786 حدیث از حضرت امام باقر علیه السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1393
عنوان و نام پدیدآور:786 حدیث از حضرت امام باقر علیه السلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳93.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع: احادیث شیعه -- قرن ۱۳ق. ، خاندان نبوت -- احادیث ، خاندان نبوت -- فضایل

از1تا200

حدیث1

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ : ... جَدِّدِ التَّوبَةَ فی قَلبِکَ ، وَاکمَش فی فَراغِکَ قَبلَ أن یُقصَدَ قَصدُکَ ، ویُقضی قَضاؤُکَ ، ویُحالَ بَینَکَ وبَینَ ما تُریدُ .
امام باقر علیه السلام :در نصایح لقمان به پسرش این بود که: « . . . توبه را در دلت تازه کن ، و پیش از آن که کارَت فرا رسد و قضایت قطعی شود و بین تو و آنچه می خواهی ، فاصله بیفتد ، در ایّام فراغتت، [برای توبه] شتاب کن ».
الکافی : ج 2 ص 135 ح 20 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 426 ح 19 .

حدیث2

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ علیه السلام ابنَهُ : ... کُن أمینا ؛ فَإِنَّ اللّه َ تَعالی لا یُحِبُّ الخائِنینَ .
امام باقر علیه السلام :در موعظه لقمان به پسرش، چنین بود: «امین باش؛ زیرا خدای متعال ، خیانتکاران را دوست ندارد» .
قصص الأنبیاء : ص 191 ح 239 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 418 ح 11 .

حدیث3

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ أن قالَ : ... یا بُنَیَّ ، لا تُرِ النّاسَ أنَّکَ تَخشَی اللّه َ وقَلبُکَ فاجِرٌ .
امام باقر علیه السلام :در موعظه های لقمان به پسرش هست که گفت: « . . . ای پسرم! به مردم ، چنین نشان نده که از خدا می ترسی ، در حالی که دلت گنهکار است» .
قصص الأنبیاء : ص 191 ح 240 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 418 ح 11 .

حدیث4

امام باقر علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : طولُ الجُلوسِ عَلَی الخَلاءِ یورِثُ الباسورَ ، فَکَتَبَ هذا عَلی بابِ الحُشِّ .
امام باقر علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «طولانی نشستن برای تخلّی ، موجب بواسیر می گردد» . این جمله بر درِ مستراح ، نوشته شد .
تهذیب الأحکام : ج 1 ص 352 ح 1041 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 424 ذیل ح 18 .

حدیث5

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ أن قالَ : یا بُنَیَّ ، إن تَکُ فی شَکٍّ مِنَ المَوتِ فَارفَع عَن نَفسِکَ النَّومَ ولَن تَستَطیعَ ذلِکَ ، وإن کُنتَ فی شَکٍّ مِنَ البَعثِ فَادفَع عَن نَفسِکَ الاِنتِباهَ ولَن تَستَطیعَ ذلِکَ ، فَإِنَّکَ إذا فَکَّرتَ عَلِمتَ أنَّ نَفسَکَ بِیَدِ غَیرِکَ ، وإنَّمَا النَّومُ بِمَنزِلَةِ المَوتِ ، وإنَّمَا الیَقَظَةُ بَعدَ النَّومِ بِمَنزِلَةِ البَعثِ بَعدَ المَوتِ .
امام باقر علیه السلام :در نصایح لقمان به پسرش است که گفت : «ای پسرم! اگر درباره مرگْ تردید داری، خواب را از خود ، دور کن ـ که نخواهی توانست ـ و اگر درباره رستاخیزْ تردید داری، بیدار شدن از خواب را از خود دور کن ـ که نخواهی توانست ـ ؛ زیرا اگر اندیشه کنی ، می دانی که جان تو در دست دیگری است و همانا خواب ، به منزله مرگ است و بیداری پس از خواب ، به منزله بر انگیخته شدن پس از مرگ» .
قصص الأنبیاء : ص 190 ح 239 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 417 ح 11 .

حدیث6

امام باقر علیه السلام :
قیلَ لِلُقمانَ : مَا الَّذی أجمَعتَ عَلَیهِ مِن حِکمَتِکَ ؟ قالَ : لا أتَکَلَّفُ ما قَد کُفیتُهُ ، ولا اُضَیِّعُ ما وُلّیتُهُ .
امام باقر علیه السلام :به لقمان گفته شد : حکمت خود را در چه چیزْ گرد آوردی [و خلاصه کردی]؟ گفت: «برای چیزی که کفایت (تضمین) شده ام ، خود را به زحمت نمی اندازم و کاری را که در آن سرپرستی شده ام ، ضایع نمی کنم» .
قرب الإسناد : ص 72 ح 232 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 6 .

حدیث7

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ علیه السلام ابنَهُ أن قالَ: یا بُنَیَّ ، إن تَکُ فی شَکٍّ مِنَ المَوتِ ، فَارفَع عَن نَفسِکَ النَّومَ ولَن تَستَطیعَ ذلِکَ . وإن کُنتَ فی شَکٍّ مِنَ البَعثِ ، فَادفَع عَن نَفسِکَ الاِنتِباهَ ولَن تَستَطیعَ ذلِکَ ، فَإِنَّکَ إذا فَکَّرتَ عَلِمتَ أنَّ نَفسَکَ بِیَدِ غَیرِکَ ، وإنَّمَا النَّومُ بِمَنزِلَةِ المَوتِ ، وإنَّمَا الیَقَظَةُ بَعدَ النَّومِ بِمَنزِلَةِ البَعثِ بَعدَ المَوتِ . وقالَ : قالَ لُقمانُ علیه السلام : یا بُنَیَّ ، لا تَقتَرِب فَیَکونَ أبعَدَ لَکَ ولا تَبعُد فَتُهانَ . کُلُّ دابَّةٍ تُحِبُّ مِثلَها ، وَابنُ آدَمَ لا یُحِبُّ مِثلَهُ . لا تَنشُر بِرَّکَ (بَزَّکَ) إلا عِندَ باغیهِ، وکَما لَیسَ بَینَ الکَبشِ وَالذِّئبِ خُلَّةٌ ، کَذلِکَ لَیسَ بَینَ البارِّ وَالفاجِرِ خُلَّةٌ، مَن یَقتَرِب مِنَ الرَّفثِ (الزِّفتِ) یَعلَق بِهِ بَعضُهُ کَذلِکَ مَن یُشارِکِ الفاجِرَ یَتَعَلَّم مِن طُرُقِهِ ، مَن یُحِبَّ المِراءَ یُشتَم ، ومَن یَدخُل مَدخَلَ السَّوءِ یُتَّهَم ، ومَن یُقارِن قَرینَ السَّوءِ لا یَسلَم ومَن لا یَملِک لِسانَهُ یَندَم . وقالَ : یا بُنَیَّ ، صاحِب مِئَةً ولا تُعادِ واحِداً . یا بُنَیَّ ، إنَّما هُوَ خَلاقُکَ وخُلُقُکَ ، فَخَلاقُکَ دینُکَ ، وخُلُقُکَ بَینَکَ وبَینَ النّاسِ ، فَلا تَبَغَّضَنَّ إلَیهِم
امام باقر علیه السلام :در نصایح لقمان به پسرش ، این است که گفت : «پسرم ! اگر درباره مرگْ تردید داری ، خواب را از خود دور کن ـ که نخواهی توانست ـ و اگر درباره رستاخیزْ تردید داری ، بیدار شدن از خواب را از خود دور کن ـ که نخواهی توانست ـ ؛ زیرا اگر اندیشه کنی ، می دانی که جان تو در دست دیگری است و همانا خواب ، به منزله مرگ است و بیداری پس از خواب ، به منزله بر انگیخته شدن پس از مرگ» . لقمان همچنین گفت: «ای پسرم! آن چنان [به مردمْ] نزدیک نشو که [از دل های آنان] دور شوی و آن چنان دور نشو که خوار شوی . هر موجودی ، همنوع خود را دوست می دارد و همانا آدمیزاد نیز همنوع خود را دوست می دارد . خوبی [یا متاع] خود را جز در برابر مشتریِ آن ، نگستران . چنان که میان قوچ و گرگ ، دوستی و رفاقتی نیست ، میان نیکوکار و بدکار نیز دوستی و رفاقتی نیست. هر که به زشتی [یا قیر ]نزدیک شود ، پاره ای از آن به تنش می چسبد . همچنین ، هر که با بدکارْ همدستی کند ، بعضی از روش های او را می آموزد . هر که جدال را دوست بدارد ، دشنام می شنود ، و هر که وارد جاهای بد شود ، متّهم می شود و هر که با رفیقِ بد همراهی کند ، سالم نمی ماند ، و هر که زبانش را در اختیار نگیرد ، پشیمان می گردد» . و گفت : «ای پسرم ! با صد نفر رفاقت کن ؛ ولی حتّی با یک نفر هم دشمنی نکن . ای پسرم ! تو هستی و بهره و اخلاق تو ! بهره تو دین توست ، و اخلاق تو [رابطه] بین تو و مردم است . پس به آنان کینه نورز ، و اخلاق نیکو را بیاموز . ای پسرم ! غلام نیکان باش ؛ ولی فرزند بدان نباش . ای پسرم ! امانت را ادا کن ، تا دنیا و آخرتت سالم بماند ، و امین باش ؛ زیرا خدای تعالی خیانتکاران را دوست ندارد . ای پسرم ! خود را به مردم چنان نشان نده که از خدا می ترسی ، در حالی که دلِ تو گنهکار است» .
فی المصدر : «فلا ینقصن» ، والتصویب من بحار الأنوار .

حدیث8

امام باقر علیه السلام :
مَن أرادَ أن لایَضُرَّهُ طَعامٌ . . . وَلْیُجِدِ المَضغَ ؛
امام باقر علیه السلام :هرکه می خواهد غذا به او زیان نرساند . . . باید غذا را خوب بجود .
همان ، ج 24 ، ص 431 .

حدیث9

امام باقر علیه السلام :
إذا خَرَجنا مِنَ الحَمّامِ خَرَجنا مُتَعَمِّمِینَ شِتاءً کانَ أو صَیفا . . . هُوَ أمانٌ مِنَ الصُّداعِ ؛
امام باقر علیه السلام :وقتی از حمّام خارج می شویم ـ چه در زمستان و چه در تابستان ـ سر خود را می پوشانیم ؛ این کار برای جلوگیری از سر درد است .
مکارم الأخلاق ، ص 55 .

حدیث10

امام باقر علیه السلام :
لَو اُتِیتُ بِشابٍّ مِن شَبابِ الشِّیعَةِ لا یَتَفَقَّهُ[فِی الدِّینِ] لأَدَّبتُهُ ؛
امام باقر علیه السلام :اگر جوان شیعه ای را نزد من بیاورند که علم[دین] نمی آموزد ، او را تأدیب می کنم .
المحاسن ، ج 1 ، ص 357 .

حدیث11

امام باقر علیه السلام :
زَکاةُ العِلمِ أن تُعَلِّمَهُ عِبادَاللّه ِ ؛
امام باقر علیه السلام :زکات دانش ، آموختن آن به بندگان خدا است .
الکافی ، ج 1 ، ص 41 .

حدیث12

امام باقر علیه السلام :
أیُّما قَومٍ أحیَوا شَیئا مِنَ الأرضِ و عَمَروُها فَهُم أحَقُّ بِها ؛
امام باقر علیه السلام :هر گروهی که قطعه زمینی را احیا کنند ، همانان به [مالکیّت] آن سزاوارترند .
الکافی ، ج 5 ، ص 279 .

حدیث13

امام باقر علیه السلام :
إنَّ جَمیِعَ دَوابِّ الأرضِ لَتُصَلِّی عَلی طالِبِ العِلمِ حَتَّی الحِیتانِ فی البَحرِ ؛
امام باقر علیه السلام :همه جنبندگان زمین ، حتّی ماهیان دریا ، بر جوینده دانش درود می فرستند .
بصائر الدّرجات ، ج 4 ، ص 24 .

حدیث14

امام باقر علیه السلام :
و مَن أحیاها فَکَأنَّما أحیَا النّاسَ جَمیعا
امام باقر علیه السلام در تفسیر آیه :یعنی: هر که کسی را زنده کند گویی همه مردم را زنده کرده است . فرمودند : یعنی آنان را از آتش و غرق شدن نجات بخشد .
. مائده ، آیه 32 .

حدیث15

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ سابَقَ بَینَ الخَیلِ و أعطَی السَّوابِقَ مِن عندِهِ ؛
امام باقر علیه السلام :رسول خدا مسابقه اسب دوانی ترتیب داد و جوایز را از مال خویش پرداخت .
وسائل الشیعه ، ج 19 ، ص 225 .

حدیث16

امام باقر علیه السلام :
الکَمالُ کُلُّ الکَمالِ التَّفقُّهُ فِی الدِّینِ و الصَّبرُ عَلَی النّائِبَةِ و تَقدیرُ المَعیشَةِ ؛
امام باقر علیه السلام :همه کمال در شناخت عمیق دین و شکیبایی در پیشامدهای ناگوار و اندازه نگاه داشتن در زندگی است .
. تحف العقول ، ص 213 .

حدیث17

امام باقر علیه السلام :
إیّاکَ و التَّفریطَ عِندَ إمکانِ الفُرصَةِ فَإنَّهُ مَیَدانٌ یَجری لأِهلِهِ الخُسرانُ ؛
امام باقر علیه السلام :مبادا فرصت های به دست آمده را از دست بدهی که در این میدان آن که وقت را ضایع کند ، زیان می بیند .
همان ، ص 286 .

حدیث18

امام باقر علیه السلام :
تَذاکُرُ العِلمِ دِراسَةٌ و الدِّراسَةُ صَلاةٌ حَسَنَةٌ :
امام باقر علیه السلام :گفت وگوی علمی درس است ، و درس نمازی نیکو است .
. الکافی ، ج 1 ، ص 41 .

حدیث19

امام باقر علیه السلام :
خَیرُ الأعمالِ الحَرثُ ؛
امام باقر علیه السلام : بهترین کارها کشاورزی است .
. میزان الحکمه ، ح 7545 .

حدیث20

امام باقر علیه السلام :
سارِعُوا فی طَلَبِ العِلمِ ؛
امام باقر علیه السلام :در جست وجوی دانش شتاب کنید .
. المحاسن ، ج 1 ، ص 356 .

حدیث21

امام باقر علیه السلام :
لَو یَعلَمُ النّاسُ ما فی زِیارَةِ قَبرِ الحُسَینِ مِنَ الفَضلِ لَماتُوا شَوقا ؛
امام باقر علیه السلام :اگر مردم می دانستند در زیارت مزار امام حسین علیه السلامچه فضیلتی است از شوق آن می مردند .
همان ، ص 18 .

حدیث22

امام باقر علیه السلام :
کانَ أثَرُ السُّجُودِ فِی جَمیعِ مَواضِعِ سُجُودِهِ فَسُمِّیَ السَجّادُ لِذلِکَ ؛
امام باقر علیه السلام :اثر سجده در تمام مواضع هفت گانه سجده او نمایان بود ؛ از این جهت «سجّاد» نامیده شد .
. بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 6 .

حدیث23

امام باقر علیه السلام :
کانَ یُصَلّی صَلاةَ مُوَدِّعٍ یَری أنَّهُ لایُصَلِّی بَعدَها أبَدَا ؛
امام باقر علیه السلام :امام سجّاد علیه السلام مانند کسی که آخرین نماز خود را به جای می آورد ، نماز می گزارد. او چنین می دید که پس از آن هیچ گاه نماز نمی گزارد .
. همان ، ج 46 ، ص 79 .

حدیث24

امام باقر علیه السلام :
وَاللّه ِ یا جابِرُ! لَقَد أعطانی اللّه ُ عِلمَ ما کانَ و ما هُوَ کائِنٌ إلی یَومِ القِیامَةِ ؛
امام باقر علیه السلام :ای جابر! به خدا سوگند ، خداوند علم گذشته و آینده تا روز قیامت را به من عطا کرده است .
. همان ، ص 296 .

حدیث25

امام باقر علیه السلام :
الکَمالُ کُلُّ الکَمالِ التَّفَقُّهُ فِی الدِّینِ و الصَّبرُ عَلَی النّائِبَةِ و تَقدِیرُ المَعیشَةِ ؛
امام باقر علیه السلام :همه کمال در شناخت عمیق دین و شکیبایی در پیشامدها و اندازه نگه داشتن در زندگی است .
تحف العقول ، ص 292 .

حدیث26

امام باقر علیه السلام :
تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فی وَجهِ أخیهِ المُؤمِنِ حَسَنَةٌ ؛
امام باقر علیه السلام :لبخند آدمی به روی برادر دینی اش حسنه است .
بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 288 .

حدیث27

امام باقر علیه السلام :
خُذُوا الکَلِمَةَ الطَّیِّبَةَ مِمَّن قالَها و إن لَم یَعمَل بِها ؛
امام باقر علیه السلام : سخن نیک را از گوینده آن برگیرید ، اگر چه به آن عمل نکند .
. تحف العقول ، ص 291 .

حدیث28

امام باقر علیه السلام :
مَن تَوَکَّلَ عَلَی اللّه ِ لایُغلَبُ و مَنِ اعتَصَمَ بِاللّه ِ لایُهزَمُ ؛
امام باقر علیه السلام :آن که به خدا توکّل کند ، مغلوب نشود و آن که به خدا توسّل جوید ، شکست نخورد .
. جامع الأخبار ، ص 322 .

حدیث29

امام باقر علیه السلام :
ما ضُرِبَ عَبدٌ بِعُقُوبَةٍ أعظَمَ مِن قَسوَةِ القَلبِ ؛
امام باقر علیه السلام :هیچ بنده ای به کیفری بزرگ تر از سختْ دلی کیفر نشد .
. تحف العقول ، ص 296 .

حدیث30

امام باقر علیه السلام :
عَلَیکُم بِالصَّدَقَةِ فَبَکِّرُوا بِالصَّدَقَةِ فَإنَّها تُسَوِّدُ وَجهَ إبلیسَ ؛
امام باقر علیه السلام :بر شما باد به صدقه دادن ! صبح زود صدقه بدهید که روی ابلیس را سیاه می کند .
. همان ، ص 298 .

حدیث31

امام باقر علیه السلام :
ما مِن نَکبَةٍ تُصِیبُ العَبدَ إلاّ بِذَنبٍ ؛
امام باقر علیه السلام :هیچ گرفتاری یی به بنده نمی رسد مگر به سبب گناه .
الکافی ، ج 2 ، ص 269 .

حدیث32

امام باقر علیه السلام :
ما حَسَنَةُ الدُّنیا إلاّ صِلَةَ الإخوانِ و المَعارِفِ ؛
امام باقر علیه السلام :خوبیِ دنیا جز در پیوند با برادران و آشنایان نیست .
. بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 291 .

