاه‌های نظامی خواهد بود که به منظور رسیدگی به جرایم و تخلفات پرسنل ، در مناطق مورد نیاز تشکیل می‌گردد.
تبصره 8 ـ اعمال تنبیهات مذکور در این ماده به وسیله فرماندهی کل ، منوط به طی مراحل فوق الذکر نمی‌باشد.
ماده 105 ـ هیات تجدید نظر از اعضا زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ رییس ستاد مشترک
ب ـ وزیر دفاع
ج ـ فرماندهان نیروی زمینی ، هوایی ، دریایی
د ـ رییس سازمان عقیدتی سیاسی
هـ ـ رییس سازمان حفاظت اطلاعات
و ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح
تبصره 1 ـ پرسنل معترض به تصمیمات هیات رسیدگی مذکور در ماده 104 می‌بایست ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ تصمیمات هیات ، اعتراض کتبی خود را به دبیرخانه ستاد مشترک تحویل و یا با پست سفارشی ارسال نمایند.
تبصره 2 ـ چگونگی تشکیل و نحوه رسیدگی هیات‌های رسیدگی و هیات تجدیدنظر به موجب آیین نامه ای خواهد بود که به وسیله ستاد مشترک با هماهنگی وزارت دفاع و همکاری نیروهای سه‌گانه تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع برسد.

فصل ششم ـ پایان خدمت ( ماده 106 تا 129 )

ماده 106 ـ خدمت پرسنل در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها به یکی از صور زیر پایان می‌یابد:
الف ـ شهادت
ب ـ جانباز شدن
ج ـ بازنشستگی
د ـ بازخریدی
هـ ـ انتقال
و ـ معلولیت
ز ـ فوت
ح ـ استعفا.
ط ـ معافیت از خدمت
ی ـ اخراج
ماده 107 ـ پرسنل در موارد زیر شهید و یا در حکم شهید محسوب می‌شوند:
الف ـ کشته شدن یا فوت در میدان نبرد به سبب مأموریت
ب ـ کشته شدن یا فوت در هرگونه مأموریت رزمی یا جنگی و یا ویژه و در طول رفت و برگشت به سبب مأموریت
ج ـ کشته شدن یا فوت در اسارت دشمن یا ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان
د ـ کشته شدن در هرگونه حملات زمینی ، هوایی و دریایی دشمن
هـ ـ کشته شدن یا فوت در رفت و برگشت از منطقه عملیات تا محل مرخصی
و ـ کشته شدن توسط اشرار ، سارقین مسلح و قاچاقچیان به سبب مأموریت
ز ـ کشته شدن توسط ضد انقلاب و یا به سبب عملیات خرابکاری عوامل دشمن
ح ـ کشته شدن در هر گونه آموزشهای رزمی و عملیات مانوری
ط ـ کشته شدن حین آزمایش و تحقیقات در زمینه اسلحه و مهمات و وسایل جنگی و خنثی سازی مواد منفجره و محترقه به‌سبب مأموریت
ی ـ کشته شدن به سبب خدمت از طریق سو قصد اعم از اینکه در ایام خدمت یا غیر خدمت باشد.
ک ـ فوت در اثر جراحات ، صدمات و بیماری های حاصل از موارد مندرج در بندهای بالا ، مشروط بر اینکه جراحات یاصدمات مذکور علت فوت باشد.
تبصره ـ منظور از مأموریت‌های مندرج در این ماده کلیه وظایفی است که تحت همین عنوان به پرسنل اعم از انفرادی یا دسته جمعی از طرف یگان مربوط واگذار می‌شود.
ماده 108 ـ پرسنلی که یک یا چند عضو خود یا بخشی از آن را برای همیشه از دست دهند ، یا بیش از یک سال به‌منظور درمان‌بستری گردند ، و یا به علت فقدان سلامتی ، تمام یا بخشی از توان کاری خود را از دست بدهند و تا یک سال کارایی خود را به‌دست نیاورند ، چنانچه در یکی از موارد مذکور در ماده فوق این وضعیت برای آنان به وجود آمده باشد جانباز و در سایرموارد معلول شناخته می‌شوند.
جانبازان و معلولین از نظر وضعیت خدمتی مشمول یکی از بندهای زیر خواهند شد:
الف ـ پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان جزیی بوده و امکان ادامه خدمت‌بدون مشقت برای آنان وجود داشته باشد به خدمت ادامه خواهند داد.
ب ـ پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان در حدی باشد که ادامه خدمت
برای آنان توأم با مشقت باشد لکن شخصا مایل به ادامه خدمت باشند به خدمت ادامه می‌دهند و در صورت عدم تمایل‌بازنشسته می‌گردند.
ج ـ پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی ازدست‌رفته ایشان در حدی باشد که امکان خدمت را ازآنان سلب نماید و پرسنلی که بیش از یک سال بستری باشند بازنشسته می‌گردند.
تبصره 1 ـ تشخیص تطبیق وضعیت پرسنل با این ماده و بندهای آن از نظر پزشکی بر عهده کمیسیون عالی پزشکی می‌باشد.
تبصره 2 ـ پرسنلی که بر اساس این ماده بازنشسته می‌گردند چنانچه حداکثر تا 5 سال پس از بازنشستگی سلامت خود را به‌نحوی بازیابند که به تشخیص کمیسیون عالی پزشکی امکان ارجاع شغل به آنان وجود داشته باشد در صورتی که واجدصلاحیت اعاده به خدمت باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون با درجه یا رتبه قبل ازبازنشستگی به خدمت اعاده می‌گردند.
ماده 109 ـ جانبازان به تناسب آسیب‌وارده از یک ماه تا چهار سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره 1 ـ طبقه‌بندی صدمات وارده بر جانبازان و میزان ارشدیت استحقاقی طبق آیین نامه ای خواهد بود که با توجه به‌آیین نامه مشابه در بنیاد شهید توسط ستاد مشترک تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
تبصره 2 ـ تشخیص جانباز بودن پرسنل از نظر تطبیق وضعیت آنان با موارد مذکور در ماده 107 این قانون و همچنین تعیین‌میزان ارشدیت استحقاقی هر یک از جانبازان بر عهده کمیسیون مذکور در ماده 120 این قانون می‌باشد.
تبصره 3 ـ مزایای شغل جانبازان بند ب ماده فوق که به خدمت ادامه می‌دهند صرف‌نظر از مشاغلی که به آنان محول‌می‌گردد معادل مزایای شغل آنان در زمان جانباز شدن خواهد بود.
ماده 110 ـ پرسنل مشمول این قانون با داشتن 30 سال خدمت یا 60 سال سن بازنشسته می‌شوند.
تبصره 1 ـ در مواقع استثنایی و نیاز ارتش و تمایل پرسنل ، در صورت تصویب هیات مذکور در ماده 105 این قانون‌بازنشستگی به مدت محدود به تعویق خواهد افتاد.
تبصره 2 ـ پرسنل ذکوری که دارای حداقل 25 سال سابقه خدمت و پرسنل اناثی که دارای حداقل 20 سال سابقه خدمت‌باشند می‌توانند شخصا می‌توانند شخصا تقاضای بازنشستگی نماید ، قبول یا رد تقاضای آنان موکول به نظر نیرو یا سازمان‌مربوط می‌باشند و صرف تقاضای بازنشستگی رافع مسوولیتهای محوله نخواهد بود.
تبصره 3 ـ درصورتی که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل درجه یا رتبه بازنشسته شوند با درجه یا رتبه تنبیهی بازنشسته‌خواهند شد.
تبصره 4 ـ تصویب بازنشستگی با رعایت مقررات این قانون به عهده مقامات مذکور در ماده 78 این قانون خواهد بود.
ماده 111 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمانهای وابسته به آنها در موارد استثنایی می‌توانند در صورت نیاز ، پرسنل بازنشسته‌ای‌را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و سن آنها بیش از 65 سال نباشد با تمایل شخصی آنان و تصویب هیات مذکوردر ماده 105 این قانون با درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبل از بازنشستگی برای مدت محدود به خدمت اعاده نماید.
تبصره 1 ـ تقاضای بازنشستگی مجدد قبل از انقضا مدت فوق ممنوع است لیکن سازمان می‌تواند قبل از انقضای مدت‌مزبور آنان را مجددا بازنشسته نماید.
تبصره 2 ـ پرسنلی که به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده ، حقوق بازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه‌خود و مزایای شغل مربوط استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور استخدامی مانند (سایر شاغلین با آنان رفتار و مدت خدمت‌جدید این قبیل پرسنل بر سنوات خدمت قبلی اضافه و موجب تجدید نظر در حقوق بازنشستگی آنان خواهد شد.
ماده 112 ـ ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها می‌توانند از پرسنل باز نشسته مشمول این قانون و سایربازنشستگان دولت با حفظ وضعیت و حقوق بازنشستگی به طریق خرید خدمت استفاده نمایند.
تبصره ـ آیین نامه اجرایی این ماده را وزارت دفاع با هماهنگی ستاد مشترک و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه‌می‌نماید.
ماده 113 ـ نظامیان بازنشسته حق‌استفاده از لباس مخصوص نظامی را ندارند مگر در موارد خاصی که استفاده از لباس نظامیاز طرف ارتش اعلام گردد.
ماده 114 ـ پرسنل پس از انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزشی بعد از اتمام آن دوره ، در صورتی‌که حداقل 5 سال بیش از مجموع سنواتی که به هزینه ارتش تحصیل کرده‌اند سابقه خدمت داشته باشند می‌توانند تقاضای‌بازخریدی نمایند. تصویب این تقاضا با هماهنگی نیرو یا سازمان ذیربط به عهده مقامات مذکور در ماده 78 این قانون خواهدبود.
تبصره ـ در زمان جنگ و مواقع بحرانی و شرایطی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد تصویب تقاضای بازخریدی به عهده‌شورای عالی دفاع می‌باشد.
ماده 115 ـ به پرسنلی که سوابق خدمتی آنان بازخرید می‌شود به ازا هر سال خدمت قابل احتساب از نظر بازنشستگی‌مبلغی معادل یک‌برابرونیم آخرین حقوق و مزایا پرداخت خواهد شد.
تبصره ـ درصورتی‌که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل دایمی درجه یا رتبه بازخرید شوند با درجه یا رتبه تنبیهی بازخریدخواهند شد.
ماده 116 ـ ارتش می‌تواند در صورت نیاز پرسنل بازخریدشده‌ای را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و از مدت‌برکناری آنان بیش از 5 سال نگذشته باشد با تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون فقط برای یکباربا درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبلی به خدمت اعاده نماید. این قبیل پرسنل باید وجوهی راکه بابت بازخرید سوابق خدمت‌دریافت داشته‌اند مسترد دارند.
ماده 117 ـ در صورت درخواست یکی از وزارتخانه‌ها ، مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلاب اسلامی‌پرسنل با تمایل شخصی و هماهنگی نیرو یا سازمان مربوط با تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون منتقل می‌گردند.
تبصره 1 ـ در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد انتقال پرسنل با تصویب شورای عالی‌دفاع امکان‌پذیر است و در شرایط مزبور در صورت امر فرماندهی کل ، پرسنل منتقل شده به سازمان‌های دیگر ، اعاده‌می‌گردند.
تبصره 2 ـ اداره بازنشستگی و بیمه ارتش مکلف است کسور بازنشستگی و بیمه پرسنل منتقل شده (اعم از سهم دولت وپرسنل را به سازمان مربوط واریز نماید.
تبصره 3 ـ پرسنلی که از ارتش منتقل شده‌اند در صورت داشتن کارایی لازم و صلاحیت اعاده به خدمت با همان درجه یارتبه و سابقه قبل از انتقال ممکن است با تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون اعاده گردند.
ماده 118 ـ پرسنلی که به یکی از بیماری‌هایی که قانون ، شرایط ویژه‌ای برای مستخدمین مبتلا به آنها پیش‌بینی نموده است ، ازقبیل سل و سرطان ، مبتلا شوند ، از تسهیلات آن قوانین برخوردار خواهند شد.
ماده 119 ـ موارد فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن به شرح زیر است
الف ـ فوت در محل خدمت و همچنین در حال رفت‌وبرگشت یا خارج از محل خدمتی در ارتباط با امور خدمتی
ب ـ فوت در طول مأموریت غیر از موارد مذکور در ماده 107 این قانون از لحظه ابلاغ تا خاتمه مأموریت در ارتباط بامأموریت
ج ـ چنانچه پرسنل در ساعات خدمت یا به سبب امور خدمتی یا در طول مأموریت بیمار شده و یا در اثر حوادث و سوانح‌مصدوم و مجروح گردیده و بعدا" فوت شوند.
د ـ فوت در اثر بیمارهای ناشی از موقعیت یا شرایط خاص خدمتی
هـ ـ فوت در رفت و برگشت از مرخصی
تبصره ـ فوت در غیر از موارد مذکور در این ماده فوت عادی محسوب می‌گردد.
ماده 120 ـ برای تشخیص شهید ، جانباز ، فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن ، فوت عادی و همچنین تشخیص مواردمختلف معلولیت حسب مورد در وزارت دفاع ، ستاد مشترک ، نیروها و سازمان‌های مربوط کمیسیون‌هایی با عضویت اعضازیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ مسیول امور پرسنلی یا جانشین وی
ب ـ رییس بازرسی یا جانشین او.
ج ـ متصدی امور قضایی یا حقوقی
د ـ نماینده فرمانده یگان یا سازمان مربوط
هـ ـ یک نفر پزشک (رییس بهداری مربوط یا نماینده او).
و ـ مسیول عقیدتی سیاسی یا نماینده او.
ز ـ مسیول امور شهدا یا نماینده او.
ح ـ مسیول سازمان حفاظت اطلاعات یا نماینده او.
ماده 121 ـ چنانچه نظریه کمیسیون مندرج در ماده فوق ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض جانباز یا معلول یایکی از وراث شهدا یا متوفی قرار گیرد صدور رای نهایی بر عهده کمیسیون تجدیدنظر که از مقامات زیر تشکیل می‌گرددمی‌باشد:
الف ـ رییس اداره یکم ستاد مشترک یا جانشین او.
ب ـ رییس اداره بهداری ستاد مشترک یا جانشین او.
ج ـ معاون اداری وزارت دفاع یا جانشین او
د ـ رییس اداره بازنشستگی و بیمه ارتش یا جانشین او.
هـ ـ معاون پرسنلی نیروی مربوط یا جانشین او.
و ـ مسیول سازمان عقیدتی سیاسی ارتش یا نماینده او.
ز ـ مسیول سازمان حفاظت اطلاعات ارتش یا جانشین او.
ماده 122 ـ آیین نامه اجرایی مواد 107 و 119 و 120 و 121 این قانون توسط وزارت دفاع با هماهنگی ستاد مشترک و نیروهاتهیه می‌گردد.
ماده 123 ـ استعفا پرسنل در صورت تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده 78 این قانون حسب مورد تابع یکیاز بندهای زیر می‌باشد:
الف ـ محصلین در مدت طی دوره آموزشی بدو خدمت در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها و یا به هزینه آنهایا بلافاصله پس از پایان آموزش با پرداخت دو برابر هزینه‌های تحصیلی مستعفی می‌گردند.
ب ـ پرسنلی که علاوه بر سنوات آموزشی مدتی خدمت نموده‌اند به میزان یک دوم مدت مزبور از پرداخت هزینه سنوات‌آموزشی معاف می‌باشند. در مورد آخرین دوره آموزشی سنوات خدمتی پس از آن ملاک محاسبه خواهد بود.
ج ـ پرسنلی که ارتش و وزارت دفاع یا سازمان‌های وابسته به آنها برای تحصیل آنان هزینه‌ای پرداخت نکرده است پس ازخدمت به میزان مدت حداقلی که برای تقاضای استعفا در قرارداد استخدامی تعیین گردیده مستعفی می‌گردند.
تبصره ـ در محاسبه مبلغی که برای تحصیل پرسنل صرف شده است کمک هزینه تحصیلی ، حقوق و مزایای پرداختی به آنان‌در مدت تحصیل ، هزینه‌های جاری تحصیلی در مراکز آموزشی ، وجوهی که بابت شهریه به مؤسسه‌های آموزشی پرداخت‌شده است ، فوقالعاده مأموریت آموزشی در داخل یا خارج از کشور و هزینه نوشت‌افزار و تهیه مدارک تحصیلی ، خوراک وپوشاک منظور می‌گردد.
ماده 124 ـ تصویب استعفا در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد ، در اختیار شورای‌عالی دفاع می‌باشد.
ماده 125 ـ پرسنل مستعفی در صورت نیاز یکی از نیروها و یا سازمان‌ها با تقاضای شخصی و داشتن صلاحیت اعاده به‌خدمت در صورتی که مدت برکناری آنان بیش از 5 سال با تصویب مقامات ماده 78 این قانون با حفظ درجه یا رتبه و قدمت‌خدمت قبل از استعفا ممکن است فقط برای یکبار به خدمت اعاده شوند. این پرسنل باید وجوهی را که در زمان استعفادریافت داشته‌اند مسترد نمایند و متقابلا وجوهی را که پرداخت نموده‌اند به آنان بازگردانده می‌شود.
ماده 126 ـ پرسنلی که تا 4 سال پس از حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه صلاحیت نیل به ترفیع را به دست نیاورند وهمچنین پرسنلی که فاقد توانایی لازم برای انجام وظایف متناسب با درجه یا رتبه و تخصص مربوط باشند و نیز پرسنلی که‌ادامه خدمت آنها به مصلحت ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها نبوده و درحد اخراج نباشند با تشخیص‌هیات‌های رسیدگی موضوع ماده 104 این قانون از خدمت معاف گردیده و با درج در فرمان همگانی با آنان به ترتیب زیررفتار می‌شود:
چنانچه حداقل 20 سال سابقه خدمت داشته باشند در ردیف بازنشستگان منظور خواهند شد و درغیر اینصورت سوابق‌خدمتی آنان بر اساس مقررات این قانون بازخرید می‌گردد.
ماده 127 ـ ارتش می‌تواند در موارد حذف و یا تعدیل سازمان ، پرسنل مربوط را مشروط بر اینکه در سازمان‌های دیگر ارتش‌شغل مناسبی برای آنان وجود نداشته باشد با داشتن 15 سال سابقه خدمت بازنشسته و کمتر از 15 سال را باز خرید نماید. به‌مدت خدمت مشمولین این ماده فقط از نظر احتساب وجوه بازخریدی و حقوق بازنشستگی 5 سال اضافه می‌گردد لیکن درهر صورت سنوات مؤثر در حقوق بازنشستگی آنها از 30 سال بیشتر نخواهد بود.
تبصره ـ کسور مربوط به سنوات اضافه شده از محل اعتبارات وزارت دفاع تأمین می‌گردد.
ماده 128 ـ تصویب بازنشستگی و بازخریدی موضوع مواد 126 و 127 این قانون به عهده مقامات مذکور در ماده 78 این‌قانون خواهد بود.
تبصره ـ حذف یا تعدیل سازمان منوط به تصویب فرماندهی کل می‌باشد.
ماده 129 ـ پرسنل در موارد زیر با حاکم دادگاه صالح و یا رای هیات‌های رسیدگی موضوع ماده 104 این قانون اخراج‌می‌گردند.
الف ـ از دست دادن صلاحیت ادامه خدمت
ب ـ ارتکاب تخلفات انضباطی موجب اخراج از خدمت

فصل هفتم ـ دریافتی ماهانه پرسنل

بخش اول ـ حقوق و مزایای مستمر ( ماده 130 تا 138 )

ماده 130 ـ وجوه دریافتی ماهانه پرسنل کادر ثابت و پیمانی عبارت است از مجموع حقوق و مزایای مستمر به علاوه مزایای‌شغل منهای کسورات
ماده 131 ـ حقوق ماهانه پرسنل از مجموع چهار عامل زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ حداقل حقوق. مبلغ معینی است که به عنوان کمترین میزان حقوق دریافتی در سطح پرسنل مشمول این قانون پرداخت‌می‌گردد.
ب ـ حق کارایی مبلغی است برابر با حاصل ضرب رتبه حقوقی به توان دو در واحد حق کارایی
ج ـ حق ارتقا. مبلغ ثابتی است که به طور یکسان در ازای نیل به یک درجه یا رتبه بالاتر به حقوق پرسنل افزوده می‌گردد.
د ـ حق پایه مبلغ ثابتی است که به طور یکسان در ازای هر پایه که پس از هر دو سال خدمت به پرسنل تعلق می‌گیرد به حقوقآنان افزوده می‌گردد.
تبصره 1 ـ اولین رتبه حقوقی برای پرسنلی که بر اساس تحصیلات پایین‌تر از پایان دوره ابتدایی استخدام می‌شوند برابراست با یک و برای دارندگان مدارک تحصیلی پایان دوره ابتدایی برابر است با 2 و در ازا هر سال تحصیل بالاتر از آن یک‌واحد به آن افزوده می‌گردد. در محاسبه اولین رتبه حقوقی پرسنل ، سنوات آموزشی قبل از نیل به درجه یا رتبه در بدواستخدام نیز منظور می‌گردد.
تبصره 2 ـ اولین رتبه حقوقی کارمندان موضوع ماده 74 این قانون برابر است با رتبه‌های مذکور در همان ماده
تبصره 3 ـ رتبه حقوقی پرسنل پس از اولین رتبه برابر است با تعداد درجات یا رتبه‌های دریافتی پس از نخستین درجه یا رتبه‌به اضافه اولین رتبه حقوقی
ماده 132 ـ چنانچه فارغ‌التحصیلان آموزشگاه نظامی و دوره اول و دوم دانشکده علوم نظامی و پرسنل موضوع بندهای الف وب ماده 69 این قانون به علت دریافت ارشدیت پس از طی حداقل مدت توقف در درجات نهایی مذکور در مواد 65 و 66 و67 این قانون حداکثر 28 سال سابقه خدمت داشته و شایستگی و کارایی لازم جهت نیل به درجه بالاتر را نیز دارا باشند ولیامکان اعطا درجه به آنان وجود نداشته باشد در ازا هر چهار سال یک واحد حق ارتقا به حقوق آنان افزوده شده و به رتبه‌حقوقی آنان نیز یک واحد اضافه می‌شود. در صورتی که باقی مانده خدمت پرسنل کمتر از حداقل مدت توقف در درجات‌نهایی و حداقل 2 سال باشد معادل یک دوم واحد حق ارتقا و همچنین یک دوم مابه‌التفاوت حق کارایی رتبه حقوقی بالاتر بارتبه حقوقی آنان ، به حقوق ایشان افزوده می‌گردد.
ماده 133 ـ پرسنل مذکور در بند ج ماده 69 این قانون پس از 4 سال توقف در درجه سرتیپ دومی در صورت شایستگی وکارایی لازم جهت نیل به درجه بالاتر ، چنانچه امکان اعطا درجه به آنان وجود نداشته باشد ، در ازا هر چهار سال یک واحدحق ارتقا به حقوق آنان افزوده شده و به رتبه حقوقی آنان نیز یک واحد اضافه می‌شود.
ماده 134 ـ در محاسبه حق ارتقا پرسنلی که به درجات سرتیپی ، سرلشکری و سپهبدی و درجات مشابه آن در نیروی دریایی‌نایل می‌گردند در ازا هر درجه دو واحد حق ارتقا به حقوق آنان افزوده شده و همچنین در محاسبه رتبه حقوقی آنان نیز درازا هر یک از درجات مزبور دو واحد منظور می‌گردد.
ماده 135 ـ پرسنلی که مدارک تحصیلی بالاتر از مدرک استخدامی خود ارایه نمایند و مورد نیاز و قبول سازمان واقع شود درصورتی که ارایه مدارک تحصیلی جدید موجب تغییر درجه یا رتبه آنان نگردد صرفا در محاسبه رتبه حقوقی ، به جای اولین‌رتبه حقوقی ناشی از مدرک تحصیلی قبلی ، اولین رتبه حقوقی مدرک جدید مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.
در صورتی که ارایه مدرک تحصیلی جدید موجب تغییر درجه یا رتبه آنان گردد در محاسبه حقوق آنان به ترتیب زیر عمل‌می‌شود:
در محاسبه حق ارتقا حق ارتقاهای قبلی به اضافه حق ارتقاهایی که پس از اولین درجه جدید به آنان تعلق خواهد گرفت‌ملاک محاسبه خواهد بود.
حق کارایی آنان همچون پرسنلی که در زمان ارایه مدرک تحصیلی جدید استخدام شوند محاسبه و بابت خدمت قبلی مبلغی‌معادل حاصل ضرب واحد حق کارایی در تعداد ارتقاهای قبل از ارایه مدرک در مجموع اولین رتبه حقوقی قبلی و رتبه‌حقوقی قبلی به آن افزوده خواهد شد.
تبصره ـ در محاسبه حقوق ، تغییر رتبه کارمندان موضوع تبصره 2 ماده 74 این قانون در حکم ارایه مدرک تحصیلی جدیدسایر پرسنل می‌باشد.
ماده 136 ـ با توجه به سختی و کیفیت خاص خدمت در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها و به منظور حفظ‌قدرت جذب نیروی انسانی به آنها ، حداقل و حداکثر حقوق پرسنل مشمول این قانون از حداقل و حداکثر حقوق مشمولین‌قانون استخدام کشوری 20 درصد بیشتر خواهد بود.
ماده 137 ـ مزایای مستمر پرسنل مبالغی است که به تناسب تعداد عایله تحت تکفل آنان به عنوان کمک هزینه مسکن و کمک‌هزینه عایله‌مندی پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ میزان کمک هزینه مسکن پرسنلی که از خانه‌های سازمانی استفاده نمی‌کنند و میزان اجاره‌بهای خانه‌های سازمانی‌باید به نحوی تعیین گردد که با توجه به اجاره بهای مسکن در سطح جامعه ، به پرسنل استفاده کننده از خانه‌های سازمانی وسایرین به میزان واحدی در امر مسکن کمک شود.
ماده 138 ـ وزارت دفاع مکلف است با هماهنگی ستاد مشترک و نیروها لایحه میزان حداقل حقوق ، واحد حق کارایی ، واحدحق ارتقا و واحد حق‌پایه را با توجه به مواد این بخش و نیز جداول مزایای مستمر پرسنل و همچنین جداول مبالغی را که‌ماهانه به پرسنلی که قبل از نیل به درجه یا رتبه در بدو استخدام ، مراکز و دوره‌های آموزشی را طی می‌نمایند پرداخت‌می‌گردد ، حداکثر ظرف مدت 6 ماه پس از تصویب این قانون تهیه و به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.تبصره عوامل‌متشکله حقوق باید به نحوی تعیین گردد که با توجه به اینکه بر اساس این قانون حقوق ماهانه پرسنل جایگزین حقوق وفوقالعاده شغل مستمر قبل از اجرای آن می‌شود وضعیت حقوقی پرسنل نسبت به وضعیت حقوقی قبل تنزل ننماید.

بخش دوم ـ مزایای شغل ( ماده 139 تا 140 )

ماده 139 ـ به پرسنلی که عهده‌دار انجام مشاغل خاصی هستند که به نحو فوقالعاده از یک یا چند عامل از عوامل زیربرخوردارند ، ماهانه مبلغی به عنوان مزایای شغل پرداخت می‌گردد.
الف ـ پیچیدگی شغل
ب ـ سختی شغل
ج ـ پذیرش خطرات
د ـ حساسیت و سنگینی مسوولیت شغل
هـ ـ ایجاد فرسودگی جسمانی به وسیله شغل
و ـ مهارت لازم در مشاغل تخصصی
تبصره 1 ـ برای هر یک از عوامل فوق الذکر مبلغی به عنوان حداکثر مزایای آن عامل مشخص می‌گردد که به مشاغلی که ازیک یا چند عامل فوق برخوردار باشند به تناسب برخورداری ، درصدی از منافع تعیین شده تعلق گرفته و در مجموع به عنوان‌مزایای آن مشاغل در نظر گرفته می‌شود.
تبصره 2 ـ مزایای مذکور در این ماده فقط به شغل تعلق گرفته و هیچگونه ربطی به درجه یا رتبه ندارد و پرسنلی حق استفاده‌از آن را دارند که عملا در شغل واگذار شده انجام وظیفه نمایند.
تبصره 3 ـ وزارت دفاع مکلف است با همکاری و هماهنگی ستاد مشترک و نیروها و سازمان‌های ذیربط آیین نامه اجرایی‌مربوط به این ماده را تهیه و به تصویب هیات وزیران برساند.
ماده 140 ـ پرداخت حقوق و مزایا بر اساس این قانون از زمان تصویب و ابلاغ لایحه مذکور در ماده 138 این قانون و آیین نامه‌مزایای شغل موضوع ماده 139 این قانون انجام خواهد گرفت و قبل از آن کلیه پرسنل بر مبنای مقررات قبلی از حقوق ومزایای مقرره استفاده خواهند نمود.

بخش سوم ـ کسورات ( ماده 141 تا 144 )

ماده 141 ـ وجوه زیر ماهانه از دریافتی پرسنل کسر می‌گردد.
الف ـ حق بازنشستگی به میزان ده درصد (10%) مجموع حقوق ماهانه ، مزایای شغل و فوقالعاده جذب موضوع ماده (6)قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت
تبصره ـ در احتساب حقوق بازنشستگی ، وظیفه و مستمری پرسنل نیروهای مسلح موضوع تبصره (5) ماده (2) قانون نظام‌هماهنگ حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب 1373 حقوق ، تفاوت تطبیق حقوق ، مزایای شغل و سایر فوقالعاده‌هایی که ازبابت آنها کسور بازنشستگی دریافت می‌شود مورد محاسبه قرار می‌گیرد.
ب ـ حق بیمه پرسنل به میزان مقرر در قانون مربوط
ج ـ حق بیمه درمانی پرسنل و عایله آنان به میزان مقرر در قانون مربوط
د ـ سهم ماهیانه پس‌انداز پرسنل به میزان مقرر در قانون مربوط در صورت تمایل پرسنل به استفاده از آن
ماده 142 ـ وجوه زیر حسب مورد از دریافتی ماهانه پرسنل کسر می‌گردد:
الف ـ حقوق اولین ماه خدمت
ب ـ هرگونه افزایشی که در طول خدمت در حقوق پرسنل اعمال می‌گردد در ماه اول افزایش
ماده 143 ـ وجوه بند الف ماده 141 این قانون به اضافه معادل آن که از بودجه وزارت دفاع تأمین می‌گردد به طور ماهیانه وهمچنین وجوه ماده 142 این قانون حسب مورد به حساب صندوق بازنشستگی ارتش واریز می‌گردد.
ماده 144 ـ وجوه بندهای (ب و (ج و (د) ماده 141 این قانون ماهیانه به حساب‌های مربوط واریز می‌گردد.
تبصره ـ سهم دولت بابت خدمات درمانی برای کلیه پرسنل به میزان 3 درصد حقوق پرسنل می‌باشد.

بخش چهارم ـ دریافتی ماهانه پرسنل در موارد خاص ( ماده 145 تا 148

ماده 145 ـ دریافتی ماهانه پرسنل اسیر و گروگان و مفقودالاثر و منتسب ومأمور به خدمت بر مبنای حقوق و مزایای مستمرپرسنل حاضر به خدمت همطراز آنان و مزایای آخرین شغل آنها محاسبه می‌گردد.
ماده 146 ـ میزان دریافتی پرسنل‌مأمور به خدمت در داخل ارتش ، وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها بر مبنای حقوقدرجه یا رتبه مربوط و مزایای شغل جدید آنان محاسبه می‌گردد.
ماده 147 ـ پرسنل بازنشسته‌ای که به موجب ماده 111 این قانون به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده به خدمت حقوقبازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود و مزایای مستمر مربوط و مزایای شغلی که در آن انجام وظیفه‌خواهند کرد استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور پرسنلی مانند سایر شاغلین خواهند بود.
مدت خدمت جدید این قبیل پرسنل بر سنوات خدمت قبلی اضافه شده در میزان حقوق بازنشستگی آنان مؤثر خواهد بود.
ماده 148 ـ میزان دریافتی ماهانه پرسنل منتظر خدمت بر مبنای دو سوم و پرسنل بدون کار بر مبنای یک دوم حقوق درجه یارتبه آنها محاسبه و تعیین می‌گردد.

بخش پنجم ـ سایر پرداخت‌ها ( ماده 149 تا 152 )

ماده 149 ـ پاداش و هزینه سفر و فوقالعاده مأموریت در داخل و خارج از کشور و فوقالعاده‌های انتقال ، محل خدمت ، بدیاب‌وهوا و محرومیت از تسهیلات زندگی به میزان مشمولین قانون استخدام کشوری به پرسنل پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ آیین نامه پرداخت فوقالعاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب‌وهوا و محرومیت از تسهیلات زندگی با توجه به‌تبصره ماده 138 این قانون باید به نحوی تجدیدنظر گردد که مبالغ پرداختی بابت موارد مزبور جز در صورت تجدیدنظر درمورد مشمولین قانون استخدام کشوری ، معادل کارکنان همطراز پرسنل ، در قانون استخدام کشوری باشد.
ماده 150 ـ جز در زمینه نگهبانی و مواردی که پرسنل از فوقالعاده مأموریت استفاده می‌نمایند در مواردی که به تشخیص‌بالاترین مقام سازمان یا نیرو ادامه کار پرسنل فنی (ساخت و تعمیر) و درمانی در غیر ساعات خدمت ضرورت پیدا می‌کند بادر نظر گرفتن افزایش بازده کار به تناسب افزایش ساعات خدمت ، به پرسنل مربوط اضافه کار پرداخت می‌گردد. میزان اضافه‌کار طبق آیین نامه ای خواهد بود که به وسیله وزارت دفاع با همکاری ستاد مشترک و نیروهای سه‌گانه تهیه و به تصویب هیات‌وزیران خواهد رسید.
اعتبارات موردنیاز جهت پرداخت اضافه کار مذکور در این ماده از محل تقلیل بار مالی ناشی از سایر مواد این قانون‌تأمین می‌گردد.
ماده 151 ـ در صورتی که ضرورت و مقتضات خدمتی ادامه خدمت روزانه پرسنل را ایجاب نماید خوراک و سایر هزینه‌های‌ضروری آنان به هزینه ارتش تأمین می‌گردد.
ماده 152 ـ لباس آن عده از پرسنل که الزاما" بایستی متحدالشکل استفاده نمایند و یا مشاغل آنان ایجاب می‌نماید که لباس‌خاصی بپوشند به هزینه ارتش تأمین خواهد شد.

فصل هشتم ـ حقوق بازنشستگی ـ وظیفه ـ مستمری ( ماده 153 تا 172

ماده 153 ـ ( حقوق بازنشستگی ). ( حقوق وظیفه ) و ( حقوق مستمری ) عبارت است از وجوهی که حسب مورد به‌بازنشستگان ، جانبازان ، معلولین و عایله تحت تکفل پرسنل شهید یا متوفی برابر مقررات مربوط از صندوق بازنشستگیارتش به طور ماهانه پرداخت می‌گردد.
ماده 154 ـ به پرسنل بازنشسته ماهانه مبلغی معادل افزایش حقوق آنان در طول خدمت به اضافه حاصل ضرب سنوات‌خدمت در یک سیام حقوق بدو خدمت آنان به عنوان حقوق بازنشستگی پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ چنانچه رتبه حقوقی پرسنل در طول خدمت در اثر ارایه مدرک تحصیلی بالاتر ارتقا یافته باشد حقوق بدو خدمت‌پرسنل به تناسب سنواتی که با هر مدرک تحصیلی خدمت کرده‌اند محاسبه خواهد شد.
ماده 155 ـ دریافت حقوق بازنشستگی یا وظیفه و سهمیه مستمری توأما" ممنوع بوده و در این حالت فقط مبلغ بیشترپرداخت خواهد شد.
ماده 156 ـ فرزندانی که یکی از والدین آنها فوت شود حق دریافت سهمیه مستمری از حقوق وی را خواهند داشت گرچه پدریا مادر آنها که در حال حیات است به هر عنوان حقوق یا حقوق بازنشستگی یا وظیفه از دولت دریافت دارد.
ماده 157 ـ میزان حقوق وظیفه جانبازان موضوع بندهای ب و ج ماده 108 این قانون و حقوق مستمری‌بگیران شهدا به شرح‌زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت و پیمانی حقوقی معادل مجموع حقوق یک درجه یا رتبه بالاتر و آخرین مزایای شغلی که دریافت‌می‌داشته‌اند.
ب ـ در مورد محصلین ، حقوقی معادل حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آن نایل می‌شدند یا قدمتی‌معادل سابقه تحصیل
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه حقوقی معادل حقوق پرسنل کادر ثابت یک درجه بالاتر.
تبصره ـ حقوق مستمری‌بگیران جانبازان پس از فوت عبارت است از آخرین حقوق وظیفه آنان
ماده 158 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری‌بگیران پرسنلی که بنا به تشخیص کمیسیون مندرج در ماده 120 در هر یک‌از موارد پیش‌بینی شده در ماده 119 این قانون در حین انجام وظیفه یا به سبب آن معلول یا فوت شوند به شرح زیر تعیین‌می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت و پیمانی آخرین حقوق و مزایا.
ب ـ در مورد محصلین نه دهم حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آن نایل می‌شدند با قدمتی معادل سابقه‌تحصیل
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه حقوقی معادل حقوق پرسنل همطراز کادر ثابت
تبصره ـ حقوق مستمری‌بگیران معلولین این ماده در صورتی که بنا به تشخیص کمیسیون مندرج در ماده 120 این قانون فوت‌ناشی از معلولیت باشد معادل آخرین حقوق وظیفه و در صورتی که فوت ناشی از معلولیت نباشد معادل نه دهم آخرین‌حقوق وظیفه خواهد بود.
ماده 159 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری‌بگیران پرسنلی که بنا به تشخیص کمیسیون مندرج در ماده 120 این قانون به‌طور عادی معلول یا فوت می‌شوند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت و پیمانی حقوق معادل آخرین حقوق دریافتی
ب ـ در مورد محصلین چهار پنجم حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آن نایل می‌شدند با قدمتی معادل‌سابقه تحصیل
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه نه دهم حقوق پرسنل همطراز کادر ثابت
تبصره ـ حقوق مستمری‌بگیران معلولین این ماده معادل آخرین حقوق وظیفه آنان خواهد بود.
ماده 160 ـ پرسنل بازنشسته درصورتی که شهید شوند با مستمری‌بگیران آنان همانند مستمری‌بگیران پرسنل همدرجه یارتبه آنان برابر مقررات ماده 157 این قانون رفتار خواهد شد و در صورت فوت چهار پنجم آخرین حقوق بازنشستگیاستحقاقی به عنوان حقوق مستمری به مستمری‌بگیران آنان پرداخت خواهد گردید.
ماده 161 ـ پرسنل وظیفه دوره احتیاط و ذخیره که قبل از خدمت از کارمندان دولت بوده‌اند در صورت شهادت ، جانباز شدن ،فوت و یا معلولیت حقوق مستمری و وظیفه آنان برابر مقررات این قانون بر مبنای آخرین حقوق دریافتی از سازمان مربوط واز بودجه همان سازمان پرداخت خواهد شد و چنانچه حقوق آنان در سازمان مربوط کمتر از حقوق پرسنل کادر ثابت همطرازآنان باشد حقوق مستمری و وظیفه بر مبنای حقوق پرسنل کادر پرسنل کادر ثابت همطراز محاسبه شده و مابه‌التفاوت آن ازبودجه وزارت دفاع پرداخت خواهد شد.
ماده 162 ـ هرگاه سابقه خدمت جانبازان و معلولینی که از حقوق وظیفه استفاده می‌نمایند کمتر از 20 سال باشد ، حقوقوظیفه مقرره را از بودجه وزارت دفاع دریافت نموده و هر دو سال یکبار از مبلغی معادل افزایش پایه حقوقی مربوط استفاده‌خواهند کرد و کسور بازنشستگی به صندوق مربوط واریز و پس از رسیدن به 20 سال خدمت ، از مبلغی معادل آخرین حقوقدریافتی از صندوق بازنشستگی و بیمه ارتش برخوردار خواهند شد.
ماده 163 ـ وجوهی که بابت حقوق مستمری پرداخت می‌گردد تا میزان حقوق بازنشستگی بر مبنای سنوات خدمت ازصندوق بازنشستگی و بیمه ارتش و مازاد آن از بودجه وزارت دفاع پرداخت خواهد شد.
ماده 164 ـ مستمری‌بگیران مشمول این قانون عبارتند از:
الف ـ همسر دایم جز در صورتی که شوهر اختیار کرده یا شاغل باشد و شوهر در صورتی که همسرش مخارج وی را تأمین‌می‌نموده است
ب ـ فرزندان ذکور غیر شاغل تا سن (20) سال تمام و در صورتی که مشغول تحصیل باشند تا پایان تحصیل حداکثر تا (25)سال تمام
ج ـ اولاد اناث جز در صورتی که شوهر داشته یا شاغل باشند.
د ـ پدر و مادری که در کفالت متوفی بوده‌اند.
هـ ـ برادر محجور یا بیمار که در کفالت متوفی بوده و قادر به اداره امور خود نباشد.
و ـ برادر صغیری که در کفالت متوفی بوده تا سن 19 سال تمام و در صورت تحصیل تا سن 23 سال تمام مشروط به اینکه‌شاغل نباشد.
ز ـ خواهری که در کفالت متوفی باشد جز در صورتی که شوهر داشته یا شاغل باشد.
ح ـ نوه‌هایی که تحت کفالت متوفی بوده‌اند پسر تا سن 19 سال و در صورت تحصیل تا سن 23 سال تمام و دختر جز درصورتی که شوهر داشته یا شاغل باشند.
تبصره 1 ـ هر یک از مستمری‌بگیران چنانچه به بیماری غیر قابل علاج و یا نقص عضو مبتلا گردند به طوری که برابرتشخیص کمیسیون عالی پزشکی برای همیشه قادر به تأمین معاش خود نباشند مستمری آنان مادام‌العمر پرداخت خواهدشد.
تبصره 2 ـ مستمری‌بگیران در طول خدمت دوره ضرورت نیز از حقوق مستمری برخوردار خواهند شد.
ماده 165 ـ حقوق مستمری بین مستمری‌بگیران به طور مساوی تقسیم خواهد شد و ملاک تشخیص و تعیین اشخاصی که‌برابر ماده 164 این قانون تحت‌الکفاله می‌باشند تعرفه خدمتی یا اظهارنامه سالانه‌ای است که پرسنل در زمان اشتغال ،بازنشستگی ، جانبازی یا معلولیت تنظیم می‌کنند. برای رسیدگی به اعتراض کسانی که خود را محق به دریافت مستمری‌می‌دانند و در تعرفه‌های خدمتی پرسنل جز افراد تحت تکفل قید نشده‌اند در صورتی که شهادت یا فوت در طول خدمت‌اتفاق افتاده باشد هیات‌های زیر حسب مورد در وزارت دفاع ، ستاد مشترک و نیروهای سه‌گانه تشکیل می‌شود:
الف ـ معاون پرسنلی نیرو یا سازمان مربوط یا جانشین وی
ب ـ رییس دایره قضایی نیرو یا سازمان مربوط یا معاون وی
ج ـ رییس بازرسی نیرو یا سازمان مربوط یا معاون وی
درصورتی که شهادت یا فوت در زمان بازنشستگی ، جانبازی یا معلولیت اتفاق افتاده باشد هیات رسیدگی در اداره‌بازنشستگی و بیمه ارتش از اشخاص زیر تشکیل می‌شود:
1 ـ رییس اداره بازنشستگی و بیمه ارتش یا معاون او.
2 ـ معاون حقوقی وزارت دفاع یا جانشین وی
3 ـ نماینده پرسنلی ستاد مشترک
ماده 166 ـ هر یک از مستمری‌بگیران که از دریافت حقوق مستمری محروم گردد سهم وی به سهم سایر مستمری‌بگیران‌افزوده خواهد شد.
ماده 167 ـ جانبازان و خانواده شهدا علاوه بر دریافت حقوق وظیفه و مستمری از نظر کلیه خدمات رفاهی و مزایای دیگرمانند سایر جانبازان و شهدا در سطح کشور ، تحت پوشش بنیاد شهید قرار می‌گیرند.
ماده 168 ـ به وراث کلیه پرسنل اعم از شاغل ، بازنشسته ، جانباز ، معلول یا وظیفه که شهید یا فوت شوند مبلغی معادل حداقل‌حقوق مذکور در ماده 131 این قانون جهت هزینه کفن و دفن پرداخت خواهد شد.
ماده 169 ـ به پرسنلی که خدمت آنان پایان می‌پذیرد و به مستمری‌بگیران پرسنلی که شهید یا فوت می‌شوند به میزان مدتی‌که در طول خدمت از مرخصی استحقاقی استفاده نکرده باشند حداکثر معادل چهار ماه و در صورتی که سازمان با مرخصیانان موافقت نکرده باشد معادل تمام مدت مرخصی استفاده نشده براساس آخرین حقوق و مزایا از محل اعتبارات وزارت‌دفاع پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ به کسانی که بازخرید ، مستعفی و یا اخراج می‌گردند علاوه بر وجوه مذکور ، کسور بیمه و بازنشستگی که از حقوقآنان کسر شده است از محل صندوق بازنشستگی و بیمه نیز پرداخت خواهد شد.
ماده 170 ـ هرگاه حقوق ماهانه پرسنل شاغل اضافه یا کسر گردد به همان نسبت حقوق بازنشستگان ، وظیفه‌بگیران ومستمری‌بگیران اضافه یا کسر خواهد شد و مبلغ اضافی از محل بودجه وزارت دفاع تأمین می‌گردد.
ماده 171 ـ ترک تابعیت کسانی که از حقوق بازنشستگی یا حقوق وظیفه یا مستمری برخوردارند موجب قطع حقوق آنان‌حسب مورد به نفع صندوق بازنشستگی یا صندوق دولت یا سایر مستمری‌بگیران خواهد شد.
ماده 172 ـ درصورتی که میزان صدمات وارده به جانبازان و معلولین حین انجام وظیفه یا به سبب آن درحدی باشد که به تأییدکمیسیون عالی پزشکی در انجام کارهای روزانه زندگی محتاج کمک و معاضدت عملی دیگران باشند ، در صورتی که درآسایشگاه جانبازان نگهداری نشوند برحسب مورد و متناسب با میزان از کارافتادگی از حقوق نگهداری که حداقل آن 500برابر ضریب ریالی به حداکثر آن 1000 برابر ضریب ریالی می‌باشد استفاده خواهندکرد. تاریخ اجرا از 1/1/1377.
تبصره 1 ـ هزینه درمان جانبازان مبتلا به بیماری‌های سرطان و تالاسمی مشمول قوانین نیروهای مسلح به میزان (1000)برابر ضریب ریالی تعیین می‌شود.
تبصره 2 ـ سایر بیماری‌های مشمول تبصره (1) ، همچنین اصلاحات بعدی ضرایب فوق الذکر به هیات وزیران واگذارمی‌شود.
تبصره 3 ـ حق نگهداری این قبیل جانبازان در صورت اشتغال قطع خواهد شد.

فصل نهم ـ امور خدماتی پرسنل ( ماده 173 تا 179 )

ماده 173 ـ ارتش و وزارت دفاع مکلف‌اند در حدود امکانات و اعتباراتی که به موجب بند یکم اصل 43 قانون اساسی به‌منظور تأمین نیازهای اساسی و رفاهی پرسنل شاغل و بازنشسته و همچنین استفاده کنندگان از حقوق وظیفه و مستمریاختصاص می‌یابد امکان برخورداری عادلانه و بدون تبعیض آنها را ایجاد نمایند.
ماده 174 ـ ارتش و وزارت دفاع مکلف‌اند بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های خود را از نظر امکانات درمانی به نحوی تجهیز نمایندکه پاسخگوی نیازمندی‌های پرسنل باشند.
تبصره 1 ـ در مناطقی که امکانات درمانی منحصر به یگان‌های نظامی مستقر در آنها است عایله تحت تکفل پرسنل می‌تواننداز امکانات مزبور استفاده نمایند. هزینه خدمات ارایه شده برابر مقررات سازمان خدمات درمانی ارتش به یگان‌های مزبورپرداخت می‌گردد.
تبصره 2 ـ در مواردی که امکانات بیمارستان‌های ارتش و وزارت دفاع بیش از نیازهای درمانی پرسنل می‌باشدبیمارستان‌های مزبور با رعایت تقدم پرسنل کادر و وظیفه شاغل مجازند به کلیه اشخاص خدمات درمانی ارایه نمایند. هزینه‌خدمات ارایه شده برابر مقررات به بیمارستان‌های مربوط پرداخت می‌گردد.
تبصره 3 ـ یگان‌ها و بیمارستان‌های مذکور در تبصره‌های فوق موظف‌اند وجوه دریافتی فوق و همچنین وجوه مشابهی که ازبیماران اورژانس دریافت می‌نمایند را به حساب خزانه واریز و در پایان هر ماه معادل وجوه واریز شده را حداکثر در حدوداعتبارات مصوب در قانون بودجه هر سال از خزانه دریافت و صرف تأمین نیازمندی‌ها و توسعه امکانات خود نمایند.
ماده 175 ـ جانبازان ، معلولین ، بازنشستگان ، مستمری‌بگیران و عایله تحت‌تکفل پرسنل شاغل و بازنشسته و وظیفه‌بگیر ومستمری‌بگیران زیر پوشش سازمان خدمات درمانی خواهند بود.
تبصره ـ پرسنل کادر ثابت می‌توانند از امکانات سازمان تأمین خدمات درمانی ارتش نیز استفاده نمایند.
ماده 176 ـ پرسنل برابر قانون استفاده از خانه‌های سازمانی مصوب 28/5/1363 از امکانات مزبور استفاده می‌نمایند.
ماده 177 ـ کلیه پرسنل در قبال حوادثی که منجر به شهادت ، فوت ، بیماری ، نقص عضو یا از کارافتادگی شود بیمه بوده و درمقابل سوانح مشابه متساویالحقوق خواهند بود.
تبصره 1 ـ مقررات مربوط به اجرای این ماده تابع قانون بیمه پرسنل و آیین نامه اجرایی آن خواهد بود.
تبصره 2 ـ اعتبارات مربوط به این ماده از محل صندوق بیمه ارتش تأمین می‌گردد.
ماده 177 مکرر ـ ارتش موظف است در جهت حل مشکلات پرسنل جانباز و معلول موردنیاز خود و به منظور ایجاد زمینه‌برای بازگشت فعالانه آنها به محیط کار ، تسهیلات لازم اعم از خدمات درمانی ، توانبخشی ، امکانات تردد خاص برای افرادی‌که نیازمند هستند و اشتغال را فراهم نماید.
تبصره ـ در صورت عدم ایجاد تسهیلات تردد مبلغی از (100) تا (200) برابر ضریب ریالی در اختیارشان قرار می‌گیرد.
ماده 178 ـ ارتش و وزارت دفاع مکلف‌اند هزینه تحصیلی پرسنلی را که به خواست ارتش و وزارت دفاع در رشته‌های موردنیاز در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی تحصیل می‌کنند پرداخت نمایند.
تبصره 1 ـ ارتش و وزارت دفاع مکلف‌اند با همکاری نهضت سوادآموزی زمینه آموزش پرسنل بی‌سواد را فراهم نمایند.
تبصره 2 ـ اجرای این ماده طبق دستورالعملی خواهد بود که ستاد مشترک تهیه می‌نماید.
ماده 179 ـ وزارت دفاع موظف است که لایحه یکنواخت شدن میزان برخورداری پرسنل از صندوق پس‌انداز ثابت وهمچنین برابری میزان کسور حق بیمه و بیمه درمانی را ظرف مدت 6 ماه تهیه و پس از تصویب هیات وزیران به مجلس‌شورای اسلامی تقدیم نماید.

فصل دهم ـ تطبیق ( ماده 180 تا 197 )

ماده 180 ـ کلیه درجه‌داران کادر ثابت موجود طبق جدول پیوست شماره 1 به شرح زیر تطبیق می‌گردند:
الف ـ گروهبان سوم‌ها پس از سه سال توقف در درجه گروهبان سومی به درجه گروهبان دومی نایل می‌گردند.
ب ـ از درجه گروهبان دومی تا استوار یکمی با درجه فعلی به خدمت خود ادامه می‌دهند.
ج ـ ستوان یاران با رعایت مفاد ماده 132 این قانون به درجه ستوان سومی ، ستوانیار دومی‌ها و ستوانیار یکم‌ها به شرط داشتن‌مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی به ترتیب به درجات ستوان دومی و ستوان یکمی نایل می‌گردند.
ستوانیار یکم‌هایی که بیش از چهار سال سابقه خدمت در درجه ستوانیار یکمی دارند با احراز یکی از شرایط زیر به درجه‌سروانی نایل و سابقه خدمت مازاد بر چهار سال در درجه اخیر منظور خواهد شد:
1 ـ داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان
2 ـ داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی یا دوم متوسطه و حداقل چهار سال سابقه آموزش نظامی و تخصصی بااحتساب آموزشگاه گروهبانی
3 ـ داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی یا دوم متوسطه و سطح مهارت فنی
تبصره 1 ـ چنانچه مدت خدمت این قبیل پرسنل از 25 سال کمتر باشد قبل از نیل به درجه سروانی بایستی آموزش‌های‌مذکور در مواد 46 و 47 این قبیل را طی نمایند.
تبصره 2 ـ کلیه پرسنل مشمول این بند در صورت ارایه دیپلم از تاریخ اخذ آن به ازا هر سال از یک ماه ارشدیت برخوردارخواهند شد.
تبصره 3 ـ سنوات خدمتی مازاد بر چهار سال توقف در درجه استوار یکمی ستوانیاران موضوع این بند قبل از تطبیق به‌سنوات درجه ستوانیاری آنان اضافه و سپس تطبیق می‌شوند.
د ـ درجه‌دارانی که بر اساس مدرک تحصیلی حداقل چهارم متوسطه استخدام و یا حداقل دو سال آموزش در ارتش به درجه‌استواری یا ستوانیاری نایل شده‌اند (ستوانیاران خلبان هوانیروز و استخدام‌های مشابه از بند ج این ماده مستثنی بوده و طبق‌جدول پیوست شماره 2 بشرح زیر تطبیق می‌شوند:
1 ـ درجه‌دارانی که جمعا پنج سال سابقه خدمت استواری و ستوانیاری دارند به درجه ستوان سومی نایل می‌گردند.
2 ـ درجه‌دارانی که جمعا ده سال سابقه خدمت استواری و ستوانیاری دارند به درجه ستوان دومی نایل می‌گردند.
3 ـ درجه‌دارانی که جمعاپانزده سال سابقه خدمت استواری و ستوانیاری دارند به درجه ستوان یکمی نایل می‌گردند.
4 ـ درجه‌دارانی که جمعا بیست سال سابقه خدمت استواری و ستوانیاری دارند به درجه سروانی نایل می‌گردند.
5 ـ درجه‌دارانی که جمعا بیست و پنج سال سابقه خدمت استواری و ستوانیاری دارند به شرطی داشتن مدرک تحصیلی پایان‌دوره دبیرستان و طی یک دوره آموزش مناسب به تشخیص نیرو یا سازمان مربوط ، به درجه سرگردی نایل می‌گردند.
هـ ـ درجه‌دارانی که براساس مدرک پایان دوره دبیرستان استخدام و یک تا دو سال آموزش را در ارتش طی نموده‌اند طبق‌جدول پیوست شماره 3 به شرح زیر تطبیق می‌شوند:
1 ـ درجه‌دارانی که سه سال سابقه خدمت استواری دارند به درجه ستوان سومی نایل می‌گردند.
2 ـ درجه‌دارانی که جمعا هشت سال سابقه خدمت استواری یا ستوانیاری دارند به درجه ستوان دومی نایل می‌گردند.
3 ـ درجه‌دارانی که جمعاسیزده سال سابقه خدمت استواری یا ستوانیاری دارند به درجه ستوان یکمی نایل می‌گردند.
4 ـ درجه‌دارانی که جمعا هیجده سال سابقه خدمت استواری یا ستوانیاری دارند به درجه سروانی نایل می‌گردند.
5 ـ درجه‌دارانی که جمعا بیست و سه سال سابقه خدمت استواری یا ستوانیاری دارند به درجه سرگردی نایل می‌گردند.
ماده 181 ـ همافران براساس سوابق خدمتی طبق جدول پیوست شماره 4 به شرح زیر تطبیق می‌گردند:
الف ـ کلیه همافر سوم‌ها به درجه ستوان سومی نایل می‌گردند.
ب ـ کلیه همافرانی که چهار سال سابقه خدمت همافری دارند به درجه ستوان دومی نایل می‌گردند.
ج ـ کلیه همافرانی که هشت سال سابقه خدمت همافری دارند به درجه ستوان یکمی نایل می‌گردند.
د ـ کلیه همافرانی که سیزده سال سابقه خدمت همافری دارند به درجه سروانی نایل می‌گردند.
هـ ـ کلیه همافرانی که نوزده سال سابقه خدمت همافری دارند به درجه سرگردی نایل می‌گردند.
و ـ کلیه همافرانی که بیست‌وشش سال سابقه خدمت همافری دارند به درجه سرهنگ دومی نایل می‌گردند.
تبصره ـ همافران می‌توانند با تقاضای شخصی و موافقت سازمان مربوط برابر مقررات این قانون مانند کارمندان دیپلمه که دربدو خدمت دو سال آموزش دیده‌اند با احتساب سنوات خدمتی به کارمند تبدیل شوند.
ماده 182 ـ کلیه افسران موجود ارتش با درجه فعلی طبق جدول پیوست شماره 5 تطبیق می‌گردند.
تبصره ـ سرهنگ‌هایی که دوره دانشکده افسری را گذرانده یا دارای مدرک لیسانس موردنیاز و قابل‌قبول ارتش می‌باشند باداشتن 5 سال سابقه خدمت در درجه سرهنگی به درجه سرتیپ دومی نایل خواهند شد. چنانچه این قبیل پرسنل دوره‌فرماندهی و ستاد را طی کرده و یا دارای مدرک فوقلیسانس موردنیاز و قابل‌قبول ارتش باشند با داشتن چهار سال سابقه‌خدمت در درجه سرهنگی به درجه سرتیپ دومی نایل می‌گردند.
ماده 183 ـ تا انجام تجدیدنظر اساسی در جداول سازمان (مذکور در مواد 42 و 81 این قانون به منظور اجرای این قانون‌مشاغل موجود ستوانیاری و همافری در جداول سازمان به مشاغل افسری متناسب تبدیل می‌شود.
تبصره 1 ـ همافران و درجه‌دارانی که قبل از اجرای این قانون به افسری و کارمندی تغییر وضعیت داده و از تخصص‌های خودمنفک گردیده‌اند سازمان درصورت نیاز به تخصص قبلی آنها می‌تواند از ایشان در زمینه تخصص قبلی استفاده نماید.
تبصره 2 ـ پرسنل کارمند مذکور در تبصره 1 با تقاضای شخصی و تصویب نیرو یا سازمان مربوط به وضعیت نظامی قبلیاعاده و با احتساب مدت خدمت کارمندی برابر مقررات این قانون تطبیق خواهند شد.
ماده 184 ـ در مواردی که به موجب اساسنامه‌های مربوط طول هر یک از دوره‌ها و مراکز آموزشی بدو خدمت بیش ازحداقل زمان تعیین شده در این قانون برای دوره‌های مشابه ، ادامه یافته باشد پرسنل مربوطه در ازا هر شش ماه مازاد طول‌دوره از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ماده 185 ـ کارمندان طبقات سه‌گانه موجود به شرح زیر تطبیق می‌گردند:
الف ـ کارمندانی که دارای سواد حدود ابتدایی می‌باشند اولین رتبه آنان یک بوده و به ازا هر چهار سال سابقه خدمت یک‌واحد به رتبه آنان افزوده می‌گردد.
ب ـ اولین رتبه کارمندانی که دارای مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی و بالاتر می‌باشند براساس ماده 73 این قانون محاسبه وبه ازای هر چهار سال سابقه خدمت یک رتبه به آنان افزوده می‌گردد.
ماده 186 ـ اولین رتبه کارمندان فنی براساس طبقه آنان به شرح زیر بوده و به ازا هر چهار سال سابقه خدمت نیز یک رتبه به‌آنان اضافه می‌گردد:
الف ـ طبقه یکم رتبه 9
ب ـ طبقه دوم رتبه 7
ج ـ طبقه سوم رتبه 5
د ـ طبقه چهارم رتبه 3
هـ ـ طبقه پنجم رتبه 1
تبصره ـ کارمندان فنی به شرط داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی چهار سال و پایان دوره دبیرستان 6 سال‌ارشدیت خواهند گرفت و کارمندان فنی طبقه 5 در صورت داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی یک سال ارشدیت‌خواهند گرفت
ماده 187 ـ پرسنلی که سابقه خدمت در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت داشته و سوابق خدمتی آنان به‌ارتش منتقل شده است چنانچه سابقه خدمتی مذکور در رابطه با شغل آنان در ارتش باشد جز سنوات خدمتی و ترفیعاتی‌محسوب خواهد شد و در غیر این صورت فقط در سنوات خدمت به حساب میاید. مفاد این ماده شامل پرسنلی که پس ازتصویب این قانون استخدام می‌شوند نیز می‌باشد.
ماده 188 ـ پرسنلی که قبل از اجرای این قانون به هر علت تغییر طبقه یا وضعیت خدمتی داده‌اند ملاک تطبیق آنان آخرین‌وضعیت با احتساب سنوات خدمت در وضعیت اخیر بوده و به ازا سال‌های خدمت قبلی به شرح زیر از ارشدیت برخوردارمی‌شوند:
الف ـ هر سال خدمت همافری یا کارمندی از دیپلم به بالا و درجه‌داری که براساس دیپلم استخدام شده باشند 8 ماه‌ارشدیت
ب ـ هر سال خدمت ستوانیاری 6 ماه ارشدیت
ج ـ هر سال خدمت گروهبانی و استواری و کارمندی پایین‌تر از دیپلم و یا طبقه مادون ، 4 ماه ارشدیت
تبصره ـ پرسنلی که به هر علت تغییر وضعیت داده‌اند پس از تطبیق نبایستی پایین‌تر از حالتی که بدون تغییر وضعیت به آن‌می‌رسیدند قرار گیرند.
ماده 189 ـ پرسنل پیمانی موجود که پس از انقضای مدت تعهد به علت نیاز سازمان به خدمت خود ادامه داده‌اند در صورت‌تمایل شخصی و نیاز سازمان بایستی برابر مقررات این قانون با احتساب کلیه سنوات خدمتی بر حسب مورد با یکی ازوضعیت‌های مربوط به کادر ثابت تطبیق گردند و در غیر این صورت به خدمت آنان خاتمه داده می‌شود.
ماده 190 ـ تشویقات و تنبیهات پرسنل که در ترفیع آنان مؤثر بوده همچنین عقب‌افتادگی‌های ناشی از عدم صلاحیت کارایی‌پرسنل برای نیل به درجه بالاتر و مردودیت در دوره‌های آموزشی ، در موقع تطبیق به همان میزان لحاظ خواهد شد.
ماده 191 ـ در احتساب رتبه حقوقی پرسنل نظامی علاوه بر مدارک تحصیلی و آموزش‌های بدو استخدام تعداد درجاتی که‌طبق جداول تطبیقی مربوط از اولین درجه آنان در همان جدول ارتقا یافته‌اند منظور می‌گردد.
تبصره ـ رتبه حقوقی کارمندان و کارمندان فنی براساس رتبه‌ای که طبق مواد 185 و 186 این قانون بدان نایل شده‌اندمحاسبه می‌گردد.
ماده 192 ـ کلیه پرسنل صرفنظر از درجه ، طبقه و شغلی که قبل از اجرای این قانون داشته‌اند در صورت تساوی در شغل ،درجه ، قدمت خدمت ، میزان تحصیلات و سایر عوامل مؤثر در محاسبه حقوق ، از حقوق و مزایای مساوی برخوردار خواهندشد و هیچ یک از آنان به‌هیچ‌وجه حتی تحت عنوان مابه‌التفاوت حقوق و مزایای گذشته بر دیگران امتیازی نخواهند داشت
ماده 193 ـ مقررات فصل دهم این قانون صرفا برای تطبیق پرسنل معتبر بوده و پس از انجام تطبیق کلیه پرسنل مطابق مقررات‌مندرج در فصول قبلی این قانون به خدمت خود ادامه خواهند داد.
ماده 194 ـ برای پرسنلی که خدمت وظیفه عمومی را انجام داده‌اند مدت خدمت وظیفه آنان از نظر پایه حقوقی و احتساب‌سنوات بازنشستگی منظور خواهد شد.
ماده 195 ـ پرسنلی که به موجب مقررات فصل تطبیق این قانون به درجات جدیدی نایل می‌گردند برای نیل به درجه جدیدصلاحیت مکتبی و امنیتی آنان باید مورد تأیید مراجع مربوط قرار گیرد.
ماده 196 ـ زنان نظامی شاغل به کارمند معادل خود تبدیل می‌شوند.
ماده 197 ـ ستاد مشترک موظف است با هماهنگی وزارت دفاع و نیروهای سه‌گانه از تاریخ تصویب این قانون حداکثر ظرف‌مدت یک سال وضعیت پرسنل موجود ارتش اعم از نظامیان ، کارمندان و کارمندان فنی را برابر مقررات این قانون تطبیق داده‌و همزمان برای کلیه پرسنل به اجرا بگذارد.

فصل یازدهم ـ مواد متفرقه ( ماده 198 تا 203 )

ماده 198 ـ غیر از مواردی که در این قانون برای تهیه آیین نامه‌های اجرایی مرجع خاصی مشخص شده است ستاد مشترک ووزارت دفاع می‌توانند در موارد دیگری که ضروری تشخیص می‌دهند نیز دستورالعمل‌ها و روش‌های اجرایی مربوط را تهیه‌و به موقع اجرا بگذارند.
ماده 199 ـ بدیهی است اختیارات فرماندهی کل محدود به موارد مصرحه در این قانون نمی‌باشد. همچنین در کلیه مواردی که‌در این قانون صدور دستور یا تصویب امری از سوی فرماندهی کل در پی ارایه پیشنهاد از سوی مقامات یا مراجع دیگر ذکرشده است ، اخذ تصمیم فرماندهی کل منحصر به ارایه پیشنهادات مزبور نخواهد بود.
ماده 200 ـ انتصاب در مشاغل فرماندهی از سوی فرماندهی کل محدود به پرسنل نظامی نمی‌باشد.
ماده 201 ـ رؤسای سازمان‌های عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات در زمینه‌های انتصابات ، ترفیعات ، نقل و انتقالات ،مأموریت‌ها ، تشویقات و تنبیهات و مرخصی‌های پرسنل سازمان خود از اختیاراتی معادل فرماندهان نیروها برخوردارمی‌باشند.
تبصره ـ در ترفیعات می‌بایست حفظ تعادل سازمان ارتش و هماهنگی در روش اعطای ترفیعات مراعات گردد.
ماده 202 ـ اعضای کمیسیون ارزیابی مذکور در ماده 79 این قانون در مورد پرسنل سازمان عقیدتی سیاسی صرفا از مسیولین‌سازمان مزبور و در مورد پرسنل سازمان حفاظت اطلاعات صرفا از مسیولین آن سازمان و در بند ج هیات مذکور در ماده‌104 این قانون معاون اداری یا پرسنلی سازمان مربوط یا جانشین وی خواهند بود.
ماده 203 ـ وزارت سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی موظف است ظرف مدت 2 سال از تصویب این قانون با همکاری فرمانده‌کل سپاه پاسداران لایحه قوانین سپاه را تهیه و پس از تصویب هیات‌وزیران جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی تقدیم‌نماید.

فصل دوازدهم ـ شمول قانون بر شهربانی و ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران ( ماده 204 )

ماده 204 ـ ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران از نظر امور استخدامی و پرسنلی تابع مقررات این قانون می‌باشند.
تبصره 1 ـ حداقل سن مستخدمین مذکور در بند ط ماده 29 این قانون برای ژاندارمری و شهربانی 17 سال می‌باشد.
تبصره 2 ـ شهربانی می‌تواند علاوه بر موارد مذکور در ماده 32 این قانون برای مشاغل دیگری که منحصرا پرسنل زن بایدبرعهده گیرند زنان را به صورت کارمند استخدام نماید.
تبصره 3 ـ مراکز و دوره‌های آموزشی شهربانی به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ آموزشگاه‌های سرپاسبانی معادل آموزشگاه‌های نظامی مذکور در ماده 45 این قانون
ب ـ دوره تخصصی سرپرستی معادل دوره‌های تخصصی و سرپرستی مذکور در مواد 46 و 47 این قانون
ج ـ دانشکده علوم انتظامی معادل دانشکده علوم نظامی مذکور در ماده 49 این قانون
د ـ دوره رسته‌ای معادل دوره مقدماتی رسته‌ای مذکور در ماده 50 این قانون
هـ ـ دوره عالی رسته‌ای معادل دوره عالی رسته مذکور در ماده 51 این قانون
و ـ دوره آموزش انتظامی معادل دوره آموزش نظامی مذکور در ماده 52 این قانون
تبصره 4 ـ عناوین درجات مذکور در بندهای 5 و 6 و 7 ماده 64 این قانون در شهربانی به‌ترتیب عبارتند از سرپاسبان سوم ،سرپاسبان دوم ، سرپاسبان یکم
تبصره 5 ـ در کلیه موارد این قانون به استثنای فصل یکم در رابطه با پرسنل شهربانی و ژاندارمری مقامات و سازمان‌های زیراختیارات و مسیولیت‌های مقامات و سازمان‌های معادل خود در ارتش و وزارت دفاع را از نظر امور استخدامی و پرسنلی به‌شرح زیر دارا می‌باشند:
الف ـ وزیر و وزارت کشور معادل وزیر و وزارت دفاع و رییس ستاد مشترک و ستاد مشترک
ب ـ رییس شهربانی و فرمانده ژاندارمری و شهربانی و ژاندارمری معادل فرماندهان نیروها و نیروها.
ج ـ مسیولین سازمان عقیدتی سیاسی شهربانی و ژاندارمری و سازمان‌های مزبور معادل مسیول سازمان عقیدتی سیاسیارتش و سازمان مزبور.
د ـ مسیول سازمان حفاظت اطلاعات نیروهای انتظامی و سازمان مزبور معادل مسیول سازمان حفاظت اطلاعات ارتش وسازمان مزبور.
تبصره 6 ـ پاسبان‌های درجه 1 و 2 و 3 موجود شهربانی که فارغ‌التحصیل آموزشگاه پاسبانی می‌باشند به ترتیب زیر تطبیق‌می‌گردند:
الف ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی به درجه پاسبان سومی
ب ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی یا سیکل اول متوسطه به درجه سر پاسبان دومی
ج ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان به درجه سر پاسبان یکمی
تبصره 7 ـ آن گروه از پرسنل شهربانی که به موجب تبصره ذیل بند ب ماده 33 قانون استخدام ارتش ، اصلاحی‌29/8/1358 درجات پاسبان یکمی به سر پاسبان سومی ، سرپاسبان سومی به سر پاسبان دومی را یک و نیم برابر مشابهین‌خود در ارتش طی نموده‌اند به هنگام تطبیق معادل مدت‌های مازاد بر حداقل توقف در درجات یاد شده از ارشدیت‌برخوردار می‌گردند.
تبصره 8 ـ همردیفان موجود شهربانی باحفظ وضعیت همردیفی خود مشابه افسران هم درجه موجود شهربانی با این قانون‌تطبیق می‌گردند.
قانون فوق مشتمل بر دویست و چهار ماده و یکصد و سی و نه تبصره و جداول پیوستی در جلسه روز سه شنبه هفتم مهرماه‌یکهزار و سیصد و شصت و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 15/7/1366 به تأیید شورای نگهبان رسیده‌است

آیین نامه اجرایی مزایای شغل پرسنل مشمول قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران موضوع ماده‌139 قانون مزبور -

ماده 1 ـ به پرسنل کادر ثابت و پیمانی مشمول قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 7/7/1366 طبق مقررات این آیین نامه ماهیانه مبلغی به عنوان مزایای شغل پرداخت می‌گردد.
ماده 2 ـ مزایای شغل موضوع این آیین نامه به نسبت امتیاز حاصله از هر یک از عوامل ششگانه زیر به مشاغلی پرداخت می‌گردد که به نحو فوق العاده از یک یا چند عامل برخوردار باشند.
الف ـ پیچیدگی شغل
ب ـ سختی شغل
ج ـ پذیرش خطرات
د ـ حساسیت و سنگینی مسؤولیت شغل
هـ ـ ایجاد فرسودگی جسمانی به وسیله شغل
و ـ مهارت لازم در مشاغل تخصصی
ماده 3 ـ مزایای مذکور فقط به شغل تعلق گرفته و هیچگونه ارتباطی با درجه و یا رتبه شاغل نداشته و پرسنلی حق استفاده ازآن را دارند که عملا و به طور سازمانی در آن شغل انجام وظیفه می‌نمایند.
تبصره 1 ـ پرسنلی که در مشاغل سازمان‌های مصوب و یا مشاغل مصوب سازمان های موقت پس از اخذ و تایید صلاحیت های مکتبی امنیتی و کارآیی با حکم کتبی مقامی که اختیار انتصاب در آن شغل را دارد عملاً انجام وظیفه نمایند از مزایای آن شغل برخوردار خواهند شد.
تبصره 2 ـ پرسنل در موارد تغییر شغل تا انتصاب بعدی و حداکثر تا مدت دو ماه می‌توانند از مزایای شغل قبلی برخوردارگردند.
تبصره 3 ـ پرسنلی که عملا و رسما تصدی بیش از یک شغل را عهده‌دار گردند از مزایای شغل بالاتر برخوردار خواهندشد.
ماده 4 ـ پرسنل اسیر ، گروگان ، مفقودالاثر ، منتسب ومأمور به خدمت از مزایای آخرین شغل مربوطه استفاده خواهند نمود.
تبصره 1 ـ پرسنل در وضعیت خدمت آزمایشی نیز از مزایای شغل مربوطه استفاده خواهند نمود.
تبصره 2 ـ پرسنل‌مأمور موضوع تبصره ذیل ماده 90 و تبصره یک ماده 92 و ماده 93 قانون ارتش نیز مشمول مقررات این‌ماده می‌باشند.
تبصره 3 ـ پرسنل‌مأمور به خدمت در داخل ارتش ، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان‌های وابسته به آنها درصورتی‌که مشاغل محل مأموریت آنان در جداول سازمان پیش‌بینی گردیده باشد از حکم این ماده مستثنی بوده و از مزایای شغل محل مأموریت برخوردار خواهند گردید.
تبصره 4 ـ پرسنل اسیر ، گروگان و مفقودالاثر سالانه 5 درصد از افزایش مزایای شغل در مدت مذکور برخوردار خواهندگردید.
ماده 5 ـ پرسنل در وضعیت خدمتی بدون کاری و یا انتظار خدمت و همچنین در مدت بازداشت‌های موضوع بند ( ز ) ماده‌103 قانون ارتش از مزایای شغل استفاده نخواهند نمود.
تبصره ـ پرسنلی که به موجب قرار صادره از مراجع ذیصلاح قضایی بازداشت شده‌اند و سپس مدت بازداشت آنها به انتساب تبدیل شده است در شمول ماده 4 این آیین نامه خواهند بود.
ماده 6 ـ به استثنای مرخصی بدون حقوق در سایر انواع مرخصی پرسنل از مزایای شغل مربوط برخوردار خواهند شد.
تبصره ـ پرسنل در وضعیت خدمت نیمه‌وقت از یک دوم مزایای شغل مربوطه استفاده می‌نمایند.
ماده 7 ـ محصلین مراکز آموزشی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران که آموزش بدو استخدام را در رشته‌های پروازی ،دریانوردی ، تکاوری و هوابرد طی می‌نمایند از تاریخ شروع کارآموزی عملی در سال اول و دوم تحصیل از 35 درصد و درسال سوم به بعد از 50 درصد مزایای شغلی که در آن کارآموزی می‌نمایند استفاده خواهند نمود.
ماده 8 ـ جانبازانی که خسارت وارده بر عضو یا اعضای آنان و یا میزان کارآیی از دست رفته ایشان درحدی باشد که ادامه‌خدمت برای آنان توأم با مشقت و یا امکان انجام وظیفه در مشاغل قبل از جانباز شدن را از دست دهند چنانچه مزایای شغل جدید آنان نسبت به شغل زمان جانباز شدن کاهش یابد از مزایای شغل زمان جانباز شدن برخوردار خواهند گردید.
ماده 9 ـ مبالغ قابل محاسبه به موجب این آیین نامه در ارتباط با هر شغل ناظر بر مزایای انجام شغل مزبور با کیفیت متعارف مطلوب می‌باشد ، در مواردی استثنایی فرماندهان و مدیران مشروحه زیر می‌توانند با توجه به نحوه و کیفیت ممتاز و یا نامطلوب انجام شغل مورد تصدی پرسنل نسبت به افزایش و یا کاهش تا 25 درصد مزایای شغل درحد اعتبارات مصوب ،حداکثر به مدت‌های مذکور در بندهای ذیل اقدام نمایند:
الف ـ مقامات سپهبدی و همطراز تا مدت شش ماه
ب ـ مقامات سرلشکری و همطراز تا مدت چهار ماه
ج ـ مقامات سرتیپی و همطراز تا مدت دو ماه
تبصره ـ افزایش و یا کاهش‌های مذکور در این ماده به وسیله مقام یا مقامات بالا به‌هرحال نبایستی در یک سال برای هریک‌از پرسنل از شش ماه تجاوز نماید.
ماده 10 ـ مزایای هریک از مشاغل موضوع این آیین نامه برابر است با حاصل ضرب مجموع امتیازات قابل قبول شغل موردنظر در ضریب ریالی حقوق مشمولین قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران
تبصره ـ در سال تصویب این آیین نامه درصدی از مزایای شغل مذکور در این ماه با توجه به کمبود اعتبارات مصوب موجودپرداخت می‌گردد و در سال‌های بعد با توجه به افزایش اعتبارات مصوب (مواد 1 و 2) تا حداکثر میزان صددرصد افزایش‌خواهد یافت
ماده 11 ـ معاونت پرسنلی یا اداری یا آجودانی کل نیروها و سازمان‌های مشمول قانون ارتش امتیاز مزایای مشاغل نیرو یاسازمان مربوط را براساس مفاد این آیین نامه در کمیته‌های تخصصی که بدین منظور تشکیل خواهند داد محاسبه و به اداره یکم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران ارسال می‌نمایند تا در کمیته‌های تخصصی که آن اداره با مشارکت نمایندگان‌نیروها و سازمان‌های فوق تشکیل خواهد داد مورد بررسی و هماهنگی قرار گیرد.
ماده 12 ـ مزایای مشاغل هماهنگ‌شده به موجب ماده فوق پس از تصویب فرماندهی کل نیروهای مسلح قابل پرداخت‌می‌باشد.
ماده 13 ـ هرگونه تغییر و اصلاح در این آیین نامه و پیوست‌های آن به وسیله وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح باهمکاری و هماهنگی ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروها و سازمان‌های ذیربط انجام و به تصویب هیأت‌وزیران خواهد رسید.
معاون اول رییس جمهور ـ حسن حبیبی

قانون یکسان سازی برخی از مواد قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و قانون ارتش جمهوری

ماده واحده ـ قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ـ مصوب 1370 ـ و قانون ارتش جمهوری اسلامی‌ایران ـ مصوب 1366 ـ در موارد زیر اصلاح می‌شوند:
1 ـ مفاد ماده (159) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ـ مصوب 1370 ـ به پرسنل ارتش جمهوری‌اسلامی ایران تسری می‌یابد.
2 ـ در ماده (150) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب 1366 ـ بعد از عبارت ( درمانی ) عبارت ( تحقیقی وکارشناسی ) اضافه می‌شود.
3 ـ ماده (136) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ـ مصوب 1370 ـ جایگزین ماده (123) قانون ارتش‌جمهوری اسلامی ایران مصوب 1366 می‌گردد.
4 ـ در ماده (136) قانون فوق الذکر در بند (الف کلمة ( دو برابر ) قبل از ( کل هزینه‌ها ) اضافه می‌شود.
5 ـ این قانون از تاریخ 1/1/1376 لازم الاجرا است
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسة علنی روز یکشنبه مورخ بیست و هشتم بهمن ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 19/12/1375 به تایید شورای نگهبان رسیده است

آیین نامه اجرایی تبصره ماده (52) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران - مصوب 2/2/1369

ماده 1 ـ هزینه های تحصیلی اشخاصی که با ارایه مدرک تحصیلی کاردانی (فوق دیپلم و بالاتر از آن طبق ماده (52) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 1366 به صورت نظامی در کادر ثابت استخدام می‌شوند طبق مواد این آیین نامه محاسبه و پرداخت خواهد شد.
ماده 2 ـ مدارک تحصیلی مذکور در ماده (1) حسب مورد باید مورد تایید و تصدیق وزارت فرهنگ و آموزش عالی ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و وزارت آموزش و پرورش باشد.
ماده 3 ـ هزینه‌های تحصیلی موضوع این آیین نامه شامل کمک هزینه تحصیلی و هزینه‌های تهیه و تدارک خوراک ، پوشاک ،نوشت افزار ، کتب و سایر مدارک و لوازم تحصیلی می‌باشد که بر مبنای مجموع مبالغی که دانشکده علوم نظامی نیروی زمینی‌ارتش جمهوری اسلامی ایران در مقطع زمانی استخدام متقاضی برای هر دانشجو هزینه می‌نموده است ، به شرح زیر برای‌مقاطع مختلف تحصیلی محاسبه می‌گردد:
1 ـ هزینه تحصیلی برای دارندگان مدرک تحصیلی کاردانی (فوقدیپلم معادل مجموع مبالغی است که دانشکده علوم نظامی‌نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی برای هر دانشجو در دوره اول آن دانشکده هزینه می‌نماید.
2 ـ هزینه تحصیلی برای دارندگان مدرک تحصیلی کارشناسی (لیسانس معادل مجموع مبالغی است که دانشکده علوم نظامی‌نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران برای هر دانشجو مجموعا در دوره‌های اول و دوم آن دانشکده هزینه می‌نماید.
3 ـ هزینه تحصیلی فارغ التحصیلان بالاتر از مقطع کارشناسی (لیسانس جز در مورد کمک هزینه تحصیلی که بر مبنای ضوابط پیش‌بینی شده در قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران محاسبه می‌شود معادل مجموع هزینه تحصیلی دارندگان مدرک‌تحصیلی کارشناسی (لیسانس می‌باشد.
تبصره ـ سنوات تحصیل مورد قبول برای مقاطع تحصیلی بالاتر از کارشناسی (لیسانس در هر رشته معادل میانگین حداقل‌و حداکثر مدت مجاز برای تحصیل در آن مقطع و آن رشته طبق ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی می‌باشد. چنانچه مدت تحصیل فارغ التحصیلان مقاطع بالاتر از کارشناسی از میانگین مزبور کمترباشد ، مدت عملی تحصیل ملاک خواهد بود.
ماده 4 ـ به فارغ‌التحصیلان رشته‌های دانشگاهی کمیاب در کلیه مقاطع تحصیلات عالی ، به تناسب هزینه‌های بیشتری که‌متحمل پرداخت آن شده‌اند حداکثر تا 50 درصد علاوه بر مبالغ مذکور در ماده (3) پرداخت می‌گردد. تعیین رشته‌های‌کمیاب مورد نیاز و درصدهای افزایش پرداخت هر رشته به موجب دستورالعملی خواهد بود که توسط ستاد فرماندهی کل‌نیروهای مسلح با هماهنگی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و به تصویب مقام فرماندهی کل نیروهای مسلح‌می‌رسد.
ماده 5 ـ هزینه‌های مندرج در این آیین نامه پس از استخدام و طی دوره آموزش نظامی و نیل به درجات مذکور در ماده (69)قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 1366 از محل اعتبارات مصوب مربوط ، به پرسنل ذینفع پرداخت می‌شود.

