HƏZRƏTİ ƏLİ (Ə) BARƏDƏ 110 HƏDİS

KİTAB HAQQINDA

KİTABıN ADI: HƏZRƏTİ ƏLİ (Ə) BARƏDƏ 110 HƏDİS

MÜƏLLİF: Həzrəti Ayətullah – Üzma Safi Gülpayqani

Çevirən: Ələddin Məlikov

Redaktor: E. Rəhimli

Naşir: Beynəlxalq əl-Mustafa(s) Nəşr və Tərcümə Mərkəzi

ÇAPXANA: Tövhid, Qum

Çap tarixi: 2011

Çap növbəsi: Birinci

Tiraj: 1000

© Kitabın bütün hüquqları naşirə məxsusdur

Satış mərkəzi:

˜ İran, Qum, Şühəda meydanı, Höccətiyyə prospekti, Beynəlxalq əl-Mustafa(s) Nəşr və Tərcümə Mərkəzi.             Telfaks: +98 251 7730517

˜ İran, Qum, Məhəmməd Əmin (s) prospekti, Caməətül-ülumun kənarı, Beynəlxalq əl-Mustafa(s) Nəşr və Tərcümə Mərkəzinin satış şöbəsi

Tel/Faks: +98251 2133106 / +98251 2133146

www.miup.ir

www.eshop.miup.ir

E-mail: admin@miup.ir

root@miup.ir

səh:1

İŞARƏ

بسم الله الرحمن الرحیم

BİSMİLLAHİR-RƏHMANİR-RƏHİM

TƏDQİQAT ŞÖBƏSİ

səh:2

HƏZRƏTİ ƏLİ (Ə)

BARƏDƏ 110 HƏDİS

Həzrəti Ayətullah – üzma

SAFİ GÌLPAYQANİ

ÇEVIRəN:

ƏLƏDDİN MƏLİKOV

səh:3

səh:4

NAŞİRDƏN

Hər hansı inkişaf mərhələsini keçən elmi-tədqiqi bir iş ilkin olaraq yazıçının ilham zəmisinə səpdiyi sorğu-suallarla başlayıb, müəyyən zamanda verdiyi səmərə ilə yekunlaşır. Əlbəttə, bu işin sonu yox, yeni-yeni fəaliyyətlər üçün ümid və təşəbbüs deməkdir. Belə ki, əldə olunan hər bir səmərəli qazancın məhsuldarlığı həmişə onun artımı üçün şərait yaradır. Demək, zaman keçdikcə elm, bilik, hünər əhli onun toxumlarını becərib-yetişdirir, daim elm və mədəniyyətin cərəyanını təmin edir.

Fasilə və hüdudları həddən artıq azaldan son müasir zamanımız coşqun tufan kimi, maraqlanan hər şəxsin qarşısına qalaq-qalaq məlumatı sovurub gətirir, mədəniyyətin yeni bir mərhələsinə qapı açır. Hər halda onun normal inkişafında, şübhəsiz, düzgün təsəvvür və istiqamət həlledici rola malikdir.

Beynəlxalq əl-Mustəfa (s) Universiteti ümumdünyəvi rolu, dini hövzələr arasında xüsusi yeri və yetdik kadr imkanına malik olduğunu nəzərə alaraq, artıq, elmi təhqiqat və tədqiqatlar üçün geniş şərait yaratmağı qarşısına qəti məqsəd qoymuşdur. Bununla əlaqədar Beynəlxalq əl-Mustəfa (s) Universitetinin tədqiqat şöbəsi fundamental proqramın təşkili, mövcud avadanlığın düzgün təmini və dini sahələrdə araşdırma aparmaq istəyənlərin cəlb olunmasını özünün ən mühüm vəzifələrindən bilir. Ümid edirik ki, elmi-təhqiqi işlərə qarşı maraq və

səh:5

dirçəlişlərə zəmin yaratmaq və potensial imkanları inkişaf etdirməklə dünyanın hər bir guşəsində dini mədəniyyətin çiçəklənməsinin şahidi olaq!

Beynəlxalq əl-Mustafa(s)

Nəşr və Tərcümə Mərkəzi

səh:6

MÜNDƏRİCAT

GİRİŞ. 11 [1]

Nə üçün bu kitabı tərcümə etdim?. 12 [2]

Bu əsərdə gördüyümüz işlər 12 [3]

Müəllifin girişi 13 [4]

1. [5]Əli (ə) Qədir əmiri (padşahı) 18 [6]

2. [7]Əli ümmətin hadisi (hidayət edəni və yol göstərəni) 19 [8]

3. [9]Peyğəmbər (s) elminin şəhərinə giriş. 20 [10]

4. [11]Əli (ə) Peyğəmbər elminin tərəzisinin iki gözü. 22 [12]

5. [13]Əlini xatırlamaq ibadətdir. 23 [14]

6. [15]Peyğəmbər (s) və Əli (ə) bir kökdəndirlər. 24 [16]

7. [17]Əli (ə) Quranın təvili üçün (açıqlamaq üçün) döyüşür. 25 [18]

8. [19]Mən elə bir ağac misalındayam ki,... 26 [20]

9. [21]Əli bəndələrə Allahın höccəti. 27 [22]

10. [23]Əli ilə iftixar. 28 [24]

11. [25]Əliyə müjdə. 29 [26]

12. [27]Siratdan keçmək icazəsi. 30 [28]

13. [29]Peyğəmbərlə behiştdə. 31 [30]

14. [31]Əli (ə) və Peyğəmbər (s)  əhli beyti ilə düşmənçilik. 32 [32]

15. [33]Cənnət imam Əlini (ə) görmək arzusunda. 33 [34]

16. [35]İmam Əlinin (ə) haqqı müsəlmanların boynunda. 34 [36]

17. [37]İmam Əlinin (ə) məhəbbəti  günahları məhv edir. 35 [38]

18. [39]Əli (ə) məhəbbəti və cəhənnəm  odundan bəraət qazanmaq. 36 [40]

19. [41]Əli (ə) məhəbbəti saleh əməldir. 37 [42]

20. [43]İmam Əli (ə) Allahın rəsulunun dostu. 38 [44]

21. [45]Rəsuli əkrəm (s) yanında ən sevimli şəxs. 40 [46]

22. [47]Qiyamət gününün xoşbəxtləri. 41 [48]

23. [49]Peyğəmbərin (s) sirlərinin məhrəmi (sirdaşı). 42 [50]

24. [51]Siddiqlərin ən üstünü. 43 [52]

25. [53]Həmd pərçəmdarı. 44 [54]

26. [55]Peyğəmbərin (s) yanında Əlinin (ə) məqamı. 45 [56]

27. [57]Harunun (ə) Musaya (ə) olan nisbəti kimi. 46 [58]

28. [59]Peyğəmbərlə (s) bir vücud. 48 [60]

29. [61]Sübh ulduzu kimi parıldayır. 49 [62]

30. [63]Əli (ə) Allahın Əfv qapısı. 50 [64]

31. [65]Cəhənnəmi bölən. 51 [66]

32. [67]Cənnətin birinci dəstəsi 52 [68]

33. [69]İlahi! Onu sev. 53 [70]

34. [71]Təqvalıların rəhbəri 54 [72]

35. [73]Əli (ə) cənnətdə. 56 [74]

36. [75]Allahın hikmətindən Əlinin (ə) payı. 57 [76]

37. [77]Əli və Quran. 58 [78]

38. [79]İmam və nifaqın meyarı (ölçüsü) 59 [80]

39. [81]Peyğəmbər (s) və Əli (ə) bir kökdəndirlər. 60 [82]

40. [83]Əlinin (ə) Əmirəl möminin ləqəbi ilə adlandırılması 61 [84]

41. [85]Əlinin (ə) imanının bütün imanlara üstünlüyü. 62 [86]

42. [87]Əmirəl mömininin vilayəti olmadan heç bir ibadətin…... 63 [88]

43. [89]Bəraəti çatdıran. 64 [90]

44. [91]Əlinin (ə) vilayətini qəbul etməyə Peyğəmbərin (s) tapşırığı. 65 [92]

45. [93]Əli Fatiməyə layiq ər. 66 [94]

46. [95]Əgər hamının qəlbində Əliyə (ə) məhəbbəti olsaydı. 67 [96]

47. [97]Əli (ə) haqq və batili ayıran. 68 [98]

48. [99]Əlinin (ə) mübarizəsinin dəyəri. 69 [100]

49. [101]Əlinin (ə) düşməni müsəlman deyil. 70 [102]

50. [103]Əliyə (ə) narəva söz deməyin cəzası. 71 [104]

51. [105]Əli (ə) Peyğəmbərin (s) qardaşı. 72 [106]

52. [107]Əli ixlas surəsi kimidir. 73 [108]

53. [109]Əli (ə)ın üzünə baxmaz ibadətdir. 74 [110]

54. [111]İmamların ən üstünü. 75 [112]

55. [113]Cənnətə buraxılış icazəsi. 76 [114]

56. [115]İslam və Əlinin (ə) imanı. 77 [116]

57. [117]İmam Əlinin müvasatı (köməklik göstərməyi, yaxşılığı) 78 [118]

58. [119]Əmirəl möminin, möminlərin hökümdarı 79 [120]

59. [121]Əlini (ə) sevmək Peyğəmbəri (s) sevməkdir. 80 [122]

60. [123]Münafiqləri kövsər hovzundan uzaqlaşdıran. 81 [124]

61. [125]Əlinin (ə) düşməninə yer üzündə yol getmək haramdır. 82 [126]

62. [127]Mələklərin Əli (ə) şiələrinə hədiyyəsi. 83 [128]

63. [129]Əlini (ə) incitmək Peyğəmbəri (s) incitməkdir. 84 [130]

64. [131]Əlinin evinin qapısından başqa bütün qapılar bağlansın. 85 [132]

65. [133]Hər iki aləmdə Allah rəsulunun pərçəmdarı. 86 [134]

66. [135]Əlinin qatili ümmətin ən bədbəxt və üzü qarasıdır. 87 [136]

67. [137]Əlinin (ə) zinəti 89 [138]

68. [139]Kövsər hovuzunun sahibi 91 [140]

69. [141]İlk müsəlman. 92 [142]

70. [143]Əli (ə) Peyğəmbərin (s) qardaşı 93 [144]

71. [145]Peyğəmbərin qardaşı və vəziri 95 [146]

72. [147]Haqq Əli (ə) ilədir. 96 [148]

73. [149]Gizli kinlər. 97 [150]

74. [151]Atam tək şəhidə qurban! 99 [152]

75. [153]Peyğəmbərlə bərabər dərəcədə. 100 [154]

76. [155]Qiyamətdə sorğu- sual 101 [156]

77. [157]Əlinin (ə) dostu mömin, düşməni isə münafiqdir. 102 [158]

78. [159]Övladlarınızı Əli məhəbbəti ilə tanıyın. 104 [160]

79. [161]Peyğəmbərin (s) tövsiyəsi 105 [162]

80. [163]Əli (ə) və Fatimənin (s) uca evi. 106 [164]

81. [165]Əlinin (ə) barəsində Peyğəmbərin (s) başqa bir tövsiyəsi. 108 [166]

82. [167]Allah Əlinin (ə) qəlbini imanla imtahan etmişdir. 109 [168]

83. [169]Əlinin elmi. 111 [170]

84. [171]İmam Əlinin (ə) hikməti 112 [172]

85. [173]Allahın rəsulu (s) Əlinin (ə) düşməni ilə mübarizədə. 113 [174]

86. [175]İlk Ulul- əmr. 114 [176]

87. [177]Allahın rəsulunun (s) vəsisi 115 [178]

88. [179]Qabaqcıllar. 116 [180]

89. [181]İnsanların ən üstünü. 117 [182]

90. [183]Ən yaxşı insan. 118 [184]

91. [185]İlkin müsəlman. 119 [186]

92. [187]Cənnətdə Peyğəmbərin (s) yoldaşı 120 [188]

93. [189]Əliyə (ə) itaət, Peyğəmbərə (s) itaətdir. 121 [190]

94. [191]Üç xislət 122 [192]

95. [193]Kəsa hədisi 123 [194]

96. [195]Əli (ə) və Fatimə (s) Peyğəmbərdəndir. 125 [196]

97. [197]Əliyə (ə) xas olan fəzilət 126 [198]

98. [199]Peyğəmbərin (s) əhli- beyti 128 [200]

99. [201]İmam Əlinin (ə) müəllimi və tərbiyəçisi 129 [202]

100. [203]Quranla birgə. 130 [204]

101. [205]İmam Əli (ə) ümmətin ən yaxşısı 132 [206]

102. [207]Biz və şiələrin aqibəti 133 [208]

103. [209]Allah, Əli (ə)- la münacat (yavaşcadan sirli söhbət) etdi 134 [210]

104. [211]Əlini (ə) sevmək. 135 [212]

105. [213]Peyğəmbərlər kimi 136 [214]

106. [215]Əlidən (ə) başqa cavanmərd yoxdur. 137 [216]

107. [217]Allah və övliyasının imamı 138 [218]

108. [219]Yaxşı insanların əmiri 139 [220]

109. [221]Əlinin (ə) ardıcılları 140 [222]

110. [223]Allah onu daha çox sevir. 141 [224]

İstifadə olunmuş ədəbiyyat 143 [225]

Ayətullahul- üzma Lütfullah Safi Gülpayqaninin… . 149 [226]

Ərəb dilində. 149 [227]

Fars dilində. 151 [228]

səh:7

səh:8

səh:9

səh:10

GİRİŞ

İŞARƏ

O böyük şəxsiyyətin haqqında söz demək və yazmaq, fikir və söz aləmindən üstündür. O şəxsiyyətin məqamı o qədər böyük və ucadır ki, onu sözlə açıqlamaq olmur. Allahın hidayəti olmadan bu işə qovuşmaq mümkün deyil.

Peyğəmbərdən (s) imam Əli (ə)- a olan rəvayətdə gəlmişdir.

Ey Əli! Allah və məndən başqa heç bir kəs səni olduqun kimi tanımır.(1)

O həzrətin müxtəlif xislətlərini olan səxavətini və varlığını o şəxs dərk edib vəsf edə bilər ki, o həzrətdən yüksək və yaxud o həzrətlə bir məqamda olsun. Məruf sözdə olduğu kimi "Muərrif (tanıdan) lazımdır ki, müərrəfdən (tanıdılandan) üstün olmalıdır" Yerlərə bağlı olan insan, göylər aləminə bağlı olan insan haqqında nə deyə bilər, o şəxsin haqında ki, "fəzilətləri saya- hesaba gəlmir"?(2)

Bunun üçün də Allahın rəsulu (s) buyurur: "Əgər meşələr hamısı qələm ola və dəryalar mürəkkəb, mələklər hesab aparan, insanlar isə onu yazan, Əli ibn Əbu Talibin (ə) fəzilətlərini hesablaya bilməzlər."(3)

Buna görə də şübhəsiz ki, Əli (ə)- ı tanımaq üçün ən gözəl mənbə Quran və Allah rəsulunun (s) mənalı və şirin kəlamlarıdır.

səh:11


1- [1] . Biharul- ənvar, cild 5, səh 84.
2- [2] . Fəraidül- səmteyn, cild 1, səh 19, Kifayətüt- talib, cild 1, səh 18
3- [3] . Biharul- ənvar, cild 36, səh 197

Deyilənlərə diqqət yetirdikdə, bir çox alimlər buna üstünlük verirlər ki, Əmirəl möminin Əli (ə) simasının Peyğəmbərin (s) hədislərində axtarsınlar və görsünlər ki, o həzrətin müəllimi və mürəbbisi onu necə tanıtdırıb və vəsf etmişdir.

İmam Əmirəl möminin Əli (ə) fəzilət, xislət və alicənablığına nəzər salıb o həzrətin (ə) sonsuz dəryalar qədər olan fəzilətlərini Peyğəmbər əkrəmin (s) dilindən və əhli- sünnə mənbələrindən istifadə edən böyük tanınmış alimlərdən biri , Ayətullah- əl- uzma hacı şeyx Lütfüllah Safi Gülpayqanidir.

NƏ ÜÇÜN BU KİTABI TƏRCÜMƏ ETDİM?

Çünki bu cür qiymətli kitabların tərcümə edilməsi, ərəb dilində olan mənbələrdən istifadə edə bilməyən şiələr üçün faydalı olacaqdır; çünki onların əqidə, inam və etibarının möhkəmlənməsinə səbəb olmuş və canlarına nur, qəlblərinə səfa, fikirlərinə aydınlıq və özlərinə də məlumat bağışlayacaq. Bu qələm sahibi pərhizkarların ağası olan Əmirəl- möminin Əli (ə)- a olan eşq və məhəbbəti sayəsində, özünə vəzifə bilərək və Allahdan kömək diləyərək bu kitabın tərcüməsinə başlamışdır ki, iman bacı və qardaşlar ərəb dilindən kifayət qədər bəhrələnə bilmədikləri zaman onun tərcüməsindən bəhrələnsinlər.

BU ƏSƏRDƏ GÖRDÜYÜMÜZ İŞLƏR

Müqəddimənin tərcüməsindən əlavə, kitabda gətirilmiş hədislər başlıqlar kitabın mətnindəki hədislərin mənbəsi və mündəricat əlavə olunmuşdur.

Müəllifin istifadə etdiyi mənbələri vərəqənin sonunda gətirdik. Bəzi yerlərdə isə mətnin açıqlanmasını mətndə və ya səhifənin aşağısında () işarə daxilində izah verdik; bəzi yerlərdə isə müstəqil olaraq hədislərin aşağısında açıqlamışıq.

Ümidvarıq, bizim bu kiçik xidmətlərimiz, həzrət Bəqiyyətullah imam Zaman (əccəlləllahu Taala fərəcəhuş- şərif)– in əzəməti sayəsində qəbul olsun, hörmətli müəllif, tərcüməçi və nəşriyyat Allah taalanın o sonsuz rəhmətinə nail olub o həzrətin vəlisinin inayətindən bəhrələnsinlər.

                                                                                  İnşaalah.

səh:12

MÜƏLLİFİN GİRİŞİ

Mədh və uca məqamı Qurani kərimdə gəlmiş şəxsiyyətin mədhində nə demək olar?

Alimlər, həkimlər, ariflər və övliyanın Allah rəsulunun qardaşı, Fatimeyi Zəhranın həyat yoldaşı, camaatın ən çox biləni, Allahı tanımaqda və ibadətdə Peyğəmbəri əkrəmdən (s) sonra ən uca şəxsiyyətin barəsində mənalı sükutları onun məqamını anlatmaqda, məhd etməkdən, fəzilətlərini deməkdən, məqamını bəyan etməkdən, müxtəlif səhnələrdə əzəmətli iştirakını, aşkar möcüzələrini bəyan etməkdən də anladıcıdır.

Buna görə də hamı üçün ən yaxşısı budur ki, o müqəddəs şəxsin əzəməti, fəziləti və məqamı barəsində danışmağa aciz olmalarını etiraf etsinlər.

Peyğəmbəri əkrəm (s) o böyük şəxsiyyətin barəsində onun özünə belə buyurur:

"Əgər insanlar yazıçı və pərilər müh asib olalar sənin fəzilətini yaza bilməzlər."

Əmirəl- möminin (ə) elə bir şəxsiyyətdir ki, mütəal Allah onun üçün saya gəlməyən fəzilətlər qərar vermişdir. O elə bir şəxsiyyətdir ki, Sübhan Allah merac gecəsində öz Peyğəmbəri ilə o həzrətin dilruba səslə danışmışdı.(1)

səh:13


1- [1] . Əl mənaqib, Xarəzmi, səh 37, Əl məqtəl, 42. Nəcəf çapı, Yənabiül- məvəddət, səh 82

O şəxsiyyət barəsində bəzi səhabələr belə söyləyirlər: "Əlinin elə parlaq keçmişi var ki, əgər bir miqdarını bütün məxluqatın arasında bölsələr, hamısı xeyrə yetişər".(1)

O, elə bir şıxsdir ki, Mütəal Allahın elm, qüdrət və digər sifətlərinin ən böyük nişanəsidir. Aləmdə əmisi oğlu əziz Peyğəmbərdən başqa misli yoxdur. O, elə bir şəxsdir ki, Allahın rəsulu (s) onun himayəçisi idi. Haqqa kömək etməkdə, ədalət bərpa etməkdə və islam yolunda canfəşanlıqda ən böyük ülgü və örnəkdir. Gücsüzlərə rəhimli, yoxsullara kömək idi. Ürəyində çoxlu Allah xofu var idi. İnsanların ən fəsahətli və bəlağətlisi idi. Yemək- içməkdə, geyimdə və bütün hallarında və əməllərində əzəmətli bir şəxs idi.

Məqamı uca olan Allah belə bir əzəmətli insanı bir belə kəmallarla dolu əmanət qoymuşdur.

Böyükdür o Allah ki, belə bir insan onun müqabilində baş yerə qoyur, onun cəlalı, cəbərutu və səltənəti müqabilində özünü kiçik bilir, əzəmətindən xof edir və qorxur, onun pak zatının müqabilində öz acizliyinə və yoxsulluğuna etiraf edir və belə deyir:

«الهی کفی لی عزّا أن اکون لک عبداً،

و کفی لی فخراً أن تکون لی ربّاً»

İlahi, mənim sənə bəndə və qul olmağım mənim üçün ən böyük izzətdir və bu izzət mənə bəsdir və sənin mənə rəbb olmağın mənim üçün ən böyük iftixardır və bu iftixar mənə bəsdir.

Odur haqqın (Allahın) zatını dərk və Allah qorxusundan çox ağlayan. Odur Allah yolunda cihad edən. Odur sirati- müstəqim (düz yol), ürvətülvüsqa (möhkəm tutacaq), həblüllahil mətin (Allaha yetişmək vasitəsi), əməllərin tərəzisi, behişt və cəhənnəmi bölən, Allahın açıq əli, haqqın görən gözü və onun höccəti.

Həzrəti əmir (Əli ) (ə) müaviyəyə yazdığı məktubda buyurdu:

« فانا صنائع ربنا والناس بعد صنائع لنا.»

Biz Allahın tərbiyə verdikləriyik, camaat bizim tərbiyə verdiklərimiz.

Ibn Əbil Hədid (Nəhcül- bəlağənin şərhçisi) bu cümlənin barəsində yazır: "Bu söz çox böyük və yüksək bir sözdür,

səh:14


1- [1] . Əsədul- ğabə. 4, səh 23

mənası bütün mənaların başıdır, yəni Allah belə bir şəxsi tərbiyələndirmiş, məqamını ucaldtmış və bütün şəxsiyyətin üstünü və əvvəlincisi etmişdir.

Həzrət buyurur: İnsanların heç biri bizə nemət verməyib və bizə nemət verən təkcə Allahdır. Bizimlə Allah arasında heç bir vasitə yoxdur. Başqaları isə bizim vasitəmizlə tərbiyələnibdirlər. Biz Allahla onlar arasında vasitəyik və bu böyük bir məqamdır. Zahiri, eşitdiyindir, batini (və həqiqəti) isə budur ki, onlar Allahın bəndəsidir və camaat onların bəndəsi".(1)

Bir tərəfdən də görürük ki, bu böyük və əzəmətli iftixar sahibi Allahın qorxusundan necə də ilan vuran adam kimi özünə qıvranır.

(Zirar ibn Həmzə Zübabi kimi)(2) bəzi səhabələr onu belə vəsf edirlər: Ağlar gözləri var idi, mütəfəkkir idi, tək olarkən nəfsini mühasibə edirdi və deyirdi: "Ah azuqənin (axirət azuqəsinin) azlığından, yolun uzunluğundan və ünsiyyətin azlığından! Əlinin fani nemətlərlə və müvəqqəti ləzzətlərlə nə işi?" və buyururdu: "Bilin! Sizin imamınız öz dünyasından iki parça örtük (paltar) və iki dilim çörəklə kifayətlənir.

And olsun Allaha! Mən bu dünyada qızıl, mal- dövlət yığmamışam, hətta əynimdəki paltardan başqa paltar da alıb qoymamışam".(3)

Peyğəmbərin canının barəsində nə deyim ki, Peyğəmbər (s) özü onun barəsində buyurub: "Sən mənim eşitdiklərimi eşidir, gördüklərimi də görürsən, fərqimiz budur ki, sən Peyğəmbər deyilsən".(4)

Buna görə də Əli (ə)- ın barəsində dediklərimiz dənizdən bir damla və günəşdən bir zərrə qədəri misalındadır. Aləmdəkilərin ağılları, mədhçilərin dilləri bu haqq imamın fəzilətlərini dərk və bəyan etməyə acizdir.

Lakin özümü düşünə bilən gündən o həzrət və onun əziz övladları barədə maraqlanmağa məndə xüsusi məhəbbət yarandı. Günlər və zamanlar keçdikcə onlara olan məhəbbətim

səh:15


1- [1] . Şərhi Nəhcül- bəlağə, ibnƏbil Hədid, 15, səh 194
2- [2] . Nəkki Nəhcül- bəlağə, kəlimati qisar, 74
3- [3] . Nəhcül- bəlağə, məktub 45.
4- [4] . Qasiə xütbəsi, Nəhcül- bəlağə, Sübhi Saleh, xütbə 192

artdı və onlar barədə mütaliə etdiyim hədislər, əsərlər və eşitdiyim mədhlər, məqamlar qəlbimi nurlandırdı. Elə bil ki, şair bu şerini mənim halımı vəsf etmək üçün yazıbdır:

"Peyğəmbər ailəsinin məhəbbəti mənim canımla və qanımla qatışıb, məni bağışlayın.

And olsun Allaha onların dəlisiyəm.

Onları mənə xatırlatmaqla məni biqərar edin.

Allah anama rəhmət etsin ki, Əli eşqi ilə mənə süd veribdir."

Atam Əli aşiqi idi. Əli məhəbbəti mənə ata- anamdam qalan irsdir.

Bu kitabda o həzrətin məqamından yüz on(1) hədis əhli sünnənin hədis və mötəbər kitablarından seçib yazdım və onu "Əmirəl mömininin fəzilətlərindən bir parça" adlandırdım.

Qeyd etmək lazımdır ki, əhli sünnə kitablarında həzrəti Əli (ə)- ın barəsində mövcud olan hədislər çoxdur. Amma mən burada onları ixtisarlı şəkildə gətirmişəm, çüki, ixtisarla da olsa faydalı kəlamlar, insaflı və bəsirətli şəxslər üçün kifayətdir.

Çox şükür olsun Allaha ki, bizi bi işi görməyə yönəltdi. Əgər ilahi hidayəti olmasaydı, bu işi görə bilməzdik.

