خطبه ای در غربت

مشخصات کتاب

نویسنده : مهدی آقابابایی
ناشر : مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

ضرورت شناخت غدیر و آثار آن

غدیر یک رخداد تاریخی صرف یا تنها یک گذرگاه جغرافیایی نیست، یک سر فصل اعتقادی است که درونمایه همه ی طاغوتها از آن منشأ می گیرد. و رسالت همه ی پیامبراندر آنجا مفهوم می یابد، و همه ی رشدها، تعالیها از آنجا اغاز می شود ، بنابراین، شناخت غدیر، از ضروری ترین و بنیادی ترین شناختهای اعتقادی است. بدون شناخت غدیر اگر عبادتها، بی شمار و طاعتها بی حساب گردد به کاهی نمی ارزد.
از سوی دیگر اگر غدیر، که محتوای واقعی همه ی دین است، درست شناخته شود، انسان همدست فرشتگان می گردد.
حضرت امام رضا علیه السلام فرمودند:
« ... والله عرف الناس فضل هذا الیوم بحقیقته لصافحتهم الملائکه فی کل یوم عشر مرات و لولا انی اکره التطویل لذکرت من فضل هذا الیوم و ما اعطی الله فیه من عرفه ما لا یحصی بعدد».(1)
به خدا سوگند ، اگر مردم ارزش روز غدیر را شناخته بودند روزی ده بار، فرشتگان با آنان مصافحه می کردند. و اگر به درازا کشین سخن برا یمن ناگوار نبود درباره ی ارجمندی این روز و فضیلتهایی که خداوند متعال به کسانی که آن را شناخته اند داده است، چنان بسط سخن می دادم که به شمار نیاید.
بنابراین اکنون باید بسیاری از کاستیهای معنوی را در ناشناختن عید غدیر جستجو کنیم و سررشته ی همه ی کمبودها را از ناشناختگی اقیانوس غدیر بدانیم.
خطبه ای که در پیش روی شماست یکی از خطبه های شورآفرین، راه آموز تیرگی سوز حضرت علی علیه السلام است که در روز جمعه ای همزمان با عید غدیر ایراد گردیده است.
این خطبه از میراثهای گرانقدر ان حضرت و یک منشور عقیدتی، سیاسی، اخلاقی برای جهان اسلام است.
این خطبه یک سند بین المللی جهان اسلام است و می تواند برای همه ی فرقهها مورد استناد و احتجاج قرار گیرد، شیهه های اعتقادی را بزداید ، پرده های کهنه توطئه را کنار بزند و مرز بندیهای اعتقادی پدید آمده از جهل را بزداید.
در این خطبه پایه های اساسی اعتقادات ، بیان گشته است و پیوند امامت با توحی و نبوت به صراحت ذکر شده است.
شکوه و والایی غدیر، آداب و سنن غدیر، اهمیت اعمال در روز غدیر، پیشینه ی غدیر، عظمت معنوی غدیر، در سخنان امیرالمومنین علیه السلام چونن آفتاب می درخشد و گلواژه های خطابه اش بسان ذوالفقارش تیرگیهای تاریخی ار می شکافد. با هزاران دریغ باید بگوییم: این خطبه ی نور آفرین، در هاله ای از غربت، روزگار را سپری کرده است و آنچنان که باید در دسترس توده های مسلمان و شیعیان آن حضرت قرار گیرد قرار نگرفته است.
چون مرحوم رضی (رحمه الله علیه) که قصد تدوین همه ی سخنان حضرت علی علیه السلام را نداشته است، این خطبه را در نهج البلاغه ارائه نکرده و غالب کتابهایی که به عنوان مستدرک و متمم نهج البلاغه، در تاریخ، نگارش یافته، بدون این خ طبه نشر یافته است.
و بدین سان، این میراث گهربار و معرفت آموز، از تداول و دستیابی بسیاری از دانش پژوهانی که به منابع کهن و اصیل اسلامی ، راه ندارند، دور مانده است، با این که از درخشان ترین پرچم های اعتقادی تشیع است.
ما بر این باوریم که غربت این خطبه، یک خلأ کهنه و دیرین دینی و اعتقادی است و شناخت آن، پژوهش و کاوش در معارف و پیامهای آن، نشر و گسترش آن ، برای همه ی جویندگان حقیقت و پیروان ولایت، ضرورت دارد.
اینک بسیار خرسندیم که این خطبه در دسترس همگان قرار می گیرد، متن آن با تصحیح و مقابله ارائه می شود و برگردان فارسی تقدیم می گردد.