حدیث33

امام باقر علیه السلام :
ما عُبِدَاللّه ُ بِشَی ءٍ أفضَلَ مِن عِفَّةِ بَطنٍ و فَرجٍ ؛
امام باقر علیه السلام :خداوند با چیزی برتر از پاکی شکم و دامن عبادت نشده است .
الکافی ، ج 2 ، ص 79 .

حدیث34

امام باقر علیه السلام :
ایّاکَ و الکَسَلَ و الضَّجَرَ فَإنَّهُما مِفتاحُ کُلِّ شَرٍّ ؛
امام باقر علیه السلام :از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز که این دو کلید هر بدی اند .
. تحف العقول ، ص 295 .

حدیث35

امام باقر علیه السلام :
قُولُوا لِلنّاسِ أحسَنَ ماتُحِبّونَ أن یُقالَ لَکُم ؛
امام باقر علیه السلام :با مردم نیکوتر از آنچه دوست دارید با شما سخن بگویند ، سخن بگویید .
بحار الأنوار ، ج 68 ، ص 152 .

حدیث36

امام باقر علیه السلام :
إنَّ عَلِیَّ بنَ الحُسَینِ علیه السلام قاسَمَ اللّه َ مالَهُ مَرَّتَینِ ؛
امام باقر علیه السلام :امام علی بن حسین علیه السلام دارایی خود را دوبار در راه خدا تقسیم کرد .
مناقب آل أبی طالب ، ج 3 ، ص 294 .

حدیث37

امام باقر علیه السلام :
إنَّ لِلقائِمِ غَیبَتَینِ یُقالُ لَهُ فی إحداهُما هَلَکَ ولایُدری فی أیِّ وادٍ سَلَکَ ؛
امام باقر علیه السلام :قائم را دو غیبت است : در یکی از آنها (از بس طولانی است) درباره اش گفته می شود: «او مُرد و معلوم نیست به کدام وادی رفته است !» .
الغیبة ، نعمانی ، ص 173 .

حدیث38

امام باقر علیه السلام :
یَظهَرُ فی ثَلاثِمِأةِ و ثَلاثَةَ عَشَرَ رَجُلاً . . . رُهبانٌ بِاللَّیلِ اُسدٌ بِالنَّهارِ ؛
امام باقر علیه السلام : [امام زمان] با همراهی سیصد و سیزده مرد ، که راهبان شب و شیران روزند ، ظهور می کند .
. الفتن ، ابن حمّاد ، ج 1 ، ص 345 .

حدیث39

امام باقر علیه السلام :
کَأنّی بِأصحابِ القائمِ و قَد أحاطُوا بِما بَینَ الخافِقَینِ فَلَیسَ مِن شَی ءٍ إلاّ و هُوَ مُطیعٌ لَهُم ؛
امام باقر علیه السلام :گویا یاران قائم را می بینم که بر شرق و غرب عالم مسلّط شده اند و هیچ چیزی نیست مگر آن که از آنها فرمان می برد .
. کمال الدّین ، ص 673 .

حدیث40

امام باقر علیه السلام :
کانَ الحَسَنُ کَثیرَ الاِجتِهادِ فِی العِبادَةِ و التَّصَدُّقِ ؛
امام باقر علیه السلام :امام حسن علیه السلام در عبادت و صدقه دادن سخت کوش بود .
. نظم دررالسمطین ، ص 196 .

حدیث41

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ استَقبَلَ بَیتَ المَقدِسِ سَبعَةَ عَشَرَ شَهرا ثُمَّ صُرِفَ إلَی الکَعبَةِ ؛
امام باقر علیه السلام :رسول خدا بیت المقدّس را هفده ماه قبله قرار دادند و پس از آن به سمت کعبه برگشتند .
قرب الإسناد ، ص 148 .

حدیث42

امام باقر علیه السلام :
إنَّ حَدیثَنا یُحیِی القُلُوبَ ؛
امام باقر علیه السلام :سخن ما دل ها را زنده می کند .
. بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 144 .

حدیث43

امام باقر علیه السلام :
لَحَدیثٌ واحِدٌ تأخُذُهُ عَن صادِقٍ خَیرٌ لَکَ مِنَ الدُّنیا و ما فِیها ؛
امام باقر علیه السلام :یک حدیث که آن را از فردی راستگو فرا می گیری ، برای تو بهتر است از دنیا و آنچه در آن است .
الأمالی ، مفید ، ص 42 .

حدیث44

امام باقر علیه السلام :
مَن لَم یَجعَل لَهُ مِن نَفسِهِ واعِظا فَإنَّ مَواعِظَ النّاسِ لَن تُغنِیَ عَنهُ شَیئا ؛
امام باقر علیه السلام :کسی که واعظی درونی نداشته باشد ، موعظه های مردم سودی به او نمی رساند .
. همان ، ج 78 ، ص 173 .

حدیث45

امام باقر علیه السلام :
ما شِیَعَتُنا إلاّ مَنِ اتَّقَی اللّه َ و أطاعَهُ ؛
امام باقر علیه السلام :شیعه ما ، تنها ، کسی است که تقوا پیشه و مطیع خداوند باشد .
. تحف العقول ، ص 295 .

حدیث46

امام باقر علیه السلام :
سُدَّ سَبیلَ العُجبِ بِمَعرِفَةِ النَّفسِ ؛
امام باقر علیه السلام :راه خود پسندی را با خودشناسی ببند .
. همان ، ص 286 .

حدیث47

امام باقر علیه السلام :
إنَّ مِن رَوحِ اللّه ِ ثَلاثَةً : التَّهَجُّدَ بِاللَّیلِ و إفطارَ الصّائمِ و لِقاءَ الإخوانِ ؛
امام باقر علیه السلام :سه چیز نشانه رحمت خدا است: عبادت شبانه ، افطار دادن به روزه دار ، دیدار با برادران .
. الأمالی ، طوسی ، ص 172 .

حدیث48

امام باقر علیه السلام :
رَبِّ أَصلِح لِی جَماعَةَ إخوَتی و أخواتی و مُحِبِّیَّ ، فَإنَّ صَلاحَهُم صَلاحِی ؛
امام باقر علیه السلام :خدایا! همه برادران و خواهرانم و دوستدارانم را اصلاح فرما ، که صلاح ایشان صلاح من است .
. قرب الإسناد ، ص 18 .

حدیث49

امام باقر علیه السلام :
تَزَیَّنْ لِلّهِ بِالصِّدقِ فِی الأعمالِ ؛
امام باقر علیه السلام :با راست کرداری ، خود را برای خداوند بیارای .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 164 .

حدیث50

امام باقر علیه السلام :
إنَّ حَدیثَنا یُحیِی القُلُوبَ ؛
امام باقر علیه السلام :سخن ما دل ها را زنده می کند .
. همان ، ج 2 ، ص 155 .

حدیث51

امام باقر علیه السلام :
مَن کانَ ظاهِرُهُ أرجَحَ مِن باطِنِهِ خَفَّ میزانُهُ ؛
امام باقر علیه السلام :هر کس ظاهرش بهتر از باطنش باشد ، ترازویش سبک آید .
. مشکاة الأنوار ، ص 554 .

حدیث52

امام باقر علیه السلام :
اُطلُب بَقاءَ العِزِّ بِإماتَةِ الطَّمَعِ ؛
امام باقر علیه السلام :پایداری عزّت را با میراندن طمع بجوی .
. تحف العقول ، ص 286 .

حدیث53

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أشَدَّ النّاسِ حَسرَةً یَومَ القِیامَةِ عَبدٌ وَصَفَ عَدلاً ثُمَّ خالَفَهُ إلی غَیرِهِ ؛
امام باقر علیه السلام :حسرت مندترین مردم در روز قیامت ، بنده ای است که سخن از عدالت گوید و با دیگران خلاف آن عمل کند .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 179 .

حدیث54

امام باقر علیه السلام :
الصَّلاةُ تَثبیتٌ لِلإخلاصِ تَنزیهٌ عَنِ الِکبرِ ؛
امام باقر علیه السلام :نماز موجب استواری اخلاص و دوری از کبر است .
. الأمالی ، طوسی ، ص 296 .

حدیث55

امام باقر علیه السلام :
الحَجُّ تَسکینُ القلُوبِ ؛
امام باقر علیه السلام :حجّ آرام بخش دل ها است .
. الأمالی ، طوسی ، ص 296 .

حدیث56

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ هِراقَةَ الدِّماءِ وَ إطعامَ الطَّعامِ ؛
امام باقر علیه السلام :خداوند قربانی کردن و اطعام کردن را دوست دارد .
. المحاسن ، ج 2 ، ص 143 .

حدیث57

امام باقر علیه السلام :
لاشَفیعَ لِلمَرأَةِ أنجَحُ عِندَ رَبِّها مِن رِضا زَوجِها ؛
امام باقر علیه السلام :برای زن نزد پروردگارش هیچ شفاعت کننده ای کارسازتر از خشنودی شوهرش نیست .
. میزان الحکمه ، ح 7864 .

حدیث58

امام باقر علیه السلام :
الخَیرُ وَالشَّرُّ یُضاعَفُ یَومَ الجُمُعَةِ ؛
امام باقر علیه السلام :خوبی و بدی در روز جمعه دو چندان می شود .
ثواب الأعمال ، ص 172 .

حدیث59

امام باقر علیه السلام :
اَلصَّدَقَةُ یَومَ الجُمُعَةِ تُضاعَفُ لِفضَلِ یَومِ الجُمُعَةِ عَلی غَیرِهِ مِنَ الأیّامِ ؛
امام باقر علیه السلام : صدقه دادن در روز جمعه ، به دلیل فضیلت جمعه بر روزهای دیگر ، دو برابر می شود .
. ثواب الأعمال ، ص 220 .

حدیث60

امام باقر علیه السلام :
ما مِن شَی ءٍ یُعبَدُ اللّه ُ بِهِ یَومَ الجُمُعَةِ أحَبَّ إلَیَّ مِنَ الصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ ؛
امام باقر علیه السلام :هیچ عبادتی در روز جمعه نزد من دوست داشتنی تر از صلوات بر پیامبر و آل او نیست .
وسائل الشیعه ، ج 7 ، ص 388 .

حدیث61

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْمُداعِبَ فِی الْجَماعَةِ بِلا رَفَثٍ؛
خداوند کسی را که در میان جمع شوخی می کند، به شرط آن که ناسزا نگویددوست دارد.

کافی، ج 2، ص 663، ح4

حدیث62

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ اِبْرادَ الْکَبَدِ الحَرّی؛
خداوند خنک کردن جگر تشنه را دوست دارد.

کافی، ج 4، ص 58، ح6

حدیث63

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ اِطْعامَ الطَّعامِ وَ اِفشاءَ السَّلامِ؛
خداوند غذا دادن و به همه سلام کردن را دوست دارد.

محاسن، ج 2، ص 143، ح 1371

حدیث64

امام باقر علیه السلام :
اَلصّیامُ وَ الْحَجُّ تَسْکینُ الْقُلوبِ؛
روزه و حج آرام بخش دل هاست.

امالی طوسی، ص 296، ح 582

حدیث65

امام باقر علیه السلام :
أوَّلُ کُلِّ کِتابٍ نَزَلَ مِنَ السَّماءِ «بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ»، فَإِذا قَرَأتَ«بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ» فَلا تُبالی أن لا تَستَعیذَ، و إذا قَرَأتَ «بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِالرَّحیمِ» سَتَرَتکَ فیما بَینَ السَّماءِ وَالأَرضِ؛
ابتدای هر کتابی که از آسمان نازل شده، بسم اللّه الرحمن الرحیم است. هر گاهبسم اللّه الرحمن الرحیم را قرائت کردی اشکالی ندارد که استعاذه نکنی (نگویی که پناهمی برم به خدا) و هر گاه بسم اللّه الرحمن الرحیم را تلاوت کردی، تو را از آنچه میانآسمان و زمین است محفوظ می دارد.

کافی، ج 3 ، ص 313

حدیث66

امام باقر علیه السلام :
... اِنَّ الاَْمْرَ بِالْمَعْروفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنـکَرِ سَبیلُ الاَْنْبیاءِ وَ مِنْهاجُالصُّلَحاءِ ، فَریضَةٌ عَظیمَةٌ بِها تُقامُ الْفَرائِضُ ، وَ تَاْمَنُ الْمَذاهِبُ وَ تَحِلُّ الْمَکاسِبُ ، وَ تُرَدُّالْمَظالِمُ وَ تَعْمُرُ الاَْرْضُ ، وَ ینْتَصِفُ مِنَ الاَْعداءِ وَ یَسْتَقیمُ الاَْمْرُ... ؛
امر به معروف و نهی از منکر راه و روش پیامبران و شیوه صالحان است و واجب بزرگیاست که واجبات دیگر با آن بر پا می شوند، راه ها امن می گردد و درآمدها حلال می شود وحقوق پایمال شده، به صاحبانش برمی گردد، زمین آباد می شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته می شود و کارها سامان می پذیرد.

کافی، ج 5 ، ص 56، ح 1

حدیث67

امام باقر علیه السلام :
وَ اعْلَمْ اَنَّ الاِْلْفَ مِنَ اللّه ِ وَ الْفِرْکَ مِنَ الشَّیْطانِ؛
بدان که، انس و الفت گرفتن [با دیگران] از خداوند و دشمنی از شیطان است.

کافی، ج 5، ص 500، ح 1

حدیث68

امام باقر علیه السلام :
اِعلَمُوا أَنَّ الدُّنیا حُلوَها وَ مُرَّها حُلمٌ وَ الاِنْتِباهُ فِی الآخِرَةِ وَ الْفائِزُ مَنفازَ فیها وَ الشَّقیُّ مَن شَقیَ فیها؛
بدانید که شیرینی و تلخی دنیا، خواب است و بیداری در عالم آخرت است.خوشبخت کسی است که در آخرت خوشبخت باشد و بدبخت کسی است که در آخرتبدبخت باشد.

تفسیر الامام العسکری علیه السلام، ص 219

حدیث69

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ اَقْفالاً وَ جَعَلَ مَفاتیحَ تِلکَ الاَقْفالِ الشَّرابَوَالکَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ؛
به راستی که خداوند عزوجل برای شر قفل هایی گذارد و کلید آن قفل ها را شراب قرارداد و دروغ از شراب بدتر است.

کافی، ج 2، ص 338، ح 3

حدیث70

امام باقر علیه السلام :
اِنْ کُذِّبْتَ فَلا تَغْضَبْ؛
اگر به تو نسبت دروغ دادند، خشمگین مشو.

تحف العقول، ص284

حدیث71

امام باقر علیه السلام :
اَیُّما رَجُلٍ غَضِبَ وَهُوَ قائِمٌ فَلْیَجْلِسْ فَاِنَّهُ سَیَذْهَبُ عَنْهُ رِجْزُ الشَّیْطانِ وَاِنْ کانَ جالِسا فَلْیَقُمْ... ؛
هر کس در حال ایستادن خشمگین شود، بنشیند که این کار به سرعت وسوسهشیطان را از او دور می کند و اگر نشسته است، برخیزد.

بحارالأنوار، ج73، ص 264، ح9

حدیث72

امام باقر علیه السلام :
اَلْحِلْمُ لِباسُ الْعالِمِ فَلا تَعْرَیَنَّ مِنْهُ؛
بردباری لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.

کافی، ج 8، ص 55

حدیث73

امام باقر علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِی السِّواکِ لاََباتوهُ مَعَهُمْ فی لِحافٍ؛
اگر مردم خاصیت مسواک را می دانستند (هرگز آن را از خود جدا نمی کردند و حتی)آن را شب به بستر خود می بردند.

بحارالأنوار، ج 76، ص 130، ح 17

حدیث74

امام باقر علیه السلام :
اَلسِّواکُ یَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ یَزیدُ فِی الْعَقْلِ؛
مسواک بلغم و رطوبات معده را از بین می برد و عقل را زیاد می کند.

ثواب الاعمال، ص 18

حدیث75

امام باقر علیه السلام :
ذِکْرُ اللّه ِ لاَِهْلِ الصَّلاةِ اَکْبَرُ مِنْ ذِکْرِهِمْ ایّاهُ؛ اَلا تَری اَنَّهُ یَقولُ: اُذْکُرونیاَذْکُرْکُمْ؟؛
یاد خدا از نمازگزاران، بالاتر از یاد آنان از خداوند است، مگر نمی بینی که خداوند می فرماید: «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم»؟

بحارالأنوار، ج 82 ، ص 199

حدیث76

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ تَعالی لَیُنادی کُلَّ لَیْلَةِ جُمُعَةٍ مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ مِنْ اَوَّلِ اللَّیلِ اِلیآخِرِهِ : اَلا عَبْدٌ مُؤمِنٌ یَدْعونی لاِخِرَتِهِ وَ دُنْیاهُ قَبْلَ طُلوعِ الْفَجْرِ لاُِجیبَهُ ؟ اَلا عَبْدٌ مُؤمِنٌیَتوبُ اِلَیَّ مِنْ ذُنوبِهِ قَبْلَ طُلوعِ الفَجرِ فَاَتوبَ عَلَیْهِ ؟ اَلا عَبدٌ مُؤمِنٌ قَد قَـتَّرتُ عَلَیهِ رِزقَهُ فَیَساَ لَنِی الزِّیادَةَ فی رِزقِهِ قَبلَ طُلوعِ الفَجرِ فَاَزیدَهُ وَ اُوَسِّعَ عَلَیهِ ؟ اَلا عَبدٌ مُؤمِنٌ سَقیمٌیَساَ لُنی اَن اَشفیَهُ قَبلَ طُلوعِ الفَجرِ فاُعافیَهُ ؟ اَلا عَبدٌ مُؤمِنٌ مَحبوسٌ مَغمومٌ یَساَ لُنیاَن اُطلِقَهُ مِن حَبسِهِ وَ اُخَلِّیَ سَربَهُ ؟ اَلا عَبْدٌ مُؤمِنٌ مَظلومٌ یَساَ لُنی اَن آخُذَ لَهُ بِظُلامَتِهِقَبلَ طُلوعِ الفَجرِ فَاَ نْتَصِرَ لَهُ وَ آخُذَ لَهُ بِظُلامَتِهِ ؟ قالَ علیه السلام : فَلا یَزالُ یُنادی بِهذا حَتّییَطلُعَ الفَجرُ ؛
خداوند متعال ، هر شبِ جمعه ، از آغاز شب تا پایان آن ، از فراز عرش خویش ندامی دهد : «آیا بنده مؤمنی نیست که تا پیش از سپیده دَم ، مرا برای آخرت و دنیایشبخواند و من ، پاسخش دهم؟ آیا بنده مؤمنی نیست که تا پیش از سپیده دَم از گناهانشبه درگاه من ، توبه کند و من هم به سوی او بازگردم [و توبه اش را بپذیرم] آیا بنده مؤمنینیست که من روزی اش را بر او تنگ کرده باشم و او تا پیش از سپیده دَم ، افزایش درروزی اش را از من بخواهد و من بر روزی او بیفزایم و به آن گشایش دهم؟ آیا بنده مؤمنِزندانی و غم زده ای نیست که از من بخواهد از زندان آزاد و رهایش کنم؟ آیا بنده مؤمنِستم دیده ای نیست که تا پیش از سپیده دَم از من بخواهد که دادش را بستانم و منانتقام او را بگیرم و داد وی بستانم؟» و تا سپیده دَم ، به این ندا ادامه می دهد.