Allahın salavat və salamı olsun ağamız və seyyidimiz Əbülqasim Məhəmmədə və onun pak əhli beytinə.

İstəyirəm bu müqəddiməni Məhəmmədə (s) və onun əhli beytinə salavat göndərməklə sona yetirəm:

İlahi! Peyğəmbər və ali Peyğəmbərə salam göndər, ən pak, ən yaxşı və ən layiqli salamlar.

İlahi! Peyğəmbərə və onun əhli beytinə salam göndər, o vaxta qədər ki, əslas ağacı badi səba nəfəsi ilə dalğalanır.

Pərvərdigara! Peyğəmbərə və onun ailəsinə salam göndər, o zamana qədər ki, günəş hamar yerlərdə parıldayır.

İlahi! Peyğəmbər və ali Peyğəmbərə salavat göndər, nə qədər ki, kəramətli insan öz qonağına xoş gəldin deyir.

İlahi! Öz rəsulun və onun ailəsinə salavat göndər, nə qədər

səh:16


1- [1] . Bu ədəd "əbcəd" hərfi hesablamaları ilə Əli (ə)- ın adı ilə birdir. Qeyd edək ki, haşiyələrdə gətirdiyim hədislər də nəzərə alınsa, bu saydan çox olacaqdır. Əlhəmdulillah.

ki, Yəsrib (Mədinə) ziyarəti arzusunda olanlar var.

Pərvərdigara! Uca Peyğəmbərinə və onun əhli beytinə salam göndər, o anlaradək ki, quşlar ağac budaqlarında oxuyurlar.

Bar ilaha! Həzrəti rəsula və onun pak itrətinə salam göndər, o vaxta qədər ki, göydə uldüzlar parıldayır.

İlahi! Peyğəmbərə və onun pak ailəsinə salam və salavat göndər, nicat gəmilərinə, əba əshabına (ali əbaya).

Qiyamət günü sorğu- sual olan gündə(1) onları bizim şəfaətçilərimiz qərar ver.

səh:17


1- [1] . Rişfətüs- sadi fi bəhri fəzaili bənin- nəbiyyil- hadi, Əbu bəkr həzrəmi, səh 75

1.ƏLİ (ə) QƏDİR ƏMİRİ (PADŞAHI)

عن زید أرقم و جماعه من الصحابه، قال رسول الله|:

«مَنْ کنتُ مولاه فعلی مولاه، اللهمَّ والِ مَنْ والاه وعادِ مَنْ عاداه.»

Zeyd ibn Ərqəm və Peyğəmbərin (s) səhabələrindən digər bir qurupu belə rəvayət ediblər ki, rəsuli əkrəm (ə) buyurdu:

Mən hər kəsin mövlasıyam Əli də onun mövlasıdır.

İlahi onun dostlarıyla dost, düşmənləri ilə düşmən ol.(1)

səh:18


1- [1] . Əhli sünnə sihahlarının, müsnədlərinin və rəvayət toplusu müəlliflərinin bir qurupu çoxlu səhih sənədlərlə təvatür həddini keçən sayda olan rəvayətlərdə nəql ediblər ki, peyğəmbər (s) "həccətül- vida"- dan qayıdan zaman "Qədir- xum" adlanan bir məkanda dayandı, xütbə oxudu və müsəlmanları iki qiymətli gövhərdən yapışmağa tövsiyə etdi ki, onun biri Allahın kitabı, o biri isə peyğəmbərin (s) Əhli- beytidir. Sonra əlavə etdi ki, bu iki gövhər, kövsər hovuzu kənarında peyğəmbərə yetişənə qədər heç vaxt bir- birindən ayrılmayacaqlar. Elə o zaman Əli (ə)- ın biləngindən tutub buyurdu: "Mən hər kimin mövlasıyamsa Əli də onun mövlasıdır..." Müəllifin fikrincə "Qədir", "vilayət", "Səqəleyn", "Mənzilət", "Teyr", "Kəsa", "Mübahilə" hədisləri və bu qəbildən olan digər hədislərin hamısı ən məşhur rəvayətlərdən hesablanır və ən səhih sənədlərlə yetişibdir ki, Peyğəmbərin (s) səhabələri onları nəql etmişdir. Sənədinin səhihliyi baxımından və rəvayi mənbələrdə məşhur olmaq və təvatür baxımından çox az rəvayət bunların mislində ola bilər. Bu rəvayətlərin sənədləri və mətnlərinin hamısını bir yerə toplamaq olduqca çətindir, belə ki, bunların hər biri üçün bir kitab yazılıbdır və bəzən də onların bəziləri barədə neçə cild kitab yazılıbdır. Biz bu kitabda təbərrük ünvanı ilə onların bəzilərini qeyd edirik. Allaha həmd və şükr olsun ki, bizi Əmirəl- möminin və onun imam Məhdiyə (əc) qədər olan şiələrindən qərar veribdir.

2.ƏLI ÜMMƏTİN HADİSİ (HİDAYƏT EDƏNİ VƏ YOL GÖSTƏRƏNİ)

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

«أنا المنذر وعلی هادی _ وأشار بیده إلی علی وقال _ : بک یهتدی المهتدون.»

İbn Abbas Allahın rəsulundan rəvayət edibdir ki, o həzrət buyurdu:

Mən qorxudanam və Əli hidayət edən (bu zaman əlilə Əli (ə)- a işarə etdi və buyurdu:) Sənin vasitənlə hidayət olanlar düz yolu tapacaqlar və hidayət olacaqlar.(1)

səh:19


1- [1] . Tarixi Dəməşq (imam Əlinin (ə) tərcümeyi halı) cild 2, səh 412 /923. Əddürrül- mənsur, cild 4, səh 45. Təfsiri ruhul- məani, cild 13, səh 97, Təfsiri Təbəri, cild 3, səh 72. Bu hədis məşhur rəvayətlərdəndir. Siyuti Dürrül- mənsur kitabında bu hədisin barəsində deyir: Bu hədisi ibn Cüreyr, ibn Mərduyə, Əbu Nəim Əl- mərifət kitabında, Deyləmi, ibn Əsakir və ibn Nəccar nəql edibdirlər. Elə ki bu ayə «إِنَّما أنت مُنذر ولکلّ قومٍ هاد» nazil oldu, əziz peyğəmbər (s) öz mübarək əlini sinəsinə qoydu və buyurdu: "Mənəm qorxudan". O zaman öz mübarək əli ilə Əli (ə)- a işarə edərək buyurdu: "Ey Əli! Sənsən hidayət edən, məndən sonra hidayət olanlar sənin əlinlə haqq yolunu tapacaqlar." O, bu məzmunları Əbu Bərzədən, ibn Mərduyədən, Ziyadan (Əl- muxtar kitabında ibn Abbasadn) və Zəvaidül- müsnədi ibn əbu Hatəm kitabında Abdullah ibn Əhməddən, Təbəranidən və Hakimdən nəql edərək onu səhih hədis bilmişdir. İbn Mərduyə, ibn Əsakir, Əli ibn Əbu Talibdən nəql edibdirlər ki, bu ayənin «إنَّما أنت مُنذر ولکلّ قومٍ هاد» barəsində buyurdu: "Allahın rəsulu (s) qorxudan, mən isə, hidayət edənəm".

3.PEYĞƏMBƏR (S) ELMİNİN ŞƏHƏRİNƏ GİRİŞ

عن علیّ× وابن عباس وجابر بن عبدالله: قال|:

«أنا مدینه العلم وعلیّ بابُها، فَمَن أراد العلم فلیأت الباب.»

Əli (ə), ibn Abbas və Cabir ibn Abdullah rəvayət edibdirlər ki, əziz Peyğəmbər (s) buyurdu:

Mən elmin şəhəriyəm, Əli onun (o şəhərin) qapısı. Hər kəs elm istəyərsə onun qapısından daxil olsun.(1)

səh:20


1- [1] . Əl firdövs, cild 1, səh 44/106, Əl- müstədrək (Hakim), cild 3, səh 126, Tarixi Bağdad, cild 2, səh 277 və cild 4, səh 346, Məcməuz- zəvaid, cild 9, səh 114, Təhzibi Tarixi Dəməşq, cild 3, səh 38, Əl- ləalil məsnuə (Siuti) cild 1, səh 329, Əsədül- ğabə, cild 4, səh 22. (Fəthül- məlikil- əli bisihhəti hədisi babi Mədinətül- elm Əli) kitabında belə gəlibdir: Hafiz Siyuti Əlcameul- kəbir kitabında deyir: Müddətlər idi ki, mən bu hədisin sənədi sorğusunun cavabında deyirdim ki, bu hədis "Həsən"dir. Bir dəfə təsadüfən ibni Cüreyrin bu hədisin sənədi barədə olan tədqiqatı ilə rastlaşdım. İbn Cüreyr bu hədisin Əlidən nəql olmasını araşdırmış və bu nəticəyə yetişmişdir ki, hədisin sənədi səhihdir. Mən bu araşdırmaları gördükdən sonra xatircəm olmaq üçün istixarə etdim və əmin oldum ki, bu hədis "həsən" dərəcəsini ötüb və səhih* dərəcəsinə yetişmişdir. * "Səhih" o hədisə deyilir ki, sənədlə nəql edilib və bu sənəddə gələn ravilərin hamısı adil, zabit (yaddaşlı) və hafizəli olsun və hədis nəql edərkən yalnız özü kimilərdən nəql etsin. Mənaqibi Seyyiduna Əli, səh 25, Əl- müstədrək əl əs- səhiheyn, cild 3, səh 126. Termizi Əl- cameüs- səhih kitabında (cild 5, səh 637 hədis 3723 ) Əli (ə)- dan nəql edibdir ki, Allahın rəsulu (s) buyururb: "Mən hikmət eviyəm, Əli onun qapısıdır." İbn Əsakir Tarixi Dəməşq kitabında (imam Əlinin (ə) tərcümeyi halında cild 2, səh 459, hədis 990) və Əbu Nəim İsfəhani Hilyəlül- övliya kitabında (cild 1, səh 64) həmin hədisi nəql edibdirlər. Fəthül- məlikil- Əli bisihhəti hədisi babi Mədinətül elm Əli (ə) kitabına müraciət etsəniz dəyərli məlumatlar əldə edəcəksiniz. Salman Farsi Peyğəmbəri əkrəmdən (s) rəvayət edir ki, o həzrət buyurdu: "Ümmətimin məndən sonra ən elmlisi Əbu Talib oğlu Əlidir." Əlfirdövs, cild 1, səh 370, hədis 1491, Cəmül- cəvame /3749, Kənzül- ümmal/ 32977. Səid ibn Müsəyyib deyir: "Rəsulalahın (s) səhabələri arasında (Səluni) (yəni, məndən soruşun) iddiasını edən yeganə şəxs Əli ibn Əbu Talib idi." Tozihud- dəlail, səh 211, Əl- istiab, cild 3, səh 40, Tarixi Dəməşq (imam Əlinin tərcümeyi halı) cild 3, səh 31, hədis 1054. Süfyan belə deyir: "Hər bir şəxs Əli ilə elmi mübahisə etdisə Əli güclü dəlil və burhanlarla onu məğlub etdi." Mənaqibi ibn Mərduyə 77- 78. İbn Mərduyə deyir: Peyğəmbərin (s) səhabələri üçün acınacaqlı bir hadisə qabağa gəldi, Ömər onları çağırdı və Əliyə dedi: Sən onların ən üstünü və ən alimisən, sən bir çıxış yolu tap. Mülhəqati ehqaqul- həqq, cild 8, səh 233. Bu məzmunla yaxın bir məzmun Zəxairul- üqba kitabında da nəql edilmişdir. Səh 81. Həmçinin çoxlu nəqllərdə gəlibdir ki, Ömər həmişə deyərdi: "Əgər Əli olmasaydı Ömər həlak olardı." Əlistiab, 39: 3. Xülasə olaraq bildiririk ki, Əl- qədir kitabında bu hədis üçün yüz qırx üç mənbə qeyd olunubdur. Əllamə Ləkhuni bu hədis barəsində iki cild qalın kitab yazıbdır ki, səhifələri 1345- ə qədər gəlib çıxıbdır.

4.ƏLİ (ə) PEYĞƏMBƏR ELMİNİN TƏRƏZİSİNİN İKİ GÖZÜ

səh:21

عن ابن عباس: قال رسول الله

«أنا میزان العلم وعلی کفتاه، والحسن والحسین خیوطه، وفاطمه علاقته، والأئمه من بعدی عموده، یوزن به أعمال المحبین لنا والمبغضین لنا».

İbn Abbas Peyğəmbərdən rəvayət edibdir ki, o həzrət belə buyurdu:

Mən elmin tərəzisiyəm, Əli o (tərəzinin) iki gözü, Həsən və Hüseyn onun ipləri, Fatimə onun asılqanı, sonrakı imamlar isə onun əl tutanıdır. Bu tərəzi ilə bizim dostlarımız və düşmənlərimiz ölçülər.(1)

səh:22


1- [1] . Əl- fördövs, 1/ 44/1077. Kəşfül- xifa 1/ 236.

5. ƏLİNİ XATIRLAMAQ İBADƏTDİR

عن عایشه و ابن عباس: قال رسول الله|:

«ذکر علیّ عباده.»

Aişə və ibn Abbas Peyğəmbəri əkrəmdən nəql edirlər ki, o həzrət belə buyurdu:

Əlini xatırlamaq ibadətdir.(1)

İzah: Mənavi deyir: Yəni Allahın ibadətidir və Allah onun müqabilində savab verər.

səh:23


1- [1] . Əl firdövs, 2: 244/3151. Əl cameüs- səğir, 1: 665/4332, Kənzül- ümmal, 11/601/32894, mənaqibi li ibn Əbu Talib (ibni məğazili), 243/206

6.PEYĞƏMBƏR (S) VƏ ƏLİ (ə) BİR KÖKDƏNDİRLƏR

عن ابن عباس، قال رسول الله|:

أنا وعلی من شجره واحده، والناس من أشجار شتّی.

İbn Abbas Peyğəmbər (s)- dən rəvayət edir:

Mən və Əli bir kökdənik, camaat isə müxtəlif köklərdəndirlər.(1)

İzah: Burada məqsəd nəsəbi kök (nəsil) deyil. "Nübüvvət və vilayət nuruna işarə edir, yəni bu iki nur əzəldən birgə cilvələnirdilər, Əbdül- müttəlibin sülbünə yetişərkən nübüvvət və vilayət nuru (Peyğəmbərlik və imamət nuru) bir- birindən ayrılıb, biri Əbdüllahın sülbünə, o biri isə Əbu Talibin sülbünə köçürüldü."

səh:24


1- [1] . Əl fördövs, 1: 46/115, Tarixi Dəməşq (imam Əlinin (ə) tərcümeyi halı) cild 3: 163/174/1178 və 1185. Kənzül- ümmal, 32968. Ömərdən belə rəvayət olubdur ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Camaat müxtəlif köklərdən olduğu halda mən və Əli vahid kökdənik." Tozihud- dəlail. (Şəhabuddin) 123.

7.ƏLİ (ə) QURANIN TƏVİLİ ÜÇÜN (AÇIQLAMAQ ÜÇÜN) DÖYÜŞÜR

عن وهب بن صیفی: قال رسول الله|:

«أنا اُقاتل علی تنزیل القرآن، وعلی یقاتل علی تأویل القرآن.»

Vəhəb ibn Seyfi Peyğəmbəri əkrəmdən rəvayət edir ki, o, belə buyurdu:

Mən Quranın tənzilinə xatir döyüşürəm, Əli isə onun təvilinə xatir müharibə edir.(1)

İzah: Müasirlərdən biri bu hədisin açıqlamasında belə deyir: Quranın tənzilindən məqsəd onun vəhy olmasını təsdiq etməkdir. Onun təvilindən məqsəd isə onu düzgün başa düşmək və hökümlərinə əməl etməkdir. Peyğəmbər (s) Quranın Allah vəhyi olmasını təsdiq etdirmək üçün cihad edirdi. Əli isə onu düzgün düşünmək və onun hökümlərinə əməl etmək üçün Cəməl, Süffeyn və Nəhrəvan döyüşlərində müharibə etdi.(2)

səh:25


1- [1] . Əl fördövs: 1, 46/ 115. Tarixi Dəməşq 3/143- 174/1178 və 1185, Kənzül- ümmal/ 32968 Ənəs Allahın rəsulundan rəvayət edibdir ki, həzrət buyurdu: "Əli Məndən sonra camaata Qurandan bilmədiklərini öyrədəcək." Şəvahidut- tənzil, 1:39/28
2- [2] . İtrəti səqli kəbir, səh 196

8.MƏN ELƏ BİR AĞAC MİSALINDAYAM Kİ,...

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

أنا شجره، وفاطمه حملها، وعلیّ لقاحها، والحسن والحسین ثمرتها، والمحبون أهل البیت ورقها من الجنّه حقّاً حقاً.

İbn Abbas rəsulullah (s)- dən nəql edir ki, o həzrət buyurdu:

Mən elə bir ağac misalındayam ki, Fatimə onun becərəni, Əli onun bəhrələndirəni, Həsən və Hüseyn onun meyvəsi və mənim əhli- beytimi sevənlər onun yarpaqlarıdırlar. O ağac və onun (becərəni, bəhrələndirəni, meyvələri və yarpaqları) hamısı behiştəndirlər.(1)

səh:26


1- [1] . Əl firdövs. 1: 52/135, Tənziluş- şəriət, 1 Təhzibi tarixi Dəməşq, 4/ 231 Əbdürrəhman Ovf peyğəmbərdən (s) belə rəvayət edibdir ki, o həzrət buyurdu: "Mən bir ağacam, Fatimə onun gövdəsi və budağı, Əli onu bəhrələndirən, Həsən və Hüseyn onun meyvələridir. Bizim şiələrimiz də o ağacın yarpaqlarıdır. O ağacın kökü cənnətdədir, digər hissələri isə cənnətin başqa yerlərindədir." Əl müstədrək əl əs səhiheyn, 3: 174/4755

9.ƏLİ BƏNDƏLƏRƏ ALLAHIN HÖCCƏTİ

عن أنس: قال رسول الله|:

أنا وعلی حجّه الله علی عباده.

Ənəs Allahın rəsulundan (s) nəql edir ki, o həzrət belə buyurdu: Mən və Əli Allahın bəndələrinə onun höccətiyik.(1)

səh:27


1- [1] . Mizanul- etidal (Zəhəbi) 3/76 Ənəsdən belə nəql olunur: Peyğəmbərin (s) huzurunda idim. Əli (ə) qarşıdan gəlirdi. Bu zaman həzrət buyurdu: "Ənəs!" Ərz etdim: Bəli ya rəsulallah. Buyurdu: "Qarşıdan gələn şəxs qiyamət günü mənim ümmətimə mənim höccətimdir." Cəvahirül- mətalib, cild 1, səh 193, Tarixi Dəməşq, cild 2, hədis 800

10.ƏLİ İLƏ İFTİXAR

عن جابر: قال رسول الله|:

إنَّ الله عزّوجلّ یباهی بعلیّ بن أبی طالب کّل یوم الملائکه المقرّبین حتّی یقول: بخ بخ هنیئاً لک یاعلی.

Cabir, Peyğəmbərdən belə rəvayət edir ki, o buyurdu:

İzzətli və uca Allah hər gün müqərrəb (yaxın) mələklərinə Əli ilə iftixar edir və deyir: Bəh- bəh ey Əli halal olsun sənə.(1)

səh:28


1- [1] . Əl- firdövs: 1: 152/552

11.ƏLİYƏ MÜJDƏ

عن شراحیل بن مره قال: سمعت رسول الله|:

أبشر یا علی حیاتک معی وموتک معی.

Mərrə oğlu Şərahil deyir: Allahın rəsulundan (s) belə eşitdim: Ey Əli! Sənə müjdə verirəm ki, həyatın və ölümün mənimlədir.(1)

səh:29


1- [1] . Məcməüz zəvaid: cild 2, səh 112 Təbəranidən.

12.SİRATDAN KEÇMƏK İCAZƏSİ

عن أبی بکر قال: سمعت رسول الله| یقول:

لا یجوز أحدٌ الصِّراط إلّا مَنْ کَتَبَ لَه علیّ الجواز.

Əbubəkr deyir: Rəsulallahdan eşitdim ki, belə buyururdu:

Əlidən keçid icazəsi olmayan heç bir kimsə sirat körpüsündən keçə bilməyəcəkdir.(1)

səh:30


1- [1] . Əs- səvaiq, 97 (Misr çapı) 1308, Zəxairul- üqba (misr çapı) 1356

13.PEYĞƏMBƏRLƏ BEHİŞTDƏ

عن عمر، قال: سمعت رسول الله| یقول لعلیّ:

یا علیّ یَدُک فی یدی تدخل معی الجَنَّه حیث أدخل.

Ömər ibn Xəttabdan belə nəql olunubdur ki, o dedi: Əziz Peyğəmbərin (s) Əliyə belə buyurmasını eşitdim: Ey Əli! Qiyamət günü sənin əlin mənim əlimdə olaraq cənnətə daxil olarsan. Mən (cənnətin) hansı bir yerinə daxil olaramsa sən də mənimlə birgə daxil olarsan.(1)

səh:31


1- [1] . Tarixi Dəməşq, 2: 337/846, Zəxariul- üqba, 89, Ər riyazün- nəzirə, 2/209, Cəvahirul- mətalib,1- 227

14.ƏLİ (ə) VƏ PEYĞMBƏR (S) ƏHLİ BEYTİ İLƏ DÜŞMƏNÇİLİK

عن جابر بن عبدالله، عن رسول الله|:

ثلاث مَنْ کُنَّ فیه فلیس منّی ولا أنا منه: بُغْضُ علی، وبُغْضُ أهل بیتی، ومَنْ قال: الإیمانُ کلام.

Cabir ibn Abdullah Peyğəmbərdən belə nəql edir:

Üç şey hər bir kəsdə olarsa məndən deyil və mən ondan uzağam: Əli ilə düşmənçilik, Əhli beytimə kin- küdurət bəsləmək və hər kəs imanı təkcə bir söz bilə.(1)

səh:32


1- [1] . Əl- fördövs, 2: 85/2459, Kənzul- ummal, 33031, Tarixi Dəməşq, 2:218/182, Məqtəlül- Hüseyn (ə), Xarəzmi, 2: 97

15.CƏNNƏT İMAM ƏLİNİ (ə) GÖRMƏK ARZUSUNDA

عن أنس: قال رسول الله|:

ثلاثه تشتاق إلیهم الجنّه: علیّ وعمّار وسلمان.

Ənəs Allahın rəsulundan (s) rəvayət edibdir ki, o həzrət belə buyurdu: Cənnəyt üç nəfəri görmək arzusuyla günlərini keçirir: Əli, Əmmar və Salman.(1)

səh:33


1- [1] . Əl- firdövs, 2: 100/2530, Tarixi Dəməşq, 2/178, 182/666, Cəvahirul- mətalib, 1/227, Fəraidus- siməteyn, 1: 292 Ənəs rəvayət edir ki, Allahın rəsulu (ə) Əli (ə)- a buyurdu: "And olsun Alla ki, sən onların ən birincisən" və bunu üç dəfə təkrar etdi. Əli (ə) soruşdu: Atam, anam sənə qurban, o üç nəfər kimlərdir? Buyurdu: "Miqdad, Salman və Əbuzər (rizvanullah Ələyhim). Məcməüzzəvaid, 9- 117. İbn Abbasdan rəvayət olunur ki, peyğəmbər (s) buyurdu: "Hər bir asimandan keçərkən onun əhlini Əlini görmək arzusunda görürdüm. Cənnətdə elə bir peyğəmbər yoxdur ki, Əli ibn Əbutalibi görmək arzusunda olmasın." Cəvahirul- mətalib, 1/257

16.İMAM ƏLİNİN (ə) HAQQI MÜSƏLMANLARIN BOYNUNDA

عن جابر: قال رسول الله|:

حقٌ علیّ بن أبی طالب علی هذه الأمّه کحقّ الوالد علی ولده.

Cabir Allahın rəsulundan (s) belə nəql edir:

Əbutalib oğlu Əlinin müsəlmanların boynunda olan haqqı, atanın övladı boynunda olan haqqı kimidir.(1)

səh:34


1- [1] . Əl- firdövs, 2/132/2674, Tarixi Dəməşq, 2: 271/797, Mənaqibi ibn Məğazil, 47/70 Əmmar ibn Yasir və Əbu Əyyub Ənsari belə deyirlər: Allahın rəsulu buyurdu: "Əlinin müsəlmanların boynunda olan haqqı, atanın övlad boynunda olan haqqı kimidir." Cəvahirul- mətalib, 1: 91, Ər- riyazün- nəzirə, 2: 117

17.İMAM ƏLİNİN (ə) MƏHƏBBƏTİ GÜNAHLARI MƏHV EDİR

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

حبّ علیّ بن أبی طالب یأکل الذنوب کما تأکل النار الحطب.

İbni Abbasdan nəql olubdur ki, Peyğəmbəri əkrəm buyurdu:

Od odunu yandırdığı kimi, Əlinin (ə) məhəbbəti günahları yandıdır.(1)

səh:35


1- [1] . Əl- firdövs, 142- 2722, Tənzihüş- şəriət, 1: 355, Əl- fəvaidül-məcmuə, 367

18.ƏLİ (ə) MƏHƏBBƏTİ VƏ CƏHƏNNƏM ODUNDAN BƏRAƏT QAZANMAQ

عن عمر بن خطاب: قال رسول الله|:

حبُّ علی براءهٌ مِنَ النار.

Ömər ibn Xəttabdan rəvayət olubdur ki, Allahın rəsulu buyurdu: Əlinin məhəbbəti cəhənnəm odundan bəraət qazanmağa səbəb olar.(1)

səh:36


1- [1] . Əl- firdövs, 2: 142- 2723

19.ƏLİ (ə) MƏHƏBBƏTİ SALEH ƏMƏLDİR

عن معاذ بن جبل: قال رسول الله|:

حبُّ علیّ بن أبی طالب حسنه لایضرّمعها سیّئهٌ، وبغضُه سیّئهٌ لاتنفع معها حسنه.