روی الشیخ الطوسی ره فی متهجده عن الرضا ع عن أبیه عن آبائه علیهم السلام:
قال اتفق فی بعض سنی أمیر المؤمنین ع الجمعة و الغدیر فصعد المنبر علی خمس ساعات من نهار ذلک الیوم فحمد الله حمدا لم یسمع بمثله و أثنی علیه ثناء لم یتوجه إلیه غیره فکان مما حفظ من ذلک الحمد لله الذی جعل الحمد من غیر حاجة إلی حامدیه [إلیه] و طریقا من طرق الاعتراف بلاهوتیته و صمدانیته و ربانیته و فردانیته و سببا إلی المزید من رحمته و محجة للطالب من فضله و کمن فی إبطان اللفظ حقیقة الاعتراف بأنه المنعم علی خلقه باللفظ و إن عظم و أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له شهادة تعرب عن إخلاص الطوی و نطق اللسان بها عبارة عن صدق خفی إنه الخالق البارئ المصور له الأسماء الحسنی لیس کمثله شی‌ء إذ کان الشی‌ء من مشیته و کان لا یشبهه مکونه و أشهد أن محمدا ص عبده و رسوله استخلصه فی القدم علی سائر الأمم علی علم منه انفرد عن التشاکل و التماثل من أبناء الجنس و انتجبه آمرا و ناهیا عنه أقامه فی سائر عالمه فی الأداء مقامه إذ کان لا تدرکه الأبصار و لا تحویه الأفکار و لا تمثله غوامض الظنون و الأسرار لا إله إلا هو الملک الجبار قرن الاعتراف بنبوته بالاعتراف بلاهوتیته و اختصه من تکریمه و خلته إذ لا یختص من یشوبه التغییر و لا یخالل من یلحقه التظنین و أمر بالصلاة علیه مزیدا فی تکریمه [تکرمته] بما لم یلحقه فیه أحد من بریته فهو أهل ذلک بخاصته و طریقا للداعی إلی إجابته فصلی الله علیه و کرم و شرف و عظم مزیدا لا یلحقه التنفید و لا ینقطع علی التأبید و إن الله اختص لنفسه بعد نبیه ص من بریته خاصة علاهم بتعلیته و سما بهم إلی رتبته و جعلهم الدعاة بالحق إلیه و الأدلاء بالإرشاد علیه لقرن قرن و زمن زمن أنشأهم فی القدم قبل کل مذروء و مبروء أنوارا أنطقها بتحمیده و ألهمها بشکره و تمجیده و جعلها الحجج علی کل معترف له بملکة الربوبیة و سلطان العبودیة و استنطق بها الخرسات بأنواع اللغات بخوعا له بأنه فاطر الأرضین و السماوات و أشهدهم علی خلقه و ولاهم ما شاء من أمره و جعلهم تراجمة مشیته و ألسن إرادته عبیدا لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون یعلم ما بین أیدیهم و ما خلفهم و لا یشفعون إلا لمن ارتضی و هم من خشیته مشفقون یحکمون بأحکامه و یستنون بسنته و یقیمون حدوده و یؤدون فروضه و لم یدع الخلق فی بهم صماء و لا فی عمی بکماء بل جعل لهم عقولا مازجت شواهدهم و تفرقت فی هیاکلهم حققها فی نفوسهم و استعبد بها [لها] حواسهم فقررتها علی أسماع و نواظر و أفکار و خواطر ألزمهم بها حجته و أراهم بها محجته و أنطقهم عما شهد به بألسن دریة بما قام فیها من قدرته و حکمته و بین عندهم بها من عظمته لیهلک من هلک عن بینة و یحیا من حی عن بینة و إن الله لسمیع بصیر شاهد خبیر و اعلموا أن الله جمع لکم معشر المؤمنین [المسلمین] فی هذا الیوم عیدین عظیمین کبیرین لا یقوم أحدهما إلا بصاحبه لیکمل عندکم جمیل صنعه و یقفکم علی طریق رشده و یقفو بکم آثار المستضیئین بنور هدایته و یسهل لکم منهاج قصده و یوفر علیکم هنی‌ء رفده فجعل الجمعة مجمعا ندب إلیه لتطهیر ما کان قبله و غسل ما أوقعته مکاسب السوء من مثله إلی مثله و ذکری للمؤمنین و بیان خشیة المتقین و وهب من ثواب الأعمال فیه أضعاف ما وهب لأهل طاعته فی الأیام قبله و جعله لا یتم إلا بالائتمار بما أمر به و الانتهاء عما نهی عنه و البخوع بطاعته فیما حث علیه و ندب إلیه و لا یقبل توحیده إلا بالاعتراف لنبیه ص بنبوته و لا یقبل دینا إلا بولایة من أمر بولایته و لا تنتظم أسباب طاعته إلا بالتمسک بعصمته و عصم أهل ولایته فأنزل الله علی نبیه ص فی یوم الدوح ما بین به عن إرادته فی خلصائه و ذوی اجتبائه و أمره بالبلاغ و أنزل الخبل بأهل الزیغ و النفاق و ضمن له عصمته منهم و کشف من خبایا أهل الریب و ضمائر أهل الارتداد ما رمز فیه فعقله المؤمن و المنافق فأعرض معرض و ثبت علی الحق ثابت و ازدادت جهالة المنافق