تهذیب الأحکام ، ج 3، ص 5 ، ح 11

حدیث77

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یُحِبُّ مِن عِبادِهِ المُؤمِنینَ کُلَّ عَبدٍ دَعّاءٍ فَعَلَیکُم بِالدُّعاءِفِی السَّحَرِ اِلی طُلوعِ الشَّمسِ فَاِنَّها ساعَةٌ تُفْتَحُ فیها اَبوابُ السَّماءِ وَ تُقسَمُ فیهَاالاَرزاقُ وَ تُقضی فیهَا الحَوائِجُ العِظامُ ؛
خداوند عزّوجلّ از میان بندگان مؤمنش ، بنده ای را که بسیار دعا کند ، دوستمی دارد . پس ، همواره در سحرگاهان تا طلوع خورشید دعا کنید ؛ زیرا این وقتی استکه در آن ، درهای آسمان باز می شود ، و روزی ها تقسیم می گردد و حاجت های بزرگبرآورده می شود.

کافی ، ج 2، ص 478، ح 9

حدیث78

امام باقر علیه السلام :
لَیْسَ مِنْ نَفْسٍ اِلاّ وَ قَدْ فَرَضَ اللّهُ لَها رِزْقَها حَلالاً یَأتیها فی عافیَةٍ وَعُرِضَ لَها بِالْحَرامِ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ فَاِنْ هیَ تَناوَلَتْ مِنَ الْحَرامِ شَیئا قاصَّها بِهِ مِنَالْحَلالِ الَّذی فَرَضَ اللّهُ لَها وَ عِنْدَ اللّهِ سِواهُما فَضْلٌ کَبیرٌ؛
خداوند برای هر کسی روزیِ حلالی مقرّر داشته که به سلامت به او خواهد رسید. ازطرف دیگر روزی حرام نیز در دسترس او قرار داده است که اگر انسان روزی خود را از آنحرام به دست آورد، خداوند در عوض، روزی حلالی را که برای او مقدّر کرده است، از اوباز خواهد داشت و غیر از این دو روزی (حلال و حرام)، روزی های فراوان دیگری نیز نزدخداوند هست.

بحارالأنوار، ج 5، ص 147، ح 6

حدیث79

امام باقر علیه السلام :
عَلَیْکَ بِالدعاءِ لاِْخوانِکَ بِظَهْرِ الْغَیْبِ فَاِنَّهُ یَهیلُ الرِّزقَ؛
پشت سر برادران (دینی) خود دعا کن، که این کار روزی را به طرف توسرازیر می کند.

بحارالأنوار، ج 76، ص 60، ح 14

حدیث80

امام باقر علیه السلام :
مُروا شیعَتَنا بِزیارَةِ قَبرِ الحُسَینِ علیه السلام فَاِنَّ اِتْیانَهُ یَزیدُ فِی الرِّزْقِوَ یَمُدُّ فِی الْعُمْرِ وَ یَدْفَعُ مَرافِعَ السُّوءِ و اِتیانُهُ مُفْتَرَضٌ عَلی کُلِّ مُؤمِنٍ یَقِرُّ لِلحُسَینِبِالإِمامَةِ مِنَ اللّهِ؛
شیعیان ما را به زیارت قبر حسین بن علی علیه السلامفرمان دهید؛ زیرا زیارت آن حضرت،روزی را زیاد و عمر را طولانی و بدی ها را دور می سازد و رفتن به زیارتش بر هر مؤمنیکه امامت امام حسین علیه السلامرا پذیرفته است، واجب است.

کامل الزیارات، ص 284

حدیث81

امام باقر علیه السلام :
اَللّهُمَّ ارْزُقْنی رِزْقا حَلالاً یَکْفینی وَ لا تَرْزُقْنی رِزْقا یُطْغینی وَ لاتَبْتَلیَنّی بِفَقْرٍ اَشْقی بِهِ مُضَیِّقا عَلَیَّ...؛
خداوندا! مرا روزیِ حلالی بده که کفایتم کند، و روزی ای نده که به طغیانم کشانَد و بهفقری گرفتارم نکن که با آن بدبخت شوم و به تنگنا افتم.

التهذیب، ج 3، ص 77، ح 6

حدیث82

امام باقر علیه السلام :
اَلزَّکاةُ تَزیدُ فِی الرِّزْقِ؛
زکات دادن، روزی را زیاد می کند.

امالی طوسی، ص 296

حدیث83

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ الْعَبْدَ لَیُذْنِبُ الذَّنْبَ فَیُزْوی عَنْهُ الرِّزْقُ؛
بنده گناه می کند و به سبب آن، روزی از او گرفته می شود.

کافی، ج 2، ص 270، ح 8

حدیث84

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَاللّه ِ اَشَدُّکُمْ اِکْراما لِحَلائِـلِهِمْ؛
گرامی ترین شما نزد خداوند، کسی است که بیشتر به همسر خود احترام بگذارد.

وسائل الشیعه ، ج 15، ص 58 ، ح 6

حدیث85

امام باقر علیه السلام :
لا شَفیعَ لِلْمَرْاَةِ اَ نْجَحُ عِنْدَ رَبِّها مِنْ رِضا زَوْجِها؛
هیچ شفاعت کننده ای برای زن نزد پروردگارش نجات بخش تر از رضایت شوهرشنیست.

خصال، ص 588

حدیث86

امام باقر علیه السلام :
اَلْخَیْرُ وَ الشَّرُّ یُضاعَفُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ؛
خوبی و بدی در روز جمعه چند برابر (حساب) می شود.

ثواب الاعمال، ص 143

حدیث87

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ هذَا اللِّسانَ مِفْتاحُ کُلِّ خَیْرٍ وَ شَرٍّ، فَیَنْبَغی لِلْمُؤمِنِ اَنْ یَخْتِمَ عَلیلِسانِهِ کَما یَخْتِمُ عَلی ذَهَبِهِ وَ فِضَّتِهِ؛
به راستی که این زبان کلید همه خوبی ها و بدی هاست پس شایسته است که مؤمنزبان خود را مُهر و موم کند، همان گونه که (صندوق) طلا و نقره خود را مُهر و موممی کند.

تحف العقول، ص 298

حدیث88

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ الْخَیْرَ ثَقُلَ عَلی اَهْلِ الدُّنْیا عَلی قَدْرِ ثِقْلِهِ فی مَوازینِهِم یَوْمَ القیامَةِوَ اِنَّ الشَّرَّ خَفَّ عَلی اَهْلِ الدُّنْیا عَلی قَدْرِ خِفَّتِهِ فی مَوازینِهِم؛
کار خوب بر مردم دنیا سنگین است، به اندازه سنگینی آن در ترازوهای ایشان درروز قیامت و کار بد بر مردم دنیا سبک است، به اندازه سبکی آن در ترازوهایشاندر قیامت.

بحارالأنوار، ج 71، ص 215، ح 13

حدیث89

امام باقر علیه السلام :
اِذا اَرَدْتَ الْوَلَدَ فَقُلْ عِنْدَ الْجِماعِ : اَللّهُمَّ ارْزُقْنی وَلَدا وَ اجْعَلَهُ تَقیّا لَیسَفی خَلْقِهِ زِیادَةٌ وَ لا نُقْصانٌ وَ اجْعَلْ عاقِبَتَهُ اِلی خَیْرٍ؛
هرگاه فرزند خواستی ، هنگام آمیزش بگو : بار الها! به من فرزندی عطا کن و او را باتقوا قرار ده و در آفرینش او، کم و زیادی نباشد و او را عاقبت به خیر گردان .

کافی، ج 6 ، ص 10، ح 12

حدیث90

امام باقر علیه السلام :
اِنّا نَاْمُرُ صِبْیانَنا بِالصَّلاةِ اِذا کانوا بَنی خَمْسِ سِنینَ ، فَمُرواصِبْیانَـکُمْ بِالصَّلاةِ اِذا کانوا بَنی سَبْعِ سِنینَ، وَ نَحْـنُ نَأمُرُ صِبْیانَنـا بِالصَّـوْمِ اِذاکانوا بَنی سَبْعِ سِنینَ بِما اَطاقوا مِن صیامِ الْیَومِ اِن کانَ اِلی نِصْفِ النَّهارِ اَوْ اَکْثَرَ مِنْذلِکَ اَوْ اَقَلَّ، فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَطَشُ وَ الْغَرَثُ اَفْطَروا، حَتّی یَتَعَوَّدُوا الصَّومَ وَ یُطیقوهُ،فَمُروا صِبیانَـکُم اِذا کانوا بَنی تِسْعِ سِنینَ بِالصَّومِ مَا اسْتَطاعوا مِن صیامِ الْیَوْمِ،فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَـطَشُ اَفْطَروا ؛
ما کودکان خود را وقتی پنج ساله اند ، به نماز امر می کنیم ؛ ولی شما کودکانتان راوقتی هفت ساله شدند ، به نماز امر کنید . ما کودکان خود را وقتی هفت ساله اند ، به روزهوامی داریم ، به اندازه ای که توان دارند ، چه نصف روز باشد یا بیشتر یا کمتر . وقتیتشنگی و گرسنگی بر آنان چیره شد ، افطار می کنند تا این که به روزه ، عادت کنند و توانآن را بیابند ، ولی شما کودکانتان را وقتی نُه ساله شدند ، به اندازه ای که توان دارند ، بهروزه وا دارید و وقتی تشنگی بر آنان چیره شد ، افطار کنند .

کافی ، ج 3، ص 409، ح 1

حدیث91

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقی بِالتَّقْوی عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَیُجَلّیبِالتَّقوی عَنْهُ عَماهُ وَجَهْلَهُ؛
خداوند به وسیله تقوا بنده را حفظ می کند از آنچه که عقلش به آن نمی رسد و کوردلی و نادانی او را بر طرف می سازد.

کافی، ج 8 ، ص 52، ح 16

حدیث92

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَعْجَلَ الْخَیرِ ثَوابا صِلَةُ الرَّحِمِ؛
ثواب صله رحم سریع تر از هر کار خیری به انسان می رسد.

کافی، ج 2، ص 152، ح 15

حدیث93

امام باقر علیه السلام :
اِذا دَخَلَ اَحَدُکُمْ عَلی اَخیهِ فی رَحْلِهِ فَلْیَقْعُدْ حَیْثُ یَأمُـرُهُ صاحِبُالرَّحْلِ فَاِنَّ صاحِبَ الرَّحْلِ اَعْرَفُ بِعَوْرَةِ بَیْتِهِ مِنَ الدّاخِلِ عَلَیْهِ؛
هرگاه یکی از شما به خانه برادرش وارد شد، هر جا صاحب خانه گفت همان جابنشیند، زیرا صاحب خانه به وضع اتاق خود از میهمان آشناتر است.

قرب الإسناد، ص 69، ح 222

حدیث94

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقی بِالتَّقْوی عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَ یُجَلّیبِالتَّقْوی عَنْهُ عَماهُ وَ جَهْلَهُ؛
خداوند عزوجل به وسیله تقوا، انسان را از آنچه عقلش به آن نمی رسد حفظ می کندو کور دلی و نادانی او را بر طرف می سازد.

کافی، ج 8 ، ص 52، ح 16

حدیث95

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَهْلَ التَّقْوی هُمُ الاَْغْنیاءُ اَغْناهُمُ الْقَلیلُ مِنَ الدُّنْیا، فَمَؤُونَتُهُمْ یَسیرَةٌاِنْ نَسیتَ الْخَیْرَ ذَکَّروکَ وَ اِنْ عَمِلْتَ بِهِ اَعانوکَ؛
ثروتمندان واقعی همان تقواپیشگانند که اندک دنیا آنان را بی نیاز کرده و کمخرجند. اگر خیر و خوبی را فراموش کنی، به یادت می آورند و اگر به آن عمل نمایییاری ات می رسانند.

تحف العقول، ص 287

حدیث96

امام باقر علیه السلام :
وَ اللّهِ ما شیعَتُنا اِلاّ مَنِ اتَّقیَ اللّه َ وَ اَطاعَهُ؛
به خدا سوگند، شیعه ما فقط کسی است که تقوای الهی دارد و خدا را اطاعت می کند.

کافی، ج 2، ص 74، ح 3

حدیث97

امام باقر علیه السلام :
اَلنّاسُ رَجُلانِ: مَسْتَریحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَراحٌ بِهِ مِنْهُ ؛
مردم بر دو دسته اند: آن که با مرگ آسوده شود و آن که با مرگش دیگران آسوده شوند.

معانی الأخبار، ص 290

حدیث98

امام باقر علیه السلام :
اَلنّاسُ رَجُلانِ: مُؤْمِنٌ وَ جاهِلٌ، فَلا تُؤْذِی الْمُؤْمِنَ وَ لا تَجْهَلُ الْجاهِلَفَتَـکونَ مِثْلَهُ؛
مردم دو گروه اند: مؤمن و جاهل، مؤمن را آزار ندهید و با جاهل، رفتار جاهلانهنکنید؛ زیرا همانند او خواهید بود.

خصال، ص 49

حدیث99

امام باقر علیه السلام :
اَلْعُلَماءُ فی اَنـْفُسِهِمْ خانَةٌ اِنْ کَـتَمُوا النَّصیحَةَ اِنْ رَاَوْا تائِها ضالاًّ لایَهْدونَهُ اَوْ مَیِّتا لا یُحْیونَهُ فَبِئْسَ ما یَصْنَعونَ لاَِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی اَخَذَ عَلَیْهِمُالْمیثاقَ فِی الْـکِتابِ اَنْ یَاْمُروا بِالْمَعْروفِ وَ بِما اُمِروا بِهِ وَ اَنْ یَنْهَوْا عَمّا نُهوا عَنْهُ وَ اَنْیَتَعاوَنوا عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوی وَ لا یَتَعاوَنوا عَلَی الاِْثْمِ وَ الْعُدْوانِ؛
اگر دانشمندان نصیحت را پنهان دارند، خیانت کرده اند . اگر سرگشته گمراهی رادیدند و او راراهنمایی نکردند و یا (دل) مرده ای را زنده ننمودند، وه که چه کار زشتیکرده اند ! چون خداوند تبارک و تعالی در کتاب از ایشان پیمان گرفته که به معروف وآنچه فرمان یافته اند فرمان دهند و از آنچه نهی شده اند نهی کنند و بر نیکوکاری وپرهیزکاری، یکدیگر را یاری کنند و در گناه و ستم یکدیگر را یاری نکنند .

کافی ، ج 8 ، ص 54، ح 16

حدیث100

امام باقر علیه السلام :
مَنْ عَلَّمَ بابَ هُدیً فَلَهُ مِثْلُ اَجْرِ مَنْ عَمِلَ بِهِ وَ لا یُنْقَصُ اُولئِکَ مِنْاُجورِهِمْ شَیْئاً وَ مَنْ عَلَّمَ بابَ ضَلالٍ کانَ عَلَیْهِ مِثْلُ اَوزارِ مَنْ عَمِلَ بِهِ وَ لا یُنْقَصُ اُولئِکَمِنْ اَوزارِهِمْ شَیْئا؛
هرکس باب هدایتی را به کسی آموزش دهد ، پاداش همه کسانی را که به آن عمل کنند ،دارد ، بی آن که چیزی از پاداش آنان کم شود و هرکس باب گمراهی را یاد دهد ، گناهان همهکسانی که بدان عمل کنند ، بر او نیز بار می شود ، بی آن که چیزی از گناهان آنان کم شود .

کافی ، ج 1، ص 35، ح 4

حدیث101

امام باقر علیه السلام :
اَ لْبِرُّ وَ الصَّدَقَةُ یَنْفیانِ الْفَقْرَ وَ یَزیدانِ فِی الْعُمْرِ وَ یَدْفَعانِ عَنْصاحِبِهِما سَبعینَ میتَةَ سوءٍ ؛
کار خیر و صدقه، فقر را می بَرند، بر عمر می افزایند و هفتاد مرگ بد را از صاحب خوددور می کنند.

ثواب الاعمال ، ص 141

حدیث102

امام باقر علیه السلام :
اِنّ الحُسَیْنَ صاحِبَ کَربَلا قُتِلَ مَظْلوما، مَکروبا عَطْشانا، لَهفانا فآلَیاللّه ُ عَزَّوَجلّ عَلی نَفْسِهِ اَن لا یاتیَهُ لَهفانٌ و لا مَکروبٌ و لا مُذنِبٌ و لا مَغمومٌ و لاعَطشانٌ و لا مَنْ بِهِ عاهَةٌ ثُمَّ دَعا عِندَهُ و تَقَرَّبَ بِالحُسَیْنِ بنِ عَلیٍّ علیه السلام اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّإلاّ نَفَّسَ اللّه ُ کُرْبَتَهُ وَ اَعطاهُ مَسأَلَتَهُ و غَفَرَ ذَنـْبَهُ وَ مَدَّ فی عُمُرِهِ وَ بَسَطَ فی رِزقِهِفَاعتَبِروا یا اُولـِی الاَبْصار؛
حسین، بزرگ مرد کربلا، مظلوم و رنجیده خاطر و لب تشنه و مصیب زده بهشهادت رسید. پس خداوند، به ذات خود، قسم یاد کرد که هیچ مصیبت زدهو رنجیده خاطر و گنهکار و اندوهناک و تشنه ای و هیچ بَلا دیده ای به خدا روینمی آورد و نزد قبر حسین علیه السلامدعا نمی کند و آن حضرت را به درگاه خدا شفیع نمی سازد،مگر این که خداوند، اندوهش را برطرف و حاجاتش را برآورده می کند و گناهشرا می بخشد و عمرش را طولانی و روزی اش را گسترده می سازد. پس ای اهل بینش،درس بگیرید!

بحارالأنوار ، ج 101، ص 46، ح 5

حدیث103

امام باقر علیه السلام :
مَا انْتَصَرَ اللّه ُ مِنْ ظالِمٍ إِلاّ بِظالِمٍ وَذلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ (وَکَذلِکَ نُوَلّیبَعْضَ الظّالِمینَ بَعْضا)؛
خداوند هیچگاه از ظالم انتقام نگرفت مگر به وسیله ظالمی دیگر و این سخن خدایعزّوجلّ است که: «و بدین سان ظالمان را به سزای اعمالی که می کنند بر یکدیگر مسلّطمی کنیم».