مقررات نیروی انتظامی

قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

فصل اول ـ کلیات ( ماده 1 تا 3 )

حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین جناب آقای سیدمحمد خاتمی ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
لایحه شماره 23889/23976 مورخ 21/5/1380 دولت درمورد استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که بنا به تصمیم مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ 14/2/1382 تصویب آن طبق اصل هشتاد و پنجم (85) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به کمیسیون مشترک اجتماعی ، امنیت ملی و سیاست خارجی و برنامه و بودجه و محاسبات تفویض شده بود، در جلسه روز چهارشنبه مورخ 20/12/1382 با اصلاحاتی به تصویب کمیسیون مذکور رسیده و در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ 7/11/1382 مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد آن کمیسیون با ده سال مدت اجرای آزمایشی آن موافقت گردیده و به‌لحاظ انقضای مهلت مقرر موضوع اصل نود و چهارم (94) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و عدم وصول پاسخ شورای محترم نگهبان دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست ارسال می‌گردد.

فصل دوم ـ شرایط عمومی استخدام و طبقه‌بندی

بخش اول ـ تعاریف ( ماده 4 تا 15 )

ماده 4 ـ استخدام در نیروی انتظامی عبارت است از پذیرفتن شخص واجد شرایط برای انجام خدمت در یکی از مشاغل پیش‌بینی شده در این قانون
ماده 5 ـ شغل عبارت است از مجموع وظایف و مسؤولیتها و اختیارات مرتبط و مستمر که به عنوان کار واحد برای یک فرد درنظر گرفته می‌شود.
ماده 6 ـ مشاغل نیروی انتظامی به سه گروه تقسیم می‌شود:
الف ـ شغل انتظامی ـ عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان برای کارکنان انتظامی پیش‌بینی شده است مشاغل فرماندهی جزو مشاغل انتظامی محسوب می‌گردد.
ب ـ شغل کارمندی ـ عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان برای کارمندان پیش‌بینی شده است
ج ـ شغل مشترک ـ عبارت است از مجموعه وظایف و اختیارات مشخصی که در جداول سازمان با این عنوان تعیین شده و منحصر به کارکنان انتظامی یا کارمندان نبوده و قابل تخصیص به هر دو می‌باشد.
تبصره 1 ـ در مشاغل مشترک شرایط احراز شغل باید به نحوی تعیین گردد که شایسته‌ترین کارکنان اعم از انتظامی و کارمند منصوب گردند.
تبصره 2 ـ مشاغل انتظامی کارمندی و مشترک با رعایت مفاد این قانون در قالب محلهای سازمانی در جداول سازمان مشخص میشود.
ماده 7 ـ رشته شغلی عبارت است از مجموعه مشاغلی که به لحاظ نزدیکی و سنخیت از نظر اطلاعات و دانستنی‌های علمی دارای محتوای مشترک باشند.
ماده 8 ـ رسته عبارت است از مجموعه رشته‌های شغلی که از نظر تخصص یا نوع کار یا نوع آموزش وابستگی و ارتباط نزدیک داشته باشند.
ماده 9 ـ کارکنان نیروی انتظامی کسانی هستند که برابر شرایط و مقررات مندرج در این قانون یا قانون خدمت وظیفه عمومی به خدمت پذیرفته می‌شوند و عبارتند از:
الف ـ پایور ب ـ پیمانی ج ـ وظیفه
ماده 10 ـ کارکنان پایور به کسانی اطلاق می‌گردد که برای انجام خدمت مستمر در نیروی انتظامی استخدام می‌شوند و عبارتند از:
الف ـ پایور انتظامی ب ـ پایور کارمند ج ـ پایور محصل
ماده 11 ـ پایوران انتظامی کارکنانی هستند که پس از طی آموزشهای لازم به یکی از درجات پیش‌بینی شده در این قانون نائل و از لباس و علائم انتظامی استفاده می‌نمایند.
ماده 12 ـ پایوران کارمند کارکنانی هستند که براساس مدارج تحصیلی و یا مهارت تجربی و تخصصی استخدام و بدون استفاده از لباس درجات و علائم انتظامی به یکی از رتبه‌های پیش‌بینی شده در این قانون نائل می‌شوند.
ماده 13 ـ پایوران محصل کارکنانی هستند که به منظور خدمت استخدام و قبل از انتصاب در یکی از مشاغل مندرج در این قانون در یکی از مراکز آموزشی نیروی انتظامی یا سایر مؤسسات آموزشی به هزینه نیروی انتظامی مشغول تحصیل می‌باشند.
ماده 14 ـ کارکنان پیمانی به کسانی اطلاق می‌گردد که خدمت پیمانی را به صورت انتظامی یا کارمندی برابر مقررات مندرج در این قانون انجام می‌دهند.
ماده 15 ـ کارکنان وظیفه کسانی هستند که مطابق قانون خدمت وظیفه عمومی در یکی از دوره‌های ضرورت احتیاط یا ذخیره مشغول خدمت می‌باشند.

بخش دوم ـ شرایط عمومی استخدام ماده 16 تا 26 )

ماده 16 ـ شرایط عمومی استخدام کارکنان پایور و پیمانی به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ اعتقاد و التزام عملی به دین مبین اسلام
ب ـ التزام عملی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اعتقاد به ولایت فقیه
ج ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران
د ـ عدم سابقه عضویت یا وابستگی به احزاب و گروههای سیاسی معارض با نظام جمهوری اسلامی ایران
هـ ـ عدم عضویت یا وابستگی به احزاب و گروههای سیاسی در زمان تقاضای استخدام
و ـ عدم محکومیت به محرومیت از خدمات دولتی
ز ـ نداشتن سوء پیشینه کیفری
ح ـ عدم اعتیاد به مواد مخدر.
ط ـ داشتن شرایط تحصیلی و یا تخصصی لازم برای خدمت مورد نظر.
ی ـ دارا بودن حداقل هفده سال سن و حداکثر سی و پنج سال
ک ـ داشتن سلامت و توانائی جسمی و روانی متناسب با خدمت مورد نظر.
تبصره ـ مراحل استخدام و چگونگی انجام مسابقه و آزمون ورودی براساس آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و با تأیید ستاد کل به‌تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
ماده 17 ـ هیأت مرکزی گزینش مرکب از وزیر کشور یا معاون امنیتی و انتظامی فرمانده نیروی انتظامی یا جانشین وی رئیس سازمان عقیدتی سیاسی یا جانشین وی رئیس سازمان حفاظت اطلاعات یا جانشین وی و معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی به عنوان دبیر هیأت تشکیل می‌گردد و در چهارچوب مفاد این قانون وظیفه تعیین سیاست‌های گزینش کارکنان و تدوین دستورالعملهای مورد نیاز با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و نظارت بر کار هسته‌های گزینش در نیروی انتظامی را بعهده دارد. هسته‌های گزینش در نیروی انتظامی توسط هیأت مرکزی تشکیل می‌گردد.
ماده 18 ـ استخدام کارکنان انتظامی برای خدمت به صورت پایور منحصراً براساس یکی از مقاطع تحصیلی پایان دوره‌های راهنمایی متوسطه کاردانی کارشناسی کارشناسی ارشد، دکترا و بالاتر انجام می‌گیرد.
ماده 19 ـ کارمندان به دو صورت ذیل استخدام می‌شوند:
الف ـ براساس مدارک تحصیلی در یکی از مقاطع پایان دوره متوسطه کاردانی کارشناسی کارشناسی ارشد، دکترا و بالاتر.
ب ـ براساس مهارت عملی با حداقل مدرک نهضت سوادآموزی
ماده 20 ـ نیروی انتظامی می‌تواند زنان را با حفظ موازین اسلامی در مشاغلی که مستلزم به کارگیری زنان است به صورت کارکنان انتظامی یا کارمند استخدام نماید.
تبصره 1 ـ مشاغل خاص زنان و امور انضباطی آنان بنا به مورد در جداول سازمانی و آیین‌نامه انضباطی تعیین می‌شود.
تبصره 2 ـ کلیه کارکنان زن که در اجرای ماده (196) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب 7/7/1366 ـ از وضعیت انتظامی به کارمند معادل خود تبدیل شده‌اند درصورت تمایل می‌توانند به وضعیت سابق اعاده شده و برابر مقررات این قانون به درجات متناسب نائل گردند.
ماده 21 ـ نیروی انتظامی می‌تواند به منظور تأمین نیاز سازمانی خود، داوطلبانی را که حداقل دارای مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی می‌باشند با اخذ تعهد پنج سال خدمت انتظامی و یا شش سال خدمت کارمندی به صورت پیمانی استخدام نماید. تمدید مدت یا تجدید قرارداد مجاز نمی‌باشد.
تبصره 1 ـ استخدام کارمند پیمانی براساس تخصص و مهارت عملی از لحاظ مدرک تحصیلی مشمول بند (ب ماده (19) خواهد بود.
تبصره 2 ـ خدمت کارکنان پیمانی که خدمت دوره ضرورت را انجام نداده‌اند به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقی می‌گردد و درصورتی که قبل از خاتمه تعهد به هر علت از خدمت مستعفی یا برکنار گردند برابر مقررات قانون وظیفه عمومی با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 3 ـ نیروی انتظامی می‌تواند کارکنانی را که در حال انجام خدمت دوره ضرورت می‌باشند به صورت پیمانی استخدام نماید.
ماده 22 ـ جداول سازمانی باید به نحوی تنظیم گردد که حداقل هفتاد درصد (70%) از کارکنان پایور و مابقی به ترتیب از کارکنان پیمانی و وظیفه استفاده شود.
تبصره ـ به کارگیری کارکنان وظیفه دیپلمه و پائین‌تر در مشاغلی غیر از نگهبانی و خدماتی مطابق با دستورالعملی می‌باشد که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و پس از تأیید ستاد کل به اجراء گذارده خواهد شد.
ماده 23 ـ نیروی انتظامی می‌تواند به منظور تأمین نیروی انسانی درصورت نیاز از کارکنان سایر نیروهای مسلح و سازمانها و وزارتخانه‌ها و نهادهای انقلاب اسلامی با آموزش‌های لازم و با رعایت مقررات نیروی انتظامی و همچنین رعایت مقررات نیروها و سازمانها و وزارتخانه‌های ذی‌ربط به صورت انتقال یا مأمور به خدمت استفاده نماید.
تبصره 1 ـ سابقه خدمت کارکنان منتقل شده به نیروی انتظامی ازلحاظ پایه خدمتی و سنوات بازنشستگی قابل احتساب است
تبصره 2 ـ نیروی انتظامی می‌تواند در مواقع ضروری و برای مدت محدود از بسیجیان برای اجرای مأموریت‌های قانونی خود به صورت مأمور استفاده نماید. نحوه به‌کارگیری و وضعیت خدمتی و حقوق و مزایای آنان به موجب دستورالعملی خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی سپاه وزارت کشور، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و ستاد کل تهیه و به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
تبصره 3 ـ نیروی انتظامی به منظور بهره‌گیری از مشارکتهای مردمی در تحکیم و توسعه نظم و امنیت اجتماعی می‌تواند عده‌ای را به عنوان پلیس افتخاری از بین افراد داوطلب واجد صلاحیت انتخاب و پس از آموزش و سازماندهی لازم با عناوینی چون پلیس محلی به کار گیرد.
چگونگی اجرای این تبصره به موجب آئین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 24 ـ نیروی انتظامی می‌تواند درصورت نیاز از کارکنان وظیفه در حین خدمت دوره ضرورت و احتیاط و همچنین از کارکنان پیمانی در طول مدت قرارداد با دارا بودن شرایط لازم به عنوان پایور استخدام نماید. این قبیل داوطلبان در شرایط مساوی نسبت به سایر داوطلبان از اولویت برخوردارند. آموزش و ترفیعات آنان نیز تابع مقررات مندرج در این قانون خواهد بود.
ماده 25 ـ نیروی انتظامی می‌تواند به منظور تأمین استاد و تکمیل اعضاء هیأت علمی مؤسسات آموزش عالی خود، کارکنان مورد نیاز را براساس مقررات استخدامی هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی استخدام و به مشاغل آموزشی و پژوهشی منصوب نماید.
تبصره ـ کارکنان پایور که دارای شرایط لازم برای عضویت در هیأت علمی موضوع این ماده باشند می‌توانند به عضویت هیأت علمی مؤسسات آموزش عالی نیروی انتظامی درآیند.
ماده 26 ـ استخدام جز برای مشاغل پیش‌بینی شده در جداول سازمان و همچنین تغییر نوع استخدام کارکنان جز در موارد مذکور در این قانون ممنوع است

بخش سوم ـ سازمان و طبقه‌بندی ( ماده 27 تا 32 )

ماده 27 ـ مشاغل نیروی انتظامی در رشته‌ها و رسته‌های مختلف دسته‌بندی می‌گردند. انواع رسته‌ها و علائم رسته‌ای و لباس و علائم درجات به موجب دستورالعملی خواهد بود که به وسیله نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
ماده 28 ـ نیروی انتظامی موظف است کلیه کارکنان خود را متناسب با رشته‌های تحصیلی دوره‌های آموزشی و مهارت‌های آنان رسته‌بندی نماید. تغییر رسته در موارد خاص برابر دستورالعمل رسته‌ها، موضوع ماده (27) خواهد بود.
ماده 29 ـ نیروی انتظامی موظف است مشاغل کارمندان موضوع بند (ب ماده (19) این قانون را از نظر پیچیدگی به سه گروه (1)، (2) و (3) و میزان مهارت در انجام مشاغل هر یک از سه گروه را به سه رده (1)، (2) و (3) طبقه‌بندی نماید.
تخصص و مهارت فنی این قبیل کارمندان در بدو استخدام توسط کمیسیون ارزیابی مهارت فنی مورد ارزیابی قرار گرفته و رده آنان تعیین می‌گردد.
ماده 30 ـ نیروی انتظامی مکلف است حداکثر ظرف مدت دو سال در چهارچوب این قانون کلیه مشاغل مربوطه را به منظور طبقه‌بندی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و براساس آن نسبت به تعیین شرح وظایف و شرایط احراز هر شغل با هماهنگی وزارت کشور اقدام و پس از تصویب فرماندهی کل قوا در انتصابات و ترفیعات ملاک عمل قرار دهد.
ماده 31 ـ تعداد و ترکیب نیروی انسانی و همچنین نسبت درجه‌ها و رتبه‌های کارکنان نیروی انتظامی بر مبنای اهداف خط مشی و نیازها برابر جداول سازمان و تجهیزاتی که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید، مشخص می‌گردد.
ماده 32 ـ نیروی انتظامی مکلف است حداکثر ظرف دو سال پس از تصویب این قانون محلهای سازمانی نیروی انتظامی را مورد بررسی قرار داده و ضرورت انتظامی یا کارمندی یا مشترک بودن شغل را تعیین و درجات و رتبه‌های مناسب برای هر محل سازمانی را در نظر گرفته و با هماهنگی وزارت کشور ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا برساند.
تبصره ـ چنانچه برخی از محلهای سازمانی مربوط به مشاغل تخصصی و یا تجربی فاقد طیف درجات متناسب با تعداد یا ترکیب مشاغل مزبور در جداول سازمانی باشد، می‌توان درجه محل سازمانی این قبیل مشاغل را ضمن تعیین حداقل و حداکثر درجه مورد نیاز به صورت سیال مشخص نمود، که در این صورت برای انجام امور خدمتی درجه شاغل ملاک تعیین درجه محل سازمانی شغل مورد تصدی خواهد بود.

فصل سوم ـ آموزش ( ماده 33 تا 70 )

ماده 33 ـ دوره‌های آموزشی کارکنان نیروی انتظامی به شرح ذیل می‌باشد:
الف ـ دوره‌های عمومی انتظامی
ب ـ دوره‌های تخصصی
ج ـ دوره علمی
د ـ دوره‌های سرپرستی
هـ ـ دوره‌های تخصصی تکمیلی
و ـ دوره‌های کاردانی علوم و فنون انتظامی
ز ـ دوره‌های کارشناسی علوم و فنون انتظامی
ح ـ دوره‌های کارشناسی ارشد علوم و فنون انتظامی
ط ـ دوره فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی
ی ـ دوره عالی امنیت
تبصره 1 ـ عناوین دوره‌های بندهای (و)، (ز)، (ح ، (ط و (ی از نظر طبقه‌بندی مشاغل و استخدام و ارتقاء در نیروی انتظامی کاربرد دارد و برای اعطای مدارک تحصیلی مطابق ماده (54) اقدام خواهد شد.
تبصره 2 ـ نیروی انتظامی می‌تواند درصورت لزوم علاوه بر دوره‌های مذکور نیازمندیهای آموزشی دیگر خود را در قالب آموزشهای عرضی (تخصصی کوتاه مدت و ضمن خدمت اجرا نماید.
تبصره 3 ـ در جهت توسعه همکاریهای مشترک اطلاع از آخرین یافته‌های علمی و تخصصی در سایر نیروهای مسلح و تأمین بخشی از نیازمندیهای آموزشی تخصصی نیروی انتظامی می‌تواند نسبت به اعزام کارکنان واجد شرایط خود به کلیه دوره‌های مصوب آن نیروها اقدام و سهمیه مناسب در دوره‌های آموزشی خود برابر درخواست آنان پیش‌بینی نماید.
ماده 34 ـ مراکز آموزشی کارکنان نیروی انتظامی به شرح ذیل می‌باشد:
الف ـ مراکز آموزش عمومی
ب ـ آموزشگاههای علمی ـ تخصصی
ج ـ واحدهای آموزشی
د ـ دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی
هـ ـ دانشکده فرماندهی و ستاد.
تبصره 1 ـ به مجموعه دانشکده‌های نیروی انتظامی «دانشگاه علوم انتظامی اطلاق می‌گردد.
تبصره 2 ـ تأسیس و ایجاد مراکز آموزشی موضوع این ماده با هماهنگی وزارت علوم تحقیقات و فناوری منوط به تأمین اعتبار و تأیید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور است
ماده 35 ـ دوره‌های عمومی انتظامی به منظور ارائه آموزشهای نظامی انتظامی مقدماتی و آشنائی با مقررات و آئین‌نامه‌های سازمانی با اهداف ایجاد آمادگی عمومی برای خدمت در نیروی انتظامی متناسب با گونه‌های مختلف استخدامی موضوع ماده (9) برای کلیه کارکنان در بدو خدمت تشکیل می‌گردد.
ماده 36 ـ دوره‌های تخصصی به منظور ایجاد توانمندی تخصصی مورد نیاز برای کارکنان انتظامی پایور که دوره عمومی انتظامی خود را در آموزشگاههای علمی ـ تخصصی گذرانده‌اند و همچنین کارمندان پایور و پیمانی که بدون مهارت و تخصصی استخدام می‌شوند متناسب با رسته‌های ناجا بلافاصله بعد از دوره عمومی انتظامی ارائه می‌گردد.
برنامه آموزشی این دوره‌ها می‌بایست به گونه‌ای تنظیم گردد که دانش آموختگان آن بتوانند از عهده مشاغل گروهبانی و رتبه‌های همطراز برآیند.
تبصره ـ دوره تخصصی کارکنان وظیفه متناسب با مشاغل سازمانی خاص آنان ارائه می‌گردد.
ماده 37 ـ دوره علمی به منظور ارتقاء تحصیلات کارکنان پایور انتظامی که با مدرک حداقل پایان دوره راهنمایی به استخدام درآمده‌اند برای نیل به مدرک پایان دوره متوسطه با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش تشکیل می‌گردد.
ماده 38 ـ دوره‌های تخصصی تکمیلی به منظور تکمیل تخصص و به روز آمد نمودن دانش رسته‌ای کارکنان پایور نیروی انتظامی برای نیل به ترفیع و یا تصدی مشاغل خاص متناسب با رسته رشته و مشاغل نیروی انتظامی حداقل به مدت یک ماه حسب مورد در دانشکده فرماندهی و ستاد، دانشکده‌های علوم و فنون آموزشگاههای علمی ـ تخصصی و واحدهای آموزشی اجرا می‌گردد.
نیروی انتظامی مکلف است نسبت به تشکیل این دوره‌ها طوری اقدام نماید که کلیه کارکنان بتوانند به موقع این دوره‌ها را طی نمایند. برنامه آموزشی این دوره‌ها باید طوری تنظیم گردد که دانش آموختگان آن از عهده مشاغل در درجات یا رتبه‌های بالاتر برآیند.
تبصره 1 ـ دوره‌های آموزشی که در مراکز آموزش برون سازمانی ارائه می‌گردد و محتوای آن با نیاز دانش رسته‌ای نیروی انتظامی مطابقت دارد معادل دوره تخصصی تکمیلی محسوب می‌گردد.
تبصره 2 ـ کارکنانی که هر یک از دوره‌های آموزشی مندرج در ماده (33) این قانون را طی نمایند از طی دوره تخصصی تکمیلی همان دوره ترفیع معاف می‌باشند.
تبصره 3 ـ حداقل مدت آموزش در مقاطع استوار یکمی و ستوان سومی و سروانی و سرگردی دو ماه خواهد بود.
ماده 39 ـ دوره سرپرستی به منظور احراز توانمندی لازم جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت جزء برای کارکنانی که از درجه استوار یکمی یا رتبه معادل به درجه ستوان سومی یا رتبه معادل نایل گردیده‌اند به مدت حداقل سه ماه متناسب با رسته خدمتی در دانشکده‌های علوم و فنون اجرا می‌گردد نیل به درجه ستوان دومی یا رتبه معادل منوط به موفقیت در طی این دوره می‌باشد. دانش آموختگان این دوره از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ماده 40 ـ مراکز آموزش عمومی به منظور اجرای دوره‌های عمومی انتظامی و تخصصی بدو خدمت کارکنان پیمانی و وظیفه ایجاد می‌گردد. نیروی انتظامی می‌تواند با توجه به نیاز خود نسبت به ایجاد این مراکز در نقاط مختلف کشور اقدام نماید.
ماده 41 ـ آموزشگاههای علمی ـ تخصصی به منظور اجرای دوره عمومی انتظامی دوره تخصصی و دوره علمی بدو خدمت و همچنین دوره‌های تخصصی تکمیلی برای کسانی که حداقل با مدارک تحصیلی پایان دوره راهنمایی به عنوان پایور انتظامی برای خدمت در مشاغل گروهبانی و بالاتر از طریق مسابقه ورودی استخدام می‌شوند، ایجاد می‌گردد.
نیروی انتظامی می‌تواند متناسب با رسته‌های مصوب نسبت به ایجاد این مراکز در نقاط مختلف کشور اقدام نماید.
تبصره ـ نیروی انتظامی می‌تواند با رعایت ضوابط و مقررات وزارت آموزش و پرورش جهت ارتقاء تحصیلی کارکنان پایور شاغل تا سطح پایان دوره متوسطه مهارتی در آموزشگاههای علمی ـ تخصصی اقدام نماید.
ماده 42 ـ واحدهای آموزشی به منظور ارائه آموزش‌های تخصصی تکمیلی و عرضی ایجاد می‌گردد.
نیروی انتظامی می‌تواند با توجه به نیاز خود نسبت به ایجاد این واحدها در تابعیت یگانهای عمده خود اقدام نماید.
ماده 43 ـ کارمندان پایور در بدو خدمت دوره عمومی انتظامی را به مدت حداقل یک ماه و کارمندان با مدرک پایان دوره متوسطه که بدون مهارت و تخصص استخدام گردیده‌اند علاوه بر آن یک دوره تخصصی را به مدت حداقل یک ماه طی می‌نمایند.
دوره عمومی انتظامی و تخصصی کارمندان دارای مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه در آموزشگاههای علمی تخصصی و دوره عمومی کارمندان با مدرک تحصیلی کاردانی و بالاتر در دانشکده علوم و فنون برگزار می‌گردد.
کارمندان در طول خدمت ضمن طی حداقل یکی از دوره‌های تخصصی تکمیلی در فاصله هر ترفیع می‌توانند با رعایت شرایط و ضوابط مورد نیاز برای تصدی مشاغل مدیریتی جزء، دوره سرپرستی و برای تصدی مشاغل مدیریت میانی دوره فرماندهی و مدیریت و برای تصدی مشاغل مدیریت عالی دوره عالی امنیت را طی نمایند.
تبصره ـ فهرست مشاغل مدیریت جزء، میانی و عالی براساس طبقه‌بندی مشاغل موضوع ماده (30) تعیین خواهد شد.
ماده 44 ـ کارکنان پایور انتظامی با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه مهارتی که در نظام آموزش و پرورش طراحی و اجرا می‌شود و مورد نیاز نیروی انتظامی می‌باشد برای نیل به درجه گروهبان یکمی در بدو خدمت دوره عمومی انتظامی را حداقل به مدت شش ماه و دارندگان مدرک پایان دوره متوسطه فاقد مهارت علاوه بر دوره مذکور، دوره تخصصی را حداقل به مدت شش ماه طی می‌نمایند. این دوره‌ها در بدو خدمت و در آموزشگاههای علمی ـ تخصصی اجراء می‌گردد. کلیه کارکنان مزبور دوره‌های تخصصی و تکمیلی را در طول خدمت و در فاصله هر ترفیع می‌گذرانند. این کارکنان با رعایت شرایط و ضوابط مورد نیاز برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت جزء می‌بایست دوره سرپرستی را طی نمایند.
تبصره ـ کارکنان پایور انتظامی دارای مدرک پایان دوره راهنمایی در بدو خدمت دوره عمومی انتظامی دوره تخصصی و دوره علمی را مجموعاً به مدت حداقل هجده ماه در آموزشگاههای علمی تخصصی طی می‌نمایند.
ماده 45 ـ کلیه کارکنان پیمانی که به صورت انتظامی با مدرک تحصیلی پایان متوسطه و پایین‌تر استخدام می‌گردند دوره عمومی انتظامی را حداقل به مدت چهار ماه و کارکنان با مدرک تحصیلی کاردانی و بالاتر این دوره را حداقل به مدت دو ماه طی می‌نمایند. این کارکنان درصورت دارا نبودن تخصص و مهارت مورد نیاز نیروی انتظامی بلافاصله بعد از طی دوره عمومی انتظامی دوره تخصصی را به مدت حداقل دو ماه متناسب با رسته‌های نیروی انتظامی طی می‌نمایند. این دوره‌ها در بدو خدمت و در مراکز آموزش عمومی اجرا می‌گردد.
ماده 46 ـ کلیه کارمندان پیمانی در بدو خدمت دوره عمومی انتظامی را به مدت حداقل سه ماه و درصورت دارا نبودن مهارت و تخصص لازم یک دوره تخصصی به مدت حداقل یک ماه در مراکز آموزش عمومی طی می‌نمایند.
ماده 47 ـ کلیه کارکنان پیمانی انتظامی و کارمند در طول خدمت و قبل از ترفیع یک دوره تخصصی ـ تکمیلی را متناسب با درجه یا رتبه در دانشکده‌های علوم و فنون آموزشگاههای علمی تخصصی و واحدهای آموزشی می‌گذرانند.
تبصره 1 ـ کارکنانی که خدمت سربازی را طی نموده‌اند دوره عمومی انتظامی آنان به یک ماه تقلیل می‌یابد و کسانی که خدمت سربازی خود را در نیروی انتظامی گذرانده باشند درصورتی که انفکاک آنان بیشتر از شش ماه نباشد از طی دوره عمومی انتظامی معاف هستند.
تبصره 2 ـ کلیه کارکنان پیمانی که برابر قوانین و مقررات تغییر وضعیت خدمتی داده و به عنوان کارکنان پایور بدون تغییر رسته به کار گرفته می‌شوند درصورت داشتن حداقل سه سال تجربه خدمتی و موفقیت در آزمون که از طریق مراکز آموزش ذی‌ربط برگزار می‌گردد از طی آموزشهای عمومی انتظامی و تخصصی معاف می‌باشند. اینگونه کارکنان درصورت به کارگیری در رسته جدید موظف به طی دوره تخصصی قبل از به کارگیری می‌باشند.
ماده 48 ـ کارکنان وظیفه در بدو خدمت دوره‌های عمومی انتظامی و تخصصی مورد نیاز را طی می‌نمایند. کارکنان وظیفه با مدرک تحصیلی کاردانی و بالاتر درصورت به‌کارگیری در تخصصهای منطبق با تحصیلات آنان از طی دوره تخصصی معاف می‌باشند. این دوره‌ها در مراکز آموزش عمومی اجرا می‌گردد.
تبصره 1 ـ برنامه آموزش کارکنان وظیفه در بدو خدمت متناسب با نیاز نیروی انتظامی و سطح تحصیلات آنان توسط نیروی مذکور تهیه و به مورد اجرا گذارده خواهدشد.
تبصره 2 ـ کارکنان وظیفه بی‌سواد و کم‌سواد دوره‌های سوادآموزی را برابر دستورالعملی که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی نهضت سوادآموزی تهیه و به تصویب وزیر کشور می‌رسد طی می‌نمایند.
ماده 49 ـ دوره‌های کاردانی علوم و فنون انتظامی در رشته‌های مختلف تحصیلی به منظور تربیت نیروی متخصص مورد نیاز نیروی انتظامی در سطح کاردانی متناسب با رسته‌های نیروی انتظامی جهت کارکنان پایور انتظامی که با مدرک پایان دوره متوسطه ازطریق مسابقه ورودی جذب گردیده‌اند در بدو خدمت به مدت حداقل چهار نیمسال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون تشکیل می‌گردد.
برنامه آموزشی این دوره‌ها باید طوری تنظیم گردد که با طی دوره‌های آموزشی بعدی دانش آموختگان از عهده مشاغل ستوان سومی تا مشاغل مربوط به درجات سرهنگی برآیند.
تبصره ـ پایوران انتظامی و کارمندان با داشتن مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه با حداکثر بیست و هفت سال سن درصورت دارا بودن سایر شرایط لازم می‌توانند در مسابقه ورودی دوره کاردانی شرکت نمایند.
ماده 50 ـ دوره‌های کارشناسی علوم و فنون انتظامی در رشته‌های مختلف تحصیلی به منظور تربیت نیروی متخصص مورد نیاز نیروی انتظامی در سطح کارشناسی متناسب با رسته‌های نیروی انتظامی برای کارکنان پایور انتظامی که با مدرک پایان دوره متوسطه ازطریق مسابقه ورودی جذب گردیده‌اند در بدو خدمت به مدت حداقل هفت نیمسال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون تشکیل می‌گردد. برنامه آموزشی این دوره‌ها می‌بایست طوری تنظیم گردد که دانش آموختگان از عهده مشاغل ستوان دومی برآمده و با کسب تجارب حاصله از خدمت و همچنین طی دوره‌های بعدی از عهده کلیه مشاغل بالاتر برآیند.
تبصره 1 ـ درصورت ضرورت نیروی انتظامی می‌تواند دوره‌های کارشناسی علوم و فنون انتظامی را به صورت ناپیوسته برای دانش آموختگان دوره‌های کاردانی علوم و فنون انتظامی در طول درجه ستوان سومی و همچنین دارندگان مدرک کاردانی مؤسسات و مراکز آموزش عالی متناسب با نیاز نیروی انتظامی به مدت حداقل سه نیمسال تحصیلی با دارا بودن حداکثر بیست و هفت سال سن از طریق مسابقه ورودی اجرا نماید.
تبصره 2 ـ دانش آموختگان آموزشگاههای علمی ـ تخصصی که با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه به استخدام نیروی انتظامی درآمده‌اند در طول درجه گروهبان یکمی و استوار دومی و کارمندان با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه و حداکثر بیست و هفت سال سن درصورت داشتن سایر شرایط لازم می‌توانند در مسابقه ورودی کارشناسی علوم و فنون انتظامی شرکت نمایند.
ماده 51 ـ نیروی انتظامی می‌تواند تا بیست درصد (20%) از ظرفیت دوره های کاردانی و کارشناسی علوم و فنون انتظامی را به کارکنان شاغل واجد شرایط خود اختصاص دهد.
پذیرفته شدگان ، از دوره عمومی انتظامی معاف و در زمان تحصیل بدون نصب درجه خواهند بود.
ماده 52 ـ تغییر رشته تحصیلی ورودی های کاردانی و کارشناسی علوم و فنون انتظامی براساس تقاضای شخصی یا محرز گردیدن عدم توانمندی ادامه تحصیل در رشته مربوط بنا بر ضرورت و نیاز سازمان درصورت دارا بودن شرایط و ضوابط مورد نیاز فقط برای یک بار امکان‌پذیر می‌باشد.
شرایط و ضوابط مذکور در اساسنامه دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی پیش‌بینی می‌گردد.
ماده 53 ـ دوره‌های کارشناسی ارشد علوم و فنون انتظامی به منظور گسترش دانش و تربیت متخصصان و پژوهندگان در سطح کارشناسی ارشد متناسب با رسته‌های نیروی انتظامی برای کارکنان پایور با مدرک تحصیلی کارشناسی ازطریق مسابقه ورودی در طول درجات سروانی و سرگردی یا رتبه همطراز به مدت حداقل سه نیمسال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی تشکیل می‌گردد.
برنامه آموزشی این دوره‌ها می‌بایست طوری تنظیم گردد که دانش آموختگان با آخرین تخصصها و یافته‌های علمی و مدیریتی متناسب با رسته مربوط و نیز با روشهای پژوهشی علمی آشنا شده تا توانمندی و مهارت لازم را برای مدیریت ، تحقیق و تعلیم کسب نموده و از عهده مشاغل مربوط برآیند.
دانش آموختگان این دوره از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ دانش آموختگان رتبه اول دوره‌های کارشناسی علوم و فنون می‌توانند این دوره را در صورت موفقیت در مسابقه ورودی بلافاصله پس از فراغت از تحصیل و قبل از نیل به درجه سروانی طی نمایند.
ماده 54 ـ نیروی انتظامی می‌تواند با تطبیق وضعیت دانشکده‌ها و محتوای دوره‌های تحصیلی مربوط در این قانون با مقررات وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری به دانش آموختگان دوره‌های کاردانی و کارشناسی مدرک کاردانی و کارشناسی و به دانش آموختگان دوره‌های کارشناسی ارشد علوم و فنون انتظامی و فرماندهی و مدیریت عالی مدرک کارشناسی ارشد و به دانش آموختگان دوره عالی امنیت ، مدرک دکترا اعطا نماید.
ماده 55 ـ دوره‌های فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی به منظور تربیت فرماندهان و مدیران نیروی انتظامی از طریق مسابقه ورودی برای کارکنان پایور در طول درجه سرگردی و سرهنگ دومی یا رتبه‌های همطراز در دانشکده فرماندهی و ستاد در سه سطح زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ برای کارکنان پایور با مدرک تحصیلی کارشناسی جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی به صورت بلند مدت حداقل به مدت سه نیمسال تحصیلی که دانش آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ب ـ برای کارکنان پایور با مدرک کارشناسی ارشد به بالا جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی به صورت کوتاه مدت حداقل به مدت شش ماه که دانش آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ج ـ برای کارکنان پایور با مدرک کاردانی و همچنین کارشناسی که شرایط لازم برای طی دوره بلندمدت برای آنان فراهم نگردیده جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت میانی به صورت کوتاه مدت حداقل به مدت شش ماه که دانش آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ برنامه آموزشی این دوره می‌بایست طوری تنظیم گردد که دانش آموختگان با روشهای فرماندهی و مدیریت فرارسته‌ای آشنا شده ، توانمندی لازم را برای طراحی ، برنامه‌ریزی و هدایت در مشاغل فرماندهی و مدیریت نیروی انتظامی کسب نمایند.
ماده 56 ـ دوره عالی امنیت به منظور آموزش فرماندهان و مدیران عالی نیروی انتظامی در زمینه سیاست‌های داخلی و خط مشی کشور در امور امنیتی ـ انتظامی ازطریق مسابقه ورودی به مدت حداقل سه نیمسال در دانشکده فرماندهی و ستاد نیروی انتظامی برای دانش آموختگان دوره فرماندهی و مدیریت عالی و دارندگان مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر که دوره کوتاه مدت فرماندهی و مدیریت عالی را طی نموده‌اند در درجه حداقل سرهنگی و رتبه همطراز تشکیل می‌گردد ، برنامه آموزشی این دوره می‌بایست طوری تنظیم گردد که دانش آموختگان علاوه بر احراز شرایط لازم برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی در نیروی انتظامی با روشهای علمی‌ـ پژوهشی آشنا شده تا توانمندی و مهارت علمی لازم را برای تحقیق ، پژوهش و طراحی اجرای سیاستهای کلان امنیت عمومی و انتظامی کشور به دست آورند.
دانش آموختگان این دوره از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ فرماندهان و مدیران عالی نیروهای مسلح با معرفی بالاترین رده سازمانی و مسؤولین کشوری در سطح مدیران کل و بالاتر که به نحوی در امور امنیتی و انتظامی دارای مسؤولیت هستند می‌توانند با داشتن شرایط مذکور در این دوره شرکت نمایند.
ماده 57 ـ کارکنان واجد شرایط آن دسته از دوره‌های مندرج در این قانون که دارای مسابقه ورودی هستند ، حداکثر سه بار حق شرکت در آزمون هر یک از دوره‌ها را دارند.
ماده 58 ـ به منظور اجرای دوره عمومی انتظامی دوره‌های کاردانی ، کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم و فنون انتظامی و همچنین دوره‌های تخصصی تکمیلی و دوره سرپرستی برای کارکنان پایور ، دانشکده‌های علوم و فنون با رعایت تبصره (1) ماده (33) و پس از کسب مجوز از فرماندهی کل قوا ایجاد می‌گردند.
ماده 59 ـ دانشکده فرماندهی و ستاد به منظور اجرای دوره‌های فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی و دوره عالی امنیت تشکیل می‌گردد.
تبصره ـ دوره‌های تخصصی تکمیلی دانش آموختگان دوره فرماندهی و مدیریت در این دانشکده اجرا می‌گردد.
ماده 60 ـ اساسنامه‌های هر یک از مراکز آموزشی نیروی انتظامی جهت تحقق اهداف دوره‌های مربوط و ایجاد شرایط لازم برای اجرای دوره‌ها ، با رعایت مواد مندرج در این قانون توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تدوین و ازطریق ستاد کل به‌تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 61 ـ کارکنان پایور انتظامی با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه برای نیل به درجه ستوان‌سومی دوره کاردانی علوم و فنون انتظامی را پس از طی دوره عمومی انتظامی در بدو خدمت طی می‌نمایند. این کارکنان در طول خدمت ضمن طی دوره‌های تخصصی تکمیلی در هر ترفیع با رعایت شرایط و ضوابط برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت میانی ازطریق مسابقه ورودی دوره فرماندهی و مدیریت عالی کوتاه مدت را در طول درجه سرگردی و سرهنگ دومی طی می‌نمایند.
ماده 62 ـ کارکنان پایور انتظامی با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه برای نیل به درجه ستوان دومی دوره کارشناسی علوم و فنون انتظامی را پس از طی دوره عمومی انتظامی در بدو خدمت طی می‌نمایند این کارکنان در طول خدمت ضمن طی دوره‌های تخصصی تکمیلی در طول هر ترفیع با رعایت شرایط و ضوابط می‌توانند در طول درجه سروانی و سرگردی دوره کارشناسی ارشد علوم و فنون و یا دوره فرماندهی و مدیریت عالی را در درجات سرگردی و سرهنگ دومی طی نمایند.
دانش آموختگان دوره فرماندهی و مدیریت عالی بلندمدت می‌توانند در مسابقه ورودی دوره عالی امنیت شرکت نمایند. دانش آموختگان دوره‌های کارشناسی ارشد علوم و فنون برای شرکت در دوره‌های عالی امنیت ملزم به طی دوره کوتاه مدت فرماندهی و مدیریت عالی می‌باشند.
ماده 63 ـ دانش آموختگان دوره‌های کاردانی و بالاتر که در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی برون سازمانی تحصیل نموده‌اند و به عنوان کارکنان پایور انتظامی استخدام گردیده‌اند ، دوره عمومی انتظامی را در بدو خدمت به مدت حداقل سه ماه در دانشکده علوم و فنون طی نموده و در طول خدمت ضمن طی دوره‌های تخصصی تکمیلی برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت می‌توانند دوره‌های آموزشی مورد نیاز را برابر مفاد ماده (62) طی نمایند.
این‌گونه کارکنان درصورت به‌کارگیری در مشاغل غیرمرتبط با رشته تحصیلی ملزم به طی یک دوره تخصصی متناسب با رسته‌های نیروی انتظامی حداقل به مدت سه ماه می‌باشند.
تبصره ـ هزینه‌های تحصیلات این کارکنان براساس آئین‌نامه‌ای که توسط نیروی انتظامی تهیه و پس از تأیید وزارت کشور و با هماهنگی ستاد کل به تصویب هیأت وزیران می‌رسد محاسبه و به آنان پرداخت می‌گردد.
ماده 64 ـ اعزام کارکنان به هر یک از دوره‌های آموزشی پیش‌بینی شده در این قانون مشروط به آن است که امکان و فرصت ادامه خدمت و بازدهی متناسب با مدت ، کیفیت و اهمیت دوره آموزشی را حداقل به مدت دوبرابر زمان تحصیل داشته باشند.
تبصره ـ نیروی انتظامی موظف است ترتیبی اتخاذ نماید که کارکنان واجد شرایط بتوانند به موقع برای طی دوره‌های مندرج در این قانون اعزام شوند. در موارد استثنائی و نیازهای سازمانی با تصویب فرمانده نیروی انتظامی فقط برای یک دوره اعزام کارکنان به تعویق می‌افتد.
ماده 65 ـ نیروی انتظامی می‌تواند بخشی از نیازهای تخصصی خود را با هماهنگی وزارتخانه‌های علوم ، تحقیقات و فناوری و بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ازطریق اخذ سهمیه و یا استخدام دانشجو از دانشگاهها و مؤسسات آموزشی خارج از نیروی انتظامی تأمین نماید.
تبصره 1 ـ نیروی انتظامی موظف است همه ساله نیازمندیهای تخصصی و تحصیلی خود را اعلام کند تا کارکنان بتوانند درصورت تمایل در رشته‌های مزبور تحصیل نمایند.
تبصره 2 ـ نیروی انتظامی هزینه تحصیلی کارکنانی را که در رشته‌های مورد نیاز در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی تحصیل می‌کنند پرداخت می‌نماید.
ماده 66 ـ نیروی انتظامی می‌تواند به منظور مبادله علوم و تجربیات تخصصی در امور انتظامی و در قالب سیاستهای کلی کشور نسبت به اعزام کارکنان خود به سایر کشورها و قبول افراد نیروهای انتظامی آنها جهت طی دوره‌های آموزشی مبادرت نماید.
ماده 67 ـ نیروی انتظامی می‌تواند تجربیات مدون و نتایج تحقیقات علمی مرتبط و مورد نیاز خدمتی کارکنان را که ممتاز شناخته می‌شوند به عنوان بخشی از آموزشهای تخصصی تکمیلی طول خدمت پذیرفته و برای آنها گواهی کفایت آموزش صادر نماید.
تبصره ـ اجرای این ماده طبق دستورالعملی خواهد بود که به تصویب فرمانده نیروی انتظامی می‌رسد.
ماده 68 ـ نیروی انتظامی می‌تواند به منظور ارتقا تحصیلی کارکنان خود با استفاده از امکانات آموزش از راه دور نسبت به برگزاری تمام یا قسمتی از دوره‌های آموزشی موضوع ماده (33) این قانون با هماهنگی وزارتخانه‌های ذی‌ربط اقدام نماید.
ماده 69 ـ تغییر رسته خدمتی کارکنان نیروی انتظامی در طول خدمت براساس ضوابط و رعایت ماده (28) این قانون مستلزم طی نمودن دوره‌های تخصصی مورد نیاز و یا قبولی در آزمون‌های مربوط به رسته جدید می‌باشد.
ماده 70 ـ تطبیق آموزش کارکنان نیروی انتظامی که دوره‌های آموزشی خود را تا زمان تصویب این قانون براساس نظام آموزش قبل گذرانده و یا کارکنانی که به نیروی انتظامی منتقل شده‌اند با دوره‌های آموزشی مندرج در این قانون براساس دستورالعملی خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.

فصل چهارم ـ ترفیعات ، ارزشیابی و انتصابات

بخش اول ـ ترفیعات و ارزشیابی ماده 71 تا 95 )

ماده 71 ـ ترفیع عبارت است از نیل به درجه یا رتبه بالاتر برابر مقررات این قانون
تبصره ـ ترفیعات و روش اجرای آن به موجب آئین‌نامه‌ای خواهد بود که به وسیله نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 72 ـ عناوین و ترتیب درجات کارکنان انتظامی به شرح زیر می‌باشد:
1 ـ سرباز
2 ـ سرباز دوم
3 ـ سرباز یکم
4 ـ سرجوخه
5 ـ گروهبان سوم
6 ـ گروهبان دوم
7 ـ گروهبان یکم
8 ـ استوار دوم
9 ـ استوار یکم
10 ـ ستوان سوم
11 ـ ستوان دوم
12 ـ ستوان یکم
13 ـ سروان
14 ـ سرگرد
15 ـ سرهنگ دوم
16 ـ سرهنگ
17 ـ سرتیپ دوم
18 ـ سرتیپ
19 ـ سرلشگر
20 ـ سپهبد
21 ـ ارتشبد
تبصره 1 ـ درجات مندرج در این ماده مجموعا به پنج گروه تقسیم می‌گردند:
الف ـ ردیفهای 1 تا 4 گروه سربازی
ب ـ ردیفهای 5 تا 9 گروه درجه‌داری
ج ـ ردیفهای 10 تا 13 گروه افسری جز
د ـ ردیفهای 14 تا 16 گروه افسری ارشد
هـ ـ ردیفهای 17 و بالاتر گروه امرا
تبصره 2 ـ بعد از عناوین درجات پاسداران کمیته سابق انقلاب اسلامی که براساس دستورالعمل تعیین جایگاه خدمتی پاسداران کمیته انقلاب اسلامی (مصوب فرماندهی کل قوا) و نیز پاسدارانی که براساس دستورالعمل تعیین جایگاه خدمتی سپاه تطبیق شده‌اند و به تجویز ماده (23) این قانون به نیروی انتظامی منتقل گردیده و یا می‌گردند کلمه (پاسدار) اضافه می‌شود.
ماده 73 ـ حداقل مدت توقف کارکنان پایور و پیمانی در هر یک از درجات و رتبه‌های موضوع این قانون چهار سال می‌باشد.
ماده 74 ـ دانش آموختگان آموزشگاههای علمی ـ تخصصی موضوع این قانون که موفق به اخذ مدرک پایان دوره متوسطه مهارتی شده‌اند به درجه گروهبان یکمی و در نهایت به درجه سروانی نائل خواهند شد. درصورتی که کارکنان انتظامی مشمول این ماده در طول خدمت از ارشدیت یا درجه تشویقی برخوردار شوند ، به همان میزان و حداکثر به درجه سرگردی ارتقا می‌یابند.
تبصره 1 ـ کارکنان انتظامی که قبل از این قانون با مدرک پائین‌تر از پایان دوره متوسطه استخدام گردیده‌اند درصورتی که موفق به اخذ مدرک پایان دوره متوسطه گردند به چهار سال ارشدیت نائل می‌گردند.
تبصره 2 ـ آن دسته از کارکنانی که با مدرک پایان دوره راهنمایی استخدام می‌شوند و موفق به طی دوره علمی نمی‌گردند به درجه گروهبان دومی و در نهایت به درجه ستوان‌یکمی نائل خواهند شد.
ماده 75 ـ دانش آموختگان دوره کاردانی دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی به درجه ستوان سومی و در نهایت به درجه سرهنگی خواهند رسید.
تبصره ـ در موارد استثنایی به پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب فرماندهی کل قوا ، درجه سرتیپ دومی پس از طی حداقل مدت توقف در درجه سرهنگی به صورت درجه تشویقی به آنان اعطا می‌گردد.
ماده 76 ـ دانش آموختگان دوره کارشناسی دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی به درجه ستوان دومی نائل می‌گردند.
تبصره ـ نیل به درجه سرتیپی و بالاتر منوط به طی دوره فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی یا دارا بودن مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و یا بالاتر مورد نیاز و قابل قبول نیروی انتظامی خواهد بود.
ماده 77 ـ چنانچه در اساسنامه‌ها (موضوع ماده «60» این قانون طول هر یک از دوره‌های آموزشی بدو خدمت براساس نیاز نیروی انتظامی بیش از حداقل زمان مقرر در این قانون تعیین شود ، کارکنان تحت آموزش پس از گذشت حداقل زمان مقرر ، استحقاق نیل به درجه مربوط و برخورداری از حقوق و دیگر امتیازات درجه را خواهند داشت ، لیکن نصب درجه ، موکول به اتمام دوره آموزشی خواهد بود.
ماده 78 ـ وضعیت ترفیعات کارکنان انتظامی دانش آموخته مدارس و مؤسسات آموزش عالی و دانشگاهها پس از استخدام و طی دوره آموزش انتظامی ، حسب مورد تابع مقررات مندرج در مواد (75) و (76) این قانون خواهد بود.
تبصره 1 ـ دارندگان مدارک بالاتر از کارشناسی و معادل آن در ازا هر سال تحصیل بالاتر از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک کارشناسی و در ازا هر چهار سال ارشدیت از یک درجه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره 2 ـ سالهای قابل احتساب موضوع تبصره فوق برابر حداقل زمان تعیین شده توسط وزارتخانه‌های علوم ، تحقیقات و فناوری و بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی در هر یک از مقاطع تحصیلی می‌باشد.
ماده 79 ـ با کارکنان انتظامی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارائه مدارک تحصیلی کاردانی و بالاتر مورد نیاز و قابل قبول نیروی انتظامی شوند به ترتیب زیر رفتار می‌شود:
الف ـ چنانچه در زمان ارائه مدرک تحصیلی جدید درجه آنان پائین‌تر از درجات ورودی مدرک ارائه شده باشد ، به درجات ورودی مدرک جدید نائل و به ازا هر سال سابقه خدمت در درجات قبلی از چهار ماه ارشدیت نیز برخوردار شده و ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید و با رعایت مقررات ماده (78) این قانون خواهد بود.
ب ـ چنانچه در زمان ارائه مدرک تحصیلی جدید درجه آنان برابر یا بالاتر از درجات ورودی مدرک ارائه شده باشد ، به ازا هر مقطع تحصیلی از یک سال و نیم ارشدیت برخوردار می‌گردند و ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید تابع مقررات مواد (75) و (76) این قانون خواهد بود.
ماده 80 ـ کارکنان پیمانی پس از طی دوره آموزش لازم به درجات یا رتبه‌های زیر نایل می‌شوند:
الف ـ دارندگان مدرک نهضت سوادآموزی و پایان دوره ابتدایی به رتبه 2.
ب ـ دارندگان مدرک پایان دوره راهنمایی به درجه گروهبان دومی یا رتبه 5.
ج ـ دارندگان مدرک پایان دوره متوسطه به درجه گروهبان یکمی یا رتبه 7.
د ـ دارندگان مدرک کاردانی به درجه ستوان سومی یا رتبه 10.
هـ دارندگان مدرک کارشناسی به درجه ستوان دومی یا رتبه 11.
و ـ دارندگان مدارک بالاتر در ازا هر سال تحصیلی بالاتر از کارشناسی از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدارک کارشناسی و در ازای هر چهار سال ارشدیت از یک درجه یا رتبه بالاتر برخوردار می‌شوند.
رعایت مفاد تبصره ماده (76) در مورد این‌گونه کارکنان نیز الزامی خواهد بود.
تبصره 1 ـ رتبه کارمندان پیمانی موضوع تبصره (1) ماده (21) این قانون معادل رتبه‌های مذکور در ماده (84) می‌باشد و ارشدیت مدارک تحصیلی مذکور در تبصره (1) آن ماده در محاسبه رتبه خدمتی و حقوقی این قبیل کارکنان رعایت نمی‌گردد مگر این که به صورت پایور تغییر وضعیت دهند.
تبصره 2 ـ سابقه خدمت پیمانی کارکنانی که به صورت پایور تغییر وضعیت داده‌اند پس از کسر مدت آموزش بدو خدمت کارکنان همطراز جزو مدت توقف در درجه یا رتبه محاسبه خواهد شد.
ماده 81 ـ کارکنان وظیفه از نظر نیل به درجات تابع مقررات خدمت وظیفه عمومی می‌باشند.
ماده 82 ـ اولین رتبه خدمتی و وضعیت ترفیعاتی کارمندان موضوع بند (الف ماده (19) این قانون پس از استخدام و طی دوره آموزشی مربوط حسب مورد به قرار زیر است
الف ـ کارمندانی که با مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه استخدام می‌شوند و یا در طول خدمت مدرک مزبور را ارایه نمایند از تاریخ ارایه مدرک به رتبه خدمتی (9) نایل و حداقل مدت توقف آنان در کلیه رتبه‌های بعدی چهار سال بوده و نهایتا به رتبه خدمتی (15) خواهند رسید.
ب ـ رتبه خدمتی کارمندان دانش آموخته موسسات آموزش عالی و دانشگاهها به قرار زیر خواهد بود :
1 ـ دارندگان مدرک کاردانی به رتبه خدمتی (10) نایل و حداقل مدت توقف آنان در تمامی رتبه‌های بعدی چهار سال بوده و نهایتا به رتبه خدمتی (16) خواهند رسید.
2 ـ دارندگان مدرک کارشناسی به رتبه خدمتی (11) نایل و حداقل مدت توقف آنان در تمامی رتبه‌های بعدی تا رتبه (17) چهار سال خواهد بود.
3 ـ دارندگان مدارک بالاتر در ازای هر سال تحصیلی بالاتر از کارشناسی یا معادل آن از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک کارشناسی و در ازای هر چهار سال ارشدیت از یک رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره 1 ـ سال‌های قابل احتساب موضوع بند (ب این ماده برابر حداقل زمان تعیین شده توسط وزارتخانه‌های علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی در هر یک از مقاطع تحصیلی می‌باشد.
تبصره 2 ـ آن دسته از کارمندانی که قبل از تصویب این قانون با مدرک تحصیلی پایین‌تر از پایان دوره ابتدایی استخدام شده‌اند به رتبه خدمتی (1) و با مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی به رتبه (3) و با مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی (دوره اول متوسطه به رتبه خدمتی (5) نایل می‌شوند و حداقل مدت توقف آنان در تمامی رتبه‌ها چهار سال خواهد بود. رتبه خدمتی نهایی کارمندان با مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی (12) و کارمندان با مدرک تحصیلی پایین‌تر (10) خواهد بود.
تبصره 3 ـ اعطای رتبه‌های خدمتی (18)، (19) و (20) به کارمندانی که به رتبه خدمتی (17) نایل شده و دوره فرماندهی و مدیریت عالی را طی نموده یا مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بالاتر موردنیاز و قابل قبول نیروی انتظامی را داشته باشند، حسب نیاز موکول به پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب فرماندهی کل قوا خواهد بود.
ماده 83 ـ با کارمندانی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارایه مدرک تحصیلی کاردانی و بالاتر موردنیاز و قابل قبول نیروی انتظامی شوند، به شرح زیر رفتار می‌شود:
الف ـ چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی جدید، رتبه خدمتی آنان پایین‌تر از رتبه‌های ورودی مدارک ارایه شده باشد، به رتبه‌های ورودی مدرک جدید نایل و به ازای هر سال سابقه خدمت در رتبه‌های قبلی از چهارماه ارشدیت نیز برخوردار شده و ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید برابر بند (ب ماده (82) این قانون خواهد بود.
ب ـ چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی جدید، رتبه خدمتی آنان برابر یا بالاتر از رتبه خدمتی ورودی مدارک ارایه شده باشد، به ازای هر مقطع تحصیلی از یک سال و نیم ارشدیت برخوردار می‌گردند و ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید تابع مقررات بند(ب ماده (82) این قانون خواهد بود.
تبصره ـ در تعیین میزان ارشدیت موضوع بند (ب این ماده و بند (ب ماده (79)، چنانچه مقطع تحصیلی مدرک ارایه شده کارشناسی پیوسته باشد معادل دو مقطع و کارشناسی ارشد پیوسته معادل سه مقطع و دکترای پزشکی معادل چهار مقطع محاسبه می‌گردد.
ماده 84 ـ اولین رتبه کارمندان موضوع بند (ب ماده (19) این قانون که با مهارت لازم در یکی از رده‌های یک تا سه برای مشاغلی استخدام شده یا می‌شوند که از نظر پیچیدگی و سختی‌کار در یکی از گروههای یک تا سه قرار دارند به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ رده 1 گروه 1 (رتبه 1)
ب ـ رده 1 گروه 2 و رده 2 گروه 1 (رتبه 3)
ج ـ رده 1 گروه 3 و رده 2 گروه 2 و رده 3 گروه 1 (رتبه 5)
د ـ رده 2 گروه 3 و رده 3 گروه 2 (رتبه 6)
هـ ـ رده 3 گروه 3 (رتبه 8)
تبصره 1 ـ کارمندان موضوع این ماده در صورت ارایه مدرک پایان دوره ابتدایی از یک سال و مدرک پایان دوره راهنمایی از چهار سال و مدرک پایان دوره متوسطه از شش سال ارشدیت برخوردار می‌گردند و در صورتی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارایه این مدارک گردند، از تاریخ ارایه مدرک تحصیلی جدید از ارشدیت مربوطه برخوردار می‌گردند.
تبصره 2 ـ رتبه نهایی کارمندان موضوع این ماده (12) خواهد بود و چنانچه مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه را ارایه نمایند در نهایت به رتبه خدمتی (15) خواهند رسید.
تبصره 3 ـ چنانچه رتبه حقوقی مدرک تحصیلی کارمندان موضوع این ماده از رتبه حقوقی ناشی از رده مهارت فنی بالاتر باشد، از رتبه حقوقی مدرک ارایه شده برخوردار خواهند شد.
تبصره 4 ـ کارمندان موضوع این ماده چنانچه مدرک هنری یا ورزشی که از طرف مراجع ذی‌صلاح معادل هر یک از مقاطع تحصیلی رسمی ارزیابی شده باشد را ارایه نمایند، براساس تبصره (3) با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 5 ـ کارمندان موضوع این ماده در صورتی که در طول خدمت موفق شوند در شغلی که در گروه بالاتری قرار دارد به تایید کمیسیون ماده (29) این قانون با یکی از رده‌های سه‌گانه مهارت انجام وظیفه نمایند، در صورت نیاز سازمان به گروه شغلی مزبور انتقال یافته و چنانچه رتبه ورودی رده مهارت و گروه شغلی جدید بالاتر از رتبه آنان در زمان انتصاب در شغل جدید باشد از زمان انتصاب رتبه آنان به رتبه ورودی مزبور تغییر یافته و از مزایای مقرره مربوط به آن در طول خدمت استفاده خواهند نمود.
ماده 85 ـ تعداد رتبه‌ها برای کارمندان موضوع این قانون (20) رتبه می‌باشد.
ماده 86 ـ کارمندانی که دوره‌های آموزشی را در بدو استخدام در نیروی انتظامی طی نمایند، چنانچه دوره آموزشی منجر به اخذ مدرک تحصیلی در مقطع بالاتر نشده باشد، به ازای هر سال آموزش از دو سال ارشدیت و هر دو سال آموزش از یک رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
ماده 87 ـ ترفیع کارکنان با رعایت مقررات این قانون منوط به تصویب مقامات زیر خواهد بود:
الف ـ کارکنان انتظامی تا درجه سروانی داخل و کارمندان تا رتبه (17)، فرمانده نیروی انتظامی
ب ـ کارکنان انتظامی از درجه سرگردی و به بالا و کارمندان از رتبه (18) و به بالا، فرماندهی کل قوا.
ماده 88 ـ وضعیت کارکنان شاغل در کلیه مراحل خدمتی توسط نیروی انتظامی مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد تا نتیجه آنها در ترفیعات و انتصابات ملاک عمل واقع شود.
تبصره ـ نیروی انتظامی در زمینه ارزیابی کارایی کارکنان سازمان عقیدتی سیاسی در زمینه ارزیابی مکتبی و سازمان حفاظت اطلاعات در زمینه ارزیابی امنیتی موظفند حداکثر ظرف مدت شش ماه آیین نامه اجرایی این ماده را با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به تصویب فرماندهی کل قوا برسانند.
ضوابط و معیارهای ارزیابی کارکنان که در این آیین نامه‌ها تعیین می‌گردد، می‌بایست به آگاهی کلیه کارکنان رسیده و در برنامه‌های آموزشی نیروی انتظامی نیز به نحو مقتضی گنجانده شود.
ماده 89 ـ تایید وضعیت کارکنان در هر یک از ارزیابی‌های سه‌گانه موضوع تبصره ماده (88) در هر دوره از ترفیع برای سایر امور خدمتی کارکنان نیز ملاک بوده و نیاز به ارزیابی‌های جداگانه نمی‌باشد مگر در مورد انتصاب در مشاغل فرماندهی و مدیریت و موارد خاصی که در آیین نامه انتصابات تعیین خواهد شد.
ماده 90 ـ کارکنان می‌توانند نسبت به نتایج ارزیابی سه‌گانه موضوع تبصره ماده 88) که در مورد آنان اعلام می‌شود اعتراض نمایند، در این صورت اعتراض آنان همراه با دلایل و مستندات مربوطه توسط هیأت موضوع ماده (122) رسیدگی و تصمیم نهایی اتخاذ خواهد شد.
ماده 91 ـ کارکنان در رأس موعد قانونی به ترفیع مربوط نایل می‌شوند مگر این که فاقد شرایط ترفیع باشند و یا عدم کارایی و یا عدم صلاحیت آنان براساس آیین نامه‌های موضوع ماده (88) قبلا اعلام شده باشد.
تبصره ـ در مواردی که تصویب ترفیع کارکنان به سبب انجام تشریفات اداری به تعویق افتد، تاریخ موعد قانونی ملاک عمل است
ماده 92 ـ کارکنان قبل از هر ترفیع یا همزمان با آن باید در شغل سازمانی بالاتر منصوب شده باشند مگر درمورد آن دسته از کارکنانی که شغل آنان دارای محل سازمانی سیال باشد.
تبصره 1 ـ نیروی انتظامی مکلف است پیش‌بینی‌های لازم را در زمینه‌های استخدام آموزش و گردش مشاغل سازمانی به نحوی انجام دهد که کارکنان به علت نداشتن محل سازمانی از نیل به ترفیع محروم نگردند.
تبصره 2 ـ وضعیت ترفیعاتی کارکنان منتسب در حکم منتسب و همچنین کارکنان مأمور به مناطق جنگی و عملیاتی مطابق دستورالعملی می‌باشد که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
تبصره 3 ـ ایجاد یا بالابردن محل سازمانی به منظور ترفیع کارکنان ممنوع است
ماده 93 ـ اعطا ارشدیت به کارکنانی که از خود رشادت فداکاری تلاش ابتکار و خلاقیت فوق العاده و ارزنده نشان می‌دهند تابع شرایط عمومی ترفیعات نبوده و بدون ارزیابی‌های سه گانه موضوع ماده (88) با پیشنهاد مستند فرماندهان یا مسوولان مربوط و تصویب مقامات مصرحه در ماده (87) این قانون خواهد بود.
ماده 94 ـ در موارد استثنایی به منظور تامین نیازمندیهای سازمان و حفظ تعادل در سلسله مراتب در مشاغل حساس ممکن است کارکنان انتظامی و کارمندان با پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب فرماندهی کل قوا حداکثر تا دو درجه یا دو رتبه موقت ترفیع یابند.
تبصره 1 ـ کارکنانی که به درجه یا رتبه موقت نایل می‌شوند در تمام مدتی که حق استفاده از درجه یا رتبه مزبور را دارند حقوق همان درجه یا رتبه را دریافت خواهند داشت
تبصره 2 ـ درجات و رتبه‌های موقت کارکنان به محض پایان حداقل مدت توقف در هر درجه یا رتبه درصورت طی دوره آموزشی مربوط تبدیل به دایم می‌شود.
تبصره 3 ـ درصورت رفع نیاز سازمانی یا مشاهده عدم کارایی و شایستگی و یا تصویب بازخریدی استعفا و بازنشستگی پیش از موعد کارکنان درجه یا رتبه موقت با تصویب مقام موضوع این ماده سلب می‌گردد.
تبصره 4 ـ درصورتی که مشمولین این ماده در حین استفاده از درجه یا رتبه موقت بازنشسته موضوع ماده (130) این قانون ازکارافتاده و یا فوت و شهید شوند، درجه یا رتبه موقت آنان به دایم تبدیل می‌گردد.
ماده 95 ـ وضع ترفیع کارکنانی که تحت تعقیب قانونی قرار می‌گیرند به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ درصورتی که در مراجع قضایی به علت ارتکاب جرایم خاص تحت پیگرد قانونی قرارگیرند از تاریخ صدور قرار بازداشت ترفیع معلق می‌گردد مشروط بر این که تاریخ صدور قرار قبل از تاریخ استحقاق باشد.
ب ـ درصورتی که پرونده منتهی به صدور رأی قطعی برایت یا قرارهای منع پیگرد یا موقوفی تعقیب و یا تعلیق گردد، ترفیع کارکنان از تاریخ استحقاق از این لحاظ بلامانع است
ج ـ درصورت محکومیت مدتی که براثر اجرای کیفر عملا از خدمت منفک شده‌اند، به حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه اضافه خواهد شد.
د ـ محکومیتها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط تعلیق مجازات تاخیر اجرای حکم و حبس با خدمت قرار گرفته اثری در ترفیع ندارند.
تبصره ـ عناوین جرایم خاص موضوع بند (الف این ماده در آیین نامه ترفیعات موضوع تبصره ماده (71) تعیین می‌گردد.

بخش دوم ـ انتصابات ( 96 تا 102 )

ماده 96 ـ انتصاب کارکنان در مشاغل غیرمرتبط با رسته آنان ممنوع است
ماده 97 ـ کارکنان باید در محل سازمانی مناسب با درجه یا رتبه خود منصوب شوند. درصورت نیاز و در مواقع لزوم حداکثر تا دو درجه یا رتبه بالاتر از درجه یا رتبه خود منصوب خواهند شد. در هر حال انتصاب آنان در محلهای پایین‌تر از درجه یا رتبه آنان ممنوع است
ماده 98 ـ انتصاب و عزل فرماندهان و مدیران منصوب در محلهای سرتیپی و بالا با تصویب فرماندهی کل قوا و درمورد سایر کارکنان براساس اختیاراتی است که بنا به مورد در آیین نامه موضوع ماده (102) این قانون تعیین می‌گردد.
ماده 99 ـ کارکنانی که به سبب عدم کارایی در شغل خود یا به علت ارتکاب جرم یا تخلف انضباطی از شغل خود عزل می‌شوند، مادامی که به ترفیع بعدی نایل نیامده‌اند انتصاب آنان در شغل بالاتر از شغل قبلی ممنوع است
ماده 100 ـ انتصاب اشخاص مأمور به خدمت در مشاغل فرماندهی و مدیریت نیروی انتظامی جز در مواردی که با تصویب فرماندهی کل قوا یا جانشین فرماندهی کل قوا در امور نیروی انتظامی و وزیر کشور انجام می‌پذیرد، مجاز نمی‌باشد.
ماده 101 ـ جز در مورد کارکنان منتسب و یا در حکم منتسب هیچ یک از کارکنان پایور و پیمانی نباید بیش از دو ماه بدون شغل باشند.
ماده 102 ـ جزییات اجرایی این بخش در آیین نامه انتصابات که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد، تعیین خواهد شد.

فصل پنجم ـ وضعیت خدمتی کارکنان ( ماده 103 تا 117 )

ماده 103 ـ وضعیت کارکنان مشمول این قانون در طول خدمت حسب مورد به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ خدمت آزمایشی
ب ـ خدمت آموزشی
ج ـ حاضر به خدمت
د ـ خدمت تحت امر
هـ ـ مأمور
و ـ مأمور به خدمت
ز ـ مرخصی
ح ـ غایب
ط ـ فراری
ی ـ بازداشت
ک ـ منتظر خدمت
ل ـ بدون کار
م ـ منفصل از خدمت
ن ـ منتسب
ماده 104 ـ خدمت آزمایشی ـ وضع خدمتی پایورانی است که برابر مقررات مربوط به خدمت پذیرفته شده و به منظور ارزیابی کارایی به مدت یک سال مرحله آزمایشی را می‌گذرانند.
تبصره ـ درصورت ادامه خدمت به صورت رسمی این مدت از هر لحاظ جز سابقه خدمت محسوب می‌گردد.
ماده 105 ـ خدمت آموزشی ـ وضع خدمتی کارکنانی است که بدون داشتن شغل سازمانی در یکی از موسسات یا مراکز آموزشی به هزینه نیروی انتظامی آموزش می‌بینند.
تبصره ـ جز در موارد آموزشهای بدو استخدام چنانچه دوره آموزشی کمتر از شش ماه باشد کارکنان با حفظ محل سازمانی به صورت مأمور، دوره را طی خواهند نمود.
ماده 106 ـ حاضر به خدمت ـ وضع خدمتی کارکنانی است که برابر مقررات مربوط در یکی از مشاغل سازمانی عملا انجام وظیفه می‌نمایند.
ماده 107 ـ خدمت تحت امر ـ وضع خدمتی کارکنانی است که توسط نیروی انتظامی جذب آموزش سازماندهی و تجهیز شده و از لحاظ انجام وظایفی خاص زیر نظر وزارتخانه‌ها، سازمانها، نهادها و موسسات دولتی و وابسته به دولت قرار می‌گیرند.
تبصره ـ دستورالعمل اجرایی این ماده توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 108 ـ مأمور ـ وضع کارکنانی است که برای مدت حداکثر یک سال در یکی از مشاغل سازمانی غیر از شغل سازمانی خود و یا در شغل موقتی که در سازمان محلی برای آن پیش‌بینی نشده است گمارده می‌شوند.
ماده 109 ـ مأمور به خدمت ـ وضع کارکنانی است که حداکثر به مدت دو سال به یکی از وزارتخانه‌ها یا نهادها یا سازمانهای دولتی و یا وابسته به دولت مأمور می‌گردند.
تبصره 1 ـ مأمور به خدمت شدن کارکنان منوط به تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون می‌باشد.
تبصره 2 ـ مأمور به خدمت شدن در سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و وزارت کشور (امور امنیتی و انتظامی مشمول محدودیت زمانی مندرج در این ماده نمی‌باشد.
تبصره 3 ـ این گونه کارکنان پس از خاتمه مدت مقرر موظفند خود را به یگان مربوطه معرفی نمایند و عدم موافقت سازمان محل مأموریت نافی این تکلیف نخواهد بود و درصورت عدم معرفی به موقع مشمول حکم مندرج در ماده (111) این قانون خواهد بود.
ماده 110 ـ مرخصی ـ وضع کارکنانی است که به مدت معین و به طور مجاز، به یکی از صور زیر در محل خدمت حضور نداشته باشند:
الف ـ مرخصی استحقاقی ـ کارکنان اعم از پایور، وظیفه و پیمانی حق استفاده از سی روز مرخصی سالانه را با استفاده از حقوق و مزایای مربوط دارا می‌باشند، مدت مرخصی در محل‌های بد آب و هوا و محروم چهل و پنج روز خواهد بود.
ب ـ مرخصی استعلاجی ـ کارکنانی که به علت بیماری قادر به خدمت نمی‌باشند، می‌توانند با تجویز مراکز درمانی ذی‌ربط حداکثر تا چهار ماه در سال با حقوق و مزایا از این مرخصی استفاده نمایند.
ج ـ مرخصی اضطراری ـ کارکنانی که استحقاق مرخصی سالیانه را نداشته لکن اضطرارا نیاز به مرخصی دارند می‌توانند حداکثر به مدت پانزده روز از مرخصی استحقاقی سال بعد استفاده نمایند.
د ـ مرخصی بدون حقوق ـ کارکنان در شرایط خاص و ضروری می‌توانند حداکثر جمعا سه سال در طول خدمت از مرخصی بدون حقوق استفاده نمایند. این مدت از لحاظ حقوق و ترفیعات و بازنشستگی جز سنوات خدمتی محسوب نمی‌گردد.
هـ ـ مرخصی تشویقی ـ به مقتضای ابراز لیاقت و شایستگی می‌توان حداکثر تا سی روز در طول سال به کارکنان مرخصی تشویقی با حقوق و مزایا اعطا نمود.
و ـ مرخصی حج ـ کارکنان در طول خدمت می‌توانند برای یکبار جهت انجام حج تمتع از بیست و پنج روز مرخصی با حقوق و مزایا استفاده کنند.
تبصره 1 ـ مرخصی استحقاقی کارکنان در طول دوره‌های آموزشی طبق مقررات مندرج در اساسنامه مراکز آموزشی نیروی انتظامی خواهد بود.
تبصره 2 ـ مرخصی دوران بارداری و شیردهی کارکنان زن مطابق با مقررات استخدام کشوری خواهد بود.
تبصره 3 ـ شرایط و نحوه استفاده از مرخصی‌های مذکور، تعیین محل‌های بد آب و هوا و محروم موضوع بند (الف این ماده و حدود اختیارات فرماندهان و روسا در اعطای مرخصی‌ها با لحاظ مقررات این قانون مطابق با آیین نامه مرخصی‌های نیروهای مسلح خواهد بود.
تبصره 4 ـ در شرایط جنگی و بسیج همگانی و در مواقعی که ضرورت ایجاب می‌نماید، اعطای مرخصی و مدت آن تابع شرایط مندرج در این ماده نبوده و در آیین نامه‌ای که به وسیله نیروی انتظامی تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد، مشخص خواهد شد.
تبصره 5 ـ از تاریخ تصویب این قانون استفاده حداقل از نصف مرخصی استحقاقی سالانه اجباری است و درصورت عدم استفاده جز مرخصی‌های ذخیره شده محسوب نخواهد شد.
ماده 111 ـ غایب ـ وضع کارکنانی است که بدون رعایت مقررات در محل خدمت حاضر نشوند.
ماده 112 ـ فراری ـ وضع کارکنانی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از پانزده روز و در زمان جنگ از پنج روز تجاوز نماید. حقوق و مزایای این قبیل کارکنان از تاریخ غیبت قطع می‌گردد و کارکنان فراری پس از معرفی یا دستگیری بلافاصله شروع به خدمت نموده و به اتهام فرار آنان برابر مقررات کیفری مربوط رسیدگی می‌شود. وضعیت خدمتی کارکنان پایور و پیمانی که مرتکب فرار از خدمت شده‌اند به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ درصورت صدور رأی برایت یا قرار منع پیگرد، ایام غیبت و فرار در حکم مرخصی بدون حقوق خواهد بود مگر این که به تشخیص هیأت موضوع ماده (122) از مصادیق مرخصی استعلاجی یا یکی از وضعیت‌های انتساب باشد که در این صورت مطابق با مقررات مربوط خواهد بود.
ب ـ درصورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد، ایام غیبت و فرار جز خدمت محسوب نمی‌گردد.
ج ـ درصورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت باشد، از تاریخ قطعیت رأی اخراج خواهند شد و ایام غیبت و فرار نیز جزو خدمت محسوب نمی‌گردد.
تبصره 1 ـ هرگاه مدت فرار کارکنان پایور و پیمانی بالغ بر شش ماه گردد از زمان آغاز فرار اخراج می‌گردند و پس از آن برابر مقررات کیفری مربوط محاکمه شده و درصورت صدور رأی برایت و یا منع پیگرد حکم اخراج لغو خواهد شد. درصورتی که محاکمه غیابی انجام گردد، کارکنان می‌توانند پس از حضور به حکم صادره اعتراض نموده و درصورت صدور رأی برایت یا قرار منع پیگرد در رسیدگی مجدد حکم اخراج آنان نیز لغو می‌گردد. مدت غیبت یا فرار کارکنان مذکور پس از بازگشت به خدمت در شمول بند (الف قرار می‌گیرد.
تبصره 2 ـ درصورت صدور حکم محکومیتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد و وجود شرایط خاص خدمتی و عدم مصلحت اخراج با پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تصویب هیأت ماده موضوع (121) این قانون حکم اخراج لغو خواهد شد. به هرحال مدت عدم اشتغال جزو خدمت محسوب نمی‌گردد.
ماده 113 ـ بازداشت ـ وضع کارکنانی است که برابر مقررات انضباطی بازداشت می‌شوند.
ماده 114 ـ منتظر خدمت ـ وضع کارکنانی است که برابر مقررات مربوط به علت ارتکاب تخلفات انضباطی به طور موقت از کار برکنار شده باشند. مدت انتظار خدمت جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی منظور خواهد شد. کسور بازنشستگی این مدت براساس آخرین حقوق و مزایای آنان قبل از انتظار خدمت به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد.
ماده 115 ـ بدون‌کار ـ وضع کارکنانی است که به یکی از علل زیر موقتا از کار برکنار می‌گردند:
الف ـ به موجب قرارهای صادره از مراجع قضایی بازداشت و یا از شغل معلق شوند.
ب ـ برابر احکام صادره از دادگاهها زندانی شوند.
ج ـ درصورتی که محکوم‌به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت در محل معین شوند.
تبصره 1 ـ نیروی انتظامی می‌تواند کارکنان مشمول بند (ج را به جای بدون‌کاری در آن محل حاضر به خدمت نماید.
تبصره 2 ـ مدت بدون‌کاری جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد.
کسور بازنشستگی این مدت براساس آخرین حقوق و مزایای قبل از بدون‌کاری به صندوق بازنشستگی واریز خواهد شد.
تبصره 3 ـ محکومیت‌ها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط تعلیق اجرای مجازات تاخیر اجرای حکم یاحبس با خدمت قرار گیرند، باعث بدون‌کاری نخواهند بود.
تبصره 4 ـ فرمانده نیروی انتظامی می‌تواند حسب ضرورت و مصالح سازمان برای کارکنانی که حداکثر تا دو سال زندان محکوم می‌شوند، پیشنهاد حبس با خدمت به مرجع قضایی نماید. در این صورت کارکنان مزبور بابت ایام خدمت از حقوق و مزایای مربوط برخوردار خواهند شد.
ماده 116 ـ منفصل از خدمت ـ وضع کارکنانی است که طبق احکام قطعی صادره از مراجع قضایی به طور دایم یا موقت از خدمت منفک می‌گردند. با کارکنان مذکور به شرح زیر رفتار می‌شود:
الف ـ انفصال دایم در حکم اخراج می‌باشد.
ب ـ انفصال موقت تا یک سال در حکم بدون‌کار خواهد بود.
ج ـ انفصال موقت بیش از یک سال در هیأت موضوع ماده (121) مطرح و از لحاظ ادامه خدمت یا معافیت از خدمت اتخاذ تصمیم می‌گردد.
ماده 117 ـ منتسب ـ وضعیت کارکنانی است که در یکی از حالتهای زیر از شغل خود منفک می‌گردند. مدت انتساب جز مدت خدمت برای ترفیع منظور می‌گردد.
الف ـ کارکنانی که به واسطه حذف یا انحلال محل سازمانی موقتا بدون شغل می‌شوند. نیروی انتظامی موظف است حداکثر تا سه ماه وضعیت شغلی این قبیل کارکنان را مشخص نماید.
ب ـ کارکنانی که به دست دشمنان خارجی اسیر گردیده یا توسط ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان به گروگان گرفته شده باشند، برای تمام مدت اسارت یا در گروگان بودن و حداکثر تا شش ماه پس از آزادی
نیروی انتظامی موظف است ظرف مدت مزبور وضعیت این قبیل کارکنان را مشخص نماید.
ج ـ کارکنانی که در نبرد با دشمنان خارجی یا رویارویی با ضدانقلاب یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان و یا به هر نحو در سایر مأموریت‌ها ناپدید شده‌اند، تا تعیین وضعیت
د ـ کارکنانی که به لحاظ بیماری بیش از چهار ماه از خدمت منفک گردیده و حداکثر تا یک سال تحت معالجه باشند.
هـ ـ مدت بدون‌کاری کارکنان موضوع بند (الف ماده (115) این قانون درصورت صدور قرار منع پیگرد و یا حکم برایت
و ـ کارکنان مأمور و مأمور به خدمت بیش از شش ماه و همچنین کارکنانی که در طول خدمت به دوره‌های آموزشی بیش از شش ماه اعزام می‌گردند در حکم منتسب خواهند بود.