و حمیة المارق و وقع العض علی النواجذ و الغمز علی السواعد و نطق ناطق و نعق ناعق و نشق ناشق و استمر علی مارقیته مارق و وقع الإذعان من طائفة باللسان دون حقائق الإیمان و من طائفة باللسان و صدق الإیمان و أکمل الله دینه و أقر عین نبیه ص و المؤمنین و التابعین و قد کان ما شهده بعضکم و بلغ بعضکم و تمت کلمة الله الحسنی علی الصابرین و دمر الله ما کان یصنع فرعون و هامان و قارون و جنودهم و ما کانوا یعرشون و بقیت حثالة من الضلالة لا یألون الناس خبالا یقصدهم الله فی دیارهم و یمحو آثارهم و یبید معالمهم و یعقبهم عن قرب الحسرات و یلحقهم بمن بسط أکفهم و مد أعناقهم و مکنهم من دین الله حتی بدلوه و من حکمه حتی غیروه و سیأتی نصر الله علی عدوه لحبیبه و الله لطیف خبیر و فی دون ما سمعتم کفایة و بلاغ فتأملوا رحمکم الله ما ندبکم الله إلیه و حثکم علیه و اقصدوا شرعه و اسلکوا نهجه و لا تتبعوا السبل فتفرق بکم عن سبیله إن هذا یوم عظیم الشأن فیه وقع الفرج و رفعت الدرج و وضحت الحجج و هو یوم الإیضاح و الإفصاح و الکشف عن المقام الصراح و یوم کمال الدین و یوم العهد المعهود و یوم الشاهد و المشهود و یوم تبیان العقود عن النفاق و الجحود و یوم البیان عن حقائق الإیمان و یوم دحر الشیطان و یوم البرهان هذا یوم الفصل الذی کنتم به تکذبون هذا یوم الملأ الأعلی إذ یختصمون هذا یوم النبأ العظیم الذی أنتم عنه معرضون هذا یوم الإرشاد و یوم محنة العباد و یوم الدلیل علی الرواد هذا یوم إبداء خفایا الصدور و مضمرات الأمور هذا یوم النصوص علی أهل الخصوص هذا یوم شیث هذا یوم إدریس هذا یوم هود هذا یوم یوشع هذا یوم شمعون هذا یوم الأمن المأمون هذا یوم إظهار المصون من المکنون هذا یوم إبلاء السرائر فلم یزل ع یقول هذا یوم هذا یوم فراقبوا الله و اتقوه و اسمعوا له و أطیعوه و احذروا المکر و لا تخادعوه و فتشوا ضمائرکم و لا تواربوه و تقربوا إلی الله بتوحیده و طاعة من أمرکم أن تطیعوه و لا تمسکوا بعصم الکوافر و لا یجنح بکم الغی [ و لایجنح بکم العمی] فتضلوا عن سبیل الرشاد باتباع أولئک الذین ضلوا و أضلوا قال الله عز من قائل فی طائفة ذکرهم بالذم فی کتابه إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِیلَا رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَیْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً کَبِیراً و قال وَ إِذْ یَتَحاجُّونَ فِی النَّارِ فَیَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا إِنَّا کُنَّا لَکُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَیْ‌ءٍ قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَیْناکُمْ أ تدرون الاستکبار ما هو؟
هو ترک الطاعة لمن أمروا بطاعته و الترفع علی من ندبوا إلی متابعته و القرآن ینطق من هذا عن کثیر إن تدبره متدبر زجره و وعظه و اعلموا أیها المؤمنون أن الله عز و جل قال إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ أ تدرون ما سبیل الله و من سبیله [و ما صراط الله] و من طریقه أنا صراط [سبیل] الله الذی من لم یسلکه بالطاعة لله هوی به إلی النار و أنا سبیله الذی نصبنی الله للاتباع بعد نبیه ص و أنا قسیم الجنة و النار و أنا حجة الله علی الفجار و الأبرار فانتبهوا من رقده الغفلة و بادروا العمل قبل حلول

الأجل و سابقوا

إلی مغفرة من ربکم قبل أن یضرب بالسور بباطن الرحمة و ظاهر العذاب فتنادون فلا یسمع نداؤکم و تضجون فلا یحفل بضجیجکم و قبل أن تستغیثوا فلا تغاثوا سارعوا إلی الطاعات قبل فوت الأوقات فکان قد جاءکم هادم اللذات فلا مناص نجاة و لا محیص تخلیص عودوا رحمکم الله بعد انقضاء مجمعکم بالتوسعة علی عیالکم و البر بإخوانکم و الشکر لله عز و جل علی ما منحکم و اجتمعوا یجمع الله شملکم و تباروا یصل الله ألفتکم و تهانوا نعمة الله کما هنأکم بالثواب فیه علی أضعاف الأعیاد قبله و بعده إلا فی مثله و البر فیه یثمر المال و یزید فی العمر و التعاطف