بحارالأنوار، ج 75، ص 313، ح 28

حدیث104

امام باقر علیه السلام :
لَیْسَ مِنّا وَ لا مِنْکُمْ مَنْ ظَلَمَ النّاسَ؛
از ما نیست و از شما (شیعیان هم) نیست کسی که به مردم ظلم کند.

شرح الأخبار، ج 3، ص 488، ح 1414

حدیث105

امام باقر علیه السلام :
إِنَّما حَرَّمَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ الرِّبا لِئَلاّ یَذْهَبَ الْمَعْروفُ؛
خدای عزوجل ربا را حرام فرمود تا احسان کردن از بین نرود.

وسائل الشیعه، ج 12، ص 425، ح 10

حدیث106

امام باقر علیه السلام :
شَکَتِ الْکَعْبَةُ اِلَی اللّه ِ ما تَلْقی مِنْ اَنْفاسِ الْمُشْرِکینَ، فَاَوحَی اللّه ُ اِلَیْها:اَنْ قَرّی یا کَعْبَةُ، فَاِنّی اُبْدِلُکَ بِهِمْ قَوْما یَتَخَلَّلونَ بِقُضبانِ الشَّجَرِ. فَلَمّا بَعَثَ اللّه ُمُحَمَّدا صلی الله علیه و آله اَوحی اِلَیْهِ مَعَ جَبْرَئیلَ بِالسِّواکِ وَالْخِلالِ؛
کعبه از زجری که از بوی بد نفس های مشرکین می کشید، به درگاه خداوند شکایتنمود، خداوند به آن وحی کرد، تو را مژده باد که بجای اینان کسانی را جایگزین می کنمکه با شاخه های درخت خلال می کنند. هنگامی که خداوند حضرت محمد صلی الله علیه و آله را مبعوثفرمود، توسط جبرئیل سفارش مسواک و خلال کردن را به او وحی کرد.

محاسن، ج 2، ص 558، ح 924

حدیث107

امام باقر علیه السلام :
اِنَّما قُصَّ الاَْظْفارُ، لاَِنَّها مَقیلُ الشَّیْطانِ وَ مِنْهُ یَکونُ النِّسْیانُ؛
کوتاه کردن ناخن، از آن رو لازم است که پناهگاه شیطان است و فراموشی می آورد.

کافی، ج 6، ص 490، ح 6

حدیث108

امام باقر علیه السلام :
کَنْسُ الْبُیوتِ یَنْفِی الْفَقْرَ؛
جارو کردن اتاق ها فقر را از بین می برد.

وسایل الشیعه، ج 3 ، ص 571، ح 2

حدیث109

امام باقر علیه السلام :
کانَ اَبی زَیْنُ الْعابِدینَ علیه السلام اِذا نَظَرَ اِلَی الشَّبابِ الَّذینَ یَطْـلُبونَ الْعِلْمَاَدْناهُمْ اِلَیْهِ وَ قالَ : مَرحَبا بِکُمْ اَ نْتُمْ وَدائِعُ الْعِلْمِ وَ یوشِکُ اِذْ اَ نْتُمْ صِغارُ قَوْمٍ اَنْ تَـکونواکِبارَ آخَرینَ ؛
پدرم [امام] زین العابدین علیه السلام ، هر گاه به جوانانی که دانش می اندوختند ، می نگریست ،آنان را به خود نزدیک می کرد و می فرمود : آفرین بر شما که امانت های [مردم برایآموختن ]دانشید و به زودی شما کم سالان جامعه ، بزرگان جامعه ای دیگر می شوید .

الدرالنظیم فی مناقب الائمه اللهامیم ، ص 587

حدیث110

امام باقر علیه السلام :
فی قَوْلِهِ «قُولُوا لِلنّاسِ حُسْنا» قال: قُولوا لِلنّاسِ أحْسَنَ مَا تُحبّونَ أنْیُقالَ لَکُمْ، فَاِنَّ اللّه َ عزَّوَجلَّ یُبْغِضُ اللَّعّانَ السَّبّابَ الطَّعّانَ عَلیَ الْمُؤمِنین، اَلفاحِشَالْمُتَفَّحِشَ السّائَلَ الْمُلْحِفَ، وَ یُحِبُّ الحَیّی الْحَلیمَ اَ لْعفیفَ الْمُتعَفِّـفَ؛
درباره این گفته خداوند که «با مردم به زبان خوش سخن بگویید» فرمود: بهترینسخنی که دوست دارید مردم به شما بگویند، به آنها بگویید، چرا که خداوند،لعنت کننده، دشنام دهند، زخم زبان زن بر مؤمنان، زشت گفتار، بدزبان و گدای سمج رادشمن می دارد و با حیا و بردبار و عفیفِ پارسا را دوست دارد.

امالی صدوق، ص 326

حدیث111

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یُحِبُّ الْمُداعِبَ فِی الْجَماعَةِ بِلارَفَثٍ؛
خداوند عزوجل، کسی را که در میان جمع شوخی کند، دوست دارد به شرط آن کهناسزا نگوید.

کافی، ج 2، ص 663، ح 4

حدیث112

امام باقر علیه السلام :
فاِنّی لَمْ اَرَ شَیْئا قَطُّ اَشَدَّ طَـلَبا وَ لا اَسْرَعَ دَرْکا مِنْ حَسَنَةٍ مُحْدَثَةٍلِذَنْبٍ قَدیمٍ؛
هرگز جوینده ای یابنده تر از کار نیک امروز که گناه قدیم را می یابد [و پاک می کند ]ندیده ام.

علل الشرایع، ج 2، ص 599، ح 49

حدیث113

امام باقر علیه السلام :
و ما مِنْ عَبْدٍ یَبْخَلُ بِنَفَقَةٍ یُنْفِقُها فیما یُرْضِی اللّه َ اِلاَّ ابْتُلیَ بِاَنْ یُنْفِقَاَضْعافَها فیما اَسْخَطَ اللّه َ؛
هر کس از خرج کردن مالی در راه خداپسندانه بخل ورزد، چند برابر آن را در راه غیرخداپسندانه هزینه خواهد کرد.

بحارالأنوار، ج 78، ص 173، ح 12

حدیث114

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقی بِالتَّقْوی عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَ یُجَلّیبِالتَّقْوی عَنْهُ عَماهُ وَ جَهْلَهُ؛
خداوند عزوجل به وسیله تقوا، انسان را از آنچه عقلش به آن نمی رسد، حفظ می کندو کوردلی و نادانی را از او دور می نماید.

کافی، ج 8، ص 52، ح 16

حدیث115

امام باقر علیه السلام :
مَثَلُ الْحَریصِ عَلَی الدُّنْیا مَثَلُ دودَةِ القَزِّ: کُلَّمَا ازْدادَتْ مِنَ القَزِّ عَلینَفْسِها لَـفّـا کانَ أَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُروجِ حَتّی تَموتَ غَمّا؛
حریص به دنیا، همانند کرم ابریشم است که هر چه بیشتر دور خود می تند، خارجشدن از پیله بر او سخت تر می شود، تا آن که از غصه می میرد.

کافی، ج 2، ص 316، ح 7

حدیث116

امام باقر علیه السلام :
ما بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْباطِلِ اِلاّ قِلَّةُ الْعَقْلِ. قیلَ: وَ کَیْفَ ذلِکَ یَابْنَ رَسولِ اللّه ِ؟قالَ: اِنَّ الْعَبْدَ یَعْمَلُ الْعَمَلَ الَّذی هُوَ لِلّهِ رِضا فَیُریدُ بِهِ غَیْرَ اللّه ِ فَلَو اَنَّهُ اَخْلَصَ لِلّهِ لَجاءَهُالَّذی یُریدُ فی اَسْرَعَ مِنْ ذلِکَ؛
میان حق و باطل جز کم عقلی فاصله نیست. عرض شد: چگونه، ای فرزند رسولخدا؟ فرمودند: انسان کاری را که موجب رضای خداست برای غیر خدا انجام می دهد، درصورتی که اگر آن را خالص برای رضای خدا انجام می داد، زودتر به هدف خود می رسیدتا برای غیر خدا.

محاسن، ج 1، ص 254، ح 280

حدیث117

امام باقر علیه السلام :
اِتَّقُوا اللّه َ وَ اسْتَعینوا عَلی ما اَنْتُمْ عَلَیْهِ بِالْوَرَعِ وَ الاِْجْتِهادِ فی طاعَةِ اللّه ِفَاِنَّ اَشَدَّ ما یَکونُ اَحَدُکُمْ اغْتباطا ما هُوَ عَلَیْهِ لَوْ قَدْ صارَ فی حَدِّ الآْخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِالدُّنْیا عَنْهُ فَاِذا کانَ فی ذلِکَ الحَدِّ عَرَفَ اَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعیمَ وَ الْکَرامَةَ مِنَ اللّه ِ وَالْبُشْری بِالْجَنَّةِ وَ اَمِنَ مِمَّنْ کانَ یَخافُ وَ اَیْقَنَ اَنَّ الَّذی کانَ عَلَیْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ اَنَّ مَنْخالَفَ دینَهُ عَلی باطِلٍ هالِکٍ؛
تقوای خدا پیشه کنید و در راهی که برگزیده اید از پارسایی و تلاش در اطاعتفرامین الهی کمک بجویید، که اگر چنین کردید بیشترین غبطه به حال یکی از شماآنگاه خواهد بود که به سر حدّ آخرت برسد و ارتباط وی از دنیا قطع شده باشد، پسآنگاه که به چنین منزلگاهی رسید می فهمد (می بیند) که نعمت و کرامت از طرفخداوند به وی رو نموده و بشارت بهشت به وی داده می شود و ایمن می شود از آنچهمی ترسید و یقین می کند که راهش بر حق بوده و هر کس بر خلاف راه او بوده بر باطلیهلاک کننده بوده است.

محاسن، ج 1، ص 177

حدیث118

امام باقر علیه السلام :
تَوَقَّ مُجازَفَةَ الهَوی بِدَلالَةٍ مِنَ العَقلِ؛
به رهبریِ خِرد ، از در افتادن در هلاکت به وسیله هوای نفس ، خود را نگه دار.

حدیث119

امام باقر علیه السلام :
سُدَّ سَبیلَ العُجبِ بِمَعرِفَةِ النَّفسِ؛
راه خودبینی را با خویشتن شناسی بر بند.

حدیث120

امام باقر علیه السلام :
تَخَلَّص إلی راحَهِ النَّفسِ بِصِحَّةِ التَّفویضِ وَاطلُب راحَةَ البَدَنِ بإجمامِ القَلبِ؛
با واگذاریِ [همه چیزِ خود به خدا] ، به آسایشِ ضمیر خویش دست یاب و آسودگی تن را در آسایش (و آرامش) دل بجوی.

حدیث121

امام باقر علیه السلام :
تَعَرَّض لِرِقَّةِ القَلبِ بِکَثرَةِ الذِّکرِ فِی الخَلَواتِ؛
با بسیاریِ ذکر در خلوت ، به دل نرمی نایل شو.

حدیث122

امام باقر علیه السلام :
تَزَیَّن للّه ِِ بِالصِّدقِ فِی الأعمالِ؛
با راستْ کرداری ، خود را برای خدا بیارای.

حدیث123

امام باقر علیه السلام :
إیّاکَ وَالغَفلَةَ فَفِیها تَکونُ قَساوَةُ القَلبِ؛
مبادا دست خوش غفلت شوی که در آن ، سنگ دلی باشد.

حدیث124

امام باقر علیه السلام :
اُطلُب بَقاءَ العِزِّ بإماتَةِ الطَّمَعِ؛


با کُشتنِ طمع ، پایداریِ عزّت را بجوی.

حدیث125

امام باقر علیه السلام :
لا شَرَفَ کَبُعدِ الهِمَّةِ؛
شرافتی چون بلندْ همّتی نیست.

حدیث126

امام باقر علیه السلام :
لامُصیبَةَ کَاستِهانَتِکَ بِالذَّنبِ ورِضاکَ بِالحالَةِ الَّتی أنتَ عَلَیها؛
مصیبتی چون ناچیز شمردن گناهت و خشنودی ات از حالی که داری نیست.

حدیث127

امام باقر علیه السلام :
لافَضیلَةَ کَالجِهادِ ، ولاجِهادَ کَمُجاهَدَةِ الهَوی؛
فضیلتی چون جهاد نباشد ، و هیچ جهادی چون پیکار با هوای نفْس نیست.

حدیث128

امام باقر علیه السلام :
إیّاکَ وَالتَّفریطَ عِندَ إمکانِ الفُرصَةِ ، فَإنَّهُ مَیَدانٌ یَجری لِأهلِهِ الخُسرانَ؛
به هنگام فرصت ، از کوتاهی کردن بپرهیز ؛ زیرا این میدانی است که برای رهسپارانش زیان به بار می آورد.

حدیث129

امام باقر علیه السلام :
فَأنزِل نَفسَکَ مِنَ الدُّنیا کَمَثَلِ مَنزِلٍ نَزَلتَهُ ساعَةً ثُمَّ ارتَحَلتَ عَنهُ؛
خود را در دنیا چنان منزل ده که گویی ساعتی در آن منزل داری وسپس از آن می کوچی.

حدیث130

امام باقر علیه السلام :
اَلکَمالُ کلُّ الکَمالِ التَّفَقُّهُ فِی الدّینِ وَالصَّبرُ عَلَی النّائِبَةِ وتَقدیرُ المَعیشَةِ؛
تمامت کمال ، فهم اندوزی در دین و بردباری بر ناگواری و اندازه نگاه داشتن در زندگانی است.

حدیث131

امام باقر علیه السلام :
قُم بِالحَقِّ وَاعتَزِل ما لایَعنیکَ؛
به حق قیام کن و از آنچه سودت نمی دهد [وبه تو مربوط نیست] کناره گزین.

حدیث132

امام باقر علیه السلام :
اِستَشِر فی أمرِکَ الَّذینَ یَخشَونَ اللّه َ؛
در کار خود ، [فقط] با کسانی مشورت کن که از خدا می ترسند.

حدیث133

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثَةٌ مِن مَکارِمِ الدُّنیا وَالآخِرَةِ : أن تَعفُوَ عَمَّن ظَلَمَکَ ، وتَصِلَ مَن قَطَعَکَ ، وتَحَّلَمَ إذا جُهِلَ عَلَیکَ؛
سه چیز ، از کرامت های دنیا و آخرت است : آن کس را که به توستم کرده ببخشایی ، به آن که از تو گسسته بپیوندی ، و چون بر تو جهالتی رود ، بردباری کنی.

حدیث134

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ أن یُسألَ ویُطلَبَ ما عِندَهُ؛
خداوند ، خوش دارد که از او خواهش شود و از آنچه نزد اوست ، درخواست گردد.

حدیث135

امام باقر علیه السلام :
مَن لَم یَجعَلِ اللّه ُ لَهُ مِن نَفسِهِ واعِظاً فَإنَّ مَواعِظَ النّاسِ لَن تُغنِیَ عَنهُ شیئاً؛
هر که خداوند او را پندآموز خویش نساخته ، هرگز پندهای مردم ، او را سودی نمی دهد.

حدیث136

امام باقر علیه السلام :
مَن کانَ ظاهِرُهُ أرجَحَ مِن باطِنِهِ خَفَّ مِیزانُهُ؛
هر که ظاهرش گران سنگ تر از باطنش باشد ، ترازویش سبُک آید.

حدیث137

امام باقر علیه السلام :
لایَکونُ العَبدُ عالِماً حَتّی لایَکونَ حاسِدا لِمَن فَوقَهُ ولا مُحَقِّرا لِمَن دُونَهُ؛
بنده ، دانشمند نیست ، مگر آن که بر زبردست خود [در دانش] رشک نبرد و زیردست خود را خوار نشمرد.

حدیث138

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أعجَلَ الطّاعَةِ ثَواباً لَصِلَةُ الرَّحِمِ؛
راستی که زودْ پاداش ترین طاعت ، صله رحم است.

حدیث139

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الیَمینَ الکاذِبَةَ وقَطیعَهَ الرَّحِمِ لَیَذَرانِ الدِّیارَ بَلاقِعَ مِن أهلِها؛


راستی که سوگند دروغ وقطعِ رحم ، خانه ها را از اهلش تهی می گذارد (ویرانی به بار می آورد) .

حدیث140

امام باقر علیه السلام :
اِعرِفِ المَوَدَّةَ فی قَلبِ أخیکَ بِمالَهُ فی قَلبِکَ؛
دوستی را در دلِ برادرت ، از آنچه نسبت به او در دل توست ، بشناس.

حدیث141

امام باقر علیه السلام :
أربَعٌ مِن کُنوزِ البِرِّ : کِتمانُ الحاجَةِ وکِتمانُ الصَّدَقَهِ و کِتمانُ الوَجَعِ وکِتمانُ المُصیبَةِ؛
چهار چیز از گنجینه های نیکی است : نهان داشتن نیاز ، پنهان دادن صدقه ، پنهان داشتن درد ، و نهان داشتن مصیبت.

حدیث142

امام باقر علیه السلام :
مَن حَسُنَ بِرُّه بِأهلِهِ زِیدَ فی عُمرِهِ؛
هرکه با خانواده خود خوش رفتار است ، عمرش بسیار خواهد بود.

حدیث143

امام باقر علیه السلام :
اَلتَّواضُعُ الرِّضا بِالمَجلِسِ دُونَ شَرَفِهِ وأن تُسَلِّمَ عَلی مَن لَقیتَ وأن تَترُکَ المِراءَ وإن کُنتَ مُحِقّاً؛
فروتنی آن است که [انسان] به نشستن در جایی فروتر از شأنش راضی باشد ، و به هر کس برخوردی سلام گویی ، و هر چند بر حق باشی ، کشمکش را رها کنی.

حدیث144

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ؛
خداوند ، دشنامگوی بدزبان را دشمن می دارد.

حدیث145

امام باقر علیه السلام :
یَقولُ اللّه ُ : ابنَ آدمَ! اجتَنِب ما حَرَّمتُ عَلَیکَ تَکُن مِن أورَعِ النّاسِ؛
خدا می فرماید : «ای آدمیزاده! از آنچه بر تو حرام کرده ام ، دوری کن تا ازپارساترینِ مردم باشی».

حدیث146

امام باقر علیه السلام :
اَلبِشرُ الحَسَنُ وطَلاقَهُ الوَجهِ مَکسَبَةٌ لِلمَحَبَّةِ وقُربَةٌ مِنَ اللّه ِ؛


چهره خرّم وگشادگیِ رخسار ، مایه جلب دوستی و نزدیکی به خداست.