فصل ششم ـ امور انضباطی تشویقات تنبیهات و نحوه رسیدگی به شکایات ( ماده 118 تا 125 )

ماده 118 ـ کارکنان نیروی انتظامی از نظر امور انضباطی با لحاظ مقررات این قانون تابع آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح مصوب فرمانده کل قوا می‌باشند.
ماده 119 ـ کارکنان به اقتضای ابراز لیاقت و شایستگی به شرح زیر مورد تشویق قرار می‌گیرند:
الف ـ تشویق شفاهی
ب ـ تشویق کتبی
ج ـ تشویق در سطح قسمت
د ـ تشویق در سطح سازمان
هـ ـ تشویق در سطح نیروی انتظامی
و ـ اعطای مرخصی تشویقی حداکثر به مدت سی روز در طول یک سال
ز ـ اعطای جوایز.
ح ـ اعطای پاداش نقدی از یک تا سه برابر وجوه دریافتی ماهانه در طول یک سال
ط ـ اعطای یک واحد ارتقا حقوقی با تصویب فرمانده نیروی انتظامی
ی ـ سفر حج یا عمره مفرده یا عتبات عالیات و سایر اماکن متبرکه با هزینه نیروی انتظامی
ک ـ اعطای ارشدیت به میزان کمتر از حداقل مدت توقف قانونی در درجه یا رتبه مربوطه
ل ـ اعطای درجه یا یک رتبه تشویقی با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل
م ـ اعطای نشان
تبصره 1 ـ فرماندهان و مسوولین درصورت اقتضا می‌توانند درحدود اختیارات قانونی خود تنبیه در حال اجرا را به عنوان تشویق مورد عفو قرار دهند.
تبصره 2 ـ نیروی انتظامی می‌تواند با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون همه ساله حداکثر به نسبت یک درصد از کارکنانی که بیش از بیست سال سابقه خدمت داشته و شایستگی و خلاقیت و ابتکار لازم را در جهت پیشبرد اهداف سازمان از خود بروز داده‌اند، برای یک بار در طول خدمت یک رتبه حقوقی تشویقی اعطا نماید.
تبصره 3 ـ تشویق‌های موضوع بندهای (ح ، (ط) و (ی این ماده با رعایت دستورالعملی که توسط نیروی انتظامی تهیه و پس از تایید وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب هیأت وزیران می‌رسد، اعطا و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
ماده 120 ـ تنبیهاتی که به علت تخلفات کارکنان اعمال می‌شود به شرح زیر است
الف ـ توبیخ شفاهی
ب ـ توبیخ کتبی
ج ـ توبیخ در سطح قسمت
د ـ توبیخ در سطح سازمان
هـ ـ توبیخ در سطح نیروی انتظامی
و ـ خدمت شبانه‌روزی در قسمت حداکثر به مدت سی روز.
ز ـ بازداشت غیرقابل تمدید در بازداشتگاه حداکثر به مدت سی روز.
ح ـ کسر حقوق حداکثر به میزان یک پنجم حداکثر به مدت چهار ماه
ط ـ انتظار خدمت حداکثر به مدت شش ماه
ی ـ بدون‌کاری حداکثر تا سه ماه
ک ـ محرومیت از ترفیع حداکثر به مدت چهار سال
ل ـ تنزیل موقت یک درجه یا رتبه حداکثر به مدت دو سال
م ـ تنزیل دایم یک درجه یا رتبه
ن ـ معافیت از خدمت
س ـ اخراج از خدمت
تبصره 1 ـ درصورتی که تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود اعمال شود، پس از انقضای مدت مذکور کارکنان مورد تنبیه به درجه یا رتبه قبل از تنبیه با قدمتی معادل مدت قدمت قبل از تنبیه به علاوه مدت تنبیه نایل و به خدمت ادامه داده و ترفیعات بعدی آنان براساس درجه یا رتبه مزبور خواهد بود و درصورتی که تنزیل درجه یا رتبه به طور دایم اعمال شود، کارکنان مورد تنبیه با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل از تنبیه پس از طی حداقل مدت توقف به درجه یا رتبه بالاتر نایل شده و ترفیعات بعدی آنان طبق مقررات این قانون خواهد بود.
تبصره 2 ـ در معافیت از خدمت کارکنانی که بیست سال و بیشتر سابقه خدمت دارند بازنشسته و کمتر از بیست سال بازخرید خواهند شد.
ماده 121 ـ رسیدگی به تخلفات کارکنان که فرمانده انتظامی استان یا روسا و مسئولین رده‌های همطراز و بالاتر برای آنان پیشنهاد محرومیت از ترفیع ، تنزیل درجه یا رتبه ، معافیت از خدمت و یا اخراج می‌دهند در هیات هایی مرکب از اعضا مشروحه زیر به عمل می آید:
الف ـ معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی یا جانشین وی
ب ـ رییس بازرسی کل نیروی انتظامی یا جانشین وی
ج ـ معاون ذی‌ربط سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی یا جانشین وی
د ـ معاون ذی‌ربط سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی یا جانشین وی
هـ ـ نماینده سازمان قضایی نیروهای مسلح
تبصره 1 ـ درصورت تراکم کار ، یا ضرورت به پیشنهاد هیات موضوع ماده (121) و تصویب هیات موضوع ماده (122) در مقاطع و درجات خاص هیات هایی با ترکیب نمایندگان ثابت مقامات مذکور در ماده (121) در استانها یا یگانهای مستقل تشکیل می‌شود و رای صادره توسط این هیات‌ها به منزله رای هیات موضوع ماده (121) می‌باشد.
تبصره 2 ـ درمورد رسیدگی به تخلفات کارکنان سازمانهای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی هیات بدوی مستقل با ترکیب مشابه که در آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (2) ماده (125) تعیین می‌شود در همان سازمانها تشکیل می‌گردد.
نماینده فرمانده نیروی انتظامی نیز با حق رای عضو این هیاتها خواهد بود.
تبصره 3 ـ تخلفات کارکنانی که با حکم یا تصویب جانشین فرماندهی کل قوا در نیروی انتظامی منصوب شده‌اند بنا به پیشنهاد وی توسط هیات موضوع ماده (122) مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت
تبصره 4 ـ چگونگی اجرای تنبیه در مورد دارندگان درجات امیری در آیین نامه موضوع تبصره (2) ماده (125) این قانون تعیین می‌گردد.
تبصره 5 ـ هیات می‌تواند از اشخاصی که ضروری تشخیص دهد به منظور اظهارنظر بدون حق رای دعوت نماید.
تبصره 6 ـ دعوت از شخص متخلف و معترض جهت استماع دفاعیات در جلسه رسیدگی و تجدیدنظر الزامی است و باید حداقل یک هفته قبل موضوع تخلف و تاریخ تشکیل جلسه کتبا به وی ابلاغ شود و درصورتی که دوبار بدون عذر موجه (به تشخیص هیات در جلسه هیات حضور نیابد غیابا به پرونده رسیدگی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.
تبصره 7 ـ حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه رسیدگی ، موضوع تخلف و دلائل مربوطه و خلاصه پرونده و سوابق کارکنان متخلف به تمامی اعضا هیات اعلام می‌گردد.
تبصره 8 ـ درجه یا رتبه خدمتی اعضا هیات رسیدگی می‌بایست یک درجه یا رتبه از درجه یا رتبه خدمتی کارکنان متخلف بالاتر باشد.
تبصره 9 ـ تصمیمات هیاتهای رسیدگی با اکثریت آرا معتبر خواهد بود و به جز در مورد تنزیل دایم درجه ، معافیت و اخراج از خدمت قطعی می‌باشد. در این موارد نیز چنانچه حداکثر ظرف مدت یک ماه پس از ابلاغ رای مورد اعتراض قرار نگیرد قطعی می‌گردد.
تبصره 10 ـ رسیدگی به تخلفات انضباطی و آموزشی محصلین بدو خدمت به عهده شورای آموزشی مربوط بوده و تصمیمات متخذه پس از تصویب فرماندهی نیروی انتظامی قابل اجرا خواهد بود.
تبصره 11 ـ کارمندانی که در طول و قبل از پایان خدمت آزمایشی عدم صلاحیت و یا عدم کارایی آنان محرز شود به پیشنهاد فرمانده انتظامی استان ، روسا و مسئولین همطراز و یا بالاتر و با تصویب فرمانده نیروی انتظامی از کار برکنار می‌شوند و استخدام آنان منتفی می‌گردد.
تبصره 12 ـ کارکنانی که رای به معافیت و اخراج از خدمت آنها صادر می‌گردد از تاریخ ابلاغ رای تا زمان انفکاک از نیرو ، منتظر خدمت می‌شوند و درصورتی که توسط هیات تجدید نظر موضوع ماده (122) در خدمت ابقا شوند ایام انتظار خدمت به انتساب تبدیل می‌گردد.
ماده 122 ـ هیات تجدیدنظر از اعضا زیر تشکیل خواهد شد:
الف ـ جانشین فرمانده کل قوا در امور نیروی انتظامی درصورت تعیین
ب ـ فرمانده نیروی انتظامی یا جانشین وی
ج ـ رییس سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی یا جانشین وی
د ـ رییس سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی یا جانشین وی
هـ ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح یا جانشین وی
تبصره ـ کارکنان معترض به تصمیمات هیاتهای رسیدگی موضوع ماده (121) می‌بایست حداکثر ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ تصمیمات هیات ، اعتراض کتبی خود را با ذکر ادله و به انضمام مدارک لازم به دبیرخانه هیات رسیدگی تسلیم و یا با پست سفارشی ارسال نمایند. هیاتهای رسیدگی موظفند حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از انقضا مهلت قانونی اعتراض پرونده را به دبیرخانه هیات تجدید نظر ارسال نمایند. تصمیمات این هیات با رای اکثریت اعضا معتبر و قطعی خواهد بود.
ماده 123 ـ کارکنان نسبت به آرا قابل اجرا هر یک از دو هیات می‌توانند ظرف یک ماه پس از ابلاغ به محاکم صالحه شکایت نمایند. آرا قطعی محاکم مذکور در هر صورت لازم الاجرا می‌باشد.
تبصره ـ درصورت نقض آرا هر یک از هیاتها توسط محاکم ، هیات ذی ربط موظف است با توجه به رای محکمه و با رعایت سایر مقررات و تشریفات قانونی مجددا به موضوع رسیدگی و تصمیم‌گیری نماید. کارکنان در مدت بین صدور رای قطعی محکمه و تصمیم گیری مجدد هیات در وضعیت انتساب قرار خواهند داشت
ماده 124 ـ اعلام جرم نظامی علیه هر یک از کارکنان پایور و پیمانی جز در مواردی که مستقیما توسط سازمان قضایی کشف می‌شود و یا دارای شاکی خصوصی می‌باشد ، فقط توسط فرماندهان انتظامی استانها و مقامات همطراز و بالاتر صورت می‌پذیرد. درصورتی که دلایل و مدارک وقوع جرم به دست نیامده و موضوع در زمره تخلف انتظامی باشد مراتب توسط فرماندهان یاد شده به هیاتهای موضوع مادتین (121) و (122) این قانون منعکس خواهد شد.
تبصره 1 ـ در مواردی که تخلف انضباطی کارکنان دارای عنوان مجرمانه نیز باشد ، ابتدا به عنوان جرم توسط مرجع قضایی رسیدگی و در صورت محکومیت ، رسیدگی به عنوان تخلف انضباطی منتفی خواهد شد در غیراین صورت ، صدور قرار منع تعقیب یا رای برایت از سوی مرجع قضایی ، مانع از رسیدگی به موضوع تحت عنوان انضباطی نخواهد بود. به هر حال رسیدگی به یک تخلف تحت دو عنوان جرم و تخلف انضباطی به طور همزمان ممنوع است
تبصره 2 ـ چنانچه کارکنان مرتکب چندین تخلف شوند که دارای منشا واحدی نباشد به نحوی که برخی از آنها دارای عنوان مجرمانه و برخی دیگر دارای عنوان انضباطی باشد ، جرایم آنان توسط مراجع قضایی و تخلفات انضباطی آنان حسب مورد مطابق با آیین نامه رسیدگی به تخلفات یا آیین نامه انضباطی رسیدگی خواهدشد.
ماده 125 ـ به شکایات کارکنان از رده‌های بالاتر در امور خدمتی به ترتیب سلسله مراتب تا فرمانده انتظامی استان یا روسا و مسئولین رده‌های همطراز یا بالاتر رسیدگی می‌شود. درصورت باقی بودن شاکی به شکایت خود مراتب در هیات موضوع ماده (122) این قانون مطرح خواهد شد. رای هیات مذکور قطعی است
تبصره 1 ـ شکایات کارکنان از فرماندهان انتظامی استانها و روسا و مسئولین همطراز و بالاتر به وسیله فرمانده نیروی انتظامی رسیدگی و درصورتی که شاکی به شکایت خود باقی باشد موضوع در هیات موضوع ماده (122) مطرح خواهد شد.
تبصره 2 ـ چگونگی تشکیل و نحوه رسیدگی هیاتهای رسیدگی و هیات تجدیدنظر و همچنین میزان اختیارات هیاتهای مذکور درمورد رسیدگی به شکایات به موجب آیین نامه‌ای خواهد بود که به وسیله نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.

فصل هفتم ـ پایان خدمت ( ماده 126 تا 148 )

ماده 126 ـ خدمت کارکنان در نیروی انتظامی به یکی از علل زیر پایان می‌یابد:
الف ـ شهادت
ب ـ ازکارافتادگی ناشی از جانبازی یا معلولیت
ج ـ بازنشستگی
د ـ بازخریدی
هـ ـ انتقال
و ـ فوت
ز ـ استعفا
ح ـ اتمام قرارداد (درمورد کارکنان پیمانی
ط ـ اخراج
ماده 127 ـ کارکنان درموارد زیر شهید محسوب می‌شوند و از یک روز قبل از شهادت به یک درجه یا رتبه بالاتر نایل می‌گردند:
الف ـ کشته شدن یا فوت در میدان نبرد به سبب مأموریت
ب ـ کشته شدن یا فوت در اجرای مأموریت های قانونی مبارزه با اشرار و قاچاقچیان و سارقین و گروهکها و افراد ضد انقلاب و یا هرگونه مأموریت رزمی و یا جنگی و ویژه و در طول رفت و برگشت به سبب مأموریت
ج ـ کشته شدن یا فوت در اسارت دشمن یا در گروگان ضدانقلاب یا اشرار یا سارقین و یا قاچاقچیان و یا سایر تبهکاران
د ـ کشته شدن در حین تعقیب و مراقبت دشمن یا ضدانقلاب یا اشرار یا تبهکاران یا قاچاقچیان و یا سارقین
هـ ـ کشته شدن در هرگونه حملات زمینی ، هوایی و دریایی دشمن
و ـ کشته شدن یا فوت در مسیر رفت و برگشت از منطقه عملیات تا محل مرخصی
ز ـ کشته شدن توسط اشرار ، سارقین ، قاچاقچیان و متجاوزین به جان و مال و ناموس مردم و حقوق عمومی و سایر تبهکاران به سبب مأموریت
ح ـ کشته شدن توسط ضدانقلاب یا به سبب عملیات خرابکاری دشمن
ط ـ کشته شدن در حین آموزشهای رزمی و رزمایش‌ها که طبق برنامه‌های مصوب و توسط قسمتهای ذی‌ربط نیروی انتظامی اجرا می‌گردد.
ی ـ کشته شدن حین بررسی و آزمایش اسلحه و مهمات و خنثی‌سازی مواد منفجره و محترقه به سبب مأموریت
ک ـ کشته شدن به سبب خدمت از طریق سو قصد اعم از اینکه در ایام خدمت یا غیرخدمت باشد.
ل ـ کشته شدن در زمان پایان خدمت ازطریق سوقصد به سبب خدمت در زمان اشتغال
م ـ فوت دراثر تشدید جراحات و صدمات حاصله از موارد مندرج در بندهای بالا ، مشروط بر این که جراحات یا صدمات مذکور طبق تشخیص کمیسیون پزشکی علت فوت باشد.
ن ـ سایر مواردی که مطابق با مقررات بنیاد شهید از مصادیق شهادت باشد.
تبصره ـ منظور از مأموریتهای مندرج در این ماده کلیه وظایفی است که تحت همین عنوان به کارکنان اعم از انفرادی یا دسته جمعی از طرف یگان مربوط واگذار می‌شود.
ماده 128 ـ کارکنانی که یک یا چند عضو خود یا بخشی از آن را برای همیشه از دست دهند یا بیش از یک سال از خدمت منفک و تحت معالجه قرار گیرند و یا به علت فقدان سلامتی تمام یا بخشی از توان کاری خود را از دست بدهند و تا یک سال کارآیی خود را بدست نیاورند چنانچه ناشی از موارد مذکور در ماده فوق باشد جانباز و در سایر موارد معلول شناخته می‌شوند.
این کارکنان از نظر وضعیت خدمتی مشمول یکی از بندهای زیر خواهند بود:
الف ـ کارکنانی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته آنها به حدی باشد که امکان ادامه خدمت برای آنان وجود داشته باشد به خدمت ادامه می‌دهند.
ب ـ کارکنانی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان درحدی باشد که امکان ادامه خدمت را از آنان سلب نماید و یا بیش از یک سال به سبب معالجه منفک از خدمت باشند حسب مورد بازنشسته ، موظف و یا مشمول قانون حالت اشتغال می‌گردند.
تبصره 1 ـ تطبیق وضعیت کارکنان با این ماده از نظر پزشکی بر عهده شورای عالی پزشکی برابر دستورالعمل مربوطه می‌باشد.
تبصره 2 ـ کارکنانی که براساس این ماده بازنشسته می‌گردند چنانچه حداکثر تا پنج سال پس از بازنشستگی سلامت خود را به نحوی بازیابند که به تشخیص شورای عالی پزشکی امکان ارجاع شغل به آنان وجود داشته باشد درصورتی که واجد صلاحیت اعاده به خدمت باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با درجه و رتبه قبل از بازنشستگی به خدمت اعاده می‌گردند.
تبصره 3 ـ دستورالعمل اجرایی این ماده توسط نیروی انتظامی و با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرمانده کل قوا می‌رسد.
ماده 129 ـ جانبازان بالای ده درصد (10%) به تناسب آسیب وارده از یک ماه تا چهار سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ طبقه بندی صدمات وارده به جانبازان و میزان ارشدیت استحقاقی طبق آیین نامه‌ای خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 130 ـ کارکنان پایور مشمول این قانون با رسیدن به حد نصاب مقرر زیر و با رعایت سایر شرایط زیر بازنشسته می‌گردند:
الف ـ امیران و کارمندان همطراز در سن شصت سالگی
ب ـ افسران ارشد و کارمندان همطراز آنان در سن پنجاه و پنج سالگی
ج ـ سایر کارکنان اعم از انتظامی و کارمند در سن پنجاه و دو سالگی
تبصره 1 ـ نیروی انتظامی مکلف است با تقاضای بازنشستگی کارکنانی که حداقل سی سال سابقه خدمت دارند (هرچند به حد نصاب مربوط نرسیده باشند) موافقت نماید.
تبصره 2 ـ کارکنان بعد از سی سال خدمت و قبل از رسیدن به حد نصاب سنی مربوط ، چنانچه ارزیابی کارایی سالانه آنان از دو سوم نمره کل ارزیابی کمتر باشد در همان سال بازنشسته می‌شوند.
تبصره 3 ـ بازنشستگی کارمندان منوط به داشتن حداقل بیست سال سابقه خدمت می‌باشد.
تبصره 4 ـ در مواقع ضروری و نیاز نیروی انتظامی و با تمایل کارکنان پایور پس از رسیدن به حد نصاب‌های سنی مربوط بازنشستگی آنان به مدت سه سال با تصویب فرمانده نیروی انتظامی به تعویق خواهد افتاد.
تبصره 5 ـ کارکنانی که دارای حداقل بیست و پنج سال سابقه خدمت رسمی دولتی باشند می‌توانند تقاضای بازنشستگی نمایند ، قبول یا رد تقاضای آنان موکول به نظر نیروی انتظامی می‌باشد و صرف تقاضای بازنشستگی رافع تعهدات و مسئولیت های محوله به کارکنان نخواهد بود. این مدت در مورد زنان بیست سال تمام می‌باشد.
تبصره 6 ـ کارکنان شاغل در مشاغلی که به موجب قوانین خاص ، شرایط ویژه‌ای برای آنها پیش‌بینی شده است از قبیل متصدیان مشاغل سخت وزیان آور و کار با اشعه و نظایر آن از نظر سنوات بازنشستگی مشمول مقررات مربوطه خواهند بود.
تبصره 7 ـ در صورتی که کارکنان در طول اجرای تنبیه تنزیل موقت درجه یا رتبه بازنشسته شوند ، به استثنای مشمولین تبصره (3) این ماده با درجه یا رتبه قبل از تنبیه بازنشسته خواهند شد.
ماده 131 ـ نیروی انتظامی در موارد استثنایی می‌تواند در صورت نیاز ، کارکنان بازنشسته‌ای را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و بیش از پنج سال از تاریخ بازنشستگی آنان نگذشته باشد با تمایل شخصی آنان و تصویب هیات مذکور در ماده (122) این قانون با درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبل از بازنشستگی برای مدت محدود (حداکثر سه سال به خدمت اعاده نماید.
تبصره 1 ـ هیات فوق می‌تواند مدت یادشده را برای یک بار دیگر به مدت حداکثر سه سال تمدید نماید.
تبصره 2 ـ تقاضای بازنشستگی مجدد قبل از انقضای مدت فوق ممنوع است لیکن سازمان می‌تواند قبل از انقضای مدت مزبور آنان را مجددا بازنشسته نماید.
تبصره 3 ـ کارکنانی که به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده ، حقوق بازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود ومزایای شغل مربوط استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور استخدامی مانند سایر شاغلین با آنان رفتار و مدت خدمت جدید این قبیل کارکنان بر سنوات قبلی اضافه و موجب تجدیدنظر در حقوق بازنشستگی آنان خواهد بود.
ماده 132 ـ کارکنان انتظامی بازنشسته ، حق استفاده از لباس انتظامی را ندارند مگر در موارد خاصی که استفاده از آن از طرف نیروی انتظامی مجاز اعلام گردد.
ماده 133 ـ کارکنان پس از انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزشی بعد از اتمام آن دوره مشروط بر اینکه حداقل دو برابر بیش از مجموع سنواتی که به هزینه نیروی انتظامی تحصیل کرده‌اند سابقه خدمت داشته باشند ، می‌توانند تقاضای بازخریدی نمایند. تصویب این تقاضا به عهده مقامات مذکور در ماده (87) این قانون خواهد بود.
تبصره ـ در زمان جنگ و مواقع بحرانی و شرایطی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد تصویب بازخریدی دراختیار فرماندهی کل قوا می‌باشد.
ماده 134 ـ به کارکنانی که سوابق خدمتی آنان بازخرید می‌شود به ازا هر سال خدمت قابل احتساب از نظر بازنشستگی مبلغی معادل یک و نیم برابر آخرین حقوق و مزایای ماهانه پرداخت خواهد شد. به کارکنانی که در اجرای ماده (147) بازخرید می‌گردند به ازا هر سال خدمت سه برابر آخرین حقوق و مزایای ماهانه پرداخت خواهدشد.
تبصره 1 ـ چنانچه براساس قوانین استخدام کشوری یا دیگر نیروهای مسلح مبلغ بیشتری در این مورد پرداخت گردد ، مبلغ بیشتر ملاک عمل خواهد بود.
تبصره 2 ـ کارکنانی که به تنزیل دایم درجه یا رتبه تنبیه می‌شوند در صورت بازخریدی با درجه یا رتبه پس از تنزیل بازخرید خواهند شد.
ماده 135 ـ مدت هر سال خدمت کارکنان در مناطق عملیاتی و مشاغل ویژه موضوع تبصره (6) ماده (130) از لحاظ محاسبه سنوات خدمت برای بازنشستگی و نیز محاسبه پرداخت حقوق سنوات بازخریدی یک سال و نیم محسوب می‌شود.
ماده 136 ـ نیروی انتظامی می‌تواند در صورت نیاز ، کارکنانی را که با تقاضای شخصی بازخرید شده‌اند و بیش از پنج سال از زمان برکناری تا تاریخ تقاضای اعاده به خدمت آنها نگذشته باشد با تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون فقط برای یک بار با درجه یا رتبه و سابقه خدمت قبلی به خدمت اعاده نماید.
این قبیل کارکنان می‌بایست وجوهی را که بابت بازخرید سوابق خدمتی مربوطه دریافت داشته‌اند مسترد نمایند.
ماده 137 ـ درصورت درخواست هر یک از وزارتخانه‌ها ، موسسات دولتی یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلاب اسلامی ، کارکنان چنانچه حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزش ، خدمت نموده باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون منتقل می‌گردند.
تبصره 1 ـ انتقال کارکنان به سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و بخش‌های امنیتی و انتظامی وزارت کشور مشمول شرط انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزش نمی‌باشد.
تبصره 2 ـ در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد ، انتقال کارکنان با تصویب فرماندهی کل قوا امکان‌پذیر است
تبصره 3 ـ نیروی انتظامی در صورت نیاز می‌تواند کارکنانی را که منتقل شده‌اند با تمایل شخصی آنان و با همان درجه یا رتبه قبل از انتقال و احتساب سابقه خدمت مدت انتقال از نظر پایه حقوق و بازنشستگی با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون به خدمت اعاده نماید.
تبصره 4 ـ نیروی انتظامی مکلف است کسور بازنشستگی و بیمه کارکنان (اعم از سهم دولت و کارکنان را پس از انتقال ، به صندوق سازمان یا وزارتخانه ذی‌ربط واریز و در صورت اعاده به نیروی انتظامی مسترد نماید.
ماده 138 ـ موارد فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن به شرح زیر است
الف ـ فوت در محل خدمت و همچنین در حال رفت و برگشت یا خارج از محل خدمتی در ارتباط با امور خدمتی
ب ـ فوت در طول مأموریت غیر از موارد مذکور در ماده (127) این قانون از لحظه ابلاغ تا خاتمه مأموریت در ارتباط با مأموریت
ج ـ چنانچه کارکنان در ساعات خدمت یا به سبب امور خدمتی یا در طول مأموریت بیمار شده و یا در اثر حوادث و سوانح مصدوم و مجروح گردیده و بعدا به همان علت فوت شوند.
د ـ فوت در اثر بیماری‌های ناشی از موقعیت یا شرایط خاص خدمتی
هـ ـ فوت در رفت و برگشت از مرخصی
تبصره ـ کارکنانی که در موارد موضوع این ماده معلول شوند معلول خدمتی محسوب می‌شوند.
ماده 139 ـ فوت یا معلولیت در غیر از موارد مذکور در ماده (138) فوت یا معلولیت عادی محسوب می‌گردد
ماده 140 ـ برای تشخیص شهادت (بارعایت ماده (4) قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی ـ مصوب 27/2/1377) ، جانبازی (با رعایت بند (2) قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی ـ مصوب 31/3/1374) ، فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن ، فوت عادی و همچنین تشخیص موارد مختلف معلولیت ، هیاتی با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ نماینده معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی
ب ـ نماینده بهداری نیروی انتظامی (پزشک
ج ـ فرمانده یگان ذی‌ربط یا نماینده وی
د ـ مسوول امور ایثارگران یا نماینده وی
هـ نماینده امور بیمه و بازنشستگی
تبصره 1 ـ درصورت تراکم کار یا ضرورت به پیشنهاد هیات موضوع ماده (140) و تصویب هیات موضوع ماده (141) هیات هایی با ترکیب مشابه در نواحی یا یگانها تشکیل می‌شود و رای صادره توسط آن هیاتها به منزله رای هیات موضوع ماده (140) می‌باشد.
تبصره 2 ـ در مورد کارکنان سازمانهای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ، هیات مذکور رسیدگی می‌نماید.
ماده 141 ـ چنانچه نظریه هیات مندرج در ماده فوق ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض جانباز یا معلول یا یکی از وراث متوفی قرار گیرد صدور رای نهایی به عهده هیات تجدید نظر که از مقامات زیر تشکیل می‌گردد خواهد بود:
الف ـ فرمانده نیروی انتظامی یا جانشین وی
ب ـ معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی یا نماینده وی
ج ـ رییس بهداری نیروی انتظامی یا معاون ذی‌ربط
د ـ رییس امور بیمه و بازنشستگی
هـ ـ رییس امور ایثارگران
تبصره 1 ـ در مواردی که پرونده مربوط به کارکنان مأمور از سایر نیروهای مسلح باشد حسب مورد نماینده مربوطه در هیات با حق رای شرکت خواهد نمود.
تبصره 2 ـ تشخیص شهادت یا جانبازی توسط هیات‌های موضوع مواد (140) و (141) برای بنیاد شهید و بنیاد جانبازان نیز ملاک عمل خواهد بود.
تبصره 3 ـ آرا هر یک از دو هیات مذکور ظرف مدت دو ماه پس از ابلاغ توسط جانباز یا معلول یا یکی از وراث متوفی قابل شکایت در مراجع صالحه خواهد بود.
ماده 142 ـ آیین نامه اجرایی مواد (127) ، (138) ، (140) و (141) این قانون توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
ماده 143 ـ استعفا کارکنان درصورت تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون حسب مورد تابع یکی از بندهای زیر می‌باشد:
الف ـ محصلین در مدت طی دوره آموزشی بدو خدمت در نیروی انتظامی یا به هزینه آن یا بلافاصله پس از پایان آموزش با پرداخت دو برابر هزینه‌های تحصیلی مستعفی می‌گردند.
ب ـ کارکنانی که پس از آموزش ، به خدمت مشغول گردیده‌اند به میزان یک دوم مدت خدمت مزبور از پرداخت هزینه موضوع بند (الف معاف خواهند شد.
درمورد آخرین دوره آموزشی طی شده ، سنوات خدمتی آنان پس از آن دوره ملاک محاسبه خواهد بود.
تبصره 1 ـ در محاسبه مبلغی که برای تحصیل کارکنان صرف شده است کمک هزینه تحصیلی ، حقوق و مزایای پرداختی به آنان در مدت تحصیل ، هزینه‌های جاری تحصیلی در مراکز آموزشی ، وجوهی که بابت شهریه به موسسه‌های آموزشی پرداخت شده است ، فوق العاده مأموریت آموزشی در داخل یا خارج از کشور و هزینه نوشت افزار و تهیه مدارک تحصیلی ، خوراک و پوشاک منظور می‌گردد.
تبصره 2 ـ کارکنانی که نیروی انتظامی برای تحصیل آنان هزینه‌ای پرداخت نکرده است پس از خدمت به میزان مدت حداقلی که برای تقاضای استعفا در قرارداد استخدامی تعیین گردیده مستعفی می‌گردند.
ماده 144 ـ تصویب استعفا در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد در اختیار فرماندهی کل قوا می‌باشد.
ماده 145 ـ کارکنان مستعفی ، درصورت نیاز نیروی انتظامی با تقاضای شخصی مشروط بر این که از تاریخ برکناری آنان تا زمان تسلیم تقاضا بیش از پنج سال نگذشته باشد ، با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با حفظ درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبل از استفعا می‌توانند برای یک بار به خدمت اعاده شوند.
این کارکنان باید وجوهی را که براثر استعفا دریافت داشته‌اند به نیروی انتظامی مسترد نمایند و همچنین وجوهی را که درزمان استعفا به‌موجب ماده (143) این قانون پرداخت نموده‌اند ، دریافت خواهند کرد.
ماده 146 ـ کارکنانی که تا چهار سال پس از حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه صلاحیت نیل به ترفیع را به دست نیاورند و همچنین کارکنانی که فاقد توانایی لازم برای انجام وظایف متناسب با درجه یا رتبه و تخصص مربوط باشند و نیز کارکنانی که ادامه خدمت آنان به مصلحت نیروی انتظامی نبوده و درحد اخراج نباشند با تشخیص هیات‌های رسیدگی موضوع ماده (121) و رعایت تبصره (9) ماده مزبور و نیز مفاد تبصره ماده (122) از خدمت معاف گردیده و با آنان به ترتیب زیر رفتار می‌شود:
چنانچه حداقل بیست سال سابقه خدمت داشته باشند در ردیف بازنشستگان منظور خواهند شد و در غیر این صورت سوابق خدمتی آنان براساس مقررات این قانون بازخرید می‌گردد.
ماده 147 ـ نیروی انتظامی می‌تواند درموارد حذف و یا تعدیل سازمان و تورم درجات ، کارکنان مربوط را مشروط به این که در سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح شغل مناسبی برای آنان وجود نداشته باشد با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با داشتن پانزده سال سابقه خدمت بازنشسته و کمتر از پانزده سال را بازخرید نماید.
به مدت خدمت مشمولین این ماده فقط از نظر احتساب وجوه بازخریدی و حقوق بازنشستگی پنج سال اضافه می‌گردد لیکن در هر صورت سنوات موثر در حقوق بازنشستگی آنان از سی سال بیشتر نخواهد بود.
ماده 148 ـ کارکنان در موارد زیر اخراج می‌گردند:
الف ـ با حکم دادگاه یا به تبع حکم دادگاه
ب ـ با رای هیات‌های رسیدگی موضوع مواد (121) و (122) این قانون
تبصره 1 ـ چنانچه اخراج محصلین و کارکنانی که مدت تعهد خدمت آنان (حداقل دو برابر مدت آموزش به پایان نرسیده است ، ناشی از عمل ارادی آنان باشد ملزم به پرداخت هزینه‌های تحصیلی مصروفه هستند.
تبصره 2 ـ تشخیص ارادی یا غیر ارادی بودن عمل ارتکابی درمورد محصلین به عهده شورای آموزش و درمورد کارمندان در مدت آزمایشی به عهده فرمانده و یا رییس مستقیم و درمورد سایر کارکنان به عهده کمیسیون موضوع ماده (121) این قانون می‌باشد.

فصل هشتم ـ دریافتی کارکنان

بخش اول ـ حقوق ( ماده 149 تا 165 )

ماده 149 ـ دریافتی ماهانه کارکنان پایور و پیمانی عبارت است از مجموع حقوق ، مزایای مستمر و فوق‌العاده‌های شغل و سایر پرداختها.
ماده 150 ـ حقوق کارکنان از حاصلضرب مجموع عوامل ذیل در ضریب ریالی تشکیل می‌گردد:
الف ـ حداقل حقوق مبلغ معینی است که به‌عنوان کمترین میزان حقوق دریافتی در سطح کارکنان مشمول این قانون پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ عدد حداقل حقوق برای دارندگان مدرک تحصیلی کاردانی و پایین‌تر 648 واحد ـ برای دارندگان مدرک کارشناسی 564 واحد و برای دارندگان مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر 530 واحد تعیین می‌گردد.
ب ـ حق کارایی مبلغی است برابر با حاصلضرب رتبه حقوقی به‌توان دو در واحد حق‌کارایی
تبصره 1 ـ واحد حق کارایی برای کلیه کارکنان عدد 5/2 می‌باشد.
تبصره 2 ـ اولین رتبه حقوقی کارکنان اعداد مشخصی است که به موجب ماده (154) این قانون برای هر یک از مقاطع تحصیلی تعیین شده است و رتبه حقوقی کارکنان برابر است با مجموع اولین رتبه حقوقی و تعداد درجات یا رتبه‌های خدمتی دریافتی پس از اولین درجه یا رتبه
ج ـ حقوق پایه مبلغی است معادل (3) یا (4) یا (5) درصد مجموع حداقل حقوق و حق‌کارایی و حق‌پایه سالهای قبل که براساس ارزشیابی کارکنان پس از هر یک سال خدمت به کارکنان تعلق می‌گیرد و به حقوق آنان اضافه می‌شود.
تبصره ـ کارکنان نیروی انتظامی در قبال هر سال خدمت قابل قبول خود تا پایان سال 1369 از حقوق پایه به میزان سه درصد (3%) مجموع حداقل حقوق و حق کارایی مربوط به آخرین درجه یا رتبه برخوردار می‌گردند.
ماده 151 ـ ضریب ریالی مذکور در این قانون همواره معادل ضریب ریالی حقوق کارکنان نیروهای مسلح می‌باشد.
ماده 152 ـ تعیین همطرازی مقامات نیروی انتظامی با مقامات مندرج در تبصره (2) ماده (1) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 و برخورداری آنان از امتیازات متعلقه به استناد ماده مذکور براساس دستورالعملی خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به‌تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
تبصره 1 ـ مقامات مذکور در این ماده پس از پایان دوران تصدی به ترتیب در بالاترین گروههای جدول مربوط تخصیص می‌یابند و حقوق هر یک از آنان براساس عدد مبنای گروه مربوط تعیین و افزایش سنواتی نیز براساس آن محاسبه خواهد شد.
تبصره 2 ـ مقامات مذکور در صورت اشتغال در هر یک از دستگاههای دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات و شرکتهایی که شمول حکم بر آنها مستلزم ذکر نام است از افزایش سنواتی براساس عدد مبنای گروه مربوط برخوردار خواهند شد.
ماده 153 ـ با توجه به سختی و کیفیت خاص خدمت در نیروی انتظامی و به‌منظور حفظ قدرت جذب نیروی انسانی حداقل و حداکثر حقوق مشمولین این قانون از حداقل و حداکثر حقوق مشمولین قانون استخدام کشوری مصوب 31/5/1345 بیست درصد (20%) اضافه خواهد بود و در کلیه مواردی که نظام پرداخت یا اعداد حقوقی کارکنان نیروهای مسلح تغییر نماید ، عوامل مندرج در این قانون به همان نسبت و به‌طور همزمان تغییر خواهد نمود و در صورت اصلاح گروه یا گروههای ورودی مشمولین قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 توسط هیات دولت واحد حق کارایی موضوع تبصره (1) ذیل بند (ب ماده (150) با رعایت مفاد این ماده بر حسب مورد توسط هیات دولت یا ستاد کل برای همان مقطع یا مقاطع مشابه نیروی انتظامی افزایش می‌یابد.
ماده 154 ـ اولین رتبه حقوقی کارکنان باتوجه به مدارک تحصیلی قابل قبول و موردنیاز نیروی انتظامی به شرح زیر تعیین می‌گردد :
الف ـ پایین‌تر از پایان دوره ابتدایی ، (1)
ب ـ پایان دوره ابتدایی (جدید و قدیم ، (3)
ج ـ پایان دوره راهنمایی یا سیکل و اول متوسطه سابق ، (6)
د ـ پایان دوره متوسطه ، (9)
هـ پایان دوره‌های کاردانی و آموزشگاههای افسری و همافری سابق و دوره اول دانشکده‌های علوم نظامی و انتظامی و سایر دوره‌های آموزشی همطراز ، (11)
و ـ پایان دوره‌های کارشناسی و دانشکده‌های افسری و خلبانی سابق و دوره دوم دانشکده علوم نظامی و انتظامی و سایر دوره‌های آموزشی همطراز ، (13)
ز ـ پایان دوره‌های کارشناسی ارشد و همچنین دکترای رشته‌های درمانی به جز پزشکی عمومی ، (15)
ح ـ دکترای پزشکی عمومی و دکترای سایر رشته‌های علوم ، (16)
تبصره 1 ـ اولین رتبه حقوقی دارندگان مدرک تحصیلی چهارم و پنجم متوسطه نظام سابق که مدرکشان اساس استخدام بوده به ترتیب (7) و (8) تعیین می‌گردد.
تبصره 2 ـ به اولین رتبه حقوقی دارندگان مدرک تحصیلی دکترا در کلیه رشته‌ها که دوره‌های تخصصی و یا فوق تخصصی قابل قبول و موردنیاز نیروی انتظامی را طی نموده باشند حسب مورد (3) و (4) واحد اضافه می‌گردد.
تبصره 3 ـ در مواردی که طول دوره‌های مذکور در تبصره (2) و بندهای (ز) ، (ح و (هـ) به موجب مدرک مورد تایید یکی از وزارتخانه‌های علوم ، تحقیقات و فناوری یا بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی بیش از سنوات مورد محاسبه در بندهای مزبور باشد به ازا هر سال تحصیل بالاتر ، یک واحد به اولین رتبه حقوقی آنان افزوده می‌گردد.
تبصره 4 ـ اولین رتبه حقوقی کارکنانی که قبل از تصویب قانون ارتش مصوب 7/7/1366 در اثر رشادت و به‌فرمان فرماندهی کل قوا یا در اجرای حضور در جبهه برطبق ماده (33) قانون سابق ارتش از طریق درجه موقت ستوان سومی به درجات بالاتر نایل گردیده‌اند و مدرک تحصیلی آنان پایین‌تر از فوق دیپلم (کاردانی باشد (11) تعیین می‌گردد.
تبصره 5 ـ مدرک تحصیلی که حسب مورد به‌موجب ارزیابی وزارتخانه‌های آموزش و پرورش ، علوم ، تحقیقات و فناوری و بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی معادل یکی از مقاطع مذکور در این ماده شناخته شود دارای ارزش برابر خواهد بود.
تبصره 6 ـ کارکنانی که به‌علت داشتن مدرک هنری یا ورزشی و یا تخصصی به موجب مقررات استخدامی سابق نیروهای مسلح و یا مقررات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور از نظر استخدامی معادل هر یک از مقاطع تحصیلی فوق‌الذکر طبقه‌بندی شده یا بشوند در محاسبه حقوق آنان اولین رتبه حقوقی همان مدرک تحصیلی ملاک عمل خواهد بود.
تبصره 7 ـ مدرک تحصیلی پایان دوره متوسطه و مقاطع پایین‌تر استخدامی همین قانون در هر وضعیت خدمتی ، موردنیاز و قابل قبول تلقی گردیده و چنانچه اولین رتبه حقوقی این مدارک از اولین رتبه حقوقی قبلی بیشتر باشد ، در مورد مدرک پایان دوره متوسطه براساس این ماده و سایر موارد رتبه حقوقی بالاتر ملاک محاسبه قرار خواهد گرفت
ماده 155 ـ اولین رتبه حقوقی کارمندان موضوع بند (ب ماده (19) این قانون برابر است با رتبه خدمتی موضوع ماده (84) همین قانون
ماده 156 ـ به محصلینی که قبل از نیل به درجه یا رتبه در بدو استخدام دوره‌های آموزشی را طی می‌نمایند ، ماهانه مبلغی به میزان یک دوم حقوق حاصله از عوامل مذکور در ماده (150) و براساس رتبه حقوقی مدرک تحصیلی اساس استخدام و سنوات قابل قبول آموزشی آنان تعیین و پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ به محصلینی که در رشته‌های پروازی ، دریانوردی و مأموریتی ، آموزش می‌بینند حسب مورد مبالغی تا پنجاه درصد (50%) مزایای شغلی که در آن کاراموزی می‌نمایند به‌عنوان مزایای ویژه آموزشی در طول مدت آموزش عملی پرداخت خواهد شد.
ماده 157 ـ کلیه کارکنان پایور و پیمانی پس از حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه درصورت داشتن کارایی لازم به ازا هر چهار سال توقف یک واحد به رتبه حقوقی آنان اضافه می‌شود. این افزایش برای دارندگان درجات امیری ، دو واحد خواهد بود.
تبصره 1 ـ کلیه کارکنان دراخرین سال خدمت خود به ازا هر سال خدمت پس از آخرین ارتقا ، از یک چهارم رتبه حقوقی برخوردار خواهند شد.
تبصره 2 ـ کارکنان مشمول این ماده در صورت ترفیع ، به جای بهره‌مندی از ارتقا فوق از حقوق مربوطه به ترفیع خود استفاده خواهند نمود.
ماده 158 ـ کارکنانی که با اجرای این قانون حقوق آنان در مقایسه با مجموع حقوق و فوق‌العاده‌های شغل و مزایای مستمر قبل از اجرای این قانون قبل از اعمال کسورات مربوط کاهش یابد مابه‌التفاوت مبلغ مزبور را تا رفع کاهش به عنوان مابه‌التفاوت تطبیق دریافت می‌نمایند. این تفاوت با هرگونه افزایش بعدی به همان میزان کاهش خواهد یافت
ماده 159 ـ در محاسبه حقوق پایه کارکنان ، سنوات آموزشی بدو استخدام و همچنین سنوات خدمتی مازاد بر سی سال منظور خواهد شد. لیکن خدمت مذکور در ماده (179) این قانون حداکثر سی سال محاسبه می‌گردد.
تبصره ـ در مورد کارکنانی که خدمت آنان از سی سال تجاوز می‌نماید بابت سالهای مازاد بر سی سال ، فقط از افزایش حقوق آنان در طول خدمت مذکور حق بازنشستگی کسر خواهد شد.
ماده 160 ـ مزایای مستمر کارکنان مبالغی است که به تناسب تعداد عایله تحت تکفل آنان به عنوان کمک هزینه مسکن و کمک هزینه عایله‌مندی پرداخت می‌گردد.
ماده 161 ـ کمک هزینه عایله‌مندی عایله تحت تکفل کارکنان شاغل ، بازنشسته و موظف مشمول این قانون طبق ماده (9) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 مجلس شورای اسلامی و تغییرات و اصلاحات بعدی آن تعیین و پرداخت خواهد شد.
تبصره 1 ـ عایله تحت تکفل کارکنان مجرد مشمول این قانون از مزایای بند (1) ماده (9) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 بهره‌مند خواهند شد.
تبصره 2 ـ کارکنان زن مشمول این قانون که دارای همسر از کارافتاده باشند که تحت تکفل آنان هستند ، از کمک هزینه عایله‌مندی موضوع ماده (9) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 برخوردار می‌گردند.
ماده 162 ـ میزان کمک هزینه مسکن کارکنانی که از خانه‌های سازمانی استفاده نمی‌کنند و میزان اجاره‌بهای خانه‌های سازمانی باید به نحوی تعیین گردد که باتوجه به اجاره‌بهای مسکن در سطح جامعه ، به کارکنان استفاده‌کننده از خانه‌های سازمانی و سایرین به میزان واحدی در امر مسکن کمک شود.
ماده 163 ـ میزان کمک هزینه مسکن کارکنان شاغل که از خانه‌های سازمانی استفاده نمی‌نمایند باتوجه به عایله تحت تکفل آنان مبلغی معادل حاصلضرب یک سیصدم عدد حداقل حقوق مندرج در تبصره بند (الف ماده (150) این قانون در ضریب منطقه‌ای در متراژ زیربنای مسکن متناسب با عایله بشرح زیر تعیین و محاسبه می‌گردد:
ردیف تعداد عایله تحت تکفل متراژ زیربنای مسکن متناسب با عایله
1 مجرد 50 متر مربع
2 یک نفر 70 متر مربع
3 دو نفر 90 متر مربع
4 سه نفر 100 متر مربع
5 چهار نفر 130 متر مربع
6 پنج نفر و بیشتر 150 متر مربع
ماده 164 ـ حقوق و مزایای کارکنان وظیفه ، همواره برابر ( قانون چگونگی پرداخت حقوق کارکنان وظیفه نیروهای مسلح مصوب 5/7/1375 ) و قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 29/7/1363 و اصلاحات بعدی آنها محاسبه و پرداخت خواهدشد.

بخش دوم ـ فوق العاده‌های شغل ( ماده 165 تا 169 )

ماده 165 ـ فوق العاده‌های شغل به مزایای شغل ، فوق‌العاده خاص و فوق‌العاده سختی کار انتظامی گفته می‌شود که مشمول کسور بازنشستگی قرار می‌گیرند.
ماده 166 ـ به‌کارکنان نیروی انتظامی ماهانه مبلغی با درنظرگرفتن نوع و شرایط شغل ، خطرات ، مسوولیت ، فرسودگی ناشی از شغل و کیفیت کار به‌عنوان مزایای شغل پرداخت می‌گردد.
تبصره 1 ـ میزان فوق‌العاده شغل کارکنان شاغل در نیروی انتظامی نباید از یکصد و پنج درصد (105%) مجموع حداقل حقوق و حق کارایی شاغل کمتر و از یکصد و هفتاد و پنج درصد (175%) آن بیشتر باشد و فوق‌العاده شغل کارکنان شاغل در مشاغل فرماندهی ، مدیریت و سرپرستی و همچنین فوق‌العاده شغل کارکنان متصدی مشاغل تحقیقی و تخصصی و یا آموزشی هر کدام تا بیست و پنج درصد (25%) مجموع حداقل حقوق و حق‌کارایی قابل افزایش است
تبصره 2 ـ حقوق و فوق‌العاده شغل دارندگان مدارک تحصیلی دکتری و فوق‌لیسانس و مدارک همطراز از لحاظ استخدامی که در مراکز یا واحدهای آموزشی ، مطالعاتی و تحقیقاتی اشتغال به کار دارند نباید از هشتاد درصد (80%) مجموع حقوق و فوق‌العاده شغل کارکنان مشابه مشمول قانون اعضا هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کمتر باشد.
ماده 167 ـ به موجب ماده (6) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 به‌منظور جذب و نگهداری نیروهای مناسب برای مشاغل تخصصی و مدیریتی نیروی انتظامی فوق‌العاده خاص (جذب پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ هرگونه فوق‌العاده دیگری که براساس ماده (6) قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب 13/6/1370 (مانند فوق‌العاده ویژه و ...) به مشمولین قانون استخدام کشوری پرداخت می‌گردد شامل کارکنان نیروی انتظامی نیز خواهد شد.
ماده 168 ـ علاوه بر پرداخت مزایای شغل و فوق‌العاده خاص ، باتوجه به مأموریتهای ویژه نیروی انتظامی و مسوولیتهای ناشی از ارتباط مستمر کارکنان با مردم و نیز شرایط محیطی و اجتماعی و ضریب بالای آسیب‌پذیری آنان ، ماهانه مبلغی معادل سی‌درصد (30%) حقوق و مزایای شغل تحت عنوان ( فوق‌العاده سختی کار انتظامی ) به کارکنان نیروی انتظامی پرداخت می‌گردد.
ماده 169 ـ نیروی انتظامی حداکثر ظرف سه ماه آیین نامه اجرایی این بخش را تهیه و توسط وزارت کشور با هماهنگی ستاد کل به تصویب هیات وزیران می‌رساند.
تبصره ـ پرداخت مزایا براساس این قانون تا زمان تصویب و ابلاغ آیین نامه مذکور برمبنای مقررات قبلی خواهد بود.

بخش سوم ـ کسورات ( ماده 170 )

ماده 170 ـ کلیه کسورات مربوط به بازنشستگی ، بیمه درمانی ، بیمه عمر و حوادث و پس‌انداز اعم از سهم کارکنان و سهم دولت برابر قوانین و مقررات مربوط (مورد تسری به نیروی انتظامی محاسبه و به صندوقهای ذی‌ربط واریز خواهد شد.

بخش چهارم ـ دریافتی ماهانه کارکنان در موارد خاص ( ماده 171 تا 174 )

ماده 171 ـ دریافتی ماهانه کارکنان منتسب بر حقوق و مزایای مستمر کارکنان حاضر به‌خدمت همطراز آنان و آخرین فوق‌العاده‌های شغل محاسبه و پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ در مورد آن دسته از کارکنان مأمور به خدمت که به موجب سایر قوانین و مقررات ، الزاما از سوی نیروی انتظامی به سازمانهایی نظیر ستاد کل ، سازمان قضایی نیروهای مسلح ، سازمان زندانهای نیروهای مسلح و وزارت کشور اعزام می‌گردند ، چنانچه شغل مورد تصدی در آن سازمانها بالاتر باشد ، شغل جدید ملاک عمل خواهد بود.
ماده 172 ـ میزان دریافتی کارکنان مأمور در داخل نیروی انتظامی بر مبنای حقوق درجه یا رتبه مربوط و فوق‌العاده‌های شغل جدید آنان محاسبه می‌گردد.
ماده 173 ـ کارکنان بازنشسته‌ای که به موجب ماده (131) این قانون به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده به خدمت حقوق بازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود و فوق‌العاده‌های شغل مربوط که دران انجام وظیفه خواهند کرد استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور استخدامی مانند سایر شاغلین خواهند بود.
ماده 174 ـ میزان دریافتی ماهانه کارکنان منتظر خدمت برمبنای دو سوم و کارکنان بدون‌کار یک دوم حقوق درجه یا رتبه آنان محاسبه و تعیین می‌گردد.
تبصره ـ مزایای مستمر کارکنان مشمول این ماده به طور کامل پرداخت می‌گردد.

بخش پنجم ـ سایر پرداختها ( ماده 175 تا 178 )

ماده 175 ـ پاداش ، هزینه سفر ، فوق‌العاده مأموریت در داخل و خارج از کشور و فوق‌العاده‌های انتقال ، محل خدمت ، بدی آب و هوا و محرومیت از تسهیلات زندگی به میزان مشمولین قانون استخدام کشوری به کارکنان پرداخت می‌گردد.
تبصره 1 ـ آیین نامه پرداخت فوق‌العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوا و محرومیت از تسهیلات زندگی هماهنگ با آیین نامه مربوط درمورد مشمولین نیروهای مسلح باید به نحوی تهیه گردد که مبالغ پرداختی بابت موارد مذکور جز درصورت تجدیدنظر درمورد مشمولین قانون استخدام کشوری مصوب 31/3/1345 معادل کارکنان همطراز آنان در قانون استخدام کشوری باشد.
تبصره 2 ـ وزارت کشور با هماهنگی ستاد کل آیین نامه فوق‌العاده اشتغال خارج از مرکز و بدی آب و هوا و محرومیت از تسهیلات زندگی را به گونه‌ای که فوق‌العاده شاغلین پاسگاهها و پاسگاههای کوهستانی و مرزی سردسیر و گرمسیر از فوق‌العاده شاغلین مراکز شهرستانها و بخشها و شهرهای مذکور بیشتر باشد تهیه و به‌تصویب هیات‌وزیران خواهد رساند.
ماده 176 ـ جز درزمینه نگهبانی و مواردی که کارکنان از فوق‌العاده مأموریت استفاده می‌نمایند درمواردی که به تشخیص بالاترین مقام نیروی انتظامی ادامه کار کارکنان در غیر ساعات خدمت ضرورت پیدا کند با درنظر گرفتن افزایش بازده کار به تناسب افزایش ساعات خدمت اضافه کار پرداخت می‌گردد. میزان اضافه کار طبق آیین نامه ای خواهد بود که به وسیله نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به‌تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 177 ـ کارکنان شاغل و بازنشسته نیروی انتظامی ازنظر دریافت کمک هزینه‌های ازدواج و فوت تابع قانون و مقررات استخدام کشوری مصوب 31/3/1345 خواهند بود.
ماده 178 ـ تهیه و تامین لباس آن عده از کارکنان که الزاما بایستی از لباس متحدالشکل استفاده نمایند و یامشاغل آنان ایجاب می‌نماید که لباس خاصی بپوشند و همچنین خوراک و سایر هزینه‌های ضروری آنان درصورتی که ضرورت و مقتضیات خدمتی ادامه خدمت روزانه کارکنان را ایجاب نماید ، برعهده نیروی انتظامی خواهد بود.

فصل نهم ـ حقوق بازنشستگی ، وظیفه و مستمری ( ماده 179 تا 198 )

ماده 179 ـ حقوق بازنشستگی ، حقوق وظیفه و حقوق مستمری عبارت است از وجوهی که حسب مورد به بازنشستگان ، ازکارافتادگان و عایله تحت تکفل کارکنان برابر مقررات مربوط از صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی به طور ماهانه پرداخت می‌گردد.
تبصره 1 ـ حقوق و مزایای کارکنان شهید و جانباز ازکارافتاده کلی و مفقودالاثر براساس قانون حالت اشتغال مستخدمین شهید ، جانباز ازکارافتاده و مفقودالاثر جنگ تحمیلی مصوب 30/6/1372 مجلس شورای اسلامی پرداخت خواهد شد.
تبصره 2 ـ حقوق کارکنان مفقودالاثر درغیر از موارد مذکور در قانون حالت اشتغال مستخدمین شهید ، جانباز ازکارافتاده و مفقودالاثر جنگ تحمیلی مصوب 30/6/1372 براساس ماده (171) این قانون پرداخت می‌گردد.
تبصره 3 ـ اولین رتبه حقوقی کارکنان بازنشسته که قبل از تصویب قانون ارتش مصوب 7/7/1366 مجلس شورای اسلامی به درجات ستوان سومی و بالاتر نایل گردیده‌اند و مدارک تحصیلی آنان پایین‌تر از فوق دیپلم (کاردانی باشد یازده 11) تعیین می‌گردد و مابه‌التفاوت آن از تاریخ 1/1/1371 قابل محاسبه می‌باشد.
تبصره 4 ـ هرگاه شخصی که دارای حقوق بازنشستگی یا وظیفه است مفقودالاثر شود و مدت شش ماه حقوق بازنشستگی یا وظیفه خود را مطالبه ننماید ، وراث ذویالحقوق چنانچه مطابق این قانون مستمری به آنها تعلق گیرد حق دارند موقتا مستمری قانونی خود را تقاضا نمایند. چنانچه بعدها معلوم شود شخص مفقودالاثر فوت نموده ، مستمری موقتی از تاریخ فوق به طور دایم برقرار می‌شود و درصورتی که معلوم شود در حال حیات می‌باشد ، وضعیت حقوق آنان به حال اولیه اعاده می‌گردد.
تبصره 5 ـ حقوق بازنشستگی ، وظیفه و مستمری کسانی که قبل از تاریخ 7/7/1366 خدمت آنان پایان پذیرفته براساس مقررات قانون ارتش و مشمولین قانون حقوق و مزایای ارتش تعیین می‌گردد.
ماده 180 ـ دریافت حقوق بازنشستگی یا وظیفه و سهمیه مستمری تواما ممنوع بوده و در این حالت فقط مبلغ بیشتر پرداخت خواهد شد.
ماده 181 ـ فرزندانی که یکی از والدین آنها فوت شود حق دریافت سهمیه مستمری از حقوق وی را خواهند داشت اگر چه پدر یا مادر آنها که در حال حیات است به هرعنوان حقوق یا حقوق بازنشستگی یا وظیفه از دولت دریافت دارد.
ماده 182 ـ حقوق شهدا ، جانبازان از کارافتاده و مفقودالاثر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی براساس قانون حالت اشتغال مستخدمین شهید ، جانباز ازکارافتاده و مفقودالاثر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی مصوب 30/6/1372 مجلس شورای اسلامی تعیین و افزایش حقوق پایه با ضریب پنج درصد (5%) تا رسیدن به شرایط عمومی بازنشستگی (سی سال خدمت محاسبه و پس از خاتمه سی سال مطابق قوانین و مقررات مربوط به حقوق مستمری تعیین و به عایله تحت تکفل آنان پرداخت می‌گردد.
ماده 183 ـ میزان حقوق وظیفه ، جانبازان موضوع بند (ب ماده (128) این قانون چنانچه در شمول قانون حالت اشتغال مستخدمین شهید ، جانباز ازکارافتاده و مفقودالاثر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی قرار نگیرند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ درمورد کارکنان پایور و پیمانی ، حقوقی معادل حقوق دو درجه یا رتبه بالاتر و آخرین فوق العاده های شغل و مزایای مستمر دو درجه یا رتبه بالاتر.
ب ـ درمورد محصلین ، حقوقی معادل حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آن نایل می‌شدند با قدمتی معادل سابقه تحصیل
ج ـ درمورد کارکنان وظیفه حقوقی معادل حقوق کارکنان پایور یک درجه بالاتر.
تبصره ـ حقوق مستمری بگیران جانبازان بعداز فوت عبارت است از آخرین حقوق وظیفه آنان
ماده 184 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری بگیران کارکنانی که بنا به تشخیص کمیسیون مندرج در ماده (140) این قانون در هر یک از موارد پیش بینی شده در ماده (138) این قانون در حین انجام وظیفه یا به سبب آن معلول یا فوت شوند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ درمورد کارکنان پایور و پیمانی معادل حقوق یک درجه یا رتبه بالاتر و آخرین و فوق العاده شغل و مزایای مستمر.
ب ـ در مورد محصلین معادل نه دهم حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آن نایل می‌شدند با قدمتی معادل سابقه تحصیل
ج ـ درمورد کارکنان وظیفه حقوقی معادل حقوق کارکنان پایور همطراز.
تبصره ـ حقوق مستمری‌بگیران معلولین این ماده درصورتی که بنابه تشخیص کمیسیون مندرج در ماده (140) این قانون فوت ناشی از معلولیت باشد معادل آخرین حقوق وظیفه ودرصورتی که ناشی از معلولیت نباشد نه دهم آخرین حقوق وظیفه خواهد بود.
ماده 185 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری‌بگیران کارکنانی که به تشخیص کمیسیون مندرج در ماده (140) این قانون به طور عادی معلول یا فوت می‌شوند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ درمورد کارکنان پایور و پیمانی ، حقوقی معادل آخرین حقوق ، فوق العاده های شغل و مزایای مستمر.
ب ـ درمورد محصلین چهار پنجم حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزش به آن نایل می‌شدند با قدمتی معادل سابقه تحصیل
ج ـ درمورد کارکنان وظیفه نه دهم حقوق کارکنان پایور همطراز.
تبصره ـ حقوق مستمری‌بگیران معلولین موضوع این ماده معادل آخرین حقوق وظیفه آنان خواهد بود.
ماده 186 ـ با کارکنان بازنشسته درصورتی که جانباز ازکارافتاده و یا شهید و یا مفقودالاثر شوند حسب مورد برابر مواد (179) و (183) این قانون رفتار خواهد شد و درصورت فوت آخرین حقوق بازنشستگی استحقاقی به عنوان حقوق مستمری به مستمری بگیران آنها پرداخت خواهد گردید.
ماده 187 ـ کارکنان وظیفه دوره احتیاط و ذخیره که قبل از خدمت از کارکنان دولت بوده‌اند درصورت شهادت ، جانباز شدن ، فوت و یا معلولیت ، حقوق مستمری و وظیفه آنان برابر مقررات این قانون برمبنای آخرین حقوق دریافتی از سازمان مربوطه و از بودجه همان سازمان پرداخت خواهد شد و چنانچه حقوق آنان در سازمان مربوطه کمتر از حقوق کارکنان پایور همطراز آنان باشد حقوق مستمری و وظیفه برمبنای حقوق کارکنان پایور همطراز محاسبه شده و مابه‌التفاوت آن از اعتباری که بدین جهت همه ساله در بودجه نیروی انتظامی منظور می‌شود ، پرداخت خواهد شد.
ماده 188 ـ هرگاه سابقه خدمت جانبازان موضوع ماده (183) این قانون و معلولینی که از حقوق وظیفه استفاده می‌نمایند کمتر از بیست سال باشد حقوق وظیفه مقرره را از بودجه نیروی انتظامی دریافت نموده و سالانه مبلغی معادل افزایش حقوق پایه مربوطه استفاده خواهند کرد و کسور بازنشستگی به صندوق مربوطه واریز و پس از رسیدن به بیست سال خدمت ، از مبلغی معادل آخرین حقوق دریافتی از صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی برخوردار خواهند شد.
ماده 189 ـ درصورتی که حقوق مستمری‌بگیران بیش از حقوق بازنشستگی باشد تا میزان حقوق بازنشستگی بر مبنای سنوات خدمت از صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی و مازاد آن از محل اعتباراتی که بدین منظور همه ساله در بودجه نیروی انتظامی منظور می‌گردد پرداخت خواهد شد. دولت مکلف است کمبود بودجه صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی را ازنظر جبران پرداخت حقوق وظیفه جانبازان و مستمری‌بگیران که احکام خاصی درمورد آنها پیش‌بینی شده است همه ساله در لایحه بودجه کل کشور منظور نماید.
ماده 190 ـ کارکنانی که با داشتن حداقل بیست سال قدمت خدمت اخراج می‌شوند به عایله تحت تکفل آنان وجوهی معادل سه پنجم حقوق مندرج در ماده (179) این قانون پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ کسانی که به موجب احکام مراجع قضایی که صلاحیت تعیین حقوق بازنشستگی ، مستمری و یا وظیفه را دارا باشند برای آنان مبالغ مشخصی تحت عناوین مذکور ، مقرر گردیده و درمواردی که به موجب احکام بعدی مبالغ جدیدی برای آنان مقرر گردد از مبالغ جدید برخوردار خواهند شد.
به هر حال مبالغ فوق از میزان استحقاقی مندرج در این ماده تجاوز نخواهد کرد.
ماده 191 ـ مستمری‌بگیران مشمول این قانون عبارتند از:
الف ـ همسر دایم و شوهر درصورتی که همسرش مخارج وی را تأمین می‌نموده است
ب ـ اولاد ذکور غیرشاغل تا سن بیست سال تمام و درصورتی که مشغول تحصیل باشند تا خاتمه تحصیل حداکثر بیست و پنج سال تمام
ج ـ اولاد اناث جز درصورتی که شوهر داشته یا شاغل باشند.
د ـ پدر و مادری که در کفالت متوفی بوده‌اند.
هـ ـ برادر محجور یا بیمار که در کفالت متوفی بوده و قادر به اداره امور خود نباشد.
و ـ برادر صغیری که در کفالت متوفی بوده ، تا سن بیست سال تمام و درصورت تحصیل تا سن بیست و پنج سال تمام مشروط بر این که شاغل نباشد.
ز ـ خواهری که در کفالت متوفی بوده جز درصورتی که شوهر داشته یا شاغل باشد.
ح ـ نوه‌هایی که تحت کفالت متوفی بوده‌اند ، پسر تا سن بیست سال و درصورت تحصیل تا سن بیست و پنج سال تمام و دختر جز درصورتی که شوهر داشته یا شاغل باشد.
تبصره 1 ـ هر یک از مستمری‌بگیران چنانچه به بیماری غیرقابل علاج و یا نقص عضو مبتلا گردند به طوری که برابر تشخیص کمیسیون عالی پزشکی برای همیشه قادر به تأمین معاش خود نباشند مستمری آنان مادام العمر پرداخت خواهد شد.
تبصره 2 ـ پرداخت مستمری به مستمری‌بگیران در طول خدمت دوره ضرورت نیز صرف‌نظر از شرایط سنی ادامه خواهد یافت
ماده 192 ـ حقوق مستمری‌بگیران براساس آخرین سوابق خدمتی یا اظهارنامه‌ای که ازطرف کارکنان برابر ماده (191) این قانون تنظیم می‌گردد به طور مساوی بین آنان تقسیم خواهد شد.
تبصره ـ برای رسیدگی به اعتراض کسانی که خود را محق به دریافت مستمری می‌دانند و در سوابق خدمتی کارکنان جزو افراد تحت تکفل قید نشده‌اند هیات رسیدگی مرکب از اعضای زیر تشکیل می‌شود:
الف ـ فرمانده نیروی انتظامی یا جانشین وی
ب ـ معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی یا نماینده وی
ج ـ مسؤول امور بیمه و بازنشستگی نیروی انتظامی یا نماینده وی
ماده 193 ـ چنانچه هر یک از مستمری‌بگیران فوت شود و یا شرایط دریافت حقوق مستمری را از دست بدهد سهم وی به سهم سایر مستمری‌بگیران افزوده خواهد شد.
ماده 194 ـ جانبازان و خانواده‌های شهدا ، علاوه بر دریافت حقوق وظیفه و مستمری ازنظر کلیه خدمات رفاهی و مزایای دیگر مانند سایر جانبازان و شهدا در سطح کشور ، به ترتیب تحت پوشش بنیاد شهید و امور ایثارگران قرار می‌گیرند.
ماده 195 ـ به کارکنانی که خدمت آنان پایان می‌پذیرد و به مستمری‌بگیران کارکنانی که شهید یا فوت می‌شوند به میزان مدتی که از سال 1358 به بعد در طول خدمت از مرخصی استحقاقی استفاده نکرده باشند حداکثر معادل چهار ماه و درصورتی که سازمان با مرخصی آنان موافقت نکرده باشد معادل تمام مدت مرخصی استفاده نشده براساس آخرین حقوق و مزایا از محل اعتبارات نیروی انتظامی پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ به کسانی که بازخرید ، مستعفی و یا اخراج می‌گردند علاوه بر وجوه مذکور ، کسور بیمه و بازنشستگی که از حقوق آنان کسر شده است از محل صندوق بازنشستگی و بیمه نیز پرداخت خواهد شد.
ماده 196 ـ هرگاه حقوق ماهانه کارکنان شاغل اضافه گردد به همان نسبت که در قانون آورده می‌شود حقوق بازنشستگان ، وظیفه بگیران و مستمری بگیران اضافه خواهد شد و مبلغ اضافی از محل بودجه نیروی انتظامی تأمین می‌گردد.
ماده 197 ـ کسانی که از حقوق بازنشستگی و یا حقوق وظیفه برخوردارند درصورت ترک تابعیت با عایله تحت تکفل آنان برابر مستمری‌بگیران فوت عادی رفتار می‌گردد.
تبصره ـ ترک تابعیت مستمری‌بگیران موجب قطع حقوق آنان حسب مورد به نفع صندوق بازنشستگی یا صندوق دولت یا سایر مستمری‌بگیران خواهد شد.
ماده 198 ـ درصورتی که میزان صدمات وارده به جانبازان و معلولین حین انجام وظیفه یا به سبب آن در حدی باشد که به تأیید کمیسیون عالی پزشکی نیروی انتظامی در انجام کارهای روزانه زندگی محتاج کمک و معاضدت عملی دیگران باشند و در آسایشگاه جانبازان نگهداری نشوند برحسب مورد و متناسب با میزان ازکارافتادگی ازحقوق نگهداری برخوردار خواهند شد. آیین‌نامه اجرایی این ماده و همچنین میزان هزینه درمان مبتلایان به بیماریهای سرطان و تالاسمی و سایر بیماریهای خاص توسط نیروی انتظامی و با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.

فصل دهم ـ امور خدماتی کارکنان ( ماده 199 تا 202 )

ماده 199 ـ کارکنان نیروی انتظامی می‌توانند علاوه بر استفاده از درمانگاهها و بیمارستانهای این نیرو و امکانات سازمان تأمین خدمات درمانی ، از خدمات بیمه مکمل درمان نیز بهره‌مند شوند.
تبصره 1 ـ از کارافتادگان ، بازنشستگان ، مستمری بگیران و عایله تحت تکفل کارکنان شاغل و بازنشسته و وظیفه‌بگیر زیر پوشش سازمان تأمین خدمات درمانی و بیمه های مکمل خواهند بود.
تبصره 2 ـ در مناطقی که امکانات منحصر به یگان انتظامی مستقر در آنهاست ، عایله تحت تکفل کارکنان می‌توانند از امکانات مزبور استفاده نمایند.
ماده 200 ـ نیروی انتظامی حتیالمقدور ضمن تأمین خانه‌های سازمانی موظف است کمبود آن را از طریق ارایه تسهیلاتی مانند پرداخت ودیعه مسکن و وام مسکن در جهت کمک به معیشت کارکنان شاغل تأمین نماید. دولت مکلف است همه ساله اعتبارات مربوط به این ماده را در بودجه نیروی انتظامی منظور نماید.
تبصره ـ نحوه استفاده کارکنان از این تسهیلات برابر دستورالعملی خواهد بود که به‌تصویب فرمانده نیروی انتظامی می‌رسد.
ماده 201 ـ نیروی انتظامی موظف است کلیه کارکنان خود را درقبال حوادثی که در ارتباط با انجام وظیفه منجر به شهادت ، فوت ، بیماری ، نقص عضو یا ازکارافتادگی و یا پرداخت دیه می‌گردد بیمه نماید. آیین‌نامه اجرایی این ماده به پیشنهاد نیروی انتظامی و تأیید وزارت کشور به تصویب هیات وزیران می‌رسد.
تبصره 1 ـ چگونگی اجرای این ماده تابع مقررات بیمه‌های کارکنان خواهد بود.
تبصره 2 ـ اعتبارات این ماده از محل صندوق بیمه مربوطه تأمین می‌گردد.
ماده 202 ـ نیروی انتظامی متناسب با امکانات موظف است خدمات فرهنگی ، ورزشی و رفاهی به ایثارگران ، بازنشستگان و کارکنان شاغل و خانواده تحت تکفل آنان ارایه نماید.