Məaz ibn Cəbəldən rəvayət olubdur ki, Rəsulallah (s) belə buyurdu:

Əli ibn Əbutalibin məhəbbəti elə bir saleh əməldir ki, onunla günah ziyan yetirməz. Onunla düşmənçilik elə bir günahdır ki, onunla heç bir saleh əməl fayda verməz.(1)

İzah: Zəməxşəri belə hədislərin izahında yazır: Çünki, Əliyə məhəbbət kamil imandır və kamil imanla günah zərər yetirməz.

səh:37


1- [1] . Əl- firdövs, 2: 142- 2725

20.İMAM ƏLİ (ə) ALLAHIN RƏSULUNUN DOSTU

عن عائشه: قال رسول الله| وهو فی بیتی لما حضره الموت:

ادعوا لی حبیبی. فدَعَوتُ أبابکر، فنظر إلیه رسول الله| ثمَّ وضع رأسَه، ثمَّ قال: ادعوا لی حبیبی. فقلتُ: وَیْلَکُم اُدْعُوا له علی بن أبی طالب، فوالله ما یریده غیره، فلمّا رآه استوی جالساً، وخرج الثوب الّذی کان علیه، ثمّ أدخله فیه، فَلَمْ یَزَلْ یَحْتَضنُه حتّی قُبِضَ وَیدُه علیه.

Aişədən belə nəql olunur: Allahın rəsulu (ə) ölüm ilə nəticələnən xəstəliyi zamanı mənim evimdə idi. O, buyurdu: "Dostumu mənim yanıma gətirin". Mən (atam) Əbubəkri çağırdım. Peyğəmbər (s) ona baxdı və başını balışına qoyub yenidən o cümləni təkrar etdi və buyurdu: "Mənim həbibimi (dostumu) mənim yanıma gətirin." Orada olanlara üzümü tutub dedim: Vay olsun sizə Əli ibn Əbutalibi çağırın, and olsun Allaha o, onu istəyir. Elə ki, Əlini gördü yerindən qalxdı, yorğanını qaldırdı, Əlini yorğanının altına alaraq qucaqladı. Ruhu (mübarək) bədənindən ayrılana qədər Əli onun qucağında idi və əli Əlinin bədəni üzərində idi.(1)

səh:38


1- [1] . Mənaqibi Xarəzmi, 68- 41, İbn Mərduyə bu hədisi Şəhəbəddin İbn Şafeinin Tozihüd- dəlail kitabında nəql etdiyi kimi nəql etmişdir. Həmçinin Mühibbüddin Təbəri Zəxairul- üqba kitabının 72- ci səhifəsində Ayişədən nəql edir: Peyğəmbəri əkrəmin (s) ölümü yaxınlaşan zaman buyurdu: "Həbibimi yanıma gətirin." Əbubəkri gətirdilər. Həzrət ona baxdı və yenidən başını balışa qoyub, yenə də o cümləni təkrar etdi. Öməri çağırdılar. Elə ki, Rəsulallah onu gördü başını yerə qoydu və yenidən buyurdu: "Həbibimə deyin gəlsin". Əlini dəvət etdilər. Onu görərkən onu öz üzərində olan örtüyün altına salıb bağrına basdı və canını yaradana tapşıranadək o halda qaldı. Bu hədis Tarixi Dəməşqdə də nəql edilibdir. 3- 17- 1036 və Cəvahir ül- mətalibdə 1- 175 nəql olunubdur. Abdullah ibn Ömərdən rəvayət olubdur ki, Rəsuli əkrəm (s) xəstəliyi zamanı buyurdu: "Qardaşımı mənim yanıma çağırın". Əbubəkri gətirdilər, Həzrət üzünü ondan döndərdi və buyurdu: Deyin qardaşım gəlsin." Öməri çağırdılar. Allahın Rəsulu (s) ondan da üzünü döndərərək buyurdu: "Qardaşıma deyin gəlsin." Osmanı çağırdılar, Həzrət ondan da üzünü çevirdi. Sonra Əlini gətirdilər, Həzrət Əlini üzərində olan örtüyün altına saldı. Əli Peyğəmbərin hüzurundan xaric olarkən ondan soruşdular: Allahın rəsulu sənə nə buyurdu? Dedi: Allahın rəsulu mənə elmin min qapısını öyrətdi ki, hər qapıdan min qapı açılır. Müsnədi ibn Yəla Musili, Seyri əlamin nəbla, 8: 22, Tarixi Dəməşq, 2: 483- 1012, Kifayətüt- talib, 133.

21.RƏSULİ ƏKRƏM (S) YANINDA ƏN SEVİMLİ ŞƏXS

səh:39

عن معاذ الغفاریه:

کنت أنیساً لرسول الله| أخرج معه فی الأسفار، اقوم علی المرضی، واداوی الجرحی. فدخلت علی رسول الله| ببیت عائشه وعلی خارج من عندها، فسمعته یقول لعائشه: إنَّ هذا أحبُّ الرجال إلیَّ وأکرَمهم عَلَیَّ، فَاعْرفی لی حقّه، وأکرمی مثواه.

Məaz Ğəffaridən belə rəvayət olunur: Mən Allahın rəsulunun yaxını və həmdəmi idim, belə ki, onunla səfərlərə gedirdim. Onun tərəfindən xəstələrə baş vurardım və yaralıların yaralarını müalicə edərdim.

Bir gün Peyğəmbər (s) Aişənin evində olarkən onun görüşünə getdim. Bu zaman Əli mənzildən qıraqda idi. Peyğəmbər (s) Aişəyə buyurdu: Bu mənim yanımda kişilərin ən sevimlisidir və mənim yanımda ən əziz şəxsdir. Mənə xatir onun haqqını tanı və onun məqamını əziz tut.(1)

səh:40


1- [1] . Əl- isabə fi təmyizis- səhabə, İbn Həcər Əsqəlani, 4: 403, İbni Əsr, Əsədül- ğabə, 5: 547.

22.QİYAMƏT GÜNÜNÜN XOŞBƏXTLƏRİ

عن أمّ سلمه: قال رسول الله|:

علی وشیعته هم الفائزون یومَ القیامه.

Ümmü Sələmədən rəvayət olubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu:

Qiyamət günü təkcə Əli və onun çiələri xoşbəxtdirlər.(1)

Diqqət: Peyğəmbər əkrəmin (s) dili ilə hədislərdə gələn "şiə" kəlməsindən belə qənaətə gəlmək olar ki, islam aləmində şiə məzhəbinin toxumunu səpən ilkin şəxs, Peyğəmbərin (s) özü olmuşdur.

səh:41


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 61- 4172 və 2: 358- 3599, Ənsabul əşraf, Bəlazəri, 2: 182, Tarixi Dəməşq, 38: 41- 851 Cabir ibn Əbdullahdan belə rəvayət olubdur: Biz peyğəmbəri əkrəmin (s) hüzurunda oturmuşduq ki, Əli qarşıdan bizim tərəfimizə tərəf gəldi. Peyğəmbərin (s) gözü ona düşərkən buyurdu: Canım qüdrət əlində olan Allaha and olsun, bu və şiələri qiyamət günü müvəffəq və xoşbəxtdirlər. Bu zaman Bəyyinə surəsinin 7- ci ayəsi nazil oldu. "İman gətirib yaxşı əməllər edənlər isə yaradılmışların ən yaxşılarıdır". Məcməüz- zəvaid, 9: 131 Gənci öz sənəti ilə Əbu Səid Xidridən rəvayət edibdir ki, Peyğmbər (s) Əliyə baxdı və buyurdu: "Bu və şiələri qiyamət günü xoşbəxtdirlər." O, sonra əlavə etdi: Mən bu hədisi çoxlarından və çoxlu sənədlərlə eşitmişəm. Kifayətüt- talib, 175. Mənavi bu hədisi belə nəql edibdir: "Əli şiələri xoşbəxtdirlər." Kənzül- həqayiq, 1: 2515- 17

23.PEYĞƏMBƏRİN (S) SİRLƏRİNİN MƏHRƏMİ (SİRDAŞI)

عن سلمان: قال رسول الله|:

صاحبُ سرّی علی بن أبی طالب.

Salmandan rəvayət olubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: mənim sirdaşım Əli ibn Əbu talibdir.(1)

səh:42


1- [1] . Əl- fördövs, 2: 403- 3793

24.SİDDİQLƏRİN ƏN ÜSTÜNÜ

عن داودبن بلال بن أجنحه: قال رسول الله|:

الصدّیقون ثلاثه: حبیبُ النجّار، وحزقیل مؤمن آل فرعون، وعلی بن أبی طالب، والثالث أفضلهم.

Davud ibn Bilal ibn Əcnihə: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Siddiqlər üç nəfərdir: Həbib Nəccar Hezqil (Ali Fironun mömini) və Əli ibn Əbutalib. (Əli) onların ən üstünü və fəzilətlisidir.(1)

İzah: Həbib elə bir şəxs idi ki, şəhərin ucqar bir yerindən tələsiklə gəldi və camaatı nəsihət etdi və dedi ki, Allahın mələklərinə qulaq asın və onları qəbul edin. Bu şəxsin barəsində mübarək Yasin surəsində gəlmişdir.

Ali Fironun mömini (Hezgil) o şəxsdir ki, imanını Firon və onun adamlarından gizlədirdi (və onlara bildirmirdi ki, Allaha və onun rəsulu Musaya imanı var), onları Musa (ə) ilə müxalifət etməkdən çəkindirirdi və belə deyirdi: "Aya mənim Pərvərdigarım Allahdır deyən bir şəxsi öldürürsünüz?"

səh:43


1- [1] . Əl- firdövs, 2: 421- 3866, Cameül- cəvame, 11083, Feyzül qədir, 5148 və 5149, Dürrül- mənsur, 3: 262, Tarixi Qürtəbi, 15: 306, Kənzül- ümmal t 32897, 32989, Əl mənaqib, Xarəzmi, 310- 107, Tarixi Dəməşq, 2: 282- 812, Əlcamiüs- səğir, 2: 115- 5148, Əssəvaiqül- mühriqə, İbn Həcər, 125, Dürrül- mənsur, 6: 154, Fəthül qədir, 151, Təfsiri ruhul- məani, 27: 114  :«و السّابقون السابقون» ayəsinin təfsirində. Fəzail, İbn Hənbəl, 131, 170.

25.HƏMD PƏRÇƏMDARI

عن محدوج بن زید الذهلی _ فی حدیث _: قال النبی| لعلیّ:

ألا وإنّی اُخبِرُک یا علی أنَّ اُمتی أوّل الأمم یحاسبون یوم القیامه، ثمَّ اُبَشِّرک بانّک أوّل من یُدعی لقرابتک منّی ومنزلتک عندی فیدفع إلیک لوائی لواء الحمد وهو أوّل لواء یسار به بین السماطین؛ آدم وجمیع خلق الله یستظلّون بظلّ لوائی یوم القیامه.

Məhduc ibn Zeyd Zöhlidən: Allahın rəsulu (s) Əliyə (ə) buyurdu: Bil və agah ol! Mənim ümmətim qiyamət günü bütün ümmətlərdən qabaq hesaba çəkiləcəkdir (və sorğu sual olacaqdır). Sənə müjdə verirəm, mənimlə yaxın qohumluğun olduğu üçün və mənim yanmda (böyük) məqama malik olduğuna xatir, ən birinci sən çağırılacaqsan və mənim həmd bayrağım sənə təqdim olunacaqdır. O, iki qrupun arasında dalğalanan ilikn bayraq olacaqdır. Qiyamət günü bütün yaradılmışlar mənim bayrağım altında olacaqlar.(1)

səh:44


1- [1] . Cəvahirul- mətalib fi mənaqibi imam Əli ibn əbu Talib Əleyhissəlam: 1, 181

26.PEYĞƏMBƏRİN (S) YANINDA ƏLİNİN (ə) MƏQAMI

عن عمران بن حصین: قال رسول الله|:

علی منّی وأنا منه، وهو ولیُ کلّ مؤمن من بعدی.

İmran ibn Həsindən belə rəvayət olur ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: Əli məndəndir və mən ondan. O, məndən sonra bütün möminlərin rəhbəridir.(1)

səh:45


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 61- 4171, Müsnədi Əhməd ibn Hənbəl, 4, 165, Sünəni Termizi, 3719, Sünəni ibn Macə, 119, Əlmöcəmül kəbir, 4: 19- 20, Xəsais, Nəsai, 166- 90, Ərcəhül- mətalib, 548, ibn Əsir Əsədürrə ğabədə, cild 4, səh 27 bu hədisi belə nəql edir: "Bilin və agah olun Əli məndəndir, mən də Əlidən, o, məndən sonra hər bir möminin rəhbəridir." Kənzül- ümmal, 11: 612- 3296

27.HARUNUN (ə) MUSAYA (ə) OLAN NİSBƏTİ KİMİ

عن عمر و أنس و جابر بن عبدالله و غیر هم: قال رسول الله|:

علی منّی بمنزله هارون من موسی إلّا أنّه لا نبی (بعدی).

Ömər, Ənəs və Cabir ibn Abdullahdan nəql olunur:

Peyğəmbər (s) buyurdu: Əlinin mənə olan nisbəti Harunun Musaya olan nisbəti kimidir.(1)

səh:46


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 62- 4173, Əlmöcəmül- kəbir, Təbərani, cild 2, hədis 2035, Əlcamiüs- səğir, Siyuti, hədis 5597. İbn Əbdülbirr İstiabda imam Əli ibn ƏbiTalibin tərcümeyi halında 3- cü cild səh, 35- də belə yazır: Peyğəmbərin (s) Əliyə buyurduğu bu kəlamı (sənin mənə nisbətin Harunun Musaya olan nisbəti kimidir), Rəsuli əkrəmin bir çox səhabələrindən nəql olunubdur. Bu hədis sənəd baxımından ən üstün deyibdir: Bu hədis (sənəd baxımından) təvatür həddindədir. Hakim Həskani şəvahidüt- tənzildə (1, 152) belə yazır: Bu, o "mənzilət" hədisidir ki, bizim şeyximiz Əbuhazim onun barəsində deyir: Onu beşmin sənədlə yazmışam. Siyuti Dürrül- mənsur kitabında (3- 266), ibn Əsakir Tarixi Dəməşq kitabında (1, 307- 336) və ibn Həcər Əl- isabə kitabında (2- 905) Səd ibn əbu Vüqqasdan nəql ediblər: Əli ibn əbu Talib Allahın rəsulu ilə birlikdə Mədinədən çıxdılar. Həccətül- vidaya yetişən zaman Peyğəmbər (s) Təbuka gedirdi. O, ağladı və Peyğəmbərə (s) belə dedi: Məni qadınların və uşaqların arasında qoyub Təbuka (Təbuk döyüşünə) gedirsiniz?" Peyğəmbər (s) buyurdu: "Razı deyilsənmi ki, sənin mənə nisbət olan mövqeyin Harunun Musaya olan mövqeyi kimi olsun, bu fərqlə ki, məndən sonra peyğəmbər yoxdur?!" Həmçinin bax: Kənzül- ümmal, 13- 171- 36517, Məcməüz- zəvaid, 9- 110

28.PEYĞƏMBƏRLƏ (S) BİR VÜCUD

səh:47

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

علی منّی بمنزله رأسی من بدنی.

İbn Abbasdan: Allahın rəsulu (s) buyurdu: Əli mənim cismimin başı misalındadır.(1)

İzah: Əllamə Mənavi bu hədisin izahında yazır: Bu söz onların şiddətlə və möhkəm bir- birinə bağlanmlaraını bəyan edir.

səh:48


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 62- 4174, Feyzul- qədir, 55 86, Zəhrül- firdövs, 2: 316, Mənaqibi Xarəzmi, 144- 67 və 148- 174, Əlmənaqib ibn məğazili, 92- 135, Əlcamiüssəğir, Siyuti, 2, səh 177- 5596, Kənzül- ümmal, 1: 603- 32914.

29.SÜBH ULDUZU KİMİ PARILDAYIR

عن أنس: قال رسول الله|:

علی بن أبی طالب یزهر فی الجنه ککوکب الصبح لأهل الدنیا.

Ənəsdən nəql edilibdir ki, Allahın rəsulu buyurdu:

Əli ibn Əbutalib cənnətdə dünya əhlinə parıldayan sübh ulduzu kimi parıldayır.(1)

səh:49


1- [1] . Əl- firdövs, 63- 4178, Feyzül qədir, 5599, Zəhrül firdövs, 2: 315, Əlcamiüs- səğir, Siyuti, hədis 5599.

30.ƏLİ (ə) ALLAHIN ƏFV QAPISI

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

علیّ بن أبی طالب باب حطه، من دخل منه کان مؤمناً، و من خرج منه کان کافراً.

İbn Abbasdan nəql olunur: Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Əli ibn Əbutalib Bəni İsrailin hittə qapısıdır. Hər kəs o qapıdan daxil olarsa mömin, xaric olarsa kafirdir.(1)

İzah: "حطه" "hittə" sözü Qurani kərimdə iki dəfə gəlmişdir: Onun biri Bəqərə surəsinin 68- ci ayəsində, digəri isə Əraf surəsinin 161- ci ayəsində, hər ikisi Bəni İsrailin (İsrail övladları) barəsindədir "hittə" qapısı o qapı idi ki, İsrail övladları o qapıdan girərkən amanda idilər. Bəlkə də hədisdə gələn bu oxşarlıq buna xatirdir ki, o qapı Allahın və onun qanunlartının müqabilində təvazökarlıq göstərmək və itaət etmək qapısı olduğu kimi, Əliyə (ə) iman gətirib ona tabe olmaq da belədir. "«خرج منه»" Ondan xaric ola sözünün mənası

"«خرج علیه» " Onun əleyhinə çıxmaq deməkdir. (Feyzül- qədir, cild 4, səh 354)

səh:50


1- [1] . Əl- fördövs, 3: 64- 4179, Feyzül qədir, 5599, Kənzül- ümmal, 32910, Zəhrül qədir 2: 315, Cameüs- səğir, 2: 96

31.CƏHƏNNƏMİ BÖLƏN

عن حذیفه: قال رسول الله|:

علیّ قسیم النار.

Hüzeyfədən rəvayət olubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu:

Əli cəhənnəmi böləndir (yəni cəhənnəm əhlini müəyyənləşdirəndir).(1)

səh:51


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 64- 418-, Təbəqatül- hənabilə, 1: 32, Tarixi Dəməşq, 2: 253- 775 Əliləli varidə kitabında (6: 273- 1132) Əbuzərdən belə rəvayət olubdur ki, Rəsuli əkrəm (s) buyurdu: "Əli cəhənnəm odunu böləndir. Dostlarını cənnətə, düşmənlərini cəhənnəmə göndərəcəkdir." Məhəmməd ibn Mənzur Tusi Təbəqatul- hənabilə kitabında (1: 320- 448) belə deyir: Əhməd ibn Hənbəlin yanında idim. Bir şəxs (kişi) ona dedi: Ey Əba əbdillah! Əlinin bu "Mən cəhənnəm odunun təqsimçisiyəm." Kəlamının barəsində rəyin nədir? Əhməd cavab verdi: Bu hədisin nə müşkülü ola bilər. Məgər bizim üçün Peyğəmbərdən (s) rəvayət olmayıbdır ki, Əliyə buyurdu: "Səni mömindən başqası sevməz və münafiqdən qeyrisi səninlə düşmənçilik etməz." Dedim: Bəli. Dedi: Möminin yeri haradadır? Dedim: Cənnətdə. Dedi: Münafiqin yeri haradadır? Dedim: Cəhənnəmdə. Dedi: Buradan məlum olur ki, Əli cəhənnəm odunun təqsimçisidir.

32.CƏNNƏTİN BİRİNCİ DƏSTƏSİ

عن علی× قال: أخبرنی رسول الله|:

ان أول من یدخل الجنه أنا وفاطمه والحسن والحسین.

فقلت: یا رسول الله| فمحبونا؟ قال: من ورائکم.

Əlidən (ə) nəql olubdur ki, o buyurdu: Allahın Peyğəmbəri (s) mənə xəbər verdi ki, cənnətə daxil olan birinci dəstə mən (Əli), Fatimə, Həsən və Hüseyn olacaqdır.

Soruşdum: Bəs bizi sevənlər necə?

Buyurdu: Onlar sizin arxanızca cənnətə daxil olacaqlar.(1)

səh:52


1- [1] . Kənzül- ümmal, 12: 639- 3713.

33.İLAHİ ! ONU SEV

عن أنس بن مالک اهدی لرسول الله| طیر فقال:

اللهمَّ ائتنی برجل یحبّه الله ویحبّه رسوله، قال أنس: فأتی علی فقرع الباب فقلت: إنَّ رسول الله| مشغول وکنت اُحبّ أن یکون من الأنصار ثم، إنّ علیّاً فعل مثل ذلک، ثم أتی الثالثه، فقال رسول الله|: یا أنس أدخله فقد عَنَیْتُه فلمّا أقبل قال: اللهمَّ وال اللهمَّ وال.

Ənəs ibn Malikdən rəvayət edilibdir: Allahın Peyğəmbəri (s) üçün quş kababı gətirdilər, O həzrət buyurdu:

İlahi! Elə bir şəxsi yetir ki, Allah onu sevir və onun rəsulu onu sevir. (Yetir ki,) bu quşu onunla birlikdə yeyək.

Ənəs deyir: Birdənbirə Əli Peyğəmbərin (s) yanına daxil olmaq üçün qapını döydü. Dedim: Allahın rəsulu (s) məşğuldur və istəyirdim ki, daxil olan şəxs Ənsardan (Mədinəlilərdən) olsun. Amma çox çəkmədi ki, Əli yenə də qapını döydü, üçüncü dəfə yenidən qapını döydü.

Bu zaman Peyğəmbər (s) buyurdu: "Qapnı aç, mən dua edərkən məqsədim o idi." Elə ki, Əli Peyğəmbərin yanına gəldi, Peyğəmbər dedi: "İlahi! Onu sev, İlahi! Sev onu.(1)

səh:53


1- [1] . Əsədül- ğabə, 4: 30, Əlbidayə vənnəhayə, 7: 354 və 388, Əl- iləlül-mütənahiyə, 1: 323- 367, 234- 773 və 375, 236- 376 və 377, Tarixi Dəməşq, 2- 131- 639 Xarəzmi, Məqtəlül- Hüseyn (ə) kitabında (səh: 46) Yazır: Hafiz ibn Mərduyə bu hədisi yüz igirmi sənədlə rəvayət edibdir. Əbu Əbdullah Hafiz deyir: Baxmayaraq ki, Müslim və Buxari "Teyr" hədisini öz kitabında gətirməyiblər, amma onun sənədi səhihdir və düzgün məlumat istəyirsinizsə bu zəmində "Ələbəqat" kitabına müraciət edin.

34.TƏQVALILARIN RƏHBƏRİ

عن عبدالله بن حکیم الجهنی: قال رسول الله|:

إنَّ الله عزوجل أوحی إلیّ فی علی ثلاثه أشیاء لیله أسری: إنّه سیّد المؤمنین، وإمام المتقین وقائد الغرّ المحجّلین.

Abdullah ibn Həkim Cəhənidən: Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Allah, merac gecəsi Əlinin barəsində üç mətləbi buyurdu: O möminlərin ağası və sərvəri, təqvalıların rəhbəri və üzü ağların (qiyamət günü xoşbəxtlərinin) rəhbəridir.(1)

səh:54


1- [1] . Əlmöcəmüs- səğir, Təbərani, 2: 88, Kənzül- ümmalda gəlibdir: Allahın rəsulu (s) Əli (ə)- a buyurdu: "Müsəlmanların ağasına və təqvalıların imamına əhsən." Əbu Nəim İsfəhani hilyətül- övliya kitabında (1: 63) Ənəsdən belə rəvayət edir ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Ənəs! Dəstəmaz almaq üçün mənə su gətir." Sonra qalxıb iki rəkət namaz qıldıqdan sonra belə buyurdu: "Ey Ənəs! İndi bu qapıdan daxil olacaq ilk şəxs möminlərin əmiri, müsəlmanların ağası, üzü ağların rəhbəri və vəsilərin sonuncusudur." Ənəs deyir: Ərz etdim: İlahi! Nə olaydı bu şəxs Ənsardan (Mədinəlilərdən) olaydı və mən bu arzu və istəyi Peyğəmbərdən (s) gizlədirdim. O zaman Əli gəldi. Peyğəmbər (s) soruşdu: "Ənəs! o kimdir?" Dedim: "Əli". Peyğəmbər şadlıqla qalxdı və Əlini bağrına basdı, sonra öz üzünün tərini Əlinin üzünə və Əlinin üzünün tərini öz üzünə sürtdü. Əli ərz etdi! "Ey Allahın rəsulu! Bundan qabaq heç vaxt bu işi sizdən görməmişəm (bunun sirri nədir?!) Həzrət buyurdu: "Nə üçün belə etməyim, halbuki, sən mənim öhdəmdə olanları əda edəcəksən və mənim sədamı xalqa çatdıracaqsan. Məndən sonra qarşıya çıxan ixtilaflarda haqqı onlara bəyan edəcəksən." İbn Əsakir Tarixi Dəməşq kitabında (2: 486- 1014) belə deyir: Peyğəmbər (s) buyurdu: Əlinin barəsində mənə üç şey vəhy olubdur: O, müsəlmanların ağası və seyyididir və ... həmçinin bu hədis müstədrəkdə nəql olubdir, 3: 127. Hakim yazır: Bu hədis səhih sənədlərə malikdir, amma Müslim və Buxari onu nəql etməyiblər.

35.ƏLİ (ə) CƏNNƏTDƏ

səh:55

قال رسول الله|:

فاطمه وعلی والحسن والحسین فی حظیره القدس فی قبّه بیضاء سقفها عرش الرحمان عزّ و جلّ.

Allahın rəsulu (s) buyurdu: Fatimə, Əli, Həsən və Hüseyn üçün (cənnətdə) qüds məkanında tavanı Allahın ərşinə çatan bir günbəz altında yer ayrılmışdır.(1)

səh:56


1- [1] . Əl- firdövs, 3- 4284. Ömərdən, Siyuti Əlləali kitanbında bu hədis üçün başqa bir sənəd də nəql etmişdir. Bu sənəd əhli sünnənin tərəfindən zəif sayılmış sənədlərdən başqa bir sənəddir. Xatırladırıq ki, onların o sənədləri zəif saymaqları buna xatirdir ki, onun ravisi əhli- beyt sevənlərdəndir. Təbii ki, bu dəlil qəbul olunası dəlil deyil. Təbərani onu ibn Musadan nəql edir ki, o, dedi: Allahın rəsulu buyurdu: "Mən, Əli, Fatimə, Həsən və Hüseyn qiyamət günü ərşin altında olan bir günbəz altında olacağıq." O, deyir: Bunun sənədi də işkalsız deyil, ona görə də təkcə başqa sənədlərə kömək edə bilər.