فیه یقتضی رحمة الله و عطفه فافرحوا و فرحوا إخوانکم باللباس الحسن و الرائحة الطیبة و الطعام و هیئوا لإخوانکم و عیالکم عن فضله [فضل] بالجود [بالجهد] من موجودکم و بما تناله القدرة من استطاعتکم و أظهروا البشر فیما بینکم و السرور فی ملاقاتکم و الحمد لله علی ما منحکم و عودوا بالمزید من الخیر علی أهل التأمیل لکم و ساووا بکم ضعفاءکم فی مأکلکم و ما تناله القدرة من استطاعتکم و علی حسب إمکانکم فالدرهم فیه بمائة ألف درهم و المزید من الله عز و جل ما لا درک له و صوم هذا الیوم مما ندب الله إلیه و جعل الجزاء العظیم کفالة عنه حتی لو تعبد له عبد من العبید فی التشبیه من ابتداء الدنیا إلی انقضائها صائما نهارها قائما لیلها إذا أخلص المخلص فی صومه لقصرت إلیه أیام الدنیا عن کفایة و من أسعف أخاه مبتدئا أو بره راغبا و أقرضه فله أجر من صام هذا الیوم و قام لیله و من فطر مؤمنا فی لیلته فکأنما فطر فئاما فئاما یعدها بیده عشرة فنهض ناهض و قال ما الفئام یا أمیر المؤمنین قال مائة ألف نبی و صدیق و شهید فکیف بمن یکفل عددا من المؤمنین و المؤمنات و أنا ضمینه [ضمنته] علی الله تعالی الأمان من الکفر و الفقر و إن مات فی یومه أو فی لیلته أو بعده إلی مثله من غیر ارتکاب کبیرة فأجره علی الله سبحانه و من استدان لإخوانه و أعانهم فأنا الضامن علی الله عز و جل إن بقاه قضاه و إن قبضه قبل تأدیته له حمله عنه و إذا تلاقیتم فتصافحوا بالتسلیم و تهانوا النعمة فی هذا الیوم و لیبلغ الحاضر الغائب و الشاهد البائن و لیعد الغنی علی الفقیر و القوی علی الضعیف أمرنی رسول الله ص عن الله عز اسمه بذلک ثم أخذ ع فی خطبة الجمعة و جعل صلاة جمعة صلاة عیده و انصرف بولده و شیعته إلی منزل أبی محمد الحسن ع ابنه بما أعد له من طعام و انصرف غنیهم و فقیرهم برفده إلی عیاله.(2)

ترجمه ی خطبه

طوسی که نود سال از عمرش سپری شده بود، در سال 259 هجری قمری گفت: در روز غدیر، شرفیاب محضر حضرت ابئالحسن ، علی بن موسی ارضا علیه السلام بودم، گرد ایشان گروهی از یاران خاصشان حضور داشتند که حضرت، آنان را برای افطار، نگه داشته بودند با این که خوراک، عطیّه، هدایا، پوشیدنی و حتی انگشتری ها و کفشهایی پبرای خانواده های آنان فرستاده بودند..
حضرت، احوال آنان و کسانی را که پیراموشان بودند، دگرگون ساختند و سامان بخشیدند.
در آن روز ، ابزار و وسایل تازه ای به کار گرفتند، غیر ابزاری که معمولاً روزهای پیش به کار می گرفتند، و پیوسته ارجمندی و پیشینه ی روز غدیر را یادآور می شدند. بخشی از سخنانشان این بود:
پدرم از پدرش امام صادق علیه السلام و او از پدرش امام باقر علیه السلام و او از پدرش امام سجاد علیه السلام و او از پدرش امام حسین علیه السلام روایت کردند: در روزگار امیرالمؤمنین ، علی علیه السلام یک سال، روز جمعه با عید غدیر همزمان گشت.
امیرالمؤمنین علیه السلام پس از گذشت پنج ساعت از روز، برفراز منبر رفتند و خدا را ستودند ستودنی که همانند آن، شنیده نشده بود، ستایشی که کسی غیر از او درک نمی کرد.
آنچه از سخنان به یاد مانده، چنین است:
ستایش، ویژه ی خداوندی است که بدون نیاز به ستایشگر خویش، ستودن را شیوه ای اعتراف به ذات برین، بی نیاز، ربوبی و یگانه خویش ساخته است، و سببی برای افزودن رحمتش قرار داد و مسیری برای جویندگان اعتراف به منعم بودنش را در نهانِ واژه ها مستور داشت، هر چند الفاظ بزرگ باشد.
و گواهی می دهم که معبودی جز خداوند یگانه ی بی نیاز نیست، شهادتی که نشانگر اخلاص درونی است و زبان، آن را با عبارتی بر آمده از صداقت نهانی می گوید.
« آفریننده ی پدید آور نقش پردازی که دارای نامهای نیکو است» و « چیزی مانند او نیست»؛ زیرا چیزها به خواست او پدید آمده است پس پدیده اش مثل او نمی شود. و گواهی می دهم که محمد صلی الله علیه و آله بنده و فرستاده ی اوست. و او را از زمان پیشین ، ویژه ی خود ساخت. و بر دیگر امتها آگاهانه برگزید. او همگون آدمیزادگان نیست.