فصل یازدهم ـ مواد تکمیلی ( ماده 203 تا 213 )

ماده 203 ـ کارکنان تطبیق شده با دستورالعمل تعیین جایگاه خدمتی پاسداران کمیته انقلاب اسلامی مصوب فرماندهی کل قوا و نیز کارکنان تطبیق شده با قانون ارتش مصوب 7/7/1366 از حیث تطبیق درجه ، رتبه یا ارشدیت مشمول دستورالعمل و قانون مذکور و اصلاحات بعدی آنها خواهند بود.
ماده 204 ـ سنوات خدمتی کارکنان کمیته انقلاب اسلامی برابر دستورالعمل تعیین جایگاه خدمتی پاسداران کمیته انقلاب اسلامی مصوب فرماندهی کل قوا حسب مورد از تاریخ تأسیس این نهاد (23/11/1357) جز سنوات خدمت رسمی آنان محسوب گردیده و دولت موظف است پس از تصویب این قانون ، کسور بازنشستگی کارکنان مذکور را تا تاریخ 12/1/1370 اعم از سهم دولت و کارکنان به صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی پرداخت نماید.
تبصره ـ پاسداران کمیته انقلاب اسلامی که قبل از تصویب این قانون از خدمت منفک شده‌اند نیز مشمول مفاد این ماده می‌گردند.
ماده 205 ـ کارکنانی که سابقه خدمت در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت و یا نهادهای انقلاب اسلامی داشته و سوابق خدمتی آنان به نیروی انتظامی منتقل شده است ، سابقه خدمتی مذکور جزو سنوات خدمتی آنان محسوب خواهد شد.
تبصره ـ درصورتی که سابقه خدمت قبلی درارتباط با شغل آنان در نیروی انتظامی باشد تمام سنوات و در غیر این صورت یک دوم آن جزو سنوات ترفیعاتی محسوب می‌گردد. تشخیص ارتباط سابقه خدمت قبلی با شغل کارکنان برابر دستورالعملی خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران می‌رسد.
ماده 206 ـ تطبیق کارکنان موضوع تبصره ماده (1) قانون نیروی انتظامی مصوب 27/4/1369 با این قانون برابر دستورالعملی خواهد بود که توسط نیروی انتظامی تهیه و پس از تأیید وزارت کشور ازطریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
تبصره ـ اجرای تطبیق آن دسته از کارکنان مشمول ماده مذکور که براساس دستورالعمل فوق‌الذکر جزو کارکنان نیروی انتظامی محسوب خواهند شد ، توسط نیروی انتظامی صورت خواهد گرفت
ماده 207 ـ نیروی انتظامی موظف است تطبیق وضعیت و ادامه خدمت کارکنان روزمزد و قراردادی که قبل از تاریخ 1/1/1370 و همچنین تطبیق وضعیت و ادامه خدمت داوطلبان غیرنظامی (جوانمردان که دراجرای قانون مربوط به وضع خدمتی داوطلبان غیرنظامی که در مناطق عملیاتی با نیروهای مسلح همکاری می‌نمایند مصوب 14/10/1360 قبل از تاریخ 7/7/1366 به کار گرفته شده‌اند و به علت نیاز سازمان به خدمت خود ادامه داده‌اند را ظرف مدت شش ماه تعیین وضعیت نماید.
تبصره ـ حق بیمه پرداخت شده به سازمان تأمین اجتماعی (سهم بیمه شده و کارفرما) و کسورات بازنشستگی جوانمردان (سهم دولت و کارکنان می‌بایست به صندوق بازنشستگی نیروی انتظامی واریز گردد.
ماده 208 ـ نیروی انسانی مورد نیاز سازمانهای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات در چهارچوب جداول سازمانی مصوب توسط نیروی انتظامی تأمین می‌گردد.
ماده 209 ـ رؤسای سازمانهای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات در زمینه امور نیروی انسانی کارکنان خود از اختیاراتی معادل فرمانده نیروی انتظامی برخوردار می‌باشند.
تبصره ـ پذیرش استعفا ، بازخریدی و بازنشستگی و همچنین انتقال و مأمور به خدمت نمودن کارکنان از شمول این ماده خارج می‌باشد.
ماده 210 ـ در اجرای بند (8) ماده (4) قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 27/4/1369 ، انجام وظایفی که به عنوان ضابط قوه قضاییه به عهده نیروی انتظامی است و همچنین هزینه‌های مزبور درجهت مأموریتها و نگهداری و بدرقه متهمین طبق آیین نامه ای خواهد بود که با مشارکت وزارت دادگستری ، وزارت کشور و نیروی انتظامی تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 211 ـ نیروی انتظامی موظف است کلیه آیین نامه ها ، دستورالعمل ها و اساسنامه های مندرج در این قانون را جز در مواردی که مهلت مشخصی برای آنها تعیین شده است حداکثر ظرف مدت یک سال تهیه و در سیر مراحل تصویب قرار دهد.
تبصره ـ درصورت عدم تهیه موارد مذکور در این ماده و مهلت‌های قانونی ، وزارت کشور موظف است حداکثر ظرف مدت شش ماه نسبت به تهیه آنها اقدام و در سیر مراحل تصویب قرار دهد.
ماده 212 ـ اختیارات فرماندهی کل قوا محدود به موارد مصرحه در این قانون نمی‌باشد.
ماده 213 ـ جانشین فرمانده کل قوا در امور نیروی انتظامی و وزیر کشور ، درمورد آن دسته از موارد مندرج در این قانون که موکول به تصویب فرماندهی کل قوا گردیده است ، درصورت تفویض اختیار ، اعمال اختیارات خواهد نمود.
قانون فوق مشتمل بر دویست و سیزده ماده و یکصد و نود و هشت تبصره طبق اصل هشتاد و پنجم (85) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در جلسه روز چهارشنبه مورخ 20/12/1382 کمیسیون مشترک اجتماعی و امنیت ملی و سیاست خارجی و برنامه و بودجه و محاسبات تصویب و در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ 7/11/1382 با ده سال مدت اجرای آزمایشی آن موافقت شده‌بود ، پاسخ شورای نگهبان نیز در مهلت مقرر موضوع اصل نود و چهارم (94) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران واصل نگردیده‌است
رییس مجلس شورای اسلامی ـ مهدی کروبی

قانون نیروی انتظامی - مصوب تیرماه 1369

ماده 1 ـ از تاریخ تصویب این قانون وزارت کشور مکلف است نیروهای انتظامی موجود (شهربانی ، کمیته و ژاندارمری را حداکثر ظرف مدت یک سال ادغام نماید و سازمانی تحت عنوان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تشکیل دهد.
تبصره ـ از تاریخ تصویب این قانون نیروهای مسلحی که در جهت امور انتظامی در ارتباط با قوه قضاییه ، وزارتخانه‌ها و سازمانها و نهادها و موسسات مختلف فعالیت می‌کنند در نیروی انتظامی‌جمهوری اسلامی ادغام می‌گردند و از طریق وزارت کشور و نیروی انتظامی تحت امر آن واحدها قرار خواهند گرفت
ماده 2 ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران سازمانی است مسلح در تابعیت فرماندهی کل قوا ووابسته به وزارت کشور.
تبصره ـ فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از طرف فرمانده کل قوا منصوب می‌گردد.
ماده 3 ـ هدف از تشکیل نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ، استقرار نظم و امنیت و تامین آسایش عمومی و فردی و نگهبانی و پاسداری از دستاوردهای انقلاب اسلامی در چهارچوب این قانون در قلمرو کشور جمهوری اسلامی ایران است
ماده 4 ـ مأموریت و وظایف نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران عبارت است از:
1: استقرار نظم و امنیت و تامین آسایش عمومی و فردی
2: مقابله و مبارزه قاطع و مستمر با هرگونه خرابکاری ، تروریسم ، شورش و عوامل و حرکتهایی که‌مخل امنیت کشور باشد ، با همکاری وزارت اطلاعات
تبصره ـ کیفیت و نحوه همکاری را شورای امنیت کشور تعیین می‌کند.
3: تامین امنیت برای برگزاری اجتماعات ، تشکلها ، راهپیماییها و فعالیتهای قانونی و مجاز وممانعت و جلوگیری از هرگونه تشکل و راهپیمایی و اجتماع غیر مجاز و مقابله با اغتشاش ، بی‌نظمی و فعالیتهای غیر مجاز.
4: اقدام لازم در زمینه کسب اخبار و اطلاعات در محدوده وظایف محوله و همکاری با سایر سازمانها و یگانهای اطلاعاتی کشور در حدود وظایف آنها.
تبصره 1 ـ جمع‌آوری اخبار و اطلاعات مربوط به مسایل سیاسی ، امنیتی و پیگیری اطلاعاتی آن‌به عهده وزارت اطلاعات است چنانچه نیروی انتظامی در حین انجام وظایف محوله به این قبیل‌اخبار و اطلاعات دسترسی پیدا کند ، مکلف است ضمن کسب و جمع آوری ، آنها را سریعا در اختیار وزارت اطلاعات قرار دهد. وزارت مذکور موظف است اخبار و اطلاعات مورد نیاز و مرتبط با وظایف نیروی انتظامی را به موقع در اختیار آن نیرو بگذارد.
تبصره 2 ـ پیگیری اطلاعاتی مواردی از جرایم اجتماعی که با امنیت ملی مرتبط بوده یا قسمتی ازیک توطئه یا فعالیتهای پنهانی با هدف براندازی را تشکیل دهد ، با هدایت متمرکز وزارت اطلاعات و همکاری نیروی انتظامی انجام خواهد شد.
تبصره 3 ـ نیروی انتظامی مکلف است ، پرسنل انتظامی مورد نیاز جهت تامین اهداف اطلاعاتی (کسب و جمع آوری وزارت اطلاعات را در صورت درخواست در کنترل عملیاتی آن وزارت قراردهد. کیفیت همکاری و نحوه تامین پرسنل مورد نظر را شورای امنیت کشور معین خواهد کرد.
5: حراست از اماکن ، تاسیسات ، تجهیزات و تسهیلات طبقه‌بندی شده غیر نظامی و حفظ حریم آنهابه استثنای موارد حساس و حیاتی به تشخیص شورای عالی امنیت ملی ، که به عهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد بود.
6: حفاظت از مسوولین و شخصیتهای داخلی و خارجی در سراسر کشور به استثنای داخل پادگانها و تاسیسات نظامی ، مگر در مواردی که بنا به تشخیص شورای عالی امنیت ملی اصل انقلاب و یادستاوردهای آن در معرض خطر باشد که به عهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد بود.
7: جمع آوری سلاح و مهمات و تجهیزات غیر مجاز و صدور پروانه نگهداری و حمل سلاح شخصی و نظارت بر نگهداری و مصرف مجاز مواد ناریه با هماهنگی وزارت اطلاعات برابرطرحهای مصوب شورای امنیت کشور.
8: انجام وظایفی که بر طبق قانون به عنوان ضابط قوه قضاییه به‌عهده نیروی انتظامی محول است ازقبیل
الف مبارزه با مواد مخدر.
ب مبارزه با قاچاق .
ج مبارزه با منکرات و فساد.
د: پیشگیری از وقوع جرایم
ه : کشف جرایم
و: بازرسی و تحقیق
ز: حفظ آثار و دلایل جرم
ح دستگیری متهمین و مجرمین و جلوگیری از فرار و اختفای آنها.
ط اجرا و ابلاغ احکام قضایی
9: انجام امور مربوط به تشخیص هویت و کشف علمی جرایم
10: مراقبت و کنترل مرزهای جمهوری اسلامی ایران ، اجرای معاهدات و پروتکلهای مصوبه مرزی‌و استیفای حقوق دولت و اتباع مرزنشین جمهوری اسلامی ایران در مرزها و محدوده انحصاریاقتصادی دریاها.
11: اجرای قوانین و مقررات مربوط به گذرنامه (به جز گذرنامه سیاسی و خدمت و ورود و اقامت اتباع خارجی (با هماهنگی وزارت امور خارجه در مورد اتباع خارجی تحت پوشش دیپلماتیک باهماهنگی وزارت اطلاعات (در مورد ورود و خروج و اقامت اتباع خارجی و صدور گذرنامه
12: اجرای قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و امور توزین و حفظ حریم راههای کشور.
تبصره 1 ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است کیله امور راهنمایی و رانندگی‌شهر تهران را برابر با سیاستها و برنامه‌های شهرداری شهر تهران و در چهارچوب قانون به اجرا درآورد. تامین کلیه تجهیزات و تاسیسات و بودجه و امکانات مورد نیاز اداره راهنمایی و رانندگی‌شهر تهران (به استثنای حقوق و مزایای پرسنل و تجهیزات مخابراتی و سلاح و مهمات بر عهده شهرداری شهر تهران می‌باشد. کلیه امکانات و تجهیزات موجود اداره راهنمایی و رانندگی شهر تهران عینا در این اداره باقی خواهد ماند.
تبصره 2 ـ اداره راهنمایی و رانندگی شهر تهران عنداللزوم در زمینه برقراری امنیت برابر با ابلاغیه های نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا) انجام وظیفه می‌نماید.
تبصره 3 ـ چگونگی اجرای این قانون از جمله نحوه عزل و نصب رییس اداره راهنمایی و رانندگی شهر تهران با رعایت اصل یکصدو دهم (110) قانون اساسی (به استثنای موارد مربوط به امورامنیتی و انتظامی که به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد) مطابق با آیین نامه‌ای می‌باشد که حداکثرظرف مدت شش ماه توسط وزارت کشور با هماهنگی و همکاری ستاد کل نیروهای مسلح‌جمهوری اسلامی ایران تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
13: اجرای قوانین و مقررات وظیفه عمومی
14: نظارت بر اماکن عمومی و انجام سایر امور مربوط به اماکن مذکور برابر مقررات مصوب
15: همکاری با سایر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در مواقع لزوم و بنا به دستور.
تبصره ـ نیروی انتظامی با هماهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مواقع لزوم می‌توانند ازنیروهای مقاومت بسیج استفاده نمایند.
16: همکاری با دبیرخانه پلیس بین‌الملل ( انترپول
17: همکاری با وزارتخانه‌ها ، سازمانها ، موسسات و شرکتهای دولتی و وابسته به دولت ، بانکها و شهرداریها در حدود قوانین و مقررات مربوط
18: همکاری با سازمانهای ذی ربط در جهت ایجاد و توسعه زمینه‌های فرهنگی لازم به منظورکاهش جرایم و تخلفات و تسهیل وظایف محوله
19: انجام امور امدادی و مردم یاری در مواقع ضروری ضمن هماهنگی با مراجع ذی ربط
20: سازماندهی ، تجهیز ، آموزش یگانهای انتظامی و آماده کردن آنها جهت اجرای مأموریتهای محوله
21: تامین و حفاظت تاسیسات ، سربازخانه‌ها و قرارگاههای مربوط
22: تامین دفاع هوایی تاسیسات و نقاط حساس مربوط در حد برد سلاح ضد هوایی سازمانی باهماهنگی و کنترل عملیاتی نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران
23: تامین نیازهای پزشکی پرسنل و اداره بیمارستانها و درمانگاههای مربوط
24: تهیه طرح نیازمندیهای لجستیکی و اقدام در جهت تهیه و خرید اقلام و خدماتی که از سوی فرماندهی کل نیروهای مسلح به عهده نیروی انتظامی واگذار می‌گردد. همچنین اقدام جهت خرید املاک و احداث تاسیسات مورد نیاز برابر طرحهای مصوب
25: تلاش مداوم و مستمر در جهت حفظ و صیانت سازمان در زمینه‌های امنیتی
26: تلاش مداوم و مستمر در جهت حاکمیت کامل فرهنگ و ضوابط اسلامی در نیروهای انتظامی
تبصره ـ وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح وظایف قانونی خود را که در مقابل نیروهایانتظامی داشته است همچنان در قبال نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به‌عهده خواهد داشت همچنین خریدهای خارجی اقلام دفاعی از طریق وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح انجام‌خواهد پذیرفت
ماده 5 ـ در اجرای بندهای 25 و 26 ماده 4 این قانون ، سازمانهایی با سلسله مراتب مستقل ومتمرکز به ترتیب به نام ( سازمان حفاظت اطلاعات ) و ( سازمان عقیدتی ، سیاسی ) از ادغام‌سازمانهای مشابه موجود در نیروی انتظامی تشکیل می‌شود.
تبصره 1 ـ این سازمانها وظایف و مأموریتهای سازمانهای همنام خود را براساس قانون ارتش‌جمهوری اسلامی ایران عهده‌دار خواهند بود.
تبصره 2 ـ روسای سازمانهای عقیدتی ، سیاسی و حفاظت اطلاعات از سوی مقام فرماندهی کل‌نیروهای مسلح منصوب می‌گردند.
ماده 6 ـ وزارت کشور موظف است ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون لایحه مربوط به‌ضوابط استخدام و حقوق و مزایا و ترفیع پرسنل را تهیه و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی‌تقدیم نماید و تا زمان تصویب ، قوانین و مقررات فعلی جاری می‌باشد.
ماده 7 ـ شرایط عضویت
الف اعتقاد و التزام به مبانی و احکام اسلام و نظام جمهوری اسلامی و رعایت اخلاق اسلامی
ب عدم عضویت یا وابستگی به احزاب ، گروهکها یا سازمانهای سیاسی
ج عدم همکاری موثر با رژیم طاغوت یا مباشرت در تثبیت آن
د: عدم سوء سابقه و برخورداری از حسن شهرت
ماده 8 ـ طرح سازمان و تشکیلات این نیرو توسط وزارت کشور تهیه و به تصویب فرمانده کل قواخواهد رسید.
ماده 9 ـ بودجه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران همه ساله توسط نیروی مذکور تنظیم و پس‌از تایید وزارت کشور از طریق سازمان برنامه و بودجه به هیات دولت ارسال می‌گردد.
ماده 10 ـ اختیارات فرماندهی کل قوا محدود به موارد مصرحه در این قانون نمی‌باشد.
ماده 11 ـ از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو می‌گردد.

قانون تمدید مدت آزمایشی قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1374 - مصوب 1

ماده واحده ـ به موجب این قانون مهلت آزمایشی قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب‌1374 ـ به مدت شش ماه تمدید می‌گردد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده واحده در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ بیست و هشتم تیرماه یکهزار و سیصد و هفتاد و نه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 29/4/1379 به تایید شورای نگهبان رسیده است

قانون اجازه حمل و استعمال اسلحه به نگهبانان بانکها - مصوب 2/4/1350

ماده واحده ـ نگهبانان بانکهای دولتی درصورتی که واجد شرایط ورود به آموزشگاه پاسبانی شهربانی کل کشور بوده و دوره آموزشگاه مذکور را گذرانده و تعلیمات حفاظتی مخصوص بانک را فراگرفته باشند فقط در مدت نگهبانی با رعایت مقررات مربوط حق حمل سلاح و در موارد زیر حق‌استعمال آن را دارند و مشروط بر آن که جز از راه استعمال سلاح نتوان به طریق دیگری حمله یا خطر را بلااثر یا متوقف ساخت
1 ـ درصورتی که جواهرات و وجوه و اوراق بهادار و فلزات قیمتی و اسناد متعلق به بانک یا تحت حفاظت بانک جزئا یا کلا در داخل بانک یا اماکنی که محافظت اشیای مذکور در آنجا به عهده نگهبان بانک محول شده و یا در حین حمل و نقل مورد خطر قرار گیرد.
2 ـ درصورتی که کسی برخلاف مقررات در ساعات نگهبانی به‌منظور خلع سلاح اقدام به گرفتن‌اسلحه نگهبان بانک کند یا جان وی را به نحوی از انحا در معرض خطر قرار دهد.
3 ـ درصورتی که جان یا مال مشتری یا جان هریک از کارکنان بانک در محوطه بانک مورد خطر قرارگیرد.
تبصره 1 ـ تعیین نوع سلاح و ترتیب استفاده از آن توسط نگهبانان بانک طبق آیین نامه ای خواهدبود که به تصویب وزارت جنگ وزارت دادگستری و وزارت کشور می‌رسد.
تبصره 2 ـ نگهبانان موسسات اعتباری دولتی و بانکهای غیردولتی در صورت دارا بودن شرایط‌مندرج در این قانون با تصویب هیأت وزیران می‌توانند از مقررات مذکور در فوق استفاده نمایند.
تبصره 3 ـ بانکها و موسساتی که از مقررات این قانون استفاده می‌نمایند موظفند نگهبانان حامل‌سلاح خود را در برابر حوادث ناشی از انجام وظیفه همچنین مسوولیت مدنی آنها را در قبال اشخاص ثالث که ناشی از انجام وظیفه مذکور باشد نزد شرکت سهامی بیمه ایران بیمه نمایند.

قانون اصلاح مواد (168) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران، (243) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای سیدمحمد خاتمی
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
لایحه شماره 35189/25354 مورخ 22/7/1381 دولت درخصوص اصلاح مواد (168) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران، (186) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و (179) قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که دو فوریت آن در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ 3/3/1383 تصویب شده بود در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ 5/3/1383 مجلس شورای اسلامی عینا تصویب و به تایید شورای نگهبان رسیده است در اجرای اصل یکصد و بیست و سوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست ارسال می گردد.
رییس مجلس شورای اسلامی ـ مهدی کروبی
شماره 12844 17/3/1383
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
قانون اصلاح مواد (168) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران، (186) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و (179) قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ پنجم خرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 6/3/1383 به تایید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره 16411 مورخ 6/3/1383 مجلس شورای اسلامی واصل گردیده است، به پیوست جهت اجرا ابلاغ می گردد.
رییس جمهور ـ سیدمحمد خاتمی
قانون اصلاح مواد (168) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران، (186) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و (179) قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
ماده واحده ـ متن زیر جایگزین ماده (168) قانون ارتش جمهوری اسلامی ایـران ـ مصـوب 7/7/1366 ـ ، ماده (186) قانون مقـررات استخـدامـی سپـاه پـاسداران انقلاب اسلامی ـ مصوب 21/7/1370 و ماده (179) قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 27/4/1374 کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور مجلس شورای اسلامی می شود:
به وراث کلیه پرسنل اعم از شاغل، بازنشسته و وظیفه ، جانباز ، معلول که شهید یا فوت می شوند معادل مبلغ پیش بینی شده در قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت ـ مصوب 26/2/1375 با اصلاحات بعدی ـ هزینه کفن و دفن پرداخت می شود.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ پنجم خرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 6/3/1383 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رییس مجلس شورای اسلامی ـ مهدی کروبی

آیین نامه اجرایی موضوع ماده (15) قانون به کارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در موارد ضروری

ماده 1 ـ در این آیین نامه واژه قانون ) به جای عبارت ( قانون ) به کارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در مواردضروری ـ مصوب 18/10/1373 بکار می‌رود.
ماده 2 ـ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مکلف است همه ساله اعتبار لازم جهت اجرای ماده (13) قانون را ضمن‌ردیف جداگانه در لایحه بودجه کل کشور مربوط به و اعتبار مربوط به اجرای ماده (14) آن را در ذیل ردیف هریک ازدستگاه‌های ذیربط پیش بینی نماید.
تبصره ـ اعتبارات مذکور بر پایه درخواست دستگاه‌های مربوط تخصیص می‌یابد و طبق مقررات ذیربط در اختیار آنها قرار خواهد گرفت
ماده 3 ـ دیه و خسارت و تعیین میزان آن (موضوع ماده ( 13 ) قانون که در اجرای مواد (3)،(4)،(5)،(6) قانون حادث شده‌باشد از محل اعتبارات مربوط توسط دستگاه های ذیربط براساس رأی مرجع قضایی پرداخت خواهد شد.
تبصره ـ مأمورانی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی منطبق با مفاد قانون ، مبادرت بکارگیری سلاح نموده و از این لحاظ ملزم به پرداخت دیه یا جبران خسارت گردیده باشند در صورتی که وجوه مربوط توسط سازمان متبوع مأمور و یا دیگر سازمان‌ها ونهادهای انقلابی و یا وابسته به دولت پرداخت نشده باشدبا ارایه اسناد و مدارک لازم ، وجوه ذکرشده از محل اعتبارات این‌آیین نامه پرداخت خواهد شد.
ماده 4 ـ میزان پرداخت خسارات وارده در قبال صدمات جانی و ضرر و زیان مالی که به مأموران در حین یا در ارتباط با انجام‌وظیفه بر وفق قانون وارد شده است و نیز کمک مالی به این مأموران (موضوع ماده 14 قانون در هر یک از وزارتخانه ها ،سازمانها و نیروهای مسلح (نظامی و انتظامی با تأیید بالاترین مقام دستگاه مربوط و با رعایت قوانین و مقررات پرداخت خواهد شد.

مقررات سپاه

قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - مصوب 21/7/1370

فصل اول ـ کلیات و تعاریف ( ماده 1 تا 3 )

ماده 1 ـ در این قانون عبارات اختصاری زیر جایگزین عناوین کامل آن می‌گردد:
الف ـ ( فرماندهی کل ) به جای فرماندهی کل نیروهای مسلح
ب ـ ( ستاد کل ) به جای ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح
ج ـ ( سپاه ) به جای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
د ـ ( نیروهای مسلح ) به جای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
هـ ـ ( وزارت ) به جای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
و ـ ( ارتش ) به جای ارتش جمهوری اسلامی ایران
ماده 2 ـ نیروهای مسلح عبارتنداز: سپاه ، ارتش و نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی ایران
ماده 3 ـ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به مجموعه ستادکل سپاه حوزه نمایندگی ولی فقیه در سپاه ، سازمان حفاظت اطلاعات سپاه ، نیروی زمینی ، هوایی ، دریایی و مقاومت بسیج و قدس و سازمانهای وابسته به آنها اطلاق می‌گردد.

فصل دوم ـ ورود به خدمت

بخش اول ـ تعاریف ( ماده 4 تا 15 )

ماده 4 ـ استخدام درسپاه عبارت است از گزینش افراد واجد صلاحیت برای انجام خدمت موظف در یکی از مشاغل پیش بینی شده در این قانون
ماده 5 ـ مشاغل سپاه ، ستاد کل و وزارت از نظر ماهیت شغل ، به سه گروه تقسیم می‌شوند: شغل نظامی ، شغل کارمندی و شغل مشترک
تبصره 1 ـ مشاغل فرماندهی ، مدیریت‌های سطوح بالای سپاه و سایر مشاغلی که نیاز به دانش و مهارت نظامی داشته یا درارتباط مستقیم با ماموریت های نظامی سپاه باشند از مشاغل نظامی محسوب می‌شوند.
تبصره 2 ـ غیر از مشاغل موضوع تبصره 1 این ماده ، مدیریت سایر رده‌های سپاه و سایر مشاغلی که باپشتیبانی‌های مستقیم‌و نیز غیرمستقیم ماموریت‌های نظامی سپاه ارتباط دارند از مشاغل مشترک می‌باشند.
تبصره 3 ـ مشاغل نظامی ، کارمندی ، و مشترک با رعایت مفاد این قانون در جداول سازمان مشخص می‌شود.
ماده 6 ـ پرسنل سپاه کسانی هستند که برابر شرایط و مقررات مندرج دراین قانون و یا قانون خدمت وظیفه عمومی به خدمت‌پذیرفته می‌شوند و عبارتند از:
الف ـ کادر ثابت
ب ـ وظیفه
ج ـ پیمانی
د ـ بسیجی
ماده 7 ـ کادر ثابت به پرسنلی اطلاق می‌گردد که برای انجام خدمت مستمر در سپاه استخدام می‌شوند و عبارتند از:
الف ـ پاسداران رسمی نظامیان
ب ـ کارمندان
ج ـ محصلین
ماده 8 ـ پاسداران رسمی به پرسنلی اطلاق می‌گردد که برای جهاد در راه خدا و پاسداری و دفاع مسلحانه از انقلاب اسلامی‌و دستاوردهای آن و نظام جمهوری اسلامی ایران به استخدام سپاه درآمده و پس از طی دوره‌های آموزشی لازم به یکی ازدرجات پیش‌بینی شده در این قانون نایل و از لباس و علایم نظامی استفاده می‌نمایند.
ماده 9 ـ کارمندان پرسنلی هستند که بر اساس مدارج تحصیلی و یا مهارت تجربی و تخصصی استخدام شده و بدون استفاده‌از لباس و علایم نظامی ، به یکی از رتبه‌های پیش‌بینی شده در این قانون نایل می‌شوند.
ماده 10 ـ محصلین پرسنلی هستند که به منظور خدمت در کادر ثابت به عنوان پاسدار رسمی یا کارمند استخدام و قبل ازانتصاب در یکی از مشاغل مندرج در این قانون در یکی از مراکز آموزشی سپاه ، یا سایر موسسات آموزشی به هزینه سپاه‌مشغول تحصیل می‌باشند.
ماده 11 ـ پرسنل وظیفه کسانی هستند که مطابق قانون خدمت وظیفه عمومی در یکی از دوره‌های ضرورت ، احتیاط یا ذخیره‌مشغول خدمت می‌باشند.
ماده 12 ـ پرسنل پیمانی به کسانی اطلاق می‌گردد که خدمت پیمانی را به صورت نظامی یا کارمندی برابر مقررات مندرج‌دراین قانون انجام می‌دهند.
ماده 13 ـ پرسنل بسیجی به افرادی اطلاق می‌شود که جهت تحقق ارتش بیست میلیونی تحت پوشش سپاه درمی آیند وعبارتند از:
الف ـ بسیجی عادی عموم اقشار معتقد به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اهداف انقلاب اسلامی هستند که پس ازگذراندن دوره آموزش عمومی به خدمت ارتش بیست میلیونی درآمده و سازماندهی می‌شوند.
ب ـ بسیجی فعال آن دسته از بسیجیان عادی داوطلب هستند که واجد شرایط لازم بوده و پس از گذراندن دوره‌های‌آموزشی ، سازماندهی شده و ضمن شرکت در برنامه‌های حفظ انسجام درانجام ماموریت‌های محوله با سپاه همکاری‌می‌کنند.
ج ـ بسیجی ویژه (پاسدار افتخاری : پرسنلی هستند که صلاحیت‌های یک پاسدار را دارا می‌باشند و پس از گذراندن‌آموزش‌های مطروحه دراین قانون سازماندهی گردیده و متعهد می‌گردند تا به هنگام نیاز به طور تمام وقت دراختیار سپاه قرارگیرند.
ماده 14 ـ سپاه می‌تواند از پرسنل رسمی وزارتخانه‌ها و موسسات وابسته به دولت یا نهادهای انقلابی و نیروهای مسلح باکسب موافقت سازمان مربوطه به تناسب در وظایف مورد نیاز بر طبق آیین نامه ای که توسط ستاد کل سپاه با همکاری وزارت‌تهیه و به تصویب هیأت دولت می‌رسد به صورت مأمور و یا انتقال استفاده نماید.
تبصره ـ انتقال یا مأمور به خدمت نمودن اینگونه پرسنل در زمان جنگ و بحران ، تابع ضوابط خاصی است که توسط ستادکل سپاه با همکاری وزارت و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 15 ـ افراد خرید خدمت سپاه ، ستاد کل و وزارت دفاع به کسانی اطلاق می‌شود که بر طبق مقررات مربوط خدمت‌مشخصی را برابر قرارداد تنظیمی انجام می‌دهند.

بخش دوم ـ شرایط عمومی استخدام ( ماده 16 تا 26

ماده 16 ـ شرایط عمومی استخدام کارد ثابت و پیمانی و پرسنل بسیجی ویژه (پاسدار افتخاری به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ اعتقاد به مبانی اسلام ناب محمدی (ص ، انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران
ب ـ اعتقاد و التزام عملی به ولایت فقیه
ج ـ التزام عملی به احکام اسلام و قوانین جمهوری اسلامی و رعایت موازین اخلاق اسلامی
د ـ عدم عضویت و هواداری از احزاب و گروه‌ها و سازمان‌های سیاسی
هـ ـ نداشتن سابقه عضویت و یا هواداری ازاحزاب و گروه‌ها و سازمان‌های غیر اسلامی ، التقاطی ، الحادی و غیر قانونی
و ـ عدم اعتیاد به مواد مخدر و محکومیت به محرومیت از خدمات دولتی
ز ـ داشتن شرایط تحصیلی و یا تخصصی مورد نیاز.
ح ـ داشتن سلامت و توانایی جسمی و روانی متناسب با خدمات مورد نیاز.
ط ـ داشتن حداقل 16 سال سن تمام و حداکثر 40 سال سن
ی ـ داشتن حسن شهرت و عدم سو سابقه
تبصره 1 ـ استخدام پرسنل کادر ثابت ، مشروط به داشتن تابعیت جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.
تبصره 2 ـ پرسنل پیمانی و بسیجی ویژه از شرط حداکثر سن و محصلین از حداقل سن تعیین شده مستثنی می‌باشند.
تبصره 3 ـ برای مشاغل کارمندی در شرایط مساوی استخدام ، ایثارگران انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و خانواده درجه‌یک آنان در اولویت می‌باشند.
تبصره 4 ـ استخدام پرسنل مذکور دراین ماده منوط به تأیید صلاحیت آنان توسط هیأت مرکزی گزینش است که پس ازارزیابی در طول دوره آموزش اولیه صورت می‌گیرد و در صورت لزوم هیأت مرکزی گزینش می‌تواند این اختیار را به‌هسته‌های گزینش تفویض نماید.
ماده 17 ـ هیأت مرکزی گزینش درسپاه مرکب از فرمانده کل سپاه یا جانشین وی ، نماینده ولی فقیه درسپاه یا جانشین وی ،رییس ستاد کل سپاه ، مسیول حفاظت اطلاعات سپاه و معاون نیروی انسانی ستاد کل سپاه ، به عنوان دبیر هیأت و وزیر یا جانشین وی تشکیل می‌گردد و درچارچوب مفاد این قانون ، وظیفه تعیین سیاست‌های گزینش پرسنل سپاه و تدوین دستورالعمل های مورد نیاز و نظارت بر کار هسته‌های گزینش درسپاه را به عهده دارد.
تبصره ـ هسته‌های گزینش درستاد کل سپاه ، نیروها و سازمان‌های وابسته ، توسط هیأت مرکزی گزینش سپاه ، برای گزینش‌پرسنل تشکیل می‌گردد.
ماده 18 ـ استخدام پرسنل نظامی برای خدمت در کادر ثابت بر اساس یکی از مقاطع تحصیلی پایان دوره‌های راهنمایی ،دبیرستان ، فوق دیپلم ، لیسانس ، فوق لیسانس و دکترا و بالاتر انجام می‌گیرد.
ماده 19 ـ کارمندان به دو صورت زیر استخدام می‌شوند:
الف ـ بر اساس مدارک تحصیلی در یکی از مقاطع پایان دوره‌های دبیرستان ، فوق دیپلم ، لیسانس ، فوق لیسانس ، دکترا وبالاتر.
ب ـ بر اساس تخصص و مهارت عملی باداشتن حداقل مدرک پایان دوره تکمیلی نهضت سواد آموزی و حداکثر پایان دوره‌دبیرستان
ماده 20 ـ سپاه برای مشاغلی که مستلزم بکارگیری زنان باشد آنان را استخدام می‌نماید تغییر محل خدمت زنان بایدحتی‌الامکان تابع شرایط خدمتی همسران آنان باشد.
ماده 21 ـ سپاه می‌تواند به منظور تأمین نیاز سازمانی خود داوطلبانی را که حداقل دارای مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی‌می‌باشند با اخذ تعهد5 سال خدمت نظامی و یا 6 سال خدمت کارمندی به صورت پیمانی استخدام نماید. تمدید مهلت وتجدید قرارداد مجاز نمی‌باشد.
تبصره 1 ـ خدمت پرسنل پیمانی که خدمت دوره ضرورت را انجام نداده‌اند به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقی‌می‌گردد و درصورتی که قبل از خاتمه تعهد به هر علت از خدمت مستعفی یا برکنار گردند برابر قانون خدمت وظیفه عمومی‌با آنان رفتار خواهد شد.
تبصره 2 ـ سپاه می‌تواند پرسنلی را که درحال انجام خدمت دوره ضرورت می‌باشد به صورت پیمانی استخدام نماید.
ماده 22 ـ سپاه می‌تواند در صورت نیاز از پرسنل وظیفه در حین دوره خدمت ضرورت و همچنین پرسنل پیمانی در طول‌مدت قرارداد و پرسنل بسیجی اعم از عادی ، فعال یا ویژه که شرایط لازم را دارا هستند برای کادر ثابت استخدام نماید و این‌قبیل داوطلبان در شرایط مساوی از اولویت بوخوردارند آموزش ، درجه یا رتبه و ترفیعات آنان تابع مقررات مندرج در این‌قانون خواهد بود.
ماده 23 ـ سپاه می‌تواند در صورت نیاز از پرسنل بسیجی ویژه که حداقل 18 سال تمام سن داشته باشند ، قراردادی انعقادنمایدکه خدمت دوره ضرورت خود را پس از گذراندن آموزش‌های لازم درطول حداکثر 10 سال ، هر سال به مدت حداقل‌یک ماه طی نمایند ، تا بدین وسیله همواره آمادگی رزمی برای ماموریت‌های مختلف در شرایط ویژه را داشته باشند.
تبصره 1 ـ سپاه در مواقع جنگ و اضطرار این نیروها را احضار نموده و چنانچه بیشتر از مدت یک ماه در هر سال خدمت‌نمایند به همان اندازه از مدت خدمت و آموزش سال‌های بعد کسر خواهد شد.
تبصره 2 ـ این دسته از پرسنل پس از گذراندن آموزش‌های لازم در بدو خدمت از حقوق اجتماعی افراد منقضی خدمت‌وظیفه عمومی برای استخدام و تحصیل و نظیر آن برخوردار می‌باشند ، لیکن در صورت قطع یا لغو یا بطلان قرارداد تا انجام‌کامل خدمت ضرورت ، حقوق مزبور از آنها سلب می‌شود.
تبصره 3 ـ کلیه نهادها و سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها و شرکت‌های دولتی و کارفرمایان بخش خصوصی اعم از اشخاص حقیقی‌یا حقوقی موظفند شغل این دسته از افراد را در طول خدمت سالانه آنها در سپاه حفظ نمایند ، افراد مزبور در این مدت ازدستگاه مربوطه حقوق و مزایا دریافت نخواهد نمود.
تبصره 4 ـ حقوق و مزایای این افراد بعد از آموزش‌های لازم بدو خدمت مطابق حقوق و مزایای پرسنل کادر ثابت نظامی هم‌ردیف خواهد بود.
تبصره 5 ـ آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت و ستاد کل سپاه پس از کسب نظر از سازمان امور اداری و استخدامی‌کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده 24 ـ خرید خدمت اشخاص بنا به ضرورت و برای مدت محدود با تشخیص نیروها و سازمان‌های استخدام کننده به‌موجب آیین نامه موضوع ماده 37 قانون ارتش می‌باشد و اصلاحات مورد نیاز آن توسط ستاد کل سپاه با هماهنگی وزارت‌تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده 25 ـ استخدام اعضای هیأت علمی موسسات آموزش عالی سپاه و پرداخت حق التدریس به اساتید و مربیان مقاطع‌دانشگاهی بر اساس مقررات استخدامی هیأت علمی دانشگاه‌ها خواهد بود.
تبصره ـ استخدام مربی و پرداخت حق‌التدریس برای آموزش‌های پایین‌تر از سطوح دانشگاهی تابع آیین نامه موضوع ماده‌38 قانون ارتش خواهد بود. اصلاحات مورد نیاز توسط ستادکل سپاه با هماهنگی وزارت دفاع تهیه و به تصویب هیأت‌وزیران خواهد رسید.
ماده 26 ـ استخدام افراد درسپاه ، بدون نیاز سازمانی و همچنین استخدام و یا تغییر وضع پرسنل جز به یکی از صور مذکور دراین قانون مطلقاً ممنوع است

بخش سوم ـ سازمان و طبقه بندی مشاغل ( ماده 27 تا 33

ماده 27 ـ تعداد و ترکیب نیروی انسانی سپاه ، و همچنین نسبت درجات و رتبه‌های آنان بر مبنای خط‌مشی ، استراتژی وتهدیدات ، برابر جداول سازمان و تجهیزات مصوب و به نسبتی که به وسیله ستاد کل سپاه تعیین و به تصویب فرماندهی کل‌خواهد رسید ، مشخص می‌گردد.
تبصره 1 ـ جداول سازمان نیروی انسانی سپاه و ستاد کل شامل محل‌های سازمانی ، و ضرورت نظامی یا کارمندی یا مشترک‌بودن شغل و درجات و رتبه‌های متناسب برای هر محل سازمانی حسب مورد توسط ستاد کل سپاه و ستاد کل تهیه و به‌تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
تبصره 2 ـ به منظور جلوگیری از تورم پرسنل کادر ثابت درسپاه و سازمان های وابسته ، درجداول سازمانی مشاغل باید به نحوی پیش‌بینی گردد که حتی الامکان از پرسنل وظیفه ، پیمانی و بسیجی استفاده شود.
ماده 28 ـ رسته عبارت است از مجموعه رشته‌های شغلی که از نظر تخصص یا نوع آموزش وابستگی و ارتباط نزدیک داشته‌باشند.
ماده 29 ـ مشاغل سپاه به تناسب احتیاج نیروها و سازمان‌ها از رسته های مختلف تشکیل می‌شود. انواع رسته و علایم رسته‌ای و همچنین علایم درجات و شکل لباس پرسنل نظامی به موجب دستورالعمل هایی خواهد بود که توسط ستاد کل‌سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 30 ـ به کارگیری پرسنل در مشاغل غیرمرتبط با رسته آنان ممنوع بوده و سپاه موظف است به منظور ایجاد انعطاف در اجرای ماموریت های محوله به غیر از رسته اصلی ، رسته رزمی یا پشتیبانی رزمی دیگری برای کلیه پرسنل پیش‌بینی نماید.
تبصره ـ تغییر رسته پرسنل ممنوع می‌باشد و درموارد لزوم برابر دستورالعملی است که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به‌تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 31 ـ ستادکل سپاه موظف است حداکثر ظرف مدت یک سال درچارچوب این قانون ، کلیه مشاغل سپاه را مورد بررسی‌و تجزیه و تحلیل قرار داده و شرح وظایف و شرایط احراز هر شغل را تعیین و پس از تایید فرماندهی کل سپاه در انتصابات و ترفیعات ملاک عمل قرار دهد.
ماده 32 ـ ستاد کل سپاه موظف است مشاغل مختص کارمندان موضوع بند(ب ماده 19 این قانون رااز نظر پیچیدگی وتخصص به سه گروه (1) ،(2)و(3) و میزان مهارت درانجام مشاغل هر یک از سه گروه را به سه رده (1) ، (2) و (3) طبقه بندی‌نماید. کمیسیون ارزیابی مهارت در بدو استخدام ، تخصص و مهارت این قبیل کارمندان را مورد ارزیابی قرارداده و گروه و رده‌آنان را تعیین می‌نماید.
ماده 33 ـ ستاد کل سپاه می‌تواند بنا به دستور فرماندهی کل سپاه ، برای انجام وظایف پیش‌بینی نشده پست های موقت را ایجاد نموده و حداکثر ظرف مدت یک سال تکلیف آنان رااز لحاظ حذف شغل و یا درج آن در جداول سازمان معین نماید.

فصل سوم ـ آموزش و ترفیعات‌

بخش اول ـ آموزش ( ماده 34 تا 71 )

ماده 34 ـ دوره‌های آموزشی پرسنل کادر ثابت و بسیجی ویژه به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ دوره عمومی پاسداران
ب ـ دوره تخصصی اولیه
ج ـ دوره تخصصی تکمیلی
د ـ دوره سرپرستی
هـ ـ دوره‌های علمی و تخصصی
و ـ دوره‌های علوم پایه نظامی
ز ـ دوره مقدماتی رسته‌ای
ح ـ دوره عالی رسته‌ای
ط ـ دوره فرماندهی وستاد.
ی ـ دوره عالی جنگ
ک ـ دوره علوم استراتژیک
تبصره ـ نیروها و سازمان‌های وابسته به سپاه می‌توانند درصورت لزوم با هماهنگی ستاد کل سپاه علاوه بر آموزش‌های فوق ، دوره‌های عرضی آموزشی تخصصی را برای پرسنل تشکیل دهند.
ماده 35 ـ مراکز آموزشی سپاه به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ دبیرستان‌ها و هنرستان‌های سپاه
ب ـ آموزشگاه نظامی
ج ـ دانشکده‌های علوم و فنون نیروها.
د ـ دانشکده فرماندهی و ستاد.
هـ ـ دانشکده علوم استراتژیک
و ـ دانشگاه امام حسین (ع شامل دانشکده علوم پایه نظامی و دانشکده‌های علمی و تخصصی
تبصره 1 ـ دانشکده علوم و فنون نیروها از لحاظ علمی به دانشگاه امام حسین (ع وابسته بوده و توسط نیروها اداره می‌شود.
تبصره 2 ـ دانشکده عقیدتی ـ سیاسی و سایر مراکز آموزش رسته‌ای عقیدتی ـ سیاسی سپاه زیر نظر حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه اداره می‌شود.
ماده 36 ـ سپاه می‌تواند برای تأمین و تربیت پرسنل کادر ثابت بومی مورد نیاز در استان‌های مرزی با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش ، دبیرستان و هنرستان تشکیل دهد.
تبصره ـ مراکز فوق به تشخیص ستاد کل سپاه ، درنیروها به تناسب نیاز آنها تشکیل می‌گردد.
اساسنامه این نوع مراکز به تصویب وزارت آموزش و پرورش خواهد رسید.
ماده 37 ـ دوره آموزش عمومی پاسداران
دوره آموزش عمومی پاسداران برای پرسنل کادر ثابت نظامی که با مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی استخدام می‌شوندحداقل به مدت شش ماه در آموزشگاه نظامی و برای پرسنلی که با مدرک تحصیلی فوق دیپلم و بالاتر استخدام می‌شوندحداقل به مدت سه ماه در دانشگاه امام حسین ع تشکیل می‌شود. این دوره برای پرسنلی که با مدرک دیپلم استخدام‌می‌شوند درطول دوره‌های علوم پایه یا دانشکده علوم و فنون نیروها برگزار می‌شود.
ماده 38 ـ دوره آموزش تخصصی اولیه
این دوره برای پرسنل کادر ثابت نظامی که با مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی استخدام می‌گردند ، بلافاصله بعد از طی دوره آموزش عمومی حداقل به مدت شش ماه در آموزشگاه‌های نظامی برگزار می‌شود. برنامه‌ها و مواد آموزشی این دوره‌باید طوری تنظیم گردد که فارغ التحصیلان آن بتوانند از عهده مشاغل درجات رزم آور دومی و رزم آور یکمی برآیند.
تبصره ـ نیروها می‌توانند متناسب با نیاز خود نسبت به تشکیل آموزشگاههای نظامی جهت برگزاری دوره‌های آموزش‌عمومی پاسداری و تخصصی اولیه در یگانها و مناطق مختلف اقدام نمایند.
ماده 39 ـ دوره آموزش تخصصی و تکمیلی
دوره‌های تخصصی تکمیلی برای تکمیل تخصص پرسنل کادر ثابت نظامی با داشتن درجه رزم آور یکمی به مدت حداقل 6ماه در دانشکده‌های علوم وفنون نیروها تشکیل می‌گردد و نیروها موظف هستند نسبت به تشکیل این دوره‌ها طوری اقدام‌نمایند که کلیه پرسنل با داشتن درجه رزم آور یکمی بتوانند به موقع این دوره را طی نمایند. برنامه‌ها و مواد آموزشی این دوره‌باید طوری تنظیم گردد که فارغ التحصیلان آن بتوانند از عهده مشاغل درجات رزمدار دومی و رزمدار یکمی بر آیند. نیل به‌درجه رزمدار دومی منوط به موفقیت در طی این دوره می‌باشد.
ماده 40 ـ دوره آموزش سرپرستی
این دوره برای پرسنل موضوع تبصره یک ماده 77 این قانون دردرجه رزمدار یکمی به مدت حداقل 6 ماه بر حسب نیاز دردانشکده‌های علوم و فنون نیروها تشکیل می‌شود. برنامه‌ها و موادآموزشی این دوره باید طوری تنظیم شود که فارغ التحصیلان آن بتوانند از عهده مشاغل درجات ستوان سومی تا ستوان یکمی برآیند. نیل این پرسنل به درجه ستوان سومی منوط به موفقیت درطی این دوره می‌باشد.
تبصره ـ سپاه می‌تواند دوره‌های آموزش تخصصی تکمیلی و سرپرستی را به صورت متوالی دریک مرحله اجرا نماید وهمچنین می تواند بخشی از این دوره‌ها را به صورت آموزش حین خدمت انجام دهد.
ماده 41 ـ دوره‌های آموزشی علوم پایه نظامی
سپاه برای تأمین و تربیت پرسنل کادر ثابت نظامی که با مدرک دیپلم استخدام می‌شوند ، اقدام به تشکیل دانشکده علوم پایه نظامی در دانشگاه امام حسین ع می‌نماید.حداقل مدت آموزش این دانشکده 7 ترم تحصیلی دردو دوره به شرح زیرمی‌باشد:
دوره اول ـ این دوره حداقل شامل 4 ترم تحصیلی می‌باشد و برای آموزش به کسانی که با مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان‌از طریق مسابقه ورودی پذیرفته می‌شوند ، تشکیل می‌گردد.
دوره دوم ـ این دوره حداقل شامل سه ترم تحصیلی می‌باشد و برای کسانی که با انجام ارزیابی و مسابقه ورودی از بین داوطلبان فارغ التحصیل دوره اول پذیرفته شده‌اند تشکیل می‌گردد.
تبصره 1 ـ پرسنلی که با مدرک پایین‌تر از دیپلم استخدام شده و موفق به اخذ مدرک دیپلم شده‌اند حداکثر با 25 سال سن‌می‌توانند درآزمون ورودی دوره اول دانشکده علوم پایه نظامی شرکت نمایند و درشرایط مساوی حق تقدم با پرسنل شاغل‌است
تبصره 2 ـ در صورت ضرورت و فوریت ، سپاه می‌تواند از دارندگان مدارک فوق دیپلم مورد نیاز با داشتن حداکثر 25 سال‌سن ، برای شرکت درآزمون ورودی دوره دوم آموزش علوم پایه نظامی ثبت نام نماید.
تبصره 3 ـ مواد و برنامه‌های آموزشی این دانشکده باید طوری تنظیم گردد که با گذراندن دوره‌های آموزش بعدی ،فارغ التحصیلان دوره اول از عهده مشاغل درجات ستوان سومی تا سرهنگی برآمده و فارغ التحصیلان دوره دوم آمادگی انجام وظیفه در مشاغل درجات ستوان دومی و بالاتر را داشته باشند.
تبصره 4 ـ ستاد کل سپاه می‌تواند دررسته‌هایی که ضروری می‌داند دوره‌های دوم علوم پایه نظامی ، مقدماتی رسته ای و عالی رسته‌ای را به صورت پیوسته وبا حداقل پنج ترم تحصیلی اجرا نماید.
تبصره 5 ـ سپاه می‌تواند بنا به ضرورت دوره دوم علوم پایه نظامی رادردانشکده علوم و فنون نیروها اجرا نماید.
ماده 42 ـ دوره علمی و تخصصی
سپاه به منظور تأمین و تربیت کادر ثابت فنی و تخصصی مورد نیاز دررسته‌های مشترک و رشته‌های دانشگاهی که امکان تأمین آن از دانشگاههای کشور نمی‌باشد ، اقدام به تشکیل دانشکده‌های علمی تخصصی با همکاری وزارتین فرهنگ وآموزش عالی و بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دردانشگاه امام حسین ع می‌نماید.
ماده 43 ـ دوره آموزش مقدماتی رسته‌ای
دوره‌های مقدماتی رسته‌ای بر حسب نیاز به منظور آموزش مقدماتی برای رسته‌های مورد احتیاج به فارغ‌التحصیلان دانشکده‌های علوم پایه نظامی و قبل از شروع به خدمت آنها ، حداقل به مدت شش ماه در دانشکده علوم و فنون نیروهاتشکیل می‌گردد.
تبصره ـ فارغ التحصیلان دوره اول علوم پایه که موفق به ورود به دوره دوم نشوند پس از گذراندن دوره مقدماتی رسته‌ای باداشتن حداکثر 27 سال سن می‌توانند در آزمون دوره دوم علوم پایه نظامی شرکت نمایند.
ماده 44 ـ دوره آموزش عالی رسته‌ای
دوره‌های عالی رسته‌ای دردرجات ستوان یکمی و سروانی به مدت حداقل 6 ماه برای تمامی پرسنل فارغ التحصیل دوره‌های‌مقدماتی رسته‌ای و پرسنلی که درسطح فارغ التحصیلان این دوره شناخته می‌شوند و ازآموزش قبلی آنها حداقل 4 سال‌گذشته باشد متناسب با رسته‌های آنان حسب مورد در دانشکده‌های علوم و فنون نیروها یا دانشکده‌های علمی تخصصی‌دانشگاه امام حسین ع تشکیل می‌گردد ، نیل به درجه سرگردی این قبیل پرسنل منوط به طی این دوره می‌باشد.
ماده 45 ـ نیروها می‌توانند برای دوره‌های خاص از قبیل خلبانی و ناوبری ، دوره‌های اول و دوم علوم پایه نظامی را دردانشکده‌های علوم و فنون نیروها به صورت پیوسته و با حداقل هفت ترم تحصیلی اجرا نمایند.
تبصره ـ درمواردی که برنامه‌ها و محتوای آموزشی این دوره‌ها با رعایت مفاد و مجموع حداقل مدت دوره‌های مقدماتی وعالی رسته‌ای برنامه ریزی و اجرا شده باشد ، فارغ‌التحصیلان مذکور دوره مقدماتی و عالی رسته‌ای گذرانده شناخته‌می‌شوند.
ماده 46 ـ دارندگان مدارک فوق دیپلم و بالاتر ، دررشته‌های تحصیلی که در برگیرنده محتوای آموزشی دوره‌های مقدماتی‌وعالی رسته‌ای هر یک از رسته‌های غیر رزمی باشند ، در صورت گذراندن آموزش‌های مورد نیاز حسب مورد آموزش‌های مقدماتی یا عالی رسته‌ای دیده ، شناخته می‌شوند.
ماده 47 ـ دوره آموزش فرماندهی و ستاد:
دوره آموزش و فرماندهی و ستاد ، برای آموزش به فارغ التحصیلان دوره‌های دوم دانشکده‌های علوم و فنون نیروها یا علوم‌پایه نظامی که دوره عالی رسته‌ای را طی نموده‌اند ، و یا درسطح فارغ التحصیلان این دوره شناخته شده‌اند و همچنین‌دارندگان مدارک لیسانس و بالاتر مورد نیاز که حداقل 3 سال از آموزش قبلی آنها گذشته باشد ، در درجات سرگردی ، وسرهنگ دومی دردانشکده فرماندهی و ستاد تشکیل می‌شود و مدت دوره آن حداقل 9 ماه خواهد بود.
تبصره ـ مواد و برنامه‌های آموزشی دانشکده فرماندهی و ستاد می‌باید طوری تنظیم شود که فارغ التحصیلان آن توانایی‌طراحی ، فرماندهی و مدیریت رده‌های بالای سپاه وسایر نیروهای مسلح را داشته باشند. فارغ التحصیلان دانشکده‌فرماندهی وستاد از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ماده 48 ـ دوره آموزش عالی جنگ
این دوره برای فارغ التحصیلان دوره آموزش فرماندهی و ستاد که حداقل دو سال از آموزش قبلی آنها گذشته باشد ، دردرجات سرهنگی و سرتیپ دومی دردانشکده فرماندهی و ستاد سپاه تشکیل می‌شود. حداقل مدت این دوره 9 ماه بوده وفارغ التحصیلان آن از یک سال ارشدیت برخوردار خواهند بود. مواد و برنامه‌های آموزشی این دوره باید طوری تنظیم شودکه فارغ التحصیلان آن آشنایی کافی با طرح‌های دفاعی کشور را داشته باشند و نیل به درجه سپهبدی و ارتشبدی مشروط به‌گذراندن این دوره خواهد بود.
ماده 48 ـ دوره آموزش علوم استراتژیک
این دوره برای آموزش ، مطالعه و تحقیق در زمینه سیاست کلی نظامی ـ سیاسی و خط‌مشی کشور درامور دفاعی به مدت یک‌سال خواهد بود.فارغ التحصیلان دوره‌های دانشکده فرماندهی و ستاد و دارندگان مدارک تحصیلی فوق لیسانس و دکترای مورد نیاز سپاه با داشتن حداقل درجه سرهنگی و کارمندانی که دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر می‌باشند ،همچنین مقامات مملکتی که نظامی نبوده ، ولی به نحوی ازانحا درمسایل دفاعی مسوولیت‌هایی دارند و فرماندهان ومدیران‌رده بالای نیروهای مسلح ملل مسلمان مستضعف غیر معارض با اسلام با معرفی فرماندهی کل سپاه و تصویب فرماندهی کل‌می‌توانند این دوره را طی نمایند. این دوره دردانشکده علوم استراتژیک ستاد کل سپاه برگزار می‌گردد.
تبصره ـ ستاد کل موظف است پس از کسب آمادگی لازم و تصویب فرماندهی کل ، دانشکده علوم استراتژیک سپاه ودانشگاه علوم استراتژیک ارتش رادر هم ادغام و دوره‌های آموزش علوم استراتژیک را تحت نظر آن ستاد برگزار نماید.
ماده 50 ـ کلیه کارمندان اعم از کادر ثابت و پیمانی در بدو خدمت باید یک دوره آموزش مقدماتی نظامی و آشنایی با قوانین ومقررات و آیین نامه‌ها و وضعیت خدمتی خویش در سپاه راطی نمایند. مدت این دوره برای پرسنلی که دوره خدمت‌ضرورت را طی نموده‌اند حداقل یک ماه می‌باشد و برای کسانی که دوره ضرورت را طی ننموده‌اند حداقل سه ماه خواهدبود.
ماده 51 ـ پرسنل پیمانی که به صورت نظامی خدمت خواهند کرد و همچنین پرسنل وظیفه در بدو خدمت ، دوره‌های‌آموزشی مقدماتی نظامی و تخصصی مربوطه راطی خواهند نمود.
تبصره ـ سپاه موظف است با همکاری نهضت سواد آموزی ، و ارگان‌های ذیربط برای پرسنل وظیفه امکانات سوادآموزی رافراهم آورد.
ماده 52 ـ اساسنامه ، مواد و برنامه‌های آموزشی هر یک از دوره‌ها و مراکز آموزشی با توجه به مواد مندرج دراین قانون وقوانین آموزشی کشور توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
تبصره 1 ـ تهیه اساسنامه و برنامه‌های آموزشی دوره‌ها و مراکز آموزشی رسته عقیدتی ـ سیاسی به عهده نمایندگی ولی فقیه‌درسپاه می‌باشد.
تبصره 2 ـ برنامه‌های آموزش‌های عقیدتی ـ سیاسی دوره‌ها با هماهنگی نمایندگی ولی فقیه ومواد آموزش‌های عقیدتی ـسیاسی و حفاظت اطلاعات دوره‌ها ، توسط نماینده ولی فقیه و حفاظت اطلاعات درسپاه تهیه می‌شود.
ماده 53 ـ آموزش‌های سپاه باید به گونه‌ای برنامه ریزی و اجرا گردد که نیاز سازمان مربوط را به بهترین نحو مرتفع نموده وسپاه را به سمت خودکفایی سوق دهد و درزمان صلح نیز ، پرسنل از عهده انجام وظایف مقرر دراصل 147 قانون اساسی‌برآیند.
ماده 54 ـ سپاه موظف است برای تقویت بینش عقیدتی ـ سیاسی و بالا بردن دانش و توان نظامی پرسنل درحین خدمت ،نسبت به انتشار نشریات و برگزاری اردوهای آموزشی ، سفرهای علمی و دوره‌های کوتاه مدت توجیهی و نیز تداوم آموزش‌اقدام نماید.
ماده 55 ـ سپاه موظف است در کلیه آموزش‌ها و در حین خدمت برنامه‌های لازم را به منظور کسب آمادگی جسمانی پرسنل ،متناسب با ماموریت‌ها پیش‌بینی و اجرا نماید.
ماده 56 ـ پرسنلی که به هر یک از مراکز و دوره‌های آموزشی پیش‌بینی شده دراین قانون اعزام می‌شوند باید فرصت ادامه‌خدمت و بازدهی متناسب با مدت و کیفیت و اهمیت دوره‌آموزش به میزان حداقل دو برابر مدت تحصیلی پس از اتمام آن راداشته باشند. این مدت در اساسنامه‌های آموزشی تعیین می‌گردد.
ماده 57 ـ ستاد کل سپاه موظف است با هماهنگی وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت ، درمان و آموزش‌پزشکی بخشی از نیازهای تخصصی خود رااز طریق بورسیه از دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی خارج از سپاه تأمین نماید.
ماده 58 ـ ستاد کل سپاه موظف است همه ساله نیازهای تخصصی و تحصیلی خودرا اعلام نماید تا پرسنل در صورت تمایل‌بتوانند با موافقت نیرو یا سازمان مربوطه ، در رشته‌های مزبور تحصیل نمایند.
ماده 59 ـ درزمان جنگ و بحران وبنا به ضرورت ، طول دوره‌های آموزشی به پیشنهاد سپاه و تصویب فرماندهی کل با حفظ‌سطح کیفی آموزش‌ها می‌تواند تقلیل یابد.
ماده 60 ـ ستاد کل سپاه می‌تواند هریک از دوره‌های آموزشی را که بین دو یا چند نیرو و سازمان مشترک باشد ، به وسیله ،یکی از نیروها یا سازمان‌ها که بیشترین نیاز رابنا به تایید فرمانده کل سپاه دارد ، دایر نماید. پرسنل سایر نیروها و سازمان‌ها نیزدر آن دوره آموزش خواهند دید.
ماده 61 ـ دوره‌های آموزشی پرسنل بسیجی عادی و فعال به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ دوره عمومی مقدماتی
ب ـ دوره عمومی تکمیلی
ج ـ دوره تخصصی بسیج
د ـ دوره یادآوری و حفظ انسجام
ماده 62 ـ دوره آموزش عمومی مقدماتی بسیج
دوره‌های‌آموزش عمومی مقدماتی عبارتند از آموزش‌های اولیه درحد دفاع که برای کلیه بسیجیان عادی و فعال حداقل به‌مدت 15 روز در رده‌های مقاومت نیروهای مقاومت بسیج سپاه ، درمحلات ، ادارات ، سازمان‌ها ، موسسات دولتی و غیردولتی ، در زمینه‌های دفاع نظامی و مقاومت محلی برگزارمی‌گردد.
ماده 63 ـ دوره آموزش عمومی تکمیلی بسیج
دوره‌های آموزش عمومی تکمیلی بسیج برای آن عده از بسیجیان که دوره عمومی مقدماتی را طی کرده باشند به مدت چهل‌و پنج روز در مراکز آموزشی نیروی مقاومت بسیج سپاه برگزار می‌شود. برنامه‌ها و مواد آموزشی این دوره باید چنان تنظیم‌شود که این دوره معادل دو ماه از آموزش و خدمت وظیفه عمومی افراد محسوب شود.
ماده 64 ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است با هماهنگی و نظارت سپاه ، نسبت به اجرای آموزش‌های تیوری و عملی‌نظامی درقالب دروس اجباری ، دربین محصلین مقاطع مختلف تحصیلی ، به منظور تحقق ارتش بیست میلیونی ، ایجاد علاقه وآمادگی دفاعی و حفظ و تداوم آن در زمینه‌های دفاع نظامی ، غیر نظامی و مقاومت محلی به ترتیب زیر اقدام نماید:
الف ـ در مقطع راهنمایی حدقل 2 ساعت درهفته به صورت تیوری و یک روز در سال به صورت اردوی عملی
ب ـ درمقطع متوسطه حداقل 3 ساعت در هفته به صورت تیوری و 3 روز در سال به صورت اردوهای عملی به نحوی که‌درپایان دوره متوسطه معادل آموزش‌های مقدماتی نظام وظیفه را گذرانده باشند.
تبصره 1 ـ آیین نامه اجرایی این ماده شامل نحوه نظارت سپاه و همکاری و هماهنگی بین سپاه و آموزش و پرورش و محتوی‌و نحوه تنظیم مواد درسی و کلاس‌ها و اردوهای عملی و نحوه معافیت از اردوهای عملی و نحوه احتساب نمرات ، با توجه به‌سایر مواد این قانون توسط ستاد کل سپاه ، وزارتخانه‌های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و آموزش و پرورش تهیه و پس تاییدستاد کل به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
تبصره 2 ـ اجرای برنامه‌ها ، آموزش‌ها و سازماندهی لازم به منظور ایجاد علاقه و جاذبه نسبت به دفاع با استفاده از کتب‌درسی و برنامه‌های ضمن تحصیل و صدا و سیما در مقطع ابتدایی مطابق آیین نامه‌ای است که توسط وزارت آموزش وپرورش و با هماهنگی سپاه تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
تبصره 3 ـ آموزش‌های موضوع این ماده برای زنان متناسب با شرایط آنها ، به ویژه در زمینه امداد ، پشتیبانی ، مقاومت محلی‌و دفاع غیر نظامی خواهد بود.
تبصره 4 ـ آموزش‌های مقطع راهنمایی معادل دوره آموزش عمومی مقدماتی بسیج می‌باشد و آموزش‌های مقطع متوسطه‌معادل دوره آموزش عمومی تکمیلی بسیج بوده و معادل دو ماه از خدمت وظیفه عمومی افراد محسوب می‌شود.
ماده 65 ـ دوره تخصصی بسیج
این دوره برای آن عده از بسیجیان فعال که دوره عمومی تکمیلی را طی نموده‌اند ، به مدت یک ماه درمراکز آموزشی سپاه‌برگزار می‌گردد. برنامه و مواد آموزشی این دوره باید به طوری تنظیم شود که معادل یک ماه از آموزش و خدمت وظیفه‌عمومی آنان محسوب شود.
ماده 66 ـ سپاه موظف است حسب مورد با هماهنگی و همکاری شورای مدیریت حوزه علمیه و وزارتین فرهنگ و آموزش‌عالی و بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ، آموزش‌های تخصصی بسیج را برای افرادی که قبل از خدمت دوره ضرورت به‌تحصیلات عالیه در حوزه یا دانشگاه راه می‌یابند به صورت تیوری و اردوهای نظامی برگزار نماید.
تبصره 1 ـ آموزش‌های فوق جز واحدهای دروس اجباری دانشجویان درمقاطع کاردانی ، کارشناسی ، کارشناسی ارشد ودکترای پیوسته و همطراز آنها بوده و می‌بایستی به نحوی تنظیم گردد که معادل یک ماه از آموزش‌های دوره ضرورت خدمت‌وظیفه عمومی محسوب گردد.
تبصره 2 ـ آموزش‌های موضوع ماده 65 و این ماده برای زنان متناسب با شرایط آنها و به ویژه درزمینه‌امداد ، پشتیبانی‌مقاومت محلی و دفاع غیر نظامی خواهد بود.
تبصره 3 ـ تعداد و میزان واحدهای درسی و اردوهای عملی و نحوه معافیت از دروس تیوری و عملی نظامی با توجه به‌قوانین مربوطه بر طبق آیین نامه‌ای است که توسط ستاد کل سپاه و با هماهنگی وزارتخانه‌ها و مراجع ذیربط تهیه و حسب‌مورد به تصویب شورای مدیریت حوزه یا شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌رسد.
ماده 67 ـ آموزش‌های یادآوری و حفظ انسجام نیروهای احتیاط براساس قانون خدمت وظیفه عمومی درحدود اعتبارات‌مصوب به مدت 15ـ5 روز درسال در قالب گردان‌های احتیاط که در واحدهای رزمی و پشتیبانی رزمی و مراکز آموزش سپاه وارتش ایجاد می‌گردد ، به منظور حفظ توان رزمی و تخصصی آنان انجام می‌پذیرد.
ماده 68 ـ آموزش‌های یادآوری و حفظ انسجام نیروهای ذخیره بر اساس قانون خدمت وظیفه عمومی و بسیجیان عادی وفعال در حدود اعتبارات مصوب به مدت حداکثر یک هفته در هر دو سال و به منظور ایجادآمادگی توسط نیروی مقاومت‌بسیج سپاه انجام می‌پذیرد.
تبصره 1 ـ این افراد توسط نیروی مقاومت بسیج سپاه درمناطق مختلف کشور متناسب با جمعیت آنان در رده‌های مقاومت‌سازماندهی می‌گردند.
تبصره 2 ـ سپاه موظف است دستورالعمل اجرایی مواد 67 و 68 این قانون را تهیه و به تصویب فرماندهی کل برساند.
ماده 69 ـ مدت دوره‌های آموزشی مذکور دراین قانون و مدت خدمت تمام وقت در سازمان‌های رزمی برای پرسنل بسیجی‌فعال و ویژه که مشمول خدمت وظیفه عمومی می‌باشند ، جز خدمت دوره ضرورت یا احتیاط آنان محسوب می‌گردد.
ماده 70 ـ کلیه دستگاه‌های اجرایی کشور که از افرادوظیفه مازاد نیروهای مسلح مطابق قوانین و مقررات کشور استفاده‌می‌نمایند ، موظفند برای تجدید آموزش نظامی و یااحضار در مواقع اضطرار و جنگی ، افراد مذکور را مطابق دستورالعمل‌ستاد کل دراختیار نیروهای مسلح قرار دهند.
تبصره ـ احضار سایر نیروهای احتیاط و ذخیره مطابق ماده 56 قانون خدمت وظیفه عمومی و احضار اعضا بسیج مطابق‌دستورالعملی است که به تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
ماده 71 ـ در اجرای اصل 147 قانون اساسی ، سپاه موظف است بااستفاده از مشمولین واجد صلاحیت خدمت وظیفه‌عمومی درحد بسیجی عادی پس از گذرانیدن آموزش‌های عمومی و تخصصی اولیه واحدهای سازمان یافته بسیج فرهنگی ،آموزشی ، بهداشتی و سازندگی را ایجاد و بر طبق برنامه‌ها و سیاست‌های وزارتخانه‌ها و نهادهای مربوطه حسب مورد جهت‌آموزش ، سواد آموزی ، بهداشت و درمان و سازندگی روستاها و مناطق محروم کشور با حفظ نظارت بر امور انضباطی واجرای برنامه‌های تداوم آموزش آنان ، دراختیار دستگاه‌های اجرایی ذیربط قرار دهد.
تبصره 1 ـ اقدام فوق مربوط به زمان صلح بوده و درزمان جنگ و بحران افراد فوق مطابق سیاست‌های ابلاغی از سوی ستادکل به کار گرفته می‌شوند.
تبصره 2 ـ تعداد و درصد افراد مورد نیاز از طبقات مختلف مشمولین ، همه ساله به پیشنهاد هیأت وزیران و تایید ستاد کل‌تعیین می‌شود.
تبصره 3 ـ آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت با هماهنگی ستا کل سپاه و ستاد کل تهیه و به تصویب هیأت وزیران‌می‌رسد.

بخش دوم ـ ارزشیابی ترفیعات ( ماده 72 تا 96 )

ماده 72 ـ ترفیع عبارت است از نیل به درجه یارتبه بالاتر برابر مقررات این قانون
تبصره ـ ترفیعات و روش اجرای آن به موجب آیین نامه‌ای است که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل‌خواهد رسید.
ماده 73 ـ سپاه موظف است کلیه پرسنل کادرثابت و بسیجی ویژه را با توجه با عوامل زیر و طبق آیین نامه مربوطه موردارزیابی قرار دهد.
الف ـ رعایت موازین اخلاقی و شیونات اسلامی و صلاحیت‌های سیاسی ـ امنیتی
ب ـ استعداد ، کارآیی و شایستگی درعملکرد و رعایت انضباط
ج ـ نتایج آموزش‌های عقیدتی ـ سیاسی و نظامی حین خدمت
د ـ نتایج سنجش و آزمون‌های آمادگی جسمانی در حین خدمت
هـ ـ انجام ماموریت‌های خطرناک و سخت
ماده 74 ـ سوابق و عملکرد پرسنل سپاه در مقاطع مختلف بر طبق آیین‌نامه مربوطه مورد ارزشیابی قرار گرفته و پس از تاییدکمیسیون ارزشیابی نیرو یا سازمان مربوط و تصویب مقامات مذکور در ماده 87 این قانون با توجه به امتیازات مکتسبه ازحداقل 6 ماده تأخیر درترفیع و حداکثر یک سال ارشدیت برخوردار خواهند شد.
تبصره 1 ـ ارزشیابی پرسنل قبل از موعد ترفیع خواهد بود و در هر مقطع ترفیعاتی حداقل یکبار ارزشیابی صورت خواهدگرفت و زمان ارزشیابی بنا به شرایط زمانی و نیاز سپاه متفاوت خواهد بود.
تبصره 2 ـ نتیجه ارزشیابی پرسنل برابر آیین نامه‌های مربوطه ملاک ترفیعات و انتصابات بوده و در تشویقات و تنبیهات واعزام به دوره‌های آموزشی نیز موثر خواهد بود.
تبصره 3 ـ ترکیب اعضا ، حدود اختیارات و وظایف و تعداد کمیسیون‌های ارزشیابی و نحوه ارزشیابی و ترفیعات پرسنل‌درچارچوب مواد مندرج دراین قانون توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 75 ـ ترتیب درجات پرسنل نظامی نیروهای سپاه و درجات معادل آن در نیروی دریایی سپاه به شرح زیرمی باشد:
1 ـ سرباز : ناوی
2 ـ سرباز دوم : ناوی دوم
3 ـ سرباز یکم : ناوی یکم
4 ـ رزمیار : سرناوی
5 ـ رزم آور سوم : ناویار سوم
6 ـ رزم آور دوم : ناویار دوم
7 ـ رزم آور یکم : ناویار یکم
8 ـ رزم آور دوم : ناودار دوم
9 ـ رزم آور یکم : ناودار یکم
10 ـ ستوان سوم : ناوبان سوم
11 ـ ستوان دوم : ناوبان دوم
12 ـ ستوان یکم : ناوبان یکم
13 ـ سروان : ناو سروان
14 ـ سرگرد : ناو سالار سوم
15 ـ سرهنگ دوم ناوسالار دوم
16 ـ سرهنگ : ناوسالار یکم
17 ـ سرتیپ دوم : دریادار دوم
18 ـ سرتیپ : دریادار
19 ـ سرلشگر: دریابان
20 ـ سپهبد : دریاسالار
21 ـ ارتشبد : دریابد
تبصره ـ درکلیه مواردی که در این قانون عناوین درجات پرسنل نیروهای سپاه ذکر شده است درمورد پرسنل نیروی دریایی‌سپاه عناوین درجات معادل آن مورد نظر می‌باشد.
ماده 76 ـ تعداد رتبه‌ها برای کارمندان موضوع این قانون ،20 رتبه بوده و کارمندان مزبور درصورت شایستگی و کارآیی هرچهار سال یک رتبه ارتقا خواهند یافت
ماده 77 ـ پرسنلی که با مدرک تحصیلی پایین‌تر از دیپلم به استخدام سپاه درآمده‌اند بعد از طی دوره آموزش عمومی سپاه وآموزش تخصصی اولیه به درجه رزم آور دومی نایل آمده و حداقل مدت توقف آنان درکلیه درجات بعدی چهار سال خواهدبود.
تبصره 1 ـ پرسنل موضوع این ماده درصورتی که موفق به اخذ مدرک دیپلم شوند ولی شرایط شرکت درآزمون ورودی دوره‌اول علوم پایه نظامی یا دوره‌های معادل آن را نداشته باشند و یا موفق به طی آن دوره نشوند ، در صورت نیاز سپاه و گذراندن‌آموزش دوره سرپرستی مطابق ماده 40 این قانون می‌توانند به درجه ستوان سومی نایل شوند.
تبصره 2 ـ پرسنلی که موفق به اخذ مدرک تحصیلی بالاتر گردند به ازا هر سال تحصیلی تا مدرک دیپلم از 9 ماه ارشدیت‌برخوردار خواهند شد.
تبصره 3 ـ پرسنلی که موفق به اخذ مدرک دیپلم نگردند با درجه ستوان سومی بازنشسته می‌شوند.
تبصره 4 ـ سپاه می‌تواند در صورت درخواست پرسنل موضوع تبصره 3 این ماده و نیاز سپاه به آنها آنان را به صورت‌کارمندی موضوع بند ( ب ) ماده 19 این قانون تغییر وضعیت دهد.
تبصره 5 ـ سپاه موظف است زمینه و شرایط لازم جهت آموزش دوره دبیرستان را در این درجات برای پرسنل فراهم نماید.
تبصره 6 ـ دولت موظف است نسبت به تأمین شغل مناسب برای پرسنل موضوع این ماده از قبیل واگذاری ابزار کار ، ادامه‌استخدام دردستگاه‌های دولتی یا واگذاری سرمایه جهت اشتغال ، برابر آیین نامه‌ای که توسط وزارت دفاع با همکاری‌ستادکل سپاه و دیگر وزارتخانه‌های ذیربط تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد ، اقدام نماید به نحوی که پس ازخدمت‌درسپاه بدون شغل باقی نمانند.
ماده 78 ـ فارغ التحصیلان دوره اول دانشکده علوم نظامی به درجه ستوان سومی و فارغ التحصیلان دوره دوم به درجه ستوان‌دومی نایل می‌شوند و حداقل مدت توقف آنها دردرجات ستوانی 3 سال ودردرجات سروانی و بالاتر 4 سال به جز دردرجه‌سرهنگی که 5 سال می‌باشد.
تبصره ـ درمورد کسانی که به درجه سرتیپ دومی نایل شده‌اند و دانشکده فرماندهی و ستاد را طی نموده‌اند یا مدرک‌تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر مورد نیاز و قابل قبول سپاه را دارند ارتقا به درجات سرتیپی وبالاتر برحسب نیاز با پیشنهادفرماندهی کل سپاه وتصویب فرماندهی کل خواهد بود.
ماده 79 ـ وضعیت ترفیعات پرسنل نظامی فارغ التحصیل مدارس و موسسات آموزش عالی و دانشگاه‌های کشور پس ازاستخدام و طی دوره آموزش عمومی پاسداری و فارغ التحصیلان دانشکده‌های علمی ـ تخصصی دانشگاه امام حسین ع حسب مورد به قرار زیر خواهد بود:
الف ـ دارندگان مدارک فوق دیپلم به درجه ستوان سومی نایل می‌شوند.
ب ـ دارندگان مدارک لیسانس به درجه ستوان دومی نایل می‌شوند.
ج ـ دارندگان مدارک بالاتر در ازا هر سال تحصیلی بالاتر از لیسانس یا معادل آن از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک‌لیسانس ودر ازا هرچهار سال ارشدیت از یک درجه بالاتر برخوردار می‌گردند و ترفیعات بعدی این قبیل پرسنل تابع مقررات‌ماده 78 این قانون خواهد بود.
ماده 80 ـ با پرسنلی که درطول خدمت موفق به اخذ و ارایه مدرک تحصیلی فوق دیپلم و بالاتر مورد نیاز قابل قبول سپاه شوندبه ترتیب زیر رفتار می‌شود:
الف ـ چنانچه درزمان ارایه مدرک تحصیلی درجه آنان پایین‌تر از درجات ورودی مدرک ارایه شده باشد به درجات ورودی‌مدرک جدید برابر مقررات ماده 79 این قانون نایل می‌شوند.
ب ـ چنانچه در زمان ارایه مدرک تحصیلی درجه آنان بالاتر از درجات ورودی مدرک ارایه شده باشد صرفاً ترفیعات بعدی‌آنان براساس مدرک تحصیلی جدید تابع مقررات ماده 78 این قانون خواهد بود.
ماده 81 ـ پرسنل پیمانی پس از طی دوره آموزش لازم به درجات یا رتبه‌های زیر نایل می‌شوند:
الف ـ دارندگان مدرک پایان دوره ابتدایی به درجه رزم آور سومی
ب ـ دارندگان مدرک پایان دوره راهنمایی به درجه رزم آور دومی
ج ـ دارندگان مدرک پایان دوره دبیرستان به درجه رزم آور یکمی یا رتبه 7.
د ـ دارندگان مدرک فوق دیپلم به درجه ستوان سومی یا رتبه 10.
هـ ـ دارندگان مدرک لیسانس به درجه ستوان دومی یا رتبه 11.
و ـ دارندگان مدرک بالاتر در ازا هر مقطع تحصیلی بالاتر از لیسانس یک درجه یا رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ پرسنل پیمانی کارمند که بر اساس تخصص و مهارت عملی و با مدرک تحصیلی پایین‌تر از دیپلم به استخدام درمی‌آیند برابر ماده 85 این قانون به رتبه‌های مربوطه نایل می‌شوند.
ماده 82 ـ پرسنل پیمانی و وظیفه که برابر مقررات این قانون درکادر ثابت استخدام می‌شوند چنانچه آموزش‌های مورد نیازکادر ثابت را طی نکرده باشند می‌بایست آن راطی نموده و چنانچه درجه آنان پس از آموزش‌های مزبور برابر درجات پیمانی‌و وظیفه آنان باشد مدت خدمت پیمانی و وظیفه درآن درجه جز سابقه ترفیع منظور خواهد شد.
تبصره 1 ـ پرسنلی که سابقه خدمت تمام وقت به صورت بسیجی فعال یا ویژه درسپاه دارند ، مشمول مقررات این ماده‌خواهند شد.
تبصره 2 ـ احتساب مدت خدمت پیمانی ، وظیفه وبسیجی این قبیل پرسنل از نظر سنوات بازنشستگی مشروط به پرداخت‌کسور بازنشستگی به صندوق بازنشستگی سپاه می‌باشد.
ماده 83 ـ پرسنل وظیفه ازنظر نیل به درجات تابع مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی بوده که باشرایط این قانون تطبیق داده‌خواهد شد.
ماده 84 ـ اولین رتبه کارمندان موضوع بند( الف ) ماده 19 این قانون دربدو استخدام با مدرک پایان دوره دبیرستان ( 9 ) ، و بامدرک تحصیلی بالاتر از دیپلم به ازای هر دو سال تحصیلی بالاتر از دیپلم یک رتبه بالاتر از 9 می‌باشد.
تبصره 1 ـ در صورتی که تعداد سنوات تحصیلی بالاتر از دیپلم ، فرد باشد ، به ازای آخرین سال تحصیلی ، از 2 سال ارشدیت‌برخوردار می‌گردند.
تبصره 2 ـ کارمندان موضوع این ماده که درطول خدمت ، مدرک تحصیلی بالاتر از مدرک ارایه شده در بدو استخدام که موردنیاز سازمان باشد ارایه نمایند ، چنانچه در زمان ارایه مدرک جدید رتبه خدمتی آنان پایین‌تر از رتبه ورودی مدرک ارایه شده‌باشد ، رتبه آنان به رتبه ورودی مدرک جدید تغییر یافته و از مزایای مقرره مربوط به آن در طول خدمت استفاده خواهند نمودو چنانچه درزمان ارایه مدرک تحصیلی ، رتبه آنان بالاتر از رتبه ورودی مدرک ارایه شده باشد ، صرفاً ترفیعات بعدی آنان براساس مدرک تحصیلی جدید انجام خواهد شد.
ماده 85 ـ اولین رتبه کارمندان موضوع بند( ب ) ماده 19 این قانون که با مهارتی در یکی از رده‌های یک تا سه برای مشاغلی‌استخدام می‌شوند که از نظر پیچیدگی و سختی در یکی از گروه‌های یک تا سه قرار دارند به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ رده 1 گروه‌1 ، رتبه (1)
ب ـ رده 2 گروه 1 و رده 1 گروه 2 ، رتبه (3)
ج ـ رده 3 گروه 1 و رده 2 گروه 2 و رده 1 گروه 3 ، رتبه (5)
د ـ رده 3 گروه 2 و رده 2 گروه 3 ، رتبه (6)
هـ ـ رده 3 گروه 3 ، رتبه (8)
تبصره 1 ـ کارمندان موضوع بند( الف ) این ماده درصورت داشتن مدرک پایان دوره ابتدایی از 1 سال ارشدیت و کلیه‌کارمندان موضوع این ماده در صورت داشتن مدرک پایان دوره راهنمایی از 4 سال ارشدیت و به شرط داشتن مدرک پایان‌دوره دبیرستان از 8 سال ارشدیت برخوردار می‌گردند و در صورتی که در طول خدمت موفق به اخذ و ارایه این مدرک گردندو ازخدمت آنهاحداقل 5 سال باقی مانده باشد از تاریخ ارایه مدرک از ارشدیت مربوط برخوردار خواهند شد.
تبصره 2 ـ پرسنل موضوع این ماده چنانچه مدارک تحصیلی بالاتر از دیپلم راارایه دهند در صورت نیاز سپاه به کارمندی‌موضوع بند( الف ) ماده 19 تغییر وضعیت داده و ترفیعات بعدی آنان مطابق ماده 84 این قانون خواهد بود.
تبصره 3 ـ کارمندان موضوع این ماده در صورتی که درطول خدمت موفق شوند درشغلی که درگروه بالاتر قرار دارد به تاییدکمیسیون ماده 32 این قانون با یکی از رده‌های سه گانه مهارت انجام وظیفه نمایند درصورت نیاز سازمان به گروه شغلی مزبورانتقال یافته و چنانچه رتبه ورودی رده مهارت و گروه شغلی جدید بالاتر از رتبه آنان درزمان انتصاب درشغل جدیدباشد اززمان انتصاب رتبه آنان به رتبه ورودی مزبور تغییر یافته و ازمزایای مقرره مربوط به آن در طول خدمت استفاده خواهند نمود.
ماده 86 ـ برای ترفیع پرسنل علاوه بر حایز بودن کلیه شرایط مقرر دراین قانون و ضوابط مربوط بایستی قبلاً یا همزمان یاترفیع در شغل سازمانی بالاتر منصوب شده باشد.
تبصره 1 ـ سپاه مکلف است حتی‌الامکان پیش‌بینی‌های لازم را در زمینه استخدام ، آموزش و گردش مشاغل سازمانی به‌نحوی انجام دهد که پرسنل به علت نداشتن محل سازمانی از نیل به ترفیع محروم نگردند.
تبصره 2 ـ ایجاد یابالا بردن محل سازمانی به منظور ترفیع ممنوع است
تبصره 3 ـ چنانچه ارتقا فرد بر اساس مقررات مربوط میسر نباشد و یا به تأخیر بیفتد دراین صورت پس از توقف حداقل‌مدت لازم دردرجه یا رتبه و یاحتی اخذ ارشدیت ، در همان درجه یا رتبه ادامه خدمت خواهند داد.
تبصره 4 ـ ترفیع پرسنل موعد معینی نداشته و با داشتن کلیه شرایط لازم در هر موقع سال اعطا می‌گردد.
ماده 87 ـ ترفیع پرسنل با رعایت مواد مندرج دراین قانون منوط به تصویب مقامات ذیل می‌باشد:
الف ـ پرسنل نظامی تا درجه ستوان دومی و کارمندان تا رتبه 17 درنیروها ، فرمانده نیروی مربوطه ، درستاد کل توسط رییس‌ستادکل ، دروزارت توسط وزیر ، در ستاد کل سپاه توسط رییس ستاد کل سپاه ودرسازمان‌های وابسته توسط روسای‌سازمان‌ها.
ب ـ پرسنل نظامی از درجه ستوان یکمی تا سرتیپ دومی درسپاه توسط فرماندهی کل سپاه ، دروزارت و ستادکل ، توسط‌فرماندهی کل ، و کارمندان از رتبه 18 و به بالا درسپاه توسط فرماندهی کل سپاه ودر وزارت توسط وزیر درستاد کل توسط‌رییس ستادکل
ج ـ درجه سرتیپی و بالاتر توسط فرماندهی کل
ماده 88 ـ درموارد استثنایی به منظور تأمین نیازمندی‌های سپاه و حفظ تعادل در سلسله مراتب مشاغل حساس حسب مورد باپیشنهاد رییس ستادکل ، فرماندهی کل سپاه ، وزیر و تصویب فرماندهی کل ، پرسنل کادرثابت نظامی و بسیجیان ویژه ازحداکثر تا 2 درجه موقت ترفیع بهره‌مند می‌شوند.
تبصره 1 ـ پرسنلی که به درجه موقت نایل می‌شوند در تمامی مدتی که حق استفاده از درجه مزبور را دارند حقوق درجه‌موقت را دریافت خواهند داشت
تبصره 2 ـ ترفیع این پرسنل ازلحاظ درجه ثابت تابع ضوابط مندرج دراین قانون می‌باشد.
تبصره 3 ـ درصورت رفع نیاز سازمانی یا عدم کارآیی و شایستگی ،درجه موقت حسب مورد بنا به پیشنهاد رییس ستادکل ،فرماندهی کل سپاه و وزیر و باتصویب فرماندهی کل سلب می‌گردد.
تبصره 4 ـ درصورتی که مشمولین این ماده در حین استفاده از درجه موقت بازنشسته یا معلول یا فوت شوند عنوان و مزایای‌درجه موقت از آنان سلب می‌گردد ماخذ احتساب حقوق بازنشستگی یا وظیفه و یا مستمری بر مبنای حقوق درجه ثابت‌خواهد بود ، مگر درمورد پرسنل شهید ، جانباز ، مفقودالاثر در جبهه و اسیر که درجه موقت آنان مبنای احتساب حقوقمستمری و وظیفه خواهد بود.
ماده 89 ـ ارزشیابی و ترفیع پرسنل منتسب ، فراری ، بازداشت ، محکومین قضایی و قانونی ، غایب ، منتظر خدمت و بدون کاربرابر مقررات این قانون و مطابق آیین نامه‌ای خواهد بود که به همین منظور توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی‌کل خواهد رسید.
ماده 90 ـ پرسنلی که به تنزیل موقت درجه یا رتبه تنبیه می‌شوند مدت مزبور جز سنوات لازم جهت ترفیعات آنها محسوب‌نخواهد شد.
ماده 91 ـ پرسنلی که سابقه خدمت در وزارتخانه‌هاو موسسات دولتی یا وابسته به دولت داشته یا همکاری تمام وقت بانهادهای انقلاب اسلامی به صورت رسمی یا داوطلبانه نموده و سوابق خدمتی آنان به سپاه منتقل می‌شود ، چنانچه سابقه‌خدمت مذکور دررابطه با شغل آنان درسپاه باشد ، جز سنوات خدمتی و ترفیعاتی محسوب خواهد شد و درغیر این صورت‌فقط درسنوات بازنشستگی به حساب می‌آید.
ماده 92 ـ مدارک علمی ، فنی ، حرفه‌ای و هنری که توسط مراجع ذیصلاح و رسمی کشور اعطا می‌گردد مطابق آیین‌نامه‌ای که‌توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید مشابه مدارک تحصیلی مورد ارزیابی قرار گرفته ودرترفیعات ملاک عمل خواهد بود.
ماده 93 ـ دانش‌آموزان زیر15 سال سن که دارای شرایط لازم برای عضویت ارتش بیست میلیونی می‌باشند ، به عنوان بسیجی‌عادی تلقی می‌شوند.
ماده 94 ـ درجات اعضای ارتش بیست میلیونی که شامل بسیجیان عادی وفعال بالای 15 سال سن می‌باشند و ترتیب آنهابه‌شرح زیر می‌باشد:
1 ـ رزمنده
2 ـ رزمجو.
3 ـ دریادل
4 ـ مجاهد.
تبصره 1 ـ درجداول سازمانی رده‌های مقاومت ، محل‌های سازمانی پایین‌تر از ناحیه مقاومت با درجات مذکور دراین ماده وازناحیه مقاومت و بالاتر از درجات نظامی موضوع ماده 75 این قانون تعیین می‌گردد.
تبصره 2 ـ فرماندهی رده ناحیه مقاومت درارتش بیست میلیونی از بین بسیجیان ویژه یا کادر ثابت نظامی سپاه انتخاب شده وفرماندهان رده پایگاه مقاومت وگروه مقاومت ارتش بیست میلیونی می‌تواند از بین بسیجیان فعال که حداقل دارای درجات‌دریا دل و رزمجو بوده باشندانتخاب شوند.
تبصره 3 ـ بسیجیان عادی صرفاً به درجه رزمنده و بسیجیان فعال به درجات رزمجو و بالاتر نایل می‌گردند.
ماده 95 ـ نیل اعضای بسیجی به درجه رزمنده منوط به طی دوره آموزش عمومی مقدماتی موضوع ماده 62 این قانون ونیل به‌درجه رزمجو منوط به طی دوره آموزش تخصصی بسیج موضوع ماده 65 این قانون می‌باشد.
تبصره 1 ـ ترفیعات بعدی اعضای بسیجی متناسب با طی دوره‌های آموزشی حفظ انسجام موضوع بند ( د ) ماده 61 این‌قانون ، میزان فعالیت دررده‌های مقاومت و امداد محلی و ماموریت‌های سپاه ، کارایی و مهارت و صلاحیت و شایستگی ،میزان تشویقات و سطح تحصیلاتی آنان مطابق دستورالعملی است که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل‌خواهد رسید.
تبصره 2 ـ درهر صورت حداقل مدت توقف دردرجات رزمجو و دریادل جهت نیل به درجه بالاتر از تاریخ تصویب این‌قانون حداقل 5 سال می‌باشد.
ماده 96 ـ پرسنل بسیجی عادی و فعال به هنگام به کارگیری درسازمان رزم ویا گذراندن دوران خدمت وظیفه عمومی و پرسنل‌بسیجی ویژه ، به درجات نظامی سپاه موضوع ماده 75 این قانون به شرح زیرنایل می‌گردند:
الف ـ بسیجیان عادی برابر مقررات مربوط به ترفیعات مشمولین خدمت وظیفه عمومی
ب ـ بسیجیان فعال متناسب با میزان فعالیت ، صلاحیت و شایستگی و طی دوره‌های آموزشی حداکثر تا دو درجه بالاتر نسبت‌به بسیجیان عادی
ج ـ بسیجیان ویژه برابر مقررات مربوط به ترفیعات کادر ثابت نظامی و با توجه به مدرک تحصیلی ، طی دوره‌های آموزشی ،میزان فعالیت و صلاحیت و شایستگی متناسب با درجات نظامی و حد اکثر تا درجه ارتشبدی حداقل مدت توقف این دسته‌از پرسنل درهر درجه درصورت تمام وقت برابر حداقل مدت توقف پرسنل کادر ثابت در همان درجه مطابق دیگر مواد این‌قانون می‌باشند.
تبصره ـ آیین نامه اجرایی این ماده و چگونگی محاسبه میزان فعالیت ،طی دوره‌های آموزشی صلاحیت و شایستگی پرسنل‌بسیجی درترفیعات آنان توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.