36.ALLAHIN HİKMƏTİNDƏN ƏLİNİN (ə) PAYI

عن ابن مسعود: قال رسول الله|:

قُسِّمت الحکمه عشره أجزاءٍ فأعطی علیّ تسعه وأعطی الناس جزءاً واحداً.

İbn Məsuddan: Allahın rəsulu (s) buyurdu: Hikmət on yerə bölünübdür. Onun doqquzu Əliyə məxsus edilib və qalan bir hissəsi isə digərlərinə nəsib olubdur.(1)

səh:57


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 227- 4666. Əl- həliyyə, əbu Nəim, 1: 64- 65, Əlcamiul- kəbir, 2: 550

37.ƏLİ VƏ QURAN

عن أم سلمه، قال رسول الله|:

علیٌّ مع القرآن، والقرآن مع علیّ، لایفترقان حتّی یردا علیّ الحوض.

Ümmü Sələmədən nəql olunubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: Əli Quranla və Quran Əli ilədir. Qiyamət günü kövsər hovuzunun yanında mənim yanıma gələnə qədər bir- birindən ayrılmayacaqlar.(1)

səh:58


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 230- 4678, Mənaqibi seyyüdəna Əli, 38, Məcməür- rəvaid, 9: 134, Mənaqibi Xarəzmi, 176- 214, Tozihüd dəlail, 209, Əl- müstədrək Ələs- səhiheyn, 3: 124, Kənzül- ümmal, 11: 603- 32912, Əlcamiüs- səğir, hədis 5594, Məcməüz- zəvaid, 9: 134, bab: Əlhəqq məə Əli əleyhissalam.

38.İMAM VƏ NİFAQIN MEYARI (ÖLÇÜSÜ)

عن أبی ذر: قال رسول الله|:

علیّ بابُ علمی، ومبیّن لاُمّتی ما أرسلت به من بعدی. حبّه إیمانٌ، وبغضه نفاق، والنظر الیه رأفه ومودّته عباده.

Əbuzərdən: Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Əli mənim elmimin qapısıdır, mənim risalətimin (Allahın dininin) məndən sonra mənim ümmətimə təfsir edəni (açıqlayanı və bəyan edəni) olacaqdır. Onun dostluğu iman, düşmənçiliyi isə nifaqdır (münafiqlik və iki üzlülük). Məhəbbətlə onun üzünə baxmaq ibadətdir.(1)

səh:59


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 65- 418, Zəhrül firdövs, 2: 316- 317, Kənzül- ümmal, 12: 212 və 6: 156, Əlqövlül cəliyyə, hədis 38, və sair. Buna müvafiq hədislər də, Müstədrək, 36, Künuzul- həqaiq, 188 və Hilyətul- övliya, 1: 63- də nəql olunmuşdur.

39.PEYĞƏMBƏR (S) VƏ ƏLİ (ə) BİR KÖKDƏNDİRLƏR

عن سلمان: قال رسول الله|:

کنتُ أنا وعلیّ نوراً بین یدی الله عزّوجلّ معلّقاً، یسبّح الله ذلک النور ویقدّسه قبل أن یخلق الله آدم بأربعه(عشر) ألف عام، فلمّا خلق الله عزّوجلّ آدم رکب ذلک النور فی صلبه فلم نزل فی شیءٍ واحد حتّی افترقنا فی صلب عبد المطلب فجزء أنا و جزء علی.

Salmandan: Allahın rəsulu (s) buyurdu: Mən və Əli Allah yanında asılı bir nur idik. O nur (Allah Adəmi yaratmadan on dörd min il öncə).

Allahı təsbih və təqdis edərdi (təsbih, və təqdis, yəni, sübhanəllah demək, Allahı hər eyb və nöqsandan uzaq bilmək və buna iqrar etmək.) Elə ki, Adəmi yaratdı, o nuru onun sülbündə (belində) yerləşdirdi. Biz daimi olaraq bir yerdə idik, (yəni birlikdə Peyğəmbərlər və saleh insanlar belinə köçürülürdük). Əbdül- müttəlibin belində bir- birimizdən ayırdıq. O nurun bir hissəsi mən, o biri hissəsi isə Əli oldu (mən nübüvvət və Peyğəmbərliklə zühur etdim, Əli isə imamət və xəlifəliklə).(1)

səh:60


1- [1] . Əl firdövs, 3: 283- 4851, Mənaqibi seyyiduna Əli, 21, Yənabiül- məvəddət, 118, Mənaqibi Xərəzim, 145- 170, Tarixi Dəməşq, 1: 151- 186, Kifayətüt- talib, 311, bab 87, Əl Mənaqib ibn Məazim, 78- 130- 131.

40.ƏLİNİN (ə) ƏMİRƏL MÖMİNİN LƏQƏBİ İLƏ ADLANDIRILMASI

عن حذیفه: قال رسول الله|:

لو علم الناس متی سمّی علی أمیر المؤمنین ما أنکروا فضله، سمی أمیر المؤمنین وآدم بین الروح والجسد. قال الله عزّوجل: «وإذ أخذ ربّک من بنی آدم من ظهورهم ذریّتهم وأشهدهم علی أنفسهم ألست بربّکم» قالت الملائکه: بلی، فقال تبارک وتعالی: أنا ربّکم ومحّمد نبیّکم وعلی أمیرکم.

Hüzeyfədən belə nəql olunubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu:

Əgər camaat Əlinin hansı zamandan Əmirəlmöminin adıyla adlandırılmasını bilsəydilər, onun fəzilətini və üstünlüyünü (heç vaxt) inkar etməzdilər.

Sonra əlavə etdi: "O, Adəmin cəsədinə ruh verilən zaman Əmirəlmöminin adlandırıldı."

Allah buyurdu: "O zaman ki, sənin Pərvərdigarın Adəm övladlarının bellərindən əhd və peyman adlı və onları özlərinə şahid tutdu (və buyurdu:)

Mən sizin Pərvərdiharınız deyiləmmi?"(1)

Mələklər dedilər: Bəli.

Sonra uca tanrı buyurdu: "Mən sizin Allahınız, Məhəmməd peyğəmbərimiz və Əli sizin əmirinizdir."(2)

səh:61


1- [1] . Əraf surəsi, ayə 172.
2- [2] . Əl- firdövs, 3: 354- 5-66

41.ƏLİNİN (ə) İMANININ BÜTÜN İMANLARA ÜSTÜNLÜYÜ

عن عمر بن الخطاب: قال رسول الله|:

لو أنَّ السماوات والأرض وضعتا فی کفّهٍ وایمانُ علیّ فی کفّه لرجح ایمانُ علیّ.

Ömər ibn Xəttabdan nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: Əgər göyləri və yeri tərəzinin bir gözünə və Əlinin imanını onun o biri gözünə qoyalar, şübhəsiz Əlinin imanı ondan ağır olacaqdır.(1)

İzah: Əlinin (ə) imanı elə bir həddə idi ki, özü buyurdu:

«لو کشف الغطاءُ ما ازددت یقیناً»

Əgər pərdələr (qeyb pərdələri) gözümün qarşısından götürülə, heç də mənim iman və yəqinimə bir şey əlavə olmaz.

səh:62


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 363- 5100, Kənzül- ümmal, 32993, Mənaqibi Xarəzmi, 131- 146.

42.ƏMİRƏL MÖMİNİNİN VİLAYƏTİ OLMADAN HEÇ BİR İBADƏTİN FAYDASI YOXDUR

عن علی بن أبی طالب×: قال رسول الله|:

لو أنَّ عبداً عَبَداللهَ مثل ما قام نوح فی قومه، وکان له مثل اُحد ذهباً فأنفقه فی سبیل الله، ومُدَّ فی عمره حتّی یحجّ ألف عام علی قدمیه، ثم قتل بین الصفا والمروه مظلوماً، ثمَّ لم یوالک یا علی، لم یشمَّ رائحه الجنّه ولم یدخلها.

Əli ibn Əbu Talibdən (ə): Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Əgər bir bəndənin Nuh Peyğəmbərin öz qövmü arasında qiyam etdiyi müddət qədər ömrü ola (doqquz yüz əlli il) və Allaha ibadət edə. Ühud dağı qədər qızılı ola və onu Allah yolunda infaq edə, ömrü o qədər uzün ola ki, min il piyada həccə gedə və sonra (ən müqəddəs məkanda) səfa və mərvə arasında nahaqq öldürülə, amma sənin (Əlinin) vilayətini qəbul etməyə, behişt iyi onun burnuna yetişməz və behiştə daxil olmaz.(1) (2)

səh:63


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 364- 5103, Tənzihiş- şəriət, 1, səh 398
2- [2] . Mənaqibi Xarəzmi, 67- 40

43.BƏRAƏTİ ÇATDIRAN

عن أبی سعید الخدری: قال رسول الله| (فی قصه إعلان البراءه):

یا علی، إنّه لا یؤدی عنّی إلّا أنا أو أنت.

Əbu Səid Xidridən: Peyğəmbəri əkrəm (s) buyurdu:

Ey Əli! Mənim boynumda olan vəzifəni məndən və səndən başqa heç bir kimsə yerinə yetirə bilməz.(1)

İzah: İslam Peyğəmbəri (s) hicrətin 9- cu ilində müşriklərin Məscidul- hərama daxil olmağının qarşısını almaq üçün və onlarla bağladığı bütün əhd- peymanları götürmək üçün Əbubəkrin Bəraət surəsini əvvəlində gələn on altı ayə ilə Məkkəyə göndərdi ki, həcc mövsümündə bu ayələri orada toplaşanlar üçün oxusun. Əbubəkr yolun yarısında idi ki, Cəbrail, Peyğəmbərə (s) nazil oldu və dedi: "Allahın buyurur ki, bu ayələri ya sən özün, ya da sənin əhli- beytindən olan başqa bir kişi iblağ etməlidir (çatdırmalıdır)".

səh:64


1- [1] . Dürrül- mənsur, 3: 209- 210, Kənzül- ümmal, 2,: 422, Fəthülqədir, 2: 334, Fəzailüs- səhabə, Əhməd ibn Hənbəl, 2: 562, hədis 964.

44.ƏLİNİN (ə) VİLAYƏTİNİ QƏBUL ETMƏYƏ PEYĞƏMBƏRİN (S) TAPŞIRIĞI

عن عمار بن یاسر: قال رسول الله|:

أوصی من آمن بی وصدّقنی بولایه علی بن أبی طالب، فمن تولاه فقد تولانی ومن تولانی فقد تولی الله عزّوجلّ، ومن أحبّه فقد أحبّنی، ومن أحبّنی فقد أحبّ الله _ تعالی _ ومن أبغضه فقد أبغضنی ومن أبغضنی فقد أبغض الله عزّوجلّ.

Əmmar ibn Yasirdən: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Mənə iman gətirənlərə və məni təsdiq edənlərə tövsiyə edirəm ki, Əli ibn Əbutalibin vilayətini (imamət və xilafətini) qəbul etsinlər. Onun vilayətini qəbul edənlər həqiqətdə mənim vilayətimi qəbul etmişdir. Onu sevənlər həqiqətdə məni sevmişdir. Məni sevənlər də həqiqətdə Allahı sevmişdir. Hər kəs onunla düşmənçilik edə, həqiqətdə mənimlə düşməndir, hər kəs mənimlə düşmənçilik edə həqiqətdə Allahın düşmənidir.(1)

səh:65


1- [1] . Əl- firdövs, 1: 429- 1751, Əmali Şəcəri, 1: 134, Kənzül- ümmal, 32953, Məcməüz- zəvaid, Heysəmi, 9: 108.

45.ƏLİ FATİMƏYƏ LAYİQ ƏR

عن امّ سلمه: قال رسول الله|:

لولم یخلق علیّ ماکان لفاطمه کفوءٌ.

Ümmü Sələmədən: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Əgər Allah Əlini yaratmasaydı Fatiməyə layiq bir kimsə (onunla həyat qurmaq üçün) olmazdı.(1)

İzah: Şübhəsiz, Həzrət Peyğəmbərin (s) kəlamında gəlmiş layiqlik, ismət, elm, dünya və axirətə olan baxış, Allaha yaxşılıq (və fəna məqamı) və Allahın müqəddəs sirlərinə və onun adlarına və sifətlərinə agahlıq baxımındandır, qohumluq və s. kimi amillər baxımından yox.

səh:66


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 373, 5130 İbn Mərdiyə öz sənədləri ilə Ümmü Əyməndən nəql edibdir ki, Peyğəmbəri əkrəm (s) (Əli və Fatimənin toyunun səhəri) ona buyurdu: Ey Ümmi Əymən! Qardaşıma de gəlsin." Ümmi Əymən dedi: Məqsədiniz kimdir? Buyurdu? "Əli". Ümmi Əymən təəccüblə soruşdu: Əli sizin necə qardaşınız ola bilər, halbuki, siz öz qızınızı onunla evləndirmisiniz?! Həzrət buyurdu: "And olsun Allaha, Fatiməni elə bir şəxslə evləndirmişəm ki, həm bu dünyada və həm axirətdə ən şərəfli şəxsdir." Mənaqibi ibni Mərduyə, 101- 104, bu hədisə yaxın bir ibarəni Əl müstədrək ələs-səhiheyndə də müşahidə etmək olar. (3: 159)

46.ƏGƏR HAMININ QƏLBİNDƏ ƏLİYƏ (ə) MƏHƏBƏTİ OLSAYDI

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

«لو اجتمع الناس علی حبّ علی بن أبی طالب لما خلق الله عزّوجلّ النّار.»

İbn Abbasdan: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Əgər hamı Əli məhəbbəti ilə yaşasaydılar, Allah taala cəhənnəmi yaratmazdı.(1)

İzah: Əli ibn İsa İrbili bu rəvayətin açıqlamasında yazır: Mətləbin sirri budur ki, Əliyə məhəbbət, Peyğəmbərə məhəbbət göstərməyə bağlıdır və Peyğəmbəri sevmək Allahı sevməyə bağlıdır, tövhidə inanmağa, ilahi əmr və nəhylərə itaət etməyə, bütün şəri vəzifələri yerinə yetirməyə və Quranın və onun hökmlərinə və Peyğəmbərin sünnəsinə əməl etməyə bağlıdır. Məlumdur ki, camaatın hamısı bu müqəddəs fitrətə əməl etsəydilər Allah cəhənnəmi yaratmazdı. Kəşful- ğümmə, 1, səh 100

Başqa bir alim bu hədis barəsində deyir: Bu şərif hədisdən belə düşünülür ki, əzab və atəş təkcə Əlinin (ə) müxalifləri (və onun düşmənləri üçün) yaradılmışdır.

səh:67


1- [1] . Əl- firdövs, 3- 373- 5135

47.ƏLİ (ə) HAQQ VƏ BATİLİ AYIRAN

عن أبی ذر و سلمان: أخذ النبی| بید علیّ فقال:

إنَّ هذا أوّل من آمن بی، وهذا أوّل من یصافحنی یوم القیامه، و هذا الصدّیق الأکبر، وهذا فاروق هذه الأُمّه یفرق بین الحقّ والباطل، وهذا یعسوب المؤمنین، والمال یعسوب الظالمین.

Əbuzər və Salmandan belə nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) Əlinin (ə) əlini tutdu və buyurdu:

Bu kişi mənim ümmətim arasında mənə birinci iman gətirəndir. Qiyamət günü mənimlə birinci əl görüşən şəxsdir. O Siddiqi əkbərdir (böyük düzdanışan). Ümmətin Fariqidir (yəni haqq və batili bir- birindən ayırandır). Bu möminlərin rəhbəridir. Amma mal- dövlət zalımların padşahıdır.(1)

səh:68


1- [1] . Məcməüz- zəvaid, Heysəmi, 9- 12, Lisanül- mizan, 2: 414, Əl mənaqib, İbn Məğazili, 65- 93 öz sənədi ilə nəql edir ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Ey Əli! Sən müsəlmanların ağası, pərhizkarların rəhbəri, şəxsiyyətli insanların imamı və dinin əmirisən." Tarixi Dəməşq, hədis 119

48.ƏLİNİN (ə) MÜBARİZƏSİNİN DƏYƏRİ

عن معاویه بن حیده: قال رسول الله|:

لَمبارزه علیّ بن أبی طالب لعمروبن عبدود یوم الخندق أفضل من أعمال أمّتی إلی یوم القیامه.

Müaviyə ibn Heydədən: Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Şübhəsiz, Əli ibn Əbu Talibin Əmr ibn Əbdüvədlə (Əhzab və) Xəndək döyüşündəki mübarizəsi qiyamət gününə qədər ümmətinin əməllərindən fəzilətli və üstündür.(1)

səh:69


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 455- 5406, Əl- müstədrək ələs- səhiheyn, 3: 194.

49.ƏLİNİN (ə) DÜŞMƏNİ MÜSƏLMAN DEYİL

عن معاویه بن حیده: قال رسول الله|:

من مات و فی قلبه بغض علی بن أبی طالب فَلْیَمُتْ یهودیاً أو نصرانیّاً.

Müaviyə ibn Heydədən: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Hər kəs Əli kini və düşmənçiliyi qəlbində olarkən ölə, yəhudi ya nəsrani dinində olaraq ölmüşdür.(1)

səh:70


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 508- 5579 və 5: 321- 8316 Cabir Rəsuli əkrəmdən (s) rəvayət edibdir ki, Həzrət buyurdu: "Ey Əli! Ümmətim səninlə düşmənçilik edərsə, Allah onları başı üstə oda atar." Tənzihül şəriət, 360, Əlləalil- məsnuə, 1- 190 Əl- firdövs, 5: 330- 8339 və Zəhrül firdövs, 4: 312 kitablarında sənədli şəkildə Bəhz ibni Həkimdən nəql olunubdur ki, o, Allahın rəsulundan (s) rəvayət edibdir ki, o həzrət belə buyurdu: "Ey Əli! Narahat deyiləm ki, hər kəs səninlə düşmən olan halda dünyadan gedən zaman yəhudi ya nəsrani kimi ölsün." Bu həsdisi ibn Məğazili Əlmənaqib kitabında (50- 74) Müaviyə ibn Heydədən nəql edibdir. İbn Harundan nəql olunubdur: İbn Ömərlə oturmuşdum ki, Nafe ibn Ərzəq bizə yaxınlaşdı, ibn Ömərin başı üstündə durdu, and içdi və dedi: And olsun Allaha ki, Əlinin kinini qəlbimdə əkmişəm. Ravi deyir: İbn Ömər başını qaldırdı və dedi: Allah düşmənin olsun! Elə bir şəxslə düşmənçilik edirsən ki, onun təkcə fəziləti dünya və dünyadakılardan üstündür? Əl- müsənnif, İbn əbu Şeybə, 6: 160, Şəvahidüt- tənzil, 1: 20- 12.

50.ƏLİYƏ (ə) NARƏVA SÖZ DEMƏYİN CƏZASI

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

مَن سبَّ علیاً فقد سبّنی، ومن سبّنی فقد سبَّ الله، ومن سبَّ الله أدخله الله نار جهنّم وله عذاب مقیم.

İbn Abbasdan: Peyğmbər (ə) buyurdu: Hər kəs Əlini (ə) söyə, məni sömüşdür və hər kəs məni söyə, həqiqətdə Allahı söyübdür və Allaha nalayiq söz deyən Allahın əzabına düçar olub cəhənnəm odunda yanacaqdır.(1)

səh:71


1- [1] . Əl- firdövs, 3: 542- 5689, Feyzül qədir, 8736, Müsnədi Əhməd ibn Hənbəl, 5: 323, Əl müstədrək Ələs- səhiheyn, 3: 130, Məcməüz- zəvaid, 9: 130, Əl cameüs- səğir, hədis 8736, Xarəzmi Əl mənaqib kitabında (136-154) Səid ibn Ceybərdən nəql edir ki, o belə dedi: İbn Abbas bir dəstənin Əliyə nalayiq sözlər deməsindən xəbərdar oldu. Öz oğlu (Əli ibn Abdullaha) dedi: "Əlimdən tut və məni o dəstənin yanına apar." Oğlu onu onların yanına apardı və onların yanına yetişib dedi: "Sizin hansınız Allaha nalayiq sözlər deyirdi? " "Hamısı təəccüblə dedilər: Sübhanəllah! Hər kəs Allaha nalayiq deyə müşrikdir." Sonra soruşdu: "Sizin hansınız Allahın rəsuluna (s) nalayiq söz deyirdi?" Yenə dedilər: Bu nə sözdür?! Hər kəs Peyğəmbərə nalayiq deyə kafirdir. Sonra soruşdu: "Bəs sizin hansınız Əliyə söyüş verirdi?" Dedilər: Bunu demişik. İbn Abbas onlara dedi: Şahid olun! Allahın rəsulundan eşitdim ki, belə buyurdu: Hər kəs Əliyə nalayiq söz deyə, mənə deyibdir. Hər kəs mənə nalayiq deyə Allaha deyibdir və hər kəs Allaha nalayiq deyə odda məhv olacaqdır." Bu mətləbi Muhibbuddin Təbəri Ərriyazün- nəzirə (3:122) və müttəqi Hindi Kənzil ümmal (11: 602- 32903) kitablarında nəql edibdirlər.

51.ƏLI (ə) PEYĞƏMBƏRİN (S) QARDAŞI

عن جابر بن عبدالله: قال رسول الله|:

مکتوبٌ علی باب الجنَّه [لا إله اِلّا الله]، محمَّدٌ رسول الله، علی بن أبی طالب أخو رسول الله قبل أن یخلق [الله] السماوات والأرض بألفی عام.

Cabir ibn Abdullahdan: Peyğmbər (ə) buyurdu:

Cənnətin qapısına yazılmışdı: (Allahdan başqa bir Allah yoxdur) Məhəmməd onun rəsuludur. Əli ibn Əbutalib, Allah yeri- göyü yaratmadan iki min il əvvəldən Allahın rəsulunun qardaşıdır.(1)

səh:72


1- [1] . Əl- firdövs, 4: 123- 38 və 2: 257- 3195, Kənzül- ümmal, 36435, Tozihid dəlail, 208, hilyətül övliya, 7: 251, Tarixi Bağdad, 7- 387 İbn Abbas: Rəsuli əkrəm (s) buyurdu: Meraca aparılan gecə müşahidə etdim ki, Behiştin qapısının başına yazılıbdır: Allahdan başqa Allah yoxdur, Məhəmməd onun elçisidir, Əli onun həbibidir. Həsən, Hüseyn və Fatimə onun seçdikləridir. Allahın lənəti onların düşmənlərinin haqqıdır." Tarixi Bağdad, 1: 209, Təhzibi Tarixi Dəməşq, 4: 322, Mənaqibi Xarəzmi, 302- 297. Məcməüz zəvaid kitabında belə gəlibdir: Allahdan başqa bir Allah yoxdur, Məhəmməd onun elçisidir və Əli yaradılışdan ikimin il qabaqdan Peyğəmbərin qardaşıdır. 9- 11

52.ƏLİ İXLAS SÜRƏSİ KİMİDİR

عن حذیفه: قال رسول الله|:

مَثَل علی بن أبی طالب فی الناس مثل«قل هو الله أحد» فی القرآن.

Hüzeyfədən: Peyğmbər (ə) buyurdu: Əlinin misalı mənim ümmətim arasında "Qul huvəllah" surəsi kimidir Quran (surələri) arasında.(1)

səh:73


1- [1] . Əl- firdövs, 9: 134- 6317

53.ƏLİ (ə) IN ÜZÜNƏ BAXMAZ İBADƏTDİR

عن عائشه وأبوبکر وعمر وعثمان وابن مسعود وثوبان وأبی ذر وجابر وأنس وعمران بن الحصین: قال رسول الله|:

النظر إلی وجه علی عباده.

Ayişə, Əbubəkr, Ömər, Osman, İbn Məsud, Salman, Əbuzər, Cabir, Ənəs və İmran ibn Həsin belə rəvayət edirlər ki, bir gün İslam Peyğəmbəri buyurdu: Əlinin simasına (üzünə) baxmaq ibadətdir.(1)

səh:74


1- [1] . Əl- firdövs, 4: 294- 6865 və 6866, Ən nihayə, ibn Əsir, 5: 77, İbn Əsir bu kitabda hədisi belə tərcümə etmişdir: Hər zaman Əli camaatın arasına çıxardı, camaat təəccüblə deyərdi: Lailahə illəllah, nə gözəl nurludur! Lailahə illəllah, bu kişi nə qədər alim və düşüncəlidir, la ilahə illəllah, bu cavan nə qədər əziz və şəxsiyyətlidir, yəni nə qədər təqvalıdır. La ilahə illəllah, bu cavan nə qədər dilavərdir. Beləliklə o, səbəb olurdu ki, tövhid kəlməsi camaatın dilinə gəlsin. Bu hədisi ibn Mərduyə Siyutinin Əllə- alilməsnuə kitabına müvafiq olaraq nəql etmişdir. Hakim, Müstədrək kitabında (3: 141), Xarəzmi, Mənaqib kitabında (361- 673- 375), İbn Məcazili Əlmənaqib kitabında (211- 254 və 206- 245) Siyuti, Tarixi xüləfa (172), ibn Həcər Əlisabə kitabında (4: 403 Leyli Qəffarinin tərcümeyi halında), Əbu Nəim İsfəhani Əlhəliyyə kitabında (2: 182), İbn Kəsir Əlbidayə kitabında (7:368), Əs səvaiqdə (108) nəql edibdir ki, səhabələrdən çoxları bunu nəql edib və o əsərlərdən qeydə alınmışdır və hətta onların ən mötəbəridir. Xarəzmi Məqtəlül Hüseyn (ə) kitabında (cild 1 səh 48) bu hədisi bir qurup səhabədən nəql etmişdir ki, onların adı burada qeyd olunur: Əli, Ömər, Amir ibn Səd, Səd ibn əbu Vüqqas, Ümmü Sələmə, Əbu Səid, İbn Abbas, Cabir, Əbu Hüreyrə, Cabir ibn Səmərə, Ceyş ibn Cünadə, Ənəs, Malik, Əbu Əyyub, Yəzid ibn əbu Əvfa, Əbu Rafe, Zeyd ibn Ərqəm, Bəra, Abdullah ibn əbu əvfa, Müaviyə ibn Əbusüfyan, Hüzeyfə ibn Üsəyd, Əbüt tüfeyl, Əsma binti Əmis, Fatimə binti Məhəmməd (s) və Fatimə binti Həmzə ibn Əbdül- Müttəlib. Gənci Şafei kifayətütalib kitabında (bab 70, səh 283) yazır: Həkim Neyşaburi nlardan bəzisi hətta bu nəqlin dənədini 12 səhabəyə yetiriblər. Məcməüz zəvaid, 9: 119 Əlinin üzünə baxmaq babında. Bu kitabda müəllif Təliq ibn Məhəmməddən nəql edir: İmran ibn Həsin diqqətlə Əlinin üzünə baxırdı. Bu barədə ondan sual oldu və o dedi: Peyğəmbərdən eşitdim ki, Əlinin ruxsarına baxmaq ibadətdir.