حدیث147

امام باقر علیه السلام :
اَلحَیاءُ والإیمانُ مَقرونانِ فی قَرَنٍ فَإذا ذَهَبَ أحدُهُما تَبِعَهُ صاحِبُهُ؛
حیا و ایمان به یک ریسمان پیوسته اند . چون یکی برود ، دیگری نیز ازپیِ آن برود.

حدیث148

امام باقر علیه السلام :
مَن عَلَّمَ بابَ هُدیً فَلَهُ مِثلُ أجرِ مَن عَمِلَ بِهِ ولایُنقَصُ اُولئِکَ مِن اُجورِهِم شَیئاً؛
کسی که بخشی از هدایت را آموزش دهد ، او را اجری مانند آن کس است که به آن عمل کند و از اجر آنان چیزی کاسته نشود.

حدیث149

امام باقر علیه السلام :
لَیسَ مِن أخلاقِ المُؤمِنِ المَلَقُ وَالحَسَدُ إلاّ فی طَلَبِ العِلمِ؛
چاپلوسی و رشک بردن ، جز در طلب دانش ، از اخلاق مؤمن نیست.

حدیث150

امام باقر علیه السلام :
مِنَ الغِیبَةِ أن تَقولَ فی أخیکَ ما سَتَرَهُ اللّه ُ عَلَیهِ؛
از [انواع] غیبت ، آن است که درباره برادرت چیزی بگویی که خداوند ، آن را پوشیده داشته است.

حدیث151

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أشَدَّ النّاسِ حَسرَةً یَومَ القِیامَةِ عَبدٌ وَصَفَ عَدلاً ثُمَّ خالَفَهُ إلی غَیرِهِ؛
حسرت زده ترینِ مردم به روز رستاخیز ، بنده ای است که عمل عادلانه ای را توصیف کرده ، ولی خود ، خلاف آن را به کار بسته باشد.

حدیث152

امام باقر علیه السلام :
عَلَیکُم بِالوَرَعِ وَالاِجتِهادِ وصِدقِ الحَدیثِ وأداءِ الأمانَةِ إلی مَنِ ائتَمَنَکُم عَلَیها بِرًّا کانَ أو فاجِرا؛
بر شما باد پارسایی و کوشایی و راستگویی و این که امانت را به آن که شما را امین شمرده ، خواه نکوکار باشد یا تبهکار ، باز بپردازید.

حدیث153

امام باقر علیه السلام :
صِلَةُ الأرحامِ تُزَکِّی الأعمالَ وتُنمِی الأموالَ وتَدفَعُ البَلوی وتُیَسِّرُ الحِسابَ وتُنسِئ فِی الأجَلِ؛


صله رَحم ، کردارها را بپالاید و اموال را بیفزاید و بلا را بگردانَد وحساب را آسان کند و مرگ را به تأخیر اندازد.

حدیث154

امام باقر علیه السلام :
اِعلَم أنَّ طالِبَ الحاجَةِ لَم یُکرِم وَجهَهُ عَن مَسألَتِکَ فَأَکرِم وَجهَکَ عَن رَدِّهِ؛
بدان که نیازْخواه ، آبرویش را با اظهار حاجت پیش تو حفظ نکرده است . پس تو آبرویت را با ردّ نکردن (و دریغ نداشتن از) او نگاه دار.

حدیث155

امام باقر علیه السلام :
اَلکَسَلُ یَضُرُّ بِالدِّینِ وَالدُّنیا؛
تنبلی به دین و دنیا زیان می رساند.

حدیث156

امام باقر علیه السلام :
قُولُوا لِلنّاسِ أحسَنَ ما تُحِبّونَ أن یُقالَ لَکُم؛
بهترین چیزی که می خواهید مردم به شما بگویند ، به آنها بگویید.

حدیث157

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ إفشاءَ السَّلامِ؛
خدا ، فاش کردن سلام را دوست دارد.

حدیث158

امام باقر علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : مِن وُلدِی اثنا عَشَرَ نَقیبًا ، نُجَباءُ مُحَدَّثونَ مُفَهَّمونَ ، آخِرُهُمُ القائِمُ بِالحَقِّ ، یَملَؤُها عَدلاً کَما مُلِئَت جَورًا
امام باقر علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرموده است: از فرزندان من دوازده تن جلودارند که بزرگوارانی هستند محدّث و مفهَّم. آخر آنها قائم به حقّ است که زمین را همان گونه که آکنده از ستم شد از دادگری بیاکند.
الکافی : 1 / 534 / 18 عن أبی سعید رفعه .

حدیث159

امام باقر علیه السلام :
عَن أبیهِ عَنِ الحُسَینِ علیهم السلام : دَخَلتُ أنَا وأخی عَلی جَدّی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، فَأَجلَسَنی عَلی فَخِذِهِ ، وأجلَسَ أخِیَ الحَسَنَ عَلی فَخِذِهِ الاُخری ، ثُمَّ قَبَّلَنا وقالَ : بِأَبی أنتُما مِن إمامَینِ صالِحَینِ ، اختارَکُمَا اللّه ُ مِنّی ، ومِن أبیکُما واُمِّکُما ، واختارَ مِن صُلبِکَ یا حُسینُ تِسعَةَ أئِمَّةٍ ، تاسِعُهُم قائِمُهُم ، وکُلُّکُم فِی الفَضلِ والمَنزِلَةِ عِندَ اللّه ِ تَعالی سَواءٌ
امام باقر علیه السلام : به نقل از پدرش به نقل از حسین علیهم السلام: من و برادرم خدمت جدّم رسول اللّه صلی الله علیه و آله رسیدیم. پیامبر صلی الله علیه و آله مرا بر ران خود و حسن را بر دیگر ران خود نشاند، سپس ما را بوسید و گفت: پدرم فدای شما دو امام نیکو گردد، خداوند شما دو تن را از من و پدر و مادرتان برگزیده است و از پشت تو ای حسین نُه امام برگزیده که نهمین آنها قائم ایشان است و همه شما در فضیلت و منزلت نزد پروردگار متعال یکسانید.
کمال الدین : 269 / 12 عن أبی حمزة الثمالیّ .

حدیث160

امام باقر علیه السلام :
الاِثنا عَشَرَ الإمامَ مِن آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلامکُلُّهُم مُحَدَّثٌ ، مِن وُلدِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ومِن وُلدِ عَلِیٍّ ، ورَسولُ اللّه ِ وعَلِیٌّ علیهماالسلام هُمَا الوالِدانِ
امام باقر علیه السلام : دوازده امام از خاندان محمّد صلی الله علیه و آله هستند که همه آنها محدَّث هستند، اینها از فرزندان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و از فرزندان علی هستند و پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وعلی علیه السلام دو پدر هستند.
الکافی : 1 / 531 / 7 ، وذکره أیضًا فی : 533 / 14 کلاهما عن زرارة .

حدیث161

امام باقر علیه السلام :
إنَّما یَعرِفُ اللّه َ عَزَّوجَلَّ ویَعبُدُهُ مَن عَرَفَ اللّه َ وعَرَفَ إمامَهُ مِنّا أهلَ البَیتِ
امام باقر علیه السلام : کسی خداوند عزّوجل را شناخته و پرستش کرده که خدا و امام او را که از ما اهل بیت است بشناسد.
الکافی : 1 / 181 / 4 عن جابر .

حدیث162

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ بابُ حِطَّتِکُم
امام باقر علیه السلام : ما «باب حطّة» شما هستیم.
تفسیر العیّاشیّ : 1 / 45 / 47 عن سلیمان الجعفریّ عن الإمام الرضا علیه السلام ، مجمع البیان : 1 / 247 .

حدیث163

امام باقر علیه السلام :
مَن أصبَحَ مِن هذِهِ الاُمَّةِ لا إمامَ لَهُ مِنَ اللّه ِ جَلَّ وعَزَّ ظاهِرًا عادِلاً أصبَحَ ضالاًّ تائِهًا ، وإن ماتَ عَلی هذِهِ الحالِ ماتَ میتَةَ کُفرٍ ونِفاقٍ
امام باقر علیه السلام : هر که از این امّت صبح کند در حالی که از سوی خداوند جلّ و عزّ امام آشکار دادگری نداشته باشد گمراه و سرگردان صبح کرده است و اگر بر این حال بمیرد در کفر و نفاق مرده است.
الکافی : 1 / 375 / 2 عن محمّد بن مسلم .

حدیث164

امام باقر علیه السلام :
إنّا لا نوصَفُ ، وکَیفَ یوصَفُ قَومٌ رَفَعَ اللّه ُ عَنهُمُ الرِّجسَ ، وهُوَ الشَّکُّ ؟ !
امام باقر علیه السلام : ما توصیف نمی شویم و چگونه گروهی توصیف می شوند که خداوند رجس را که همان شکّ است از ایشان دور کرده است؟!
الکافی : 2 / 182 / 16 عن زرارة .

حدیث165

امام باقر علیه السلام :
یَا بنَ ذَرٍّ
ثویر بن ابی فاخته به نقل از حضرت باقر علیه السلام: ای ابن ذرّ! آیا پیرامون پاره ای از احادیث ما که دریافت کرده ای با ما سخن نمی گویی؟ او گفت: آری، ای فرزند رسول اللّه . پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: من در میان شما دو ثقل به یادگار می نهم که یکی بزرگتر از دیگری است: کتاب خدا و اهل بیتم که اگر بدان دو چنگ در زنید هرگز گمراه نشوید.

امام باقر علیه السلام : فرمود: ای ابن ذرّ! اگر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را دیدار کردی و او به تو فرمود: بعد از من در حقّ ثقلین چه کردی، به او چه می گویی؟ [ راوی می گوید: ] ابن ذرّ آن قدر گریست که دیدم سرشکش از ریشش روان گشته است. سپس گفت: ثقل اکبر را که از هم دریدیم و ثقل اصغر را هم کشتیم.
هو عمرو بن ذرّ القاصّ ، نزل مع ابن قیس الماصر والصلت بن بهرام إلی أبی جعفر علیه السلام حتّی یسألوه عن مسائل کثیرة ، فلمّا دخلوا علیه لم یتکلّموا بشیء وطال ذلک ، فلمّا رأی ذلک أبو جعفر علیه السلامقال : یا بن ذرّ ... إلی آخر الحدیث .

حدیث166

امام باقر علیه السلام :
خَطَبَ أمیرُ المؤُمِنینَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِ بِالکوفَةِ بَعدَ مُنصَرَفِهِ مِنَ النَّهرَوانِ ، وبَلَغَهُ أنَّ مُعاوِیَةَ یَسُبُّهُ ویَلعَنُهُ ویَقتُلُ
أصحابَهُ ، فَقامَ خَطیبًا فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ وصَلّی عَلی رَسولِ اللّه ِ ، وذَکَرَ ما أنعَمَ اللّه ُ عَلی نَبِیِّهِ وعَلَیهِ ، ثُمَّ قالَ : لَولا آیَةٌ فی کِتابِ اللّه ِ ما ذَکَرتُ ما أنَا ذاکِرُهُ فی مَقامی هذا ، یَقولُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ : «وأمّا بِنِعمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّث
امام باقر علیه السلام : امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب صلوات اللّه علیه پس از بازگشت از نهروان به کوفه، شنید که معاویه او را دشنام می دهد و نفرینش می کند و یاران او را می کشد. حضرت علیه السلام به خطبه برخاست و حمد و ثنای الهی
به جای آورد و بر پیامبر خدا درود فرستاد و نعمتهای الهی را بر پیامبر و خود، یاد آور شد و سپس فرمود: اگر این آیه در قرآن نبود من در این جایگاه آن چه بر زبان می آوردم بیان نمی داشتم، خداوند عزّوجل می فرماید: «و امّا به نعمت خدایت
سخن گو»، خدایا سپاس از آن توست برای نعمتهایی که به شماره در نمی آید و فضل تو که به فراموشی سپرده نمی شود. ای مردم! آن خبرها که باید به من رسیده است و من می بینم که اجل من نزدیک گشته و گویی شما را می بینم که بر امر من آگاهی ندارید. من در میان شما همان را به یادگار می نهم که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به یادگار نهاد: کتاب خدا و عترتم، یعنی عترت آن هدایتگر به سوی رهایی و خاتم پیامبران و سرور شریفان ونبیّ مصطفی.
الضحی : 11 .

حدیث167

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أقرَبَ النّاسِ إلَی اللّه ِ عَزَّوجَلَّ وأعلَمَهُم بِهِ وأرأَفَهُم بِالنّاسِ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه و آله والأَئِمَّةُ علیهم السلام ، فَادخُلوا أینَ دَخَلوا وفارِقوا مَن فارَقوا ـ عَنی بِذلِکَ حُسَینًا ووُلدَهُ علیهم السلام ـ فَإِنّ الحَقَّ فیهِم ، وهُمُ الأَوصِیاءُ ، ومِنهُمُ الأَئِمَّةُ ، فَأَینَما رَأَیتُموهُم فَاتَّبِعوهُم
امام باقر علیه السلام : نزدیکترین مردم به خداوند عز و جل و خدا آگاهترین ایشان و مهرورزترین آنها به مردم محمّد صلی الله علیه و آله و امامان علیهم السلام هستند، پس به جایی در آیید که آنها در آمدند و از کسانی دوری گزینید که آنها دوری گزیدند ـ مقصود امام از این سخن حسین و فرزندان او بود ـ که حقّ در میان آنهاست و ایشانند اوصیاء، و امامان از آنها هستند، پس هر کجا ایشان را دیدید پیرویشان کنید.
کمال الدین : 328 / 8 عن أبی حمزة الثمالیّ .

حدیث168

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «یا أیُّهَا الَّذینَ آمَنوا أطیعُوا اللّه َ وأطیعُوا الرَّسولَ واُولِی الأَمرِ مِنکُم» ـ : إیّانا عَنی خَاصَّةً ، أمَرَ جَمیعَ المُؤمِنینَ إلی یَومِ القِیامَةِ بِطاعَتِنا
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «یا اَیُّها الّذینَ آمَنُوا اَطیعُوا اللّه َ وَاَطیعُوا الرَّسُولَ واُولِی الاَْمْرِ مِنْکُم» ـ : مقصود آیه، تنها ما هستیم. خداوند همه مؤمنان را دستور داده تا روز رستاخیز از ما فرمان برند.
الکافی : 1 / 276 / 1 عن برید العجلیّ .

حدیث169

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «فَاسأَلوا أهلَ الذِّکرِ إن کُنتُم لا تَعلَمونَ» ـ : نَحنُ أهلُ الذِّکرِ
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «فَاسْأَلُوا اَهْلَ الذِّکْر اِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمونَ» ـ : اهل ذکر، ما هستیم.
تفسیر الطبریّ : 10 / الجزء 17 / 5 ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 178 عن محمّد بن مسلم وجابر الجعفی ، تفسیر فرات الکوفیّ : 235 / 315 عن حسین بن سعید ، تأویل الآیات الظاهرة : 259 عن جابر بن یزید ومحمّد بن مسلم ، تفسیر القمّیّ : 2 / 68 عن زرارة .

حدیث170

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «فَاسأَلوا أهلَ الذِّکرِ» ـ : هُمُ الأَئِمَّةُ مِن عِترَةِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «فَاسألوا اَهْلَ الذِّکْرِ» ـ : ایشان امامان از خاندان رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند.
شواهد التنزیل : 1 / 437 / 466 عن الفضیل بن یسار ، وراجع : 434 ـ 437 .

حدیث171

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بابُ اللّه ِ الَّذی لا یُؤتی إلاّ مِنهُ ، وسَبیلُهُ الَّذی مَن سَلَکَهُ وَصَلَ إلَی اللّه ِ عَزَّوجَلَّ ، وکَذلِکَ کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلاممِن بَعدِهِ، وجَری لِلأَئِمَّةِ علیهم السلام واحِدًا بَعدَ واحِدٍ ، جَعَلَهُمُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ أرکانَ الأَرضِ أن تَمیدَ بِأَهلِها ، وعُمُدَ الإِسلامِ ، ورابِطَةً عَلی سَبیلِ هُداهُ ، لا یَهتَدی هادٍ إلاّ بِهُداهُم ، ولا یَضِلُّ خارِجٌ مِنَ الهُدی إلاّ بِتَقصیرٍ عَن حَقِّهِم ، اُمَناءُ اللّه ِ عَلی ما أهبَطَ مِن عِلمٍ أو عُذرٍ أو نُذرٍ ، والحُجَّةُ البالِغَةُ عَلی مَن فِی الأَرضِ ، یَجری لاِخِرِهِم مِنَ اللّه ِ مِثلُ الَّذی جَری لِأَوَّلِهِم ، ولا یَصِلُ أحدٌ إلی ذلِکَ إلاّ بِعَونِ اللّه ِ
امام باقر علیه السلام : همانا پیامبر خدا صلی الله علیه و آله باب (معرفت) خدا است که جز از آن در نیایند و راه اوست که هر کس آن را بپیماید به خداوند عزّوجل رسد، امیرالمؤمنین علیه السلام نیز پس از او چنین است و همین طور هر امام در پِی دیگری. خداوند عزّوجل آنها را ارکان زمین قرار داده تا اهلش را نلرزاند و بنیانهای اسلام و مرزداران راه نجات آن ساخته که هیچ کس جز به هدایت آنها ره نمی یابد و بیرون از هدایتی، گمراه نمی شود مگر با کوتاهی کردن در حقّ ایشان. آنها معتمدان خدا هستند در علم و حجّت ها وهشدارهایی که فرو فرستاده است. آنها دلیل رسایی هستند برای زمینیان که برای آخرین آنها از سوی خدا همان جاری است که برای نخستین ایشان و هیچ کس جز به یاری خدا به این حدّ نرسد.
الکافی : 1 / 198 / 3 عن أبی الصامت ، وراجع 196 / 1 ، و : 197 / 2 ، الاختصاص : 21 ، بصائر الدرجات : 199 / 1 .

حدیث172

امام باقر علیه السلام :
ـ فی زِیارَةِ أمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام ـ : أنتُم أهلُ بَیتِ الرَّحمَةِ ، ودَعائِمُ الدّینِ ، وأرکانُ الأَرضِ ، والشَّجَرَةُ الطَّیِّبَةُ
امام باقر علیه السلام : در زیارت امیرالمؤمنین علیه السلام ـ : شما اهل خانه رحمت و بنیانهای دین و ارکان زمین و شجره طیّبه هستید.
التهذیب : 6 / 28 / 53 عن موسی بن ظبیان ، الفقیه : 2 / 591 / 3197 مرسلاً ، کامل الزیارات : 45 مرسلاً .

حدیث173

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ فِی الأَرضِ بُنیانٌ ، وشیعَتُنا عُرَی
امام باقر علیه السلام : ما در زمین، شالوده هستیم و شیعیان ما، دستگیره های اسلام اند.
العروة : المقبض ، وجمعها عُری . (لسان العرب : 15 / 45) .