فصل چهارم ـ وضعیت پرسنل از لحاظ خدمت ( ماده 97 تا 109

ماده 97 ـ وضعیت پرسنل مشمول این قانون از لحاظ خدمت حسب مورد به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ خدمت آزمایشی
ب ـ خدمت آموزشی
ج ـ حاضربه خدمت
د ـ مامور.
هـ ـ مأمور به خدمت
و ـ مرخصی
ز ـ غایب
ح ـ فراری
ط ـ بازداشت
ی ـ منتظر خدمت
ک ـ بدون کار.
ل ـ منتسب
ماده 98 ـ خدمت آزمایشی ـ وضع خدمتی کارمندانی است که برابر مقررات مربوط به خدمت پذیرفته شده و به منظور ارزیابی شایستگی‌های لازم به مدت 6 ماه تا 2 سال مرحله آزمایشی را می‌گذرانند.
ماده 99 ـ خدمت آموزشی ـ وضع خدمتی پرسنل کادر ثابت و بسیجی ویژه‌ای است که بدون داشتن شغل سازمانی در یکی از موسسات یا مراکز آموزشی به هزینه سپاه یا وزارت یا ستاد کل آموزش می‌بینند.
تبصره ـ جز در مورد آموزش‌های بدو استخدام چنانچه دوره آموزش کمتر از 6 ماه باشد پرسنل با حفظ محل سازمانی به‌صورت مأمور دوره را طی خواهند نمود و در صورتی که دوره آموزش بیشتر از 6 ماه باشد پرسنل در دوران آموزش منتسب خواهند بود.
ماده 100 ـ حاضر به خدمت ـ وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوطه در یکی از مشاغل سازمانی منصوب وعملا درآن شغل انجام وظیفه می‌نمایند.
ماده 101 ـ مأمور وضعیت پرسنلی است که برای مدتی کمتر از یک سال دریکی از مشاغل سازمانی غیر از شغل سازمانی‌خود و یا در شغلی که درسازمان محلی برای آن پیش بینی نشده است گمارده شده و یا به ستاد کل وزارت وسایر نیروها وسازمان‌ها برای مدت مزبور اعزام گردند.
تبصره 1 ـ مأمور شدن و انتقال پرسنل ستادکل ووزارت به نیروها و سازمان‌های سپاه با تصویب ستادکل سپاه انجام خواهدشد.
تبصره 2 ـ نیروها و سازمان‌ها مکلفند پرسنل مازاد بر نیاز خود را به ستاد کل سپاه معرفی نمایند تا با انتقال یا مأمور نمودن آنان به ستاد کل وزارت و سایر نیروها و سازمان ها امکان بهره برداری هر چه بیشتر از پرسنل و تأمین نیازهای سازمانی فراهم‌گردد.
ماده 102 ـ مأمور به خدمت ـ وضعیت پرسنلی است که به سایر وزارتخانه ها و یا نهادها یاسازمان‌های دولتی یا وابسته به‌دولت مأمور می‌گردند.
تبصره ـ مأمور به خدمت شدن پرسنل منوط به تصویب مقامات مذکور درماده 87 این قانون و درج مراتب درفرمان همگانی می‌باشد.
ماده 103 ـ مرخصی ـ وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوطه ، درحال استفاده از مرخصی‌های زیر می‌باشند:
الف ـ مرخصی استحقاقی ـ پرسنل کادر ثابت وظیفه و پیمانی حق استفاده از یک ماه مرخصی سالانه با استفاده از حقوق و مزایای مربوطه را دارا می‌باشند مدت مرخصی درمناطق بد آب و هوا 45 روز خواهد بود، پرسنل در دوره‌های آموزشی و تحصیلی می‌توانند طبق مقررات مندرج دراساسنامه آموزشگاه‌های مربوط از مرخصی آموزشی و تحصیلی استفاده نمایند.
ب ـ مرخصی استعلاجی ـ پرسنلی که به علت بیماری قادر به خدمت نمی‌باشند با تجویز پزشک مسئول علاوه بر مرخصی‌استحقاقی حداکثر تا چهار ماه در سال می‌توانند از این مرخصی استفاده نمایند. با پرسنل زن از نظر مرخصی دوران بارداری برابر با مشمولین قانون استخدام کشوری رفتار خواهد شد.
ج ـ مرخصی اضطراری ـ پرسنل که استحقاق مرخصی سالانه را نداشته ،لیکن بنا برضرورت نیاز به مرخصی دارند، می‌توانند از مرخصی های استحقاقی سال بعد حداکثر تا 15 روز استفاده نمایند.
د ـ مرخصی بدون حقوق ـ پرسنل درشرایط خاص و ضروری می‌توانند حداکثر جمعا سه سال درطول خدمت از مرخصی‌بدون حقوق استفاده نمایند این مدت از لحاظ ترفیعات و بازنشستگی جز سنوات خدمتی محسوب نمی‌گردد.
هـ ـ مرخصی تشویقی ـ به مقتضای ابراز لیاقت وشایستگی ممکن است حداکثر تا 30 روز درطول سال به پرسنل مرخصی تشویقی داده شود.
و ـ مرخصی مأموریت ـ پرسنلی که به منظور انجام مأموریت های محوله از طرف سپاه حداقل به مدت سه ماه به خارج از محل‌خدمت و سکونت خود اعزام شوند می‌توانند علاوه بر مرخصی استحقاقی به ازای هر ماه حداکثر از 5 روز مرخصی‌مأموریت استفاده نمایند.
تبصره 1 ـ ترتیب استفاده از مرخصی‌های مذکور دربندهای این ماده تعیین مناطق بد آب و هوا موضوع بند ( الف ) این ماده‌و حدود اختیارات فرماندهان و مسئولین در دادن مرخصی‌ها به موجب آیین نامه‌ای است که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به‌تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
تبصره 2 ـ در شرایط جنگی و بحرانی و بسیج همگانی و درمواقعی که ضرورت ایجاب می‌نماید اعطا مرخصی و مدت آن برطبق آیین نامه ای است که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
ماده 104 ـ غایب ـ غایب وضع پرسنلی است که بدون رعایت مقررات درمحل خدمت حاضر نشوند.
ماده 105 ـ فراری ـ فراری وضع پرسنلی است که مدت غیبت آنان درزمان صلح از 15 روزو درزمان جنگ از 5 روز تجاوزنماید.حقوق و مزایای این قبیل پرسنل از تاریخ غیبت قطع می‌گردد و پرسنل فراری پس از معرفی یا دستگیری بلافاصله شروع به خدمت نموده و به اتهام فرار آنان برابر مقررات کیفری مربوطه رسیدگی می‌شود. وضعیت خدمتی پرسنل سپاه به‌استثنا پرسنل وظیفه که مرتکب فرار از خدمت شده‌اند به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ در صورت صدور رای برایت با قرار منع پیگرد، ایام غیبت و فرار به انتساب تبدیل خواهد شد.
ب ـ در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت نباشد، ایام غیبت و فرار جز خدمت محسوب نمی‌گردد.
ج ـ در صورت محکومیت به مجازاتی که مستلزم اخراج از خدمت باشد از تاریخ قطعیت رای اخراج خواهند شد.
تبصره ـ هرگاه مدت فرار پرسنل بالغ بر 6 ماه گردد از زمان آغاز غیبت اخراج شده محسوب می‌گردند و پس ازآن برابرمقررات کیفری مربوطه محاکمه شده و فقط در صورت صدور رای برایت با قرار موقوفی تعقیب یامنع پیگرد حکم اخراج نیزکان لم یکن خواهد شد درصورتی که محاکمه غیابی انجام گردد پرسنل می‌توانند پس از حضور به حکم صادره اعتراض نموده‌و درصورت صدور رای برایت یا قرار موقوفی تعقیب یا منع پیگرد دررسیدگی مجدد، حکم اخراج آنان نیز کان‌لم‌یکن می‌گردد.
ماده 106 ـ بازداشت ـ وضع پرسنلی است که به موجب قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی تا صدور حکم قطعی درتوقیف به سر برده و یا برابر مقررات انضباطی در بازداشتگاه یا محل خدمتی تحت نظر باشند.
ماده 107 ـ منتظر خدمت ـ وضع پرسنلی است که برابر مقررات مربوطه به علت ارتکاب تخلفات انضباطی باحفظ پست‌سازمانی به طور موقت از کار برکنار شده باشند.
تبصره ـ مدت انتظار خدمت پرسنل جز ایام خدمت برای ترفیع منظورنشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد.
ماده 108 ـ بدون کار ـ وضع پرسنلی است که به یکی از علل زیر بدون حفظ پست سازمانی موقتا ازکار برکنار می‌گردند:
الف ـ برابراحکام صادره از دادگاه‌های صالح زندانی شوند.
ب ـ به علت عدم پرداخت محکوم به یا بدهی منجر به صدور اجراییه زندانی بشوند.
ج ـ به علت ارتکاب تخلفات انضباطی یا قرارهای صادره از مراجع ذیصلاح قضایی موقتا بدون کار شوند.
د ـ درصورتی که محکوم به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت درمحل معین بشوند.
تبصره 1 ـ چنانچه در محل اقامت پرسنل مشمول بند ( د ) یکی از مراکز سپاه وجود داشته باشد سپاه درصورت نیاز می‌تواند آنان را به جای بدون کاری درآن محل حاضر به خدمت نماید.
تبصره 2 ـ مدت بدون کاری پرسنل جز ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی محسوب می‌گردد.
تبصره 3 ـ محکومیت‌ها به میزانی که مشمول عفو، آزادی مشروط تعلیق اجرای مجازات تأخیراجرای حکم یا حبس یاخدمت قرار می‌گیرد باعث بدون کاری نخواهد شد.
ماده 109 ـ منتسب ـ وضعیت پرسنلی که دریکی ازحالت‌های زیر از رده خدمتی خود منفک گردیده و حسب مورد دراختیارپرسنلی نیرو یا سازمان مربوطه یا ستاد کل سپاه یا ستاد کل یا وزارت قرار می‌گیرند، مدت انتساب جز مدت خدمت برای ترفیع منظور می‌گردد:
الف ـ پرسنلی که به واسطه حذف یا انحلال محل سازمانی به طور موقت بدون شغل شوند تا سه ماه نیرو یا سازمان مربوطه موظف است ظرف این مدت وضعیت شغلی این قبیل پرسنل را روشن نماید.
ب ـ پرسنلی که به دست دشمنان خارجی اسیر گردیده یا توسط ضد انقلابیون یا اشرار یا سارقین و یا قاچاقچیان به گروگان گرفته شده باشند برای تمام مدت اسارت یا در گروگان بودن و حداکثر تا 6 ماه پس ازآزادی نیرو یاسازمان مربوطه موظف است ظرف مدت مذکور وضعیت این قبیل پرسنل را روشن نماید.
ج ـ پرسنل مفقودالاثر که درنبردبا دشمنان خارجی یا رویارویی با ضد انقلابیون یا اشرار یا سارقین مسلح و یا قاچاقچیان ناپدید شده و وضع آنان نامعلوم است تا تعیین وضعیت و پرسنلی که بنا به عللی غیر از موارد فوق ناپدید می‌شوندحداکثر به‌مدت 6 ماه
د ـ پرسنلی که به لحاظ بیماری بیش از 4 ماه بستری می‌گردند حداکثرتا یک سال و جانبازان موضوع بند( ح ) ماده 121 این‌قانون حداکثر تا دو سال
تبصره 1 ـ پرسنل مأمور و مأمور به خدمت بیش از 6 ماه و همچنین پرسنلی که در طول خدمت به دوره‌های آموزشی بیش‌از6 ماه اعزام می‌گردند درحکم منتسب خواهندبود.
تبصره 2 ـ احتساب مدت انتساب پرسنل موضوع بند ( ج ) این ماده برای ترفیع منوط به تعیین تکلیف آنان خواهد بود.

فصل پنجم ـ تکالیف انضباطی پرسنل ، تشویقات ، تنبیهات و چگونگی رسیدگی به شکایات ( ماده 110 تا 118

ماده 110 ـ پرسنل سپاه از نظر امور انضباطی تابع آیین نامه ای می‌باشند که تکالیف انضباطی پرسنل نوع و میزان تشویقات وتنبیهات انضباطی و حدود اختیارت فرماندهان و مسئولان در زمینه اعمال آنها را در حدود مقرر دراین قانون تعیین می‌نماید.
آیین نامه انضباطی فوق توسط ستاد کل سپاه تهیه وپس ازتصویب فرماندهی کل به مورد اجرا گذارده می‌شود.
ماده 111 ـ پرسنل به مقتضای ابراز لیاقت وشایستگی به شرح زیر تشویق می‌گردند:
الف ـ تشویق شفاهی
ب ـ تشویق کتبی
ج ـ تشویق دردستور قسمتی
د ـ تشویق دردستور نیرو یا سازمان
هـ ـ تشویق درفرمان همگانی سپاه
و ـ مرخصی تشویقی
ز ـ پاداش و جوایز.
ح ـ اعطای نشان
ط ـ رفع تنبیهات
ی ـ ارشدیت
ک ـ اعطای بورسیه آموزش تحصیلی
تبصره ـ دادن ارشدیت به پرسنلی که از خود رشادت شجاعت فداکاری ، تلاش ، ابتکار و خلاقیت فوق العاده ارزنده نشان‌می‌دهند تابع شرایط عمومی ترفیعات نبوده و با پیشنهاد فرماندهان یا مسئولان مربوطه و تصویب مقامات مصرحه و ماده 87این قانون خواهدبود.
ماده 112 ـ تنبیهاتی که به علت تخلف پرسنل اعمال می‌شود به شرح زیر است
الف ـ توبیخ شفاهی
ب ـ توبیخ کتبی
ج ـ توبیخ در دستور قسمتی
د ـ توبیخ در دستور نیرو یا سازمان
هـ ـ توبیخ در فرمان همگانی سپاه
و ـ اضافه خدمت حداکثر به مدت یک ماه برای پرسنل وظیفه
ز ـ خدمت شبانه روزی درقسمت حداکثر به مدت 30 روز.
ح ـ بازداشت غیرقابل تمدیددر بازداشتگاه حداکثر تا 30 روز.
ط ـ کسر حقوق به میزان یک پنجم و حداکثربه مدت 4 ماه
ی ـ انتظار خدمت حداکثر به مدت 6 ماه
ک ـ بدون کاری حداکثربه مدت 3 ماه
ل ـ محرومیت از ترفیع به مدت محدودو حداکثر تا 2 سال درزمان صلح و 4 سال درزمان جنگ
م ـ تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود یا دایم
ن ـ معافیت از خدمت
س ـ بازخریدی
ع ـ اخراج از خدمت
تبصره 1 ـ درصورتی که تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدوداعمال شده پس ازانقضای مدت مزبور پرسنل موردتنبیه بادرجه یا رتبه قبل از تنبیه با همان سابقه به خدمت ادامه داده و ترفیعات بعدی آنان براساس درجه یا رتبه مزبور خواهد بودولی درصورتی که تنزیل درجه یا رتبه به طور دایم اعمال شود پرسنل مورد تنبیه پس از طی حداقل مدت توقف دردرجه یارتبه تنبیهی با احتساب مدت خدمت دردرجه یا رتبه قبل از تنزیل به درجه یا رتبه بالاتر نایل شده و ترفیعات بعدی آنان طبق‌مقررات این قانون خواهد بود.
تبصره 2 ـ تنبیهات محرومیت از ترفیع وتنزیل درجه یا رتبه پرسنل منوط به تصویب مقامات مندرج درماده 87 این قانون می‌باشد.
ماده 113 ـ سپاه پرسنلی را که فاقد صلاحیت‌های پاسداری مندرج در ماده 16 این قانون شوند، بر طبق آیین نامه‌ای که توسط ستاد کل سپاه با هماهنگی نمایندگی ولی فقیه در سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد، اخراج یا معاف از خدمت یاباز خرید می‌نماید.
ماده 114 ـ رسیدگی به تخلفات پرسنلی که فرمانده نیرو یا رییس سازمان مربوطه برای آنها پیشنهاد معافیت از خدمت یا اخراج از خدمت می‌دهد و همچنین رسیدگی به شکایات پرسنل از رده‌های بالاتر در امور خدمتی درهیات های بدوی مرکب‌از اعضای زیربه عمل می‌آید:
الف ـ فرمانده یا جانشین نیرو یا سازمان مربوطه به عنوان رییس هیات
ب ـ مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه یا جانشین وی در نیرو یا سازمان مربوطه
ج ـ معاون نیروی انسانی نیرو یا سازمان به عنوان دبیر هیات
د ـ مسئول بازرسی یا جانشین وی در نیرو یاسازمان مربوطه
هـ ـ مسئول حفاظت اطلاعات یا جانشین وی درنیرو یا سازمان مربوطه
و ـ مدیریت قضایی یا جانشین وی درنیرو یاسازمان مربوطه
ز ـ نماینده سازمان قضایی نیروهای مسلح
تبصره 1 ـ چنانچه پرسنل متخلف یا شاکی جمعی وزارت ستادکل سپاه یا ستادکل باشند، مقامات همطراز وزارت ، ستاد کل سپاه یا ستادکل هیأت را تشکیل خواهند داد و پیشنهاد تنبیهات فوق الذکر نیز به وسیله وزیر یا روسای ستاد کل و ستادکل سپاه به هیأت ارایه خواهدشد.
تبصره 2 ـ جلسات هیأت با حضور دوسوم اعضا رسمیت یافته و تصمیمات آنان با اکثریت آرا حاضرین معتبر بوده و آرا آنان در خصوص معافیت از خدمت و اخراج از خدمت پرسنل نظامی تا درجه ستوان سومی و کارمندان تا رتبه 15 قطعی و لازم الاجرا است
تبصره 3 ـ هیأت‌های رسیدگی می‌توانند از اشخاص که ضروری تشخیص می‌دهند به منظور اظهار نظر دعوت نمایند، لیکن حق رای منحصر به اعضا هیأت است
تبصره 4 ـ دعوت از شخص متخلف جهت استماع دفاعیات وی در جلسات رسیدگی الزامی است لکن در صورتی که دوباره‌بدون عذرموجه در جلسات هیأت حضور نیابد این حق از وی سلب می‌گردد.
تبصره 5 ـ حداقل یک هفته قبل ازتشکیل جلسه رسیدگی موضوع تخلف و دلایل مربوطه به تمامی اعضا هیأت و همچنین‌شخص متخلف کتبا اعلام می‌گردد.
تبصره 6 ـ دبیر هیأت موظف است نتیجه رسیدگی را حداکثر ظرف 10 روز به مراجع ذیربط و متخلف اعلام و همچنین‌مهلت و نحوه اعتراض وی به رای هیأت را در مواردی که اعتراض پذیرفته است به وی ابلاغ نماید.
تبصره 7 ـ پرسنل معترض به تصمیمات هیأت مذکور می‌بایست ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ اعتراض کتبی خود را به‌دبیر خانه هیأت عالی امور انضباطی سپاه تحویل و ی ابا پست سفارشی ارسال نمایند.
ماده 115 ـ رسیدگی به تخلفات پرسنل نظامی از درجه ستوان دومی و کارمندان از رتبه 16 و به بالا که فرمانده نیرو، روسای سازمان ها ، ستادکل ستادکل سپاه و وزیر برای آنها پیشنهاد معافیت از خدمت یا اخراج می‌دهند و همچنین رسیدگی به‌شکایات پرسنل از فرماندهان و روسای ستاد نیروها و جانشینان آنان و معاونت‌های ستادکل سپاه و نیز تخلفات آنها بررسی آرا مورد اعتراض واقع شده هیأت‌های بدوی در هیأت عالی انضباطی در ستاد کل سپاه مرکب از اعضا زیر به عمل می‌آید:
الف ـ فرمانده کل سپاه یا جانشین وی به عنوان رییس هیات
ب ـ نماینده ولی فقیه درسپاه یا جانشین وی
ج ـ معاون نیروی انسانی ستادکل سپاه به عنوان دبیر هیات
د ـ معاون بازرسی ستادکل سپاه
هـ ـ مسئول حفاظت اطلاعات سپاه
و ـ مدیریت قضایی ستادکل سپاه
ز ـ رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح
تبصره ـ وزیر و رییس ستادکل یا معاونان آنان روسای سازمان‌های عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات مربوط حسب‌مورد درهیأت عالی امور انضباطی با حق رای شرکت می‌نمایند.
ماده 116 ـ اعمال تنبیهات مذکور در این فصل به وسیله فرماندهی کل منوط به رعایت مقررات این فصل نمی‌باشد.
ماده 117 ـ پرسنل وظیفه در دوران احتیاط و ذخیره که دراحضار و فراخوانی‌ها و شرکت در دوره‌های آموزشی و بازآموزی مطروحه در این قانون خودداری می‌نماید مشمول مقررات مذکور در ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی می‌باشد و درطول خدمت بر حسب نوع همکاری تابع مقررات انضباطی نیروی به کار گیرنده می‌باشد.
تبصره ـ افراد بسیجی درطول آموزش ها و خدمت مذکور دراین قانون تابع مقررات انضباطی سپاه می‌باشند.
ماده 118 ـ بر اساس اصل 172 قانون اساسی جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی پرسنل سپاه درمحاکم نظامی‌رسیدگی می‌گردد ولی جرایم عمومی آنهادر محاکم عمومی رسیدگی می‌شود.
تبصره ـ به منظور تسریع دررسیدگی به جرایم نظامی و تخلفات مشمول مقررات کیفری در زمان جنگ قوه قضاییه مکلف است نسبت به تشکیل دادگاه‌های نظامی در مناطق عملیاتی مورد نیاز بنا به تشخیص فرماندهی کل اقدام نماید.

فصل ششم ـ پایان خدمت ( ماده 119 تا 142 )

ماده 119 ـ خدمت پرسنل سپاه به یکی از صور زیرپایان می‌یابد:
الف ـ شهادت
ب ـ جانبازشدن
ج ـ معلولیت
د ـ بازنشستگی
هـ ـ بازخریدی
و ـ انتقال
ز ـ فوت
ح ـ استعفا.
ط ـ معافیت از خدمت
ی ـ اخراج
تبصره ـ خاتمه عضویت بسیجیان عادی و فعال تابع در دستورالعملی است که توسط ستادکل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 120 ـ پرسنل درموارد زیر شهید و یا درحکم شهید محسوب می‌شوند:
الف ـ کشته شدن یا فوت درمیدان نبرد به سبب ماموریت
ب ـ کشته شدن یا فوت در هرگونه ماموریت رزمی یا جنگی یا ویژه و در طول رفت و برگشت به سبب ماموریت
ج ـ کشته شدن یا فوت دراسارت دشمن یا گروگان ضد انقلاب یا اشرار یا سارقین و یا قاچاقچیان
د ـ کشته شدن درهرگونه حملات زمینی ، هوایی ، دریایی دشمن
هـ ـ کشته شدن یا فوت در رفت و برگشت ازمنطقه عملیاتی تا محل مرخصی
و ـ کشته شدن توسط اشرار،سارقین مسلح و قاچاقچیان به سبب ماموریت
ز ـ کشته شدن توسط ضد انقلاب و یا به سبب عملیات خرابکاری عوامل دشمن
ح ـ کشته شدن درهرگونه آموزش‌های رزمی و عملیات مانوری
ط ـ کشته شدن حین آزمایش و تحقیقات و تولید درزمینه اسلحه و مهمات و وسایل جنگی و خنثی سازی یا پاکسازی موادمنفجره و محترقه و شیمیایی به سبب ماموریت
ی ـ کشته شدن به سبب خدمت از طریق سوقصد اعم از اینکه درایام خدمت ویا غیر خدمت باشد.
ک ـ فوت براثر جراحات صدمات و بیماری‌های حاصله از موارد مندرج در بندهای بالا، مشروط بر اینکه جراحات یاصدمات مذکور علت فوت باشد.
تبصره ـ منظور از ماموریت‌های مندرج دراین ماده کلیه وظایفی است که تحت همین عنوان به پرسنل اعم از انفرادی یا دسته‌جمعی از طرف رده مربوطه واگذار می‌شود.
ماده 121 ـ پرسنلی که یک یاچند عضو خود و یا بخشی از آن رابرای همیشه از دست دهند یا بیش ازیک سال به منظور درمان بستری گردند، یا به علت فقدان سلامتی ، تمام یا بخشی از توان خودرا از دست بدهند و تایک سال کارایی خود را به دست نیاورند ، چنانچه به سبب یکی از موارد مذکور در ماده 120 این قانون چنین وضعیتی برای آنان به وجود آمده باشد جانباز ودر سایر موارد معلول نامیده شده و از نظر وضعیت خدمتی مشمول یکی از بندهای زیرخواهند شد:
الف ـ پرسنلی که خسارت وارده برعضو یا اعضا آنان و یامیزان کارایی از دست رفته ایشان جزیی بوده و امکان ادامه خدمت‌بدون مشقت برای آنان وجود داشته باشد به خدمت ادامه خواهند داد.
ب ـ پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضای آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان درحدی باشد که ادامه خدمت برای آنان توام با مشقت باشد، لکن شخصا مایل به ادامه خدمت باشند به خدمت ادامه می‌دهند و درصورت عدم تمایل تایک سال منتسب و پس از آن بازنشسته می‌شوند.
ج ـ پرسنلی که خسارت وارده بر عضو یا اعضا آنان و یا میزان کارایی از دست رفته ایشان درحدی باشد که امکان ادامه خدمت‌را از آنان سلب نماید و پرسنلی که بیش از دو سال بستری باشند و نتوانند ادامه خدمت دهند بازنشسته می‌شوند.
تبصره 1 ـ تشخیص تطبیق وضعیت پرسنل با مفاد این ماده و بندهای آن از نظر پزشکی بر عهده کمیسیون عالی پزشکی سپاه‌خواهد بود.
تبصره 2 ـ پرسنلی که براساس این ماده بازنشسته می‌گردند چنانچه حداکثر تا پنج سال پس از بازنشستگی سلامت خود را به‌نحوی بازیابند که به تشخیص کمیسیون عالی پزشکی امکان ارجاع شغل به آنان وجود داشته باشد در صورتی که واجدصلاحیت اعاده به خدمت باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور درماده 87 این قانون با درجه یا رتبه قبل‌ازبازنشستگی به خدمت اعاده می‌گردند.
ماده 122 ـ جانبازان به تناسب آسیب وارده به ازای هر درصد جانبازی بالاتر از ده درصد از یک ماه ارشدیت و حداکثر تا یک درجه برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ تعیین درصد جانبازی بر عهده کمیسیون عالی پزشکی سپاه و بر طبق آیین نامه ای خواهد بود که باتوجه به آیین نامه‌مشابه دربنیاد جانبازان توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 123 ـ پرسنل کادرثابت سپاه با داشتن سی سال خدمت یا شصت سا ل سن بازنشسته می‌شوند.
تبصره 1 ـ پرسنلی که 15 سال خدمت در سپاه داشته باشند می‌توانند شخصا تقاضای بازنشستگی نمایند، قبول یا درتقاضای آنان موکول به نظر نیرو یاسازمان مربوطه می‌باشد و صرف تقاضای بازنشستگی رافع مسوولیت های محوله آنان‌نمی‌گردد.
تبصره 2 ـ درصورتی که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل درجه یا رتبه بازنشسته شوند با درجه یا رتبه تنبیهی بازنشسته خواهند شد.
تبصره 3 ـ تصویب بازنشستگی با رعایت مقررات این قانون به عهده مقامات مندرج درماده 87 این قانون خواهد بود.
ماده 124 ـ درمواقع ضرورت ودرصورت تمایل پرسنل بازنشستگی پرسنل کادر ثابت نظامی تا درجه سرتیپ دومی و کلیه کارمندان حداکثر تا سه سال بنا به پیشنهاد فرمانده نیرو یا سازمان و تصویب هیأت مذکور درماده 115 این قانون و پرسنل کادر ثابت نظامی با درجه سرتیپی و بالاتر حسب مورد باپیشنهاد رییس ستادکل ، فرمانده کل سپاه ، وزیر و تصویب فرماندهی کل به تعویق خواهد افتاد.
تبصره ـ هیأت مذکور درماده 115 این قانون می‌تواند فقط یکبار دیگر حداکثر سه سال با تعویق بازنشستگی پرسنل یاد شده‌موافقت نماید.
ماده 125 ـ پرسنلی که درمشاغل سخت و زیان آور خدمت می‌کنند با داشتن حداقل 20 سال خدمت به تناسب خدمت طبق آیین نامه ای که به وسیله ستاد کل سپاه و با هماهنگی وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید بازنشسته می‌شوند.
تبصره ـ پرسنل زن باداشتن حداقل 20 سال خدمت می‌توانند بازنشسته شوند.
ماده 126 ـ سپاه می‌تواند درموارد ضرورت و درصورت نیاز پرسنل بازنشسته کادر ثابت نظامی تا درجه سرتیپ دومی و کلیه کارمندان را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند با تمایل شخصی و با تصویب هیأت مذکور درماده 115 این قانون به‌مدت حداکثر سه سال و از درجه سرتیپی و بالاتر حسب مورد با پیشنهاد رییس ستادکل ، فرماندهی کل سپاه ،وزیر و تصویب فرماندهی کل بادرجه قبل از بازنشستگی به خدمت اعاده نماید.
تبصره 1 ـ هیأت فوق می‌تواند مدت یادشده رابرای یکبار دیگر به مدت حداکثر سه سال تمدید نماید.
تبصره 2 ـ تقاضای بازنشستگی مجدد قبل از انقضای مدت فوق ممنوع است لیکن سپاه می‌تواند قبل از انقضای مدت‌مزبور آنان را مجددا بازنشسته نماید.
ماده 127 ـ سپاه می‌تواند از پرسنل بازنشسته مشمول این قانون و سایر بازنشستگان دولت با حفظ وضعیت حقوق بازنشستگی به صورت خرید خدمت استفاده نماید.
تبصره ـ آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت با هماهنگی ستاد کل سپاه و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه وبه تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
ماده 129 ـ پرسنل بازنشسته حق استفاده از لباس مخصوص نظامی را نداشته مگر در موارد خاص که استفاده ازلباس نظامی توسط فرماندهی کل سپاه مشخص می‌گردد.
ماده 129 ـ پرسنل سپاه پس از انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزشی بعد از اتمام آن دوره درصورتی که حداقل پنج سال بیش از مجموع سنواتی که به هزینه سپاه تحصیل کرده‌اند سابقه خدمت داشته باشند، می‌توانندتقاضای بازخرید شدن نمایند. تصویب این تقاضا با نظر نیرو ویا سازمان ذیربط منوط به تصویب مقامات مندرج در ماده 87این قانون خواهد بود.
ماده 130 ـ سپاه می‌تواند درصورت نیاز پرسنل بازخرید شده‌ای راکه صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و از مدت‌برکناری آنان بیش از پنج سال نگذشته باشد به تقاضای شخصی و حسب مورد با تصویب مقامات مندرج درماده 87 این‌قانون فقط برای یکبار با درجه یارتبه وسابقه خدمت قبلی به خدمت اعاده نمایند. این قبیل پرسنل باید وجوهی را که بابت بازخریدی سوابق خدمت دریافت داشته‌اند مسترد دارند.
ماده 131 ـ درصورت درخواست بالاترین مقام یکی از وزارتخانه ها، موسسات دولتی یا وابسته به دولت یا نهادهای انقلاب اسلامی پرسنل با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور درماده 87 این قانون منتقل می‌گردند.
تبصره 1 ـ درزمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال بروز جنگ وجود دارد، انتقال پرسنل با تصویب فرماندهی‌کل امکان پذیر است ودرشرایط مزبور و در صورت تصویب فرماندهی کل ، وازتخانه ها یا سازمان‌های مربوطه موظفند پرسنل منتقل شده را به سپاه مأمور نمایند که در این صورت فرد با آخرین درجه یا رتبه‌ای که انتقال پیدا کرده است خدمت خواهدنمود.
تبصره 2 ـ پرسنلی که از سپاه منتقل شده‌اند و متقاضی اعاده به خدمت در سپاه هستند درصورت داشتن کارایی و صلاحیت‌لازم با تصویب مقامات مندرج در ماده 87 این قانون به خدمت اعاده می‌گردند. نحوه احتساب سنوات خدمتی و ترفیعاتی این‌قبیل افراد مطابق آیین نامه‌ای است که به تصویب فرماندهی کل می‌رسد.
ماده 132 ـ پرسنلی که به یکی از بیماریهایی که قانون شرایط ویژه ای برای مستخدمین مبتلابه آنها پیش‌بینی نموده است ازقبیل سل و سرطان مبتلا شوند از تسهیلات آن قوانین برخوردار خواهند شد.
ماده 133 ـ موارد فوت درحین انجام وظیفه یا به سبب آن غیر از موارد مذکور درماده 120 این قانون به شرح زیر است
الف ـ فوت درمحل خدمت و همچنین درحال رفت و برگشت یا خارج از محل خدمت در ارتباط با ماموریت
ب ـ فوت در طول ماموریت از لحظه ابلاغ تا خاتمه ماموریت درارتباط باماموریت
ج ـ چنانچه پرسنل درساعات خدمت یا به سبب امور خدمتی یا درطول ماموریت بیمار شده و یا دراثر حوادث و سوانح‌مصدوم و مجروح گردیده و بعدا فوت شوند.
د ـ فوت دراثر بیماری‌های ناشی ازموقعیت یا شرایط خاص خدمتی
هـ ـ فوت دررفت و برگشت از مرخصی
تبصره ـ فوت درغیر از موارد مذکور در این ماده و ماده 120 این قانون فوت عادی محسوب می‌گردد.
ماده 134 ـ برای تشخیص شهید، جانباز، فوت درحین انجام وظیفه یا به سبب آن فوت عادی و همچنین تشخیص مواردمختلف معلولیت حسب مورد درستادکل سپاه وزارت نیروها و سازمان‌های مربوطه کمیسیون‌هایی مرکب از اعضازیرتشکیل می‌گردد،
الف ـ نماینده ولی فقیه یانماینده وی
ب ـ معاون نیروی انسانی یا جانشین وی
ج ـ مسئول حفاظت اطلاعات یا جانشین وی
د ـ نماینده فرمانده یگان یا سازمان مربوطه
هـ ـ مسئول بازرسی یا جانشین وی
و ـ مدیریت قضایی یا جانشین وی
ز ـ مدیریت امور ایثارگران یا جانشین وی
ح ـ یک نفر پزشک (مسئول بهداری مربوط یا جانشین وی
ماده‌135 ـ چنانچه نظریه کمیسیون مندرج در ماده 134 این قانون ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض جانباز یامعلول یا یکی از وراث شهدا یا متوفی قرار گیرد صدور رای نهایی بر عهده کمیسیون تجدید نظر که از مقامات زیر تشکیل می‌گردد، می‌باشد:
الف ـ معاون نیروی انسانی ستاد کل سپاه یا جانشین وی
ب ـ نماینده‌ولی فقیه در سپاه یانماینده وی
ج ـ مسئول حفاظت اطلاعات سپاه یا جانشین وی
د ـ مسئول بهداری ستاد کل سپاه یا جانشین وی
هـ ـ مدیریت قضایی ستاد کل سپاه یا جانشین وی
و ـ رییس سازمان بازنشستگی سپاه یاجانشین وی
ز ـ معاون نیروی انسانی نیرو یا سازمان مربوط یا جانشین وی
ح ـ مدیریت امور ایثارگران ستاد کل سپاه
تبصره ـ در مواردی که پرونده مربوط به پرسنل جمعی ستاد کل یا وزارت باشد حسب مورد نماینده مربوط در کمیسیون با حق رای حاضر می‌شود.
ماده 136 ـ استعفا پرسنل در صورت تقاضای شخصی وطی دو برابرمدت تحصیل و حداقل مدت خدمت که در قرارداداستخدامی تعیین می‌گردد و از 5 سال کمتر نمی‌باشد با تصویب مقامات مذکور در ماده 87 این قانون انجام می‌پذیرد.
تبصره‌1 ـ در موارد استثنایی و عسر و حرج پرسنل قبل از مدت یاد شده در این ماده استعفای پرسنل با تقاضای شخصی آنان‌با پیشنهاد فرمانده نیرو یا سازمان مربوط و تصویب هیأت موضوع ماده 115 این قانون صورت می‌گیرد و درصورت تصویب استعفا افراد مستعفی به شرح زیر موظفند هزینه‌های آموزشی را پرداخت نمایند:
الف ـ محصلین دوره‌های آموزشی بدو خدمت در سپاه ستاد کل و وزارت و سازمان وابسته به آنها. یا به هزینه آنها به میزان‌دو برابر کل هزینه‌های مدت تحصیل
ب ـ پرسنلی که علاوه بر سنوات آموزشی مدتی خدمت نموده‌اند به میزان یک دوم مدت مزبور از پرداخت هزینه سنوات‌آموزشی معاف می‌باشد.
تبصره 2 ـ در محاسبه مبلغی که برای تحصیل پرسنل صرف شده است کمک هزینه تحصیلی ، حقوق مزایای پرداختی به آنان‌در مدت تحصیل هزینه‌های جاری تحصیل در مراکز آموزشی ، وجوهی که بابت شهریه به موسسه های آموزشی پرداخت‌شده است فوق العاده مأموریت آموزشی در داخل یا خارج از کشور و هزینه نوشت افزار و تهیه مدارک تحصیلی خوراک و پوشاک منظور می‌گردد.
ماده 137 ـ تصویب استعفا در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود دارد در اختیار فرماندهی‌کل می‌باشد.
ماده 138 ـ پرسنل مستعفی درصورت نیاز سپاه با تقاضای شخصی و داشتن صلاحیت اعاده به خدمت و درصورتی که مدت انفصال آنان بیش از 5 سال نباشد با تصویب مقامات مذکور در ماده 87 این قانون براساس در جه یا رتبه و سابقه خدمت قبل‌از استعفا و وضعیت فعلی آنها در چارچوب این قانون فقط برای یک بار به خدمت اعاده می‌شوند. این قبیل پرسنل باید وجوهی را که در زمان استعفا دریافت داشته‌اند مسترد نمایند متقابلا وجوهی را که پرداخت نموده‌اند به آنان بازگردانده‌می‌شود.
ماده‌139 ـ پرسنلی که پس ازطی 2 برابر حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه صلاحیت نیل به درجه یا رتبه بالاتر را نداشته‌باشند و همچنین پرسنلی که فاقد توانایی لازم برای انجام وظایف متناسب با درجه یا رتبه وتخصص مربوطه باشند، و نیزپرسنلی که ادامه خدمت آنها به مصلحت سپاه نبوده و در حد اخراج نیز نباشند حسب مورد به تشخیص هیأت‌های موضوع مواد 114 و 115 این قانون از خدمت معاف می‌گردند و چنانچه حداقل 20 سال سابقه خدمت داشته باشد بازنشسته می‌شوند و در غیراین صورت براساس مقررات این قانون بازخرید می‌گردند.
ماده‌140 ـ سپاه می‌تواند در موارد حذف و یا تعدیل سازمان پرسنل مربوط را مشروط براینکه در سازمان‌های دیگر سپاه‌شغل مناسبی برای آنان وجود نداشته باشد با داشتن حداقل 15 سال سابقه خدمت بازنشسته و یا درصورت تمایل بازخرید وکمتر از 15 سال را بازخرید نماید.
به مدت خدمت مشمولین این ماده فقط از نظر احتساب وجوه بازخریدی و حقوق بازنشستگی 5 سال اضافه می‌گردد، لیکن‌در هر صورت سنوات موثر در حقوق بازنشستگی آنها از 30 سال بیشتر نخواهد بود.
تبصره 1 ـ دولت موظف است کسور مربوط به سنوات اضافه شده را در بودجه سالیانه سپاه منظور نماید.
تبصره 2 ـ حذف یا تعدیل سازمان منوط به تصویب فرماندهی کل می‌باشد.
ماده 141 ـ تصویب بازنشستگی و بازخریدی موضوع مواد 139 و 140 این قانون به عهده مقامات مذکور در ماده 87 این‌قانون خواهد بود.
ماده 142 ـ پرسنل در موارد زیر با حکم دادگاه صالح و یا رای کمیسیون امور انضباطی موضوع ماده 115 این قانون اخراج‌می‌گردند:
الف ـ از دست دادن صلاحیت پاسداری برای ادامه خدمت
ب ـ ارتکاب تخلفات انضباطی که موجب اخراج از خدمت می‌شود.
ج ـ ارتکاب جرایمی که علاوه بر مجازات موجب اخراج فرد از سپاه می‌شود.

فصل هفتم ـ دریافتی ماهانه پرسنل

بخش اول ـ حقوق ( ماده 143 تا 148 )

ماده 143 ـ وجوه دریافتی ماهانه پرسنل کادر ثابت و پیمانی عبارت است از مجموع حقوق و مزایای مستمر به علاوه مزایای‌شغل منهای کسورات
بخش اول ـ حقوق
ماده 144 ـ حقوق ماهانه پرسنل از مجموع سه عامل زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ حداقل حقوق ـ مبلغ معینی است که به عنوان کمترین میزان حقوق دریافتی در سطح پرسنل مشمول این قانون پرداخت‌می‌گردد و میزان آن برابر است با حاصل ضرب ریالی در عدد ثابت (300)
ب ـ حقوق پایه ـ مبلغ ثابتی است که به طور یکسان در ازای هر پایه که پس از هر یک سال خدمت به پرسنل تعلق می‌گیرد به‌حقوق آنان افزوده می‌گردد و میزان آن برابر است با حاصل ضرب ضریب ریالی در عدد ثابت (12)
ج ـ حق کارایی ـ مبلغی است برابر با حاصل ضرب ضریب ریالی در رتبه حقوقی به توان دو در واحد حق کارایی که برابر با دوباشد.
ماده 1 ـ رتبه حقوقی برابر است با عدد حقوقی درجه یا رتبه پرسنل به اضافه عدد حقوقی تحصیلات یا آموزش مذکور در این‌ماده
تبصره 2 ـ رتبه حقوقی درجات و رتبه‌هابه شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ درجه سربازی یارتبه 1 برابر است با 1
ب ـ درجه سربازی دومی یا رتبه 2 برابر است با 2
ج ـ درجه سرباز یکمی یا رتبه 3 برابر است با 3
د ـ درجه رزم یاری یا رتبه 4 برابر است با 4
هـ ـ درجه رزم‌آور سومی یا رتبه 5 برابر است با 5
و ـ درجه رزم‌آور دومی یا رتبه 6 برابر است با 6
ز ـ درجه رزم‌آور یکمی یا رتبه 7 برابر است با 7
ح ـ درجه رزم‌دار دومی با رتبه 8 برابر است با 8
ط ـ درجه رزم‌دار یکمی یا رتبه 9 برابر است با 9
ی ـ درجه ستوان سومی یا رتبه 10 برابر است با 10
ک ـ درجه ستوان دومی یا رتبه 11 برابر است با 11
ل ـ درجه ستوان یکمی یا رتبه 12 برابر است با 12
م ـ درجه سروانی یا رتبه 13 برابر است‌با 13
ن ـ درجه سرگردی یا رتبه 14 برابر است با 14
س ـ درجه سرهنگ دومی یا رتبه 15 برابر است با 15
ع ـ در جه سرهنگی یا رتبه 16 برابر است با 16
ف ـ درجه سرتیپ دومی یا رتبه 17 برابر است با 17
ص ـ درجه سرتیپی برابر است با 19 ورتبه 18 برابراست با 18
ق ـ درجه سرلشگری برابر است با 21 ورتبه 19 برابراست با 19
ر ـ درجه سپهبدی برابر است با 23 ورتبه 20 برابر است با 20
ش ـ درجه ارتشبدی برابر است با 25
تبصره 3 ـ عدد حقوق تحصیلات یا آموزش به شرح زیر است
الف ـ عدد حقوقی تحصیلات پرسنل با تحصیلات دیپلم و پایین‌تر برابر است با صفر.
ب ـ عدد حقوقی تحصیلات پرسنل فارغ التحصیل دوره اول دانشکده علوم پایه نظامی یا دارندگان مدرک فوقدیپلم و معادل‌آن برابر است با یک
ج ـ عدد حقوقی تحصیلات پرسنل فارغ‌التحصیل دوره دوم دانشکده علوم پایه نظامی یا دارندگان مدرک لیسانس یا معادل آن‌برابر است با دو.
د ـ عدد حقوقی تحصیلات دارندگان مدرک فوق لیسانس و همچنین دکترای رشته‌های درمانی به جز پزشکی عمومی برابراست با سه
هـ ـ عدد حقوقی تحصیلات دارندگان مدرک دکترای پزشکی عمومی و دکترای سایر رشته‌های علوم برابر است با سه ونیم
و ـ به عدد حقوقی تحصیلات دارندگان مدرک تحصیلی دکترا در کلیه رشته‌ها که دوره‌های تخصصی یا فوق تخصصی موردنیاز و قابل قبول سپاه را طی نموده باشند حسب مورد 2 و 3 عدد اضافه می‌شود.
تبصره 4 ـ در کلیه مواردی که نظام پرداخت یا اعداد حقوقی مشمولین قانون استخدام کشوری تغییر یابد با توجه به ضوابط‌این ماده عوامل حقوقی مندرج در این ماده نیز به همان نسبت و به‌طور همزمان تغییر خواهند نمود.
کلیه مقررات تغییردهنده حقوق مشمولین قانون استخدام کشوری باید حاوی تغییر عوامل مندرج در این ماده نیز می‌باشد.
تبصره 5 ـ باتوجه به سختی و کیفیت خاص خدمت در سپاه و به منظور حفظ قدرت جذب نیروی انسانی سپاه در صورت‌افزایش حداقل حقوق مشمولین قانون استخدام کشوری به عدد ثابت حداقل حقوق مذکور در بند (الف این ماده به میزان‌120% همان افزایش افزوده می‌شود.
تبصره 6 ـ ضریب ریالی دراین قانون همواره معادل ضریب ریالی حقوق مشمولین قانون استخدام کشوری می‌با شد.
ماده 145 ـ چنانچه فارغ‌التحصیلان دوره اول و دوم دانشکده علوم پایه نظامی و پرسنل موضوع بندهای (الف و (ب ماده‌79 این قانون پس از طی حداقل مدت توقف در درجات سرهنگی و سرتیپ دومی حداکثر 28 سال سابقه خدمت داشته وشایستگی و کارایی لازم جهت نیل به درجه بالاتر را نیز داشته باشند ولی امکان اعطا درجه به آنان وجود نداشته باشد درازا هر چهار سال یک واحد به رتبه حقوقی درجه آنان افزوده می‌شود.
درصورتی که باقی مانده خدمت پرسنل کمتر از مدت توقف در درجات نهایی و حداقل دو سال باشد عدد یک دوم به رتبه‌حقوقی درجه ایشان افزوده می‌شود.
ماده 146 ـ پرسنل مذکور در بند (ج ماده 79 این قانون پس از چهار سال توقف در درجه سرتیپ دومی و درصورت‌شایستگی و کارایی لازم جهت نیل به درجه بالاتر، چنانچه امکان اعطا درجه به آنان وجود نداشته باشد به ازا هر چهار سال‌یک واحد به رتبه حقوقی درجه آنان اضافه می‌شود.
ماده 147 ـ به محصلینی که از نیل به درجه یا رتبه در بدو استخدام دوره‌های آموزشی را طی می‌نمایند ماهانه به مبلغی به‌میزان یک دوم حقوق حاصله از عوامل مذکور در ماده 144 این قانون براساس درجه یا رتبه‌ای که بعد از آموزش به آن نایل‌می‌گردند و سنوات آموزشی قابل قبول آنان تعیین و پرداخت می‌گردد.
ماده 148 ـ حقوق پرسنل وظیفه در دوران خدمت ضرورت برابر است با حاصل ضرب ضریب ریالی مذکور در تبصره 6 ماده‌144 این قانون در اعداد حقوقی درجه مربوط به شرح زیر:
الف ـ درجه سرباز 15
ب ـ درجه سرباز دوم 17
ج ـ درجه سرباز یکم 20
د ـ درجه رزم‌یار 25
هـ ـ درجه‌رزم‌آور سوم 40
و ـ درجه رزم‌آور دوم 150
ز ـ درجه رزم‌آور یکم 160
ح ـ درجه رزم‌دار دوم 170
ط ـ درجه رزم‌دار یکم 180
ی ـ درجه ستوان سوم 200
ک ـ درجه ستوان دوم 250
ل ـ درجه ستوان یکم 340
م ـ درجه ستوان یکم پزشک 400
تبصره 1 ـ پرسنل وظیفه براساس نیاز سازمان یا نیرو و وجود محل سازمانی پس از طی دوره آموزش حسب مورد با رعایت‌مفاد دیگر مواد این قانون به درجات مصرحه جدول بالا به شرح زیر نایل می‌گردند:
الف ـ پرسنل وظیفه فاقد مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان به یکی از درجات ردیف‌های الف لغایت ه
ب ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان به درجات ردیف‌های (و) یا (ز) یا (ح
ج ـ دارندگان مدرک تحصیلی فوقدیپلم به درجات ردیف‌های (ط یا(ی
د ـ دارندگان مدرک تحصیلی لیسانس به درجه ردیف (ک
و ـ دارندگان مدرک تحصیلی فوقلیسانس و دکترای غیرپزشکی به درجه ردیف (ل و پزشکان به درجه ردیف (م
تبصره‌2 ـ پرسنل وظیفه چنانچه صلاحیت‌های لازم جهت نیل به درجات مصرحه بالا را فاقد باشند و یا به علت عدم نیاز به‌درجات مناسب پایین‌تر تا درجه سربازی نایل خواهند شد.
تبصره 3 ـ حقوق پرسنل وظیفه در طول دوره آموزش قبل از نیل به درجه با اعداد حقوقی زیر محاسبه می‌گردد:
الف ـ پرسنل وظیفه ردیف‌های الف ب ج د : عدد حقوقی : 15
ب ـ پرسنل وظیفه ردیف‌های ه و،ز،ح ط : عدد حقوقی : 20
ج ـ پرسنل وظیفه ردیف‌های ی ک : عدد حقوقی : 25
د ـ پرسنل وظیفه ردیف‌های ل م : عدد حقوقی : 40
تبصره 4 ـ میزان حقوق وظیفه پرسنل مذکور و مستمری بگیران آنان بر اساس آخرین مدرک تحصیلی در مقاطع فوق و موادمربوط در فصل هشتم این قانون محاسبه می‌گردد.

بخش دوم ـ مزایای مستمر ( ماده 149 )

ماده 149 ـ مزایای مستمر پرسنل مبالغی است که به تناسب تعداد عایله تحت تکفل آنان به عنوان کمک هزینه مسکن و کمک‌هزینه عایله‌مندی به شرح زیر پرداخت می‌گردد:
الف ـ میزان کمک هزینه مسکن پرسنل شاغل که از خانه‌های سازمانی استفاده نمی‌نمایند با توجه به تعداد عایله تحت تکفل‌آنان معادل حاصل ضرب یک سیصدم حداقل حقوق مندرج در ماده 144 این قانون ضریب منطقه‌ای و متراژ زیربنای مسکن‌متناسب با تعداد عایله به شرح زیر و تعیین و محاسبه می‌گردد:
1 ـ مجرد / 50 مترمربع
2 ـ یک نفر / 70 متر مربع
3 ـ دو نفر / 90 متر مربع
4 ـ سه نفر / 100 متر مربع
5 ـ چهار نفر / 130 متر مربع
6 ـ پنج نفر و بیشتر / 150 متر مربع
ب ـ کمک هزینه عایله‌مندی براساس عایله تحت تکفل پرسنل شاغل بازنشسته جانباز و معلول مشمول این قانون به شرح‌زیر تعیین و پرداخت می‌گردد:
1 ـ بابت هر فرزند یا سایر افراد تحت تکفل ماهانه حاصل ضرب عدد حقوقی (20) در ضریب ریالی حداکثر تا 3 نفر.
2 ـ بابت همسر ماهانه حاصل ضرب عدد حقوقی (50) در ضریب ریالی
تبصره 1 ـ از کسانی که از خانه‌های سازمانی استفاده می‌نمایند متناسب با هزینه مسکن متعارف در هر منطقه اجاره دریافت‌گردیده و به حساب خزانه واریز می‌شود و معادل وجوه دریافتی در بودجه سالانه سپاه منظور و برابر مقررات در زمینه‌نگهداری و توسعه خانه‌های سازمانی مصرف خواهد شد.
تبصره 2 ـ ضریب منطقه‌ای متناسب با شاخص گرانی مسکن در هر منطقه که حداقل آن برابر با یک است توسط وزارت‌دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح و ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهیه و به‌تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
تبصره 3 ـ کسانی که از خانه‌های سازمانی استفاده می‌نمایند از کمک هزینه عایله‌مندی برخوردار نخواهند شد.
تبصره 4 ـ بازنشستگان با رعایت تبصره‌های فوق از 50% کمک هزینه عایله‌مندی برخوردار می‌گردند.
تبصره 5 ـ مستمری بگیران شهدا از کمک هزینه عایله‌مندی موضوع این ماده استفاده می‌نمایند و وجوه متعلقه براساس‌ضوابط بنیاد انقلاب شهید اسلامی پرداخت می‌گردد.
تبصره 6 ـ عایله تحت تکفل مشمولین این ماده براساس ضوابط مندرج در موارد 182 و 183 این قانون تعیین می‌گردد.
تبصره 7 ـ کسانیکه همسر آنان از وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکتهای دولتی و بانکها و شهرداری‌ها و موسساتی که شمول‌قانون نسبت به آنها مستلزم ذکر نام است و نهادهای انقلاب اسلامی و سایر موسسات وابسته به دولت که به نحوی از بودجه‌عمومی یا کمک دولت استفاده می‌کند، حقوق، دستمزد، اجرت و یا حقوق بازنشستگی و یا وظیفه مستمری دریافت‌می‌نمایند و از وجوه موضوع بند ب این ماده برخوردار نخواهند شد.

بخش سوم ـ مزایای شغل ( ماده 150 تا 151 )

ماده 150 ـ به پرسنلی که عهده‌دار انجام مشاغلی هستند که به نحوی از یک یا چند عامل از عوامل زیر برخوردارند، ماهانه‌مبلغی به عنوان مزایای شغل پرداخت می‌گردد:
الف ـ پیچیدگی شغل
ب ـ سختی شغل
ج ـ پذیرش خطرات
د ـ حساسیت و سنگینی مسوولیت شغل
هـ ـ ایجاد فرسودگی جسمانی به وسیله شغل
و ـ مهارت لازم در مشاغل تخصصی
تبصره 1 ـ برای هر یک از عوامل فوق مبلغی به عنوان حداکثر مزایای آن عامل مشخص می‌گردد و به مشاغلی که از یک یاچند عامل فوق برخوردار باشند به تناسب برخورداری درصدی از مبالغ تعیین شده تعلق گرفته و در مجموع به عنوان مزایای‌آن مشاغل در نظرگرفته می‌شود.
تبصره 2 ـ مزایای مذکور در این ماده فقط به شغل تعلق گرفته و هیچگونه ربطی به درجه یا رتبه ندارد، و پرسنلی حق‌استفاده از آن را دارند که عملا در شغل واگذار شده انجام وظیفه نمایند.
تبصره 3 ـ مزایای شغل جانبازان موضوع بند (ب و تبصره 2 ماده 121 این قانون که به خدمت ادامه داده یا به خدمت اعاده‌می‌گردند صرفنظراز مشاغلی که به آنان محول می‌گردد، حداقل معادل مزایای شغلی آنان در زمان جانباز شدن خواهد بود.
تبصره 4 ـ به محصلینی که در زمینه‌های پروازی دریانوردی تکاوری هوابرد و مأموریتهای ویژه آموزش می‌بینند طبق‌ضوابط مذکور در آیین‌نامه اجرایی این ماده حسب مورد تا50% مزایای شغلی که در آن کارآموزی می‌نمایند به عنوان مزایای‌ویژه آموزشی در طول مدت آموزش عملی پرداخت خواهد شد.
تبصره 5 ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده مطابق آیین‌نامه موضوع ماده 139 قانون ارتش مصوب هیأت وزیران خواهد بود واصلاحات مورد نیاز سپاه توسط ستاد کل سپاه و با هماهنگی وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده‌151 ـ حقوق و مزایای مستمر و مزایای شغل پرسنل براساس این قانون از تاریخ تصویب این قانون محاسبه و پرداخت‌خواهد شد.

بخش چهارم ـ کسورات ( ماده 152 تا 157 )

ماده 152 ـ وجوه زیر ماهانه ازدریافتی پرسنل کسر می‌گردد:0
الف ـ حق بازنشستگی به میزان ده درصد(10%)مجموع حقوق ماهانه مزایای شغل و فوق العاده جذب موضوع ماده (6)قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت
تبصره ـ دراحتساب حقوق بازنشستگی وظیفه و مستمری پرسنل نیروهای مسلح موضوع تبصره (5) ماده (2) قانون نظام‌هماهنگ حقوق بازنشستگی و وظیفه مصوب 1373 حقوق، تفاوت تطبیق حقوق، مزایای شغل و سایر فوق العاده‌هایی که ازبابت کسور بازنشستگی دریافت می‌شود مورد محاسبه قرار می‌گیرد.
ب ـ حق بیمه پرسنل به میزان‌1% حقوق ماهیانه
ج ـ حق بیمه درمانی پرسنل مشمول این قانون بازنشستگان وظیفه بگیران مستمری بگیران و عایله تحت تکفل آنان معادل‌5/2 برابر ضریب ریالی حقوق به ازای هر نفر که از خدمات درمانی برخوردار می‌گردند.
د ـ سهم ماهیانه پس‌انداز ثابت پرسنل کادر ثابت در صورت تمایل به استفاده از آن به میزان حاصل ضرب عدد 15 درضریب ریالی خواهد بود.
تبصره ـ کسورات پرسنل بسیجی ویژه و فعال صرفا در مدت زمانی که آنها به صورت تمام وقت در خدمت سپاه قرارمی‌گیرند مشمول این ماده می‌گردند.
ماده 153 ـ وجوه زیر حسب مورد از دریافتی ماهانه پرسنل کسر می‌گردد:
الف ـ حقوق اولین ماه خدمت
ب ـ هر گونه افزایش که در طول خدمت پرسنل اعمال می‌گردد در ماه اول افزایش
ماده 154 ـ وجوه بند (الف و (د) ماده 152 این قانون به اضافه معادل آنکه از بودجه دولت تأمین می‌گردد و به طور ماهیانه به‌حساب‌های مربوط و همچنین وجوه موضوع ماده 153 این قانون به حساب صندوق بازنشستگی سپاه واریز می‌گردد.
تبصره ـ صندوق بازنشستگی سپاه به صورت سازمانی اداره می‌شود که اساسنامه آنها توسط ستاد کل سپاه و همکاری‌وزارت ظرف مدت 3 ماه پس از تصویب این قانون تهیه و تصویب کمیسیون امور دفاعی مجلس اسلامی خواهد رسید.
ماده 155 ـ وجوه موضوع بندهای (ب و (ج ماده 152 این قانون ماهیانه به حسابهای مربوط واریز می‌گردد.
تبصره ـ سهم دولت بابت خدمات درمانی برای کلیه پرسنل به میزان (3%) حقوق ماهیانه و بابت بیمه پرسنل میزان (2%)حقوق ماهیانه می‌باشد.
ماده 156 ـ کسور بازنشستگی پرسنل موضوع تبصره ماده 107 و تبصره (2) ماده 108 این قانون که مدت انتظار خدمت یابدون کاری آنان در بازنشستگی محسوب می‌گردد، بایستی براساس آخرین حقوق قبل از انتظار خدمت یا بدون کاری توسط‌آنان به صندوق بازنشستگی سپاه واریز شود.
ماده 157 ـ کلیه وزارتخانه‌ها و سازمانها موظفند کسور بازنشستگی پرسنل منتقل شده به سپاه اعم از سهم فرد و دولت را به‌صندوق بازنشستگی سپاه واریز نموده و سپاه نیز موظف است کسورات بازنشستگی پرسنل منتقل شده از سپاه را به صندوقبازنشستگی سازمان منتقل شونده واریز نماید.

بخش پنجم ـ سایر پرداختها ( ماده 158 تا 163 )

ماده‌158 ـ پاداش و هزینه سفر و فوق العاده مأموریت در داخل و خارج از کشور و فوق العاده‌های انتقال محل خدمت بدی‌آب و هوا و محرومیت از تسهیلات زندگی به میزان مشمولین قانون استخدام کشوری به پرسنل پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ به پرسنلی که به مأموریت‌های رزمی اعزام می‌شوند بر طبق آیین نامه‌ای که به تصویب فرماندهی کل خواهد رسیدفوق العاده عملیاتی پرداخت خواهد شد.
ماده 159 ـ به پرسنل مجردی که متأهل می‌شوند مبلغی برابر با حاصل‌ضرب ضریب ریالی حقوق در عدد (دو هزار) تحت‌عنوان هدیه ازدواج برای یکبار در طول خدمت پرداخت می‌گردد.
ماده 160 ـ جز در زمینه نگهبانی و مواردی که پرسنل از فوق العاده مأموریت استفاده می‌نمایند، در مواردی که ادامه کارپرسنل فنی (ساخت و تعمیر) و درمانی و تحقیقی و کارشناسی در غیر این ساعات خدمت ضرورت پیدا می‌کند و با در نظرگرفتن افزایش بازده کار به تناسب افزایش ساعات خدمت به پرسنل مربوط اضافه کار پرداخت می‌شود میزان اضافه کاربرطبق آیین‌نامه موضوع ماده 150 قانون ارتش خواهد بود.
هر گونه اصلاح و تغییر در آیین‌نامه مزبور بنا به پیشنهاد ستاد کل سپاه و با هماهنگی وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران‌می‌رسد.
ماده 161 ـ در صورتی که ضرورت و مقتضیات خدمتی ادامه خدمت روزانه پرسنل را ایجاب نماید، خوراک و سایرهزینه‌های ضروری آنان با هزینه سپاه تأمین می‌گردد.
ماده 162 ـ لباس آن عده از پرسنل که بایستی از لباس متحدالشکل استفاده نمایند و یا مشاغل آنان ایجاب می‌نماید که لباس‌خاصی بپوشند با هزینه سپاه تأمین خواهد شد.
ماده 163 ـ به کلیه جانبازان اعم از شاغل و بازنشسته هدیه ایثار یا حق ازکارافتادگی تعلق می‌گیرد که میزان و نحوه پرداخت آن‌به موجب آیین‌نامه‌ای است که توسط وزارت با هماهنگی ستاد کل سپاه تهیه و پس از تأیید ستاد کل به تصویب هیأت وزیران‌خواهد رسید.

بخش ششم ـ دریافتی پرسنل در موارد خاص ( ماده 164 تا 170 )

ماده 164 ـ دریافتی ماهانه پرسنل اسیر و گروگان و مفقودالاثر و منتسب و مأمور به خدمت بر مبنای حقوق و مزایای مستمرپرسنل حاضر به خدمت همطراز آنان و مزایای آخرین شغل آنها محاسبه و پرداخت می‌گردد.
ماده 165 ـ به پرسنل که سوابق خدمتی آنان بازخرید می‌شود به ازای هر سال خدمت قابل احتساب از نظر بازنشستگی‌مبلغی معادل یک برابر و نیم آخرین حقوق و مزایا پرداخت خواهد شد.
تبصره‌1 ـ در صورتی که پرسنل در طول اجرای تنبیه تنزیل دایمی درجه یا رتبه باز خرید شوند، با درجه یا رتبه تنبیهی‌بازخرید خواهند شد.
تبصره‌2 ـ مدت یک سال خدمت پرسنل در مشاغل ویژه و جبهه در محاسبه سنوات بازخریدی یک سال و نیم محسوب‌می‌شود.
ماده 166 ـ میزان دریافتی پرسنل مأمور به خدمت در داخل سپاه ستاد کل وزارت و سازمانهای وابسته بر مبنای حقوق درجه‌یا رتبه مربوطه مزایای شغل جدید آنان محاسبه و پرداخت می‌گردد.
ماده 167 ـ پرسنل بازنشسته‌ای که به موجب ماده 126 این قانون به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده به خدمت حقوقبازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود و مزایای مستمر مربوطه و مزایای شغلی که در آن انجام وظیفه‌خواهند کرد استفاده می‌نمایند و از نظر کلیه امور پرسنلی مانند شاغلین خواهند بود. مدت خدمت این قبیل پرسنل بر سنوات‌خدمتی قبلی اضافه شده و در میزان حقوق بازنشستگی آنان موثر خواهد بود.
ماده 168 ـ میزان دریافتی ماهانه پرسنل منتظر خدمت بر مبنای دو سوم و پرسنل بدون کار بر مبنای یک دوم حقوق درجه یارتبه مزایای مستمر آنهامحاسبه و پرداخت می‌گردد.
ماده‌169 ـ حقوق و مزایای پرسنل بسیجی در طول مدت آموزش و به‌کارگیری معادل حقوق و مزایای مستمر کادر ثابت هم‌درجه یا رتبه آنان می‌باشد که از محل اعتباراتی که همه ساله در بودجه سپاه منظور می‌گردد توسط سپاه پرداخت می‌شود.
تبصره ـ بسیجیان ویژه در طول آموزش و به‌کارگیری علاوه بر حقوق و مزایای فوق از مزایای شغل مربوط استفاده‌می‌نمایند.
ماده 170 ـ بسیجیان ویژه که مطابق مقررات این قانون آموزش دیده و سازماندهی گردیده‌اند و درجات نظامی اخذ کرده‌اند،به تناسب نوع مسوولیت درجه و میزان ارتباط آنان با سازمان مربوطه بطور ماهانه درصدی از حقوق و مزایای مستمرپرداخت می‌گردد که حداقل آن (10%) و حداکثر آن (30%) حقوق مزایای مستمر خواهد بود.
تبصره ـ دستورالعمل این ماده توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.