خداوند، او را انتخاب کرد تا فرمان دهنده و باز دارنده از سوی او باشد. و او را جانشین خود در دیگر جانها ساخت. « چون دیده ها خدا را نمی بیند». و گذراندیشه ها بر او نمی افتد و در قلمرو اسرار، گمانهای پنهان همتایی برای او نمی یابد.
خدایی غیر از ان فرمانفرمای سامان بخش نیست.
خداوند، اعتراف به نبوت رسول اکرم صلی الله علیه و آله راقرین اعتراف به خداوندی خویش ساخت واو را با بزرگداشت خود، ویژه ی چیزهایی قرار داد که هیچ موجودی به او نرسید.
او بایسته ی چنین منزلتی بود به جهت پیراستکی و صداقتش، چون ویژه ی چنان مرتبتی نمی گردد کسی که دگرگونی با او بیامیزد، و رشته ی دوستی را پاس نمی دارد کسی که به دام گمان می افتد.
و خداوند، فرمان داد که بر او درود بفرستیم تا بزرگداشتش افزونتر گردد و راهی باشد برای اجابت دعای آن کس که او را می خواند.
پس خداوند بر او درود فرستاد، گرامیش داشت، ارجمندش ساخت و تا آنجا عظمتش داد که آن را کرانه ای نیست و تا همیشه ی زمان، چنین است.
بی تردید، خدای والا پس از پیامبر صلی الله علیه و آله گروه خاصی را ویژه ی خود کرد، و به آنان، والایی بخشید و آنان را تا مرتبت او بالا برد، و آنان را به راستی ، دعوت کنندگان به سوی خود قرار داد راهنمایانی که قرن به قرن و زمان به زمان مردم را به سوی او هدایت کنند.
آنان را از دیرباز به گونه ی نورهایی آفرید پیش از این که هر پدیده ای را پدید آورد.
و خداوند ، آنان را به ستایش خویش گویا ساخت و سپاسگزای و مجد ستایی خود را به آنها الهام کرد. و آنان را حجت هایی قرار داد بر هر کس که به ملکوت ربوبیتش و به عبودیت خویش، اعتراف دارد.
و به وسیله ی آن انوار، آنان را که توان گفتن نداشتند، به زبانهای گوناگون، گویا ساخت، تا به خداوندیش اقرار کنند. بی شک او شکافنده ی زمینها و آسمانهاست. و آنان را بر آفرینش خود گواه کرد ، و آنچه می خواست از ولایت امرش بدانها سپرد. و آنان را تفسیر کنندگان و بیانگران اراده اش قرار داد.
آنان بندگانی هستد که « در سخن گفتن، بر او پیشی نمی گیرند و به دستور او عمل می کنند، او آنچه را فراروی آنان و آنچه پشت سرشان است، می داند و جز برای کسی که [خدا] رضایت دهد، شفاعت نمی کنند و خود از بیم او هراسانند» بر اساس قوانین او فرمان می دهند، سنتّش را اجرا می کنند، حدود او را بر پا می دارند و واجبات او را ادا می کنند.
خداوند بندگانش را چونان ناشنویان ، در دشواریها رها نکرده است و در تیرگیهای ناپیدا، بسان بی زبانان، واننهاده است، بل برای آنان، خردهایی قرار داده که بااعضایشان آمیخته است، و در کالبدهایشان گسترده شده و در جانهایشان استوار گشته و حواس آنان را برده ی آن خردها ساخته است. و به وسیله ی آن عقلها، بر گوشها، نگاه ها، اندیشه ها و خاطره ها اقرار گرفته است.
و به واسطه ی آن عقلها ، پایبند حجت کرده است و راهش را بدانها نشان داده است. و آنان را از آنچه گواه بود با زبانهای رسا گویا ساخت به سبب قدرت و حکمتی که در این خردها پایدار کرد و به کمک این خردها در پیش آنان بیان کرد. « تا کسی که [باید] هلاک شود، با دلیلی آشکار هلاک گردد و کسی که [باید] زنده شود با دلیلی واضح زنه بماند و خداست که در حقیقت شنوای داناست»، او بینا، گواه و آگاه به چیزهای پنهان است.
و آنگاه، ای جامعه یمومنان، امروز، خداوند برین، دو عید گرانسنگ و بزرگ را به هم پیوسته است. دو عیدی که پایداری و استواری هر کدام از اینها به دیگری است، تا پدیده ی زیبای خویش را پیش شما کامل کند، شما را به راه رشدش آگاه سازد و پیرو آثار نور گرفتگان از نور هدایتش گرداند. و راه میانه اش را برای پیمودن شما هموار کند و بخشش گوارایش را برایتان بگستراند.
چس جمعه را مجمعی قرار داد و به سوی آن فرا خواند، تا آلودگیهای پیش از جمعه را پاک گرداند. و آنچه، داد و ستدها و دست آوردهای ناروا، در بین هفته پدید آورده است، بشوید. و یادآوری برای مؤمنان و نشانگر پروای تقوا پیشگان باشد.