54.İMAMLARIN ƏN ÜSTÜNÜ

səh:75

عن أنس بن مالک: قال رسول الله|:

هبط علیّ الملکان لم یهبطا منذ کانت الأرض، فبشرانی أنَّ الحسن والحسین سیّدا أهل الجنّه. فقلت: أبوهما خیر منهما.

Ənəs ibn Malikdən: Peyğəmbər (s) buyurdu:

Mənim yanıma iki mələk nazil oldu ki, o iki mələk yer yaradılandan o günə kimi yerə nazil olmamışdılar. O iki mələk mənnə bəşarət verdilər ki, Həsən və Hüseyn cənnət əhlinin sərvəri və ağalarıdırlar. Mən əlavə etdim ataları onlardan daha üstündür.(1)

səh:76


1- [1] . Əl firdövs, 4: 343- 6993, Kənzül- ümmal, 34293, Zəhrül firdövs, 4: 143.

55.CƏNNƏTƏ BURAXILIŞ İCAZƏSİ

55.CƏNNƏTƏ BURAXILIŞ İCAZƏSİ

عن علی×: قال رسول الله|:

إذا جمع الله الأولین والآخرین یوم القیامه ونصب الصراط علی جسر جهنّم ما جازها أحد حتّی کان معه براءه بولایه علی بن أبی طالب.

Əlidən (ə): Peyğmbər (ə) buyurdu: Allah qiyamət günü bütün insanları toplayan zaman və siratı cəhənnəm körpüsünün üzərinə qoyan zaman, Əbutalib oğlu Əlinin vilayəti vasitəsi ilə cəhənnəmdən qurtuluş sənədi olmayan heç bir kimsə onun üzərindən keçə bilməyəcək.(1)

səh:77


1- [1] . Cəvahirul mətalib fi mənaqibi Əli ibn əbu Talib (ə) 1: 88, Əxbari İsfəhan, Əbu Nəim İsfəhani, 1: 341. İbn Məğazili Əlmənaqib kitabında (119- 153) İbn Abbasdan rəvayət edibdir ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Qiyamət günü Əli (ə) kövsər hovzunun üstündə duracaqdır və heç bir şəxs Əli ibn əbu Talibdən izn məktubu almadan behiştə daxil olmayacaqdır." Həmçinin, o, hədisi səh. 142 də Ənəsdən nəql etmişdir. Bu hədis üçün çoxlu sənədlər mövcuddur ki, Fəraidüssiməteyn kitabında (1: 289- 228), Ər- riyazün nəzirə, (2: 122) və Zəxairül üqba, (səh 71) kitabında müşahidə etmək olar.

56.İSLAM Və ƏLİNİN (ə) İMANI

عن عمر بن الخطاب: قال رسول الله|:

یا علی، أنت أوّل المسلمین إسلاماً، وأنت أوّل المؤمنین.

Ömər ibn Xəttabdan: Peyğmbər (ə) buyurdu:

Ey Əli! Sən islamı qəbul edən ən ilkin müsəlmansan və sən ən ilkin möminsən.(1)

səh:78


1- [1] . Əl- firdövs, 5: 315- 8299. İbn Əsakir, Həbbə ibn Cəvin Ərəbidən nəql edir: Əli ibn əbu Talibdən eştdim: "Mən Allahın rəsuluna iman gətirən (ya onunla namaz qılan) ilk şəxsəm." Tarixi Dəməşq, 1: 58- 85. Bu hədisin məzmunu Təvatürlə sabit olubdur.

57.İMAM ƏLİNİN MÜVASATI (KÖMƏKLİK GÖSTƏRMƏYİ, YAXŞILIĞI)

لمّا قَتل علی× یوم أحد أصحاب الالویه، قال جبرئیل: یا رسول الله، إنَّ هذه لهی المواساه، فقال النبی|: إنّه منی وأنا منه. قال جبرئیل: وأنا منکما یا رسول الله.

Əli (ə) Ühud döyüşündə küfrün pərçəmdarını qətlə yetirdikdən sonra Cəbrail (ə) Peyğəmbərin (s) yanına nazil olub belə dedi: Həqiqətən müvasatın əsil mənası budur. Peyğəmbər (s) buyurdu: "Axı o, məndəndir və mən ondanam." Cəbrail dedi: Ey Allahın rəsulu! Mən də sizdənəm."(1)

səh:79


1- [1] . Kənzül- ümmal, cild 13, hədis 36449

58.ƏMİRƏL MÖMININ, MÖMİNLƏRİN HÖKÜMDARI

عن بریده: قال:

أمرنا رسول الله| أن نسلّم علی علی× ب_ «إمره المؤمنین».

Büreydə belə rəvayət edir ki, Peyğəmbər (s) əmr etdi ki, Əliyə (ə) möminlərin hökümdarı ünvanı ilə müraciət edək.(1)

səh:80


1- [1] . Tarixi Dəməşq (İmam Əlinin (ə) tərcümeyi halı) 2: 259- 784. Hüzeyfənin qulamı Salimdən nəql olubdur ki, Peyğəmbər (s) əmr etdi ki, Əli ibn əbu Talibə belə salam verək: " Əssəlamu ələykə ya əmirəl- möminin və rəhmətullahi və bərəkatuh." Mənaqibi seyyiduna Əli, Hind çapı, Heydərabad 1352 hicri 18. Bu kitabın 61- ci səhifəsində Ənəsdən belə nəql olubdur: Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Ey Ənəs! Bu qapıdan daxil olan ilk şəxs möminlərin əmiri, müsəlmanların sərvəri və ağası və vəsilərin sonuncusudur." Bu mətləbi İbn Əsakir Tarixi Dəməşqdə (2: 259- 783) Ənəsdən belə nəql edibdir: Ey Ənəs! Bu qapıdan daxil olan ilk şəxs möminlərin əmiri, təqvalıların rəhbəri və möminlərin sərvəri Əlidir." Həmçinin bax: Mənaqibi Xarəzmi, 322- 329. Təftazani Şərhül məqasid kitabında (5: 259) belə nəql edir: Peyğəmbər buyurdu: "Əliyə belə salam verin: Ya Əmirəl möminin."

59.ƏLİNİ (ə) SEVMƏK PEYĞƏMBƏRİ (S) SEVMƏKDİR

عن سلمان الفارسی: قال رسول الله|:

یا علیّ، محبّک محبّی، ومبغضک مبغضی.

Salman Farsidən: Peyğmbər (ə) buyurdu:

Ey Əli! Səni sevən mənim dostum, sənin düşmənin mənim düşmənimdir.(1)

səh:81


1- [1] . Əl- firdövs, 5: 316- 8304, Kəşfül xifa, 2: 537.

60.MÜNAFİQLƏRİ KÖVSƏR HOVZUNDAN UZAQLAŞDIRAN

عن أبی سعید: قال رسول الله|:

یا علیّ، معک یوم القیامه عصاً من عصی الجنّه تذود بها المنافقین عن حوضی.

Əbusəiddən belə nəql olunubdur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu:

Ey Əli! Qiyamət günü behişt əsalarından bir əsa sənin əlində olacaqdır və onunla münafiqləri hovuzumun kənarından qovacaqsan.(1)

səh:82


1- [1] . Əl- firdövs, 5: 317- 8305, Məcməüz- zəvaid, 9: 135, Əl möcəmüs səğir- 1014 və Təbərani Əl möcəmmil əvsət kitabında (6: 71- 5149) Abdullah ibn İcarə ibn Qeysdən nəql edibdir ki, Əli mənbər üstündə belə deyirdi: Saribanlar kənar dəvələri öz hovuzlarının kənarından uzaqlaşdıran kimi Öz qısa Əllərimlə kafirləri və münafiqləri Allahın rəsulunun (s) hovuzunun kənarından uzaqlaşdıracağam." Əlmöcəmül- kəbir kitabında (1: 319- 948) Əbu Rafedən nəql olubdur ki, Rəsuli əkrəm (s) buyurdu: "(Ey Əli!) Sən və sənin şiələrin kövsər hovuzunun kənarında mənim yanıma gələcəksiniz, halbuki hövuzun suyundan sirab olubsunuz və rüxsarınız ağ olubdur. Amma düşmənlərin bədheybət şəkildə və susuz olan halda mənim yanıma gələcəklər." Əlmöcəmül- kəbir kitabında (319- 948) Əbu Rafedən nəql olubdur: Peyğəmbər (s) buyurdu: "Sən və sənin ardıcılların sirab olmuş halda və üzü açıq (ağ) hovuzun kənarında mənimlə birləşəcəksiniz amma sənin düşmənlərin teşnə və susuz halda, bəd heybət şəkildə gələcəklər." Məcməüz- zəvaid, 9: 131- 8310, Kənzül- ümmal, 13: 157- 3684, Tarixi Dəməşq, cild 1 hədis 329, Cəvahirul- mətalib, 1: 75- 233.

61.ƏLİNİN (ə) DÜŞMƏNİNƏ YER ÜZÜNDƏ YOL GETMƏK HARAMDIR

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

یا علی، إنَّ الله عزّوجلّ زوّجک فاطمه وجعل صداقها الأرض، فمن مشی علیها مبغضاً لک یمشی حراماً.

İbn Abbas deyir: Peyğmbər (ə) buyurdu:

Ey Əli! Allah taala Fatiməni səninlə evləndirdi və yeri onun mehriyyəsi qərar verdi. Yer üzündə gedən hər hansı bir şəxsin qəlbində sənin kinin və küdurətin olarsa və ya səninlə düşmənçilik edərsə, bu yol getmək ona haramdır.(1)

səh:83


1- [1] . Əl- firdövs, 5: 319- 8310, Tənzihüş- şəriət, 1, səh 411.

62.MƏLƏKLƏRİN ƏLİ (ə) ŞİƏLƏRİNƏ HƏDİYYƏSİ

عن أبی بکر: قال رسول الله|:

أنَّ الله خلق من نور علیّ بن أبی طالب ملائکه یسبّحون ویقدّسون ویکتبون ثواب ذلک لمحبّیه ومحبّی ولده.

Əbubəkrdən belə rəvayət olunur ki, Peyğmbər (ə) buyurdu:

Allah Əbutalib oğlu Əlinin nurundan mələklər yaratdı və o mələklər Allaha həmd və səna deyir və onun savabını Əlinin və ya Əli övladlarının dostları üçün yazırlar.(1)

səh:84


1- [1] . Məqtəlül Hüseyn (ə), Xarəzmi, 1: 97, Fəzaili Əmirəl- möminin (ə), İbn Üqdə, 32- 28, Mənaqibi Xarəzmi Ömər ibn Xəttabdan, 329- 248.

63.ƏLİNİ (ə) İNCİTMƏK PEYĞƏMBƏRİ (S) İNCİTMƏKDİR

عن عمر بن الخطاب: قال: کنت أجفو علیّاً، فلقینی رسول الله| فقال:

إنّک آذیتنی یا عمر!

فقلت: أعوذ بالله ممن أذی رسوله!

قال: إنک قد آذیتَ علیّاً، ومن آذی علیّاً فقد آذانی.

Ömər ibn Xəttab deyir: Mən həmişə Əliyə cəsarət edib onu incidirdim. Bir gün Peyğəmbər (s) məni gördü və belə buyurdu: Ey Ömər!

səh:85

64.ƏLİNİN EVİNİN QAPISINDAN BAŞQA BÜTÜN QAPILAR BAĞLANSIN

عن سعد بن مالک أمر رسول الله| بسدّ الأبواب الشارعه فی المسجد وترک باب علیّ (قال الهیثمی: رواه أحمد وأبو یعلی والبزار والطبرانی فی الاوسط، وزاد قالوا: یا رسول الله، سددت أبوابنا کلّها إلّا باب علیّ؟ قال:

ما أنا سددت أبوابکم و لکن الله سدّها.

Səd ibn Malik dedi: Allahın rəsulu (s) göstəriş verdi ki, məscidin daxilinə açılan qapıların hamısını bağlayaq və təkcə Əlinin (ə) qapısını açıq qoyaq.

Heysəmi yazır: Bu həqiqəti Əhməd, Əbuəli, Bəzzaz və Təbərani Əvsət (kitabında) rəvayət etmişdir. Əlavə edir ki, onlar dedilər: Ey Allahın rəsulu! Bizim qapılarımızı bağladınız və Əlinin qapısını açıq saxladınız. Həzrət buyurdu: Sizin qapılarınızı mən yox, Allah bağladı.(1)

səh:86


1- [1] . Məcməüz- zəvaid, 9: 114

65.HƏR İKİ ALƏMDƏ ALLAH RƏSULUNUN PƏRÇƏMDARI

عن جابر، قال: قالوا: یا رسول الله! من یحمل رایتک یوم القیامه؟ قال:

من یحسن أن یحملها إلّا من حملها فی الدنیا؟: علی بن أبی طالب.

Cabirdən belə rəvayətdir ki, bir gün səhabələr Allahın rəsulundan soruşdular: Qiyamət günü sənin bayrağın kimin əlində olacaqdır? Məni incitdin.

Dedim: Allaha pənah aparıram Peyğəmbəri incitməkdən (yəni Allah etməsin ki, Peyğəmbəri incidim).

Buyurdu: Sən Əlini incitdin və hər kəs Əlini incidə, həqiqətdə məni incitmişdir.

Həzrət buyurdu: Bu dünyada o bayraq onun əlində olan şəxsdən başqa kimin buna ləyaqəti ola bilər? (Əli ibn Əbutalib).(1)

səh:87


1- [1] . Əl möcəmül- kəbir, Təbərani, cild 2, hədis 2036, Tarixi Dəməşq, cild 1, hədis 209, Cəvahirül- mətalib, 1: 182. Ənəsdən nəql olubdur ki, Allahın rəsulu (s) müşriklərdən bəraət (uzaqlıq) məktubunu Əbubəkrə tapşırdı və onu Məkkəyə tərəf yolladı. Bir az sonra onu qaytarıb buyurdu: "Bu məktubu təkcə mənim yaxınlarımdan olan şəxs aparmalıdır." Bu zaman Əlini çağırıb məktubu ona tapşırdı ki, Məkkəyə aparsın. Dürrül- mənsur, 3: 209, Fəthul- qədir, 2: 334, bu məzmuna yaxın hədis Kənzül- ümmalda 2: 422 də nəql olunubdur. İbn Abbasdan rəvayətdir: "Əli rəsuli əkrəmin (s) bədr döyüşündə və bütün döyüşlərdə ələmdarı idi." Cəvahirül mətalib, 1: 189, Ət təbəqat, İbn Səd, 3: 14. İbn Abbasdan nəql olubdur: Ühüd döyüşündə Həzrət Əlinin (ə) əli zədələndi və bayraq əlindən yerə düşdü. Rəsulullah (s) buyurdu: Bayrağı onun sol əlinə verin, çünki, o mənim hər iki cahanda pərçəmdarımdır." Ərriyazün- nəzirə, 2: 138, Cəvahirul- mətalib, 1: 190.

66.ƏLİNİN QATİLİ ÜMMƏTİN ƏN BƏDBƏXT VƏ ÜZÜ QARASIDIR

عن جابر بن عبدالله، قال: رسول الله| لعلیّ×:

مَن أشقی الثَّمود؟ قال: من عَقَر الناقه. قال: فمن أشقی هذه الأمّه؟ قال: الله أعلم. قال: قاتلک.

Cabir ibn Əbdüllahdan belə rəvayət olunur ki, Peyğəmbər (s) Əliyə (ə) buyurdu: Bilirsənmi Səmud qövmünün içində ən bədbəxt şəxs kim idi?

Dedi: O kəs idi ki, Həzrət Salehin dəvəsinin ayaqlarını peylədi (kəsdi).

Həzrət buyurdu: Bəs mənim ümmətimin ən bədbəxti (və üzü qarası) kimdir?

Dedi: Allah daha yaxşı bilər.

Buyurdu: Səni qətlə yetirən şəxs (mənim ümmətimin ən bədbəxti və ən bəxti qarasıdır).(1)

İzah: Səmud qövmü məğrur və qudurğan insanlar idilər. onların Peyğəmbəri Həzrət Saleh (ə) idi. Saleh Peyğəmbər

səh:88


1- [1] . Əl- möcəmül kəbir Təbərani, cild 2, 2037. Əmmardan nəql olubdur: Mən və Əli ibn əbu Talib Züləşirə döyüşündə bir- birimizlə həmsəngər idik. Allahın rəsulu (s) buyurdu: "İstəyirsinizmi sizi iki ən bədbəxt şəxslə tanış edim? Dedim: bəli. Buyurdu: Səmud qövmündən Salehin naqəsini peyləyən şəxs və sənin başına zərbə vurub saqqalını qanına bələyən şəxs." Əlcameül- kəbir, 16: 255- 7864, Kənzül- ümmal, 13: 140- 36442, Məcməüz- zəvaid, 9: 136, Mənaqibi Xarəzmi, 387- 402, Əl bidayə vən nəhayə, 7, 324, Tarixi Dəməşq, 2: 351- 1401.

onlara nə qədər nəsihət verirdisə faydası yox idi. Onlar o Həzrətdən möcüzə istədilər. Həzrət Saleh (ə) Allahın izni ilə dağdan naqə (dişi dəvə) çıxartdı. Onlar bu ilahi möcüzəni qəbul etmək əvəzinə o naqəni peylədilər və öldürdülər. Onlar naqəni peyləmək və öldürmək üçün ən qəddar və rəhmsiz bir şəxsi seçdilər. Onun adı "Qəddar ibn Salif" idi. O, bir qılınc zərbəsi ilə dəvənin ayaqlarını peylədi və (o gündən) keçmişin ən bədbəxt və yırtıcı ləqəbini aldı. Bu macəradan üç gün sonra ilahi əzab nəticəsində həlak oldular. Şərh dər təfsire nümunə, cild 27, səh 61- 62, ulquyi asimani, səh 35. Məaref və məarif, cild 3, səh 1383.

səh:89

67.ƏLİNİN (ə) ZİNƏTİ

عن عمّار بن یاسر: قال رسول الله|:

یا علی، إنَّ الله تعالی قد زیّنک بزینه لم تزیّن العباد بزینه أحب إلی الله تعالی منها، هی زینه الأبرارعند الله عزّوجلّ: الزهد فی الدنیا، فجعلک لا تزرأ من الدنیا شیئاً ولاتزرأ الدنیا منک شیئاً ووهب لک حبّ المساکین، فجعلک ترضی بهم أتباعاً، ویرضون بک إماماً.

Əmmar ibn Yasir deyir: Peyğmbər (ə) buyurdu: Ey ,Əli! Mütəal Allah səni elə bir zinətlə bəzəyirdi ki, heç bir bəndəsini belə zinətlə bəzəməmişdi. Allah onu hər bir zinətdən çox sevir. O, zinət dünyada zöhd (zahidlik)dir. Bu zinət izzəti və cəlalı uca olan Allahın yanında ən yaxşı insanların zinətidir.

Səni elə yaradıbdır ki, nə dünya sənə kömək edə bilir, nə də dünya səndən bir şey ala bilir. Allah sənin vücudunda yoxsullara məhəbbət yaradıb. Səni elə edibdir ki, onların rəhbəri olmağına razı ulubsan və onlar da sənin rəhbərliyinə razıdırlar.(1)

səh:90


1- [1] . Hilyətül – Əvliya, 1: 71, Tarixi Dəməşq, 2: 212- 715, Mənaqibi əmirəl- möminin Əli (ə), 105- 148, Əsədül- ğabə, 4: 13, Əl- firdövs, 5: 319- 8311, Cəmül- cəvame, 1: 968. Təbərani Əl möcəmül- əvsət (3: 89- 90- 2178) kitabında Əmmar ibn Yasirdən nəql edir: Peyğəmbəri əkrəm (s)- dən eşitdim ki, Əliyə buyurdu: "Mütəal Allah səni elə bir zivərlə bəzəyibdir ki, bəndələrindən heç birisini onunla bəzəməmişdir. Mütəal Allah binəvaların və kimsəsizlərin məhəbbətini, onların kənarında olmağı sənin qəlbinə qoyub və sənbi onlara rəhbər seçibdir. Sənə elə ardıcıllar qərar veribdir ki, sənin rəhbərliyinlə iftixar edirlər. Xoş sənin halına ki, onlar səni sevir və qəbul edirlər. Vay olsun səninlə düşmənçilik edənlərə!" Xarəzmi Əl mənaqib kitabında (117- 128) Ömər ibn Əbdüləzizdən belə nəql edir: "Peyğəmbərdən (s) sonra ümmət arasında Əli ibn əbu Talibdən zahid şəxs tanımıram." Tarixi Dəməşq, 3: 252- 1289.

68.KÖVSƏR HOVUZUNUN SAHİBİ

səh:91

عن أبی هریره و جابر بن عبدالله، قالا: قال رسول الله|:

علیّ بن أبی طالب صاحب حوضی یوم القیامه.

Əbu Hüreyrə və Cabir ibn Abdullahdan belə nəql olunubdur ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: Qiyamət günü mənim hovuzumun sahibi Əli ibn Əbutalib olacaqdır.(1)

səh:92


1- [1] . Əl- möcəmül- əvsət, Təbərani, 1- 152- 162, Kənzül- ümmal, 2- 17.

69.İLK MÜSƏLMAN

69.İLK MÜSƏLMAN

عن أنس، عن رسول الله|:

صلّت الملائکه علیّ وعلی علی بن أبی طالب سبع سنین، وذلک أنّه لم تُرتفع شهاده أن لا إله إلاّ الله إلی السماء إلاّ منّی ومن علیٍّ.

Ənəsdən nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: Mələklər yeddi il idi ki, Əli ibni Əbutalibə salavat və salam göndərirdilər. Bu, o zaman idi ki, hələ tövhid şüarı və "la ilahə illəllah" kəlməsi mən və Əlidən başqa heç bir kimin tərəfindən göyə qalxmırdı.(1)

səh:93


1- [1] . Mənaqibi Xarəzmi, 53- 18, Tarixi Dəməşq, 21: 81- 114. Mənaqibi Ali əbu Talib kitabında (1- 291) Əbuzərdən belə nəql olubdur: Allahın rəsulu (s) buyurdu: "İlahi Mələklər yeddi il idi ki, mənə və Əliyə salam göndərirdilər və o zaman heç kəs islam dininə iman gətirməmişdi." İbn Abbasdan nəql olubdur ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Mənimlə namaz qılan ən ilkin şəxs Əlidir." Əl- firdövs, 1: 27- 39, Kənzül- ümmal, 3992, Xarəzmi Nəsai, 16

70.ƏLİ (ə) PEYĞƏMBƏRİN (S) QARDAŞI

عن عبدالله بن عمر. قال رسول الله|:

علی أخی فی الدنیا والآخره.

Əbdulllah ibn Ömərdən belə nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: Əli dünya və axirətdə mənim qardaşımdır.(1)

səh:94


1- [1] . Termizi öz sünən kitabında (5: 336- 7320) İbn Ömərdən belə rəvayət edir: Peyğəmbəri əkrəm (s) səhabələrin arasında qardaşlıq əhd- peymanı bağladı (və Əli bu zaman tək qaldı.) Gözü yaşla Peyğəmbərin (s) hüzuruna gəlib ərz etdi: Ey Allahın peyğəmbəri! Səhabələr arasında qardaşlıq əqdi oxudun, amma mənimlə bir kəs arasında peyman bağlamadın? " Həzrət buyurdu: "Sən həm bu dünyada və həm axirətdə mənim qardaşımsan." Hakim Müstədrəkdə (3: 14), Siyuti Əl- cameüs- səğirdə (5589  əkrəm (s) buyurdu: "And olsun məni haqqa göndərən Allaha! Səni özümə qardaş etmək üçün axıra saxladım. Sənin mənə olan nisbətin Harunun Musaya olan nisbətidir, bu fərqlə ki, məndən sonra peyğəmbər olmayacaqdır. Sən mənim qardaşım və varisimsən." Əli dedi: "Ey Allahın rəsulu! Mən səndən nəyi irs aparacağam? Buyurdu: "Məndən qabaqkı peyğəmbərlərin qoyduqları irsi." Soruşdu: "Qabaqkı peyğəmbərlər nəyi irs qoyublar? Buyurdu: Allahın kitabını və peyğəmbərlərin sünnələrini. Sən mənim qardaşım və dostumsan." Bu hədisi Əhməd, Mənaqibi Əli kitabında gətiribdir. Kənzül- ümmal, 13: 105- 106 hədis 36345. Nə qədər yaxşı olar ki, Əlini (ə) sevənlər, "qardaşlıq əqdi" hədislərini zikr edərkən əmirəl- mömininə (ə) nisbət verilmiş bu şerə də diqqət yetirsinlər. Bu şerin tərcüməsi Kənzül- ümmal (13: 112) kitabında belə gəlibdir:" "Allahın rəsulu (s) mənim qardaşım və xanımımın atasıdır. Həmzə Seyyidüş- şühəda əmimdir. Səhər və axşam behiştdə mələklərlə pərvaz edən Cəfər Təyyar qardaşımdır. Məhəmmədin (s) qızı Fatimə həyat yoldaşımdır. O, mənim canımdır əti ətimlə və qanımla birdir. Peyğəmbərin (s) nəvələri (Həsən (ə) və Hüseyn (ə) ) mənim Fatimədən olan iki övladımdır. Kimin mənim kimi nəsibi var? Hələ uşaqkən Allaha və Peyğəmbərə iman gətirməkdə sizin hamınızdan qabaqcıl oldum.

71.PEYĞƏMBƏRİN QARDAŞI VƏ VƏZİRİ

səh:95

قال رسول الله|:

أخی و وزیری، وخیر من أترک بعدی، یقضی دینی، وینجز وعدی علی بن أبی طالب.

Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Mənim qardaşım, vəzirim və mənim qalan vəzifələrimi əda edə biləcək və vədələrimi yerinə yetirə biləcək özümdən sonrakı qoyduğum ən yaxşı şəxs Əli ibni Əbutalibdir.(1)

səh:96


1- [1] . Əl- məvaqif fi elmil- kəlam, İci, 409 Büreydədən nəql olubdur ki, Rəsuli əkrəm (s) buyurdu: "Hər bir peyğəmbərin vəsisi və varisi var, Əli mənim vəsim və varisimdir." Əl- firdövs, 3: 336- 5009, Tarixi Dəməşq, 3: 5- 1021 və 1022, Mənaqibi Xarəzmi, 84- 74, Mənaqibi ibn Məğazili 200- 238, Fəthül bari, 8- 150. Mənaqibi seyyiduna Əli (ə) kitabında gəlibdir ki, Allahın rəsulu (s) Əli (ə)- a buyurdu: "Sən mənim qardaşım, yoldaşım və vəsimsən." Salman deyir: Ərz etdim: Ey Allahın rəsulu! Hər peyğəmbərlərin vəsisi olub, bəs sənin vəsin kimdir? Həzrət cavab vermədi. Səhəri gün peyğəmbər (s) məni gördü və buyurdu: "Ey Salman!" Tələsiklə özümü həzrətin hüzuruna yetirdim və ərz etdim: "Bəli". Həzrət buyurdu: "Bilirsənmi Musanın vəsisi kim idi?" Ərz etdim: Bəli, "Yuşə ibn Nun." Buyurdu: "Nə üçün o, Musanın vəsisi idi?" Ərz etdim: " Çünki, o zaman onların ən alimi idi." Buyurdu: "Mənim vəsim və sirlərimin məhrəmi, ən üstün şəxsdir. Onu özümdən sonra (öz yerim) və həmçinin müəllif mənaqibi seyyiduna Əli (ə) kitabında Zeyd ibn Ərqəmdən belə nəql ediblər: Allahın rəsulu (s) Əliyə buyurdu: "Sən mənim qardaşım və dostumsan" Firdosul- əxbar kitabında (3: 15- 4182) Peyğəmbərdən (s) belə nəql olunur: "Əli mənim qardaşım və əmim oğludur." İbn Əsakir İbn Abbasdan rəvayət edir ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Qardaşların ən yaxşısı Əli, əmilərimin ən yaxşısı Həmzədir." Tarixi Dəməşq, 1: 138, Məcməüz- zəvaid, 9- 111. Xatırladırıq ki, "Müaxat" hədisi iki firqə arasında məşhur hədislərdəndir və qardaşlıq əhd və peymanı bağlamaq bir dəfədən çox olubdur. Başqa bir hədisdə Zeyd ibn Əvfanın müsnədində müaxat babında belə gəlibdir: Elə ki, Əli (ə) qardaşlıq əqdinin təxirə düşməsindən şikayət etdi, Peyğəmbər də) qoyuram. O, mənim vədələrimə vəfa edər və dinimi yayar. O, Əli ibn əbu Talibdir." Əl- möcəmül kəbir, 221- 6063, Möcəmüz zəvaid, 9: 113, Mənaqibi Xarəzmi, 67, Kənzül- ümmal, 13: 611- 32956. Mənaqibi seyyiduna Əli (ə) 39.

72.HAQQ ƏLİ (ə) İLƏDİR

عن عمّار بن یاسر، سمعنا رسول الله| یقول:

علی مع الحق والحق مع علی، لا یفترقان حتّی یردا علی الحوض یوم القیامه.

Əmmar ibn Yasir deyir: Allahın rəsulundan eşitdim ki, belə buyururdu: Əli haqla və haqq Əli ilədir. Bunlar qiyamət günü kövsər hovuzunun kənarında mənə birləşənədək bir- birindən ayrılmayacaqlar.(1)

səh:98


1- [1] . Əl meyar vəl müvazinə, İskafi, 119 Tarixi Dəməşqdə (3: 153- 1172) Əbuzərin qulamı Əbu Sabitdən nəql olubdur: Bir gün Ümmü Sələmənin yanına getdim və gördüm ki, Əlini xatırlayır, ağlayır və deyir: Allahın rəsulundan (s) eşitdim ki, buyurdu: Əli haqla, haqq Əli ilədir. Qiyamət günü hovuzun kənarında mənim yanıma yetişənədək bir- birindən ayrılmazlar." Əbdürrəhman ibn Səiddən nəql olubdur: Biz bir qrup mühacirlə peyğəmbərin hüzuruna getdik, Əli də orada idi. Peyğəmbər (s) buyurdu: "Haqq bununladır." Bu sözü Heysəmi Məcməüz- zəvaiddə (7: 234) və İbn Əsakir Tarixi Dəməşqdə (3: 153- 1171) nəql edibdir. Əbu Musa Əşəri: Rəsuli əkrəm (s) Əliyə (ə) buyurdu: "Sən haqlasan və haqq sənlədir." Mənaqibi seyyiduna Əli (ə) (29), Şərhi nəhcül- bəlağədə İbn Əbil Hədid, (18- 24.) Buna yaxın məzmun Mənaqibi Seyyiduna Əli kitabında Ayişədən nəql olubdur.

73.GİZLİ KİNLƏR

عن علیّ×:

بینما رسول الله| آخِذٌ بیدی، ونحن نمشی فی بعض سکک المدینه، إذ أتینا علی حدیقه، فقلت: یا رسول الله، ما أحسنها من حدیقه! قال: لک فی الجنّه أحسن منها. ثمّ مررنا باُخری فقلت: یا رسول الله، ما أحسنها من حدیقه! قال: لک فی الجنّه أحسن منها. حتّی مررنا بسبع حدائق، کلّ ذلک أقول: ما أحسنها! ویقول: لک فی الجنّه أحسن منها.

فلمّا خلا له الطریق اعتنقنی، ثم أجهش باکیاً. [قال: قلت: یا رسول الله، ما یبکیک؟ قال: ضغائن فی صدور أقوام لا یبدونها لک إلّا من بعدی].

قال: قلت: یا رسول الله، فی سلامه من دینی؟

قال: فی سلامه من دینک.

Əli (ə) buyurur: Bir gün Peyğəmbərlə (s) Mədinənin bəzi küçələrində gəzirdik. Əlim onun əlində idi. Bir bağın kənarından keçdik. Ərz etdim: Ey Allahın rəsulu! Bu, nə gözəl bağdır?!

Buyurdu: Cənnətdə sənin üçün hazırlanan bağ bundan da gözəldir. Sonra addımlayaraq başqa bir bağa yetişdik. Ərz etdim: Ey Allahın rəsulu! Bu bağ da gözəldir.

Buyurdu: Sənin cənətdəki bağın bundan da gözəldir.

Beləliklə yeddi bağ keçdik və onların hamısında mən qabaqkı sözləri dedim və Peyğəmbər (s)- də həmin cavabı buyurdu: Yolun sonuna yetişdikdə Peyğəmbər (s) məni qucaqlayıb hay- hayla ağladı.

Ərz etdim: Ey Allahın rəsulu! Nə üçün ağlayırsan?

Buyurdu: (Ona görə ağlayıram ki,) bir dəstə öz ürəklərində sənin kinini saxlayır və məndən sonra onu aşkar edəcəklər.

səh:99

Soruşdum: (O zaman və o halda) mən dinimdə salamat olacağammı?

Buyurdu: Bəli. Sən dinində salamat olacaqsan.(1)

səh:100


1- [1] . Müsnədi əbu Yəla, 1: 285- 561, Tarixi Bağdad 12: 398, Tarixi Dəməşq, 2: 321- 827- 831, Fəzailüs- səhabə, ibni Hənbəl, 2, səh 652- 1102.

74.ATAM TƏK ŞƏHİDƏ QURBAN!

عن عائشه: رأیت النبی| التزم علیّاً و قبّله و یقول:

بأبی الوحید الشهید، بأبی الوحید الشهید.

Ayişə deyir: Bir gün gördüm ki, Peyğəmbər (s) Əlini qucaqlayaraq onu öpür və buyurur: Atam qurban olsun o tək şəhidə, atam o tək şəhidə fəda olsun.(1)

səh:101


1- [1] . Müsnədi əbi Yəla, 4: 318- 4558, Tarixi Dəməşq, 3: 285- 1376.

75.PEYĞƏMBƏRLƏ BƏRABƏR DƏRƏCƏDƏ

عن علیّ×: ان رسول الله| أخذ بید حسن و حسین فقال:

من أحبّنی وأحبّ هذین وأباهما وأمّهما کان معی فی درجتی یوم القیامه.

Əli (ə) buyurdu: Allahın rəsulu (s) Həsən və Hüseynin əlini tutaraq buyurdu:

Hər kəs məni, bu iki nəfəri, bunların ata və anasını sevə (qiyamət günü) onlarla olacaqdır.(1)

İzah: Bu, buna xatirdir ki, hər kəs hər kimi sevərsə (qiytamətdə) onunla olacaqdır.

səh:102


1- [1] . Sünəni Termizi, 5: 64, Müsnədi Əhməd ibni Hənbəl, 1: 168- 566, Tarixi Bağdad, 13: 287, Tarixi Dəməşq, 52- 95- 96, Əsədül ğabə, 4: 29.

76.QİYAMƏTDƏ SORĞU- SUAL

76.QİYAMƏTDƏ SORĞU- SUAL

عن أبی برزه: قال رسول الله|:

لاتزول قدما عبد حتّی یُسأل عن أربعه:

عن جسده فیما أبلاه، وعمره فیما أفناه، وماله مِن أین إکتسبه وفیما أنفقه، وعن حبّ أهل البیت.

فقیل: یا رسول الله، فما علامه حبّکم؟

فضرب| بیده علی منکب علی×.

Əbu Bərzədən? Peyğəmbər (s) buyurdu: (qiyamət günü hər bir kəs yerində hərəkət etmədən dörd sualla soruşulacaqdır:

Bədənin hansı yolda köhnəldiyindən (qocaldığından), ömrünü hansı yolda sərf edildiyindən, malının haraya xərcləndiyindən və biz əhli- beytin sevgisindən.

Soruşdular: Ey Allahın rəsulu: (Sizdən sonra) sizə sevgi məhəbbətin nişanəsi nədir?

Allahın Peyğmbəri əlini Əli (ə)- ın çiyninə vurdu.(1)

səh:103


1- [1] . Əl- möcəmül- əvsət, 2: 348- 2191, Mənaqibi Xarəzmi, 77- 59, Məcməuz- zəvaid, 10- 246

77.ƏLİNİN (ə) DOSTU MÖMIN, DÜŞMƏNİ İSƏ MÜNAFİQDİR

عن أبی ذر: سمعت رسول الله| یقول لعلیّ×:

إنّ الله أخذ میثاق المؤمنین علی حبّک، وأخذ میثاق المنافقین علی بغضک. ولو ضربتَ خیشوم المؤمن ما أبغضک، ولو نثرت الدنانیر علی المنافق ما أحبک. یا علی، لایحبّک إلّا مؤمن، ولایبغضک إلّا منافق.

Əbuzər deyir ki, bir gün Allahın rəsulundan Əliyə (ə) söyləyərkən belə eşitdim:

Allah möminlərlə sənin dostluğun üçün əhd- peyman bağlayıb, necə ki, munafiqlərlə də sənin düşmənçiliyin üçün əhd peyman bağlayıb (belə ki,) əgər sən möminin başına (öz şəmşirilə) zərbə endirəsən, o, heç vaxt səninlə düşmən olmayacaq və səndən inciməyəcəkdir. Necə ki, əgər dinarları (qızıl pulları) münafiqin ayaqları altına tökəsən səni sevməyəcəkdir.

Ey Əli! Səni mömindən (Allaha və onun rəsuluna imanı olandan) başqası sevməz və iki üzlü və münafiqdən başqası səninlə düşmən olmaz.(1)

səh:104


1- [1] . Tarixi Dəməşq, 2: 204 t 691. İmran ibn Həsindən: Allahın rəsulu (s) Əliyə (ə) buyurdu: (Möminlərdən başqası səni sevməz, münafiqlərdən başqası sənin kinini qəlbinə almaz.) Əl- möcəmül- əvsət, Təbərani, 4: 264- 4151. Müsnədi ibn Hənbəl (10: 176- 26569), Sünəni Termizi (5: 635- 3717), Əlbidayə vən- nihayə (7: 355), Tarixi Dəməşq (2: 208- 99) kitablarında bu rəvayətə yaxın bir məzmun Ümmü Sələmədən nəql edilmişdir. Əbu Səid Xidri deyir: "Biz (Ənsar) həmişə münafiqləri Əli ibn əbu Taliblə düşmənçilik etmələri ilə tanıyırdıq." Sünəni Termizi, 5: 635- 3717, Tarixi Dəməşq, 2: 220- 718, Tarixi xüləfa, 202, Fəzailüs- səhabə, İbni Hənbəl, 2: 639- 1086. İbni Məsud deyir: Peyğəmbəri əkrəm (s) buyurdu: "Hər kəs güman edə ki, mənə və mənim gətirdiyimə iman gətiribdir və bununla belə Əli ilə düşmənçilik edə yalançıdır, mömin deyil." Tarixi Dəməşq, 2: 210- 712, Səhihi Müslim, 1: 86- 78, Səhihi Termizi, 5: 643- 3736, Sünəni ibn Macə, 1: 42 – 114, Müsnədi ibn Hənbəl, 1: 84 və 204- 731, Fəzailüs- səhabə, ibn Hənbəl, 2: 564- 948, Sünəni Nəsai, 8- 117, Tarixi Bağdad, 2: 255 və 14, Tarixi Dəməşq, 2: 191- 683 və 1: 63- 91.

78.ÖVLADLARINIZI ƏLİ MƏHƏBBƏTİ İLƏ TANIYIN

قال رسول الله| _ فی صفه علی× :

یا أیها الناس، إمتحنوا أولادکم بحبّه، فإِنَّ علیّاً لا یدعو إلی ضلاله ولا یبعد عن هدی، فمن أحبَّه فهو منکم، ومن أبغضه فهو لیس منکم.

İslam Peyğəmbəri (s) Əlinin (ə) vəsfində belə buyurur: Ey camaat! Öz övladlarınızı Əli sevgisi ilə yoxlayın. Əli heç vaxt zəlalətə (azğınlığa) çəkməz və hidayətdən uzaqlaşdırmaz. Əgər (övladınız) Əlini sevirsə, bilin ki, sizdəndir (halalzadədir). Amma əgər onunla düşmənçilik edərsə, sizin deyil (haramzadədir).(1)

səh:106


1- [1] . Tarixi Dəməşq, 2: 225- 730 Məhbub ibn Əbiz- zənaddan nəql olubdur ki, Ənsar dedilər: Biz qeyri qanuni övladları Əli ibn Əbu Taliblə düşmənçilik etmələri ilə tanıyırdıq. Tarixi Dəməşq, 2: 224- 720- 728 Şafei deyir: Malik ibn Ənəsdən belə eşitdim: "Bizim qeyri qanuni övladları tanımaq üçün onların Əli ibn Əbu Taliblə kin saxlamaları və düşmənçilik etmələrindən başqa ölçümüz və meyarımız yox idi." Ənəs belə deyir: "Xeybər döyüşündən sonra belə adət olmuşdu ki, kişi öz övladını qucağına qoyaraq Əlinin yolu üstündə durardı. Əli gələrkən uşağının üzünü ona tərəf tutaraq soruşardı: Övladım! Bu kişini sevirsənmi? Əgər bəli desəydi onu qucağına alardı və öpərdi. Amma əgər yox desəydi, onu yerə qoyardı və deyərdi: Get ananın nəslinə birləş. Mən Əlini sevməyən uşağı istəmirəm. Tarixi Dəməşq, 2: 224- 837.

79.PEYĞƏMBƏRİN (S) TÖVSİYƏSİ

قال الإمام حسن×:

أرسل رسول الله| إلی الأنصار فأتوه، فقال لهم: یا معشر الأنصار، ألا أدلّکم علی ما إن تمسّکتم به لن تضلّوا بعده؟

قالوا: بلی یا رسول الله. قال: هذا علی، فأحبّوه بحبّی وَکرّموه لکرامتی، فإن ّ جبرئیل× أمرنی بالذی قلت لکم عن الله عزوجل.

İmam Həsən (ə) buyurdu: Allahın rəsulu (s) Ənsarın tərəfinə bir qasid yolladı və onları çağırdı. Ənsar (əsili mədinəli olan səhabələr) gəldilər. Həzrət onlara buyurdu:

Ey ənsar! İstəyirsinizmi ki, sizi elə bir şeyə yönəldən və elə bir şeyi sizə xəbər verim ki, əgər ondan yapışsanız heç vaxt yolunuzu azmazsınız?

Dedilər: Bəli, ey Allahın rəsulu buyururn.

Buyurdu: Bu Əlidir. Mənimlə məhəbbət və dostluğunuza xatir onu sevin və məni əzizlədiyiniz üçün onu da əzizləyin. Çünki, bunu Allah mənə tapşırdı ki, sizə çatdırım.(1)

səh:107


1- [1] . Əl möcəm, 3: 88- 2749, Hilyətül əvliya, 1- 63. Zeyd ibn Ərqəm: Allahın rəsulu (s) buyurdu: "Aya istəyirsinizmi sizi elə bir şeyə hidayət edim ki, əgər ona əməl etsəniz heç vaxt həlak omasınız? Agah olun! Sizin vəliniz Allahdır, imamınız Əli ibnn əbu Talibdir. Ona xeyirxah olun, onu təsdiq edin. Bu fərmanı Cəbrail mənə gətiribdir." Şərhi Nəhcül- bəlağə, İbn əbil Hədid, 3: 98, Mənaqibi ibn Mərduyə, 120- 147.

80.ƏLİ (ə) VƏ FATİMƏNİN (S) UCA EVİ

عن أنس بن مالک وبرده:

قرأ رسول الله| هذه الآیه: (فی بیوت أذِن الله أن ترفع)، فقام إلیه رجل فقال: أی بیوت هذه یا رسول الله؟

قال: بیوت الأنبیاء.

فقام الیه ابوبکر، فقال: یا رسول الله، هذا البیت منها؟ _ لبیت علی وفاطمه _ قال: نعم من (أفاضلها).

Ənəs ibni Malik və Bərdədən nəql olunur:

Allahın rəsulu (s) " فی بیوت أذِن الله أن ترفع"(1) ayəsini bir qurup səhabənin arasında qiraət etdi.

Onlardan biri ayağa qalxdı və dedi:

Ey Allahın rəsulu! Bu ayədə qeyd olan evdən məqsəd hansı evdir?

Həzrət buyurdu: İlahi Peyğəmbərlərin evi.

Əbubəkr qalxdı, Əli və Fatimənin evinə işarə edib soruşdu. Bu ev də onlara şamildirmi?

Həzrət onun cavabında buyurdu: Bəli, bu ev onların ən şərafətli və fəzilətlilərindəndir.(2)

səh:108


1- [1] . Tövbə surəsi, ayə 36.
2- [2] . Dürrül mənsur 6: 203, Şəvahidüt- tənzil, 1: 534- 568. Mənaqibi ibn Mərduyə (98- 99) kitabında gəlibdir: Bir kişi Ömərdən istədi ki, onun üçün Əlidən danışsın. O dedi: "Əgər istəyirsən onun Peyğəmbəri əkrəm (s) yanında olan məqamını biləsən onun evinə bax ki, Peyğəmbərin (s) evlərinin ortasındadır." Nəsai əl xəsais (204- 107) kitabında buna yaxın məzmunu Səd ibn Übeydədən nəql etmişdir.

81 ƏLİNİN (ə) BARƏSİNDƏ PEYĞƏMBƏRİN (S) BAŞQA BİR TÖVSİYƏSİ

səh:109

قال رسول الله|:

من سرّه أن یحیا حیاتی ویموت مماتی ویسکن جنّه عَدْن غرسها ربّی فلیوال علیّاً من بعدی ولیوال ولیّه، ولیقتِد بالأئمه من بعدی، فإنّهم عترتی، خلقوا من طینتی، رزقوا فهماً وعلماً، وویْلٌ للمکذّبین بفضلهم من أمتی، القاطعین فیهم صلتی، لا أنا لهم الله شفاعتی.

Peyğəmbər (s) buyurdu: Hər kəsi, mənim kimi yaşamaq, mənim kimi ölmək və mənim kimi Allahın (cürbəcür) ağaclar əkdiyi ədn (sabit və əbədi) cənnətində olmaq sevindirir və şad edirsə, gərək məndən sonra Əlinin havadarı (himayəçisi) olsun və onun havadarlarının havadarı olsun. Məndən sonra gələn imamlara itaət etsin. Çünki onlar mənim itrətim (və əhli- beytimdirlər). Mənim xilqətimdən yaranıblar. Elm və düşüncə onların ruzisi olubdur. Vay olsun mənim ümmətimdən onları təkzib edənlərə və mənim onlarla olan bağlılığımı qıranlara (nəzərə almayanlara). Allah mənim şəfaətimi belə şəxslərə nəsib etməsin.(1)

səh:110


1- [1] . Hilyətül- əvliya, 1: 86, Tarixi Dəməşq, 2: 95- 596, Kənzül- ümmal, 6- 217.

82.ALLAH ƏLİNİN (ə) QƏLBİNİ İMANLA İMTAHAN ETMİŞDİR

عن أمیر المؤمنین×:

جاء سهیل بن عمرو إلی رسول الله| فقال: یا محمد، انّه قد خرج إلیک أناس مِن أرقّائنا لیس بهم للدّین تعبّداً فاردد هم علینا. فقال ابوبکر وعمر: صدق یا رسول الله. فقال النبی|: لن تنتهوا یا معشر قریش حتّی یبعث الله علیکم رجلاً منّی امتحن الله قلبه للإیمان یضرب رقابکم علی الدین وأنتم متجفّلون عنه اجفال النعم. فقال ابوبکر: أنا هو یا رسول الله؟

قال: لا.

قال عمر: أنا هو یا رسول الله؟

قال: لا، ولکنّه خاصف النعل.

قال: وکان فی کفّ علی نعل یخصفها لرسول الله|

Əli (ə) buyurur: Süheyl ibn Əmr (Məkkə Qüreyşlərindən bir dəstə ilə) Allahın rəsulunun (s) yanına gəlib ərz etdilər:

Ey Məhəmməd! Bizim övladlarımız, qardaşlarımız və qullarımızdan bir dəstəsi sənin yanına gəlibdir. Onlar nə dinə məhəbbət üzündən, nə də düşüncə və dərk üzündən sənə birləşiblər, (başqa sözlə, onlar dindən heç bir şey anlamırlar).

Onları bizə qaytar.

Əbubəkr və Ömər də onların bu sözünü təsdiq etdilər, amma Peyğəmbəri əkrəm (s) buyurdu: Ey Qureyşlilər! Siz heç vaxt islah olmayacaqsınız, təkcə (o zaman islah olacaqsınız ki), məndən olan, qəlbini Allah imtahan etmiş bir kişini sizin tərəfinizə göndərər ki, din yolunda sizin boynunuzu vursun. (O, elə bir şəxsdir ki,) siz onu görəcək, hürkmüş dəvə quşları kimi ondan qaçarsınız. Əbubəkr dedi: Ey Peyğəmbər (s)! o, dediyiniz

səh:111

şəxs mənəm?

Buyurdu: Xeyir (sən deyilsən)

Ömər dedi: Ey Allahın rəsulu bəlkə o şəxs mənəm?

Buyurdu: O kişi, o (gördüyünüz) ayaqqabı tikən şəxsdir.

Süheyl ibn Əmr deyir: Əli (ə) əlində Peyğəmbərin ayaqqabısını tikirdi.(1)

səh:112


1- [1] . Tarixi Bağdad, 1: 133 və 8: 433, Tarixi Dəməşq, 2: 36- 837, Xəsaisi Əli (ə), 85- 31.

83.ƏLİNİN ELMİ

قال أبو سعید الخدری: سألت رسول الله| عن قول الله تعالی: «ومن عنده علم الکتاب»؟ قال:

ذاکَ أخی علی بن أبی طالب.

Əbu Səid Xidridən rəvayət olubdur ki, belə dedi: "«ومن عنده علم الکتاب»؟" "kitab elmi onun yanında olan şəxs" şərif ayəsinin barəsində Peyğəmbərdən (s) soruşdum. Həzrət buyurdu: O şəxs qardaşım Əli ibni Əbutalibdir.(1)

səh:113


1- [1] . Şəvahidüt- tənzil, 1: 400- 422, Tozihid- dəlail, 161, Təfsirül- Quran, Qürtəbi, 9: 236.

84.İMAM ƏLİNİN (ə) HİKMƏTİ

عن حمید بن عبدالله بن یزید المدنی: ذکر عند النبی| قضاء قضی به علی بن أبی طالب، فأعجب النبی|، فقال:

الحمد لله الذی جعل فینا الحکمه أهل البیت.

Həmid ibn Abdullah ibn Yəzid ,Mədənidən belə rəvayət olubdur:

Əli bir məsələnin barəsində hökm vermişdi və Peyğəmbərin (s) yanında o hökümdən söz açıldıqda Peyğəmbər (s) sevinərək buyurdu: Həmd və şükr o Allaha olsun ki, hikməti bizim əhli beytdə qərar veribdir.(1)

səh:114


1- [1] . Fəzailüs səhabə, Əhməd ibn Hənbəl, 2: 654- 1113, Mənaqibi ibn Mərduyə, 92- 90, Əl- müsnəd, Həmidi, 2- 345- 785.

85.ALLAHIN RƏSULU (S) ƏLİNİN (ə) DÜŞMƏNİ İLƏ MÜBARİZƏDƏ

عن أبی هریزه: نظر النبی| إلی علی وحسن وحسین وفاطمه^، فقال:

أنا حربٌ لمن حاربکم، وسلم لمن سالمکم.

Əbu Hüreyrə deyir: Peyğəmbər (s) Əliyə (ə), Həsənə (ə) Hüseynə (ə) və Fatiməyə (s) baxdı və buyurdu:

Mən sizinlə düşmənçilik edənlərlə düşmənəm və sizinlə sülh edənlərlə sülhdəyəm.(1)

səh:115


1- [1] . Müsnədi Əhməd ibn Hənbəl, 3: 446- 9704, Əl müstədrək, Ələs- səhiheyn, 3: 161- 473 və 4714, Tarixi Bağdad, 7: 137, Əl möcəmül- kəbir, 3: 40- 5221. Zeyd ibn Ərqəm deyir: Allahın rəsulu (s) vəfatı ilə tamamlanan xəstəliyi zamanı mehribanlığa üzünü Əli, Fatimə, Həsən, və Hüseynə tutaraq buyurdu: Mən sizin düşmənləriniz ilə düşmən, dostlarınız ilə dostam." Təhzibi Tarixi Dəməşq, 319, Sünənit termizi, 5: 699- 3870, sünən ibn Macə: 52- 145. Əbu Səid Xidri deyir: Əli və Fatimənin toyundan sonra Peyğəmbəri əkrəm (s) qırx gün sübhlər onların evinə gedirdi və buyurardı: "Mən sizin düşmənlərinizlə düşmən, dostlarınızla dostam." Fəzaili Seyyidətün- nisa, 29.