فصل هشتم ـ حقوق بازنشستگی ، وظیفه و مستمری ( ماده 171 تا 191 )

ماده 171 ـ حقوق بازنشستگی ، حقوق وظیفه و حقوق مستمری عبارت است از وجوهی که حسب مورد به بازنشستگان ، جانبازان ، معلولین و عایله تحت تکفل پرسنل شهید یا متوفی برابر مقررات مربوط از صندوق بازنشستگی سپاه به طور ماهانه‌پرداخت می‌گردد.
ماده 172 ـ به پرسنل باز نشسته ماهانه مبلغی معادل افزایش حقوق آنان در طول خدمت به اضافه حاصل ضرب سنوات خدمت در یک سیام حقوق بدو خدمت آنان ، به عنوان حقوق بازنشستگی پرداخت می‌گردد.
ماده 173 ـ دریافت حقوق بازنشستگی ، یا وظیفه و سهمیه مستمری توأما ممنوع بوده و در این حالت فقط مبلغ بیشتر پرداخت خواهد شد.
ماده 174 ـ فرزندانی که یکی از والدین آنها فوت شود حق دریافت سهمیه مستمری از حقوق وی را خواهند داشت ، اگر چه پدر یا مادر آنها که در حال حیات است به هر عنوان حقوق یا حقوق بازنشستگی یا وظیفه از دولت دریافت دارد.
ماده 175 ـ میزان حقوق وظیفه جانبازان موضوع بندهای (ب و (ج ماده 121 این قانون و حقوق مستمری بگیران شهدا به‌شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت پیمانی و بسیجی ویژه ، حقوقی معادل مجموع حقوق ماهانه یک درجه یا رتبه بالاتر و آخرین مزایای مستمر و مزایای شغلی که دریافت می‌داشته‌اند.
ب ـ در مورد محصلین ، حقوقی معادل حقوق ماهانه درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزشی به آنان نایل می‌شوند با قدمتی معادل سابقه تحصیل به اضافه مزایای مستمر.
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه و بسیجی فعال و عادی حقوقی معادل حقوق ماهانه پرسنل کادر ثابت یک درجه بالاتر که حداقل آن معادل حقوق ماهانه پرسنل کادر با درجه رزم آور سومی می‌باشد.
تبصره ـ آن دسته از جانبازان موضوع بند (ب و تبصره (2) ماده 121 این قانون که به خدمت ادامه داده و یا به خدمت اعاده می‌گردند در محاسبه حقوق بازنشستگی از مزایای مستمر و مزایای شغلی استفاده می‌کنند.
ماده 167 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری بگیران موضوع ماده 133 این قانون که در حین انجام وظیفه یا به سبب آن معلول یا فوت می‌شوند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت و پیمانی و بسیجی ویژه ، حقوقی معادل آخرین حقوق ماهانه و مزایای مستمر و مزایای شغلی
ب ـ در مورد محصلین (نه دهم حقوق درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزش به آن نایل می‌شوند و با قدمتی معادل سابقه تحصیل
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه و بسیجی فعال و عادی حقوق ماهانه پرسنل همطراز کادر که حداقل آن معادل حقوق ماهانه پرسنل‌کادر با درجه رزم‌آور سومی می‌باشد.
تبصره ـ حقوق مستمری بگیران ، معلولین موضوع این ماده در صورتی که بنا به تشخیص مرجع پیش‌بینی شده در ماده 134این قانون ، فوت ناشی از معلولیت باشد ، معادل آخرین حقوق وظیفه و در صورتی که فوت ناشی از معلولیت نباشد معادل (نه‌دهم آخرین حقوق وظیفه خواهد بود.
ماده 177 ـ میزان حقوق وظیفه و حقوق مستمری بگیران پرسنلی که برطبق تشخیص مرجع پیش‌بینی شده و در ماده 134 این‌قانون به طور عادی معلول یا فوت می‌شوند به شرح زیر تعیین می‌گردد:
الف ـ در مورد کادر ثابت و پیمانی و بسیجی ویژه ، حقوقی معادل آخرین حقوق ماهانه دریافتی
ب ـ در مورد محصلین (چهار پنجم حقوق ماهانه درجه یا رتبه‌ای که بعد از پایان دوره آموزش به آن نایل می‌شوند با قدمتی‌معادل سابقه تحصیل
ج ـ در مورد پرسنل وظیفه بسیجی فعال (نه دهم حقوق ماهانه همطراز کادر ثابت
تبصره ـ حقوق مستمری بگیران معلولین موضوع این ماده معادل آخرین حقوق وظیفه آنان خواهد بود.
ماده 178 ـ پرسنل بازنشسته درصورتی که شهید شوند ، با مستمری بگیران آنان همانند مستمری بگیران پرسنل هم درجه یاهم رتبه آنان برابر مقررات ماده 175 این قانون رفتار خواهد شد و درصورت فوت چهار پنجم آخرین حقوق بازنشستگی استحقاقی به عنوان حقوق مستمری به مستمری بگیران آنان پرداخت خواهد گردید.
مده 179 ـ پرسنل وظیفه دوره احتیاط و ذخیره سپاه و بسیجیان فعال و عادی که قبل از خدمت از کارمندان دولت بوده‌اند ودرصورت شهادت ، جانباز شدن ، فوت و یا معلولیت حقوق مستمری و وظیفه آنان برابر مقررات این قانون برمبنای آخرین‌حقوق دریافتی از سازمان مربوطه و از بودجه همان سازمان پرداخت خواهد شد و چنانچه حقوق آنان در سازمان مربوطه‌کمتر از حقوق پرسنل کادر ثابت همطراز آنان باشد حقوق مستمری و وظیفه بر مبنای حقوق پرسنل کادر ثابت همطراز محاسبه شده و ما به التفاوت آن از اعتباراتی که بدین‌منظور همه ساله در بودجه سپاه منظور می‌شود پرداخت خواهند شد.
ماده 180 ـ هر گاه سابقه خدمت جانبازان و معلولینی که از حقوق وظیفه استفاده می‌نمایند کمتر از (20) سال باشد حقوقوظیفه مقرره را ازبودجه سپاه دریافت نموده و هر سال یکبار از مبلغی معادل افزایش پایه حقوقی مربوطه استفاده خواهندکرد و کسور بازنشستگی به صندوق مربوط واریز و پس از رسیدن به (20) سال خدمت ، از مبلغی معادل آخرین حقوقدریافتی از صندوق بازنشستگی سپاه بر خوردار خواهند شد.
ماده 181 ـ درصورتی که حقوق مستمری‌بگیران بیش از حقوق بازنشستگی باشد ، تا میزان بازنشستگی برمبنای سنوات‌خدمت از صندوق بازنشستگی سپاه و مازاد آن از محل اعتباراتی که بدین منظور همه ساله در بودجه سپاه منظور می‌گردد ،پرداخت خواهد شد. دولت مکلف است کمبود بودجه صندوق بازنشستگی سپاه را از نظر جبران پرداخت حقوق وظیفه شهدا جانبازان و مستمری‌بگیران که احکام خاص در مورد آنان پیش‌بینی شده است را جبران نماید.
ماده 182 ـ مستمری بگیران مشمول این قانون عبارتند از:
الف ـ همسر دایم جز در صورتی که شوهر اختیار کرده یا شاغل باشد و شوهر درصورتی که همسر وی مخارجش را تامین می‌نموده است
ب ـ اولاد ذکور غیرشاغل تا سن 20 سال تمام و درصورتی که مشغول تحصیل باشند تا پایان تحصیل حداکثر تا سن 25 سال‌تمام
ج ـ اولاداناث جز در صورتی که شوهر داشته یا شاغل باشند.
د ـ پدر و مادری که در کفالت متوفی بوده‌اند.
هـ ـ برادر محجور یا بیمار که در کفالت متوفی بوده و قادر به اداره امور خود نباشد.
و ـ برادر صغیری که در کفالت متوفی بوده تا سن 19 سال تمام و درصورت تحصیل تا سن 23 سال تمام مشروط به اینکه‌شاغل نباشد.
ز ـ خواهری که در کفالت متوفی باشد جز در صورتی که شوهر داشته یا شاغل باشد.
ح ـ نوه‌هایی که تحت کفالت متوفی بوده‌اند ، پسر تاسن 19 سال و درصورت تحصیل تا سن 23 سال تمام و دختر جز در صورتی که شوهر داشته یا شاغل باشد.
تبصره 1 ـ هر یک از مستمری بگیران چنانچه بیماری غیر قابل علاج یا نقص عضو مبتلا شوند به طوری که برابر تشخیص‌کمیسیون عالی پزشکی برای همیشه قادر به تامین معاش خود نباشند ، مستمری آنان مادام العمر پرداخت خواهد شد.
تبصره 2 ـ مستمری‌بگیران در طول خدمت دوره ضرورت نیز از حقوق مستمری برخوردار خواهند شد.
ماده 183 ـ حقوق مستمری بین مستمری‌بگیران به طور مساوی تقسیم خواهد شد و ملاک تشخیص و تعیین اشخاص که برابرماده 182 این قانون تحت الکفاله می‌باشند ، تعرفه خدمتی یا اظهارنامه سالیانه‌ای است که پرسنل در زمان اشتغال ،بازنشستگی ، جانبازی یا معلولیت تنظیم می‌کنند.
چگونگی رسیدگی به اعتراض کسانی که خود را محق به دریافت مستمری می‌دانند و در تعرفه‌های خدمتی پرسنل جز افراد تحت تکفل قید نشده‌اند.
الف ـ درصورتی که شهادت یا فوت در طول خدمت اتفاق افتاده باشد هیات زیر حسب مورد در ستاد کل سپاه نیروها وسازمانهاتشکیل می‌گردد:
1 ـ معاون نیروی انسانی نیرو یا سازمان مربوطه یا نماینده وی به عنوان رییس
2 ـ مدیریت قضایی نیرو یا سازمان مربوطه یا جانشین وی
3 ـ رییس بازرسی نیرو یا سازمان مربوطه یا جانشین وی
ب ـ درصورتی که شهادت یا فوت در زمان بازنشستگی ، جانبازی یا معلولیت اتفاق افتاده باشد هیات رسیدگی در سازمان بازنشستگی سپاه از اشخاص زیر تشکیل می‌گردد:
1 ـ رییس سازمان بازنشستگی یا جانشین وی به عنوان رییس
2 ـ معاون حقوقی وزارت یا جانشین وی
3 ـ معاون نیروی انسانی ستاد کل سپاه یا نماینده وی
ماده 184 ـ هر یک از مستمری بگیران که از دریافت حقوق مستمری محروم گردد ، سهم وی به سهم سایر مستمری‌بگیران افزوده خواهند شد.
ماده 185 ـ جانبازان و خانواده های شهدا علاوه‌بر دریافت حقوق مستمری و وظیفه از نظر کلیه خدمات رفاهی و مزایای دیگر مانند سایر جانبازان و شهدا در سطح کشور تحت پوشش بنیاد جانبازان و بنیاد شهید قرار می‌گیرند.
ماده 186 ـ به وراث کلیه پرسنل اعم از شاغل و بازنشسته ، جانباز ، معلول یا وظیفه که شهید یا فوت شوند مبلغی معادل‌حاصل‌ضرب عدد (هزار) در ضریب ریالی جهت هزینه کفن و دفن پرداخت خواهد شد.
ماده 187 ـ به پرسنلی که خدمت آنان پایان می‌پذیرد و به مستمری‌بگیران پرسنلی که شهید یا فوت می‌شود به میزان مدتی که‌در طول خدمت از مرخصی استحقاقی استفاده نکرده باشد حداکثر معادل چهار ماه مرخصی استفاده نشده آنان براساس‌آخرین حقوق و مزایا از محل اعتباراتی که بدین‌منظور همه ساله در بودجه سپاه منظور می‌گردد پرداخت می‌شود.
تبصره ـ به کسانیکه بازخرید ، مستعفی و یا اخراج می‌گردند علاوه بر کسور مذکور پس‌انداز و بازنشستگی که از حقوق آنان کسر شده است از محل صندوق پس‌انداز و بازنشستگی نیز پرداخت خواهد شد.
ماده 188 ـ هر گاه حقوق ماهانه پرسنل شاغل اضافه یا کسر گردد به همان نسبت حقوق بازنشستگان ، مستمری بگیران و وظیفه بگیران اضافه یا کسر خواهد شد و مبلغ اضافی از محل اعتباراتی که همه ساله بدین‌منظور در بودجه سپاه منظور می‌شود تامین می‌گردد.
ماده‌189 ـ درصورتی که میزان صدمات وارده به جانبازان و معلولین حین انجام وظیفه یا به سبب آن در حدی باشد که به تاییدکمیسیون عالی پزشکی سپاه در انجام کارهای روزانه محتاج کمک و معاضدت عملی دیگران باشند و در آسایشگاه جانبازان نگهداری نشوند ، برحسب مورد و متناسب با میزان ازکارافتادگی ، از حقوق نگهداری که حداقل آن (500) برابر ضریب ریالی و حداکثر آن (1000) برابر ضریب ریالی می‌باشد استفاده می‌نمایند. تاریخ اجرا از 1/1/1377.
تبصره 1 ـ هزینه درمان جانبازان مبتلا به بیماریهای سرطان و تالاسمی مشمول قوانین نیروهای مسلح به میزان (1000) برابرضریب ریالی تعیین می‌شود.
تبصره 2 ـ سایر بیماریهای مشمول تبصره (1) ، همچنین اصلاحات بعدی ضرایب فوقالذکر به هیات وزیران واگذار می‌شود.
ماده 190 ـ پرداخت حقوق ماهیانه مستمری‌بگیران شهدا و مفقودین این قانون به عهده بنیاد شهید انقلاب اسلامی وپرداخت حقوق ماهیانه جانبازان غیرشاغل به عهده بنیاد جانبازان انقلاب اسلامی می‌باشد.
ماده 191 ـ افراد مشمول دریافت حقوق بازنشستگی ، وظیفه مستمری بگیران در حالت‌های زیر از دریافت حقوقبازنشستگی وظیفه و مستمری محروم خواهند شد:
الف ـ ارتداد بنابه حکم محاکم قضایی
ب ـ جاسوسی یا عضویت یا وابستگی به گروههای ملحد و محارب و معارض با اسلام به تشخیص سازمان حفاظت اطلاعات سپاه
ج ـ ترک تابعیت
تبصره ـ مفاد این ماده شامل افرادی از نیروهای مسلح که مشمول دریافت حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمری باشند نیزخواهد بود.

فصل نهم ـ امور خدماتی پرسنل ( ماده 192 تا 204 )

ماده 192 ـ سپاه و وزارت مکلفند در حدود امکانات و اعتباراتی که به موجب بند یکم اصل چهل و سوم قانون اساسی به‌منظور تامین نیازهای اساسی و رفاهی پرسنل شاغل بازنشسته و همچنین استفاده کنندگان از حقوق وظیفه و مستمری اختصاص می‌یابد امکان برخورداری عادلانه و بدون تبعیض آنها را ایجاد نماید.
ماده 193 ـ سپاه و وزارت مکلفند بیمارستان‌ها و درمانگاه های خود را از نظر امکانات درمانی به نحوی تجهیز نمایند که پاسخگوی نیازمندیهای پرسنل باشد.
تبصره 1 ـ درصورتی که درمانگاه‌ها و بیمارستان های سپاه پاسخگوی نیازمندی‌های پرسنل نباشد می‌توانند از خدمات‌درمانی مراجع خارج از سپاه استفاده نمایند.
تبصره 2 ـ در مناطقی که امکانات درمانی منحصر به یگان‌های نظامی مستقر در آنهاست ، عایله تحت تکفل پرسنل می‌تواننداز امکانات مزبور استفاده نمایند. هزینه خدمات ارایه شده برابر مقررات خدمات درمانی سپاه به یگانهای مزبور پرداخت‌می‌گردد.
تبصره 3 ـ در مواردی که امکانات و بیمارستان‌های سپاه بیش از نیازهای درمانی پرسنل باشد بیمارستان‌های مزبور بارعایت حق تقدم پرسنل کادر و وظیفه شاغل ، مجازند به کلیه اشخاص خدمات درمانی ارایه نمایند ، هزینه خدمات ارایه شده‌برابر مقررات بیمارستان‌های مذکور پرداخت خواهد شد.
تبصره 4 ـ یگان‌ها و بیمارستان‌های مذکور در تبصره‌های 2 و 3 این ماده مکلفند وجوه دریافتی را و همچنین وجوه مشابهی‌که از بیماران اورژانس دریافت می‌نمایند به حساب خزانه واریز نمایند و در هر سال ، معادل وجوه واریز شده را که در بودجه سالانه سپاه منظور می‌شود ، از خزانه دریافت و صرف تامین نیازمندی ها و توسعه امکانات خود نمایند.
ماده 194 ـ پرسنل شاغل ، جانبازان ، معلولین ، بازنشستگان ، مستمری‌بگیران و عایله تحت تکفل آنها ، تحت پوشش سازمان‌خدمات در مانی سپاه خواهند بود.
ماده 195 ـ پرسنل برابر قانون استفاده از خانه‌های سازمانی مصوب 28/5/1363 از امکانات مذکور استفاده می‌نمایند.
ماده 196 ـ سپاه موظف است خدمات فرهنگی و تفریحی لازم را به خانواده ایثارگران و پرسنل سپاه و عایله تحت تکفل آنها ارایه می‌نماید.
ماده 197 ـ سپاه موظف است کلیه پرسنل خود را در قبال حوادثی که منجر به شهادت ، فوت ، بیماری ، نقص عضو یا ازکارافتادگی و همچنین پرداخت دیه شود بیمه نماید.
تبصره 1 ـ مقررات مربوط به اجرای این ماده تابع قانون بیمه پرسنل و آیین نامه اجرایی آن خواهد بود.
تبصره‌2 ـ اعتبارات مربوط به این ماده از محل صندوق بیمه سپاه تامین می‌گردد.
ماده 198 ـ کلیه اعضای ارتش بیست میلیونی در قبال حوادثی که منجر به شهادت ، فوت ، بیماری ، نقص عضو یا ازکارافتادگی‌شوند مشمول ماده 53 قانون خدمت وظیفه عمومی و تبصرهای آن می‌گردند.
تبصره ـ در مورد افراد غیرشاغل در سازمانها و دستگاههای وابسته به دولت ، تبصره 1 و 2 ماده 53 قانون خدمت وظیفه‌عمومی شامل آنان نمی‌گردد ، بلکه حسب مورد توسط بنیاد شهید ، بنیاد جانبازان یا سازمان تامین اجتماعی ، حقوق وظیفه ومستمری به آنان پرداخت می‌شود.
ماده 199 ـ سپاه موظف است هزینه تحصیلی پرسنلی را که به درخواست سپاه در رشته‌های مورد نیاز در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی تحصیل می‌کنند پرداخت نماید.
ماده 200 ـ سپاه موظف است در جهت حل مشکلات پرسنل جانباز و معلول مورد نیاز خود و به منظور ایجاد زمینه برای‌بازگشت فعالانه آنها به محیط کار ، تسهیلات لازم اعم از خدمات درمانی ، توان‌بخشی ، امکانات تردد و اشتغال آنها را فراهم نماید.
تبصره ـ درصورت عدم ایجاد تسهیلات تردد مبلغی از (100) تا (200) برابر ضریب ریالی در اختیارشان قرار می‌گیرد.
ماده 201 ـ دولت موظف است به پرسنل بسیجی با توجه به میزان و نوع فعالیت و همکاری ، صلاحیت ، شایستگی و درجه‌آنان خدماتی از قبیل اولویت در استخدام ، از استفاده از تحصیلات مسکن و وام ، اولویت در واگذاری امکانات اشتغال ،تسهیلات ویژه جهت تسهیلات ورود به مراکز آموزش عالی واگذار می‌نماید. آیین‌نامه اجرایی این ماده ظرف مدت شش ماه توسط وزارت با هماهنگی ستاد کل سپاه و کسب نظر وزارتخانه‌ها و سازمانهای ذیربط تهیه و به تصویب هیات وزیران‌می‌رسد.
ماده‌202 ـ کلیه وزارتخانه‌ها ، سازمانها ، نهادها و شرکت‌های دولتی و کارفرمایان بخش خصوصی اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی موظفند شغل پرسنل بسیجی که در برنامه های آموزشی یا مأموریت های رزمی یا امدادی سپاه شرکت می‌نمایند راحفظ کنند.
تبصره ـ افراد مذکور در این ماه در طول خدمت ، حقوق خود را از سپاه دریافت می‌دارند.
ماده 203 ـ سپاه موظف است به منظور حمایت از بسیجیان رزمندگان وایثارگران ، دفاتر مشاوره حقوقی وقضایی را باهماهنگی قوه قضاییه و وزارت دادگستری تشکیل و اداره می‌نماید.
تبصره ـ نحوه فعالیت ، محل استقرار و نوع ارتباط این دفاتر به موجب آیین‌نامه‌ای است که توسط ستاد کل سپاه و وزارت باهماهنگی قوه قضاییه و وزارت دادگستری تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 204 ـ سپاه موظف است به منظور حفظ انسجام و تقویت ارتش 20 میلیونی کانون‌های فرهنگی ـ ورزشی جوانان بسیج‌را تشکیل و اداره می‌نماید.
تبصره ـ این کانون‌ها توسط نیروی مقاومت بسیج سپاه با همکاری نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه راه‌اندازی و اداره می‌گردد.

فصل دهم ـ تطبیق ( ماده 205 تا 225 )

ماده 205 ـ درجه یا رتبه و رسته خدمتی کلیه پرسنل موجود سپاه که قبل از تصویب این قانون به عضویت سپاه درآمده‌اند ،طبق عوامل زیر و رعایت دیگر مواد این فصل تعیین می‌گردد:
الف ـ سوابق حضور در جبهه و سایر مأموریت‌ها.
ب ـ سوابق و مهارت شغلی
ج ـ کیفیت عملکرد.
د ـ سنوات خدمتی
هـ ـ مدرک تحصیلی یا مدرک معادل
و ـ ارشدیت‌ها و یا تاخیر در درجات مکتسبه
ماده‌206 ـ تبدیل وضعیت پرسنل کادر ثابت موجود به نظامی یا کارمندی برابر نیاز سپاه ، وضعیت پرسنل ، سوابق و مهارت‌شغلی ، رسته خدمتی و تمایل افراد می‌باشد.
تبصره ـ پرسنل افتخاری و قراردادی موجود که پس از انقضای مدت تعهد به علت نیاز سپاه به خدمت خود ادامه داده‌اند ،درصورت تمایل شخصی و نیاز سپاه بایستی برابر مقررات این فصل با احتساب کلیه سنوات خدمتی ، حسب مورد با یکی ازوضعیت‌های مربوط به کادر ثابت یا پیمانی تطبیق گردند و در غیراین‌صورت به خدمت آنان خاتمه داده می‌شود.
ماده 207 ـ درجه یا رتبه پرسنل در مرحله تطبیق برابر است با درجه یا رتبه اولیه بعلاوه یک چهارم مجموع ( حاصل ضرب‌ضریب شایستگی موضوع ماده 214 این قانون در مجموع حاصل‌ضرب ضرایب موضوع ماده 215 این قانون در سنوات‌خدمتی مربوطه به سال ) و سایر ارشدیت های حاصل از دیگر عوامل مندرج در این فصل به سال
تبصره ـ ارشدیت‌های مذکور در این قانون ، در محاسبات تا دو رقم اعشار منظور خواهد شد.
ماده 208 ـ درجه یا رتبه اولیه پرسنل براساس آخرین مدرک تحصیلی به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی درجه رزم‌آور سومی یارتبه پنج
ب ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره راهنمایی (سیکل درجه رزم‌آور دومی یا رتبه شش
ج ـ دارندگان مدرک تحصیلی پایان دوره دبیرستان درجه رزم دار یکمی یا رتبه 9.
د ـ دارندگان مدارک بالاتر از دیپلم به ازا هر سال تحصیلی بالاتر یا معادل آن از دو سال ارشدیت نسبت به دارندگان مدرک‌دیپلم و به ازا هر چهار سال ارشدیت از یک درجه یا رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره ـ پرسنل به ازا هر سال تحصیلی بین مقاطع ابتدایی و سیکل از (16) ماه به ازا هر سال تحصیلی بالاتر سیکل تادیپلم از سه سال ارشدیت و به ازا هر چهار سال ارشدیت از یک درجه یا رتبه بالاتر برخوردار می‌گردند.
تبصره 2 ـ دارندگان مدارک پایان دوره ابتدایی نظام قدیم نسبت به دارندگان مدارک مشابه در نظام جدید از 16 ماه ارشدیت‌و دارندگان مدرک سیکل نظام قدیم نسبت به دارندگان مدرک مشابه در نظام جدید از سه سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
تبصره 3 ـ درجه یا رتبه اولیه دارندگان مدرک تحصیلی اول ابتدایی ، درجه رزم‌یاری یا رتبه (4) بوده و بازا هر سال تحصیلی‌بالاتر (تا پنجم ابتدایی از یک سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ماده 209 ـ به پرسنلی که در طول خدمت و دفاع مقدس به دلیل حضور حداقل یک سال در جبهه و یا یک سال انجام‌مأموریت‌های مذکور در ماده 215 این قانون به استثنا بندهای (ه و (و) آن ، موفق به کسب امتیاز براساس ماده 210 این‌قانون می‌شوند ، درصورتی که به عنوان نظامی ادامه خدمت دهند ، ارشدیت هایی به شرح زیر داده می‌شود.
الف ـ پرسنل با مدرک تحصیلی پایین‌تر از پایان دوره ابتدایی به ازا هر (25) امتیاز یک سال ارشدیت (معادل یک سال‌تحصیلی تا پایان دوره ابتدایی و به ازا هر 25 امتیاز (16) ماه ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی حداکثر تا سیکل
ب ـ پرسنل با مدرک تحصیلی پایان دوره ابتدایی تا سیکل به ازا هر (25) امتیاز (16) ماه ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی‌9 تا سیکل و به ازا هر (50) امتیاز سه سال ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی و حداکثر تا دیپلم
ج ـ پرسنل با مدرک تحصیلی سیکل تا دیپلم به ازا هر (50) امتیاز سه سال ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی تا دیپلم و به‌ازا هر (75) امتیاز دو سال ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی حداکثر تا فوق دیپلم
د ـ پرسنل با مدرک دیپلم به ازا هر (75) امتیاز دو سال ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی و حداکثر تا لیسانس
هـ ـ پرسنل با مدرک فوق دیپلم به ازا هر (75) امتیاز دو سال ارشدیت (معادل یک سال تحصیلی و حداکثر تا لیسانس
و ـ پرسنل با مدرک لیسانس و بالاتر به ازا هر (100) امتیاز شش ماه ارشدیت و حداکثر تا 400 امتیاز.
تبصره ـ کسانیکه دارای تحصیلات پایین‌تر از پنجم ابتدایی هستند ، چنانچه امتیاز سوابق و مهارت شغلی آنها بیشتر از (300)امتیاز باشد ، به ازا هر (50) امتیاز بیشتر از (300) امتیاز و حداکثر تا (450) امتیاز ، از سه سال ارشدیت برخوردار می‌گردند.
ماده 210 ـ امتیازات مشاغل و پست‌های سازمانی سپاه به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ مشاغل فرماندهی نیرو ، قرارگاههای عمده منطقه‌ای و بالاتر ماهانه (7) امتیاز.
ب ـ مشاغل فرماندهی سپاه ، لشگر و مشاغل همطراز ماهانه (6) امتیاز.
ج ـ شغل فرماندهی تیپ مستقل و مشاغل همطراز ماهانه (5) امتیاز.
د ـ شغل فرماندهی گردان و مشاغل همطراز ماهانه (8/3) امتیاز.
هـ ـ شغل فرماندهی گروهان و مشاغل همطراز ماهانه (3/2)امتیاز.
و ـ شغل فرماندهی دسته و مشاغل همطراز ماهانه (5/1)امتیاز.
ز ـ سایر مشاغل پایین‌تر از فرماندهی دسته در سازمان‌های رزمی ماهانه (1) امتیاز.
تبصره 1 ـ امتیاز آخرین شغل جانبازان غیرشاغل موضوع بندهای (ب و (ج ماده 121 این قانون حداقل (1) خواهد بود.
تبصره‌2 ـ به ازا هر سال اسارت یا در گروگان بودن ، پرسنل از امتیازات یک رده شغلی بالاتر و حداکثر تا امتیاز بند (ب این‌ماده بهره‌مند می‌شوند. این قبیل پرسنل به ازا سنوات کمتر از سه سال به تناسب میزان اسارت از امتیازات موضوع این‌تبصره استفاده می‌نمایند.
تبصره 3 ـ مجموع مدت‌های خدمت پرسنل در مشاغل و پست‌های مختلف الزاما بایستی برابر مدت سنوات خدمت وی‌باشد.
تبصره 4 ـ ملاک تعیین مشاغل همطراز موضوع این ماده توسط ستاد کل سپاه تهیه و پس از تصویب فرمانده کل ، در تعیین‌امتیازات به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد.
ماده‌211 ـ به پرسنلی که به عنوان نظامی به خدمت خویش ادامه می دهند و از ارشدیت‌های موضوع ماده 209 این قانون‌بهره‌مند می‌شوند و به ترتیب زیر مدارک نظامی داده می‌شود:
الف ـ پرسنلی که دارای مدرک تحصیلی پایین‌تر از سوم راهنمایی و سیکل نظام قدیم باشند ، درصورتی که از ارشدیت‌های‌کافی تا سطح سیکل بهره‌مند شوند مدرک سیکل اعطا می‌شود.
ب ـ پرسنلی که دارای مدرک تحصیلی پایین‌تر از دیپلم و حداقل پایان دوره راهنمایی یا سیکل نظام قدیم بوده و ازارشدیت‌های تا سطح دیپلم بهره‌مند شوند ، مدرک دیپلم نظامی اعطا می‌شود.
ج ـ پرسنلی که دارای مدرک تحصیلی اول و دوم راهنمایی نظام جدید یا اول و دوم متوسطه نظام قدیم بوده و در یگان‌های‌رزمی سپاه مشغول کار بوده باشند ، درصورتی که از امتیازات کافی تا سطح دیپلم بهره‌مند شوند ، مدرک دیپلم نظامی به آنهااعطا می‌شود.
تبصره ـ ترفیعات بعدی کلیه پرسنلی که براساس مفاد این ماده موفق به اخذ مدارک نظامی گردند ، منوط به موفقیت درآزمون و یا گذاراندن آموزش‌های فشرده‌ای است که توسط ستاد کل سپاه و با همکاری وزارت آموزش و پرورش برگزارمی‌شود ، که در این صورت به این قبیل پرسنل مدارک تحصیلی رسمی معادل اعطا می‌شود.
ماده 212 ـ وضعیت پرسنلی که دارای مدرک تحصیلی پایین‌تر از سوم راهنمایی یا سیکل نظام قدیم هستند و قادر به اخذمدرک سیکل نظامی نمی‌گردند به کارمندان موضوع بند (ب ماده 19 این قانون تبدیل می‌شوند. اولین رتبه این قبیل کارمندان‌براساس مقررات این فصل درصورتی که از رتبه‌های تعیین شده در جدول موضوع ماده 85 این قانون بالاتر باشد ، ملاک عمل‌محاسبه قرار خواهد گرفت و در غیراین صورت رتبه‌های جدول یاد شده ملاک محاسبه خواهد بود.
ماده 213 ـ به نتیجه ارزشیابی عملکرد پرسنل موجود طبق عوامل زیر امتیاز داده خواهد شد و مجموع امتیازات عوامل به‌عنوان امتیاز شایستگی و عملکرد فرد محسوب می‌گردد. عوامل ارزشیابی و امتیازات مربوطه به ترتیب عالی ، خیلی خوب ،خوب و قابل قبول به شرح زیر است
الف ـ مدیریت 60 ،45 ،25 ،10
ب ـ توانایی فکری 60 ،45 ،25 ،10
ج ـ مسوولیت پذیری 50 ،30 ،15 ،7
د ـ صفات اخلاقی 40 ،28 ،16 ،7
هـ ـ روحیه نظامی‌گری 60 ،45 ،30 ،10
و ـ التزام عملی به احکام 60 ،45 ،30 ،10
ز ـ تبعیت پذیری 40 ،28 ،15 ،7
ماده‌214 ـ ضریب شایستگی پرسنل متناسب با مجموع امتیازات شایستگی و عملکرد موضوع ماده 213 این قانون و سوابق‌و مهارت شغلی موضوع ماده 210 این قانون به شرح زیر محاسبه می‌گردد:
الف ـ تا 150 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب (1) و پرسنل کارمند ضریب (1).
ب ـ از 151 تا 300 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب 1/1 و پرسنل کارمند ضریب 07/1.
ج ـ از 301 تا 450 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب 2/1 و پرسنل کارمند ضریب 15/1.
د ـ از 451 تا 550 امتیاز پرسنل نظامی ضریب 3/1 و پرسنل کارمند ضریب 23/1.
هـ ـ از 551 تا 650 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب 4/1 و پرسنل کارمند ضریب 30/1.
و ـ از 651 تا 800 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب 5/1 و پرسنل کارمند ضریب 37/1.
ز ـ از 801 تا 950 امتیاز ، پرسنل نظامی ضریب 6/1 و پرسنل کارمند ضریب 45/1.
ح ـ از 951 امتیاز به بالا پرسنل نظامی ضریب 7/1 و پرسنل کارمند ضریب 53/1.
ماده‌215 ـ ضریب جبهه و مأموریت‌های ویژه پرسنل سپاه ، (کادر ثابت و بسیجی ویژه که به دلیل حضور آنها در جبهه و انجام‌مأموریت‌های ویژه به آنها تعلق می‌گیرد به شرح زیر می‌باشد:
الف ـ مدت در اسارت یا گروگان بودن ، جبهه ، مأموریت‌های مشابه ضریب 5/1.
ب ـ مقابله مسلحانه با گروهکها و اشرار و مأموریت‌های مشابه ضریب 30/1.
ج ـ حفاظت شخصیت‌های درجه یک کشوری و مأموریت‌های مشابه ضریب 25/1.
د ـ حفاظت شخصیت‌های درجه دو کشوری و مأموریت‌های مشابه ضریب 20/1.
هـ ـ انجام مأموریت‌های مورد نیاز خارج از محل سکونت به جز موارد فوق ضریب 15/1.
و ـ کلیه افرادی که برابر بخشنامه‌های صادره از ستاد مرکزی سپاه در پشتیبانی از یگان‌های رزم و مأموریت‌های سپاه مشغول‌بوده و از انجام مأموریت‌های فوقالذکر مستثنی بوده‌اند ضریب 10/1.
ز ـ سایر مأموریت‌های سپاه و سوابق خدمتی خارج از سپاه بعد از تاریخ 23/11/1357 ضریب 1.
ح ـ مدت زمانی که پرسنل در حال تحصیل بوده‌اند ضریب صفر.
تبصره‌1 ـ چنانچه یک منطقه در یک زمان مشمول دو ضریب واقع شود ، ضریب بیشتر ملاک عمل خواهد بود.
تبصره‌2 ـ مأموریت‌های مشابه مذکور در بندهای این ماده با پیشنهاد ستاد کل سپاه و تصویب فرماندهی کل تعیین می‌گردد.
ماده 216 ـ پرسنل موجود در موارد زیر از ارشدیت‌های سنواتی بهره‌مند می‌شوند:
الف ـ در صورتی که قبل از مورخه 29/12/1361 به عضویت سپاه درآمده باشد ، به ازا هر سال خدمت و سابقه بسیجی‌تمام وقت یا همکاری تمام وقت با کمیته انقلاب اسلامی و جهاد سازندگی ، یک دوم سال ارشدیت
ب ـ تشویقات پرسنل قبل از تطبیق مطابق دستورالعملی که توسط ستاد کل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد
در ترفیعات آنها لحاظ شده و حداکثر میزان ارشدیت آن به ازا هر سال سابقه خدمت 5/7 ماه و حداکثر تا یک درجه خواهدبود.
ج ـ ضریب سنوات جانبازی جانبازان غیرشاغل موضوع بندهای ب و ج ماده 121 این قانون تا تاریخ 29/11/1369 ، 5/1برابر محسوب می‌شود.
د ـ سنوات بعد از شهادت و مفقودالاثر شدن شهدا و مفقودالاثرها تا مورخه 29/11/1369 دو برابر محسوب می‌شود.
هـ ـ سنوات بعد از وفات و معلولیت منجر به ازکارافتادگی پرسنل موضوع ماده 133 این قانون تا تاریخ 29/11/1369 باضریب 1 محسوب می‌گردد.
و ـ سنوات خدمت پرسنل در موارد مذکور در بندهای ( الف ) و ( ب ) و ( ج ) و ( د ) ماده 217 این قانون با ضریب یک محسوب‌می‌گردد.
تبصره ـ تعیین چگونگی اعمال مصادیق تشویقات پرسنل در زمینه‌های عقیدتی ـ سیاسی با همکاری حوزه نمایندگی‌ولی‌فقیه در سپاه تهیه می‌گردد.
ماده 217 ـ سنوات خدمتی پرسنل موجود برای محاسبه زمان بازنشستگی در موارد زیر منظور می‌گردد:
الف ـ مدت زمان محکومیت محکومین سیاسی قبل از انقلاب طبق مصوبه مورخه 6/9/1358 شورای انقلاب
ب ـ سابقه خدمت کلیه پرسنل بسیجی ویژه ، پاسدار ذخیره ، افتخاری و قراردادی که به صورت تمام وقت با سپاه همکاری‌نموده‌اند.
ج ـ پرسنلی که در سایر نهادهای انقلاب اسلامی همکاری تمام وقت داشته‌اند و یا مستخدم رسمی دستگاههای دولتی‌بوده‌اند ، مشروط به انتقال کسورات سهم صندوق باز نشستگی
د ـ پرسنلی که خدمت وظیفه عمومی را انجام داده‌اند.
هـ ـ مدت زمانی که پرسنل به عضویت رسمی سپاه درآمده‌اند.
و ـ دو برابر مدت اسارت اسرا و گروگانها.
ماده 218 ـ کلیه ارشدیت‌هایی که به نحوی در ترفیعات موثر بوده‌اند و یا مدت زمان اوضاع خدمتی که در ترفیعات پرسنل‌موثر نمی‌باشد و در فصول دیگر این قانون تصریح گردیده است ، به همان میزان در تطبیق پرسنل لحاظ خواهد شد.
ماده 219 ـ ستاد کل سپاه موظف است برای ارزشیابی و سنجش میزان معلومات و تجربه پرسنل موجود و تعیین کمبودمعلومات آموزشی متناسب با سطح آموزشی مورد نیاز درجات آنها مطابق فصل آموزش و ترفیعات این قانون ، نسبت به‌برگزاری آزمون در تمام رسته‌های خدمتی اقدام نماید.
تبصره 1 ـ ارزشیابی و سنجش معلومات پرسنل و رفع سایر کمبودهای آموزش آنها در زمینه آموزشهای عقیدتی ـ سیاسی ،توسط نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه برگزار می‌گردد.
تبصره 2 ـ سپاه موظف است آخرین دوره آموزش مورد نیاز درجه تطبیقی پرسنل را به صورت فشرده برگزار نماید و برای‌رفع سایر کمبودهای آموزشی پرسنل تطبیق شده ، برنامه‌های آموزشی را اجرا نماید.
تبصره 3 ـ سپاه باید پرسنلی را که دارای مدرک دیپلم بوده و بخواهند به صورت نظامی ادامه خدمت دهند و درجه تطبیق‌آنها کمتر از ستوان سومی بشود ، در اولین دوره دانشکده علوم پایه نظامی یا دانشکده علوم و فنون نیروها شرکت دهد.
تبصره 4 ـ ترفیعات بعدی پرسنل که تطبیق شده‌اند مشروط به طی دوره‌های آموزشی متناسب با درجه آنها می‌باشد.
تبصره 5 ـ در صورت کمبود امکانات آموزشی سپاه ، پرسنل فقط می توانند از یک درجه ترفیع قبل از طی دورهای آموزشی‌لازم بعد از تطبیق بهره‌مند شوند.
ماده 220 ـ عملکرد پرسنل در ستاد کل ، ستاد کل سپاه ، نیروها ، حوزه نمایندگی ولی‌فقیه ، حفاظت اطلاعات و وزارت با توجه‌به عوامل مندرج در ماده 213 این قانون ، در کمیسیونی با ترکیب زیر مورد بررسی قرار می‌گیرد:
الف ـ بالاتر ین مقام سازمانهای مزبور یا نماینده تام‌الاختیار ایشان
ب ـ معاون نیروی انسانی سازمانهای مزبور (معاون اداری ـ پرسنل وزارت یا نماینده تام‌الاختیار ایشان
ج ـ فرمانده یا مسیول مستقیم رده مربوطه یا نماینده تام‌الاختیار ایشان
تبصره 1 ـ کمیسیون‌های مزبور می‌توانند از سازمان حفاظت اطلاعات و سایر سازمانهایی که اطلاعات آنان درخصوص‌عملکرد پرسنل موثر می‌باشد ، بمنظور اظهار نظر دعوت نمایند.
تبصره 2 ـ به منظور نظارت و کنترل عملکرد کمیسیون‌های مذکور در این ماده ، کمیسیونی مرکب از اعضا زیر در ستاد کل‌تشکیل می‌شود:
الف ـ رییس ستاد کل یا جانشین وی
ب ـ فرمانده کل سپاه یا جانشین وی
ج ـ نماینده ولی فقیه در سپاه یا جانشین وی
د ـ رییس ستادکل سپاه یا جانشین وی
ح ـ وزیر یا جانشین وی حسب مورد.
و ـ رییس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه حسب مورد.
ماده 221 ـ اعطا درجه به پرسنل براساس مفاد این فصل حداکثر تا درجه سرتیپ دومی با تصویب مقامات ماده 87 این قانون‌می‌باشد و اعطای درجات بالاتر خارج از عوامل و امتیازات این فصل بوده و صرفا در اختیار فرماندهی کل می‌باشد.
تبصره ـ چنانچه درجه پرسنل پس از محاسبه برابر مفاد این قانون بیشتر از سرتیپ دومی گردیده ولی نایل به آن درجات‌نمی‌شوند ، میزان درجه یا ارشدیت اضافه بر آن به همان مقدار به عنوان ارشدیت تعیین گردیده و در محاسبات حقوق ومزایای آنان لحاظ می‌گردد.
ماده 222 ـ پرسنل کادر ثابت و بسیجی ویژه برابر مقررات این فصل تطبیق می‌شوند و تطبیق پرسنل وظیفه و پیمانی براساس‌مقررات سایر فصول این قانون بوده و تطبیق بسیجیان عادی و فعال براساس دستورالعملی است که متناسب با مقررات‌عمومی این قانون توسط ستادکل سپاه تهیه و به تصویب فرماندهی کل خواهد رسید.
ماده 223 ـ دریافتی ماهانه پرسنل مشمول این قانون پس از مرحله تطبیق با آخرین دریافتی استحقاقی وی مورد مقایسه قرارگرفته و درصورت کاهش ، مابه‌التفاوت آن تا سقف حقوق دریافتی قبل به پرسنل پرداخت می‌گردد.
تبصره ـ هر گونه افزایش حقوق و مزایای پرسنل موضوع این ماده تا زمان صفر شدن این ما به التفاوت ، از آن کسر خواهدشد.
ماده 224 ـ دولت موظف است پس از تصویب این قانون کسورات بازنشستگی گذشته پرسنل سپاه اعم از سهم دولت و سهم‌پرسنل را محاسبه نموده و همه ساله یک دهم کسورات گذشته را به صندوق بازنشستگی سپاه پرداخت نماید.
ماده‌225 ـ سپاه موظف است ظرف مدت یک سال پس از تصویب این قانون کلیه پرسنل موجود را براساس مقررات این‌فصل تطبیق نموده و همزمان برای کلیه پرسنل به‌اجرا بگذارد و پس از انجام تطبیق کلیه پرسنل مطابق مقررات مندرج درسایر فصول قبلی این قانون به خدمت خود ادامه خواهند داد.
تبصره ـ کلیه ارشدیت‌های مذکور در این فصل تا تاریخ 29/11/1369 قابل محاسبه و عمل خواهد بود.

فصل یازدهم ـ سایر مقررات ( ماده 226 تا 229 )

ماده 226 ـ کلیه پرسنل پاسداری که در مجموع حوزه فرماندهی ، حوزه نمایندگی ولی‌فقیه ، حفاظت اطلاعات ، وزارت و ستادکل و سازمانهای وابسته خدمت می‌نمایند مشمول این قانون خواهند بود.
ماده‌227 ـ غیر از مواردی که در این قانون برای تهیه آیین‌نامه ، مرجع خاصی مشخص شده است ، سپاه می‌تواند در موارددیگری که ضروری تشخیص می‌دهد نیز دستورالعمل و روش‌های اجرایی تهیه و بعد از تصویب فرماندهی کل سپاه به مورداجرا بگذارد.
ماده 228 ـ بدیهی است اختیارات فرماندهی کل محدود به موارد مطروحه در این قانون نمی‌باشد. همچنین در کلیه مواردی‌که در این قانون صدور یا تصویب امری از سوی فرماندهی کل در پی ارایه پیشنهاد از سوی مقامات یا مراجع دیگر ذکر شده‌است ، اخذ تصمیم ایشان منحصر به ارایه پیشنهادهای مزبور نخواهد بود.
در هر صورت نظر و دستور فرماندهی کل ملاک اصلی در انجام کلیه امورات در نیروهای مسلح خواهد بود.
ماده 229 ـ نماینده ولی فقیه در سپاه و رییس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه حسب مورد در زمینه‌های انتصابات ، ترفیعات ،نقل و انتقالات ، مأموریت‌ها ، تشویقات و تنبیهات و مرخصی‌های پرسنل حوزه نمایندگی ولی فقیه و سازمان حفاظتاطلاعات سپاه از اختیاراتی معادل فرماندهان نیروهابرخوردار می‌باشد.

فصل دوازدهم ـ شمول قانون بر وزارت و ستاد کل ( ماده 230 تا 235 )

ماده 230 ـ پرسنل ستاد کل و وزارت حسب مورد ازطریق زیر تامین می‌گردند:
الف ـ پرسنل نظامی اعم از کادر ثابت یا پیمانی توسط سپاه و ارتش و در چارچوب قوانین مربوطه
ب ـ پرسنل کارمندی اعم از کادر ثابت یا پیمانی حسب مورد برابر این قانون یا قانون ارتش توسط ستاد کل یا وزارت استخدام‌می‌گردند.
ج ـ پرسنل وظیفه برابر مقررات مربوطه
ماده 231 ـ نیروهای مسلح موظفند بنا به درخواست وزارت و ستادکل پرسنل نظامی و انتظامی مورد نیاز آنان را در چارچوب‌جداول سازمان مصوب براساس دستورالعملی که با هماهنگی ستاد کل ، ستاد کل سپاه ، ستاد مشترک ارتش و وزارت تهیه وبه تصویب فرماندهی کل خواهدرسید ، در اختیار سازمانهای مزبور قرار دهند.
تبصره 1 ـ انتقال و مأمور به خدمت نمودن از سپاه به ستاد کل و وزارت با هماهنگی ستاد کل سپاه و تصویب مقامات مندرج‌در ماده 87 این قانون خواهدبود.
تبصره 2 ـ انتقال و مأمور به خدمت شدن پرسنل کارمند جمعی ستاد کل و وزارت حسب مورد منوط به تصویب رییس ستادکل یا وزیر می‌باشد.
ماده 232 ـ هیات مرکزی گزینش در وزارت مرکب از وزیر ، رییس ستاد کل سپاه ، رییس سازمان عقیدتی ـ سیاسی وزارت ،مسیول سازمان حفاظت اطلاعات وزارت و معاون اداری وپرسنلی وزارت به عنوان دبیر هیات تشکیل می‌گردد و حسب مورددر چارچوب مفاداین قانون و قانون ارتش وظیفه تدوین دستورالعمل‌ها و نظارت بر کار هسته‌های گزینش در وزارت را به‌عهده دارند.
تبصره ـ هسته‌های گزینش حسب مورد و بنا به نیاز در سازمان‌های تابعه و وابسته به وزارت بنا به تشخیص هیات مرکزی‌گزینش وزارت تشکیل خواهد گردید.
ماده 233 ـ مراکزآموزشی مذکور در این قانون و قانون ارتش مکلفند پرسنل جمعی ستاد کل ، وزارت و سازمانهای تابعه ووابسته به آنان را براساس دوره‌های مصرحه در قوانین سپاه و ارتش آموزش دهند.
تبصره ـ هزینه‌های آموزشی پرسنل مذکور در این ماده از طرف سازمان اعزام کننده تامین خواهد شد.
ماده 234 ـ پرسنل ستاد کل و وزارت اعم ازاینکه مشمول این قانون یا قانون ارتش باشد ، حسب مورد تابع سلسله مراتب ستادکل و وزارت بوده و براساس مقررات مندرج در قوانین مذکور برای آن سازمانها خدمت می‌نمایند.
ماده 235 ـ پرسنل وزارت و ستاد کل در غیر از مواردی که در این فصل احصا گردیده است ، حسب مورد از نظر سایر موارداستخدامی تابع قانون ارتش و سایر فصول این قانون خواهند بود.
قانون فوق مشتمل بر دویست و سی و پنج ماده و دویست و شش تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و یکم مهرماه یک‌هزار و سیصد هفتاد مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 24/7/1370 به تایید شورای نگهبان رسیده است

آیین نامه اجرایی ماده (14) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - مصوب 10/11/1378

ماده 1 ـ انتقال مستخدمین رسمی وزارتخانه ها ، موسسات وابسته به دولت نهادهای انقلاب اسلامی و نیروهای مسلح به‌سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که از این پس به اختصار ( سپاه ) نامیده می‌شود به ترتیب زیر انجام می‌شود:
الف ـ نامه درخواست انتقال با ذکر دلایل آن به همراه تمایل کتبی فرد مورد نظر توسط رده درخواست‌کننده به ستاد مشترک سپاه منعکس می‌شود.
ب ـ ستاد مشترک سپاه پس از احراز نیاز سازمان مراتب را از دستگاه متبوع مستخدم استعلام می‌نماید.
پ ـ درصورت موافقت دستگاه متبوع مستخدم و طی مراحل گزینش نتیجه نهایی درخصوص انتقال به مبادی ذیربط منعکس می‌شود.
تبصره ـ درصورتی که مستخدم مورد نظر دارای تعهد خدمتی به سازمان متبوع خود باشد، سپاه می‌تواند باقی مانده خدمت‌وی را پس از موافقت دستگاه انتقال دهنده و تأمین اعتبار لازم خریداری نماید، که در این صورت فرد مزبور موظف است تعهد خود را در سپاه به انجام برساند.
ماده 2 ـ نحوه احتساب سوابق خدمتی کارکنان منتقل شده از نظر بازنشستگی و ترفیعات و سایر موارد براساس قوانین ومقررات استخدامی سپاه صورت می‌گیرد.
تبصره ـ دستگاه‌های انتقال دهنده موظفند کلیه کسور بیمه و بازنشستگی منتقل (اعم از سهم فرد و دولت را براساس قانون نقل و انتقال حق بیمه و بازنشستگی ـ مصوب 1365 ـ و آئین‌نامه‌های مربوط به آن به سازمان بیمه و بازنشستگی سپاه واریز نمایند.
ماده 3 ـ مأمور به خدمت نمودن مستخدمان دستگاه‌ها به سپاه به ترتیب زیر انجام می‌شود:
الف ـ نامه درخواست مأموریت با ذکر دلایل آن و به همراه تمایل کتبی فرد مورد نظر توسط رده درخواست کننده به فرمانده نیروی مربوط منعکس می‌شود.
ب ـ فرماندهی نیرو پس از بررسی دلایل و ضرورت‌ها درصورت احراز نیازمندی مراتب را جهت اعلام صلاحیت امنیتی ومکتبی فرد مورد نظر به مبادی ذیربط در آن نیرو منعکس می‌نماید.
پ ـ درصورت تأیید صلاحیت امنیتی و مکتبی فرد مورد نظر، مراتب به همراه سوابق به ستاد مشترک سپاه برای صدور نامه درخواست مأموریت منعکس می‌شود.
ماده 4 ـ مدت مأموریت کارکنان یاد شده حداقل شش ماه خواهد بود، درصورت نیاز سپاه و موافقت مأمور و دستگاه مربوط این مدت قابل تمدید است حفظ پست سازمانی مستخدم مأمور تا شش ماه الزامی است
ماده 5 ـ فرد در زمان مأموریت در سپاه از نظر تخلفات و جرایم تابع آیین نامه های انضباطی و قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب 1371 ـ است
ماده 6 ـ حقوق و مزایا و سایر فوق العاده مأمورانی که بیش از 6 ماه به سپاه مأمور می‌شوند از اعتبار سپاه و در چهارچوب مقررات جاری در آن و براساس شغل مورد تصدی پرداخت می‌شود.
تبصره ـ کسور بازنشستگی و حق بیمه و سایر کسور قانونی مأموران براساس قوانین و مقررات دستگاه متبوع کسر و توسط سپاه به صندوقهای مربوط واریز می‌شود.
ماده 7 ـ انتقال یا مأمور به خدمت نمودن افراد موضوع این آیین نامه در زمان جنگ و بحران تابع ضوابطی است که براساس تبصره ماده (14) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ابلاغ می‌شود.
معاون اول رییس جمهور ـ حسن حبیبی

آیین نامه اجرایی میزان وچگونگی وپرداخت هدیه ایثار یا حق از کار افتادگی موضوع ماده (163) قانون مقررات

ماده 1 ـ کلیه جانبازان شاغل ،بازنشسته و وظیفه بگیر مشمول قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
ـ مصوب 1370 ـ که به صورت ثابت ، پیمانی ، خرید خدمت ، بسیجی و وظیفه به خدمت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پذیرفته شده یا می‌شوند به ازای میزان جانبازی مبلغی به شرح زیر به عنوان هدیه ایثار دریافت می‌کنند:
ـ جانبازان زیر بیست وپنج در صد (25%) جانبازی مبلغی معادل بیست پنج (25)برابر ضریب ریالی ضرب در عدد یکصد وپنجاه (150)
ـ جانبازان دارای بیست وشش در صد (26%) تا چهل درصد (40%) جانبازی مبلغی معادل چهل 40) برابر ضریب ریالی‌ضرب در عدد یکصد و پنجاه (150)
ـ جانبازان دارای چهل و یک درصد (41%) تا پنجاه پنج درصد (55%) جانبازی مبلغی معادل (55) برابر ضریب ریالی ضرب در عدد یکصد و پنجاه (150)
ـ جانبازی دارای پنجاه وشش درصد (56%) تا هفتاد درصد (70%)جانبازی معادل هفتاد (70) برابر ضریب ریالی ضرب درعدد یکصد و پنجاه (150)
ـ جانبازی دارای هفتاد درصد (70%) جانبازی به بالا مبلغ معادل یکصد (100) برابر ضریب ریالی ضربدر عدد یکصد و پنجاه (150)
تبصره 1 ـ هدیه ایثار فقط یک بار به افراد مشمول این آیین نامه پرداخت می‌شود وکسانیکه بیش از یکبار جانباز شوند یادرصد جانبازی آنان افزایش می‌یابد ، در صورت استفاده از مزایای این آیین نامه فقط از مابه التفاوت مربوط برخوردار می‌شوند.
تبصره 2 ـ هدیه ایثار آن دسته از مشمولان این آیین‌نامه که در زمان تصویب قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جانباز بوده وسپس فوت کرده‌اند ، چنانچه از هدیه ایثار استفاده نکرده باشد و به ورثه آنان پرداخت می‌شود.
ماده 2 ـ مرجع تشخیص جانبازان مشمول این آیین‌نامه حسب مورد کمیسیون‌های موضوع ماده (134) و (135) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است
تبصره ـ افرادی که قبل از تاریخ تصویب قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بنا به تشخیص بنیاد شهیدانقلاب اسلامی وبنیاد مستضعفان وجانبازان انقلاب اسلامی و سایر کمیسیون های ذی صلاح داخلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جانباز شناخته شده‌اند ، کماکان جانباز شناخته می‌شوند و در صورت بروز اختلاف در احکام صادر شده توسط مراجع یاد شده ، نظر کمیسیون داخلی سپاه ملاک عمل است
ماده 3 ـ در صد جانبازی مشمولان این آیین‌نامه توسط کمیسیون عالی پزشکی سپاه بر اساس در صدهای مقرر در آیین نامه موضوع تبصره ماده (132) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تعیین می‌شود.
تبصره 1 ـ درصدهای جانبازی که توسط کمیسیون‌های موضوع تبصره ماده (2) این آیین‌نامه تعیین شده‌اند نیز کماکان معتبراست و در صورت بروز اختلاف ، نظر کمیسیون های داخلی سپاه ملاک عمل است
تبصره‌2 ـ در مورد مشمولان قانون سپاه شاغل در وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ، نظر کمیسیون ذی صلاح وزارت یاد شده ملاک عمل قرار می‌گیرد.
معاون اول رییس جمهور ـ حسن حبیبی

آیین نامه اجرایی موضوع ماده 203 قانون استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - مصوب 19/5/1373

فصل اول ـ کلیات ( ماده 1 تا 3 )

ماده 1 ـ در اجرای ماده 203 قانون استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به منظور حمایت قضایی از بسیجیان ، رزمندگان‌و ایثارگران ، دفاتری تحت عنوان ( دفاتر حمایت حقوقی و قضایی ایثارگران ) تشکیل و برابر با مقررات این آیین نامه فعالیت می‌نمایند.
ماده 2 ـ افراد تحت حمایت موضوعات آیین نامه عبارتند از:
الف ـ جانبازان از کارافتاده کلی و جانبازان حداقل با 25% از کار افتادگی به بالا.
ب ـ آزادگان و خانواده اسرا و گروگان‌های بسیج و سپاه شامل پدر، مادر، همسر، فرزندان
ج ـ رزمندگان داوطلب به شرط داشتن حداقل سه ماه سابقه خدمت متوالی و یا 6 ماه خدمت متناوب در جبهه
د ـ کلیه بسیجیان در عضویت‌های فعال و ویژه به شرط داشتن حداقل 6 ماه سابقه عضویت در بسیج و استمرار آن تاکنون
ماده 3 ـ وظایف این دفاتر عبارت است از انجام هر گونه حمایت حقوقی قضایی و نیز ارایه خدمات مشاوره‌ای به افراد موضوع این آیین نامه که به صورت های ذیل اعمال می‌گردد.
الف ـ ارایه مشاوره حقوقی
ب ـ قبول وکالت در پیگیری دعاوی وشکایات مطروحه از طرف آنها.
ج ـ ارشاد قضایی
د ـ انجام اقدامات لازم جهت تسریع در رسیدگی به پرونده های مطروحه
هـ ـ انجام کلیه وظایف مقرر در ماده 4 قانون حمایت قضایی از بسیج در مورد افراد موضوع آن قانون
و ـ کمک به مراجع قضایی در تشخیص اعسار افراد معسر موضوع این آیین نامه از قبیل ارایه مدارک حقوق و اسناد و اموال واملاک آنها.
ز ـ انجام اقدامات لازم برای استفاده افراد موضوع این آیین نامه از امتیازات وتسهیلات قانونی

فصل دوم ـ نحوه فعالیت دفاتر ( ماده 4 تا 7 )

ماده 4 ـ اقدامات دفاتر با درخواست کتبی متقاضی پس از اطمینان از دارا بودن هر یک از شرایط مندرج در ماده 2 این آیین نامه آغاز می‌گردد.
ماده 5 ـ کلیه اقدامات دفاتر در هر مرحله از مراحل دادرسی با درخواست و اعلام فرد متقاضی صورت می‌گیرد.
ماده 6 ـ قبول وکالت از سوی دفاتر حمایت باید به مراجع ذیربط اعم از قضایی انتظامی و سایر سازمانهای مرتبط ، اعلام و سازمانها و مراجع مزبور نیز موظفند در چار چوب این آیین نامه همکاری های لازم را به عمل آورند.
ماده 7 ـ دفاتر حمایت در اجرای وظایف خود دارای اختیارات ذیل می‌باشند:
الف ـ انجام‌اقدامات لازم برای آگاهی از آخرین وضعیت پرونده متقاضی
ب ـ انجام مکاتبات لازم و تنظیم وارسال دادخواست و لوایح به عنوان وکیل متقاضی
ج ـ شرکت در جلسات دادرسی ویا سایر جلسات متشکل در رابطه با پرونده
د ـ انجام هرگونه اقدام ضروری در جهت حسن اجرای وظایف محوله

فصل سوم ـ محل استقرار ونحوه ارتباط ( ماده 8 تا 18 )

ماده 8 ـ این دفاتر در مراکز دادگستری و یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مستقر می‌گردند و حوزه صلاحیت آنها نیز منطبق با حوزه قضایی مرکز دادگستری مربوط می‌باشد.
ماده 9 ـ مسیولین و وکلای منتخب دفاتر در اجرای وظایف خود بایستی همکاری شایسته را با مراجع قضایی به عمل آورند.
ماده 10 ـ کلیه دفاتر موضوع این آیین نامه تحت نظارت دفتر مرکزی حمایت قضایی که در نیروی مقاومت بسیج سپاه تشکیل‌می‌گردد انجام وظیفه می‌نمایند.
ماده 11 ـ رییس دفتر مرکزی پس از تایید اداره نیروی انسانی ستاد مشترک سپاه با حکم فرمانده نیروی مقاومت بسیج منصوب می‌گردد. و روسای دفاتر تابعه نیز از بین پرسنل رسمی سپاه با حکم فرمانده نیروی مقاومت بسیج منصوب می‌گردند.
ماده 12 ـ روسای دفاتر حمایت برای کارشناسان خود در رابطه با هر پرونده حکم خاصی صادر می‌نمایند که کارشناسان دفاتر می‌توانند به استناد آن کلیه اقدامات مربوط را در چارچوب این آیین نامه معمول دارند.
ماده 13 ـ برای ایجاد هماهنگی در حسن اجرای مفاد این آیین نامه نیز برای رفع هر گونه مشکل و نارسایی در حین اجرا هیاتی با ترکیب ذیل و بر اساس تقاضای هر یک از اعضا تشکیل می‌گردد:
1 ـ نماینده رییس قوه قضاییه
2 ـ نماینده ستاد کل نیروهای مسلح
3 ـ نماینده وزیر دادگستری
4 ـ معاونت قضایی انضباطی ستاد مشترک سپاه
5 ـ رییس دفتر مرکزی حمایت
ماده 14 ـ پرسنل و کارشناسان دفاتر موظفند ضمن رعایت مفاد این آیین نامه سایر قوانین و مقررات مربوط به دادرسی و... رانیز رعایت نمایند.
ماده 15 ـ ستاد مشترک سپاه موظف است بودجه مورد نیاز اجرای این آیین نامه را همه ساله در بودجه جاری خود پیش‌بینی نماید.
ماده 16 ـ مفاد این آیین نامه از تاریخ تصویب برای کلیه مراجع قضایی و انتظامی سایر دستگاه‌ها لازم الاجرا بوده و متخلف از مقررات این آیین نامه به عنوان تخلف از وظایف اداری حسب توسط دادسرای انتظامی قضات و یا توسط مراجع رسیدگی‌کننده به تخلفات اداری و انضباطی در دستگاه ذیربط تحت تعقیب و رسیدگی قرار خواهد گرفت
ماده 17 ـ ستاد مشترک سپاه موظف است گزارش عملکرد دفاتر حمایت را به طور منظم در هر 6 ماه به ستاد کل نیروهای‌مسلح ارسال و روند پیشرفت امور را گزارش نمایند. ستاد کل می‌تواند به منظور حسن اجرااین آیین نامه هرگونه نظارت و بازرسی لازم را به عمل آورده و نتیجه را به فرماندهی کل گزارش نماید.
ماده 18 ـ این آیین نامه در اجرای ماده 203 قانون استخدامی سپاه مشترکا توسط قوه قضاییه ستاد کل نیروهای مسلح ، وزارتین دفاع و دادگستری و ستاد مشترک سپاه در 18 ماه تهیه و درتاریخ 19/5/73 به تصویب مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا رسیده و لازم الاجراگردیده است

اصلاح ماده (10) آیین نامه اجرایی ماده (201) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - مصو

هیات وزیران در جلسه مورخ 13/3/1383 بنا به پیشنهاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و به استناد ماده (201) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ـ مصوب 1370ـ تصویب نمود:
( ماده (10) آیین نامه اجرایی ماده (201) قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، موضوع تصویبنامه شماره 27541/ت15263هـ مورخ 3/5/1377 به شرح زیر اصلاح میشود:
ماده10ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کلیه امکانات لازم و راهکارهای مناسب زیر را برای ارتقای سطح علمی بسیجیانی که حایز شرایط مندرج در تبصره (1) این ماده باشند، جهت آمادگی برای شرکت در آزمونهای ورودی دانشگاهها فراهم آورد:
الف ـ برگزاری آزمونهای آزمایشی مستمر (حداقل شش بار در سال) به منظور سنجش آمادگی و تعیین میزان توفیق کلاسها توسط سازمان سنجش آموزش کشور.
ب ـ برگزاری کلاسهای جبرانی در دانشگاهها برای پذیرفته شدگانی که نیاز به تقویت در یک یا چند درس دارند.
ج ـ پیشبینی تسهیلات لازم در دانشگاه برای تغییر رشته یا دانشگاه با توجه به علاقه و وضعیت علمی به شرط آنکه بسیجی 5/92 درصد نمره آخرین فرد پذیرفته در رشته موردنظر را کسب نموده باشد.
تبصره1ـ شرایط بسیجیان برای استفاده از مزایای این ماده به شرح زیر میباشد:
1ـ بسیجیانی که به دلیل ابراز رشادت و شایستگی موفق به اخذ نشان از فرماندهی کل قوا شده یا می‌شوند.
2ـ بسیجیان نمونه (در هر سال و در هر استان یک نفر)
3ـ بسیجیانی که دارای درجه رزمجو و بالاتر بوده و حداقل (100) امتیاز داشته باشند (تا سقف دویست نفر برای دانشگاههای دولتی و دو هزار نفر برای دانشگاههای غیردولتی)
4ـ بسیجیانی که در زمینههای علمی، فرهنگی و ورزشی رتبه اول را در کشور کسب کنند.
تبصره2ـ دستورالعمل اجرایی این ماده توسط وزرای علوم ، تحقیقات و فناوری و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تدوین و ابلاغ خواهد شد.
تبصره3ـ در مواردی که در قوانین رأسا سهمیه یا حد نصاب یا ترتیب دیگری برای حافظان قرآن و ورزشکاران و سایر اقشار ذکر شده وضع شده باشد مطابق قوانین یاد شده اقدام خواهد شد.
معاون اول رییس جمهورـ محمدرضا عارف

مقررات بسیج

آیین نامه اجرایی قانون حمایت قضایی از بسیج - مصوب خرداد ماه 1372

ماده 1 ـ افرادی که دارای مجوز از نیروی مقاومت بسیج هستند در صورت برخورد با جرایم مشهودو عدم حضور ضابطین دیگر و یا عدم اقدام به موقع آنها و یا اعلام نیاز آنان به منظور جلوگیری از امحای آثار جرم و فرار متهم و تهیه و ارسال گزارش به مراجع قضایی اقدامات قانونی لازم را به عمل‌می‌آورند.
تبصره 1 ـ اعضای بسیج و سپاه شرکت‌کننده در این مأموریت بایستی دارای شرایط ذیل باشند:
الف ـ گذراندن دوره آموزشی لازم به تشخیص رده ذی ربط بسیج
ب ـ دارا بودن سلامت جسمی در حد اجرای مأموریت محوله و دارا بودن سلامت روانی
ج ـ مجوز مخصوص
تبصره 2 ـ کلیه ضابطین دادگستری و مراجع نیروی انتظامی مکلفند در صورت ارجاع گزارش و یاتحویل متهم از سوی مسئولین مجاز رده های مقاومت بسیج متهم را تحویل گرفته و گزارش بسیج را ضمیمه مدارک ارسالی به مراجع قضایی نمایند.
ماده 2 ـ منظور از جرایم مشهود موارد موضوع مادتین 23 و 23 مکرر قانون آیین دادرسی کیفری وسایر قوانین موضوعه می‌باشد.
ماده 3 ـ عدم اقدام به موقع ضابطین در شرایطی محرز است که ضابطین ذی ربط دیرتر به صحنه برسند و یا در صورت حضور با جرم مورد نظر برخورد ننمایند.
ماده 4 ـ نیاز ضابطین ذی ربط قضایی در خصوص برخورد با جرایم مشهود به رده‌های مقاومت بسیج که توسط فرماندهی این نیرو تعیین خواهد شد منعکس می‌گردد و رده‌های مزبور موظفند حتی المقدور در حدی که به مأموریتهای نظامی لطمه وارد نشود و به صورت سازمان یافته همکاری نمایند.
ماده 5 ـ هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداری موظف هستند گزارشات ارسالی از سوی مسئولین رده‌های ذی ربط نیروی مقاومت بسیج را تحویل گرفته و مورد رسیدگی قرار دهند.
ماده 6 ـ محدوده جغرافیایی و رده‌های نیروی مقاومت بسیج که اجازه اجرای ماه 24 قانون آیین دادرسی کیفری (بازداشت به مدت حداکثر 24 ساعت را دارند توسط فرماندهی این نیرو تعیین شده‌و به مراجع مربوطه اعلام می‌گردد.
ماده 7 ـ افرادی که مجوز دریافت می‌کنند باید به هنگام برخورد با متهمین در صورت مطالبه و یا احساس ضرورت مجوز خود را ارایه دهند.
ماده 8 ـ نیروی مقاومت بسیج موظف است پس از دستگیری و یا ضبط آلات جرم در اسرع وقت‌آنها را همراه با گزارش و مطابق صورت مجلس تنظیمی به مراجع قضایی یا انتظامی تحویل نماید.
ماده 9 ـ نیروی مقاومت بسیج موظف است هنگام عملیات تیمی مراتب را به اطلاع رده نیروی‌انتظامی ذی ربط برساند.
ماده 10 ـ برای رفع اختلافات و مشکلات احتمالی در اجرای این قانون و به منظور ایجاد هماهنگیهای لازم کمیسیونی متشکل از نماینده های نیروی انتظامی و نیروی مقاومت بسیج به ریاست نماینده قوه قضاییه تشکیل می‌گردد.
ماده 11 ـ آموزشهای عقیدتی و احکام امر به معروف و نهی از منکر و همچنین آموزشهای قضایی‌راجع به تشخیص جرایم و قوانین مربوطه و توجیهات اجرایی توسط معاونت آموزشی نیروی مقاومت بسیج و معاونت عقیدتی سیاسی حوزه نمایندگی ولی فقیه در این نیرو، انجام و پس از قبولی در امتحانات مجوز مربوطه صادر می‌شود.
ماده 12 ـ در صورتی‌که متهمین به دستور و تذکر دارندگان مجوز در حین انجام وظیفه توجه نکرده ویا با توهین و ایراد ضرب و شتم و جرح علیه آنها برخورد کنند عمل آنها در حکم توهین و مقابله باضابطین دادگستری و مأمورین دولتی و انتظامی می‌باشد.
ماده 13 ـ در صورت برخورد و درگیری متهمین با پرسنل و افراد نیروی مقاومت بسیج مشمول این‌قانون نیروی انتظامی موظف به حمایت و همکاری با نیروی مقاومت بسیج می‌باشد.
ماده 14 ـ رده‌های نیروی مقاومت بسیج و افراد دارنده مجوز در صورت اطلاع و برخورد با جرایم و تخلفات چنانچه قادر به انجام اقدامات قانونی لازم نباشند مراتب را به رده بالاتر در نیروی مقاومت بسیج و نیروی انتظامی محل اطلاع می‌دهند.
ماده 15 ـ رسیدگی به تخلفات و جرایم افراد و رده‌های نیروی مقاومت بسیج در حین انجام مأموریت حسب مورد برابر قوانین جاری در مراجع صالحه انجام می‌گیرد.
ماده 16 ـ ارایه خدمات مذکور در ماده 3 این قانون منوط به تأیید مراتب از سوی فرماندهی نواحی‌کشوری نیروی مقاومت بسیج است
ماده 17 ـ به منظور اجرای ماده 4 این قانون مراجع قضایی مکلفند حتی المقدور همکاری ومساعدتهای لازم را به عمل آورند.
تبصره 1 ـ دفاتر مذکور موظفند در صورت مراجعه افراد یا اعلام مشکل حقوقی و قضایی از سوی‌آنان خدمات مشاوره‌ای و راهنمایی و ایجاد صلح و سازش میان طرفین دعوا و سایر اقدامات لازم راجهت استیفای حقوق قانونی آنها به عمل آورند.
تبصره 2 ـ کارشناسان حقوقی دفاتر فوق ملزم به رعایت کلیه مقررات راجع به تکالیف و وظایف‌وکلای دادگستری می‌باشند.
ماده 18 ـ مسئولین مراجع ذی ربط ادارات نهادها، کارخانجات مساجد و مراکز آموزش کشورموظف به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم رده‌های مقاومت بسیج مربوط به خود می‌باشند.
ماده 19 ـ کلیه مزایای قانونی که به ضابطین و رده‌های مربوطه آنها تعلق می‌گیرد شامل مأمورین ورده‌های نیروی مقاومت بسیج موضوع این قانون نیز می‌شود.
ماده 20 ـ اجرای مقررات این قانون و آیین نامه موجب سلب وظایف و مسئولیتهای قانونی نیروی‌انتظامی و سایر مراجع ذی ربط نخواهد بود.
ماده 21 ـ این آیین نامه با 21 ماده و 4 تبصره در تاریخ 30/3/1372 به تصویب فرماندهی معظم کل قوا رسیده و برای کلیه مراجع مذکور در ماده 5 قانون لازم الاجرا می‌باشد.