و خداوند، پاداش کارهای ا هل طاعت خویش را در روز جمعه، چندین برابر روزهای پیشین ساخت.
واینها نافرجام است مگر با انجام دادن و پذیرش آنچه به آن، امر کرده است، و خودداری از آنچه ما را باز داشته و گردن نهادن به چیزهایی که ما را به آنها تحریک کرده و فرا خوانده است.
بنابراین، خداوند، توحیدش را مگر با نبوت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نمی پذیرد. و هیچ آیینی را مگر با ولایت کسانی که به ولایتشان فرمان داده، قبول نمی کند.
و زمینه ها و انگیزه های طاعتش تنها با چنگ زدن به دست آویزهای او و دست آمیزهای اهل ولایت او تنظیم می گردد. از این رو خداوند بزرگ، در روز غدیر (روز گرد همایی در کنار درختان) بر پیامبرش فرو فرستاد آیاتی را که اراده اش را درباره ی یاران پاک و پیراسته و برگزیدگانش، بیان کرد.
و به اوفرمان داد تا پیامش را به مردم برساند و از باطل گرایان و دو رویان، نهراسد و به عهده گرفت تا او را از آسیب آنان، پاس دارد.
و از رازهای نهفته در دل اهل شک و ازد رونهای مردم از دین برگشته، پرده برداشت. و به گونه ای به اینها اشاره کرد که مؤمن و منافق فهمید و آنگاه معرض، روی گرداند، و آن که در قلمر حق، ثابت بود، پایدار گشت و نادانیِ منافق و تعصبِ از دین برگشته ها افزونی یافت.
دندانهای پسین را بر هم فشردند و بازوها را فشار دادند، گوینده ای سخن گفت، بانگ بر آورنده ای بانگ برآورد و در دام افتاد آن که در دام افتاد.
و برخی راه برگشتگی خویش را پی گرفتند و گروهی تنها با زبان و بدون باور حقیقی، اعتراف کردند.
و بعضی با زبان و باور راستین اقرار کردند.
خداوند، در آن روز، دینش را کمال بخشید و چشمان پیامبر صلی الله علیه و آله و چشم مؤمنان و پیروان را خنک گرداند.
و اتفاق افتاد آنچه برخی از شما گواه آن بودید و خبرش به برخی دیگرتان رسید.
و فرهنک نیکوی خداوندی بر شکیب پیشگان، تمام شد.
و خداوند، آنچه را که فرعون، هامان، قارون و سپاهیانشان ساخته بودید، ویران کرد و کاخهایشان را تباه ساخت.
گروه اندکی از گمراهان باقی مانده اند که « از هیچ نابکاری در حق مردم، کوتاهی نمی کنند». خداوند می خواهد آنان را در سرزمینشان، عذاب کند و آثارشان را ناپدید سازد و نشانه هایشان را تباه گرداند و به زودی حسرتها را بدرقه ی کاروان زندگیشان می کند. و آنان را با کسانی که دستشان را برای جنایت گشودند و گردن کششان ساختند، ملحق می سازد.
کسانی که آنان را توانا ساختند تا در دین خدا دست برند و حکم خدا را دگرگون کنند.
و حتماً نصرت خداوند، به سود رسول خود و به زیان دشمنان او فرا می رسد و « خداوند ، لطیف و آگاه است». و شما را کمتر از آنچه شنیدید کافی و بسنده است.
خداوند، رحمتتان کند. پس در آنچه او شما را به سوی آن فرا خوانده و بدان برانگیخته بیندیشید. و آهنگ راه او کنید و راه روشن او را بپیمایید « و راهها [ی دیگر] که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی مکنید».
بی تردید امروز (روز عید غدیر) موقعیت عظیمی دارد، در این روز گشایش رخداده، نردبان [تکامل] برافراشته شده و دلیل ها آشکار گشته است.
امروز، روز ظاهر گشتن و پرده برگرفتن از مقام پیراستگی (عصمت و امامت) است.
امروز، روز کمال یافتن آیین است.
امروز، روز پیمان بسته شده و روز شاهد و مشهود است، روز نمایان ساختن پیمانها از دوروییها و انکارهای آگاهانه است.
امروز، روز بیان حقایق ایمان است. روز راندن شیطان و روز دلیل استوار است.
« امروز، همان روزی داوری است که آن را تکذیب می کنید» این روز «ملأاعلی» (فرشتگان بالا و والا) است که «درباره ی آن به ستیز برمی خیزند» و این روز «نبأ عظیم است که از آن روی بر می گردانید» این روز راهنمایی است ، روز آزمون بندگان است.

روز دلیل بر پیشهنگان و ره نمایان است.

امروز، روزی است که آنچه در سینه ها پنها نب ود و توطئه های نهان، اشکار گشت.