حدیث174

امام باقر علیه السلام :
أیُّهَا النّاسُ ، أینَ تَذهَبونَ وأینَ یُرادُ بِکُم ؟ بِنا هَدَی اللّه ُ أوَّلَکُم ، وبِنا یَختِمُ آخِرَکُم
امام باقر علیه السلام : ای مردم! کجا می روید و کجا می برندتان؟ خداوند با ما، نخستین شما را هدایت کرد و با ما آخرین شما را پایان خواهد بخشید.
الکافی : 1 / 471 / 5 ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 189 و 190 کلاهما عن أبی بکر الخضرمیّ .

حدیث175

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ حُجَّةُ اللّه ِ ، ونَحنُ بابُ اللّه ِ ، ونَحنُ لِسانُ اللّه ِ ، ونَحنُ وَجهُ اللّه ِ، ونَحنُ عَینُ اللّه ِ فی خَلقِهِ ، ونَحنُ وُلاةُ أمرِ اللّه ِ فی عِبادِهِ
امام باقر علیه السلام : ما حجّت خدا، درِ خدا، زبان خدا، چهره خدا، چشم خدا در میان مردم و عهده داران امر الهی در میان بندگان اوییم.
الکافی : 1 / 145 / 7 ، بصائر الدرجات : 61 / 1 ، البحار : 25 / 384 / 40 نقلاً عن کتاب منهج التحقیق کلّها عن أسود بن سعید .

حدیث176

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ أهلُ بَیتِ الرَّحمَةِ ، وشَجَرَةُ النَّبُوَّةِ ، ومَعدِنُ الحِکمَةِ ، ومَوضِعُ المَلائِکَةِ، ومَهبَطُ الوَحیِ
امام باقر علیه السلام : ما اهل خانه رحمت و شجره نبوّت و کان حکمت و در جایگاه فرشتگان و مکان فرو آمدن وحی ایم.
الإرشاد : 2 / 168 ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 206 عن معروف بن خرّبوذ ، روضة الواعظین : 227 ، الخرائج والجرائح : 2 / 892 ، بصائر الدرجات : 57 / 5 نحوه عن الفضیل بن یسار ، حلیة الأبرار : 2 / 95 .

حدیث177

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ مَن بِنا یُفتَحُ ، وبِنا یُختَمُ ، ونَحنُ أئِمَّةُ الهُدی ، ونَحنُ مَصابیحُ الدُّجی ، ونَحنُ مَنارُ الهُدی ، ونَحنُ السّابِقونَ ، ونَحنُ الآخِرونَ
امام باقر علیه السلام : ما کسانی هستیم که (دین) با ما آغاز و با ما پایان می پذیرد. ما امامان هدایت و چراغهای تاریکی و گلدسته رهنمایی هستیم. ماییم نخستینیان و پایانیان.
کمال الدین : 206 / 20 ، أمالی الطوسیّ : 654 / 1354 ، بصائر الدرجات : 63 / 10 ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 206 ، إرشاد القلوب : 418 کلّها عن خیثمة الجعفی .

حدیث178

امام باقر علیه السلام :
إنّا لَنَعرِفُ الرَّجُلَ إذا رَأَیناهُ بِحَقیقَةِ الإیمانِ وحَقیقَةِ النِّفاقِ
امام باقر علیه السلام : ما هر گاه فردی را ببینیم حقیقت ایمان وحقیقت نفاق را در او در می یابیم.
الکافی : 1 / 438 / 2 عن جابر ، وذکره أیضًا فی : 1 / 223 / 1 عن عبد اللّه بن جندب عن الإمام الرضا علیه السلام ، عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2 / 227 عن عبد الرحمن بن أبی نجران عن الإمام الرضا علیه السلام ، الاختصاص : 278، المناقب لابن شهرآشوب: 4/188 کلاهما عن جابر بن یزید ، بصائر الدرجات : 288 / 5 عن عمّار بن مروان .

حدیث179

امام باقر علیه السلام :
واللّه ِ إنّا لَخُزّانُ اللّه ِ فی سَمائِهِ وأرضِهِ ، لا عَلی ذَهَبٍ ولا عَلی فِضَّةٍ إلاّ عَلی عِلمِهِ
امام باقر علیه السلام : به خدا سوگند ما گنجوران خدا در آسمان و زمین هستیم، نه بر زر و سیم که گنجوران علم اوییم.
الکافی : 1 / 192 / 2 عن سورة بن کلیب .

حدیث180

امام باقر علیه السلام :
نَحنُ خُزّانُ عِلمِ اللّه ِ ، ونَحنُ تَراجِمَةُ وَحیِ اللّه ِ
امام باقر علیه السلام : ما گنجوران علم الهی هستیم و بازگوکنندگان وحی خدایی.
الکافی : 1 / 192 / 3 عن سدیر ، وذکره أیضًا فی : 1 / 269 / 6 وفیه «أمر» بدل «وحی» ، إعلام الوری : 277 کلاهما عن سدیر عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث181

امام باقر علیه السلام :
إنَّ للّه ِِ تَعالی عِلمًا خاصًّا، وعِلمًا عامًّا، فَأَمَّا العِلمُ الخاصُّ فَالعِلمُ الَّذی لَم یُطلِع عَلَیهِ مَلائِکَتَهُ المُقَرَّبینَ وأنبِیاءَهُ المُرسَلینَ ، وأمّا عِلمُهُ العامُّ فَإِنَّهُ عِلمُهُ الّذی أطلَعَ عَلَیهِ مَلائِکَتَهُ المُقَرَّبینَ وأنبِیاءَهُ المُرسَلینَ ، وقَد وَقَعَ إلَینا
مِن رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
امام باقر علیه السلام : خداوند متعال، علم خاصّی دارد وعلم عامیّ. علم خاص او همان علمی است که فرشتگان مقرّب و پیامبران فرستاده او هم بر آن آگاهی ندارند و علم عامّ او همان علمی است که فرشتگان مقرّب و پیامبران فرستاده او بر
آن آگاهی دارند و از رسول خدا صلی الله علیه و آله به ما رسیده است.
التوحید : 138 / 14 عن ابن سنان عن الإمام الصادق علیه السلام ، بصائر الدرجات : 111 / 12 عن حنان الکندیّ عن أبیه ، وذکره أیضًا فی : 109 / 1 عن حنان بن سدیر .

حدیث182

امام باقر علیه السلام :
قالَ رسول اللّه صلی الله علیه و آله : إنَّ أوَّلَ وَصِیٍّ کانَ عَلی وَجهِ الأَرضِ هِبَةُ اللّه ِ بنُ آدَمَ ، وما مِن نَبِیٍّ مَضی إلاّ ولَهُ وَصِیٌّ ، وکانَ جَمیعُ الأَنبِیاءِ مِائَةَ ألفِ نَبِیٍّ وعِشرینَ ألفَ نَبِیٍّ ، مِنهُم خَمسَةٌ اُولُو العَزمِ : نوحٌ ، وإبراهیمُ ، وموسی ، وعیسی ، ومُحَمَّدٌ علیهم السلام . وإنَّ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ کانَ هِبةَ اللّه ِ لِمُحَمَّدٍ ، ووَرِثَ عِلمَ الأَوصِیاءِ وعِلمَ مَن کانَ قَبلَهُ ، أما إنَّ مُحَمَّدًا وَرِثَ عِلمَ مَن کانَ قَبلَهُ مِنَ الأَنبِیاءِ والمُرسَلینَ
امام باقر علیه السلام: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: نخستین جانشینی که بر زمین بود هبه اللّه پسر آدم بود و پیامبری رحلت نکرده است مگر آن که جانشینی داشته و شمار همه پیامبران صد و بیست هزار پیامبر بوده است که پنج تن از ایشان یعنی نوح، ابراهیم، موسی، عیسی ومحمّد علیهم السلاماولوالعزم بوده اند و علی بن ابی طالب هدیه خداوند به محمّد است و دانش کسانی را که پیش از او بوده اند به ارث برده است، ولی محمّد دانش پیامبران و رسولان پیشین را به ارث برده است.
الکافی : 1 / 224 / 2 عن عبد الرحمن بن کثیر عن الإمام الباقر علیه السلام ، بصائر الدرجات : 121 / 1 عن عبدالرحمن بن بکیر الهجریّ عن الإمام الباقر علیه السلام ، أعلام الدین : 464 عن عبد اللّه بن بکیر عن الإمام الباقر علیه السلام ، وفیهما «مائة ألف نبیّ وأربعة وعشرین» .

حدیث183

امام باقر علیه السلام :
إنَّ العِلمَ الَّذی نَزَلَ مَعَ آدَمَ علیه السلاملَم یُرفَع والعِلمُ یُتَوارثُ ، وکانَ عَلِیٌّ علیه السلامعالِمُ هذِهِ الاُمَّةِ ، وإنَّهُ لَم یَهلِک مِنّا عالِمٌ قَطُّ إلاّ خَلَفَهُ مِن أهلِهِ مَن عَلِمَ مِثلَ عِلمِهِ ، أو ما شاءَ اللّه ُ
امام باقر علیه السلام : علمی که با آدم فرود آمد دیگر بالا نرفت، وعلم به ارث برده می شود و علی علیه السلام، عالم این امّت است و هرگز در میان ما عالمی رحلت نکرده مگر آن که از خاندان خود کسی را به جانشینی نهد که علمی همچون او یا آن چه را خدا بخواهد بداند.
الکافی : 1 / 222 / 2 عن زرارة والفضیل ، کمال الدین : 223 / 14 عن الفضیل بن یسار عن الإمام الصادق والإمام الباقر علیهماالسلام نحوه وفیه «والعلم یتوارث وکلّ شیء من العلم وآثار الرسل والأنبیاء لم یکن من أهل هذا البیت فهو باطل وأنّ علیًّا علیه السلامعالم ...» .

حدیث184

امام باقر علیه السلام :
أیُّهَا النّاسُ ، إنَّ أهلَ بَیتِ نَبِیِّکُم شَرَّفَهُمُ اللّه ُ بِکَرامَتِهِ ، وأعَزَّهُم بِهُداهُ ، واختَصَّهُم لِدینِهِ ، وفَضَّلَهُم بِعِلمِهِ ، واستَحفَظَهُم وأودَعَهُم عِلمَهُ ... فَهُمُ الأَئِمَّةُ الدُّعاةُ ، والقادَةُ الهُداةُ ، والقُضاةُ الحُکّامُ ، والنُّجومُ الأَعلامُ، والاُسوَةُ المُتَخَیَّرَةُ ، والعِتَرةُ المُطَهَّرَةُ ، والاُمَّةُ الوُسطی ، والصِّراطُ الأَعلَمُ ، والسَّبیلُ الأَقوَمُ ، زینَةُ النُّجَباءِ ، ووَرَثَةُ الأَنبِیاءِ
امام باقر علیه السلام : ای مردم! خداوند خاندان پیامبر شما را به کرامت خود ارجمندی بخشیده و به هدایتش عزیز داشته است و به دینش اختصاص داده و به علمش فضیلت بخشیده ودانش خود را بدیشان سپرده واز آنهاخواهان پاسداری آن شده است. آنان امامان دعوتگر و جلوداران هدایتگر و داوران حاکم و اخگران راهنما و الگوی نیکو و خاندان پاک و امّت میانه رو و مشخّص ترین وراست ترین راه و موجب آرایش مردم نژاده و وارثان پیامبران هستند.
تفسیر فرات الکوفیّ : 337 / 460 عن الفضل بن یوسف القصبانیّ معنعنًا .

حدیث185

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئِلَ عَنِ الحَدیثِ یُرسِلُهُ ولا یُسنِدُهُ ـ : إذا حَدَّثتُ الحَدیثَ فَلَم اُسنِدهُ فَسَنَدی فیهِ أبی عَن جَدّی عَن أبیهِ عَن جَدِّهِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عَن جَبرَئیلَ عَنِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ
چون از امام باقر علیه السلام پرسیدند که چرا حدیث را مرسل می گوید و اسناد نمی دهد، حضرت علیه السلام پاسخ داد : هرگاه من حدیثی بگویم و آن را اسناد ندهم سند من در آن، پدرم است به نقل از جدم به نقل از پدرش به نقل از جدّش رسول خدا صلی الله علیه و آله به نقل از جبرئیل به نقل از خداوند عز و جل.
الإرشاد : 2 / 167 ، الخرائج والجرائح : 2 / 893 ، روضة الواعظین : 226 .

حدیث186

امام باقر علیه السلام :
لَو أنَّنا حَدَّثنا بِرَأیِنا ضَلَلنا کَما ضَلَّ مَن کانَ قَبلَنا ، ولکِنّا حَدَّثنا بِبَیِّنَةٍ مِن رَبِّنا بَیَّنَها لِنَبِیِّهِ صلی الله علیه و آله فَبَیَّنَها لَنا
امام باقر علیه السلام : اگر ما بر اساس رأی و نظر خود حدیث گوییم گمراه شده ایم همچون کسانی که پیش از ما بودند، لیکن ما از روی بیّنه از سوی خدایمان حدیث می گوییم که خداوند آن را برای پیامبرش و او نیز برای ما تبیین کرده است.
إعلام الوری : 294 ، الاختصاص : 281 نحوه کلاهما عن الفضیل بن یسار .

حدیث187

امام باقر علیه السلام :
ـ لِسَلَمَةَ بنِ کُهَیلٍ والحَکَمِ بنِ عُتَیبَةَ ـ : شَرِّقا وغَرِّبا ، فَلا تَجِدانِ عِلمًا صَحیحًا إلاّ شَیئًا خَرَجَ مِن عِندِنا أهلَ البَیتِ
امام باقر علیه السلام ـ به سلمة بن کهیل و حکم بن عتیبه ـ : نه در شرق و نه در غرب دانش صحیحی را نمی یابید مگر آن که از نزد ما اهل بیت بیرون آمده باشد.
الکافی : 1 / 399 / 3 ، بصائر الدرجات : 10 / 4 کلاهما عن أبی مریم .

حدیث188

امام باقر علیه السلام :
لَیسَ عِندَ أحَدٍ مِنَ النّاسِ حَقٌّ ولا صَوابٌ ، ولا أحَدٌ مِنَ النّاسِ یَقضی بِقَضاءٍ حَقٍّ إلاّ ما خَرَجَ مِنّا أهلَ البَیتِ . وإذا تَشَعَّبَت بِهِمُ الاُمورُ کانَ الخَطَأُ مِنهُم والصَّوابُ مِن عَلِیٍّ علیه السلام
امام باقر علیه السلام : هیچ یک از مردم به حقّ و صوابی دست نیافته اند و هیچ کس داوریِ حقّی نکرده است مگر از آن چه از سوی ما اهل بیت صادر شده باشد و هرگاه امور آنها شاخه شاخه گردد خطا از آنِ ایشان و صواب از آنِ علی علیه السلامخواهد بود.
الکافی : 1 / 399 / 1 ، بصائر الدرجات : 519 / 2 نحوه، المحاسن : 1 / 243 / 448 ، أمالی المفید : 96 / 6 کلّها عن محمّد بن مسلم .

حدیث189

امام باقر علیه السلام :
کُلُّ ما لَم یَخرُج مِن هذَا البَیتِ فَهُوَ باطِلٌ
امام باقر علیه السلام : هر چه از این خانه صادر نشده باشد باطل است.
مختصر بصائر الدرجات : 62 ، بصائر الدرجات : 511 / 21 کلاهما عن فضیل بن یسار .

حدیث190

امام باقر علیه السلام :
إنَّ العِلمَ بِکِتابِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ وسُنَّةِ نَبِیِّهِ صلی الله علیه و آله لَیَنبُتُ فی قَلبِ مَهدِیِّنا کما یَنبُتُ الزَّرعُ عَلی أحسَنِ نَباتِهِ ، فَمَن بَقِیَ مِنکُم حَتّی یَراهُ فَلیَقُل حینَ یَراهُ : السَّلامُ عَلَیکُم یا أهلَ بَیتِ الرَّحمَةِ والنُّبُوَّةِ ، ومَعدِنَ العِلمِ ، ومَوضِعَ الرِّسالَةِ
امام باقر علیه السلام : آگاهی از کتاب خداوند عزّوجل و سنّت پیامبر او صلی الله علیه و آله در دل مهدی ما می روید، چنان که کشت و زرع به بهترین شکل آن. پس اگر کسی از شما مانْد تا او را ببیند باید هنگام دیدن او بگوید: سلام بر تو ای اهل خانه رحمت و نبوّت و کان دانش و جایگاه رسالت.
کمال الدین : 653 / 18 عن جابر ، البحار : 52 / 317 / 16 نقلاً عن العدد القویة .

حدیث191

امام باقر علیه السلام :
شَجَرَةٌ أصلُها رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، وفَرعُها أمیرُ المُؤمِنینَ عَلِیٌّ علیه السلام ، وأغصانُها فاطِمَةُ بِنتُ مُحَمَّدٍ علیهاالسلام ، وثَمَرَتُهَا الحَسَنُ والحُسَینُ علیهماالسلام ، فَإِنَّها شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ ، ونَبتُ
امام باقر علیه السلام : درختی که ریشه آن، رسول خدا و شاخه آن، امیرالمؤمنین علی علیه السلامو نوشاخه های آن فاطمه، دخت محمّد صلی الله علیه و آله و میوه های آن حسن و حسین است، درخت نبوّت است که روییده رحمت و کلید حکمت و کان معرفت و جایگاه رسالت و مکان آمد و شد فرشتگان و موضع سرّ و سپرده الهی و امانتی است که بر آسمانها و زمین عرضه شده و پردگیان بزرگ خدا و بیت و حرم قدیم اوست.
فی بعض نسخ المصدر : «وبیت الرحمة» .

حدیث192

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «قُل کَفی بِاللّه ِ شَهیدًا بَینی وبَینَکُم ومَن عِندَهُ عِلمُ الکِتَابِ» ـ : إیّانا عَنی ، وعَلِیٌّ أوَّلُنا وأفضَلُنا وخَیرُنا بَعدَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله
امام باقر علیه السلام : مقصود از این آیه شریفه «قُلْ کَفی بِاللّه ِ شَهیداً بینی وبَیْنَکُمْ وَمَنْ عِنْدَه عِلْمُ الْکِتاب» ما هستیم. علی پس از پیامبر صلی الله علیه و آله ، نخستین ما و برترین و بهترین ماست.
الکافی: 1 / 229 / 6، تفسیر العیّاشیّ : 2 / 220 / 76 کلاهما عن برید بن معاویة ، بصائر الدرجات : 214 / 7 عن عبد الرحمن بن کثیر عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث193

امام باقر علیه السلام :
ما یَستَطیعُ أحَدٌ أن یَدَّعِیَ أنَّ عِندَهُ جَمیعَ القُرآنِ کُلَّهُ ظاهِرَهُ وباطِنَهُ غَیرَ الأَوصِیاءِ
امام باقر علیه السلام : هیچ کس نمی تواند ادّعا کند که همه قرآن اعمّ از ظاهر و باطن آن را می داند مگر اوصیاء.
الکافی : 1 / 228 / 2 ، بصائر الدرجات : 193 / 1 کلاهما عن جابر .