قانون تشکیل و توسعه بسیج دانش آموزی - مصوب 9/2/1375

ماده واحده ـ به منظور جذب آموزش و سازماندهی دانش آموزان مدارس کشور در ارتش بیست میلیونی و ایجاد روحیه همیاری ، مسیولیت پذیری و آمادگی دفاع همه جانبه از انقلاب اسلامی و بسط فرهنگ و تفکر بسیجی ، واحدهای پویندگان و پیشگامان بسیج دانش آموزی به ترتیب در مدارس راهنمایی و متوسطه پسرانه و دخترانه کشور توسط نیروی مقاومت بسیج سپاه با هماهنگی و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش تشکیل می‌گردد.
تبصره 1 ـ در مدارس ابتدایی بر حسب شرایط و آمادگی دانش‌آموزان واحدهای امیدان بسیج دانش‌آموزی با سازماندهی و علایم مناسب با شرایط سنی آنها تشکیل می‌گردد.
تبصره 2 ـ کلیه برنامه‌های امیدان پویندگان و پیشگامان بسیج دانش آموزی با حفظ درجات مصوب بسیج و تعیین سطوح سه‌گانه در هر درجه مناسب با مقطع تحصیلی و در عضویت های عادی و فعال و ویژه انجام می‌شود.
تبصره 3 ـ شورای هماهنگی و پشتیبانی بسیج دانش آموزی به منظور هماهنگی لازم و پشتیبانی موثر از تشکیل توسعه وتقویت فعالیت های بسیج دانش آموزی و آموزش آمادگی دفاعی مدارس با ترکیب اعضا ذیل تشکیل می‌شود:
ـ وزیر آموزش و پرورش به عنوان رییس شورا.
ـ فرماندهی نیروی مقاومت بسیج سپاه
ـنمایندگی ولی‌فقیه در نیروی مقاومت بسیج سپاه
ـ معاون پرورشی وزیر آموزش و پرورش
ـ مسیول بسیج دانش‌آموزی نیروی مقاومت بسیج سپاه به عنوان دبیر شورا.
ـ یکی از اعضای شورای عالی آموزش و پرورش
ـ مدیر کل امور شاهد و ایثارگران وزارت آموزش و پرورش
تبصره 4 ـ به منظور پیگیری مصوبات شورای هماهنگی و پشتیبانی بسیج دانش آموزی و نظارت بر عملکرد ستادهای استان‌ها و کمیته‌های تخصصی ، ستاد اجرایی بسیج دانش‌آموزی با ترکیب دو نماینده از سوی وزیر و معاونت پرورشی‌وزارت آموزش و پرورش و دو نماینده از سوی فرماندهی و نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج سپاه تشکیل می‌شود.
تبصره 5 ـ وزارتخانه های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و آموزش و پرورش مکلفند اعتبار مورد نیاز اجرایی این قانون را درسال 1375 از محل ردیف تقویت بنیه دفاعی (503041) نیروهای مسلح و سرانه بسیج دانش‌آموزی تأمین و برای سال‌های بعد در حدود امکانات عمل نمایند.
تبصره 6 ـ کلیه موسسات دولتی و نهادها، ضمن همکاری و حمایت از فعالیت‌های بسیج دانش‌آموزی تلاش نمایند در مواردلزوم برای مشارکت داوطلبانه دانش‌آموزان به طور سازمان یافته در برنامه‌های مربوطه از طریق بسیج دانش‌آموزی اقدام‌نمایند.
تبصره 7 ـ هشتم آبان ماه سالروز شهادت اسوه دانش‌آموزان انقلاب اسلامی دانش‌آموز بسیجی شهید محمد حسین‌فهمیده به عنوان روز بسیج دانش آموزی تعیین می‌شود.
آیین‌نامه اجرایی این قانون به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ستاد کل‌نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و هفت تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ نهم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و هفتاد و پنچ مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/2/1375 به تأیید شورای نگهبان رسیده است

قانون ایجاد صندوق ذخیره بسیجیان - مصوب 29/4/1376

ماده واحده ـ به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اجازه داده می‌شود به منظور رسیدگی به امور رفاهی بسیجیانی که حداقل یک سال به طور مستمر عضو رده های مقاومت بوده یا بیش از سه ماه در جبهه‌های حق علیه باطل حضور داشته‌اند و همچنان به صورت بسیجی فعال و ویژه ادامه خدمت می‌دهند ، نسبت به تأسیس صندوقی تحت عنوان صندوق ذخیره بسیجیان ـ که از این پس صندوق نامیده می‌شود ـ اقدام کند.
تبصره 1 ـ بسیجیان موضوع این قانون که عضو صندوق ذخیره دیگری نیستند می‌توانند ماهانه معادل یک درصد از حداقل حقوق پرسنل نیروهای مسلح را به حساب صندوق واریز کنند.
دولت نیز موظف است همه ساله معادل دو برابر مبلغ یاد شده را در ردیف خاصی تحت عنوان کمک به صندوق به بودجه سالانه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اضافه کند.
تبصره 2 ـ اعتبار سهم دولت همه ساله به عنوان کمک در بودجه کل کشور پادار و پس از پرداخت در وجه صندوق به حساب‌هزینه قطعی منظور می‌شود.
صندوق مجاز است مانده وجوه مصرف نشده در پایان هر سال را به سال بعد منتقل کرده وطبق مقررات مورد عمل به مصرف‌برساند.
تبصره 3 ـ اساسنامه صندوق با ماهیت اقتصادی و حمایتی و هر گونه اصلاح و تغییر در آن همچنین آیین نامه های اجرایی این قانون بنا به پیشنهاد وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و تأیید ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح به تصویب هیات وزیران می‌رسد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحد و سه تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و نهم تیر ماه یکهزار و سیصد و هفتاد وشش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 8/5/1376 به تأیید شورای نگهبان رسیده است

قانون تشکیل ، تقویت و توسعه بسیج دانشجویی -مصوب 22/9/1377

ماده واحده ـ به منظور جذب ، آموزش و سازماندهی دانشجویان داوطلب دانشگاه ها ، موسسات و مراکز آموزش عالی و تقویت روحیه همیاری ، مسیولیت پذیری ، بسط فرهنگ و تفکر بسیجی و ایجاد آمادگی دفاع همه جانبه از دستاوردهای انقلاب اسلامی در عرصه های گوناگون فرهنگی ، علمی ، دفاعی ، بسیج دانشجویی در کلیه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی توسط نیروهای مقاومت بسیج و با پشتیبانی وزارتخانه های فرهنگ و آموزش عالی ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ، دانشگاه آزاد اسلامی و سایر دانشگاه‌ها ، موسسات و مراکز عالی تشکیل ، تقویت و توسعه می‌یابد.
تبصره 1 ـ به منظور مشارکت بیشتر دانشجویان بسیجی در امور فرهنگی دانشگاه‌ها ، مسیول بسیج دانشجویی آن دانشگاه ،موسسه و مرکز آموزش عالی ، عضو شورای فرهنگی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی خواهد بود.
تبصره 2 ـ وزارتخانه های دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ، فرهنگ آموزش عالی بهداشت ، درمان آموزش پزشکی مکلفند اعتبار مورد نیاز این قانون را در سال 1377 از ردیف تقویت بنیه دفاعی (503041) سرانه بسیج دانشجویی و از ردیف بودجه فرهنگی و پژوهشی دانشگاهها تامین و برای سال های بعد دستگاه‌های فوق مکلفند در حدود امکانات عمل نمایند.
تبصره 3 ـ روز دوم آذر ماه سالروز فرمان تاریخی حضرت امام (ره مبنی بر تشکیل بسیج دانشجویی ، روز بسیج دانشجویی و شانزدهم دی ماه سالروز شهادت دانشجوی بسیجی شهید سید حسن علم الهدی و همرزمان دانشجوی وی در هویزه به‌عنوان روز شهدای دانشجوی بسیجی تعیین می‌گردد.
تبصره 4 ـ آیین‌نامه اجرایی این قانون ظرف مدت سه ماه توسط نیروی مقاومت بسیج با همکاری وزارتخانه های فرهنگ و آموزش عالی بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و پس از تایید ستاد کل نیروهای مسلح در صورت تصویب مقام معظم رهبری لازم الاجرا خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و چهار تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و دوم آذر ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 25/9/1377 به تایید شورای نگهبان رسیده است

آیین نامه اجرایی قانون تشکیل و توسعه بسیج دانش‌آموزی - مصوب 3/4/1386

هیئت وزیران در جلسه مورخ 3/4/1386 بنا به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و دفاع و پشتیـبانی نیروهای مسلح و ستاد کل نیروهای مسلح و به استناد تبصره (7) ماده واحده قانون تشکیل و توسعه بسیج دانش‌آموزی ـ مصوب 1375ـ آیین‌نامه اجرایی قانون یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آیین نامه اجرایی قانون تشکیل و توسعه بسیج دانش‌آموزی
ماده1ـ واحدهای « امیدان»، « پویندگان» و « پیشگامان» بسیج دانش‌آموزی که در این آیین‌نامه به اختصار « بسیج» نامیده می‌شود، به ترتیب در کلیه مدارس ابتدایی، راهنمایی و متوسطه دخترانه و پسرانه دولتی و غیردولتی با هدف جذب، آموزش و سازماندهی دانش‌آموزان مدارس کشور در ارتش بیست میلیونی و ایجاد روحیه همکاری، مسئولیت پذیری و آمادگی دفاع همه جانبه از انقلاب اسلامی و بسط فرهنگ و تفکر بسیجی در عرصه‌های فرهنگی، علمی، اجتماعی و سازندگی تشکیل می‌گردد.
تبصره ـ اعضای واحدها عضو افتخاری سازمان بسیج دانش‌آموزی خواهندبود.
ماده2ـ « شورای هماهنگی و پشتیبانی بسیج دانش‌آموزی» که در این آییـن‌نامه به اختصار « شورا» نامیده می‌شود، به منظور ایجاد هماهنگی در اجرای برنامه‌ها و پشتیبانی مؤثر از تشکیل، توسعه و تقویت فعالیتهای بسیج با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد:
الف ـ وزیر آموزش و پرورش به عنوان رییس شورا.
ب ـ فرماندهی نیروی مقاومت بسیج سپاه.
پ ـ نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج سپاه.
ت ـ معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش.
ث ـ رییس سازمان بسیج دانش‌آموزی نیروی مقاومت بسیج سپاه به عنوان دبیر شورا.
ج ـ یکی از اعضای شورای عالی آموزش و پرورش به انتخاب این شورا.
چ ـ مدیر کل امور شاهد و ایثارگران وزارت آموزش و پرورش.
تبصره1ـ جلسات شورا با حضور پنج نفر از اعضاء رسمیت می‌یابد و تصمیمات با اکثریت آرای حاضرین اتخاذ خواهد شد.
تبصره2ـ دبیرخانه شورا در سازمان بسیج مستقر خواهدبود.
تبصره3ـ مصوبات شورا با امضای رییس شورا به دستگاههای اجرایی ابلاغ می‌گردد.
ماده3ـ وظایف شورا عبارت است از:
الف ـ تصویب نحوه اجرای برنامه‌های بسیج در زمینه‌های آمادگی دفاعی و بسط فرهنگ و تفکر بسیجی در مدارس.
ب ـ تعیین نحوه پشتیبانی مادی و معنوی از بسیج.
پ ـ بررسی بودجه سالانه بسیج و پیشنهاد آن به مراجع ذی‌ربط.
ت ـ دریافت و بررسی گزارشهای نظارتی ستاد اجرایی و اتخاذ تصمیم مقتضی در مورد آنها.
ث ـ تصویب ترکیب و شرح وظایف ستادهای هماهنگی و پشتیبانی استانها و کمیته اجرایی شهرستانها و مدارس و کمیته‌های تخصصی.
ج ـ بررسی و تصویب پیشنهادهای ستاد اجرایی.
ماده4ـ اعضای ستاد اجرایی عبارتند از:
الف ـ نماینده تام‌الاختیار وزیر آموزش و پرورش به عنوان رییس ستاد اجرایی.
ب ـ نماینده تام‌الاختیار معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش.
پ ـ نماینده تام‌الاختیار فرماندهی نیروی مقاومت بسیج به عنوان دبیر ستاد.
ت ـ نماینده تام‌الاختیار نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج.
تبصره1ـ جلسات ستاد اجرایی با حضور اکثریت اعضاء رسمیت می‌یابد و تصمیمات با اکثریت آرای حاضرین اتخاذ خواهد بود.
تبصره2ـ رییس ستاد اجرایی با حکم رییس شورا منصوب می‌گردد.
ماده5 ـ وظایف ستاد اجرایی به شرح زیر است:
الف ـ برنامه‌ریزی اجرایی طرحها و تقویم اجرایی فعالیتهای بسیج دانش‌آموزی برابر مصوبات شورا.
ب ـ پیگیری مصوبات و ابلاغیه‌های شورا.
پ ـ پیشنهاد بودجه لازم به شورا.
ت ـ پیگیری تشکیل ستاد هماهنگی و پشتیبانی استانها و شهرستانها و نظارت مستمر بر فعالیتهای آنها.
ث ـ جمع‌آوری گزارش و ارزشیابی عملکرد ستادهای استان و کمیته‌های اجرایی شهرستانها به منظور ارایه به شورا.
ج ـ تشکیل کمیته‌های تخصصی پس از تصویب شورا و نظارت بر فعالیت آنها.
چ ـ تهیه و تصویب دستورالعمل داخلی ستاد اجرایی مرکز و استانها از قبیل ارتباطات، برگزاری جلسات و نحوه مکاتبات.
ح ـ برنامه‌ریزی برای اجرای همایشها، کنگره‌ها، اردوها و سایر فعالیتهای مشترک و سراسری بسیج و هماهنگی و نظارت بر حُسن اجرای آنها.
خ ـ بازدید از استانها و شهرستانها و ارزشیابی نحوه اجرای مصوبات شورا.
د ـ بررسی پیشنهادهای واصل شده.
ماده6 ـ سازمان بسیج دانش‌آموزی موظف است با هماهنگی و پشتیبانی مدیران مدارس نسبت به تشکیل واحدهای امیدان، پویندگان و پیشگامان بسیج دانش‌آموزی اقدام نماید.
تبصره ـ فرماندهان واحدهای مذکور با هماهنگی مدیران مدارس توسط سازمان بسیج دانش‌آموزی تعیین می‌گردند.
ماده7ـ وظایف واحدهای امیدان، پویندگان و پیشگامان به شرح زیر است:
الف ـ جذب و سازماندهی داوطلبان عضویت در بسیج دانش‌آموزی.
ب ـ انجام فعالیتهای آموزشی در جهت ایجاد روحیه همیاری، مسئولیت پذیری و آمادگی دفاعی و بسط فرهنگ و تفکر بسیجی و تقویت آن.
پ ـ برگزاری اردوها، همایشها و رزمایشهای ویژه اعضاء با رعایت دستورالعملهای مصوب شورا.
ت ـ کمک به انجام برنامه‌های عمومی و فعالیتهای فوق برنامه مدارس با موافقت یا دعوت مدیر مدرسه.
ث ـ همکاری در فعالیتهای امدادی و کمک رسانی و سازندگی.
ج ـ مشارکت در برگزاری ایام الله و مناسبتها و فوق برنامه‌ها از قبیل گرامی داشت هفته دفاع مقدس و هفته بسیج دانش‌آموزی.
چ ـ انجام فعالیتهای لازم جهت تقویت بنیه علمی، فرهنگی و ورزشی اعضاء.
ماده8 ـ براساس ضوابط نیروی مقاومت بسیج که به تأیید ستاد کل نیروهای مسلح رسیده است، شرایط عضویت و چگونگی سازماندهی واحدهای امیدان، پویندگان و پیشگامان توسط ستاد اجرایی تهیه و پس از تصویب شورا به واحدها ابلاغ می‌گردد.
تبصره1ـ کلیه فعالیتهای واحدها وفق آیین‌نامه‌های آموزش و پرورش خواهدبود.
تبصره2ـ ارایه آموزشهای عملی نظامی در مدارس مطلقاً ممنوع است و در خارج از مدارس با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام می‌گیرد.
ماده9ـ مسئولیت کلیه فعالیتهای واحدهای امیدان، پویندگان و پیشگامان در مدرسه با فرمانده آن است که با هماهنگی مدیر مدرسه انجام وظیفه می‌کند.
ماده10ـ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است همه ساله در برنامه مستقلی، اعتبارات مورد نیاز را برای تشکیل، تقویت و توسعه فعالیتهای واحدهای بسیج در ردیفهای بودجه وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) پیش‌بینی نماید.
ماده11ـ کلیه موسسات دولتی و نهادها ضمن حمایت از فعالیتهای بسیج، در موارد لزوم برای مشارکت داوطلبانه دانش‌آموزان به صورت سازمان یافته در برنامه‌ها، طرحهای ملی و منطقه‌ای از طریق بسیج اقدام نمایند.
ماده12ـ برنامه‌های سازمان بسیج دانش‌آموزی جهت ارتقاء سطح آگاهی و کارایی مربیان و فرماندهان واحدهای بسیج که به تصویب شورا رسیده است، طبق مقررات به عنوان آموزش ضمن خدمت لحاظ می‌گردد.
ماده13ـ وزارت آموزش و پرورش به منظور حُسن اجرای برنامه‌ها و فعالیتهای بسیج در داخل و خارج مدرسه متناسب با درصد اعضای بسیج، تجهیزات و امکانات و فضاهای آموزشی، فرهنگی، تربیتی و ورزشی از قبیل اردوگاهها وکانونهای فرهنگی و هنری مورد نیاز را به این امر اختصاص دهد.
ماده14ـ به منظور تأمین مکان برای فعالیتهای بسیج، وزارت آموزش و پرورش در نقشه‌های مصوب برای احداث مدارس تا حد امکان موقعیت مناسبی را برای این امر پیش‌بینی و احداث نماید.
معاون اول رئیس جمهور ـ پرویز داودی

قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی - مصوب 23/11/

جناب آقای دکتر محمود احمدی‌نژاد
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
در اجراء اصل یکصدو بیست و سوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که با عنوان طرح تشکیل سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده‌بود، با تصویب آن با قید یک فوریت در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ 2/11/1386 و تأیید شورای محترم نگهبان به پیوست ابلاغ می‌گردد.
رئیس مجلس شورای اسلامی ـ غلامعلی حدادعادل
شماره193036 7/12/1386
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ دوم بهمن ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ17/11/1386 به تأیید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره 182583/639 مورخ 23/11/1386 مجلس شورای اسلامی واصل گردیده‌است، به پیوست جهت اجراء ابلاغ می‌گردد.
رئیسجمهور ـ محمود احمدی‌نژاد
قانون اصلاح اختیارات سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامی
ماده1ـ در راستای اجراء اصل (147) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران سازمان بسیج سازندگی و رده‌های تابعه به عنوان مجری طرحهای عمومی و دولتی محسوب می‌شوند و مجاز به تبادل توافقنامه و یا انعقاد قرارداد با دستگاههای اجرائی می‌باشند. دستگاههای اجرائی مجازند در پروژه‌های واگذاری نسبت به تفویض اختیار لازم به بسیج سازندگی اقدام و در جهت محرومیت‌زدایی، عمران و آبادانی روستا و مناطق محروم، غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان در عرصه‌های کار، تلاش و بهره‌برداری از توانایی آنها، توسعه و بسط فرهنگ سازندگی در بین جوانان، کمک به دولت در توسعه سازندگی معنوی و مادی کشور به ویژه در طرحهای عام‌المنفعه، افزایش توان فنی و تجربی جوانان داوطلب و بسیجیان و ایجاد فضای مناسب برای تمرین در فعالیتهای گروهی و کمک به رفع مشکل اشتغال جوانان اعم از دائم و موقت اقدام نمایند.
ماده2ـ کلیه وزارتخانه‌ها، مؤسسات و نهادهای دولتی و عمومی، شرکتها و مؤسساتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، به ویژه وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، راه و ترابری، تعاون، نیرو، کار و امور اجتماعی، آموزش و پرورش، رفاه و تأمین اجتماعی، سازمان حفاظت محیط زیست، دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری، جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، کمیته امداد امام خمینی(ره) شهرداریها و دهیاریها مجازند متناسب با میزان آمادگی بسیج سازندگی، بخشی از فعالیتها، طرحها و پروژه‌های تملک دارایی زودبازده، کم هزینه و عام‌المنفعه، امدادی، فرهنگی و مردم‌یاری خود را با استفاده از نیروهای داوطلب بسیج و مردمی، جوانان و متخصصین سازمان‌یافته، توسط سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج اجراء نمایند.
ماده3ـ به منظور اجرای طرحهای زودبازده، عام‌المنفعه و کم‌هزینه، سازمان بسیج سازندگی به عنوان دستگاه اجرائی و مجری برخی از طرحهای دولتی شناخته می‌شود و مجاز به تبادل موافقتنامه و یا انعقاد قرارداد با آنها می‌باشد.
ماده4ـ دولت هر ساله بخشی از اعتباراتی که برای اهداف فوق در بودجه سنواتی در نظر می‌گیرد را در ردیف مستقلی به عنوان کمک به طرحهای سازمان بسیج سازندگی در اختیار نیروی مقاومت بسیج قرار می‌دهد.
ماده5 ـ سـازمان بسـیج سازندگی برای تأمین نیروهای موردنیاز می‌تواند علاوه بر سازماندهی و استفاده از نیروهای داوطلب و بسیجی اعم از جوانان و متخصصین، از میان واجدین شرایط مشمول خدمت وظیفه عمومی، تعدادی را همه ساله جذب و سازماندهی نموده و حسب مورد جهت آموزش، سوادآموزی، بهداشت و درمان، مردم‌یاری، خدمات‌رسانی و محرومیت‌زدایی از روستاها و مناطق محروم به کار گیرد. تعداد و میزان تحصیلات این دسته از مشمولین به پیشنهاد نیروی مقاومت بسیج توسط ستاد کل نیروهای مسلح تعیین و ابلاغ می‌گردد.
ماده6 ـ آئین‌نامه اجرائی این قانون حداکثر ظرف سه ماه بنا به پیشنهاد نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
قانون فوق مشتمل بر شش ماده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ دوم بهمن‌ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 17/11/1386 به تأیید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی ـ غلامعلی حدادعادل

مقررات نظام وظیفه

قانون خدمت وظیفه عمومی - مصوب 29/7/1363 مجلس شورای اسلامی و تایید 8/8/1363 شورای نگهبان با اصلاحات و الحاقات بعدی‌

فصل اول ـ کلیات ( ماده 1 تا 16 )

ماده 1 ـ دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم وظیفه دینی و ملی هر فرد ایرانی است و در اجرای این وظیفه کلیه اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون می‌باشند و هیچ فرد مشمول خدمت وظیفه عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمی‌توان از خدمت معاف کرد.
تبصره 1 ـ با توجه به اصل 151 قانون اساسی واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موظف است در اسرع وقت امکانات آموزش نظامی اتباع اناث دولت جمهوری اسلامی ایران را با رعایت کلیه موازین شرعی فراهم نماید. این آموزش برای اناث الزامی نیست
تبصره 2 ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری‌واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران آموزشهایی را که زمینه سازآمادگی دفاعی است طبق موازین اسلامی در برنامه‌های آموزش مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان پیش بینی نماید. معلمان واجد شرایط در امر آموزش نظامی دانش آموزان اولویت دارند. این آموزش الزامی برای دختران در زمینه‌های دفاع غیرنظامی خواهدبود.
آیین نامه اجرایی این تبصره حداکثر ظرف مدت 3 ماه توسط وزارتین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و آموزش و پرورش تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 2 ـ هر فرد ذکور ایرانی از اول فروردین ماه سالی که طی آن‌سال وارد سن 19 سالگی می‌شود مشمول مقررات خدمت وظیفه‌عمومی خواهد شد.
ماده 3 ـ سن مشمولان و افراد تحت تکفل از لحاظ خدمت وظیفه ویا معافیت از آن تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه بوده و هرگونه تغییری که بعدا به عمل آمده باشد از لحاظ وظیفه عمومی معتبر نخواهد بود.
تبصره ـ در صورتی که اختلاف بین سن واقعی مشمول (طبق نظریه شورای پزشکی مندرج در تبصره 1 ماده 41 این قانون و سن مندرج در شناسنامه اولیه بیش از 5 سال باشد ، طبق نظر شورای پزشکی عمل خواهد شد.
ماده 4 ـ خدمت وظیفه عمومی 30 سال است و مراحل آن برای کلیه مشمولان به شرح زیر است
الف ـ دوره ضرورت دو سال و در صورتی که مشمولان مازاد بر نیازباشند شورای عالی دفاع می‌تواند این مدت را تا 18 ماه تقلیل دهد.
ب ـ دوره احتیاط 8 سال
ج ـ دوره ذخیره اول 10 سال
د ـ دوره ذخیره دوم 10 سال
تبصره 1 ـ تاریخ شروع و پایان خدمت در مراحل احتیاط و ذخیره از تاریخ پایان خدمت دوره ضرورت محاسبه می‌گردد و در هر حال تاریخ خاتمه آن از سن 50 سالگی تجاوز نخواهد کرد.
تبصره 2 ـ در مواقع ضرورت و بسیج همگانی ممکن است افراد مشمول این قانون تا سن شصت سالگی نیز احضار شوند.
تبصره 3 ـ مفاد بند الف این ماده نسبت به مشمولانی مجری است‌که از اول فروردین ماه سال 1363 به خدمت اعزام شوند.
ماده 5 ـ کلیه مشمولان قادر به خدمت و بلامانع ، به خدمت دوره‌ضرورت اعزام می‌شوند و پس از فراگرفتن آموزشهای نظامی لازم بقیه خدمت دوره ضرورت را در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران انجام خواهند داد. تعیین ترتیب تقدم برای استفاده از مشمولان مزبور در هریک از سازمانهای نظامی و انتظامی و نحوه سهمیه بندی انها توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد.
تبصره 1 ـ تعیین تعداد سهمیه هریک از نیروهای نظامی و انتظامی از مشمولین هر دوره به وسیله کمیسیونی انجام خواهد شد که از نمایندگان نیروهای مزبور و به ریاست رییس اداره وظیفه عمومی تشکیل می‌گردد.
تبصره 2 ـ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌تواند مشمولین موردنیاز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذیرش سپاه از بین دارندگان دفترچه آماده به خدمت در حد سهمیه تعیین شده انتخاب و قبل از تاریخ اعزام آنان لیست اسامی آنها را به اداره وظیفه عمومی اعلام نماید. این مشمولین برای انجام خدمت وظیفه عمومی در اختیار سپاه قرار می‌گیرند.
تبصره 3 ـ نیروهای نظامی و انتظامی موظفند طبق اصل 147قانون اساسی پرسنل کادر ثابت و وظیفه خود را بنا به درخواست دولت برای امور تولیدی ، عمرانی ، تحقیقاتی ، آموزشی ، بهداشتی و درمانی با رعایت کامل موازین عدل اسلامی در حدی که به آمادگی رزمی آنها آسیبی وارد نیاید در اختیار دولت قرار دهند.
ماده 6 ـ قانون خدمت نیروی انسانی ، درمانی و بهداشتی مصوب 24/9/58 شورای انقلاب و الحاقیه ها و اصلاحیه های بعدی آن ابقا و مشمولین مذکور در آن قانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بعد از تامین نیازمندیهای نیروهای مسلح ادامه خدمت را تا 5سال در وزارت بهداری انجام می‌دهند.
ماده 7 ـ قانون معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم ازخدمت وظیفه عمومی مصوب 27/2/58 شورای انقلاب ابقا ومشمولین مذکور در آن قانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بقیه خدمت مقرر در آن قانون را در آموزش و پرورش انجام‌خواهند داد.
ماده 8 ـ از تاریخ تصویب این قانون به سازمان هواپیمایی کشوری و دانشکده تکنولوژی هواپیمایی کشوری اجازه داده می‌شود از بین فارغ التحصیلان مشمول این دانشکده و مرکز آموزش فنون هوایی وهمچنین فارغ التحصیلان مشمول رشته‌های هوا فضا ، الکترونیک و مهندسی هواپیما که در سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی مشغول تحصیل می‌باشند داوطلبان واجد شرایط را استخدام نمایند.
مشمولان مذکور پس از گذراندن آموزش نظامی مربوطه و ایفای تعهد ده سال خدمت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهندبود.
ماده 9 ـ دانشجویان دوره چهارساله آموزشی شرکت کشتیرانی‌جمهوری اسلامی ایران و شرکت ملی نفت کش و سازمان بنادر و کشتیرانی به شرط سپردن تعهد و انجام ده سال خدمت در شرکتهای‌مذکور پس از طی دوره آموزشی مقدماتی و تخصصی در نیروی‌دریایی و بر روی عرشه ناوهای نیروی دریایی از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
ماده 10 ـ انجام امور زیر در مورد مشمولین وظیفه عمومی مستلزم ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان از اداره وظیفه عمومی می‌باشد و فتوکپی مدرک ارائه شده از جمله منضمات ضروری پرونده متشکله می‌باشد.
الف ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
ب ـ دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی
ج ـ کاندیدا شدن جهت انتخابات مجلس شورای اسلامی و سایر شوراها و انجمنهای قانونی
د ـ تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه
ه ـ صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای‌تعاونی
و ـ ثبت هرگونه نقل و انتقال غیرقهری اموال به طور مستقیم وغیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی
ز ـ دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی
ح ـ استخدام به هر صورت (رسمی ، پیمانی ، روزمزد و خریدخدمت در وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای دولتی
تبصره 1 ـ در مواردی که ضرورت یا حرج ایجاب کند که معاملات مشمول ثبت گردد ، مانند اموال مشترک که عدم ثبت اموال مشمول موجب زیان مالی بر شرکای دیگر گردد ، ثبت اموال مشمول بلامانع است تشخیص موضوع به عهده محاکم صالحه است
تبصره 2 ـ سایر اموری که در دیگر قوانین منوط به روشن شدن وضعیت خدمتی مشمول می‌باشد ، به قوت خود باقی است
ماده 11 ـ در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم کسانی‌که به علتی در زمان صلح از معافیت خدمت دوره ضرورت استفاده نموده‌اند نیز به خدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده 12 ـ کارگران و مستخدمین موسسات دولتی و نهادهای قانونی و سازمانهای وابسته به دولت که خدمت دوره وظیفه عمومی راانجام می‌دهند پس از پایان خدمت مجددا به کار اولیه خود اشتغال‌خواهند یافت و کارفرما یا مسئولین مربوطه مکلفند آنان را به کاراولیه خود بگمارند.
تبصره 1 ـ در مورد موسسات خصوصی کارفرما یا مسئولین مربوطه در صورتی مکلفند آنان را به کار اولیه خود بگمارند که در قرارداد استخدام این مسأله شرط شده باشد.
تبصره 2 ـ آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارتین کشور و کار و امور اجتماعی و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 13 ـ مشمولانی که با طی دوره دانشکده‌ها و آموزشگاه های نظامی و انتظامی برای خدمت در کادر ثابت استخدام شوند مدت تحصیل آنها جز خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و اگرمدت تحصیل از دو سال کمتر باشد ، از دوره خدمت آنان به نسبت کسری خدمت تا دو سال جز خدمت دوره ضرورت محسوب‌می‌شود.
تبصره 1 ـ آن عده از محصلین مراکز آموزشی کادر ثابت نیروهای نظامی و انتظامی که قبل از نیل به درجه یا پایان دوره آموزشی (درمورد کمیته و سپاه مستعفی یا اخراج شوند دو سال خدمت دوره ضرورت را بدون احتساب مدت قبلی انجام خواهند داد. در صورتی‌که محصلین به علت بیماری یا عدم صلاحیتی که ناشی از اعمال ارادی آنان نباشد بر کنار گردند مدت تحصیل جز خدمت دوره ضرورت آنان محسوب خواهد شد.
تبصره 2 ـ افسران و همافران و درجه داران کادر ثابت و اعضای‌ثابت سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی در صورتی که به‌موجب مقررات استخدامی مربوطه از خدمت مستعفی یا اخراج شوند مدت تحصیل آنان قبل از نیل به درجه یا پایان دوره آموزشی در مورد کمیته یا سپاه جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و اگر بعد از نیل به درجه یا پایان دوره آموزشی از خدمت مستعفی یا اخراج گردند و مدت خدمت آنان از دو سال‌کمتر باشد بقیه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال با درجه سربازی وظیفه انجام خواهند داد.
ماده 14 ـ مشمولانی که به عنوان کارمند رسمی با تعهد 9 سال‌خدمت در نیروهای نظامی و انتظامی استخدام شوند پس از انجام تعهد مزبور از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد. مدت تعهدمزبور در نقاط بد آب و هوا 6 سال می‌باشد. در صورتی که کارمندان فوق الذکر از گروه پزشکی و فنی که دارای مدرک فوق دیپلم به بالا دراین دو رشته می‌باشند مدتهای فوق به ترتیب 6 سال و 4 سال‌خواهد بود.
تبصره 1 ـ آن عده از کارمندان فوق که به علت انتزاع قسمت مربوطه از نیروهای نظامی و انتظامی به یکی از وزارتخانه ها یاسازمانهای دولتی و وابسته به دولت یا شهرداری و هلال احمر یا نهادهای قانونی منتقل شوند ، بقیه مدت تعهد خود را در سازمان جدید انجام خواهند داد.
تبصره 2 ـ سازمانهای استخدام‌کننده کارمندان مشمول فوق موظفند در طول مدت خدمت مورد تعهد به کارمندان مزبور آموزش نظامی عمومی بدهند.
تبصره 3 ـ کارمندان فوق که قبل از انجام خدمت مورد تعهد بنا به‌تشخیص نیرو یا سازمان مربوطه به عللی خارج از اعمال ارادی خوداز خدمت برکنار شوند ، در صورتی که مدت خدمت آنان در نقاط عادی و بد آب و هوا و حداقل به ترتیب به 5 سال و 3 سال بالغ‌گردد ، از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود و چنانچه کمتر از مدتهای مذکور خدمت نموده باشند به ازای هر یک سال کسری 4 ماه خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد و در هر حال‌خدمت دوره ضرورت این قبیل از کارمندان کمتر از 4 ماه نخواهدبود.
ماده 15 ـ سربازان وظیفه‌ای که حین انجام خدمت دوره ضرورت با داشتن حداقل گواهینامه دوره ابتدایی و با تعهد 5 سال خدمت پیمانی برای خدمت در مشاغل سازمانی مورد نیاز نیروهای نظامی‌و انتظامی استخدام گردند ، تا دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد به منزله خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و در صورتی که قبل از خاتمه تعهد به هر علت از خدمت مستعفی و یا بر کنار گردند ، چنانچه مشمول معافیتهای قانونی نباشند بدون احتساب مدت تعهد انجام شده بقیه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام خواهند داد.
ماده 16 ـ کلیه مشمولانی که وارد خدمت دوره ضرورت می‌شوندطبق آیین نامه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران نسبت به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی و مقام رهبری (فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سوگند وفاداری یاد خواهند کرد.

فصل دوم ـ احضار برای دوره ضرورت ( ماده 17 تا 20 )

ماده 17 ـ در مواقع ضروری ممکن است بنا به مقتضیات یا پیشنهاد شورای عالی دفاع و فرمان فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری‌اسلامی ایران (مقام رهبری مشمولین وظیفه عمومی دوره ضرورت بیش از دو سال به خدمت ادامه داده و یا قبل از خاتمه دوسال از خدمت مرخص شوند که در صورت اول به میزان دو برابرخدمت اضافی از ادوار خدمت آنان در دوره‌های احتیاط و ذخیره کسر می‌شود.
ماده 18 ـ به وضع مشمولان خدمت وظیفه عمومی یکسال قبل ازاعزام به خدمت دوره ضرورت یعنی در سالی که مشمولان در آن سال وارد سن 19 سالگی می‌شوند رسیدگی خواهد شد.
ماده 19 ـ کسانی که به سن 19 سالگی می‌رسند پس از انتشار آگهی احضار موظفند برای روشن نمودن وضع مشمولیتشان به سازمان وظیفه عمومی محل تولد مراجعه و خود را معرفی نمایند و درصورتی که در خارج از محل تولد اقامت داشته باشند می‌توانند به سازمان وظیفه عمومی محل اقامت خود مراجعه کنند.
مشمولان مقیم خارج از کشور باید به نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت خود و درصورت نبودن آن به نزدیکترین نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران مراجعه کنند.
ماده 20 ـ اداره ثبت احوال هر محل مکلف است صورت اسامی متولدین ذکور شهرستان یا بخشهای حوزه مأموریت خود را که درسال بعد باید به وضع مشمولیت آنان رسیدگی شود، به طورتفکیک در 4 نسخه تهیه و تا اول آذرماه هر سال به مراجعی که برای‌رسیدگی به امر وظیفه عمومی تعیین شده و یا خواهد شد تسلیم کند.

فصل سوم ـ رسیدگی ( ماده 21 تا 30 )

ماده 21 ـ حوزه‌های وظیفه عمومی تهران و مراجعی که در هر یک از مراکز شهرستانها و بخشها مسئول رسیدگی به امور وظیفه عمومی محل می‌باشند زیر نظر ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران انجام وظیفه خواهند نمود.
تبصره 1 ـ رییس اداره وظیفه عمومی از نظر سازمانی معاون‌فرمانده ژاندارمری کل در امر وظیفه عمومی بوده و بنا به پیشنهاد فرمانده ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران و تصویب وزیر کشور تعیین می‌گردد.
تبصره 2 ـ رییس اداره وظیفه عمومی موظف است کلیه دستورالعمل ها و بخشنامه ها و اطلاعیه هایی را که به نحوی به نیرو های نظامی و انتظامی و مراجع قضایی مرتبط باشند و اموراجرایی مربوطه را در شورایی که با شرکت نمایندگان وزارت کشور ، ستاد مشترک ، ستاد مرکزی سپاه و یک دادیار به نمایندگی دیوانعالی کشور زیر نظر رییس اداره وظیفه عمومی تشکیل می‌شود، هماهنگ نماید.
ماده 22 ـ نمایندگان کنسولی دولت جمهوری اسلامی ایران درکشورهای خارج مسئول اجرای مقررات قانون وظیفه عمومی‌نسبت به مشمولان مقیم حوزه‌های مأموریت خود می‌باشند وموظفند به وضع مشمولیت آنان رسیدگی کرده و نتیجه اقدامات را از طریق وزارت امور خارجه به اداره وظیفه عمومی اعلام دارند.
ماده 23 ـ مشمولانی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مسافرت می‌کنند پس از ترک تحصیل یا فراغ از تحصیل همچنین‌مشمولانی که پس از احضار به خدمت طبق آیین نامه اجرایی این‌قانون به طور موقت به خارج از کشور مسافرت می‌کنند در پایان‌مدت تعیین شده باید جهت رسیدگی به وضع مشمولیتشان خود رابه سازمانهای وظیفه عمومی داخل کشور معرفی کنند.
ماده 24 ـ به وضع مشمولانی که ادعای تکفل نمایند در مراکز شهرستانها و بخشها توسط هیاتی مرکب از اشخاص زیر رسیدگی می‌شود:
الف ـ بخشدار محل یا نماینده او.
ب ـ رییس سازمان وظیفه عمومی محل یا نماینده او.
ج ـ نماینده دادستان شهرستان و در صورت نبودن دادسرا و وجود دادگاه صلح نماینده دادگاه
د ـ نماینده سپاه پاسداران محل
ه ـ یکنفر از نمایندگان شورای اسلامی شهرستان یا شورای اسلامی بخش یا شهر به معرفی شورای مربوطه
ماده 25 ـ در صورتی که مشمول یا افرادی از بستگان او که مدعی کفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمایند که حقی از آنان تضییع شده است همچنین هریک از اعضای هیات رسیدگی و یافرمانده رده سازمانی بالاتر و یا رییس اداره وظیفه عمومی می‌توانندبا ذکر دلیل موجه به رای صادره از هیات رسیدگی اعتراض نمایند و پرونده مشمول در هیات رسیدگی تجدید نظر مطرح و رای هیات مزبور به استثنای موارد منطبق با ماده 29 این قانون قطعی و غیرقابل اعتراض است
اعتراض به رای سربازی مانع اعزام مشمول به خدمت وظیفه نمی‌باشد.
ماده 26 ـ هیات رسیدگی تجدیدنظر در سازمان وظیفه عمومی‌تهران و مراکز هنگ ها و گردان های مستقل ژاندارمری با شرکت اشخص زیر تشکیل می‌شود:
الف ـ فرماندار یا معاون او.
ب ـ در سازمان وظیفه عمومی تهران رییس سازمان یا جانشین او ، در هنگها و گردانهای مستقل ژاندارمری فرمانده هنگ یا گردان مستقل یا معاون آنها.
ج ـ دادستان شهرستان یا یکی از دادیاران
د ـ فرمانده سپاه شهرستان یا قائم مقام وی
ه ـ یکنفر به انتخاب شورای اسلامی شهرستان مربوطه
ماده 27 ـ در مورد مواد 24 و 26، تشکیل جلسات با دو سوم اعضا و تصویب با اکثریت مطلق آرای اعضا خواهد بود.
ماده 28 ـ در صورتی که حداکثر ظرف 5 سال از تاریخ صدور رای‌هیات تجدیدنظر معلوم شود که نظر هیات رسیدگی تجدید نظر منطبق با اصول و قوانین جاری نبوده و اهمیت آن به حدی باشد که در وضع مشمول موثر باشد پرونده به وسیله رییس اداره وظیفه عمومی به یکی از هیاتهای رسیدگی تجدیدنظر ارجاع خواهد شد و نظر این هیات قطعی و لازم الاجرا است
ماده 29 ـ در صورتی که در حین انجام خدمت دوره ضرورت ، مشمول یا یکی از کسان تحت تکفل او ادعای کفالت کند فرماندهان و روسای مربوطه مکلفند مراتب را به حوزه‌های وظیفه عمومی یا گروهان های اعزام‌کننده مشارالیه اعلام دارند که در اسرع وقت وضع مشمول در هیات رسیدگی مطرح و تصمیم مقتضی اتخاذ شود.
ماده 30 ـ به ادعای کفالت مشمولانی رسیدگی می‌شود که غیبت‌نداشته باشند مگر این که در موقع احضار و در طول مدت غیبت وحین رسیدگی حایز شروط معافیت کفالت بوده باشند که در این‌صورت این قبیل مشمولان از معافیت کفالت استفاده خواهند کرد.(با در نظر گرفتن ماده 55)
تبصره ـ رییس اداره وظیفه عمومی یا نماینده او در صورتی که دلایل و مدارک مثبته ای مبنی بر معافیت از خدمت در پرونده موجود باشد می‌تواند برای یک دوره دستور عدم اعزام صادر نماید.

فصل چهارم ـ معافیت ها

بخش اول ـ معافیت تحصیلی ( ماده 31 تا 38 )

ماده 31 ـ دانش آموزان دانشسراها و دانش آموزان چهار ساله آخردوره متوسط و هنرآموزان هنرستانها و آموزشگاه های فنی و حرفه‌ای که ارزش تحصیلی دیپلم آنها از طرف مراجع صلاحیتدار معادل متوسطه کامل شناخته شده تحصیل نمایند و دانشجویان و هنرجویان دانشگاهها و موسسات آموزش عالی اگر در حین تحصیل به سن مشمولیت برسند تا زمانی که به تحصیلات خود ادامه می‌دهند از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
تبصره 1 ـ به آن دسته از دانش آموزان فارغ التحصیل داخل یاخارج که برابر ضوابط وزارت آموزش و پرورش دیپلم شناخته شوندو برای تحصیل در موسسات آموزش عالی داخل یا خارج کشور ملزم به‌طی دوره پیش دانشگاهی باشند معافیت تحصیلی تعلق می‌گیرد.
تبصره 2 ـ مشمولان فارغ التحصیل دیپلم نظام جدید خرداد یا شهریور ماه هرسال در مهرماه همان سال یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم و مشمولان فارغ التحصیل دی ماه در مهرماه سال بعد یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم می‌توانند در دوره پیش دانشگاهی مشغول به تحصیل شوند.
فواصل زمانی ایجاد شده تا زمان اتمام دوره پیش دانشگاهی جزوایام تحصیل محسوب شده و مشمول معافیت تحصیلی می‌شود.حکم این قانون تا تصویب قانون نظام جدید آموزشی معتبر خواهدبود.
تبصره 3 ـ مشمولان فارغ التحصیل دیپلم نظام قدیم و جدید که با داشتن برگ آماده به خدمت یا برگ معافیت موقت از خدمت دوره‌ضرورت در آزمون پیش دانشگاهی یا یکی از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی داخل کشور قبول می‌شوند تا زمانی که به تحصیل اشتغال دارند می‌توانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. پذیرفته شدگانی که در حال انجام خدمت وظیفه دوره ضرورت می‌باشند در زمان صلح در صورت ثبت نام و اشتغال به تحصیل فورا ترخیص خواهند شد. استفاده از معافیت تحصیلی و امکان ترخیص در تمامی موارد فوق منوط به عدم غیبت غیرموجه است واین حق فقط یکبار اعطا خواهد شد.
ماده 32 ـ طلاب علوم دینی که قبل از رسیدن به سن مشمولیت و یا اعزام هم طبقه خود طبق ضوابط شورای مدیریت حوزه علمیه قم ویا نماینده رسمی آن در شهرستانها به تحصیل اشتغال ورزند درمدت تحصیل می‌توانند از مزایای ماده 31 قانون استفاده کنند.ارزشیابی میزان تحصیل با شورای مدیریت و یا نماینده آن خواهد بود.
تبصره ـ مشمولان دیپلمه که دوره سطح و یا حداقل 6 سال دوره خارج را گذرانده باشند به ترتیب همانند مشمولان لیسانس و دکتر خواهند بود و چنانچه بدون دیپلم دوره های مذکور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق دیپلم و فوق لیسانس می‌باشند و در هر صورت طلابی که به درجه اجتهاد نایل گردند همانند مشمولین دکترا می‌باشند.
ماده 33 ـ صدور کارت معافیت تحصیلی دانش آموزان و هنرجویان و دانشجویان و طلاب علوم دینی موکول به گواهی اشتغال به‌تحصیل آنان از طرف مقامات صالحه بوده و مدت اعتبار آن یکسال‌تمام است
ماده 34 ـ دانش آموزان و هنرجویان و دانشجویان و طلاب علوم دینی مشمول به محض ترک تحصیل یا اخراج و یا فراغ از تحصیل باید برای انجام خدمت دوره ضرورت خود را معرفی کنند.
مقامات مسئول مکلفند صورت اسامی این قبیل مشمولان را با ذکرمشخصات کامل و نشانی و رشته تحصیلی به طور انفرادی و بدون تاخیر به سازمان وظیفه عمومی محل ارسال دارند.
تبصره 1 ـ مشمولانی که با داشتن معافیت تحصیلی در خارج ازکشور تحصیل می‌کنند پس از ترک تحصیل و یا فراغ از تحصیل موظفند که حداکثر ظرف یکسال خود را به سازمان وظیفه عمومی مربوطه در داخل کشور معرفی نمایند. مهلت مذکور برای آن دسته ازفارغ التحصیلان خارج از کشور که به عنوان عضو هیات علمی جذب دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی می‌گردندبه دو سال افزایش می‌یابد.
تبصره 2 ـ مقامات مسئول حسب مورد موظفند ارزش تحصیلیاین قبیل مشمولان را از تاریخ تسلیم مدارک حداکثر ظرف دو ماه تعیین و به آنان تسلیم و مراتب را به اداره وظیفه عمومی اعلام کنند.
ماده 35 ـ مشمولان دیپلمه که با داشتن برگ آماده به خدمت یا برگ معافیت موقت از خدمت دوره ضرورت در مسابقه ورودی یکی از دانشگاهها یا موسسات آموزش عالی داخل کشور قبول شده تازمانی که به تحصیل اشتغال دارند، می‌توانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند مشروط به این که دارای غیبت غیرموجه نباشند. این معافیت فقط برای یکبار داده خواهد شد.
ماده 36 ـ فارغ التحصیلان دیپلمه در صورتی که از نظر مقررات این قانون و بنا به گواهی وزارت فرهنگ و آموزش عالی حایز شروط اشتغال به تحصیل در خارج از کشور باشند و ادامه تحصیل آنان در رشته‌های مورد تایید وزارت فرهنگ و آموزش عالی باشد می‌توانند با استفاده از مقررات معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مسافرت کنند.
ماده 37 ـ دانش آموزانی که قبل از سن مشمولیت بخواهند در خارج‌از کشور ادامه تحصیل دهند در صورتی که مورد تایید وزارت آموزش و پرورش باشد می‌توانند از معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در خارج از کشور استفاده نمایند.
تبصره ـ فرزندان ایرانیان مقیم خارج از کشور و فرزندان مأمورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور همچنین کسانی که قانونا تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند تا اخذ دیپلم از مقررات این ماده مستثنی بوده و ادامه تحصیل آنان در رشته های عالی و دانشگاهی با تایید وزارت فرهنگ و آموزش عالی بلامانع خواهد بود.
ماده 38 ـ آیین نامه اجرایی مواد این بخش از طرف وزارتخانه های‌کشور ، دفاع ، سپاه ، آموزش و پرورش و فرهنگ و آموزش عالی و باکسب نظر از شورای مدیریت حوزه علمیه قم و اداره وظیفه عمومی‌تهیه و تصویب و به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.

بخش دوم ـ معافیت پزشکی ( ماده 39 تا 43 )

ماده 39 ـ مشمولان خدمت وظیفه عمومی از نظر وضع مزاجی واستعداد جسمی و روانی به چهار دسته به شرح زیر تقسیم می‌شوند:
1 ـ کسانی که از نظر جسمی و روانی سالم و قادربه انجام خدمت هستند.
2 ـ کسانی که به علت نقص عضو یا ابتلای به بیماری از سلامتی کامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غیررزمی می‌باشند.
3 ـ کسانی که به علت عدم رشد یا ابتلای به بیماری موقتا قادر به‌انجام خدمت دوره ضرورت نیستند.
4 ـ مشمولانی که به علت نقص عضو یا ابتلای به بیماری جسمی و یا روانی به طور دایم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نیستند.
تبصره 1 ـ نحوه طبقه بندی مشمولان و طرز معاینه و ضوابط معافیت پزشکی آنها به موجب آیین نامه معاینه پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی خواهد بود که وسیله ستاد مشترک تهیه و به‌تصویب وزارتخانه های بهداری ، کشور ، دفاع ، و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد رسید.
تبصره 2 ـ مشمولان موضوع بند 2 این ماده که برای انجام خدمت‌در مشاغل غیررزمی نیروهای نظامی یا انتظامی اختصاص داده می‌شوند، آن قسمت از برنامه آموزش عملی و نظامی را که به‌تشخیص کمیسیون پزشکی مراکز آموزش نیروهای مسلح باسلامتی آنان منافات داشته باشد انجام نخواهند داد.
ماده 40 ـ به مشمولانی که به علت ابتلای به بیماری موقتا قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نباشند برای مدتی که شورای پزشکی‌تعیین می‌نماید و در هر حال متجاوز از یک سال نخواهد بود معافیت موقت پزشکی داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بیماری به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نیز قادر به‌انجام خدمت نباشند به طور دایم از خدمت ضرورت معاف خواهندشد.
تبصره 1 ـ مشمولان پزشک فقط در صورتی معاف دایم از خدمت‌دوره ضرورت شناخته می‌شوند که قادر به اشتغال به حرفه طبابت‌نباشند. آن تعداد از مشمولین خدمت دوره ضرورت پزشک که ازسلامتی کامل برخوردار نیستند لیکن قادر به طبابت می‌باشند، به خدمت دوره ضرورت اعزام می‌گردند و برابر نظر شوراهای پزشکی از خدمت سنگین معاف خواهند شد.
تبصره 2 ـ در زمان جنگ یا بسیج همگانی می‌توان افرادی را که در زمان صلح به علل پزشکی یا تکفل از خدمت دوره ضرورت معاف‌شده‌اند نیز به خدمت احضار کرد.
ماده 41 ـ معاینه مشمولان وسیله یک نفر پزشک از نیروهای مسلح انجام می‌شود و در صورت نبودن پزشک از نیروهای مسلح از پزشکان غیرنظامی که صلاحیت آنان وسیله بهداری محل و فرماندار یا بخشدار محل تایید شده باشد استفاده خواهد شد.
تبصره 1 ـ اظهارنظر در مورد معافیت پزشکی مشمولان بایدتوسط سه نفر پزشک که مورد تایید رییس بهداری و فرماندار محل‌باشند انجام شود و رای اکثریت این پزشکان معتبر است
تبصره 2 ـ مدیران عامل بهداری هر استان موظفند پزشکان مورد نیاز شوراهای پزشکی موضوع تبصره را تعیین و به فرمانداری محل معرفی نمایند.
ماده 42 ـ در صورتی که مشمولان در حین خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو یا بیماریهایی شوند که پس از اتمام مدت معالجه که کمتر از 6 ماه نباشد و طبق نظر شورای پزشکی بیمارستانهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی که مورد تایید عقیدتی ـ سیاسی در نیروی مربوطه هستند قادر به انجام خدمت‌نباشند از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود.
تبصره ـ دوران معالجه مشمولان موضوع این ماده جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب می‌گردد.
ماده 43 ـ چنانچه رییس اداره وظیفه عمومی ظرف 5 سال به نحوی اطمینان حاصل نماید که مشمولی با تقلب و دسیسه درمعاینه پزشکی معافیت اخذ نموده یا برخلاف این قانون و آیین‌نامه‌معاینه و معافیت پزشکی از خدمت دوره ضرورت معاف تشخیص داده شده از این قبیل مشمولان توسط شورای عالی پزشکی که از 5نفر از پزشکان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تشکیل‌می‌گردد معاینه مجدد به عمل خواهد آمد و نظر این شورا قطعی و لازم الاجرا است

بخش سوم ـ معافیت کفالت ( ماده 44 تا 46 )

ماده 44 ـ مشمولان زیر حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت‌معاف می‌باشند:
الف ـ یگانه مراقب و نگهدارنده پدر یا جد یا برادر و یا مادر یا جده یا خواهر که قادر به اداره امور خود نباشد.
ب ـ یگانه سرپرست و نگهدارنده برادر یا خواهر صغیر.
ج ـ یگانه سرپرست خواهر مجرد در صورتی که تا سن 24 سالگی‌مجرد باشد.
د ـ از 2 یا 3 برادر واجد شرایط اعزام به خدمت یکی از آنان تا خاتمه خدمت دیگری به خدمت دوره ضرورت یا احتیاط اعزام نخواهدشد و ترتیب تقدم در اعزام بر مبنای سن مشمول خواهد بود.
ه ـ مشمولین غیرغایبی که دارای همسر یا فرزند تحت تکفل می‌باشند تا تصویب و اجرای لایحه مذکور در ماده 55 این قانون در زمان صلح
بدیهی است پس از تصویب و اجرای لایحه مذکور به شرط نداشتن‌مانع دیگری مشمولین فوق به خدمت اعزام خواهند شد.
تبصره 1 ـ مشمولان بندهای (الف ، (ب و (ج از انجام خدمت‌دوره ضرورت معاف هستند و کارت معافیت از خدمت آنان درهمان سال رسیدگی به وضعیت نظام وظیفه آنها صادر می‌گردد.
تبصره 2 ـ مشمولانی که برای انجام خدمت وظیفه عمومیاحضار می‌شوند در صورتی که در تاریخهای معینه بدون عذر موجه‌خود را معرفی نکنند از معافیت موضوع این ماده محروم می‌شوند.(با توجه به ماده 55)
تبصره 3 ـ استفاده از معافیتهای فوق مانع برخورداری مشمولان این قانون از مزایای مقرر در قانون معافیت یک نفر از فرزندان خانواده های شهدا ، معلولین ، اسرا و مفقودالاثر ها از خدمت وظیفه عمومی مصوب 24/9/1366 مجلس شورای اسلامی نمی‌گردد.
ماده 45 ـ با مشمولینی که پدر یا برادر آنها از تاریخ 19/10/56 درراه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن معلول یا اسیر یا مفقودالاثر شده یا بشوند به ترتیب زیر رفتار خواهد شد:
الف ـ یکنفر از فرزندان یا برادران فرد معلولی که طبق نظر شورای پزشکی بنیاد شهید به تنهایی قادر به اداره امور شخصی خود نباشد و همچنین یکنفر از فرزندان یا برادران مفقودالاثر از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دایم خواهد شد.
ب ـ یکنفر از فرزندان و یا برادران خانواده اسیر می‌تواند تا مدت سه‌سال از معافیت موقت استفاده کرده و چنانچه مدت اسارت از سه‌سال تجاوز نماید یکنفر مذکور از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دایم خواهد شد.
تبصره ـ شرایط اسیر و مفقودالاثر و معلول شناخته شدن و خانواده آنان در آیین‌نامه اجرایی این قانون پیش بینی خواهد شد.
ماده 46 ـ مشمولانی که ادعای کفالت می‌کنند می‌توانند مدارک لازم را پیش از اعزام به حوزه وظیفه عمومی محل سکونت خودتسلیم کنند.
تحقیقات لازم نسبت به ادعای کفالت این قبیل مشمولان و همچنین تصدیق صحت مندرجات استشهاد و مدارک آنها با شهربانی و یا ژاندارمری خواهد بود.
تبصره ـ در هر سال که مشمولان سالم و بلامانع نیاز نیروهای‌مسلح جمهوری اسلامی را تامین نموده باشند به مشمولان بند 2ماده 39 و مشمولانی که دارای معافیت موقت و معتبر به مدت 2سال باشند معافیت دایم در زمان صلح داده خواهد شد.

فصل پنجم ـ آموزش نظامی مشمولان و درجات و حقوق و مزایای آنان ( ماده 47 تا 55

ماده 47 ـ کلیه مشمولان طبق برنامه و مدت آموزشی که از طرف ستاد مشترک ارتش و ستاد مرکزی سپاه تنظیم می‌گردد دوره آموزش مقدماتی نظامی را طی خواهند کرد.
تبصره 1 ـ مشمولان فوق دیپلم جهت طی دوره درجه‌داری وظیفه به مراکز آموزشی و فرهنگی اعزام و پس از گذراندن دوره مقدماتی و تخصصی و داشتن سلامت جسمی و روانی و صلاحیت اخلاقی و سیاسی به یکی از درجات گروهبانی وظیفه نایل می‌شوند در غیراین صورت با درجه افراد وظیفه به خدمت ادامه خواهند داد.
تبصره 2 ـ مشمولان دیپلمه و پایین تر پس از طی دوره مقدماتی با درجه افرادی وظیفه به خدمت در نیروها و سازمانهای مربوطه مشغول خواهند شد.
تبصره 3 ـ در موارد ضروری نیروها و سازمانهای نظامی وانتظامی مجاز خواهند بود تعدادی از مشمولان دیپلمه را در تخصصهای مورد نیاز براساس ضوابط مندرج در آیین نامه اجرایی این قانون انتخاب و جهت طی دوره درجه‌داری وظیفه به مراکز آموزشی و فرهنگی اعزام دارند.
ماده 48 ـ مشمولان لیسانسیه و بالاتر پس از طی دوره آموزشی مقدماتی نظامی و موفقیت در آزمایشهای آن در صورتی که از لحاظ اخلاقی و سیاسی مکتبی شایستگی داشته باشند پس از طی دوره آموزش افسری وظیفه و موفقیت در آزمایشهای آن دارندگان دانشنامه دکترا به درجه ستوان یکمی و سایرین به درجه ستوان دومی وظیفه نایل خواهند شد.
تبصره 1 ـ در صورتی که مشمولان موضوع این ماده درآزمایشهای دوره مقدماتی نظامی مردود شوند و یا طبق نظر شورای مرکز آموزشی از لحاظ جسمی مکتبی و اخلاقی صلاحیت لازم جهت نیل به درجه افسری را نداشته باشند برای طی دوره درجه داری اعزام خواهند شد.
تبصره 2 ـ در صورتی که مشمولان موضوع این ماده درآزمایشهای دوره آموزشی افسری وظیفه مردود گردند یا از لحاظ‌مکتبی و اخلاقی واجد صلاحیت نیل به مقام افسری بر حسب تشخیص شورای مرکز آموزشی مربوط نباشند بقیه خدمت دوره ضرورت را در یکی از درجات گروهبانی وظیفه انجام خواهند داد.
تبصره 3 ـ در صورتی که مشمولان موضوع این ماده در هریک از مراحل آموزشی به علل سیاسی و امنیتی واجد صلاحیت نیل به‌مقام افسری تشخیص داده نشوند بقیه خدمت دوره ضرورت رامانند افراد وظیفه انجام خواهند داد.
ماده 49 ـ حقوق ماهانه افسران ـ درجه داران ـ دانشجویان و دانش آموزان و افراد وظیفه به شرح زیر خواهد بود:
الف ـ حقوق افسران وظیفه به میزان حقوق ثابت ماهانه سال اول‌افسران هم درجه کادر ثابت
ب ـ حقوق درجه‌داران وظیفه
1 ـ گروهبان سوم 115 واحد حقوقی
2 ـ گروهبان دوم 125 واحد حقوقی
3 ـ گروهبان یکم 135 واحد حقوقی
ج ـ حقوق دانشجویان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی و دانش آموزان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی و تخصصی 2000 ریال
د ـ حقوق دانشجویان وظیفه درمدت آموزشی تخصصی 2500 ریال
ه ـ حقوق ماهانه افراد وظیفه به میزانی است که هر سال در بودجه وزارت دفاع پیش‌بینی می‌شود.
ماده 50 ـ افسران و درجه‌داران وظیفه در صورت اعزام به مأموریت یا انتقال یا خدمت در مناطق بد آب و هوا مشمول مقررات فوق العاده و مزایای مربوط به افسران و درجه داران کادر ثابت نسبت به حقوق آنان خواهند بود و در صورتی که در یگانها و قسمتهایی که پرسنل کادر ثابت آنها از مزایای قانونی خاص استفاده می‌کنند مشغول خدمت شوند، در شرایط مشابه از مزایای مزبور نسبت به حقوق خویش استفاده خواهند کرد.
تبصره 1 ـ افسران و درجه‌داران وظیفه‌ای که در محل سکونت خود خدمت می‌نمایند، از مقررات مربوط به بدی آب و هوا، مذکور دراین ماده استفاده نخواهند کرد.
تبصره 2 ـ سربازان وظیفه در غیر زمان جنگ یا بسیج عمومی به‌طور اجبار بیش از یکسال (نیمی از مدت خدمت از خدمت خود را در نقاط بد آب و هوا خدمت نخواهند کرد.
تبصره 3 ـ طبقه بندی مناطق از نظر آب و هوا طبق آیین نامه ای خواهد بود که به وسیله ستاد مشترک با هماهنگی سازمان اموراداری و استخدامی کل کشور تهیه و به تصویب وزیر دفاع برسد.
تبصره 4 ـ به افسران و درجه داران وظیفه ای که بنا به تقاضای‌شخصی منتقل می‌شوند هزینه سفر و فوق العاده تعلق نمی‌گیرد.
ماده 51 ـ به پرسنل وظیفه‌ای که در عملیات جنگی شرکت‌می‌نمایند، فوق العاده عملیاتی بر طبق ضوابطی که توسط وزارتین دفاع و سپاه پاسداران تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد پرداخت خواهد شد.
ماده 52 ـ میزان مرخصی پرسنل وظیفه در مدت خدمت و نحوه استفاده از آن طبق مقررات مرخصی پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
ماده 53 ـ کسانی که در حین خدمت وظیفه عمومی در هریک ازدوره‌های ضرورت احتیاط و ذخیره به سبب انجام وظیفه یا شرکت‌در عملیات رزمی و یا قیود خدمتی ، شهید یا فوت یا معلول شوند ازلحاظ میزان و نحوه پرداخت حقوق وظیفه و مستمری مشمول قوانین و مقررات مربوط به پرسنل کادر ثابت هم درجه می‌باشند و حقوق وظیفه و مستمری آنان حسب مورد از بودجه وزارتخانه ها یا سازمانهای مربوطه پرداخت می‌گردد.
تبصره 1 ـ در صورتی که مشمولین این ماده قبل از ورود به‌خدمت وظیفه عمومی از کارمندان دولت یا سازمانهای تابع یا وابسته به دولت بوده و آخرین حقوق دریافتی آنان از سازمان مربوطه از میزان حقوقی که برابر این قانون به آنان تعلق می‌گیرد بیشتر باشد، حقوق وظیفه و مستمری وراث آنان بر اساس حقوق بیشتر پرداخت خواهد شد.
تبصره 2 ـ کسانی که تا تاریخ تصویب این قانون از بودجه وزارتخانه ها یا سازمانی حقوق وظیفه یا مستمری دریافت می‌داشته‌اند حقوق آنان کماکان از همان محل پرداخت خواهد شد.
ماده 54 ـ پرسنل وظیفه ای که در حین خدمت وظیفه عمومی اسیر یا مفقودالاثر بشوند تا پایان دوره اسارت یا تعیین تکلیف عایله تحت تکفل آنان به ترتیب زیر حقوق دریافت خواهند نمود:
الف ـ در دوره ضرورت از حقوق مربوطه و پس از پایان دوره ضرورت از حقوق هم طبقه دوره احتیاط
ب ـ در دوره ذخیره از حقوق یک درجه بالاتر هم طبقه احتیاط و ذخیره
تبصره ـ شرایط لازم برای اسیر و مفقودالاثر شناخته شدن پرسنل در آیین نامه اجرایی این قانون پیش بینی خواهد شد.
ماده 55 ـ دولت موظف است لایحه نحوه کمک به خانواده های مشمولینی را که با اعزام مشمول قدرت اداره معاش خود را از دست می‌دهند تهیه و ظرف مدت 6 ماه جهت تصویب به مجلس شورای‌اسلامی تقدیم نماید.

فصل ششم ـ احضار در مراحل احتیاط و ذخیره ( ماده 56 تا 57

ماده 56 ـ شورای عالی دفاع می‌تواند یک یا چند طبقه از افسران و درجه داران و افراد وظیفه ( را) که خدمت دوره ضرورت را انجام داده‌اند و در دوره‌های احتیاط و ذخیره خدمت وظیفه عمومی هستند برای تجدید یا تکمیل آموزش نظامی فراخوانده یا پیشنهاد بسیج همگانی به مقام رهبری بنماید. نحوه احضار و مهلت معرفی فرا خواندگان همچنین کسانی که به علل ناشی از وضع جسمانی یااجتماعی یا حساسیت مشاغل آنان ممکن است از فراخوانده شدن برای تجدید یا تکمیل آموزش نظامی معاف شوند در آیین نامه اجرایی این قانون که توسط وزارتین دفاع و سپاه تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد ، تعیین خواهد شد.
ماده 57 ـ کلیه فراخواندگان برای خدمت دوره احتیاط و ذخیره و یا تجدید یا تکمیل آموزش یا بسیج همگانی حقوقی معادل حقوق ثابت افسران ، درجه داران و افراد کادر ثابت هم درجه خود حسب مورد از بودجه وزارتخانه های مربوطه دریافت خواهند داشت
تبصره 1 ـ فراخواندگان موضوع این ماده در صورتی که کارمند یکی از وزارتخانه ها یا سازمانهای دولتی و یا وابسته به دولت باشند مابه التفاوت حقوق و مزایای خود را از سازمان متبوع دریافت خواهند داشت
تبصره 2 ـ میزان حقوق پرسنل احتیاط و ذخیره در زمان جنگ بنابر پیشنهاد ستاد مشترک و تصویب شورای عالی دفاع خواهد بود.

فصل هفتم ـ غیبت مشمولان وظیفه عمومی و جرایم و مجازات ها

بخش اول ـ غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی ( ماده 58 )

بخش اول ـ غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی ( ماده 58 )
فصل هفتم ـ غیبت مشمولان وظیفه عمومی و جرایم و مجازات ها
بخش اول ـ غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی
ماده 58 ـ مشمولان خدمت وظیفه عمومی (ضرورت ، احتیاط ، ذخیره که برای رسیدگی یا اعزام احضار شوند و در مهلت یا موعد مقرر که از طرف اداره وظیفة عمومی اعلام شود خود را معرفی نکنند همچنین مشمولانی که معافیت های موقت دریافت داشته‌اند وپس از انقضای مدت اعتبار ظرف یکماه برای تجدید رسیدگی خودرا معرفی نکنند، غایب شناخته شده و پس از معرفی یا دستگیری درصورتی که طبق مقررات این قانون قادر به خدمت و بلامانع تشخیص داده شوند به خدمت اعزام می‌شوند و پس از انجام‌خدمت مقرر در صورت اعلام اداره وظیفه عمومی موضوع غیبت در محاکم صالحه قضایی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و چنانچه دارای عذر موجه نباشند، به شرح زیر اتخاذ تصمیم خواهد شد:
الف ـ مشمولان غایب زمان صلح که در زمان صلح خود را معرفی‌کنند پس از تعیین تکلیف مشمولیت یا انجام خدمت دوره ضرورت به مدت 6 ماه تا یکسال و مشمولانی که دستگیر شده باشند به مدت یکسال تا دو سال از دریافت کارت پایان خدمت یا معافیت محروم خواهند شد.
ب ـ مشمولان غایب زمان صلح که خود را در زمان جنگ معرفی نمایند پس از پایان خدمت یا معافیت بلافاصله کارت مربوطه را دریافت خواهند داشت و کسانی که دستگیر شوند به مدت 2 تا 4سال از دریافت کارت پایان خدمت محروم خواهند شد.
ج ـ مشمولان غایب زمان جنگ که خود را در زمان جنگ معرفی‌کنند، پس از پایان خدمت یا تعیین تکلیف از نظر مشمولیت به مدت یک تا دو سال و کسانی که دستگیر شوند به مدت 3 تا 5 سال‌از دریافت کارت پایان خدمت یا معافیت محروم خواهند شد.
د ـ مشمولان غایب زمان جنگ که خود را در زمان صلح معرفی کنند پس از پایان خدمت تا تعیین تکلیف از نظر مشمولیت به مدت 5 تا7 سال و کسانی که دستگیر شوند به مدت 7 تا 10 سال از دریافت کارت پایان خدمت یا معافیت محروم خواهند شد.
تبصره 1 ـ قاضی می‌تواند غایب را به مجازات (تعزیر) دیگری که‌خود صلاح بداند بجای مجازات های فوق محکوم نماید.
تبصره 2 ـ مشمولانی که تا تاریخ تصویب این قانون غایب شناخته شده‌اند چنانچه داخل کشور باشند ظرف 6 ماه و آنهایی که‌در خارج باشند ظرف یکسال برای رسیدگی به وضع مشمولیتشان خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی نمایند به جز مشمولان بند (د) محرومیتهای مندرج در ماده در مورد آنان اجرا نخواهد شد.

بخش دوم - جرایم و مجازاتها ( ماده 59 تا 67 )

ماده 59 ـ مشمولین خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اولیه و یا پس از خاتمه آموزش بیش از مدت 6 ماه مرتکب فرار از خدمت بشوند پس از دستگیری یا معرفی بدون احتساب مدت قبلی ، خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
ماده 60 ـ کسانی که با ارتکاب اعمالی چون جعل شناسنامه ، مهر ، امضا ، کارت پایان خدمت ، کارت معافیت ، استفاده از شناسنامه دیگران ، اعمال نفوذ ، شهادت کذب ، گواهی خلاف واقع ، مکتوم داشتن حقیقت ، اخذ رشوه ، یا فریب دادن مشمول موجبات معافیت خود یا دیگران را از خدمت وظیفه عمومی فراهم سازند، به اتهام آنان در دادگاه صالحه رسیدگی شده و با رعایت شرایط و امکانات‌خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از یکسال تا پنج سال محکوم می‌شوند.
تبصره 1 ـ چنانچه تقلب یا جعل و یا اخذ رشوه تاثیری در وضعیت مشمول نداشته باشد، مرتکبین با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید به انفصال از یکسال تا ده سال از خدمات دولتی و ضبط رشوه به عنوان جریمه و شش ماه تا سه سال حبس محکوم‌خواهند شد.
تبصره 2 ـ اموالی که رشوه داده شده بعنوان جریمه ضبط می‌گردد و هرگاه ثابت شود که راشی برای حفظ حقوق حقه خود ناچار ازدادن رشوه بوده وجه یا مالی که به رشوه داده شده به او مستردمی‌گردد.
ماده 61 ـ پرسنل اداره وظیفه عمومی و نیروهای نظامی و انتظامی و نهادها و ارگانها و موسسات دولتی وابسته به دولت و نمایندگان شوراها و انجمنهای اسلامی در صورت ارتکاب جرایم مذکور درماده 60 علاوه بر انفصال دایم از خدمات دولتی با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از 3 سال تا 7 سال محکوم خواهندشد.
تبصره ـ هرگاه به موجب قوانین جاری اعمال ارتکابی مذکور دردو ماده 60 و 61 عناوین دیگری داشته باشد، در این صورت به کیفر اشد همان عناوین محکوم می‌شوند.
ماده 62 ـ استخدام مشمولان به طور کلی در وزارتخانه ها و موسسات وابسته به دولت و در کارخانه ها و کارگاهها و موسسات خصوصی بدون داشتن معافیت دایم ممنوع است
تبصره ـ استخدام مشمولان غیرغایب در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با رعایت مقررات این قانون از محدودیت مقرر در موارد فوق مستثنی است
ماده 63 ـ استخدام‌کننده یا استخدام کنندگان مشمولین غایب در وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادها برای هریک از افراد اول و دوم به کسر نصف حقوق از 6 ماه الی یکسال ودر صورت تکرار سه مورد یا بیشتر به انفصال دایم از خدمت توسط دادگاه صالحه محکوم خواهند شد.
ماده 64 ـ اشتغال به کار مشمولان با برگ معافیت موقت یا دفترچه آماده به خدمت فقط در مدت اعتبار آنها بلامانع است
ماده 65 ـ کلیه افرادی که از اول مهر ماه سال یکهزار و سیصد و پنجاه و نه تا پایان جنگ تحمیلی در خدمت وظیفه عمومی بوده‌اند و یا خواهند بود از لحاظ استخدام در وزارتخانه ها و موسسات وابسته بر سایر افرادی که در شرایط مشابه هستند حق تقدم دارند.
ماده 66 ـ آیین نامه اجرایی این قانون جز در مواردی که در مواد این قانون مرجع خاصی برای آن مشخص شده است توسط وزارتخانه های کشور، دفاع و سپاه تهیه و به تصویب هیات دولت‌خواهد رسید.
ماده 67 ـ کلیه قوانین مغایر با این قانون از تاریخ تصویب این قانون ملغی است
تبصره ـ قانون مربوط به معافیت یکنفر از خانواده شهدا از شمول این قانون مستثنی است

آیین نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی (29 7 1363) مجلس شورای اسلامی - مصوب 13 5 1364 هیات وزیران -با اصلاحات و الحاقات بعدی‌

فصل اول ـ کلیات ( ماده 1 تا 75 )