امروز ، روزی است که نصها و تصریحها درباره ی خاصان و افراد ویژه ، اعلان شد.
امروز، روز شیث است.
امروز، روز ادریس است.
امروز، روز یوشع است.
امروز، روز شمعون است.
امروز، روز آسودگی بی گزند است. امروز، روز آشکار ساختن چیزی است که در نهان، پاسداری شده است.
امروز، روز عیان شدن رازهاست. امیرالمؤمنین علیه السلام پیوسته می فرمودند: امروز، روز... امروز، روز...
( سپس افزودند):
پس مقام خداوند را پاس دارید، پروا پیشه کنید، به فرمان او گوش فرا دهید، از او فرمان پذیرید،ا ز نیرنگ، دوری گزینید، با او به فریب نپردازید، درونهایتان را بکاوید و با او مکر به کار نبرید، با توحید خداوند، و با اطاعت از کسی که خداوند، به اطاعت از او فرمان داده است به سویش تقرب جویند «و به پیوندهای قبلی کافران، متمسک نشوید» (پایبند نباشید).
تباهی، شما را متمایل نکند تا با اطاعت از گمراهان، و گمراه کنندگان بیراهه روید.
خداوند برین ( که گویندهی ارجمند است) گروهی را در قرآن نکوهش می کند [که وصف اطاعت کورکورانه ی خویش می گویند:] «پروردگارا، ما رؤسا و بزرگتران خویش را اطاعت کردیم و ما را گمراه ساختند».
«پروردگارا، آنان را دو چندان عذاب ده و لعنتشان کن لعنتی بزرگ».
و خداوند برین فرمود: « آنگاه که در آتش ، به بحث می پردازند، ناتوانان به گردنکشان می گویند: ما پیروان شما بودیم، آیا چیزی از عذاب خدا را از ما دور می کنید؟ می گویند اگر خدا ما را هدایت کرده بود قطعاً شما را هدایت می کردیم».
آیا می دانید استکبار چیست؟
استکبار، اطاعت نکردن از کسی که مأمورید از او اطاعت کنید و برتری جویی بر کسی است که به پیروی ازاو فرا خوانده شده اید.
قرآن ، فراوان در این باره سخن می گوید. اگر کسی در آن بیندیشد او را (از انحراف) باز می دارد و پند می دهد.
ای مؤمنان، بدانید خدای برین و والا فرمود: « بی شک، خداوند دوست دارد، کسانی را که در راه او صف در صف، چنانکه گویی بنایی ریخته شده از سرب اند، پیکار می کنند».
آیا می دانید راه خدا چیست و چه کسی راه اوست؟ چه کسی صراط اوست؟ چه کسی طریق اوست؟
من «صراط» خدایم صراطی که اگر کسی آن را با اطاعت خدا نپیماید، در آتش افکنده می شود.
من راه اویم، راهی که برای پیروی مردم، پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر گماشته شد.
من تقسیم کننده ی بهشت و دوزخم.
من حجت خدا بر تباه کاران و نیکوکارانم.
من نور انوارم.
پس از خواب غفلت، بیدار شوید و پیش از فرا رسیدن مرگ، به انجام کار، بشتابید، و به سوی آمرزش خدایتان پیشی گیرید، پیش از آن که در فرا روی باطن رحمت و ظاهر عذاب ، دیوار کشیده شود.
آنگاه ندا سر می دهید و کسی گوش فرا نمی دهد و ناله بر می آوربد و کسی از نالیدن شما باکی ندارد. و پیش از آن که به زاری کمک بخواهید و کسی به د ادتان نرسد.
پیش ازا ین که فرصتها از دست برود به سوی طاعتها بشتابید. محققاً تباه سازنده ی لذتها (مرگ) به سویتان آمده است. و هیچ راه گریز نجات بخشی و فرصتی برای رهایی و روی گرداندن نیست.
خداوند، رحمتتان کند. پس از سپری شدن این اجتماع، با گسترش دادن در هزینه و لوازم خانواده تان به سوی آنها باز گردید و به برادرانتان نیکی کنید خدای را بر آنچه به شما بخشیده است، سپاس گویید.
با هم اجتماع کنید، خداوند جدایی و پراکندگی شما را سامان می بخشد و به یکدیگر نیکی کنید، خداوند، الفت شما را پایدار می سازد، نعمت های خدا را به یکدیگر، هدیه دهید همان گونه که خداوند، چندین برابر عیدهای پیشین و عیدهای آینده به شما پاداش داد پاداشی که تنها ویژه ی چنین روزی است.
نیکی کردن در این روز، ثروت را ثمر بخش می سازد و بر عمر، می افزاید.
همدردی کردن و مهرورزی با یکدیگر در این روز، رحمت و عطوفت خداوندی را جلب می کند.
آن اندازه که توان دارید از فضل خداوند، برای برادران و خانواده تان، با بذل آنچه موجود است، آماده و فراهم سازید.
لبخند و شادمانی را در میان خویش و در برخوردهایتان ، آشکارنمایید، و ستایش و سپاس خداوند را بر آنچه به شما بخشیده است، نمایان کنید.