86.İLK ULUL- ƏMR

قال أمیر المؤمنین×: قال رسول الله|:

شرکائی الذین قرنهم الله بنفسه وبی وأنزل فیهم: «یا أیها الذین آمنوا أطیعوا الله وأطیعوا الرسول» الآیه، فإن خفتم تنازعاً فی أمر فأرجعوه إلی الله والرسول واولی الأمر، قلت: یا نبّی الله، من هم؟

قال: أنت اولهم.

Əmirəl möminin Əli (ə) buyurdu: Peyğəmbər (s) belə buyurdu:

Mənim şəriklərim onlardırlar ki, Allah onları özünə və mənə yaxın edib və onların barəsində bu ayəni nazil edibdir: "Ey möminlər! Allaha itaət edin, Allahın rəsuluna və sizin içinizdən olan əmr sahiblərinə itaət edin."

Əgər hər hansı bir şey barəsində çəkişməyə və mübahisəyə düşdünüz, Allaha, onun rəsuluna və ululəmrə (yəni əmr sahiblərinə) müraciət edin.

Dedim: Ey Allahın rəsulu! Ululəmr kimlərdir?

Buyurdu: Sən onların ilkinisən.(1)

səh:116


1- [1] . Şəvahidüt- tənzil, 1: 89- 202.

87.ALLAHIN RƏSULUNUN (S) VƏSİSİ

عن ابن عباس: قال رسول الله| لعبد الرحمن بن عوف:

یا عبدالرحمن، أنتم أصحابی وعلیّ بن أبی طالب منّی وأنا من علی، فهو باب علمی ووصیّی، وهو وفاطمه والحسن والحسین هم خیر الأرض عنصراً وشرفاً وکرماً.

İbn Abbasdan nəql olunur: Allahın rəsulu (s) Əbdürrəhman ibn Ufa belə buyurdu:

Ey Əbdürrəhman! Siz mənim səhabələrimsiniz. Əli ibn Əbutalib məndəndir və mən də ondan. O, mənim elmimin qapısı və mənim vəsimdir. O, Fatimə, Həsən və Hüseyn əsil, nəsəb və kəramət baxımından yer üzündə hamıdan üstündürlər.(1)

səh:117


1- [1] . Yənabiül məvəddət, 2: 333- 973, Məqtəlül Hüseyn (ə), Xarəzmi, 1: 60

88.QABAQCILLAR

عن ابن عباس عن النبی| قال:

السبق ثلاثه: السابق إلی موسی، یوشع بن نون والسابق إلی عیسی، صاحب یاسین، والسابق إلی محمد| علی بن أبی طالب.

İbn Abbasdan belə nəql olunur: Peyğəmbər (s) buyurdu: (Peyğəmbərə iman gətirməkdə) qabaqcılar üç nəfərdir: Musa Peyğəmbərə (ə) iman gətirən Yuşə ibn Nun, İsa Peyğəmbərə iman gətirən Sahibü Yasin, Məhəmməd ümməti içində ən qabaqcıl isə Əli ibn Əbu Talibdir.(1)

İki mətləb:

Qabaqcıllardan məqsəd o kəslərdir ki, haqq dini qəbul etməkdə başqalarından qabaq olalar.

Mənavi deyir: Doğrusu, bu, Əli (ə) üçün nə böyük fəzilət və üstünlükdür! Bu, elə bir vəsfdir ki, başqaları ondan məhrumdur.

səh:118


1- [1] . Məcməüzz- zəvaid, 9: 102.

89.İNSANLARIN ƏN ÜSTÜNÜ

قال رسول الله|:

خیر رجالکم علیّ بن أبی طالب، وخیر شبابکم الحسن والحسین، وخیر نسائکم فاطمه بنت محمد صلی الله علیهم.

Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Kişilərinizin ən üstünü Əli ibn Əbu Talib, cavanlarınızın ən üstünü Həsən və Hüseyn və qadınlarınızın ən üstünü Fatimədir (Allahın salavat və salamı olsun onlara).(1)

səh:119


1- [1] . Tarixi Bağdad, 4: 392- 2280.

90.ƏN YAXŞI İNSAN

عن حذیفه: قال رسول الله|:

علیّ خیر البشر فمن أبی فقد کفر.

Hüzeyfədən nəql olunur: Peyğəmbər (s) buyurdu: Əli, insanların ən üstünü və ən yaxşısıdır. Onu qəbul etməyən kafirdir.(1)

səh:120


1- [1] . Tarixi Dəməşq, 2: 444- 662- 663, Kənzül- ümmal, 11: 625- 33045, Əl firdövs kitabında belə gəlibdir: "Əli ən üstün şəxsdir və bunda şəkk edən kafirdir." İbn Əsakir bu məzmuna yaxın hədisi Ayişədən nəql edibdir. Tarixi Dəməş, 2: 488- 972. Kənzül- həqaiq bunu Əbu Yəladan nəql edibdir və həmçinin bu hədis Kifayətüt- talib kitabında Ayişədən nəql edibdir. Böyük mühəddis (hədis alimi) Əbu Məhəmməd Cəfər ibn Əhməd ibn Qumi bu barədə müstəqil bir kitab yazıbdır və o kitabın adı belədir. "Nəvadirül əsər Əliyyun (ə) Xeyrül bəşər" Bu kitabda bu hədis üçün 75- ə yaxın sənəd qeydə alıbdır.

91.İLKİN MÜSƏLMAN

عن سلمان الفارسی قال رسول الله|:

أوّلکم وارداً علی الحوض أولکم إسلاماً علیّ بن أبی طالب.

Salman Farsidən nəql olunur: Peyğəmbər (s) buyurdu:

(Qiyamət günü) Kövsər hovuzunun yanında mənim yanıma varid olan ən birinci şəxs, o kəsdir ki, hamıdan birinci islama iman gətiribdir. O, Əli ibn Əbu Talibdir.(1)

səh:121


1- [1] . Tarixi Bağdad, 2: 82, Əl mənaqib, ibn Məğazili, 16- 22, Əl- firdövs, 1: 41- 93. Əl müstədrək ələs- səhiheyn, 3: 147- 4662, Tarixi Dəməşq, 1: 82- 115. Ömərdən belə nəql olubdur: Mən Əbu Übüydə, Əbu bəkr və Ənsardan bir dəstəsi bir yerdə idik. Bu zaman Peyğəmbər (s) əlini Əli (ə)- ın çiyninə qoyub buyurdu: "Ey Əli! Sən (mənə) ilk iman gətirən və ilkin müsəlmansan. Sənin mənə olan nisbətin Harunun Musaya olan nisbətidir." Cəvahirül- mətalib, 1: 37.

92.CƏNNƏTDƏ PEYĞƏMBƏRİN (S) YOLDAŞI

عن ابن مردویه: قال رسول الله|:

فی الجنَّه درجه تُدعی «الوسیله» فإذا سألتم الله فاسألوا لی الوسیله، قالوا: یا رسول الله، من یسکن معک فیها؟ قال: علی وفاطمه والحسن والحسین.

İbn Mərduyədən nəql olunur: Allahın rəsulu (s) buyurdu:

Cənnətdə "vəsilə" deyilən bir rütbə vardır. Allahdan mənim üçün bir şey diləyərkən "vəsilə"- ni istəyin.

Camaat soruşdular: O rütbədə sizinlə kim olacaqdır?

Buyurdu: Əli, Fatimə, Həsən və Hüseyn.(1)

səh:122


1- [1] . Təfsiri İbn Kəsir, 2: 68, Kənzül- ümmal, 12- 103- 34195 və 19: 639- 37616. Məqtəlül- Hüseyn (ə), Xarəzmi, 141- 67.

93.ƏLİYƏ (ə) İTAƏT, PEYĞƏMBƏRƏ (S) İTAƏTDİR

قال رسول الله|:

من أطاعنی فقد أطاع الله ومن عصانی فقد عصی الله، ومن أطاع علیّاً فقد أطاعنی، ومن عصی علیّاً فقد عصانی.

Allahın rəsulu (s) buyurdu: Hər kəs mənə itaət edərsə, həqiqətdə Allaha itaət etmişdir. Hər kəs mənə üsyan edərsə, həqiqətdə Allaha üsyan (günah) etmişdir. Hər kim Əliyə üsyün edərsə həqiqətdə mənə üsyan etmişdir.(1)

səh:123


1- [1] . Əl müstədrək, 3: 121. Hakim Neyşaburi deyir: "Bu hədisin sənədi səhihdir və Kənzül- ümmal kitabının müəllifi Əbuzərdən belə nəql edir ki, Peyğəmbər (s) buyurdu: Hər kəs səndən ayrıla, məndən ayrılıbdır və hər kəs məndən ayrıla, həqiqətdə Allahdan ayrılıbdır." 60: 156.

94.ÜÇ XİSLƏT

عن سعد، سمعت رسول الله| یقول لعلیّ× ثلاث خصال لأن یکون لی واحده منها أحب إلی من الدنیا و ما فیها، سمعته یقول:

أنت منّی بمنزله هارون من موسی الّا أنّه لا نبی بعدی. وسمعته یقول: لأعطین الرایه غداً رجلاً یحبّ الله والرسول ویحبّه الله ورسوله لیس بفّرار. وسمعته یقول: من کنت مولاه فعلی مولاه.

Səd deyir: Allahın rəsulundan (s) Əlinin barəsində üç xislət eşitdim ki, əgər onun biri məndə olsaydı dünya və dünyadakılardan mənə artıq olardı.

Eşitdim ki, Peyğəmbər (s) Əliyə (ə) buyurdu:

Sənin mənə olan nisbət və məqamın Harunun Musaya olan nisbət və məqamı kimidir, təkcə bu fərqlə ki, məndən sonra Peyğəmbər yoxdur.

Həmçinin Xeybər fəthi günü onun barəsində belə buyurdu:

Sabah döyüş bayrağını o şəxsə verəcəyəm ki, Allah və onun rəsulunu sevir və Allah və onun rəsulu da onu sevir. Heç vaxt düşmənə arxa çevirməz və heç vaxt döyüşdən qaçmaz.

Həmçinin eşitdim ki, buyurdu: Mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli (ə) də onun mövlasıdır.(1)

səh:124


1- [1] . Kənzül- ümmal, 13- 36595- 36493- 36496. Bu rəvayət mütəvatirdir və məsumdam yetişməsində şübhə yoxdur.

95.KƏSA HƏDİSİ

قال أمیرالمؤمنین×:

جَمَعنا رسول الله| فی بیت أم سلمه، أنا وفاطمه وحسناً وحسیناً، ثم دخل رسول الله| فی کساء له، وأدخلنا معه، ثم ضمّنا، ثمّ قال: اللهمَّ هولاء أهل بیتی، فأذهب عنهم الرجس وطهرّهم تطهیراً.

فقالت أم سلمه: یا رسول الله، فأنا؟ _ ودنت منه _ فقال: أنتِ ممّن أنتِ منه، وأنتِ علی خیر. أعاد رسول الله، ثلاثاً یصنع ذلک.

Əmirəl möminin (ə) buyurdu: Allahın rəsulu (s) məni, Fatiməni, Həsən və Hüseyni Ümmi Sələmənin evində özüylə birlikdə əbasının altına aldı və bizi qucaqlayaraq dedi:

İlahi! Mənim əhli- beytim bunlardır: (Hər hansı bir) çirkinlik və napaklığı onlardan kənar et. Onlara təharət və paklıq nəsib et.

Ümmü Sələmə Peyğəmbərə (s) yaxınlaşaraq dedi: Ey Allahın rəsulu! Bəs mən?

Peyğəmbər (s) buyurdu: Sən yaxşı və xeyirli qadınsan, amma bu əhli- beytdən deyilsən.

Allahın rəsulu (s) bu işi üç dəfə təkrar etdi.(1)

səh:125


1- [1] . Şəvahidüt- tənzil, 2: 52- 672, Mənaqibi ibn Məğazili, 302- 346, Əl müstədrək Ələs- səhiheyn, 3: 188- 4802, Mənaqibi Xarəzmi, 63- 32, Fəzailüs- səhabə, İbn Hənbəl, 2: 577- 978, Müsnədi İbn Hənbəl, 6: 45- 16985- Sünəni Termizi, 5: 663- 3787. Bu babda olan rəvayətlər təvatür həddindədir yəni, artıq onların Peyğəmbərdən (s) nəql olunmasında şübhə yoxdur və qeyd olunan mənbələrdən digər rəvayət və hədis toplumlarında, Tarix və təfsir kitablarında da gəlibdir.

96.ƏLİ (ə) VƏ FATİMƏ (S) PEYĞƏMBƏRDƏNDİR

səh:126

عن ابن عباس فی حدیث زواج فاطمه و علی^: ثم التزمهما [رسول الله|] فقال:

اللهمَّ إنّهما منّی وأنا منهما، اللهم کما أذهبت عنّی الرجس وطهرّتنی فطهرّهما.

İbn Abbas Əli (ə) və Fatimənin nigahı macərasını belə nəql edir. ... Sonra Allahın rəsulu (s) zövc və zövcəni bağrına basıb dedi: Barilaha! Bu iki nəfər məndəndir və mən də onlardanam. Çirkinlik və napaklığı məndən uzaqlaşdırdığın kimi, bu iki nəfəri də pak et.(1)

səh:127


1- [1] . Əl möcəmül- kəbir, 24: 134- 312 və 22: 412- 1022, Əl müsənnəf, Əbdür rəzzaq, 4795- 9782.

97.ƏLİYƏ (ə) XAS OLAN FƏZİLƏT

عن عمرو بن میمون: إنی لجالس إلی ابن عباس إذ أتاه تسعه رهط فقالوا: یا ابن عباس،اما أن تقوم معنا و إما أن تخلو بنا من بین هؤلاء.

فقال ابن عباس: بل أنا أقوم معکم، و هو یومئذ صحیح قبل أن یعمی.

قال: فأبتدؤوا فتحدّثوا، فلا ندری ما قالوا، قال: فجاء ینفض ثوبه و یقول: أفّ و تفّ! وقعوا فی رجل له بضع عشره فضائل لیست لأحد غیره، وقعوا فی رجل قال له النبی|:

لأبْعَثَنَّ رجلاً لا یخزیه الله أبداً، یحبّ الله ورسوله _ إلی أن قال _ : وأخذ رسول الله| ثَوبه فوضعه علی علی وفاطمه وحسن وحسین وقال: {انّما یرید الله لیذهب عنکم الرِّجس أهل البیت ویُطَهِّرَکُم تطهیراً}.

Ömər ibn Məymun deyir: Mən ibn Abbasın huzurunda idim ki, yeddi nəfər (1)də onun yanına gəlib və dedilər:

Ya ayağa qalx və məclisdən ayrıl (ki, xəlvət bir yerdə səninlə söhbət edək) ya da, yanındakıları uzaqlaşdır və bizimlə tək qal.

İbn Abbas dedi: Mən qalxıram və sizinlə xəlvətə keçirəm. (Ravi deyir) Bu hadisə o zaman idi ki, hələ İbn Abbasın gözləri tutulmamışdı.

İbn Məymun deyir: Onlar bir kənara çəkilərək söhbətə başladılar, amma mən onların nədən danışdıqlarını bilmədim. İbn Abbas narahat halda paltarını sirkələyərək deyirdi: Utanasız, ar olun sizə!

Elə bir şəxsiyyətə bədbindirlər ki, Allahın rəsulu (s) (xeybər müharibəsində başqaları gedib və acizanə qayıdan zaman) onun

səh:128


1- [1] . Ehtimalən yeddi tayfadan təşkil tapmışdılar.

barəsində belə buyurdu:

Elə bir şəxsi mübarizəyə göndərəcəyəm ki, Allah heç vaxt onu xar etməyib, o, Alahı və onun rəsulunu sevir... Allahın rəsulu öz əbasını Əli, Fatimə, Həsən və Hüseynin üstünə atıb buyurdu:

"Ey əhli- beyt! Allah sizdən çirkinliyi (günahı) yox etmək və sizi tərtəmiz (pak) etmək istər!"(1)

səh:129


1- [1] . Əl müstədrək Ələs- səhiheyn, 3: 123- 4652, Müsnədi Əhməd ibn Hənbəl, 1: 708 - 3062, Xəsaisül- imam Əmirəl- möminin (ə) 70- 23, Tarixi Dəməşq, 1: 185= 250.

98.PEYĞƏMBƏRIİN (S) ƏHLİ- BEYTİ

عن سعد بن أبی وقّاsəh: لما نزلت هذه الآیه: {فقل تعالوا ندع أبناءنا و أبناءکم} دعا رسول الله| علیاً وفاطمه وحسناً وحسیناً، فقال:

اللهم هؤلاء أهلی.

Səd ibn Əbuvüqqasdan nəql olunur: Bu ayə

{فقل تعالوا ندع أبناءنا و أبناءکم}

"Gəlin biz də oğlanlarımızı, siz də oğlanlarınızı; biz də qadınlarımızı, siz də qadınlarınızı; biz də özümüzü, siz də özünüzü (bura) çağıraq!"

Nazil olan zaman, Allahın rəsulu (s) Əlini (ə) Fatiməni, Həsən və Hüseyni çağırdı və Allahın dərgahına ərz etdi: İlahi mənim əhli- beytim bunlardır.(1)

səh:130


1- [1] . Səhih müslim, 4: 1871- 32. Sünəni Termizi, 5: 225- 2999, Müsnədi ibn Hənbəl, 1: 391- 1608, Əl müstədrək ələs- səhiheyn, 3: 163- 4719, Əssünənül- kübra, 7: 101- 13392, Əddürrül mənsur, 2: 233, Tarixi Dəməşq, 1: 207- 271. Bu hədis Mütəvatir hədislərdəndir.

99.İMAM ƏLİNİN (ə) MÜƏLLİMİ VƏ TƏRBİYƏÇİSİ

عن أمیر المؤمنین× قال رسول الله|:

إنَّ الله أمرنی أن ادنیک ولا اقصیک وان اعلمک، وأن تعی وحقٌّ لک أن تعی. قال: فنزلت هذه الآیه: {وتعیها أذن واعیه}.

Əmirəl- möminin Əli (ə) buyurur: Allahın rəsulu buyurdu:

Allah mənə əmr edibdir ki, səni özümə yaxınlaşdıram və özümdən uzaqlaşdırmayam. (Əmr edibdir ki,) sənə təlim edəm və sən öyrənəsən. Bu sənin haqqındır ki, öyrənəsən.

O dedi: Bu zaman bu ayə "وتعیها أذن واعیه" (1) nazil oldu.(2)

"Bunu (möminlərə nicat verib kafirləri məhv etməyimizi) sizə bir ibrət dərsi edək və dərk edən (öyüd-nəsihəti cani-dildən dinləyən) qulaq bunu eşidib yadda saxlasın!"

səh:131


1- [1] . Əl- haqqə surəsi, ayə 12.
2- [2] . Hilyətül- əvliya, 1: 67, Kənzül- ümmal, 6: 408- 616. Buna uyğun Təfsiri Təbəridə (29- 35), Əddürrül- mənsurda Əl- haqqə surəsinin 12- ayəsinin təfsirində gəlmişdir. Həmçinin bax: Mənaqibi ibn Məğazili, səh 265, hədis 312 və dəh 319 hədis 364, Kənzül- ümmal, 6: 398- 408. Əlavə məlumat üçün Şəvahidüt- tənzil kitabına da müraciət edə bilərsiniz.

100.QURANLA BİRGƏ

قال رسول الله| فی مرض موته:

أیّها النّاس یوشک أن أقبض قبضاً سریعاً فینطلق بی، وقد قدمت إلیکم القول معذره إلیکم: ألا إنّی مخلف فیکم کتاب ربّی عزّوجلّ وعترتی أهل بیتی ثمّ أخذ بید علی فرفعها فقال: هذا علی مع القرآن والقرآن مع علی لایفترقان حتّی یردا علیّ الحوض فاسالهما ما خلفت فیهما.

Allahın rəsulu (s) ölümü ilə tamamlanan xəstəliyi ərəfəsində buyurdu: Ey camaat! Ehtimal vardır ki, tezliklə dünyadan köçəm. Mən belə bir halda sizə elə bir söz deyirəm ki, artıq heç bir üzr (və bəhanıniz) olmasın. Mən izzətli və cəlallı Rəbbimin kitabını və əhli- beytimi sizin aranızda öz yerimə canişin qoyuram.

Bu zaman Əli (ə)- ın əlini qaldırdı və buyurdu:

Bu Əli Quranladır və Quran da Əli ilədir. Bunlar kövsər hovuzunun kənarında mənə qovuşana qədər bir- birindən ayrılmazlar. Mən o zaman sizdən bu iki canişinə əməl edib- etmədiyiniz barədə soruşaram ki, görüm mənim bu iki canişin barədə etdiyim tövsiyəyə necə əməl edibsiniz.(1)

səh:132


1- [1] . Əs səvaiqül- mühriqə, səh 124. Başqa bir rəvayətdə belə gəlmişdir ki, sonra Peyğəmbər (s) buyurdu: "Əhli beytim (yəni itrətim" sonra buyurdu: "Bilirsinizmi mən möminlərə nisbət onların özündən də üstünəm? (Yəni mən möminlərin işinə dəxalət etməkdə və onların vəzifəsini təyin etməkdə onların özündən qabağayam.) (Peyğəmbər (s) bu cümləni üç dəfə təkrar etdi.) Dedilər: Bəli. (Bilirik). Buyurdu: "Mən hər kimin mövlasıyam Əli də onun mövlasıdır." Əl müstədrək, 3- 109. Nəsai, Zeyd ibn Ərqəmdən belə nəql edibdir ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: Allah mənim mövlamdır, mən hər bir möminin özünə ondan laiqəm və onun mövlasıyam." Sonra Əli (ə)- ın əlini tutdu və buyurdu: "Mən hər kimin mövlasıyam, Əli də onun mövlasıdır. İlahi Əlinin vilayətini (imamətini) qəbul edənləri sev və onunla düşmənçilik edənlərə düşmən ol." Xəsaisi Əmirəl- möminin (ə), Nəsai, səh 21.

101.İMAM ƏLİ (ə) ÜMMƏTİN ƏN YAXŞISI

səh:133

قال رسول الله|:

أنت خیر اُمّتی فی الدنیا والآخره.

Allahın rəsulu (s) buyurur: Sən dünya və axirətdə mənim ümmətimin ən xeyirlisi və yaxşısısan.(1)

səh:134


1- [1] . Mənaqibi seyyiduna Əli (ə) 28: 111- 129

102.BİZ VƏ ŞİƏLƏRİN AQİBƏTİ

102.BİZ VƏ ŞİƏLƏRİN AQİBƏTİ

قال رسول الله|:

اذا کان یوم القیامه أخذت بحجزه الله وأخذت أنت بحجزتی. وأخذ ولدک بحجزتک، وأخذت شیعه ولدک بحجزتهم فتری أین یؤمربنا.

Allahın rəsulu (s) buyurur: (Ey Əli!) Qiyamət günü mən Allaha təvəssül edəcəyəm. Sən mənə təvəssül edəcəksən, övladların sənə təvəssül edəcəklər və sənin zürriyyələrinin ardıcılları onlara təvəssül edəcəklər. (O zaman) görəcəksən ki, bizi hara aparacaqlar.(1)

səh:135


1- [1] . Əsasül bəlağə, Zəməxşəri, 115.

103.ALLAH, ƏLİ (ə)- LA MÜNACAT (YAVAŞCADAN SİRLİ SÖHBƏT) ETDİ

عن جندب بن ناجیه (أو ناجیه بن جندب) لما کان یوم غزوه الطائف قام النبی| مع علی× ملیاً ثم مرّ فقال له أبوبکر: یا رسول الله، لقد طالت مناجاتک علیاً منذ الیوم، فقال|:

ما أنا انتجیته ولکن الله انتجاه.

Cündəb ibn Naciyədən (ya Naciyə ibn Cündəbdən) belə rəvayət olunur: Taif müharibəsi zamanı Allahın rəsulu (s) Əli ilə bir müddət gizli söhbət etdi. Onların söhbəti çox çəkdikdə Əbubəkr o həzrətə dedi: Ey Allahın rəsulu! Sizin sögbətiniz və sirli danışığınız çox çəkdi. Həzrət buyurdu: Mən yox, Allah onunla münacat edirdi (sirli söhbət edirdi).(1)

səh:136


1- [1] . Kənzül- ümmal, hədis 36438, səh 139, hədis 13. İbn Məğazili Əl mənaqib kitabında Cabirdən nəql edibdir ki, Peyğəmbər (s) Taif döyüşündə Əli ilə xəlvətdə söhbət edirdi və onların söhbəti uzun çəkdi. O, iki kişidən biri dedi: Əmisi oğlu ilə bu sirli söhbəti çox çəkdi. Bu söz Həzrətə yetişərkən, o, buyurdu: Onunla Allah sirləşirdi, mən yox."

104.ƏLİNİ (ə) SEVMƏK

عن سلمان قال رسول الله|:

من أحبَّ علیّاً فقد أحبّنی ومن أبغض علیّاً فقد أبغضنی.

Salman deyir: Allahın rəsulu (s) buyurdu: Hər kəs Əlini sevə məni sevmişdir və hər kəs Əli ilə kin- küdurətli ola mənimlə düşmənçilik etmişdir.(1)

səh:137


1- [1] . Əl möcəmüs- səğir, cild 2, 160. O əsərdə (səh 173, hədis 2) belə gəlibdir:" Hər kəs Əliyə nalayiq söz deyə, mənə deyibdir və hər kəs mənə nalayiq söz deyə həqiqətən Allaha nalayiq deyibdir." Kənzül- həqaiq kitabında (cild 2, səh 193) Təbəranidən belə nəql edilir: "Ey Əli! Sənin dostun mənim dostumdur və sənin düşmənin, mənim düşmənimdir."

105.PEYĞƏMBƏRLƏR KİMİ

عن الحارث الأعور: أن النبی| قال:

من أراد أن ینظر إلی آدم فی علمه، ونوح فی فهمه، و إبراهیم فی حلمه، ویحیی فی زهده، وموسی فی بطشه، فلینظر إلی علی بن أبی طالب.