حدیث194

امام باقر علیه السلام :
مَا ادَّعی أحَدٌ مِنَ النّاسِ أ نَّهُ جَمَعَ القُرآنَ کُلَّهُ کَما اُنزِلَ إلاّ کَذّابٌ ، وما جَمَعَهُ وحَفِظَهُ کَما نَزَّلَهُ اللّه ُ تَعالی إلاّ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام والأَئِمَّةُ علیهم السلاممِن بَعدِهِ
امام باقر علیه السلام : کسی از مردم ادّعا نکرده است که همه قرآن را چنان که فرو آمده گرد آورده است مگر آن که دروغ می گوید. قرآن را آن گونه که خداوند متعال فرو فرستاده گرد نیاورده و حفظ نکرده مگر علی بن ابی طالب علیه السلام و امامان پس از او.
الکافی : 1 / 228 / 1 عن جابر .

حدیث195

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اسمَ اللّه ِ الأَعظَمَ عَلی ثَلاثَةٍ وسَبعینَ حَرفًا ، وکانَ عِندَ آصَفَ مِنها حَرفٌ واحِدٌ فَتَکَلَّمَ بِهِ فَخَسَفَ بِالأَرضِ ما بَینَهُ وبَینَ سَریرِ بِلقیسَ ، حَتّی تَناوَلَ السَّریرَ بِیَدِهِ ، ثُمَّ عادَتِ الأَرضُ کَما کانَت أسرَعَ مِن طَرفَةِ عَینٍ . ونَحنُ عِندَنا مِنَ الاِسمِ الأَعظَمِ اثنانِ وسَبعونَ حَرفًا ، وحَرفٌ واحِدٌ عِندَ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ استَأثَرَ بِهِ فی عِلمِ الغَیبِ عِندَهُ ، ولا حَولَ ولا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ العَلِیِّ العَظیم
امام باقر علیه السلام : نام اعظم خداوند، هفتاد و سه حرف دارد و آصف، تنها یک حرف از آن را می دانست که آن را به زبان راند و زمین، آن چه را میان او و تخت بلقیس بود فرو برد تا جایی که آصف با دست خود تخت را بر گرفت و سپس زمین در مدّتی کمتر از یک چشم بر هم زدن به وضع نخست خود بازگشت و سی و دو حرف از اسم اعظم نزد ماست و یک حرف نزد خداوند عزّوجل که آن را در علم غیبش به خود اختصاص داده است و نیرو و توانی نیست مگر از خدای والا و بزرگ.
الکافی : 1 / 230 / 1 عن جابر .

حدیث196

امام باقر علیه السلام :
جِئنا نُریدُ الدُّخولَ عَلَیهِ ، فَلَمّا صِرنا فِی الدِّهلیزِ سَمِعنا قِراءَةً سُریانِیَّةً بِصَوتٍ حَزینٍ یَقرَأُ ویَبکی حَتّی أبکی بَعضَنا
سماعة بن مهران به نقل از شیخی از اصحاب ما به نقل از امام باقر علیه السلامگفت: آمدیم تا خدمت حضرت علیه السلام برسیم. چون به دالان رسیدم خواندنی را با صدای حزین و غمگنی به زبان سریانی شنیدیم که حضرت علیه السلام چیزی را می خواند و می گریست تا جایی که برخی از ما نیز گریستند.
المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 195 .

حدیث197

امام باقر علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ مِن عِلمِ اللّه ِ عُلِّمنا ، ومِن حُکمِهِ أخَذنا ، وقَولَ صادِقٍ سَمِعنا ، فَإِن تَتَّبِعونا تَهتَدوا
امام باقر علیه السلام : ما خاندانی هستیم که علم ما از علم خداست و از حکمت او ستانده ایم وسخن راستگویی را شنیده ایم، پس اگر از ما پیروی کنید ره یابید.
مختصر بصائر الدرجات : 63 ، بصائر الدرجات : 514 / 34 کلاهما عن جابر بن یزید ، وراجع 564 / 841 من کتابنا هذا .

حدیث198

امام باقر علیه السلام :
لو کُنّا نُفتِیالنّاسَ بِرَأیِنا وهَوانا لَکُنّا مِنَ الهالِکینَ ، ولکِنّا نُفتیهِم بِآثارٍ مِن رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله واُصولِ عِلمٍ عِندَنا نَتَوارَثُها کابِرًا
امام باقر علیه السلام : اگر ما بر اساس نظر و هوی و هوس خود فتوا می دادیم، بدون تردید نابود می شدیم. ما برای مردم بر اساس اخبار مانده از رسول خدا صلی الله علیه و آله و اصول علمی فتوا می دهیم که نزد ماست و هر بزرگی از بزرگ دیگر به ارث برده است و ما آن را می اندوزیم همچنان که این جماعت زر و سیمشان را می اندوزند.
فی المصدر «کابر» والصحیح ما أثبتناه .

حدیث199

امام باقر علیه السلام :
فی کِتابِ عَلِیٍّ علیه السلامکُلُّ شَیءٍ یُحتاجُ إلَیهِ حتَّی الخَدشِ والأَرشِ والهَرشِ
امام باقر علیه السلام : در کتاب علی علیه السلام هر چه که بدان نیاز افتد حتی خراش و دیه آن و خراش ناشی از خارش، نوشته آمده است.
بصائر الدرجات : 164 / 5 ، وذکره أیضًا فی : 148 / 6 من دون «والهرش» کلاهما عن عبد اللّه بن میمون عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث200

امام باقر علیه السلام :
وَجَدنا فی کِتابِ عَلِیٍّ علیه السلام : قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إذا مُنِعَتِ الزَّکاةُ مَنَعَتِ الأَرضُ بَرَکاتِها
امام باقر علیه السلام : در کتاب علی علیه السلام چنین دیده ایم که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هرگاه از پرداخت زکات خودداری شود زمین از بیرون دادن برکاتش خودداری کند.
الکافی : 3 / 505 / 17 عن أبی حمزة .

از201تا400

حدیث201

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الحُسَینَ بنَ عَلِیٍّ علیهماالسلام لَمّا حَضَرَهُ الَّذی حَضَرَهُ ، دَعَا ابنَتَهُ الکُبری فاطِمَةَ بِنتَ الحُسَینِ علیه السلامفَدَفَعَ إلَیها کِتابًا مَلفوفًا ووَصِیَّةً ظاهِرَةً ، وکانَ عَلِیُّ بنُ الحُسینِ علیهماالسلام مَبطونًا مَعَهُم لا یَرَونَ إلاّ أنَّهُ لِما بِهِ، فَدَفَعَت فاطِمَةُ الکِتابَ إلی عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیه السلام ، ثُمَّ صارَ واللّه ِ ذلِکَ الکِتابُ إلَینا یا زِیادُ ، قُلتُ : ما فی ذلِکَ الکِتابِ جَعَلَنِی اللّه ُ فِداکَ ؟ قالَ : فیهِ واللّه ِ ما یَحتاجُ إلَیهِ وُلدُ آدَمَ مُنذُ خَلَقَ اللّه ُ آدَمَ إلی أن تَفنَی الدُّنیا، واللّه ِ إنَّ فیهِ الحُدودَ ، حَتّی إنَّ فیهِ أرشَ الخَدشِ
ابوالجارود به نقل از امام باقر علیه السلام: هنگامی که به حسین بن علی آن رسید که رسید، دختربزرگش، فاطمه بنت الحسین را فرا خواند وبه او کتابی سر به مُهر و وصیّتی سرگشاده سپرد و علی بن الحسین علیه السلامچنان درد شکمی داشت که گمان می کردند درخواهد گذشت. فاطمه، کتاب را به علی بن الحسین علیه السلامسپرد.

[امام باقر فرمود:] ای زیاد! به خدا سوگند این کتاب به ما منتقل شد. عرض کردم: قربانت گردم، در این کتاب چه آمده است؟ فرمود: به خدا سوگند آن چه فرزندان آدم از هنگام آفرینش آدم تا پایان دنیا بدان نیاز دارند، به خدا سوگند، حدود حتّی دیه خراش، در آن آمده است.
الکافی : 1 / 303 / 1 ، بصائر الدرجات : 148 / 9 ، الإمامة والتبصرة : 197 / 51 وفیهما «وصیّة ظاهرة ووصیّة باطنة» .

حدیث202

امام باقر علیه السلام :
ـ فی بَیانِ سَبَبِ نُزولِ سورَةِ «هَل أتی» فی شَأنِ أهلِ البَیتِ علیهم السلام ـ : «ویُطعِمونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ» یَقولُ : عَلی شَهوَتِهِم لِلطَّعامِ وإیثارِهِم لَهُ ، «مِسکینًا» مِن مَساکینِ المُسلِمینَ ، و «یَتیمًا» مِن یَتامَی المُسلِمینَ، «وأسیرًا» مِن اُسارَی المُشرِکینَ ، ویَقولونَ إذا أطعَموهُم : «إنَّما نُطعِمُکُم لِوَجهِ اللّه ِ لا نُریدُ مِنکُم جَزاءً ولا شُکورًا» . قالَ : واللّه ِ ما قالوا هذا لَهُم ، ولکِنَّهُم أضمَروهُ فی أنفُسِهِم فَأَخبَرَ اللّه ُ بِإِضمارِهِم ، یَقولونَ : لا نُریدُ جَزاءً تُکافِئونَنا بِهِ ولا شُکورًا تُثنونَ عَلَینا بِهِ ، ولکِنّا إنَّما أطعَمناکُم لِوَجهِ اللّه ِ وطَلَبِ ثَوابِهِ
امام باقر علیه السلام ـ در بیان شأن نزول سوره «هَلْ اَتی» در حقّ اهل البیت علیهم السلام : «وَیُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّه» ، یعنی با در نظر گرفتن اشتهایشان به آن غذا و بخشیدنش به آنان . «مسکیناً» ، مسکینی از مسلمانان بود، «یتیماً» ، یتیمی از مسلمانان بود و «اسیراً» ، اسیری از مشرکان بود؛ هرگاه علی علیه السلامآنها را اطعام می کرد می فرمود: «انّما نُطْعِمُکم لِوَجْهِ اللّه لانُریدُ مِنْکُم جزاءً وَلاشُکوراً» . امام باقر علیه السلامفرمود: به خدا سوگند، این را برای آنها نگفتند و در دلشان پنهان داشتند و خداوند از نهفته های دل آنها خبر داده است. آنها می گفتند: ما از شما پاداشی نمی خواهیم تا با آن هزینه ما را بپردازید و نه
سپاسی که با آن ما را بستایید، بلکه ما شما را به خاطر خدا و گرفتن پاداش او اطعام می کنیم.
أمالی الصدوق : 215 عن مسلمة بن خالد عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث203

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله جالِسٌ ذاتَ یَومٍ وأصحابُهُ جُلوسٌ حَولَهُ ، فَجاءَ عَلِیٌّ علیه السلاموعَلَیهِ سَمَلُ
امام باقر علیه السلام: روزی پیامبر صلی الله علیه و آله نشسته بود واصحاب ایشان در پیرامون حضرت صلی الله علیه و آله نشسته بودند. در این هنگام علی علیه السلام، با جامه ای پوسیده که نقاطی از پیکر ایشان را می نمود آمد و در نزدیکی پیامبر نشست. پیامبر صلی الله علیه و آله لحظاتی به او نگریست و سپس این آیه را تلاوت فرمود: «وَیُؤْثِرونَ عَلی اَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کانَ
بِهِمْ خَصاصَةٌ وَمَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَاُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» . سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود: آگاه باش که تو رئیس و سرور و پیشوای کسانی هستی که این آیه، درباره آنها نازل شده است. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیه السلامفرمود: کجاست جامه ای که بر تن تو کردم، ای علی؟ علی علیه السلامعرض کرد: یا رسول اللّه ! یکی از اصحاب شما نزد من آمد، در حالی که از برهنگی خود و خانواده اش می نالید، دلم رحم آمد و ترجیح دادم، آن را بدو دهم و می دانم که خداوند مرا با جامه ای بهتر از آن خواهد پوشاند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: راست گفتی، جبرئیل برای من خبر آورد که خداوند به جای آن برای تو در بهشت جامه ای سبز از استبرق برگزیده که رنگ آن از یاقوت و زبرجد است، بهترین پاداش، پاداش پروردگارت است، در برابر بخششت و صبر تو بر همین جامه پوسیده ، پس مژده باد تو را ای علی. علی شاد و خوشحال از خبری که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله بدو داده بود، بازگشت.
السمل : الخَلَق من الثیاب . (النهایة : 2 / 403) .

حدیث204

امام باقر علیه السلام :
ولَقد أتاهُ جَبرَئیلُ علیه السلامبِمَفاتیحِ خَزائِنِ الأَرضِ ثَلاثَ مَرّاتٍ یُخَیِّرُهُ ، مِن غَیرِ أن یَنقُصَهُ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی مِمّا أعَدَّ اللّه ُ لَهُ یَومَ القِیامَةِ شَیئًا، فَیَختارُ التَّواضُعَ لِرَبِّهِ جَلَّ وعَزَّ
امام باقر علیه السلام: جبرئیل سه بار کلیدهای خزانه های زمین را برای پیامبر صلی الله علیه و آله آورد، بی آن که خداوند تبارک و تعالی از آن چه برای او در روز رستاخیز آماده کرده است، چیزی بکاهد و پیامبر، در برابر خداوند عزّوجل، فروتنی را برگزید.
الکافی : 8 / 130 / 100 ، أمالی الطوسیّ : 692 / 1470 کلاهما عن محمّد بن مسلم .

حدیث205

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله اُتِیَ بِالیَهودِیَّةِ الَّتی سَمَّتِ الشّاةَ لِلنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ لَها : ما حَمَلَکِ عَلی ما صَنَعتِ ؟ فَقالَت : قُلتُ : إن کانَ نَبِیًّا لَم یَضُرَّهُ وإن کانَ مَلِکًا أرَحتُ النّاسَ مِنهُ ، قالَ : فَعَفا رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عَنها
امام باقر علیه السلام: آن زن یهودی را که گوسفندی برای پیامبر مسموم کرده بود، نزد ایشان آوردند، پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: چه چیز تو را به این کار وا داشت؟ آن زن گفت: به خود گفتم: اگر او پیامبر است این کار، به او زیانی نرساند و اگر سلطان است مردم را از شرّ او آسوده گردانیده ام. امام باقر علیه السلاممی فرماید: پیامبر صلی الله علیه و آله از گناه او درگذشت.
الکافی : 2 / 108 / 9 عن زرارة .

حدیث206

امام باقر علیه السلام :
إنَّ عَلِیًّا علیه السلام قالَ فِی ابنِ مُلجَمٍ بَعدَما ضَرَبَهُ : أطعِموهُ واسقوهُ ، أحسِنوا إسارَهُ ، فَإِن عِشتُ فَأَنَا وَلِیُّ دَمی ، أعفو إن شِئتُ وإن شِئتُ استَقَدتُ ، وإن مُتُّ فَقَتَلتُموهُ فَلا تُمَثِّلوا
امام باقر علیه السلام: علی علیه السلام پس از ضربت خوردن به دست ابن ملجم، در حقّ وی فرمود: به او خوراک دهید و سیرابش گردانید و در اسارتش نیکو رفتاری کنید، اگر زنده ماندم که صاحب خون، خودم هستم، اگر خواستم از او در می گذرم و اگر خواستم قصاص می کنم و اگر مُردم و او را کشتید، اندامش را مثله نکنید.
السنن الکبری : 8 / 317 / 16759 عن إبراهیم بن محمّد عن الإمام الصادق علیه السلام ، تاریخ دمشق «ترجمة الإمام علیّ علیه السلام» : 3 / 297 / 1398 ذکره إلی «استقدت» عن ابن عیاض عن الإمام الصادق علیه السلام ، الاستیعاب : 3 / 219 نحوه ، المناقب لابن شهرآشوب : 3 / 312 مرسلاً نحوه ، الجعفریّات : 53 نحوه وذکره إلی «استقدتُ» عن الإمام الصادق علیه السلام ، قرب الإسناد : 143 / 515 عن أبی البختریّ عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث207

امام باقر علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عِندَ عائِشَةَ لَیلَتَها ، فَقالَت : یا رَسولَ اللّه ِ ، لِمَ تُتعِبُ نَفسَکَ وقَد غَفَرَ اللّه ُ لَکَ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وما تَأَخَّرَ؟ فَقالَ: یا عائِشَةُ، ألا أکونُ عَبدًا شَکورًا ؟! قالَ : وکانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَقومُ عَلی أطرافِ أصابِعِ رِجلَیهِ، فَأَنزَلَ اللّه ُ سُبحانَهُ وتَعالی: «طه * ما أنزَلنا عَلَیکَ القُرآنَ لِتَشقی
امام باقر علیه السلام: پیامبر اکرم در آن شبی که باید نزد عائشه می بود، در کنار او به سر می بُرد. عائشه عرض کرد: یا رسول اللّه ! چرا خود را خسته می کنی، در حالی که خداوند، گناهان گذشته و آینده تو را آمرزیده است؟ حضرت صلی الله علیه و آله فرمود: ای عائشه، آیا نباید بنده ای شکرگزار باشم؟! امام باقر علیه السلاممی فرماید: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر سر انگشتان پایش می ایستاد که خداوند این آیه را نازل فرمود: «طه، ما قرآن را بر تو نازل نکردیم تا در رنج افتی» .
الکافی : 2 / 95 / 6 عن أبی بصیر ، وراجع الاحتجاج : 1 / 520 ، والآیة 1 و 2 من سورة طه .