ماده 1 ـ اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران از لحاظ قانون خدمت وظیفه عمومی با توجه به مقررات ماده 976 قانون مدنی به‌شرح زیر می‌باشند
1 ـ کلیه ساکنین ایران به استثنای اشخاصی که تبعیت خارجی آنهامسلم باشد.
تبعیت خارجی کسانی مسلم است که مدارک تابعیت آنها مورداعتراض دولت ایران نباشد.
2 ـ کسانی که پدر آنها ایرانی است اعم از این که در ایران یا در خارجه متولد شده باشند.
3 ـ کسانی که در ایران متولد شده و پدر و مادر آنان غیرمعلوم باشند.
4 ـ کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آنها در ایران‌متولد شده به وجود آمده‌اند.
5 ـ کسانی که در ایران از پدری که تبعه خارجی است به وجود آمده وبلافاصله پس از رسیدن به سن 18 سال تمام لااقل یک سال دیگر درایران اقامت کرده باشند، والا قبول شدن آنها به تابعیت ایران برطبق مقرراتی خواهد بود که مطابق قانون برای تحصیل تابعیت ایران مقرر است
6 ـ هر تبعه خارجی که تابعیت ایران را تحصیل کرده باشد.
تبصره ـ اطفال متولد از نمایندگان سیاسی و کنسولی خارجه‌مشمول فقره 4 و 5 نخواهند بود.
ماده 2 ـ اشخاصی که تابعیت خارجی داشته و بعدا تابعیت ایرانی‌تحصیل کرده باشند. از لحاظ انجام خدمت وظیفه تابع مقررات‌قانون خدمت وظیفه عمومی خواهند بود.
تبصره 1 ـ چنانچه در زمان داشتن تابعیت کشور خارجی مطابق‌قوانین همان کشور خدمت دوره ضرورت را انجام داده باشند برای‌مراحل احتیاط و ذخیره تابع مقررات مربوط به اشخاص هم طبقه‌خود خواهند بود.
تبصره 2 ـ چنانچه کشور متبوع قبلی آنان فاقد مقررات خدمت وظیفه عمومی بوده و یا از انجام خدمت دوره ضرورت معاف شده‌باشند در صورت لزوم در زمان جنگ و بسیج همگانی به خدمتاحضار خواهند شد.
ماده 3 ـ افراد ذکور ایرانی از اول فروردین ماه سالی که طی آن سال‌وارد سن نوزده سالگی می‌شوند برای روشن شدن وضع مشمولیت خود احضار خواهند شد.
ماده 4 ـ افرادی که جهت انجام خدمت دوره ضرورت بلامانع‌تشخیص داده شوند در طی سالی که به سن 19 سال تمام می‌رسندبه خدمت دوره ضرورت اعزام خواهند شد.
ماده 5 ـ در تعیین سن مشمولیت برای احضار و اعزام روز یا ماه تولد تاثیری نخواهد داشت و کلیه افراد ذکور متولد در یکسال شمسی (از اول فروردین ماه تا پایان اسفند ماه متولد همان سال‌تلقی شده و از لحاظ مشمولیت در یک طبقه قرار خواهند گرفت
ماده 6 ـ مشمولان قادر به خدمت و بلامانع که در سال احضار، خودداوطلب انجام خدمت دوره ضرورت باشند در صورت نیاز بنا به اعلام اداره وظیفه عمومی می‌توان آن را به خدمت اعزام نمود.
ماده 7 ـ کلیه مشمولان احضار شده مکلفند برای تعیین تکلیف وروشن شدن وضع مشمولیت در موعد مقرر خود را به مراکزی که ازطرف اداره وظیفه عمومی در رسانه‌های گروهی اعلام می‌شود معرفی نمایند.
ماده 8 ـ سن مشمولان و افراد تحت تکفل آنان از لحاظ انجام‌خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولین شناسنامه‌آنان بوده ابطال شناسنامه و اسناد سجلی مربوط به آن و هر نوع تغییری اعم از اصلاح والحاق و یا تکمیل که بعدا به عمل آمده باشددر صورتی که در وضع معافیت یا مشمولیت موثر باشد ولوبراساس حکم صادره از مراجع قضایی ، معتبر نخواهد بود و سازمانهای وظیفه عمومی و هیاتهای رسیدگی مکلف به رعایت مندرجات اولیه اولین شناسنامه مشمولین و افراد تحت تکفل آنان‌می‌باشند.
ماده 9 ـ چنانچه حسب اعلام مشمول یا سازمانهای وظیفه عمومی یا تشخیص پزشک معاین اولین یا یگانهای محل خدمت پرسنل‌وظیفه تفاوت سن واقعی مشمول با سن مندرج در شناسنامه وی‌بیشتر از 5 سال به نظر برسد مشمول در شورای پزشکی (موضوع‌تبصره 1 ماده 41 قانون خدمت وظیفه عمومی معاینه و درصورتی که شورا تفاوت سن مشمول را به میزان مصرحه فوق تایید نماید به مشمول ابلاغ خواهد شد که در مورد تصحیح شناسنامه خود از طریق مراجع ذی صلاح اقدام نماید، بدیهی است در صورتی‌که طبق نظر شورای پزشکی مشمول در سنی قرار گیرد که باید به خدمت اعزام گردد بلافاصله به خدمت اعزام و چنانچه در سن معافیت قرار گیرد صدور و تحویل کارت معافیت مشارالیه منوط به‌ارائه شناسنامه تصحیح شده می‌باشد.
تبصره ـ در مورد مشمولانی که تفاوت سن مندرج در شناسنامه‌جدید و شناسنامه اولیه آنان بیشتر از 5 سال باشد برابر روش مذکوردر ماده 9 اقدام خواهد شد.
ماده 10 ـ در مورد کسانی که ظاهرا در سنین مشمولیت قرار دارند وبه عنوان عدم دریافت شناسنامه تقاضای صدور شناسنامه می‌نمایند اداره ثبت احوال محل این قبیل افراد را جهت معاینه درشورای پزشکی به حوزه وظیفه عمومی محل معرفی و سپس برابرنظر شورا نسبت به صدور شناسنامه برای آنان اقدام خواهند نمود و حوزه‌های وظیفه عمومی به شرح ماده 9 در مورد آنها طبق شناسنامه صادره اقدام می‌نمایند.
ماده 11 ـ در اسفند ماه هر سال طرح کلی نیازمندی سالیانه نیروهای نظامی و انتظامی که شامل نیازمندی هر دوره نیز خواهد بود وهمچنین ترتیب تقدم تامین نیازمندیها وسیله ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تهیه و پس از تصویب شورای عالی دفاع‌جهت اجرا به اداره وظیفه عمومی ابلاغ خواهد شد.
تبصره 1 ـ به منظور تهیه طرح نیازمندیهای موضوع این ماده کمیسیونی با شرکت نیروهای نظامی و انتظامی در ستاد مشترک تشکیل خواهد شد.
تبصره 2 ـ نیروهای نظامی و انتظامی موظفند سقف سازمانی مصوبه پرسنل وظیفه خود همچنین تعداد موجودی را برابر آمار پایه خدمتی در خاتمه هر سال برای محاسبه نیازمندیهای سال بعد به ستاد مشترک منعکس نمایند.
تبصره 3 ـ چنانچه برحسب ضرورت در یک یا چند دوره اعزام تغییری حاصل گردد تغییرات حاصله در قالب سهمیه سالیانه هریک از نیروها و سازمان‌ها وسیله ستاد مشترک تنظیم و پس از تصویب شورای عالی دفاع جهت اجرا به اداره وظیفه عمومی ابلاغ خواهد شد.
ماده 12 ـ در مواقع ضروری واگذاری مشمولین خاص به طوردستجمعی یا انفرادی به نیروهای نظامی و انتظامی توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران به اداره وظیفه عمومی ابلاغ‌خواهد شد.
ماده 13 ـ اداره وظیفه عمومی پس از وصول میزان نیازمندی هریک از نیروهای نظامی و انتظامی از ستاد مشترک در هر مرحله اعزام مشمول با تشکیل کمیسیونی مرکب از نمایندگان ستاد مشترک ونیروها و سازمانهایی که دارای سهمیه می‌باشند، سهمیه هر نیرو یاسازمان را از مشمولان موجود در هر حوزه وظیفه تعیین خواهدنمود.
تبصره ـ چنانچه مشمولان موجود در هر مرحله اعزام بیشتر یاکمتر از میزان نیازمندی نیروهای نظامی و انتظامی باشند تعدادافزایش یا کاهش مزبور به صورت تقسیم به نسبت بین مبادی‌مصرحه براساس سهمیه آنها در همان مرحله اعزام تقسیم و سهمیه تعیین شده اخیر ملاک عمل حوزه‌های وظیفه خواهد بود و درصورت وجود مشمول اضافی در طول سال بایستی ترتیبی اتخاذگردد که سهمیه هیچ یک از نیروهای نظامی و انتظامی بیش از سهمیه سالیانه آنها که به تصویب شورای عالی دفاع رسیده است‌نگردد.
ماده 14 ـ نیروهای نظامی و انتظامی موظفند پس از معین شدن‌سهمیه آنها از هر حوزه مراتب را به مراکز آموزشی نیروهای مربوطه‌اطلاع دهند.
ماده 15 ـ چنانچه پس از تعیین سهمیه براساس مقررات ماده 13این آیین نامه در حین اعزام تعداد مشمولان قابل اعزام اضافه برسهمیه باشند اداره وظیفه عمومی موظف است تعداد مازاد رابراساس ترتیب تقدم مصوبه شورای عالی دفاع با نظر ستاد مشترک‌و نیروی ذی ربط تا حد نیازمندی هر مرحله اعزام مربوطه به همان‌نیرو اختصاص دهد.
ماده 16 ـ نحوه تقسیم و اختصاص مشمولان هر حوزه به نیروها وسازمانهای نظامی و انتظامی به میزانی که مورد تصویب کمیسیون‌قرار گرفته است با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.
ماده 17 ـ اداره وظیفه عمومی موظف است مشمولین هر نیرو را درمراکز آموزشی که قبلا تعیین شده است تحویل نماید.
ماده 18 ـ مراکز آموزشی نیروهای نظامی و انتظامی موظف به‌پذیرش مشمولانی که با هماهنگی قبلی ستاد نیرو یا سازمان‌مربوطه به آنان اختصاص داده شده و از طرف اداره وظیفه عمومی‌معرفی گردند می‌باشند.
ماده 19 ـ هزینه اعزام و حمل ونقل و جیره بین راه کلیه مشمولان ازمراکز اعزام تا مراکز آموزشی با ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران‌خواهد بود. در محلهایی که وسیله نقلیه به اندازه کافی موجود نبوده و امکان کمک و همیاری موجود باشد سایر نیروهای نظامی وانتظامی مساعدتهای لازم را با حوزه‌های وظیفه عمومی اعزام کننده‌در حمل ونقل مشمولان به عمل خواهند آورد.
ماده 20 ـ هیچ یک از نیروهای نظامی و انتظامی مجاز به پذیرش‌مشمولین فاقد دفترچه آماده به خدمت یا دارای دفترچه آماده به‌خدمت بدون معرفی اداره وظیفه عمومی نخواهند بود.
ماده 21 ـ هرگاه مشمولان بدون معرفی اداره وظیفه عمومی به‌خدمت هر یک از نیروهای نظامی یا انتظامی پذیرفته شوند مدتی راکه در آن نیروها خدمت نموده‌اند جز خدمت وظیفه عمومی محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که به خدمت اعزام نگردیده‌اند رفتار خواهد شد.
ماده 22 ـ مشمولانی که دفترچه آماده به خدمت داشته و وسیله‌حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت جهت انجام‌خدمت به مراکز آموزشی تعیین شده اعزام گردیده‌اند ملزم به انجام‌خدمت در آن مرکز آموزشی بوده و چنانچه مجددا ضمن معرفی‌خود به یکی از حوزه‌های دیگر وظیفه عمومی و یا معرفی به حوزه وظیفه اعزام کننده و کتمان اعزام قبلی دفترچه آماده به خدمت‌جدیدی دریافت داشته و به مرکز آموزشی دیگری اعزام گردندخدمت آنان در مرکز آموزشی بعدی جز خدمت وظیفه عمومی‌محسوب نگردیده و با آنان مانند مشمولینی که به خدمت اعزام نگردیده‌اند رفتار خواهد شد.
ماده 23 ـ نیروهای نظامی و انتظامی بدون رعایت قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین نامه های اجرایی آن یا بدون صدور حکم ازمراجع قضایی مجاز به ترخیص سربازان وظیفه در حین خدمت وظیفه عمومی نمی‌باشد.
ماده 24 ـ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌تواند مشمولان موردنیاز خود را در هر دوره برابر ضوابط معینه از بین مشمولانی که دارای دفترچه آماده به خدمت می‌باشند انتخاب و مشخصات آنان را قبل‌از تاریخ اعزام به حوزه‌های وظیفه عمومی صادر کننده دفترچه آماده به خدمت اعلام نماید تا مشمولین مورد نظر از طریق آن حوزه‌ها درحد سهمیه تعیین شده به مراکز آموزشی سپاه معرفی شوند.
ماده 25 ـ در صورتی که سهمیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ازمشمولان اعلام شده در هر حوزه تامین نشود در صورت درخواست‌سپاه بقیه سهمیه از سایر مشمولان تامین خواهد شد.
ماده 26 ـ نیروهای نظامی و انتظامی که از مشمولین وظیفه استفاده می‌نمایند موظفند پس از انجام خدمت مقرر کارت پایان خدمت هریک از پرسنل وظیفه را صادر نموده و در صورتی که فاقد غیبت اولیه یا فرار از خدمت باشند به آنان تحویل و مراتب را کتبا با ذکرمشخصات به حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
تبصره 1 ـ مشمولانی که محل صدور شناسنامه آنان خارج ازکشور باشد مراتب پایان خدمت آنان به حوزه وظیفه عمومی شماره‌1 تهران اعلام خواهد شد.
تبصره 2 ـ هرگاه افرادی که خدمت وظیفه عمومی خود را در هریک از مراحل آن انجام داده و کارت پایان خدمت دریافت داشته‌اندادعای مفقود شدن یا به سرقت رفتن یا غیرقابل استفاده بودن آن رابنماید و تقاضای صدور المثنی کرده مدارک لازم را برای اثبات ادعای خود ارائه دهند (مدارک لازم با هماهنگی نیروها و سازمانهای‌نظامی و یا انتظامی تعیین می‌گردد) یگانهای صادر کننده و درصورت انحلال و موجود نبودن آنها ستاد رده‌های بالاتر، موضوع رابراساس سوابق مربوط مورد بررسی قرار داده و پس از تایید ادعای متقاضی کارت المثنی صادر خواهند نمود.
ماده 27 ـ اعزام به خدمت مشمولین از طریق حوزه‌های وظیفه صادرکننده دفترچه آماده به خدمت انجام می‌گیرد، مگر در مواردی‌که اداره وظیفه عمومی تغییر محل اعزام را ضروری بداند.
ماده 28 ـ کلیه مشمولان باید خدمت وظیفه عمومی را در نیروهای‌نظامی و انتظامی انجام دهند.
ماده 29 ـ هرگاه سازمانهای دولتی در زمان صلح بخواهند از پرسنل کادر ثابت و وظیفه نیروهای نظامی و انتظامی به طور دستجمعی یا انفرادی در امور تولیدی و عمرانی ، تحقیقاتی آموزشی بهداشتی و درمانی موضوع اصل 147 قانون اساسیاستفاده نمایند، باید بالاترین مقام آن سازمان چگونگی استفاده ازآنان را به نخست وزیری اعلام تا پس از تصویب هیات دولت مراتب‌از آن طریق حسب مورد به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (در مورد نیروهای سه‌گانه و وزارت کشور (در مورد نیروهای انتظامی و ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام گردد تا در اختیار وزارتخانه‌ها و سازمانهای درخواست‌کننده قرار گیرد.
ماده 30 ـ ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران یا وزارت‌کشور یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در صورت عدم موافقت با اعزام پرسنل درخواستی چگونگی آن را به شواری عالی دفاع گزارش نموده و برابر تصمیم شورای عالی دفاع اقدام خواهند نمود.
ماده 31 ـ پرسنل وظیفه هر یک از نیروهای نظامی و انتظامی که دراجرای ماده 29 این آیین نامه به طور دستجمعی یا انفرادی درسازمانهای دولتی به صورت مأمور خدمت می‌نمایند جمعی‌نیروی معرفی کننده محسوب می‌شوند و کارت پایان خدمت خودرا نیز از همان نیرو دریافت خواهند نمود.
تبصره 1 ـ به آن دسته از دانش‌آموزان فارغ التحصیل داخل یاخارج که برابر ضوابط وزارت آموزش و پرورش دیپلم شناخته شوندو برای تحصیل در موسسات آموزش عالی داخل یا خارج کشورملزم به طی دوره پیش دانشگاهی باشند معافیت تحصیلی تعلق‌می‌گیرد.
تبصره 2 ـ مشمولان فارغ التحصیل دیپلم نظام جدید خرداد یاشهریور ماه هر سال در مهرماه همان سال یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم و مشمولان فارغ التحصیل دی ماه در مهرماه سال بعد یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم می‌توانند در دوره پیش دانشگاهی مشغول تحصیل شوند.
فواصل زمانی ایجاد شده تا زمان اتمام دوره پیش دانشگاهی جزو ایام تحصیل محسوب شده و مشمول معافیت تحصیلی می‌شود.حکم این قانون تا تصویب قانون نظام جدید آموزشی معتبر خواهدبود.
ماده 32 ـ مشمولان موضوع لایحه قانونی خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی مصوب 24958 موظفند به حوزه‌های وظیفه عمومی ذی ربط مراجعه نموده و مانند سایر مشمولان جهت انجام‌خدمت دوره ضرورت اعزام گردند.
ماده 33 ـ مشمولان ماده قبل مانند سایرین جهت طی دوره آموزش مقدماتی نظامی به مراکز آموزشی اعزام و پس از اتمام دوره آموزشی بدوا نیازمندی نیروهای نظامی و انتظامی از آنان تامین گردیده و تعداد مازاد جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی‌خدمت نیروی انسانی درمانی و بهداشتی در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت
ماده 34 ـ مدت آموزش مقدماتی نظامی مشمولینی که در اجرای‌ماده 33 این آیین نامه در اختیار وزارت بهداری قرار خواهند گرفت در احتساب خدمت موضوع لایحه مذکور ملحوظ خواهد شد.
ماده 35 ـ وزارت بهداری مشمولان معرفی شده را به خدمت‌پذیرفته و پس از انجام 5 سال خدمت مقرره با احتساب دوره آموزش نظامی مراتب را به حوزه وظیفه اعزام کننده مشمول اعلام وحوزه وظیفه ذی ربط کارت معافیت از خدمت در زمان صلح برایانان صادر خواهد نمود.
ماده 36 ـ مشمولان موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیل ان‌مراکز تربیت معلم از خدمت زیر پرچم مانند سایر مشمولان جهت طی دوره آموزش نظامی مقدماتی به مراکز آموزشی اعزام گردیده وپس از اتمام دوره آموزشی مذکور جهت انجام خدمت موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیل ان مراکز تربیت معلم در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار خواهند گرفت
ماده 37 ـ مراکز تربیت معلم موظفند مشخصات فارغ التحصیلان مشمول خود را به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 38 ـ وزارت آموزش و پرورش پس از انجام تعهد خدمت‌موضوع لایحه قانونی معافیت فارغ التحصیلان مراکز تربیت معلم مراتب را به حوزه وظیفه اعزام کننده آنان اعلام و حوزه وظیفه ذی‌ربط کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت در زمان صلح برای انان صادر خواهند نمود.
ماده 39 ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است اسامی مراکزتربیت معلم و تغییرات بعدی آن را به اداره وظیفه عمومی اعلام‌نماید.
ماده 40 ـ آموزشگاه فنون هواپیمایی موظف است مشخصات مشمولینی را که در اجرای ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی تحت عنوان معلم خلبان و تکنیسین هواپیما استخدام نموده است پس از انجام تعهد مندرج در ماده 8 مذکور جهت صدور کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی به حوزه وظیفه عمومی محل‌صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذی ربط‌جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت از خدمت وظیفه عمومی صادر خواهند نمود.
ماده 41 ـ شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است‌دانشجویان دوره چهار ساله آموزشی خود را که متعهد انجام ده سال‌خدمت در همان شرکت شده‌اند جهت طی دوره آموزش مقدماتی وتخصصی نظامی بر روی عرشه ناوهای نیروی دریایی مستقیما به آن نیرو معرفی و مشخصات کامل فارغ التحصیلان مزبور را به‌حوزه های وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید.
تبصره ـ فارغ التحصیل ان موضوع این ماده پس از پایان دوره آموزش مقدماتی و تخصصی نظامی به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران معرفی و بعد از پایان ده سال خدمت مقرر در شرکت‌مزبور از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
ماده 42 ـ شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موظف است‌مشخصات مشمولینی را که تعهد موضوع ماده 9 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام داده‌اند به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نماید حوزه وظیفه عمومی ذی ربط جهت این قبیل مشمولان کارت معافیت دوره ضرورت صادر خواهد نمود.
ماده 43 ـ مراکز تربیت معلم و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامیایران مجاز به پذیرش مشمولین غایب در مراکز تحصیلی مربوطه نمی‌باشند.
ماده 44 ـ آموزشگاه فنون هواپیمایی مجاز به استخدام مشمولین غایب در مشاغل معلم خلبانی و تکنیسین هواپیما موضوع ماده 8 قانون خدمت وظیفه عمومی نمی‌باشد.
ماده 45 ـ وزارت آموزش و پرورش شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران ، آموزشگاه فنون هواپیمایی موظفند مشخصات کامل مشمولینی را که به منظور خدمت و یا تحصیل در مراکز آموزشی مربوطه پذیرفته‌اند، به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان جهت ثبت در دفتر وضعیت مشمولین اعلام دارند.
ماده 46 ـ چنانچه هر یک از مشمولین مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون‌خدمت وظیفه عمومی در هر مرحله از انجام تعهد مقرره خودداری‌نمایند وزارت بهداری آموزش و پرورش ، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و آموزشگاه فنون هواپیمایی حسب مورد موظفند مراتب را به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول اعلام دارند.
ماده 47 ـ حوزه‌های وظیفه ذی ربط به وضع مشمولیت این قبیل افراد رسیدگی و در صورت بلامانع بودن مانند سایر مشمولین‌جهت انجام خدمت وظیفه عمومی اعزام خواهند نمود.
ماده 48 ـ مشمولین وظیفه عمومی در ماده 10 قانون خدمت‌وظیفه عمومی عبارتند از
1 ـ دارندگان مدارک دکترای پزشکی دندانپزشکی داروسازی دامپزشکی متولدین 1328 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی
2 ـ دارندگان مدارک دکترای غیر گروه پزشکی و دارندگان مدارک فوق لیسانس و لیسانس متولدین 1334 و بعد از آن تا پایان‌پنجاه‌سالگی
3 ـ دارندگان مدارک فوق دیپلم و دیپلم و کمتر از آن و اشخاص فاقدسواد متولدین 1338 و بعد از آن تا پایان پنجاه سالگی
ماده 49 ـ وزارتخانه‌ها، ادارات و موسسات دولتی و وابسته به‌دولت دفاتر اسناد رسمی بانکها، شرکتهای تعاونی نهادهای‌قانونی موسسات خصوصی که قانونا انجام امور موضوع ماده 10قانون خدمت وظیفه عمومی حسب مورد در زمره وظایف آنان بوده‌و یا در ارتباط با وظایف آنان قرار دارد موظفند از مشمولین موضوع‌ماده 48 این آیین نامه مدارک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان‌را اخذ و جزو منضمات پرونده متشکله منظور نمایند.
تبصره ـ از مشمولین متولد 1328 تا پایان 1337 در صورتی مدارک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان خواسته می‌شود که‌برای مسئولین یا متصدیان سازمانهای مندرج در ماده 49 این آیین نامه محرز شود مشمول دارای مدرک لیسانس یا بالاتر می‌باشد.
ماده 50 ـ مدارک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت مشمولین خدمت وظیفه عمومی به شرح زیر می‌باشند
الف ـ کارت پایان خدمت دوره ضرورت (زیر پرچم سابق
ب ـ کارت معافیت دایم
ج ـ کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی و یا معافیت برادر یافرزند اسیر) در مدت اعتبار آن
د ـ گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر.
ه ـ گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر استخدام درنیروهای مذکور.
و ـ گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی بر اشتغال به‌خدمت دوره ضرورت در نیروهای مذکور بدون داشتن غیبت اولیه
ز ـ گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی ژاندارمری در حداختیار تفویضی توسط اداره وظیفه عمومی که حسب مورد به‌امضای رییس اداره وظیفه عمومی و یا فرمانده ناحیه ذی ربط‌خواهد رسید.
ح ـ گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری وزارت آموزش و پرورش سازمان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران آموزشگاه فنون هواپیمایی موضوع مواد 6 و 7 و 8 و 9 قانون‌خدمت وظیفه عمومی
ط ـ احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات مشمولین
ی ـ دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غیبت در مدت اعتبار آن
ک ـ کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که به استنادقوانین قبلی صادر شده باشد.
تبصره ـ اداره وظیفه عمومی بنابر مقتضیات و حسب موردمی‌تواند مدارک لازم جهت انجام امور موضوع ماده 10 قانون رامورد تجدید نظر قرار داده و اصلاحات لازم را از طریق شورای هماهنگی موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون (خدمت وظیفه عمومی تهیه و از طریق وزارت کشور جهت تصویب هیات وزیران پیشنهاد نماید.
ماده 51 ـ ارزش و اعتبار ارائه هر یک از مدارک موضوع ماده 50 ازلحاظ انجام امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی‌حسب مورد به شرح زیر است
الف ـ دارندگان کارت پایان خدمت دوره ضرورت یا کارت معافیت دایم می‌توانند کلیه امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی را انجام دهند.
ب ـ دارندگان کارت معافیت موقت (کفالت یا پزشکی در مدت اعتبار آن می‌توانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
2 ـ دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری ومسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت‌و نهادهای قانونی
3 ـ کاندیدا شدن جهت شوراها و انجمنهای قانونی
4 ـ تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم وبالاتر از وزارتخانه مربوطه
5 ـ عضویت در شرکتهای تعاونی
6 ـ ثبت هرگونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم وغیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی
7 ـ دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای‌قانونی
8 ـ استخدام به صورت روزمزد ـ خرید خدمت در وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای‌دولتی
ج ـ دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل بر اساس کارت معافیت تحصیلی معتبر در مدت اعتبار آن می‌توانند موارد زیر را از امورموضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
2 ـ دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری ومسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت‌و نهادهای قانونی
3 ـ کاندیدا شدن جهت شوراها و انجمنهای قانونی
4 ـ عضویت در شرکتهای تعاونی
5 ـ ثبت هرگونه نقل و انتقال غیرقهری اموال به طور مستقیم و غیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی
6 ـ تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم وبالاتر از وزارتخانه مربوطه
7 ـ دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی
8 ـ استخدام به صورت روزمزد ـ خرید خدمت در وزارتخانه‌ها ، موسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای‌دولتی
د ـ دارندگان گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی براستخدام در نیروهای مذکور می‌توانند موارد زیر را از امور موضوع‌ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
2 ـ دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری ومسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت‌و نهادهای قانونی
3 ـ تحویل اصل گواهینامه یا پایان نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم وبالاتر از وزارتخانه‌های مربوطه
4 ـ عضویت در شرکتهای تعاونی
5 ـ ثبت هرگونه نقل و انتقال غیرقهری اموال به طور مستقیم وغیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی
ه - دارندگان گواهی صادره از نیروهای نظامی و انتظامی مبنی براشتغال به خدمت دوره ضرورت می‌توانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
2 - دریافت هرگونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری ومسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت‌و نهادهای قانونی
3 - تحویل اصل گواهینامه یا پایان‌نامه دوره‌های تحصیلی دیپلم وبالاتر از وزارتخانه مربوطه
4 - عضویت در شرکتهای تعاونی
5 - ثبت هرگونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به‌طور مستقیم دردفاتر اسناد رسمی
6 - دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای‌قانونی
ز ـ دارندگان گواهی صادره از اداره وظیفه عمومی یا نواحی‌ژاندارمری در حد اختیار تفویضی می‌توانند اموری را که در گواهی صادره ذکر شده است انجام دهند.
ح ـ دارندگان دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غیبت در مدتاعتبار آن می‌توانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون‌خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ دارندگان دفترچه آماده به خدمت بدون مهر غیبت در مدتاعتبار آن چنانچه موفق به انجام مراحل ثبت نام و آزمون صدورگواهینامه شدند گواهینامه صادر و به آنان تحویل خواهد شد.
2 ـ دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای‌قانونی
3 ـ استخدام به صورت روزمزد ـ خرید خدمت در وزارتخانه‌ها وموسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی و شرکتهای‌دولتی
ط ـ دارندگان گواهی اشتغال به تحصیل و یا خدمت در وزارت بهداری و وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه فنون هواپیمایی وشرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موضوع مواد 6 ـ 7 ـ 8 ـ 9قانون خدمت وظیفه عمومی می‌توانند موارد زیر را از امور موضوع ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی انجام دهند
1 ـ شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه
2 ـ دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری ومسکن از طریق وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت‌و نهادهای قانونی
3 ـ کاندیدا شدن جهت شوراها و انجمنهای قانونی
4 ـ عضویت در شرکتهای تعاونی
5 ـ ثبت هر گونه نقل و انتقال غیر قهری اموال به طور مستقیم وغیرمستقیم در دفاتر اسناد رسمی
ی ـ دارندگان احکام صادره از محاکم صالحه در مورد ثبت معاملات‌مشمولین می‌توانند امور مربوط به ثبت معاملات غیرقهری آنان رادر حدی که در حکم قید شده است انجام دهند.
ک ـ دارندگان کارت محرومیت از انجام خدمت وظیفه عمومی که به‌استناد قوانین قبلی صادر شده است می‌توانند کلیه امور موضوع ماده‌10 قانون خدمت وظیفه عمومی را با رعایت قوانین مربوطه انجام‌دهند.
تبصره 1 ـ چنانچه مسئولین یا متصدیان سازمانهای مجری ماده‌10 قانون خدمت وظیفه عمومی امور مندرج در ماده مذکور را بدون ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمول موضوع ماده 50 این‌آیین نامه انجام دهند امور انجام شده از درجه اعتبار ساقط است ومراتب به سازمان ذی ربط به منظور تعقیب قانونی مسئول یا متصدی متخلف اعلام خواهد شد.
تبصره 2 ـ تایید اصالت کارتهای معافیت موقت موضوع بند(ب این ماده باید از حوزه‌های وظیفه عمومی صادر کننده کارتهای مزبوراستعلام گردد.
تبصره 3 ـ ادارات و نواحی و مناطق آموزش و پرورش و دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و شورای مدیریت حوزه‌علمیه قم و یا نماینده رسمی آن در شهرستانها حسب مورد گواهی اشتغال به تحصیل برای دانش آموزان و هنرآموزان و دانشجویان و هنرجویان و طلاب علوم دینی در مورد موضوعات مندرج دربند(ج این ماده در طول سال تحصیلی که در آن سال به تحصیل اشتغال دارند براساس کارت معافیت تحصیلی انان صادر خواهند نمود.
تبصره 4 ـ نیروهای نظامی و انتظامی موظفند گواهی موضوع‌بند(ه ) ماده 51 این آیین نامه را با توجه به ماده 58 قانون فقط برای‌پرسنل وظیفه‌ای که دفترچه آماده به خدمت آنان فاقد مهر غیبت باشد صادر نمایند.
مشمولانی که دفترچه آماده به خدمت آنان دارای مهر غیبت‌می‌باشد، در صورتی که به خدمت اعزام شوند، پس از انجام چهارماه خدمت ، مجاز به شرکت و اخذ گواهینامه رانندگی خواهند بود.
تبصره 5 ـ استخدام در نیروهای نظامی و انتظامی به صورت رسمی و پیمانی مشمول مقررات این ماده نبوده و وفق قوانین نیروی ذی ربط مجاز خواهد بود.
ماده 52 ـ مسئولین یا متصدیان سازمانهای مجری ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی موظفند حسب مورد در موقع انجام امور موضوع ماده مذکور تاریخ تولد اشخاص را با توجه به مواد 8 و 9 و10 این آیین نامه در اسناد و مدارک تنظیمی قید نمایند.
ماده 53 ـ در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم‌مشمولینی که به علتی در زمان صلح از خدمت دوره ضرورت معاف شده‌اند به خدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده 54 ـ احضار مشمولین فوق پس از پیشنهاد ستاد مشترک ارتش‌و تصویب شورای عالی دفاع با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.اداره وظیفه عمومی مراتب را از طریق رسانه های گروهی به اطلاع‌عموم رسانیده و احضار شدگان را مانند سایر مشمولین به خدمت اعزام خواهد نمود.
تبصره 1 ـ ستاد مشترک ارتش در این مورد با ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هماهنگی خواهد نمود.
تبصره 2 ـ از مشمولینی که به علت نقص عضو یا ابتلای به بیماریهای جسمی و روانی به طور موقت یا دایم از انجام خدمت دوره ضرورت در زمان صلح معاف شده‌اند در شورای پزشکی معاینه مجدد به عمل آمده و در صورت بقای بیماری برابر نظریه شورای پزشکی به خدمت اعزام نخواهند شد.
ماده 55 ـ مشمولانی که با طی دوره دانشکده‌ها و آموزشگاه های نظامی و انتظامی برای خدمت در کادر ثابت استخدام می‌شوند اگر مدت تحصیل از دو سال کمتر باشد مدتی از دوره خدمت آنان به نسبت کسری خدمت تا دو سال جز خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره ـ نیروهای نظامی و انتظامی موظفند کارت پایان خدمت دوره ضرورت را جهت موظفین و بازنشستگان مربوطه که به سن‌50 سالگی نرسیده‌اند صادر و به آنان تحویل نمایند.
ماده 56 ـ در صورتی که محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نیروهای‌نظامی و انتظامی قبل از نیل به درجه (یا پایان دوره آموزشی در موردسپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب اسلامی مستعفی یا اخراج شوند مدت آموزش جز خدمت دوره ضرورت محسوب نگردیده و دوسال خدمت دوره ضرورت را انجام خواهند داد.
تبصره 1 ـ قسمتهای مربوطه موظفند مشمولان فوق را به حوزه وظیفه محل معرفی نموده و حوزه‌های ذی ربط به وضع این قبیل مشمولان رسیدگی و در صورت بلامانع بودن مانند سایرین به‌خدمت اعزام خواهند نمود.
تبصره 2 ـ مشمولان فوق نمی‌توانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند مگر این که در سال اعزام مشمولین هم طبقه خود واجدشرایط معافیت تحصیلی باشند.
ماده 57 ـ محصلین کادر ثابت مراکز آموزش نظامی و انتظامی‌چنانچه به علت عدم صلاحیتی که ناشی از اراده آنان نباشد اخراج‌شوند مدت تحصیل آنان در مراکز فوق جزو خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد. در صورتی که مدت آموزش معادل یا بیشتر ازمدت خدمت دوره ضرورت باشد کارت پایان خدمت دوره‌ضرورت آنان توسط قسمت مربوطه صادر و تحویل خواهد شد ودر صورتی که مدت آموزش کمتر از مدت خدمت دوره ضرورت‌باشد کسری آن را تا دو سال در همان نیرو یا سازمان انجام داده وکارت پایان خدمت دوره ضرورت را دریافت خواهند نمود.
تبصره ـ قسمتهای مربوطه موظفند پس از صدور کارت پایان‌خدمت دوره ضرورت مراتب را به حوزه وظیفه محل صدورشناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 58 ـ تشخیص ارادی یا غیرارادی بودن عدم صلاحیت با شورا یا مرجع تصمیم گیرنده در مورد اخراج دانشجو یا دانش آموز می‌باشد.
تبصره ـ عدم استعداد تحصیلی و مردودیت در آزمایشات مراکزآموزشی و فرهنگی که منجر به اخراج شود ارادی محسوب می‌گردد.
ماده 59 ـ محصلین مراکز آموزشی کادر ثابت نیروهای نظامی وانتظامی چنانچه قبل از نیل به درجه یا پایان دوره آموزش در موردکمیته و سپاه به علت بیماری برکنار گردند در صورتی که مدتاموزش معادل مدت خدمت دوره ضرورت یا بیشتر از آن باشد،کارت پایان خدمت دوره ضرورت توسط قسمت مربوطه صادر و به‌آنان تحویل خواهد شد. چنانچه مدت آموزش کمتر از مدت خدمت‌دوره ضرورت باشد به نزدیکترین حوزه وظیفه عمومی محل معرفی و در شورای پزشکی معاینه گردیده و در صورتی که طبق مقررات آیین نامه قادر به انجام خدمت و بلامانع تشخیص داده‌شوند جهت ادامه بقیه خدمت دوره ضرورت به قسمت مربوطه اعزام خواهند شد.
ماده 60 ـ افسران و همافران و درجه‌داران کادر ثابت نیروهای‌نظامی و انتظامی و اعضای ثابت سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب‌در صورتی که بموجب مقررات استخدامی مربوطه از خدمت اخرج‌و یا مستعفی شوند مدت تحصیل آنان در مراکز آموزشی قبل از نیل‌به درجه یا پایان دوره آموزشی در مورد کمیته و سپاه جزو خدمت دوره ضرورت محسوب نخواهد شد و چنانچه مدت خدمت آنان‌بعد از نیل به درجه یا پایان دوره آموزش (مدت خدمت افسری همافری درجه‌داری عضویت ثابت سپاه و کمیته معادل مدت‌دوره ضرورت یا بیشتر از آن باشد کارت پایان خدمت دوره‌ضرورت آنان توسط قسمت محل خدمت صادر و تحویل خواهدشد. در صورتی که مدت خدمت آنان کمتر از مدت خدمت دوره‌ضرورت باشد. چنانچه قادر به انجام خدمت و بلامانع باشند بقیه‌خدمت دوره ضرورت را با درجه سربازی وظیفه در قسمت مربوطه انجام داده و کارت پایان خدمت دوره ضرورت دریافت خواهندنمود.
تبصره ـ قسمت محل خدمت مشمولین مواد فوق کلیه تغییرات‌حاصله در وضع خدمتی آنان را ضمن ارسال یکبرگ تصویرشناسنامه به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه اعلام‌خواهند نمود.
ماده 61 ـ مراکز آموزش نیروهای نظامی و انتظامی موظفند مشخصات کامل مشمولانی را که جهت تحصیل پذیرفته‌اند به حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام نمایند.
ماده 62 ـ مشمولانی که به عنوان کارمند رسمی با تعهد خدمت در نیروهای انتظامی استخدام شوند پس از انجام تعهد از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد.
ماده 63 ـ مدت تعهد مزبور در مورد کارمندانی که از گروه پزشکی وفنی بوده و دارای مدرک تحصیلی فوق دیپلم و بالاتر باشند در نقاط عادی 6 سال و در نقاط بد آب و هوا 4 سال خواهد بود و در موردسایر کارمندان در نقاط عادی 9 سال و در نقاط بد آب و هوا 6 سال‌خواهد بود.
تبصره 1 ـ مدتهای تعهد مذکور در این ماده ناظر به مشمولانی است که از تاریخ 29 7 63 به بعد در نیروهای نظامی و انتظامی استخدام شده یا بشوند.
تبصره 2 ـ طبقه‌بندی گروه پزشکی و فنی بر مبنای قانون استخدام سازمان متبوع کارمندان خواهد بود.
تبصره 3 ـ نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده مشخصات‌کارمندان استخدامی فوق را به حوزه وظیفه محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده 64 ـ نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده کارمند موظفنددر طول مدت خدمت به آنان آموزش نظامی عمومی بدهند.
ماده 65 ـ آن عده از کارمندان فوق که به علت انتزاع قسمت مربوطه از نیروهای نظامی و انتظامی به یکی از وزارتخانه‌ها یا سازمانهای دولتی و وابسته به دولت و یا شهرداری و هلال احمر یا نهادهای قانونی منتقل شوند بقیه مدت تعهد خود را در سازمان جدید انجام‌خواهند داد و چنانچه این قبیل کارمندان قبلا دوره آموزش نظامی راطی ننموده باشند سازمانهای مذکور موظفند با همکاری نیروهای نظامی و انتظامی ترتیب آموزش نظامی آنان را بدهند.
ماده 66 ـ نیروهای نظامی و انتظامی و همچنین وزارتخانه‌ها وسازمانهای مندرج در ماده 65 موظفند پس از انجام تعهد مراتب را ضمن ارسال یک برگ تصویر شناسنامه به حوزه وظیفه عمومی محل‌صدور شناسنامه کارمندان اعلام دارند. حوزه وظیفه ذی ربط کارت‌معافیت از خدمت دوره ضرورت جهت آنان صادر خواهد نمود.
ماده 67 ـ چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد از خدمت مستعفی و یا اخراج شوند نیروهای نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه موظفند مراتب را به حوزه وظیفه عمومی محل صدورشناسنامه آنان اعلام دارند.
ماده 68 ـ چنانچه کارمندان مذکور قبل از انجام تعهد بنابر تشخیص‌نیروهای نظامی و انتظامی و سازمان مربوطه به عللی خارج از اعمال ارادی از خدمت برکنار شوند در صورتی که مدت خدمت آنان‌حداقل در نقاط عادی 5 سال و در نقاط بد آب و هوا 3 سال باشد ازانجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود. چنانچه کمتر ازمدتهای مذکور خدمت نموده باشند به ازای هر یکسال کسری 4 ماه‌خدمت دوره ضرورت انجام خواهند داد که در هر حال مدت‌خدمت دوره ضرورت آنان کمتر از 4 ماه نخواهد بود.
تبصره 1 ـ نیروهای نظامی و انتظامی و سازمانهای مربوطه موظفند مراتب را در مورد این قبیل کارمندان به منظور صدور کارت معافیت از خدمت دوره ضرورت یا انجام بقیه خدمت دوره‌ضرورت به حوزه وظیفه عمومی محل اعلام نمایند.
تبصره 2 ـ حوزه وظیفه ذی ربط حسب مورد نسبت به صدورکارت معافیت از خدمت دوره ضرورت برای کسانی که تعهد خود راانجام داده‌اند یا اعزام کارمندانی که دارای کسری خدمت هستند اقدام‌و برای این قبیل کارمندان نیز پس از انجام کسری خدمت کارت‌معافیت صادر خواهد نمود.
تبصره 3 ـ در صورتی که کارمندان مذکور در تبصره 2 ماده 68مایل باشند به جای کارت معافیت از کارت پایان خدمت دوره‌ضرورت استفاده کننده می‌توانند مانند سایر مشمولان خدمت دوره‌ضرورت را به طور کامل انجام داده و از کارت پایان خدمت دوره ضرورت استفاده نمایند.
ماده 69 ـ سربازان وظیفه‌ای که حین انجام خدمت دوره ضرورت باداشتن حداقل گواهینامه دوره ابتدایی و سپردن تعهد 5 سال خدمت‌پیمانی برای خدمت در مشاغل سازمانی مورد نیاز نیروهای نظامی و انتظامی استخدام گردند دو سال از خدمت آنان در صورت انجام تعهد به منزله خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد.
تبصره ـ نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده موظفند مراتب استخدام مشمولین مذکور را به حوزه اعزام کننده اعلام دارند.
ماده 70 ـ نیروهای نظامی و انتظامی استخدام کننده مشمولین فوق موظفند پس از انجام تعهد، کارت پایان خدمت دوره ضرورت برایانان صادر و تحویل نمایند.
ماده 71 ـ چنانچه مشمولین فوق قبل از انجام تعهد به هر علت‌مستعفی و یا از خدمت برکنار گردند و مشمول معافیت های قانونی نباشند با احتساب مدتی از دوره ضرورت که قبل از استخدام انجام‌داده‌اند بقیه خدمت دوره ضرورت را تا دو سال در نیروی مربوطه‌انجام خواهند داد.
ماده 72 ـ نیروهای نظامی و انتظامی مراتب را در مورد مشمولین‌ماده فوق ضمن ارسال یکبرگ تصویر شناسنامه به حوزه وظیفه‌عمومی محل صدور شناسنامه آنان اعلام خواهند نمود.
ماده 73 ـ استخدام پرسنل وظیفه‌ای که با داشتن غیبت اولیه به‌خدمت دوره ضرورت اعزام شده‌اند تحت هر عنوان در نیروهای‌نظامی و انتظامی مجاز نمی‌باشد.
ماده 74 ـ نیروهای نظامی و انتظامی‌مذکوردراین‌آیین نامه‌عبارتنداز
الف ـ وزارتین دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران
ب ـ ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران
ج ـ ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران
د ـ نیروهای سه‌گانه ارتش جمهوری اسلامی ایران
ه ـ ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران
و ـ کمیته‌های انقلاب اسلامی ایران
ز ـ همچنین ستادها ـ ادارات ـ یگانها ـ وشرکتهای تابعه و وابسته‌به‌آنها
ح ـ پلیس قضایی
ماده 75 ـ کلیه مشمولانی که وارد خدمت دوره ضرورت می‌شوند طبق آیین نامه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران نسبت به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی و مقام رهبری (فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سوگند وفاداری یاد خواهند کرد.

فصل دوم ـ احضار برای دوره ضرورت ( ماده 76 تا 91 )

ماده 76 ـ اداره وظیفه عمومی در هر سال مشمولینی را که در آن سال وارد سن 19 سالگی می‌شوند به منظور رسیدگی به وضع مشمولیتشان از طریق رسانه های گروهی احضار خواهد نمود.
ماده 77 ـ طبقات احضار شده مشمولین در هر سال به ضمیمه آگهی‌های احضار به وزارت امور خارجه اعلام می‌گردد. وزارت امور خارجه مراتب را جهت اطلاع مشمولین مقیم خارج از کشور به کنسولگریها و نمایندگی های سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران اعلام خواهد نمود.
ماده 78 ـ کنسولگریها و نمایندگی های سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران موظفند آگهی احضار طبقات احضار شده را به اطلاع مشمولان مقیم حوزه مأموریت خود و مشمولان مقیم نزدیکترین کشور محل مأموریت (در صورتی که در آن کشور نمایندگی سیاسی وجود نداشته باشد) برسانند.
ماده 79 ـ مشمولان احضار شده مکلفند به منظور روشن شدن وضع مشمولیتشان در طول سالی که وارد سن 19 سالگی می‌شوند خود را به سازمانهای وظیفه عمومی محل تولد یا محل سکونت خود معرفی نمایند.
ماده 80 ـ مشمولان مقیم خارج از کشور موظفند به منظور روشن‌شدن وضع مشمولیتشان خود را به کنسولگری یا نمایندگی سیاسی‌جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت خود و در صورت‌نبودن آن به نزدیکترین نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران معرفی نمایند.
ماده 81 ـ اداره ثبت احوال هر محل مکلف است سالانه صورت‌اسامی و مشخصات مشمولان شهرستان یا بخشها و حوزه‌مأموریت خود را که در سال بعد به سن مشمولیت ( احضار ) می‌رسند از دفاتر مربوطه استخراج و به طور تفکیک در چهار نسخه‌تهیه و تنظیم و سه نسخه آن را تا اول آذر ماه هر سال به سازمانها و مراجع وظیفه عمومی ارسال و نسخه چهارم را به عنوان سابقه‌نگهداری نماید.
ماده 82 ـ سازمانها و مراجع وظیفه عمومی یک نسخه از صورتهای‌دریافتی را جهت ثبت در دفاتر مشخصات و وضعیت مشمولان دفتر اسامی مربوطه نگهداری نموده و دو نسخه دیگر را به مراجع‌زیر ارسال خواهند نمود:
الف ـ نسخه اول به اداره وظیفه عمومی
ب ـ نسخه دوم به هنگ یا گردان ژاندارمری
ماده 83 ـ چنانچه پس از ارسال صورتهای مشمولان از ادارات ثبت احوال به سازمانها و مراجع وظیفه عمومی اشخاصی به علت عدم دریافت شناسنامه جهت دریافت آن به ادارات ثبت احوال مراجعه‌نمایند ادارات مزبور موظفند:
الف ـ در صورتی که تاریخ تولد مورد ادعای این اشخاص یامشمولان مندرج در صورتهای ارسالی و یا طبقات قبل که در شمول معافیت طبقاتی نیستند منطبق باشد پس از صدور شناسنامه‌صورت اسامی آنان را ضمن صورتهای سال بعد ارسال دارند.
ب ـ در صورتی که تاریخ تولد مورد ادعای اشخاص مذکور در این‌ماده با سالهای تولد مندرج در صورتهای ارسالی یا طبقات قبلی که در شمول معافیت طبقاتی نیستند منطبق نباشد، برابر مقررات ماده‌10 این آیین‌نامه اقدام و پس از صدور شناسنامه صورت اسامی آنان را ضمن صورتهای سال بعد ارسال دارند.
ماده 84 ـ سازمانها و مراجع وظیفه عمومی که مأمور رسیدگی به‌وضع مشمولان می‌باشند پس از دریافت صورتهای موضوع ماده‌81 موظفند آنها را در دفتر وضعیت و مشخصات مشمولان ( دفتر اسامی برابر دستورالعمل مربوطه که از طرف اداره وظیفه عمومی ابلاغ و در پشت دفتر مزبور ملصق است ثبت نمایند.
ماده 85 ـ اداره ثبت احوال هر محل مکلف است همه ساله صورت‌اسامی مشمولان متوفای سال قبل همچنین اسامی کسانی را که ازطبقه اناث بوده و اشتباها به عنوان ذکور اسامی آنها به سازمان وظیفه عمومی محل داده شده است با انجام تشریفات مقرر در ماده‌81 در اول آذر ماه هر سال به سازمان وظیفه عمومی محل ارسال‌دارند که در دفتر اسامی منعکس گردد. سازمان وظیفه عمومی محل‌به محض دریافت صورتهای مذکور برابر ماده 82 اقدام خواهد نمود.
ماده 86 ـ کلیه اطلاعات مورد نیاز سازمانها و مراجع وظیفه عمومی ضمن فرمهای مخصوصی که با هماهنگی اداره وظیفه عمومی و سازمان ثبت احوال کشور تهیه و به مورد اجرا گذاشته‌خواهد شد از طریق اداره ثبت احوال هر محل در اختیار سازمانهای وظیفه عمومی قرار خواهد گرفت
ماده 87 ـ شهربانیها، کلانتریها و یگانها و پاسگاههای ژاندارمری موظفند پس از انتشار آگهی احضار و یا اعلام سازمان وظیفه عمومی محل مشمولان حوزه مأموریت خود را شناسایی نموده وبه آنان ابلاغ نمایند به منظور روشن شدن وضع مشمولیتشان خودرا به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی نمایند.
ماده 88 ـ حوزه وظیفه یا گروهان و یا پاسگاه ژاندارمری منطبق با مرکز شهرستان و بخش به محض دریافت صورتهای مذکور در ماده‌81 این آیین نامه موظفند اسامی مشمولان حوزه استحفاظی پاسگاههای تابعه و مجاور خود را به طور مجزا استخراج و به‌پاسگاه مربوطه بفرستند تا هر پاسگاه نسبت به احضار و اعزام مشمولان حوزه استحفاظی اقدام کند.
ماده 89 ـ در هر یک از پاسگاههای ژاندارمری غیرمنطبق با مراکز بخش ، اسامی مشمولان حوزه استحفاظی آن پاسگاه در دفتری که به همین منظور اختصاص داده می‌شود ثبت می‌گردد اعم از این که مشمولان مزبور در حوزه استحفاظی پاسگاه متولد شده یا در آنجا اقامت داشته باشند. مشمولان نیز مکلفند در موقع تغییر اقامت مراتب را به پاسگاه ژاندارمری اطلاع دهند تا تغییرات در دفتر مزبورثبت گردد.
ماده 90 ـ نمایندگیهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران در خارج ازکشور باید دفتری جهت ثبت اسامی مشمولین مقیم حوزه مأموریت خود و مشمولان مقیم خارج از محل اقامت آنان که نمایندگی کنسولی یا سیاسی وجود ندارد تهیه و مشخصات کامل هر یک را باقید شماره شناسنامه تاریخ و محل تولد ، شغل و نشانی کامل محل اقامت را در آن ثبت نمایند.
ماده 91 ـ نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج موظفند در تیر ماه سال احضار ، اسامی مشمولان مقیم حوزه مأموریت خود راکه آگهی احضار آنان منتشر شده است از دفتر مذکور استخراج و در دو نسخه از طریق وزارت امور خارجه به اداره وظیفه عمومی ارسال دارند.

فصل سوم ـ رسیدگی ( ماده 92 تا 121 )

ماده 92 ـ دستورالعملها ، بخشنامه‌ها و اطلاعیه‌ها و امور اجرایی مربوط که موضوعا مربوط به امور وظیفه عمومی و به نحوی درارتباط با نیروهای نظامی و انتظامی و مراجع قضایی باشد در شورای هماهنگی موضوع تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظیفه عمومی مطرح گردیده و پس از تایید شورای مزبور برای کلیه دستگاههای فوق الذکر لازم الاجرا خواهد بود.
ماده 93 ـ وزارت کشور ، ستاد مشترک ارتش ، ستاد مرکزی سپاه و دیوان عالی کشور نمایندگانی به منظور شرکت در شورای هماهنگی که زیر نظر رییس اداره وظیفه عمومی تشکیل می‌گردد معرفی خواهند نمود.
ماده 94 ـ نمایندگان معرفی شده باید در امور نظامی و انتظامی آگاهی لازم داشته و در مواقع ضروری بتوانند ضمن ارتباط با سازمان مربوطه در رفع مشکلات مطروحه همکاری لازم را به عمل آورند.
ماده 95 ـ در صورتی که هر یک از نمایندگان وزارتخانه وسازمانهای مذکور در ماده 93 این آیین نامه برای اعلام نظر نسبت به موارد مطروحه جلب نظر سازمان متبوع خود را ضروری تشخیص‌دهد می‌تواند اعلام نظر نهایی را به جلسه بعدی موکول نماید.
ماده 96 ـ سازمانهای وظیفه عمومی موظفند در طول سال احضاربه طور مداوم به‌وضع مشمولان مقیم یا متولد حوزه مأموریت خود رسیدگی نمایند به طوری که قبل از رسیدن به سال اعزام تکلیف کلیه مشمولین روشن شده باشد.
ماده 97 ـ مشمولان وظیفه عمومی مکلفند در طول سال احضار به‌سازمان وظیفه عمومی محل تولد یا محل اقامت خود مراجعه و ضمن تسلیم مدارک زیر ، خود را معرفی نمایند تا به وضع‌مشمولیت آنان رسیدگی شود.
الف ـ عکس به تعداد مورد نیاز.
ب ـ فتوکپی شناسنامه به تعداد مورد نیاز.
ج ـ گواهی فراغت از تحصیل در صورتی که فارغ التحصیل داخل‌کشور باشند. در مورد دیپلمه‌ها از ادارات آموزش و پرورش و درمورد فوق دیپلم و لیسانس و بالاتر از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مربوط و چنانچه فارغ التحصیل خارج کشور باشند گواهی ارزش تحصیلی در مورد دیپلمه ها از وزارت آموزش وپرورش و در مورد فوق دیپلم و لیسانس و بالاتر از وزارت فرهنگ و آموزش عالی و در مورد طلاب علوم دینی ارزش تحصیلی بر مبنای ارزشیابی مدرک تحصیلی آنان با شورای مدیریت حوزه علمیه قم ویا نماینده رسمی آن خواهد بود.
تبصره 1 ـ گواهی فوق صرفا به منظور ارائه به سازمانهای وظیفه عمومی بوده و قید این مطلب در متن آن الزامی است
تبصره 2 ـ نداشتن یا مفقود نمودن شناسنامه موجب سلب تکلیف مشمولان از لحاظ اجرای تکالیف مقرر در این ماده نبوده و این قبیل مشمولان موظفند به موقع نسبت به تهیه شناسنامه یا المثنی آن اقدام نمایند.
ماده 98 ـ مشمولانی که برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی و موافقت اداره وظیفه عمومی برای ادامه تحصیل به خارج ازکشور عزیمت می‌نمایند پس از فراغت از تحصیل یا ترک آن مکلفندحداکثر ظرف یکسال به منظور رسیدگی به‌وضع مشمولیتشان به‌کشور مراجعت و خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی‌نمایند.
ماده 99 ـ مشمولانی که پس از احضار به خدمت در موارد استثنایی‌به طور موقت و با اجازه اداره وظیفه عمومی به‌خارج از کشور مسافرت می‌کنند مکلفند در خاتمه مدت تعیین شده به کشور مراجعت نموده و خود را به سازمانهای وظیفه عمومی معرفی‌نمایند.
ماده 100 ـ مشمولانی که دارای کارت پایان خدمت یا معافیت‌دایم باشند تا زمانی که اداره وظیفه عمومی خروج آنان را از کشور درحدود قوانین ممنوع اعلام ننماید می‌توانند از کشور خارج شوند.
ماده 101 ـ به مشمولانی که دارای معافیت موقت می‌باشند درصورت لزوم و با اجازه اداره وظیفه عمومی در مدت اعتبار کارت معافیت موقت اجازه خروج از کشور داده خواهد شد.
ماده 102 ـ مشمولان غایب می‌توانند با اجازه اداره وظیفه عمومی به منظور معالجه بیماری که ضرورت آن به تایید شورای عالی پزشکی وزارت بهداری یا شورای پزشکی موضوع ماده 43 قانون خدمت وظیفه عمومی رسیده باشد از کشور خارج شوند.
ماده 103 ـ اداره وظیفه عمومی از مشمولانی که به طور موقت درموارد مندرج در این آیین نامه به خارج مسافرت می‌نمایند تضمین لازم به صورت سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی اخذ نموده و با مشمول شرط می‌نمایند که در صورت عدم مراجعت به موقع مبلغ مورد تضمین به نفع دولت ضبط و نسبت به احضار مشمولان مورد بحث از طریق مبادی ذی ربط اقدام لازم به عمل خواهد آورد.
تبصره 1 ـ در صورتی که تودیع سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی‌مقدور نباشد اداره وظیفه عمومی مجاز است با توجه به شخصیت و موقعیت اجتماعی و وضعیت مشمول و شخصی که به عنوان متعهد مراجعه می‌کند به جای سپرده نقدی یا ضمانت‌نامه بانکی تعهد کتبی اخذ نماید.
تبصره 2 ـ فرزندان مشمول مأمورین ثابت دولت جمهوریاسلامی ایران در خارج از کشور ، همچنین کسانی که بر اساس قوانین مربوط تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند با تایید وزارت امور خارجه و ارایه تعهد کتبی می‌توانند مادام که مأموریت والدین آنها در خارج از کشور ادامه دارد ، ایشان را همراهی نمایند.
تبصره 3 ـ خروج موقت مشمولان زیر از کشور در صورتی که‌دارای معافیت تحصیلی باشند در مدت اعتبار کارت معافیت موقت ، بدون اخذ تضمین های فوق الذکر مجاز خواهد بود:
الف ـ دانشجویان دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی کشور که ازطریق کنکور رسمی سراسری پذیرفته شده‌اند با معرفی کتبی مراجع یاد شده
ب ـ طلاب علوم دینی حوزه‌های علمیه با تاییدیه کتبی شورای مدیریت حوزه علمیه قم یا نمایندگی آن در استانها.
ماده 104 - نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در کشورهای خارج صلاحیت رسیدگی به وضع مشمولیت مشمولان مندرج درمواد 98 و 99 و 101 و 102 این آیین نامه را ندارند.
ماده 105 ـ سازمانهای وظیفه عمومی موظفند مشمولانی را که مراجعه می‌نمایند مورد معاینه پزشکی قرار داده و برای کسانی که‌قادر به خدمت تشخیص داده شوند دفترچه آماده به خدمت صادر وتحویل نمایند.
ماده 106 ـ مشمولانی که دفترچه آماده به خدمت دریافت داشته‌اندپس از اعلام در رسانه‌های گروهی موظفند در زمان اعلام شده خودرا جهت اعزام به محلهای معینه معرفی نمایند.
ماده 107 ـ سازمانهای وظیفه عمومی ، مشمولان مندرج در ماده فوق را برابر دستورالعمل صادره از اداره وظیفه عمومی به مراکز آموزشی اعزام خواهند نمود.
ماده 108 ـ چنانچه تعداد مشمولین قابل اعزام در هر دوره بیش ازظرفیت اعلام شده توسط مراکز آموزش نیروهای نظامی و انتظامی باشد اداره وظیفه عمومی می‌تواند اعزام آنان را به دوره‌های بعد موکول نماید.
ماده 109 ـ به وضع مشمولانی که ادعای کفالت نمایند وسیله هیاتهای رسیدگی مذکور در مواد 24 و 26 قانون خدمت وظیفه عمومی رسیدگی می‌گردد.
تبصره ـ رسیدگی به تقاضای معافیت مشمولان (معافیت کفالت یا پزشکی که برابر مقررات قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین نامه های اجرایی آن به تحصیل اشتغال داشته و از معافیت تحصیلی استفاده می‌نمایند پس از فراغت از تحصیل یا ترک تحصیل یا اخراج به عمل خواهد آمد.
ماده 110 ـ مشمولان مقیم خارج از کشور که مدعی کفالت هستندمکلفند مدارک مورد نیاز را به نمایندگی سیاسی یا کنسولگری جمهوری اسلامی محل اقامت و در صورت نبودن نمایندگی سیاسی در محل اقامت به نزدیکترین نمایندگی سیاسی تسلیم نمایند تا از طریق وزارت امورخارجه به اداره وظیفه عمومی ارسال‌گردد.
ماده 111 ـ به وضع مشمولیت این قبیل مشمولان در حوزه مرکزی‌تهران رسیدگی و در صورتی که رای هیات رسیدگی مبنی بر معافیت صادر گردد کارت معافیت به منظور تحویل به مشمول به وزارت امور خارجه ارسال خواهد شد. حضور مشمول یا کسان وی درهیاتهای رسیدگی ضروری نمی‌باشد.
ماده 112 ـ چنانچه بعد از صدور دفترچه آماده به خدمت و قبل ازاعزام به خدمت دوره ضرورت یا قبل از صدور کارت معافیت کفالت تغییری در وضع مشمول حاصل شود که از موجبات معافیت یا بلامانع بودن مشمول باشد ، در صورت اول مشمول یا هر یک ازافراد تحت الکفاله او می‌توانند به سازمان وظیفه عمومی که دفترچه آماده به خدمت صادر نموده مراجعه نمایند تا ادعای آنان در هیاتهای رسیدگی مطرح و رای مقتضی صادر شود و در صورت دوم مشمول باید به سازمان وظیفه عمومی مربوطه مراجعه و بلامانع بودن خود را اعلام دارد تا دفترچه آماده به خدمت جهت وی صادرگردد.
ماده 113 ـ در صورتی که در حین انجام خدمت دوره ضرورت‌تغییری در وضع مشمول حاصل شود و مشمول یا یکی از بستگان او مدعی کفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعای کفالت نمایند ،فرماندهان و روسای مربوطه مکلفند مراتب را به حوزه وظیفه‌عمومی اعزام کننده مشمول اعلام دارند. حوزه وظیفه عمومی دراسرع وقت پرونده را در هیات رسیدگی مطرح و در صورتی که رای هیات رسیدگی بر معافیت تکفل صادر گردد مراتب به منظور ترخیص وی به قسمت محل خدمتی مشمول اعلام و کارت معافیت تکفل با رعایت مقررات مربوطه به وسیله حوزه وظیفه ذی ربط جهت مشمول صادر خواهد شد.
ماده 114 ـ در صورتی که مشمول یا افرادی از بستگان او که مدعی کفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمایند که حقی از آنان تضییع شده است یا هر یک از اعضای هیاتهای رسیدگی یا فرماندهان گروهان ها و گردانها و هنگها و نواحی ژاندارمری و رییس‌اداره وظیفه عمومی با ذکر دلیل موجه به رای صادره اعتراض‌نمایند ، پرونده مشمول در هیات رسیدگی تجدیدنظر مطرح و رای‌هیات رسیدگی مزبور به استثنای موارد مندرج در ماده 28 قانون خدمت وظیفه عمومی قطعی و غیرقابل اعتراض خواهد بود.
تبصره ـ تشخیص موجه بودن اعتراض مذکور در این ماده ، با اداره وظیفه عمومی خواهد بود.
ماده 115 ـ به اعتراض مشمولانی که در هیاتهای رسیدگی اولیه سرباز شناخته شده‌اند موقعی در هیاتهای رسیدگی تجدیدنظر رسیدگی خواهد شد که به خدمت اعزام شده و گواهی اشتغال به‌خدمت ارائه نمایند.
ماده 116 ـ در صورتی که دلایل و مدارک ثبت مبنی بر معافیت درپرونده موجود باشد رییس اداره وظیفه عمومی و یا فرماندهان نواحی یا هنگها یا گردانهای ژاندارمری و یا رییس منطقه وظیفه عمومی تهران می‌توانند قبل از اعزام مشمول به خدمت ، دستوررسیدگی به پرونده مورد اعتراض مشمول را در هیات های رسیدگی‌تجدیدنظر صادر نمایند.
ماده 117 ـ تشکیل هیاتهای رسیدگی با حضور حداقل سه نفر ازاعضا امکان‌پذیر است
ماده 118 ـ در صورتی که هیات رسیدگی با شرکت کلیه اعضا تشکیل گردد رای اکثریت مناط اعتبار بوده و در صورتی که با شرکت‌3 نفر از اعضا تشکیل گردد اتفاق آرا معتبر خواهد بود.
ماده 119 ـ حذف شده مصوب 1365.
ماده 120 ـ در صورتی که هیات رسیدگی با حضور 4 نفر از اعضا تشکیل شود نظر اکثریت مناط اعتبار خواهد بود و چنانچه اکثریت حاصل نشود پرونده در جلسه دیگری که کلیه اعضا حضور خواهند داشت مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت
ماده 121 ـ اعضایی که در هیات رسیدگی بدوی اظهارنظر نموده‌اند حق شرکت در جلسه هیات رسیدگی تجدیدنظر در آن مورد را نخواهند داشت

فصل چهارم ـ معافیتها

بخش اول ـ معافیت کفالت ( ماده 122 تا 137 )

ماده 122 ـ منظور از یگانه مراقب و نگهدارنده یا سرپرست مندرج در ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی ، مشمولی می‌باشد که به شرح مواد زیر تنها فرزند یا نوه ذکور بیش از 18 سال هر پدر یا مادر یا جد یا جده یا تنها برادر بیش از 18 سال خواهر یا برادر خود باشد.
تبصره ـ از دو برادر، تنها برادر بیش از 18 سال مشمول که اشتغال‌به تحصیل دارد به شرط دارا بودن معافیت تحصیلی معتبر وهمچنین تحصیل در خارج از محل سکونت مکفول ، مشمول معافیت می‌باشد.
ماده 123 ـ هرگاه مشمول دارای برادری بیش از 18 سال باشد که به علت نقص عضو یا بیماری به تشخیص هیات رسیدگی یا کسب نظرشورای پزشکی قادر به سرپرستی و مراقبت از افرادی که مشمول ادعای کفالت آنان را می‌نماید نباشد و یا دارای برادر اسیر یا مفقودالاثری باشد مشمول یگانه مراقب و سرپرست محسوب‌خواهد شد.
ماده 124 ـ مشمولان زیر برابر مقررات ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی کفیل شناخته می‌شوند و چنانچه در 5 سال متوالی دارای شرایط معافیت موقت یکساله باشند در پایان سال پنجم به آنان معافیت دایم زمان صلح داده خواهد شد.
1 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده پدری که به سن 60 سالگی رسیده و یاپدری که طبق نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته‌و به تشخیص هیات رسیدگی قادر به ادراه امور خود نباشد.
2 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر (در صورت مطلقه‌بودن مادر، باید تاریخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمی طلاق قبل ازورود به سن 16 سالگی مشمول باشد)
تبصره ـ چنانچه تاریخ ثبت طلاق در دفاتر اسناد رسمی بعد ازورود به سن 16 سالگی و قبل از سن مشمولیت باشد پرونده در شورای پیش‌بینی شده در تبصره 2 ماده 21 قانون خدمت وظیفه عمومی مطرح و شورا با درنظر گرفتن وضع خانوادگی مشمول مجوز طرح پرونده در هیات های رسیدگی را صادر خواهد نمود.
3 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده جد فاقد فرزند که به علت بیماری یانقص عضو و یا کهولت بنا به تشخیص هیات رسیدگی و با کسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
4 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده جده فاقد شوهر و فرزند.
5 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده برادر فاقد پدر و همسر و فرزند که به علت بیماری یا نقص عضو بنا به تشخیص هیات رسیدگی و باکسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
6 ـ یگانه مراقب و نگهدارنده خواهر فاقد پدر و همسر و فرزندی که‌به علت بیماری یا نقص عضو بنا به تشخیص هیات رسیدگی و باکسب نظر شورای پزشکی نیاز به مراقبت و نگهداری داشته باشد.
7 ـ یگانه سرپرست و نگهدارنده برادر یا خواهر صغیر.
ماده 125 ـ در مورد معافیت به منظور سرپرستی و نگهداری برادریا خواهر صغیر، مشمولی که با صغار از یک پدر و مادر باشد حق‌تقدم خواهد داشت و در غیر این صورت مشمولی با صغار از یک‌پدر باشد حق تقدم دارد و وجود برادران ناتنی صغار مانع از معافیت‌برادر پدر و مادری آنان نخواهد بود.
ماده 126 ـ مشمولانی که تنها برادر خواهری باشند که فاقد پدر بوده‌و تا سن 24 سالگی شوهر اختیار ننماید تا رسیدن خواهر به سن 24سال تمام می‌توانند سالانه از معافیت موقت استفاده نمایند و پس ازآن به خدمت اعزام خواهند شد.
ماده 127 ـ از دو یا سه برادر واجد شرایط اعزام به خدمت یکی ازآنان که سن او از دیگران کمتر است به شرطی که خود و برادری که به خدمت رفته است فاقد غیبت باشند با ارائه گواهی اشتغال به‌خدمت برادر یا برادران دیگر می‌تواند به تاریخ خاتمه خدمت برادریا یکی از برادران دفترچه آماده به خدمت دریافت نماید.
تبصره 1 ـ برادر بزرگتری که برادر یا برادران کوچکتر او به خدمت اعزام شده‌اند و اعزام وی قبل از آنان به هر علت مقدور نبوده است چنانچه فاقد غیبت باشد می‌تواند تا خاتمه خدمت یکی از آنان از تاخیر در اعزام به خدمت استفاده نماید.
تبصره 2 ـ در صورتی که مشمولان مذکور به خدمت اعزام شده‌باشند نمی‌توانند از معافیت تاخیر در اعزام موضوع بند(د) ماده 44 قانون خدمت وظیفه عمومی استفاده نمایند.
ماده 128 ـ به مشمولانی که کفیل خواهر صغیر می‌شوند چنانچه تا5 سال متوالی دارای شرایط معافیت باشند در پایان سال پنجم‌معافیت دایم زمان صلح داده خواهد شد.
تبصره ـ چنانچه مدت معافیت موقت موضوع ماده فوق کمتر از 5سال بوده و مشمول بلافاصله واجد شرایط مندرج در ماده 126 این آیین نامه بشود مدت معافیت کفالت در زمان صغر خواهر با مدت معافیت کفالت خواهر مجرد در زمان کبر قابل جمع نبوده و مشمول پس از رسیدن خواهر به سن 24 سالگی تمام به خدمت اعزام‌خواهد شد.
ماده 129 ـ مشمولانی که برای انجام خدمت وظیفه عمومی احضارمی‌شوند چنانچه در تاریخهای معینه خود را معرفی نکنند از معافیت های مذکور در این فصل محروم می‌شوند مگر این که در طول مدت غیبت و حین رسیدگی واجد شرایط معافیت کفالت بوده باشند و در سایر موارد تشخیص عذر موجه با رییس اداره وظیفه عمومی یا نماینده او خواهد بود.
ماده 130 ـ مدارک لازم برای تشخیص یگانه سرپرست بودن مشمول
الف ـ فتوکپی شناسنامه افراد ذی نفع که مأمور مربوطه با اصل سندسجلی تطبیق داده و ذیل آن نام و نشان خود را با ذکر تاریخ تایید و امضا می‌نماید.
ب ـ استشهاد امضا شده توسط سه نفر از بستگان مشمول که به‌تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
ج ـ انجام تحقیقات در مورد صحت و سقم ادعای مشمول و مفاداستشهاد تنظیمی توسط مأموران حوزه یا پاسگاه انتظامی یاکلانتری مربوط و احراز هویت بستگان شهود وی که به گواهی ومهر و امضای فرمانده حوزه یا پاسگاه انتظامی یا کلانتری محل‌رسیده باشد.
ماده 131 ـ در پایان هر سال که مشمولان سالم و بلامانع موضوع بند(1) ماده 39 قانون خدمت وظیفه عمومی که به خدمت اعزام‌شده‌اند بیش از میزان نیازمندی نیروهای مسلح باشند که در اول همان سال از طرف ستاد مشترک اعلام گردیده است تعداد اضافی ازمشمولان بند 2 ماده 39 که مدت خدمت ضرورت آنان بیشتر است‌حسب اعلام اداره وظیفه عمومی از خدمت ترخیص و به حوزه وظیفه عمومی اعزام کننده معرفی خواهند شد. حوزه وظیفه ذی‌ربط کارت معافیت در زمان صلح جهت آنان صادر و تحویل خواهدنمود.
تبصره ـ چنانچه افرادی از مشمولان این ماده مایل به ادامه خدمت‌باشند در صورت نیاز نیروها و سازمان‌ها می‌توانند به خدمت ادامه‌دهند.
ماده 132 ـ در صورت تامین نیازمندی نیروهای مسلح به شرح ماده قبل برای مشمولانی که حداقل 2 سال تمام از معافیت موقت استفاده نموده‌اند وسیله حوزه وظیفه ذی ربط کارت معافیت دایم درزمان صلح صادر و تحویل خواهد شد.
ماده 133 ـ با مشمولانی که پدر یا برادر آنها از تاریخ‌19/10/1356 در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن‌معلول یا مفقودالاثر یا اسیر شده یا بشوند از نظر معافیت به ترتیب‌زیر رفتار خواهد شد:
الف ـ یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد معلولی که برابر نظر شورای پزشکی بنیاد شهید به تنهایی قادر به اداره امور شخصی خودنباشد از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دایم خواهدشد.
ب ـ یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد مفقودالاثر از انجام خدمت دوره ضرورت و احتیاط معاف دایم خواهد شد.
ج ـ یکنفر از فرزندان یا برادران مشمول فرد اسیر سه سال متوالی می‌تواند از معافیت موقت یکساله خدمت دوره ضرورت و احتیاط استفاده کرده و در پایان سال سوم در صورت بقای اسارت به مشمول معافیت دایم از خدمت دوره ضرورت و احتیاط داده‌خواهد شد.
تبصره 1 ـ یکنفر از فرزندان و یا برادران مشمول فرد اسیر درصورتی که بیش از سه سال از تاریخ اسارت اسیر گذشته باشد و دربدو مراجعه مشمول ، مدت اسارت بیش از سه سال احراز گردد و درصورت وجود سایر شرایط مقرر در قانون در همان نوبت اول برای مشمول کارت معافیت دایم از انجام خدمت صادر گردد.
تبصره 2 ـ مشمولانی که به موجب قانون اصلاح ماده 45 قانون خدمت وظیفه عمومی از معافیت موقت استفاده کرده چنانچه درمدت اعتبار معافیت موقت و یا قبل از آن مدت اسارت اسیر از سه‌سال تجاوز نماید می‌توانند به حوزه‌های وظیفه عمومی ذی ربط مراجعه و تقاضا نمایند که معافیت موقت آنان به معافیت دایم‌تبدیل شود.
ماده 134 ـ منظور از معلول مندرج در ماده 45 قانون خدمت‌وظیفه عمومی و ماده 133 این آیین نامه فرد ذکوری است که در راه‌به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن از تاریخ 19/10/1356به بعد معلول شده یا بشود و در شورای پزشکی بنیاد شهید معاینه‌شده و برابر نظر شورای پزشکی مذکور به تنهایی قادر به اداره امورشخصی نباشد.
ماده 135 ـ مراتب معلولیت پرسنل نظامی و انتظامی باید موردتایید نیرو یا سازمان مربوطه بوده و در سایر موارد تایید بنیاد شهیدکافی خواهد بود.
ماده 136 ـ اسیر و مفقودالاثر شخصی است که در راه به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی و استمرار آن از تاریخ 19/10/56 به بعد اسیر یامفقودالاثر شده و مراتب در مورد پرسنل نیروهای نظامی و انتظامی به تایید نیروی مربوطه و در سایر موارد به تایید بنیاد شهید رسیده‌باشد.
ماده 137 ـ چنانچه معلول یا اسیر یا مفقودالاثر غیر از برادر پدر ومادری برادران ناتنی دیگری داشته باشد وجود برادران ناتنی مانع استفاده برادر تنی از معافیت نخواهد بود.
تبصره ـ در صورت تعدد مشمولان در موارد مشابه برابر مقررات مواد 140 تا 155 این آیین نامه عمل شود.

بخش دوم ـ معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهدا ( ماده 138 تا 167 )

ماده 138 ـ مشمولانی که پدر یا برادر آنان به درجه رفیع شهادت‌رسیده یا برسد با داشتن شرایط زیر می‌توانند از معافیت موضوع قانون معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهدا مصوب 25/11/61استفاده کنند:
الف ـ تاریخ شهادت برادر یا پدر مشمول بعد از نوزدهم دیماه هزار وسیصد و پنجاه و شش باشد.
ب ـ بیش از هفت سال از تاریخ شهادت تا تاریخ معرفی و یا تا فروردین ماه سالی که طی آن سال مشمول به سن 19 سالگی می‌رسد نگذشته باشد.
ج ـ پدر و مادر مشمول یا یکی از آنها در قید حیات بوده و یا مشمول عهده‌دار سرپرستی برادر یا خواهر صغیر خود باشد.
ماده 139ـ شهادت پرسنل نیروهای نظامی و انتظامی باید به تایید نیروی مربوطه و بنیاد شهید برسد و در سایر موارد تایید بنیاد شهیدکافی خواهد بود.
ماده 140 ـ چنانچه از یک خانواده افرادی شهید یا مفقودالاثر یامعلول یا اسیر شده باشند فقط یک نفر از فرزندان یا برادران مشمول‌آن خانواده می‌تواند از معافیت استفاده نماید.
ماده 141 ـ استفاده از معافیت خانواده شهدا در مورد چند برادرمشمول که همه از یک پدر و مادر باشند با توافق والدین خواهد بودو در صورت عدم توافق یکی از آنان توسط اداره وظیفه عمومی به‌قید قرعه انتخاب خواهد شد.
ماده 142 ـ در صورتی که پدر شهید فوت نموده و مادر در قیدحیات باشد و برادران مشمول او متعدد باشند انتخاب با مادر شهیدخواهد بود و در صورتی که مادر نسبت به انتخاب اقدام ننماید یکیاز آنان از طریق قرعه توسط اداره وظیفه عمومی انتخاب خواهد شد.
ماده 143 ـ چنانچه مشمولینی که برادر شهید هستند متعدد بوده وبا شهید از پدر یکی ولی از مادر جدا باشند مشمولی حق استفاده ازمعافیت دارد که با شهید از یک مادر باشد.
ماده 144 ـ در صورتی که شهید فرزندان مشمول متعدد داشته باشدکه از یک مادر نباشند مشمولی می‌تواند از معافیت استفاده نماید که‌تعداد خواهر و برادر صغیر بیشتری داشته باشد. در صورت نبودن خواهر و برادر صغیر حق تقدم با مشمولی است که از مادر و از پدرتعداد برادر کمتری داشته باشد.
ماده 145 ـ در صورتی که شهید دارای برادری از پدر یا مادر بوده که‌به سن مشمولیت رسیده باشند و هر یک از پدر یا مادر مدعی معافیت فرزند خود بشوند، در صورت عدم توافق به وضع معافیت‌رسیدگی نشده و پس از رفع اختلاف با مشمولی که نتوانسته ازمعافیت استفاده کند مانند مشمولان هم طبقه او رفتار خواهد شد.
ماده 146 ـ در صورتی که شهید دارای فرزندی باشد که در سن‌مشمولیت قرار دارد و یا ظرف 7 سال از تاریخ شهادت مشمول‌بشود و شهید برادر مشمول نیز داشته باشد حق استفاده از معافیت بافرزند شهید خواهد بود مگر این که همسر شهید کتبا رضایت دهد که‌به جای فرزند شهید برادر وی از معافیت استفاده نماید.
ماده 147 ـ چنانچه پدر و مادر مشمول فوت نموده و برادر وخواهر صغیری نیز وجود نداشته باشد مشمولینی که برادر شهید هستند نمی‌توانند از معافیت استفاده نمایند.
ماده 148 ـ در صورتی که یکی از فرزندان شهید از معافیت موضوع قانون معافیت یکنفر از فرزندان خانواده شهدا استفاده نماید سایرفرزندان شهید نمی‌توانند از معافیت کفالت استفاده نمایند.
ماده 149 ـ چنانچه پدر و مادر شهید فوت نموده و شهید برادر یاخواهر صغیر داشته باشد، برادری می‌تواند از معافیت موضوع قانون معافیت یک نفر از فرزندان خانواده شهدا استفاده نماید که با شهید وبرادر یا خواهر صغیر وی حسب مورد از یک پدر یا مادر باشد.
ماده 150 ـ در صورتی که پدر شهید فوت نموده و مادر در قیدحیات باشد و شهید برادران مشمول متعدد تنی و ناتنی داشته باشدحق تقدم با مشمولی است که با شهید از یک پدر و مادر(تنی می‌باشد.
ماده 151 ـ در صورتی که شهید برادران ابوینی نداشته باشد بین‌برادران ناتنی شهید حق تقدم با برادری خواهد بود که تعداد بیشتری خواهر و یا برادر صغیر داشته باشد. در صورت تساوی شرایط حق‌تقدم با مشمولی است که دارای برادر کمتر باشد.
ماده 152 ـ مشمولی که از معافیت دایم یا موقت کفالت یا پزشکیاستفاده نموده یا می‌نمایند پس از شهادت یا معلولیت یا مفقودالاثرشدن یا اسارت پدر و یا برادر خود می‌تواند تقاضای تبدیل معافیت‌کفالت یا پزشکی یا تحصیلی را به معافیت یکنفر از فرزندان یابرادران خانواده طبقات مذکور به حوزه وظیفه عمومی صادر کننده‌کارتهای مذکور تسلیم نماید و حوزه وظیفه مربوطه برابر مقررات پس از رسیدگی نسبت به تبدیل کارت معافیت قبلی وی به کارت‌معافیت یکنفر از فرزندان یا برادران خانواده آن طبقات اقدام خواهدنمود.
ماده 153 ـ استفاده مشمول از معافیت پزشکی و معافیت تحصیلی‌مانع استفاده برادران دیگر وی از معافیت یک نفر از فرزندان خانواده‌شهدا نخواهد بود.
ماده 154 ـ غیبت مشمول مانع استفاده وی از معافیت یکنفر ازفرزندان خانواده شهدا نخواهد بود.
ماده 155 ـ چنانچه مشمولی از خانواده شهدا از معافیت کفالت دایم‌استفاده کرده باشد سایر برادران و فرزندان نمی‌توانند از معافیت‌یکنفر از فرزندان خانواده شهدا برای همان موضوع استفاده نمایندمگر این که معافیت کفالت مقدم بر شهادت باشد.
مواد 156 و 157ـ به موجب اصلاحیه مصوب 25/4/1365 حذف‌شده‌اند.
ماده 158 ـ مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان‌یگانه مراقب و نگهدارنده پدر که قادر به اداره امور خود نباشد به‌شرح زیر است
1 ـ تصویر شناسنامه پدر.
2 ـ تصویر شناسنامه مادر.
3 ـ تصویر شناسنامه برادران و خواهران مشمول در صورتی که هریک از آنان فوت کرده باشند برگ فوت آنان
4 ـ عکس پدر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل‌اقامت گواهی شده باشد.
5 ـ تصویر شناسنامه همسر یا همسران دیگر پدر مشمول
6 ـ پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه پدر و مادرمشمول به استعلام حوزه وظیفه ذی ربط در مورد مشخصات‌فرزندان ذکور پدر و مادر.
7 ـ در صورتی که به وضع مشمول در خارج از محل صدورشناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی ازحوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه ژاندارمری محل صدور شناسنامه‌مشمول
8 ـ برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدوا حسب مورد وسیله حوزه‌وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول تنظیم وجهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدورشناسنامه یا محل سکونت مشمول پدر و مادر وی فرستاده‌می‌شود. مراجع مذکور پس از بررسی تحقیق و تکمیل و گواهی وامضا و مهر رییس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه ذی ربط اعاده خواهند نمود)
9 ـ برگ معاینه پزشکی پدر مشمول ، متضمن نظر شورای پزشکی‌مبنی بر عدم قدرت به اداره امور و نیاز به مراقبت و نگهداری به‌علت کهولت یا بیماری یا نقص عضو.
10 ـ برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن‌نظر شورای پزشکی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضوقادر به مراقبت و نگهداری از پدر خود نمی‌باشد.
11 ـ برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به‌امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل رسیده باشد.
تبصره 1 ـ حضور پدر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروریاست چنانچه پدر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی نباشد گواهی مراجع ذی صلاح مبنی بر عدم امکان حضور پدرمشمول در جلسه الزامی است
تبصره 2 ـ مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز به‌حوزه وظیفه عمومی ذی ربط تحویل خواهند نمود.
ماده 159 ـ مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان یگانه مراقب و نگهدارنده مادر فاقد شوهر به شرح زیر است
1 ـ گواهی فوت پدر.
2 ـ رونوشت طلاقنامه مادر در صورتی که مادر مشمول مطلقه شده‌باشد.
3 ـ تصویر شناسنامه مادر.
4 ـ تصویر شناسنامه پدر مشمول در صورتی که مادر مشمول مطلقه شده باشد.
5 ـ تصویر شناسنامه برادران و خواهران مشمول
6 ـ گواهی فوت برادر یا برادران مشمول در صورتی که فوت نموده‌باشند.
7 ـ پاسخ اداره ثبت احوال صدور شناسنامه مشمول و پدر و مادروی به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذی ربط درباره مشخصات‌فرزندان ذکور مادر.
8 ـ در صورتی که به وضع مشمول در خارج از محل صدورشناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی ازحوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول
9 ـ برگ تحقیق وضعیت این برگ بدوا حسب مورد وسیله حوزه وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول ومادر او تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر وی فرستاده می‌شود. مراجع مذکور پس از بررسی و تحقیق وتکمیل و گواهی و امضا و مهر رییس یا فرمانده مربوطه به حوزه وظیفه عمومی ذی ربط اعاده خواهند نمود)
10 ـ عکس مادر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری‌محل اقامت گواهی شده باشد.
11 ـ تصویر شناسنامه و یا خلاصه فوت شوهر و یا شوهران قبلی‌مادر مشمول
12 ـ برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظرشورای پزشکی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضو قادر به‌سرپرستی مادر فاقد شوهر خود نمی‌باشد.
13 ـ برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به‌امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل‌رسیده باشد.
14 ـ رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که ازتاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد)
تبصره 1 ـ حضور مادر مشمول در جلسه هیات رسیدگی ضروریاست چنانچه مادر مشمول قادر به حضور در جلسه هیات رسیدگی‌نباشد، گواهی مراجع ذی صلاح مبنی بر عدم امکان حضور مادرمشمول در جلسه الزامی است
تبصره 2 ـ مشمولان باید هر یک از مدارک فوق را به تعداد موردنیاز به حوزه وظیفه عمومی تحویل نمایند.
ماده 160 ـ مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان‌یگانه مراقب و نگهدارنده جد یا جده پدری یا مادری که قادر به اداره‌امور خود نباشند به شرح زیر است
الف ـ جد پدری یا مادری
1 ـ تصویر شناسنامه جد.
2 ـ تصویر شناسنامه نوه‌های ذکور و اناث
3 ـ گواهی فوت فرزندان جد.
4 ـ عکس جد مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل‌اقامت گواهی شده باشد.
5 ـ برگ تحقیق وضعیت این برگ بدوا حسب مورد وسیله حوزه‌وظیفه محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول در موردفرزندان و نوه‌های جد تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یاپاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول‌و پدر و مادر و جد وی فرستاده می‌شود. مراجع مذکور پس ازتحقیق و بررسی و تکمیل و امضا و مهر رییس یا فرمانده مربوطه‌به حوزه وظیفه ذی ربط اعاده خواهند نمود)
6 ـ برگ معاینه پزشکی جد مشمول متضمن نظر شورای پزشکی‌مبنی بر نیاز به مراقبت و نگهداری به علت بیماری یا نقص عضو یاکهولت
7 ـ چنانچه جد دارای همسران دیگر باشد تصویر شناسنامه آنها.
8 ـ پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه افراد بندهای 1 و2 به استعلام حوزه وظیفه ذی ربط در مورد مشخصات آنان
9 ـ در صورتی که به وضع مشمول در خارج از محل صدورشناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت از حوزه یاگروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول
10 ـ برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظرشورای پزشکی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضو قادر به‌مراقبت و نگهداری از جد خود نمی‌باشد.
11 ـ برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به‌امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل‌رسیده باشد.
تبصره 1 ـ حضور جد مشمول با شناسنامه عکس‌دار در جلسه‌هیات رسیدگی ضروری است در صورتی که جد به هر علت قادر به‌حضور در جلسه دادگاه نباشد، گواهی مراجع ذی صلاح ذی ربط مبنی بر عدم امکان حضور وی در جلسه الزامی است
تبصره 2 ـ مشمولان هر یک از مدارک فوق را به تعداد مورد نیاز به‌حوزه وظیفه عمومی مربوطه تحویل خواهند داد.
ب ـ جده مادری یا پدری
1 ـ در مورد مشمولانی که ادعای تکفل جده مادری یا پدری خود را نموده باشند مدارک مذکور در بند الف این ماده به استثنای مدارک‌مندرج در بند 6.
2 ـ گواهی فوت شوهر یا طلاقنامه جده که تاریخ وقوع طلاق قبل از رسیدن مشمول به سن مشمولیت باشد.
ماده 161 ـ مدارک لازم برای رسیدگی به ادعای کفالت مشمولان‌یگانه مراقب و نگهدارنده خواهر که قادر به اداره امور خود نباشد به‌شرح زیر است
1 ـ گواهی فوت پدر.
2 ـ تصویر شناسنامه خواهر.
3 ـ تصویر شناسنامه مادر مشمول و همسر یا همسران دیگر پدرمشمول
4 ـ برگ تحقیق وضعیت (این برگ بدوا حسب مورد وسیله حوزه‌وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و خواهر تنظیم و جهت تحقیق و تکمیل به کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل صدور شناسنامه یا محل سکونت مشمول و پدر و مادر و خواهر وی فرستاده می‌شود.مراجع مذکور پس از بررسی وتحقیق و تکمیل و گواهی و امضا و مهر رییس یا فرمانده مربوطه‌به حوزه وظیفه عمومی ذی ربط اعاده خواهند نمود)
5 ـ پاسخ اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه و محل سکونت‌مشمول پدر و مادر او به استعلام حوزه وظیفه عمومی ذی ربط درمورد فرزندان آنها.
6 ـ در صورتی که به وضع مشمول در خارج از محل صدورشناسنامه رسیدگی شود پاسخ استعلام وضع مشمولیت وی ازحوزه یا گروهان و یا بخش وظیفه عمومی محل صدور شناسنامه مشمول
7 ـ عکس خواهر مشمول که توسط کلانتری یا پاسگاه ژاندارمری محل اقامت گواهی شده باشد.
8 ـ در صورتی که پدر مشمول قبلا همسران دیگری داشته است‌تصویر شناسنامه آنها.
9 ـ برگ معاینه پزشکی برادر بیش از 18 سال مشمول متضمن نظرشورای پزشکی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضو قادر به‌مراقبت و نگهداری از خواهر خود نمی‌باشد.
10 ـ برگ استشهاد تایید وضعیت و صحت ادعای مشمول به‌امضای سه نفر از بستگان مشمول که به تایید مراجع انتظامی محل‌رسیده باشد.
11 ـ برگ معاینه پزشکی خواهر مشمول متضمن نظر شورای‌پزشکی مبنی بر این که به علت بیماری یا نقص عضو قادر به اداره‌امور خود نمی‌باشد و نیاز به مراقبت و نگهداری دارد.
12 ـ رونوشت مصدق احکام مبنی بر حبس پدر (به نحوی که ازتاریخ ارایه آن بیش از یک سال به انقضای حبس باقی مانده باشد)
تبصره 1 ـ حضور خواهر مشمول در جلسه هیات رسیدگی‌ضروری است چنانچه خواهر مشمول قادر به حضور در جلسه