Haris Əvərdən rəvayət olunur: Allah Peyğəmbəri (s) buyurdu: Hər kəs Adəmin elmini, Nuhun düşüncə və dərkini, İbrahimin helmini, Yəhyanın zöhdünü, Musanın dilavərliyini müşahidə etmək istəyirsə Əli ibn Əbu Talibə baxsın.(1)

səh:138


1- [1] . Mənaqibi seyyiduna Əli (ə), 49, Tarixi Dəməşq, 2: 280- 811, Zəxairül- üqba, 93, Şərhi nəhcülbəlağə, İbni əbil Hədid, 9- 168.

106.ƏLİDƏN (ə) BAŞQA CAVANMƏRD YOXDUR

عن جابر: قال رسول الله| یوم بدر:

هذا رضوان، ملک من ملائکه الله ینادی: لا سیف إلّا ذوالفقار، ولا فتی إلّا علی.

Cabirdən nəql olunur: Allahın rəsulu Bədr(1) müharibəsi zamanı buyurdu: Bu, Allahın mələklərindən olan Rizvandır ki, asimandan səslənir: Zülfüqardan başqa (kəsən) qılınc və Əlidən (şücaətli və) cavanmədr yoxdur.(2)

səh:139


1- [1] . Şiə rəvayətlərinə əsasən bu nida (uca səs) ühud döyüşündə ucaldı. Əli (ə)- ın qılıncı sındı. Cəbrail (ə) Zülfüqarı ona gətirdi və bu cümləni uca səslə dedi.
2- [2] . Mənaqibi Xarəzmi, 167- 200, Tarixi Dəməşq, 1: 197- 157. İbn Hişam, Əs sirrətün- nəbəviyyə (2: 100) və ibn Cövzi Təzkirətül xəvas (səh 30) kitabında belə rəvayət edibdirlər ki, Şair Həssan ibn Sabit, Peyğəmbərdən (s) icazə istədi ki, bu barədə bir şer desin (qoşsun). Peyğəmbər (s) icazə verdi. Həssan ibn Sabit bu barədə bir şer qoşdu ki, tərcüməsi belədir: "Cəbrail səsləndi, halbuki özü görükmürdü. Müsəlmanlar Rəsulullahın dörd tərəfinə toplanmışdılar. Zülfüqar kimi qılınc və Əli kimi Comərd yoxdur."

107.ALLAH VƏ ÖVLİYASININ İMAMI

عن أنس: قال رسول الله|:

إنَّ ربَّ العالمین عهد إلی عهداً فی علیّ بن أبی طالب فقال: إنّه رایه الهدی، ومنار الإیمان وإمام أولیائی، ونور جمیع من أطاعنی.

یا أبا برزه، علی بن أبی طالب أمینی غداً فی القیامه وصاحب رایتی فی القیامه علی مفاتیح خزائن رحمه ربّی.

Ənəsdən belə rəvayət olunur ki, Allahın rəsulu (s) buyurdu: Aləmlərin Rəbbi Əli ibn Əbu Taliblə əhd bağlayıbdır ki, o, hidayət bayrağı, iman çırağı, mənim dostlarımın və ardıcıllarımın imamıdır. O, mənə itaət edənlərin işığı və nurudur.(1)

Ey Əbubərzə! Əli ibn Əbu Talib qiyamət günü mənim əminim olacaqdır. O, qiyamət günü mənim bayrağımın sahibi və ələmdarımdır. O, Rəbbimin rəhmət xəzinələrinin kilidlərinin əmanətdarıdır.(2)

səh:140


1- [1] . Tarixi Bağdad kitabında "rəhmət" kəlməsinin yerinə "cənnət" gəlmişdir.
2- [2] . Hilyətül- əvliya, 1: 66, Mənaqibi Xarəzmi, 311- 311.

108.YAXŞI İNSANLARIN ƏMİRİ

عن حذیفه: قال رسول الله|:

علیّ أمیر البرره، وقاتل الفجره، منصور من نصره، مخذول من خذله، ألا وإنَّ الحق معه ویتبعه، ألا فمیلوا معه.

Hüzeyfədən nəql olunur: Allahın rəsulu (s) buyurdu: Əli yaxşı insanların əmiri və pislərin qatilidir. Ona kömək edənlər kömək olunar və ona arxa çevirib onu xar etmək istəyənlər zəlil və xar olarlar. Agah olun ki, haqq onunla və onun dalıncadır. Diqqət edin ki, rəftarınız onun mehvəri ilə olsun.(1)

səh:141


1- [1] . Mənaqibi Xarəzmi, 177- 215, Əl cameüs səqir, Siyuti, hədis 5591. Hakim müstədrək kitabında (3: 129) Cabir ibn Abdullahdan belə nəql edir: Allahın rəsulu (s) Əli (ə)- ın əlini tutaraq uca səslə buyurdu: "Bu Əli yaxşı insanların əmiri, pis insanların qatilidir. Ona kömək edənlər müvəffəq və xoşbəxt, ehtiramsızlıq edənlər isə xar və zəlil olacaqdır."

109.ƏLİNİN (ə) ARDICILLARI

عن ابن عباس: قال رسول الله|:

إنّک ستقدم علی الله وشیعتک راضین مرضین.

İbn Abbasdan belə nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) Əliyə (ə) buyurdu:

Sən Allah dərgahında hazır olarkən, sənin şiələrin sənin rəhbərliyinlə fəxr edəcək və Allah onlardan razı olacaqdır.(1)

səh:142


1- [1] . Mənaqibi seyyiduna Əli, 25, Məcməüz zəvaid, 9- 131. Kənzül- ümmal, 13- 156- 36483.

110.ALLAH ONU DAHA ÇOX SEVİR

قال ابن عباس کنت أنا و أبی العباس بن عبد المطلب جالسین عند رسول الله| إذ دخل علیّ بن أبی طالب فسلّم فردّ علیه رسول الله| وبشّر به وقام إلیه واعتنقه وقبّل بین عینیه وأجلسه عن یمینه.

فقال العباس: یا رسول الله، أتحب هذا؟

فقال النبی|:

یا عمّ رسول الله، والله لله أشدّ حبّاً له منّی، إنَّ الله جعل ذریّه کل نبی فی صلبه وجعل ذریّتی فی صلب هذا.

İbn Abbas deyir: Mən və atam (Abbas ibn Əbdül Müttəlib) Allahın rəsulunun (s) hüzurunda idik. Bu zaman Əli ibn Əbu Talib daxil olub Salam verdi. Peyğəmbər (s) salamın cavabını aldıqdan sonra xoşhallıqla durdu, onu qucaqladı, alnını öpdü və onu sağ tərəfində oturtdu.

Abbas (bunu görərək) dedi: Ey Allahın rəsulu! Aya onu sevirsənmi?

Allahın rəsulu (s) buyurdu: Əmican! And olsun Allaha, Allah onu məndən daha çox sevir. Allah hər Peyğəmbərin nəslini o Peyğəmbərin öz sülbündə qərar veribdir, mənim nəslimi isə bu şəxsin sülbündə qoyubdur.(1)

səh:143


1- [1] . Tarixi Bağdad, 1: 316- 206. Xatib Bağdadi bu hədisi atası Məhəmməd ibn Əli ibn Abdullah ibn Abbasdan, o da Cabirdən belə nəql edir. "Allah hər peyğəmbərin zürriyyəsini onun öz sülbündə qərar verdi. Amma mənim zürriyyəmi Əli ibn əbu Talibin sülbündə qoyubdur." Əl- firdövs, 1: 172- 643, Kənzül- ümmal, 32892, Əmali, Şəcəri, 1: 152.

İSTİFADƏ OLUNMUŞ ƏDƏBİYYAT

səh:144

1. Qurani kərim.

2. Rüchul mətalib, Übeydullah Əmr İbn Məzhər Camal.

3. Əl- ərbəin əl- müntəqa min mənaqibil- Mürtəza, Rəziyyuddin Əbülxeyr, Əhməd ibn İsmail Taliqani Şafei, Türasüna Jurnalı, say 1, 1405 hic.

4. Əsasül- bəlağət, Əbülqasim Məhmud ibn Əmr, Zəməxşəri

5. Əsbabi nuzulil- Quran, Əbülhəsən Əli ibn Əhməd Vahidi Neyşaburi.

6. Əl- istiab fi Əsmail- əshab, Yusif ibn Abdullah ibn Əbdülbirr Qürtəbi Maliki.

7. Əsədülğabə fi mərifətüssəhabə, İzzəddin Əli ibn Əbilmükrəm, Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Əbülkərim Şeybani (ibn Əsir), Beyrut.

8. Əl- isabə fi təmyizissəhabə, Əhməd ibn Əli, İbn Həcər Əsqəlani Şafei, Qahirə çapı 1328.

9. Əl- əmalil- xəmisiyyə (Əmali Şəcəri), Yəhya ibn Hüseyn Şəcəri.

10. Əl- inbaul- müstətabə, ibn seyyidül- kull.

11. Ənsabul əşraf, Əhməd ibn Yəhya ibn Cabir Bəlazəri.

12. Əlbidayə vənnəhayə, İsmail ibn Ömər ibn Kəsir Dəməşqi.

13. Tarixi Bağdad (Mədinətül- islam), Əhməd ibn Əli ibn Sabit, Xətib Bağdadi.

14. Tarixül- xüləfa, Cəlaluddin Siyuti.

səh:145

1. Tarixi mədinəti Dəməşq (imam Əli (ə)- ın tərcümeyi halı), Əbülqasim Əli ibn Həsən ibn Hibətullah Şafei (ibn Əsakir).

2. Tarixi Dəməşq (imam Həsən (ə)- ın tərcümeyi halı), ibn Əsakir.

3. Əttədvin fi əxbari Qəzvin, Əbdülkərim ibn Məhəmməd Rafei Qəzvini.

4. Türasüna, Alulbeyt müəssisəsinin jurnalı, Qum.

5. Təfsiri rhuhul məani (Təfsiri Alusi), Məhəmud ibn Abdullah Alusi.

6. Təfsiri Təbəri, Əbu Cəfər, Məhəmməd ibn Cərir Təbəri.

7. Təfsir Qürtəbi (Əl- came li əhkamil- Quran), Məhəmməd ibn Əhməd Ənsari Qürtəbi.

8. Tənzihüşşəriətil- Mərufə ənil- əhadisiş- şiətil- mouzə, Əbülhəsən, Əli ibn Məhəmməd ibn Əraq Əlkənani.

9. Təhzibi Tarixi Dəməşq. (İbn Əsakir), Əbdülqadir Bədran.

10. Tozihuddəlalil, Şəhabuddin İci.

11. Əl cameüs- səqir, Cəlaləddin Siyuti.

12. Əl camüül- kəbir, Cəlaləddin Siyuti.

13. Cəmul- cəvame.

14. Cəvahiril- mətalib fi mənaqibi Əli ibn Əbu Talib (ə), Məhəmməd ibn Əhməd Dəməşqi Şafei.

15. Hilyətül- əvliya vəttəbəqatul- əsfiya, Əbinəim, Əhməd ibn Abdullah İsfəhani.

16. Xəsaisül- imam Əmirəl- möminin (ə), Əhməd ibn Şüeyb Nəsai.

17. Əddürrülmənsur fi təfsiril- məsur, Cəlaluddin Əbdürrəhman Siyuti.

18. Zəxairül- üqba fi mənaqibi zəvil- qürba, Muhibbuddin, Əhməd ibn Abdullah Təbəri.

19. Rişvətüssadi, Əbubəkr Xəzrəmi.

20. Ərriyazun- nəzirə fi mənaqibil- əşərə, Muhibbuddin Təbəri.

21. Zəhrur- riyaz. S

22. Sünəni ibn Macə, Məhəmməd ibn Yəzid ibn Macə Qəzvini.

23. Sünəni Termizi, (Əl- cameüssəhih) Məhəmməd ibn İsa ibni Surə Termizi.

səh:146

1. Seyri Əlaminnəbla, Əbu əbdullah, Məhəmməd ibn Əhməd Zəhəbi.

2. Əssirrətün- nəbəviyyə, Əbdülməlik ibn Hişam ibn Əyyub Himyəri.

3. Şəhrül- məqasid, Səduddin, Məsud ibn Ömər Taftazani Şafei.

4. Şərhi Nəhcül- bəlağə, İzzəddin, Əbdülhəmid ibn Məhəmməd ibn əbil Hədid, Mötəzili.

5. Şəvahidüt- tənzil li qəvaidit- tənzil, Hakim Həskani, Abdullah ibn Abdullah ibn Əhməd, Hənəfi Neyşaburi.

6. Əssəvaqiül- mühriqə. Əhməd ibn Həcər, Heytəmi.

7. Təbəqatul- Hənabilə, Əbdülhəsən, Məhəmməd ibn Yəla.

8. Əttəbəqatul- kübra, Məhəmməd ibn Səd.

9. Əbəqatul- ənvar, Mirhamid, Hüseyn Hindi.

10. Əl- iləlül- mütənahiyə fil- əhadisil vahiyə, Əbülfərəc, Əbdürrəhman ibn Əli, ibn Cövzi.

11. Əl- iləlül- varida fil- əhadisinnəbəviyyə, Əbülhəsən, Əli ibn Ömər.

12. Əlqədir fil kitab və sünnə vəl ədəb, Əbdülhüseyn Əmini.

13. Fəthül- bari fi şərhi səhih Buxari, Əhməd ibn Əli ibn Həcər Əsqəlani.

14. Fəthül- qədir, Məhəmməd ibn Əli ibn Məhəmməd.

15. Fəthül- məlikil- Əli fi sehhəti hədisi babi mədinətil elm Əli.

16. Fəraidüs- səməteyn fi fəzailül- Mürtəza vəl Bətul vəssibteyn vələimməti min zurriyyətihim, İbrahim ibn Məhəmməd Cəvini.

17. Firdövsül- əxbar, Şiruyə ibn Şəhrdar, Deyləmi Həmədani.

18. Fəzaili Əmirəl- möminin, (ə) ibn Üqdə.

19. Fəzailüssəhabə, Əhməd ibn Məhəmməd ibn Hənbəl, Şeybani.

20. Əl- fəvaidül- məcmuə.

21. Feyzül- qədir, Məhəmməd, Əbdürrəuf Mənavi.

22. Əlqövlül- cəli.

23. Əl- kəşşaf, Məhəmməd ibn Ömər, Zəməxşəri,

24. Kəşfül- Xifa, İsmail ibn Məhəmməd, Əcəluni.

səh:147

1. Kifayətuttalib, Məhəmməd ibn Yusif ibn Gənci.

2. Kənzül- ümmal fi sünənil- əqval vəl əfal, Əlauddin, Əli Müttəqi ibn Yusif.

3. Kənzül- həqaiq, Əbdürrəuf Mənəvi.

4. Əl- ləalil məsnuə, Siyuti.

5. Lisanil- mizan, Əhməd ibn Əli, Həcər Əsqəlani,

6. Məcməüz- zəvaid və Mənbəül- fəvaid, Əli ibn Əbubəkr Heysəmi.

7. Əlmüstədrək ələs- səhiheyn, Əbu Əqdullah, Məhəmməd ibn Abdullah, (hakim Niyşaburi).

8. Müsnədi Əli ibn Əbu Talib (ə), Siyuti.

9. Müsnədi Fatimə (s)

10. Əl- Müsnəd, Əhməd ibn Məhəmməd, Şeybani. (İbn Hənbəl).

11. Əl- müsnəd, İbn Əbu Hakim.

12. Əl- müsnəd, Əbu Xəla Museli: Əhməd ibn Əli ibn Müsənna, Təmimi.

13. Əl- müsənnəf, Əbubəkr, Əbdürrəzzaq ibn Hümam.

14. Əlmöcəmül- əvsət, Süleyman ibn Əhməd, Təbərani.

15. Əl- möcəmül- kəbir, Süleyman ibn Əhməd, Təbərani.

16. Mərifətüs- səhabə, Əbunəim, Əhməd ibn Abdullah.

17. Əl- meyar vəl- müvazənə, Məhəmməd ibn Abdullah, İskafi.

18. Məqtəlül- Hüseyn Əleyhissəlam, Müvəffəq ibn Əhməd, Xarəzmi.

19. Mülhəqati ehqaqul- həqq, Şəhabuddin, Nəcəfi, Mərəşi.

20. Əl- müsənnif, Əbubəkr, Abdulah ibn Məhəmməd.

21. Mənaqibul imam Əli ibn Əbu Talib (ə), Əli ibn Məhəmməd ibn Məhəmməd, Vasiti ibn Məğazili, Şafei.

22. Mənaqibi seyyiduna Əli (ə), Eyni.

23. Əl- mənaqib fi elmil- kəlam, İci.

24. Muzehu Əvhamil cəm vəttəfriq, Əbubəkr, Əhməd ibn Əli (Xətib Bağdadi)

25. Mizanul- etidal fi nəqdir- rical, Məhəmməd ibn Əhməd, Zəhəbi.

26. Nəzmi dürərüs siməteyn, Məhəməd ibn Yusif.

səh:148

1. Ənnəhayə fi qəribil- hədis vəl- əsər, ibn Əsif

2. Nəvadirül- əsər fi Əliyyin (ə) Xeyrülbəşər, Cəfər ibn Əhməd ibn Əli, Razi.

3. Nurul- bərahin, Seyyid Nemətullah, Musəvi Cəzairi.

4. Yənabiul- məvəddət li zəvil- qürba, Süleyman ibn İbrahim, Qunduzi, Hənəfi.

səh:149

səh:150

AYƏTULLAHUL- ÜZMA LÜTFULLAH SAFİ GÜLPAYQANİNİN ÇAP OLUNMUŞ ƏSƏRLƏRİ ƏRƏB DİLİNDƏ

1- İtrət və Quran.

2- Əd-dür-rül mənzud fi əhkamel hudud. (üç cilddə)

3- Nətayec-ül-Əfkar fi nəcasət-ul-kuffar.

4- Əs-siyam və şəhru Rəməzan-ul-mubarək.

5- Məə- müəllem- ul- əxlaq fi səfəhat- ul- məkasib.

6- Muqtətiffat bəqiyyət- us- sələf.

7- Surət-un-mucizətun min həyatel mərcə- el kəbir- us seyyid Əlqolpayqani.

8- Həyate -Ayətullah, Ayətullah- il- Cəhromi.

9- Məə muqəddəs- ül Ərdəbili fi məsael min- əl fiqh.

10- Muqəddəs- ul Ərdəbili əzva- un əla həyatihi və şəxsiyyətihi

11- Səlatul cuməti fi ğeybət- il höccəti

12- Hidayətus- Sasil.

13- Hidayətl- ibad, iki cilddə.

14- Bəyanul Üsul, üç cilddə.

15- Müntəxəbul- Əsər, üç cilddə.

səh:151

səh:152

FARS DİLİNDƏ

1- Asiman sirləri (Hədid surəsinin təfsiri)

2- İslamın əxlaq sistemi (Hücurat surəsinin təfsiri)

3- Quranda insan təcəllası (İnsan surəsinin təfsiri)

4- Quranın nüfuz və təsirindən nümunələr

5- Quran vasitəsilə Quranı tanımaq

6- Quranda Allah bəndələrinin siması

7- Quranda bəyənilmiş xarakterlər

8- Quran və düşüncələrin hidayəti

9- Zalımların Quranla mübarizəsi

10- Quran cazibədarığı

11- Nəhcülbəlağədə Quran siması

12- İslam dünyası və Təhrif məsələsi

13- Rəhmət qapısı (Peyğəmbərin şəbaniyyə xütbəsinin təhlili)

14- Pəhrizkarların siması (Müttəqin xütbəsinin izahı)

15- Bəsrə valisinə Əli (ə) ın tapşırığı

16- İdeal dövlətə doğru

17- Şəhadət yatağında həyat şüası

18- Qədir çeşməsindən bir damla

19- Məhdi (ə.c) ın üləma və təqlid mərcələrinə inayətləri

20- Məhdi Məsihin müqtədası

21- İmam Zamanın unudulmuş hüququ

22- Zəhra məhdisinin xatirəsi ilə

23- Günəş səhifəsi

səh:153

1- Şeyx Mofidin baxışı

2- Orucluq ayini

3- Ramazan xəbəri

4- Səhifeye Səccadiyyədə Ramazan siması

5- Qədr gecələrinin sirləri

6- Şəhadətin qırmızı xətti

7- İnsani və köklü dəyərlər

8- Azan, asiman nəğməsi

9- Qayıdış səsi

10- Zeynəbin xütbəsində Əli (ə) şücaətinin təkrarı

11- Zeynəb Bəni haşimin ağıllısı

12- Rəbəzə şəhidi, Əbuzər ğəffari

13- Müqəddəs Ərdəbili

14- Təsisedici Ayətullah (Hacı şeyx Əbdülkərim Hayiri)

15- Mərcələrin şeyxi Ayətullah – üzma Hayiridən xatirələr

16- Fəqihlik göyünün günəşi (Ayətullah Qolpayqani)

17- Cihad və ictihad yolunda Allaha doğru hicrət edən

18- Pakların sülaləsi

19- Aşiqlərin zümzüməsi (İftitah duasının təfsiri)

20- Quran və rəvayətlərdə Övliyaullah

21- Quranda nümunəvi qız və oğlanlar.

22- Həcc barədə min sual.

23- Vəqfdə qürbət qəsdi mötəbərdirmi?

24- Fitrət ayəsinin təfsiri.

25- Yaradana tərəf.

26- Avropadan islam nidası.

27- On suala cavab.

28- Xilasedici əqidə.

29- İmamət sistemində Tövhid təcallası.

30- İlahiyyat məqalələri toplusu.

31- Aşura dialoqu.

Şiənin elmi hövzələrinin tarixi.

səh:154

Haqqında mərkəzi

Allahın adı ilə
Rəhman və Rəhimli olan Allahın adı ilə.Və bütün həmdlər aləmlərin rəbbi olan Allaha məxsusdur.
Varlıq aləminin Kövsəri olan Həzrəti Fatiməyi Zəhraya (a) təqdim olunur.
Bilən kimsələrlə (alimlər) bilməyənlər (cahillər) eynidirlərmi? (Zümər sürəsi, ayə 9)
Ön söz:
İsfahan Qaimiyyə kompüter araşdırmalar müəssisəsi 2006-cı ildən Mərhum Ayətullah Seyyid Həsən Fəqih İmaminin nəzarəti altında,elmi mərkəzlərdə tanınan görkəmli tələbələrin vasitəsi ilə məzhəb,mədəniyyət və elmi sahələrdə öz fəaliyyətinə başlamışdır.
Məramnamə:
İsfahan Qaimiyyə kompüter araşdırmalar müəssisəsi təhqiqatçıların dini biliklərə rahət və tez bir zamanda yiyələnmələri üçün hər bir xidməti onların ixtiyarında qərar vermişdir.Və bu sahədə təəssübkeşlikdən,ictimai,siyasi,fərdi cəryanlardan uzaq duraraq yalnız və yalnız elmi sahədə ixlasla öz xidmətini həyata keçirməkdədir.Bu səbəbdən adı çəkilən müəssisə layihəsini həyata keçirmiş.Və tədqiqat üçün nəzərdə tutulmuş kitabları,məqalələri mütəxəssislər və müxtəlif təbəqələrdən olan insanlar üçün,bir neçə dillərdə və formalarda hazırlayaraq,heç bir məbləğ tələb etmədən sosial medyada istifadəçilərin ixtiyarında qoymuşdur.
Hədəflər:
1.Quran və Əhli beyt mədəniyyətini və maarifini yaymaq
2.İnsanları,xüsusən gəncləri tam dəqiq şəkildə dini məsələləri araşdırmağa sövqləndirmək
3.Telefon,tablet və kompüterlərdə olan faydasız,yararsız mövzuların yerini faydalı,mənəviyyatlı mövzularla doldurmaq
4.Təhqiqatla məşğul olan tələbələrə xidmət etmək.
5.Kitab və elmi əsərlər oxumaq mədəniyyətini yaymaq.
6.Müəlliflərin öz elmi əsərlərini digital formada yaymaq üçün onlara şərait yaratmaq.
İcraçılıq:
1.Qanunla icazəli olan lisenziyaya malik əsərlərin yayımı.
2.Bu mərkəz kimi xidmət göstərən oxşar mərkəzlərlə əlaqə.
3.Paralel xidmətlərdən çəkinmək (başqalarının etdiklərini təkrarlamamaq).
4.Yalnız və yalnız elmi məsələləri yaymaq.
5.Nəşriyyatın mənbələrini qeyd etmək.
Qeyd:Kitabda olanlara görə məsüliyyət o kitabı yazan müəllifin öhdəsindədir.
Müəssisənin fəaliyyəti:
1.Kitabların çapı və nəşri.
2.Kitab oxumaq müsabiqələrinin təşkili.
3.Məcazi sərgilərin istehsalı.
4.Kompüter oyunlarının istehsalı.
5.Qaimiyyə internet saytının yaradılması:www.ghaemiyeh.com
6.Sərgi məhsullarının və moizələrin istehsalı.
7.Şər'i,əxlaqi və etiqadi suallara cavab.
8.Mühasibat,mətbuat yaratmaq və sms... sistemlərinin layihəsi.
9.Təlim kurslarının həyata keçirilməsi.
10.Tərbiyəçi şəxslər hazırlamaq üçün təlim kurslarının təşkili
11.Kompüterdə,tabletdə və telefonlarda icrası mümkün olan minlərlə proqramların dünyada məşhur olan səkkiz formada istehsalı
1.JAVA
2.ANDROID
3.EPUB
4.CHM
5.PDF
6.HTML
7.CHM
8.GHB
v.Qaimiyyə kitab bazarı adına dörd market.
1.ANDROID
2.IOS
3.WINDOWS PHONE
4.WINDOWS
deyilənlər müəssisənin veb saytında Fars,Ərəb,İngilis və Azərbaycan dillərində pulsuz istifadəyə verilmişdir.
Sonunda:
Mərcəi təqlid müctəhidlərin dəftərxanalarından (ofis),müəssisələrdən,nəşriyyatçılardan,müəlliflərdən və əməyi olan bütün şəxsiyyətlərdən bizlərə hədəfə çatmaqdan ötrü yardım etdikləri üçün səmimi qəlbdən təşəkkür edirik.
Mərkəzin ünvanı:
İsfahan-Əbdurrəzzaq küçəsi-Hacı Muhəmməd Cəfər adına bazar-Şəhid Muhəmməd Həsən Təvəkküli küçəsi-blok129/34-birinci mərtəbə
veb sayt:www.ghbook.ir
mail:Info@ghbook.ir
mərkəzin ofis telefonu: 00983134490125
Tehran ofisi: 00982188318722
Biznes və alqı satqı: 00989132000109
Mərkəzdə çalışan insanlarla əlaqə yaratmaq üçün nəzərdə tutulan nömrə: 00989132000109