و با نیکی و خیر فراوان، از آرزومندان و آنان که چشم به دست شما دوخته اند، بازدید کنید.
و در خوردنیها و آنچه در دست و در توان دارید با ناتوانایان ، مساوات و همسانی داشته باشید.
پاداش یک درهم (هزینه کردن در راه خدا) در این روز، برابر صد هزار درهم در روز دیگر است. و باز هم افزودن بر پاداش از سوی خدای برین و والا (مورد انتظار) است. و روزه ی در این روز از چیزهایی است که خداوند برین، بدان دعوت کرده است.
و پاداش عظیم در برابر آن نهاده به گونه ای که اگر بنده ای از بندگانش، از آغاز دنیا تا فرجام آن، روزها را به روزه داری و شبها را به نیایش سپری کند، همسان کسی که در روز عید غدیر مخلصانه روزه گرفته است، نمی شود و بدان حد نمی رسد.
و هر کس بدون در خواست برادر مومنش از او دلجویی و کارگشایی کند و با اشتیاق به او نیکی رساند، چون کسی است که در این روز، روزه گرفته و شبش به نیایش پرداخته است.
و کسی که در شامگاه روز غدیر، روزه ی روزه داری را بگشاید (افطاری دهد) بسان کسی که یک میلیون نفر را افطاری داده باشد.
در این هنگام، یک نفر برخاست و گفت: یاامیرالمؤمنین ، معنای « فئام» چیست؟
( « فئام» به معنای صد هزار است و ده بار در متن عربی کلام امیرالمومنین علیه السلام تکرار شده بود که برابر با میلیون می گشت).
حضرت، فرمودند: یعنی پاداش صد هزار پیامبر، صدیق و شهید.
اکنون چگونه است پاداش کسی که گروهی از مردان و زنان مؤمن را افطاری داده است؟
و من ضامنم که خداوند، او را امان از کفر و فقر ببخشد، و اگر در همان شب یا همان روز یا پس از آن روز، تا عید غدیر سال آینده بمیرد، بدون اینکه گناه کبیره ای انجام دهد پس پاداش او با خداوند است.
و کسی که برای برادرانش وام بگیرد و بدانها کمک کند، من ضامنم که خداوند، اگر نگهش دارد، او بپردازد و اگر جانش را بگیرد به عهده ی من باد ( من از سوی او می پردازم).
و هنگمی که برخورد می کنید، دست بدهید و سلام کنید.
و در این روز، در به کارگیری نعمت ، آسان گیری کنید.
و باید این پیام را آن که حاضراست به آن که نبوده و آن که گواه است به کسی که دور بوده برساند. و باید دارا از بینوا و توانا از ناتوان، دلجویی کند، رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا به اینها فرمان داد.
(پس از این سخنان) امیرالمومنین علیه السلام خطبه ی جمعه را آغاز فرمودند و به جای نماز عید، نماز جمعه خواندند.
( پس از پایان مراسم) با فرزندان و شیعیان خویش به منزل ابومحمد، امام حسن مجتبی علیه السلام رفتند، تا آن غذایی را که برای ایشان آماده کرده بودند (صرف کردند)، ثروتمند و مستمند، همراه با عطیه ای به سوی خانمان خویش بازگشتند.
( و این گونه روز عید غدیر امیرالمومنین علیه السلام سپری شد خاک کویش سرمه ی چشممان باد).
پی نوشت ها:
(1)التهذیب ج6 ص 24، ح 9، وسائل الشیعه ج 10 ص 302 ح1)
(2)- مصباح شیخ طوسی/ص696 ، مصباح کفعمی/ص 695 ، مناقب بن شهرآشوب/ج3/ ص 43 ، بحارالانوار /ج97/ ص 112/ح8 به نقل از مصباح الزائر سید بن طاووس، وسائل الشیعه/ج7/ ص 326، نورالثقلین /ج2/ ص160/ح 121 و ج 5/ص 305/ح25، الغدیر/ ج1 / ص 284. یادآوری می شود که در مناقب، وسائل، نورالثقلین و الغدیر بخشی از خطبه ذکر شده است).

منابع و مآخذ

مصباح المتهجد/ شیخ طوسی/ تصحیح اسماعیل انصاری/ قم.
مصباح/ کفعمی/ منشورات رضی قم.
مناقب ال ابیطالب/ ابن شهرآشوب/ انتشارات ذوی القربی/ 379ش.
بحارالانوار/ علامه مجلسی (ره)/ انتشارات اسلامیه/ 110جلدی.
نورالثقلین/ حویزی.
الغدیر/ علامه امینی/ دارالکتب العربی/ بیروت/ 1397ق.
وسائل الشیعه/ شیخ حر عاملی/ احیاء التراث / بیروت.
التهذیب/ ابوجعفر طوسی/ دارالتعارف/ بیروت/ 1401 ه.ق.

درباره مركز

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».