حدیث208

امام باقر علیه السلام :
إنَّ فاطِمَةَ بِنتَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ لَمّا نَظَرَت إلی ما یَفعَلُ ابنُ أخیها عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ بِنَفسِهِ مِنَ الدَّأبِ فِی العِبادَةِ أتَت جابِرَ بنَ عَبدِاللّه ِ بنِ عَمرِو بنِ حِزامٍ الأَنصارِیّ فَقالَت لَهُ : یا صاحِبَ رَسولِ اللّه ِ ، إنَّ لَنا عَلَیکُم حُقوقًا ، ومِن حَقِّنا عَلَیکُم أن إذا رَأَیتُم أحَدَنا یُهلِکُ نَفسَهُ اجتِهادًا أن تُذَکِّروهُ اللّه َ وتَدعوهُ إلَی البُقیا عَلی نَفسِهِ ، وهذا عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ بَقِیَّةُ أبیهِ الحُسَینِ قَدِ انخَرَمَ أنفُهُ وثَفِنَت جَبهَتُهُ ورُکَبتاهُ وراحَتاهُ دَأبًا مِنهُ لِنَفسِهِ فِی العِبادَةِ .
فَأَتی جابِرُ بنُ عَبدِ اللّه ِ بابَ عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیهماالسلام، وبِالبابِ أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عَلِیٍّ علیهماالسلام فی اُغَیلِمَةٍ مِن بَنی هاشِمٍ قَدِ اجتَمَعوا هُناکَ ، فَنَظَرَ جابِرٌ إلَیهِ مُقبِلاً فَقالَ : هذِهِ مِشیَةُ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وسَجِیَّتُهُ ، فَمَن أنتَ یا غُلامُ ؟ فَقالَ : أنَا مُحَمَّدُ بنُ عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ، فَبَکی جابِرُ بنُ عَبدِ اللّه ِ رضی الله عنه ، ثُمَّ قالَ : أنتَ وَاللّه ِ الباقِرُ عَنِ العِلمِ حَقّاً ، اُدنُ مِنّی بِأَبی أنتَ واُمّی ، فَدَنا مِنهُ فَحَلَّ جابِرٌ إزارَهُ ووَضَعَ یَدَهُ فی صَدرِهِ فَقَبَّلَهُ وجَعَلَ عَلَیهِ خَدَّهُ ووَجهَهُ وقالَ لَهُ : اُقرِئُکَ عَن جَدِّکَ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله السَّلامَ ، وقَد أمَرَنی أن أفعَلَ بِکَ ما فَعَلتُ ، وقالَ لی : یوشِکُ أن تَعیشَ وتَبقی حَتّی تَلقی مِن وُلدِی مَنِ اسمُهُ مُحَمَّدٌ یَبقَرُ العِلمَ بَقرًا ، وقالَ لی : إنَّکَ تَبقی حَتّی تَعمی ثُمَّ یُکشَفُ لَکَ عَن بَصَرِکَ .
ثُمَّ قالَ لی : اِئذَن لی عَلی أبیکَ، فَدَخَلَ أبو جَعفَرٍ عَلی أبیهِ فَأَخبَرَهُ الخَبَرَ وقالَ : إنَّ شَیخًا بِالبابِ وقَد فَعَلَ بی کَیتَ وکَیتَ ، فَقالَ : یا بُنَیَّ ، ذلِکَ جابِرُ ابنُ عَبدِ اللّه ِ . ثُمَّ قالَ : أمِن بَین وِلدانِ أهلِکَ قالَ لَکَ ما قالَ وفَعَلَ بِکَ ما فَعَلَ؟ قالَ: نَعَم، [قالَ :]
عمرو بن عبداللّه بن هند جملی به نقل از امام باقر علیه السلام: فاطمه دختر علی بن ابی طالب چون سخت کوشی پسر برادرش علی بن الحسین را در عبادت دید، نزد جابر بن عبداللّه بن عمرو بن حزام انصاری آمد و به او گفت: ای صحابی رسول اللّه ! ما بر شما حقوقی داریم و از حقّ ما بر شما این است که هرگاه شما یکی از ما را دیدید که با سخت کوشی، خود را نابود می کند، خدا را به او یاد آورید و از او بخواهید جانش را حفظ کند. این علی بن الحسین است که از سخت کوشی در عبادت، بینی اش ترک برداشته و پیشانی و زانوان و دو کف دستش پینه بسته است.

جابر بن عبداللّه به درِ خانه علی بن الحسین علیه السلام رفت و در کنارِ در، ابو جعفر محمّد بن علی علیه السلام را در میان جمعی نوجوان از بنی هاشم دید که در آن جا گرد آمده بودند. جابر در حالی که به آن سو می رفت، بدو نگریست و گفت: این راه رفتن و خوی رسول اللّه است، ای نوجوان تو کیستی؟ فرمود: من محمّد بن علی بن الحسین هستم. جابر بن عبداللّه گریست و آن گاه گفت: به خدا، تو به حقّ، شکافنده علم هستی، نزدیک من آی، پدرم و مادرم فدای تو باد. امام علیه السلامنزدیک او رفت، جابر جامه اش را گشود و دست او را بر سینه اش گذاشت و بوسید و چهره اش را بر دست و چهره امام علیه السلامنهاد و به او عرض کرد: سلام نیایت رسول اللّه صلی الله علیه و آله را به تو می رسانم، او به من دستور داده است، سلامش را به تو برسانم، پیامبر صلی الله علیه و آله به من فرمود: باشد که تو آن قدر زندگی کنی و باقی باشی و فرزندی از من را دیدار کنی که نامش محمّد است و علم را به کمال می شکافد. پیامبر صلی الله علیه و آله به من فرمود: تو آن قدر زنده خواهی ماند که کور شوی و سپس نور به دیدگانت باز گردد. امام باقر علیه السلاممی فرماید:
او به من
گفت: از پدرت اجازه بگیر تا به دیدارش روم. ابو جعفر بر پدرش وارد شد و او را آگاه کرد و گفت: پیرمردی بر درِ خانه است که با من چنین و چنان کرد. حضرت علیه السلام فرمود: فرزندم! او جابر بن عبداللّه است، سپس فرمود: آیا او از میان کودکان خویشانت، تنها به تو چنین گفت و با تو چنین کرد؟ امام باقر علیه السلامعرض کرد: آری، ما از آنِ خداییم، او به بدی آهنگ تو نکرده است اما (به سبب شناساندن ارج تو) در خون تو کوشیده است.

امام زین العابدین علیه السلام به جابر اجازه داد و او وارد شد و حضرت علیه السلام را در محرابش دید که عبادت او را فرسوده است. امام علیه السلام برخاست و با گرمی از حال او پرسش کرد و او را در کنار خود نشاند. جابر به حضرت روی کرد و گفت: ای فرزند رسول اللّه ! آیا نمی دانید که خداوند، بهشت را برای شما و دوستداران شما آفریده و آتش را برای بدخواهان و دشمنان شما خلق کرده است، پس این همه تلاش که خود را بدان ملزم کرده ای چیست؟ علی بن الحسین علیه السلام به او فرمود: ای صحابی رسول اللّه ! آیا نمی دانی که خداوند، گناهان گذشته و آینده نیای مرا بخشوده بود، ولی پیامبر، سخت کوشی در راه خدا را کنار ننهاد و همچنان عبادتش می کرد ـ پدر و مادرم فدای او باد ـ تا آن که ساق و کف پاهایش ورم کرد.

به ایشان صلی الله علیه و آله عرض شد: آیا چنین می کنی؟ و حال آن که خداوند، گناهان گذشته وآینده ات را بخشوده است؟ وپیامبر صلی الله علیه و آله پاسخ فرمود: آیا بنده ای شکرگزار نباشم؟! چون جابر به علی بن الحسین علیه السلامنگریست و دید سخن او در منصرف کردن امام از سخت کوشی و اعمال طاقت فرسا و راضی کردن او به میانه روی سودی ندارد، به او عرض کرد: ای فرزند رسول خدا! خود را حفظ کن که تو از خاندانی هستی که در پرتو وجود آنها، بلا دفع می شود و سختی و مشقّت برطرف می گردد و آسمان از برای ایشان باران می بارانَد. امام علیه السلامفرمود: ای جابر! من همچنان بر شیوه پدر و نیای خود خواهم بود و آن دو ـ صلوات اللّه علیهما ـ را الگوی خود می دانم تا دیدارشان کنم.

جابر روی به حاضران کرد و گفت: به خدا سوگند، من در میان فرزندان پیامبران، همچون علی بن الحسین ندیده ام، مگر یوسف بن یعقوب علیه السلام، به خدا
سوگند ذریه علی بن الحسین علیه السلام از ذریّه یوسف بن یعقوب برتر است، چه، از آنهاست کسی که زمین را از داد می آکَند آن گونه که از ستم آکنده شد.
إضافة من عندنا یقتضیها السیاق .

حدیث209

امام باقر علیه السلام :
کانَ أبی عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلام إذا حَضَرَتِ الصَّلاةُ یَقشَعِرُّ جِلدُهُ ، ویَصفَرُّ لَونُهُ ، وتَرتَعِدُ فَرائِصُهُ
امام باقر علیه السلام: پدرم علی بن الحسین علیه السلام، به هنگام نماز، پوست بدنش می ترنجید و رنگش زرد می شد و گوشت تنش به لرزه می افتاد و موی بر تنش راست می شد و در حالی که اشکش بر گونه روان بود می فرمود: اگر بنده می دانست با که مناجات می کند، از نماز دست نمی کشید.
الفریصة : لحمة عند نغض الکتف فی وسط الجنب عند منبض القلب ، وهما فریصتان ترتعدان عند الفزع . (لسان العرب : 7 / 64) .

حدیث210

امام باقر علیه السلام :
کانَت لِعَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیهماالسلامناقَةٌ حَجَّ عَلَیهَا اثنَتَینِ وعِشرینَ حَجَّةً ما قَرَعَها قَرعَةً قَطُّ . قالَ : فَجاءَت بَعدَ مَوتِهِ وما شَعَرنا بِها إلاّ وقَد جاءَنی بَعضُ خَدَمِنا أو بَعضُ المَوالی ، فَقالَ : إنَّ النّاقَةَ قَد خَرَجَت فَأَتَت قَبرَ عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیهماالسلامفَانبَرَکَت عَلَیهِ فَدَلَکَت بِجِرانِهَا القَبرَ وهِیَ تَرغو ، فَقُلتُ : أدرِکوها وجیئونی بِها قبلَ أن یَعلَموا بِها أو یَرَوها ، فَقالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : وما کانَت رَأَتِ القَبرَ قَطُّ
امام باقر علیه السلام: علی بن الحسین علیه السلام شتری داشت که بیست و دو بار با آن به حج رفته بود و هرگز آن را شلاّقی نزد. امام باقر علیه السلاممی فرماید: پس از رحلت امام علی بن الحسین علیه السلام، بی آن که ما بفهمیم، آن شتر خارج شد. یکی از خادمان یا غلامان ما خبر آورد که شتر بر گور علی بن الحسین علیه السلامرفته و گردن خود را به خاک می مالد و می نالد. من گفتم: آن را دریابید و پیش از آن که آن را بشناسند و ببینند نزد ما بیاورید. ابو جعفر علیه السلاممی فرماید: این شتر، هرگز قبر را ندیده بود.
الکافی : 1 / 467 / 2 ، بصائر الدرجات : 353 / 15 ، الاختصاص : 300 کلّها عن زرارة .

حدیث211

امام باقر علیه السلام :
خَرَجتُ مَعَ مَولایَ حاجًّا ، فَلَمّا دَخَلَ المَسجِدَ نَظَرَ إلَی البَیتِ فَبَکی حَتّی عَلا صَوتُهُ، فَقُلتُ : بِأَبی واُمّی ، إنَّ النّاسَ یَنظُرونَ إلَیکَ فَلَو رَفَعتَ [رَفَعتَ] بِصَوتِکَ قَلیلاً ، فَبَکی وقالَ : وَیحَکَ ! لِمَ لا أبکی؟! لَعَلَّ اللّه َ أن یَنظُرَ إلَیَّ بِرَحمَةٍ مِنهُ ، فَأَفوزَ بِها عِندَهُ . ثُمَّ طافَ بِالبَیتِ ورَکَعَ عِندَ المَقامِ ورَفَعَ رَأسَهُ مِن سُجودِهِ ، فَإِذا مَوضِعُهُ مُبتَلٌّ مِن دُموعِهِ
افلح، غلام امام باقر علیه السلام: با سرورم به سوی حج رفتیم. چون امام علیه السلام به مسجد در آمد و به خانه خدا نگریست، گریست تا صدایش بالا گرفت. عرض کردم: پدر و مادرم فدای تو باد، اگر ممکن است صدای خود را پایین بیاور که مردم به تو می نگرند. حضرت گریست و فرمود: عجب! چرا گریه نکنم، شاید که خدا با رحمت خود به من بنگرد و نزد او رستگاری یابم. سپس خانه خدا را طواف کرد و نزد مقام نماز خواند و هنگامی که سر از سجده برداشت، جایگاهش از اشک خیس شده بود.
تذکرة الخواصّ : 339 ، صفة الصفوة : 2 / 64 ، الفصول المهمّة : 209 ، مطالب السؤول : 80 ، کشف الغمّة : 2 / 360 ، نور الأبصار : 158 .

حدیث212

امام باقر علیه السلام :
نَدعُو اللّه َ فیما نُحِبُّ ، فَاِءذا وَقَعَ الَّذی نَکرَهُ لَم نُخالِفِ اللّه َ عَزَّوجَلَّ فیما أحَبَّ
امام باقر علیه السلام: خدا را در آن چه می خواهیم می خوانیم و اگر آن، بر ما افتد که خوش نمی داریم، در آن چه خداوندعزّوجل خواسته است، به مخالفت برنمی خیزیم.
حلیة الأولیاء : 3 / 187 عن عمرو بن دینار ، کشف الغمّة : 2 / 363 عن أحمد بن حمدون .

حدیث213

امام باقر علیه السلام :
إنّا أهلَ البَیتِ نَصِلُ مَن قَطَعَنا ونُحسِنُ إلی مَن أساءَ إلَینا ، فَنَری وَاللّه ِ فی ذلِکَ العاقِبَةَ الحَسَنَةَ
امام باقر علیه السلام: ما اهل بیت به هر که از ما گسلد، می پیوندیم و به کسی که به ما بدی کند، نیکی می کنیم. به خدا سوگند، فرجام نیک را، در این می بینیم.
الکافی : 2 / 488 / 1 عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر عن الإمام الرضا علیه السلام .

حدیث214

امام باقر علیه السلام :
کانَ یَدخُلُ عَلَیهِ إخوانُهُ فَلا یَخرُجونَ مِن عِندِهِ حَتّی یُطعِمَهُمُ الطَّعامَ الطَّیِّبَ ویَکسُوَهُمُ الثِّیابَ الحَسَنَةَ ویَهَبَ لَهُمُ الدَّراهِمَ ، فَأَقولُ لَهُ فی ذلِکَ لِیُقِلَّ مِنهُ ، فَیَقولَ : یا سَلمی ، ما حَسَنَةُ الدُّنیا إلاّ صِلَةُ الإِخوانِ وَالمَعارِفِ
سلمی کنیز امام باقر علیه السلام: برادران امام علیه السلام، بر او وارد می شدند و از پیش او نمی رفتند، مگر آن که حضرت علیه السلام ایشان را خوراک نیکو می داد و جامه فاخر بر تنشان می کرد و چند درهم، بدیشان صله می داد. من به ایشان عرض می کردم تا از این همه نیکی بکاهد، امّا امام می فرمود: ای سلمی! نیکی دنیا نیست مگر بخشش و احسان نسبت به برادران.
کشف الغمّة : 2 / 330 ، الفصول المهمّة : 212 .

حدیث215

امام باقر علیه السلام :
قالَ لی : یا جابِرُ ، أیَکتَفی مَن یَنتَحِلُ
جابر از امام باقر علیه السلام: آن حضرت به من فرمود: ای جابر! آیا کسی را که ادعای تشیّع می کند همین کافی است که دم از محبّت ما خاندان زند؟! به خدا سوگند، شیعه ما نیست، مگر آن کسی که از خدا پروا کند و او را فرمان برد. ای جابر! اینان شناخته نشوند، مگر با فروتنی و خشوع و امانت داری و بسیار بودن به یاد خدا و روزه و نماز و نیکی به پدر و مادر و رسیدگی به همسایگان تهیدست و مستمند و بدهکاران و یتیمان و راستگویی و تلاوت قرآن و درباره مردم چیزی جز خیر و خوبی نگفتن و این که در همه چیز، امین و امانتدار معاشران خود باشند. جابر می گوید: عرض کردم: یابن رسول اللّه ! امروزه ما احدی را با این صفات سراغ نداریم. حضرت فرمود: ای جابر! زنهار که عقاید [باطله] گوناگون تو را به بیراهه نکشاند. آیا همین بس است که فردی بگوید: من علی را دوست دارم و او را ولیّ خود می دانم اما، با این حال، در کار و عمل (برای آخرت) کوشا نباشد؟ اگر بگوید: من رسول خدا صلی الله علیه و آله را دوست دارم، رسول خدا صلی الله علیه و آله که بهتر از علی علیه السلام است، اما از روش او پیروی نکند و به سنّت وی رفتار ننماید، محبّتش به پیامبر او را هیچ سودی نرساند. پس، از [کیفر ]خدا بترسید و برای [رسیدن به] آن چه نزد خداست، کار کنید. خدا با هیچ کس، خویشاوندی ندارد.

محبوبترین بندگان نزد خدای عز و جل (و گرامیترین آنان در پیشگاه او) ، پرهیزگارترین و فرمانبردارترین آنان است. ای جابر! به خدا قسم که جز با طاعت، به خدای تبارک و تعالی نزدیک نتوان شد و ما برات آزادی [از دوزخ برای کسی] نداریم و هیچ کس را بر خداوند حجّتی نیست. هر که
فرمانبردار خدا باشد همو دوست
ماست و هر که نافرمانی خدا کند همو دشمن ماست و ولایت و دوستی ما، جز با عمل و پارسایی به دست نیاید.
أی یدّعیه من غیر أن یتّصف به .

حدیث216

امام باقر علیه السلام :
أعینونا بِالوَرَعِ ، فَإِنَّهُ مَن لَقِیَ اللّه َ عَزَّوجَلَّ مِنکُم بِالوَرَعِ کانَ لَهُ عِندَ اللّه ِ فَرَجٌ ، وإنَّ اللّه َ عَزَّوجَلَّ یَقولُ : «مَن یُطِعِ اللّه َ والرَّسولَ فَاُولئِکَ مَعَ الَّذینَ أنعَمَ اللّه ُ عَلَیهِم مِنَ النَّبِیّینَ وَالصِّدّیقینَ والشُّهَداءِ والصّالِحینَ وحَسُنَ اُولئِکَ رَفیقًا
امام باقر علیه السلام: ما را با پارسایی (خود) یاری رسانید، زیرا هر کس از شما خدای عز و جلرا با پارسایی دیدار کند، او را نزد خداوند گشایش باشد و خدای عز و جلمی فرماید: «و آنها که از خدا و رسول فرمان برند در زمره کسانی خواهند بود که خدا ایشان را گرامی داشته است (یعنی) با پیامبران و صدّیقان و شهیدان و شایستگان اند و چه نیکو همدمانی هستند اینان» . پیامبر از ماست و صدّیق و شهیدان و شایستگان (نیز) از ما هستند.
النساء : 69 .

حدیث217

امام باقر علیه السلام :
ـ لِفُضَیلٍ ـ : بَلِّغ مَن لَقیتَ مِن مُوالینا عَنَّا السَّلامَ ، وقُل لَهُم : إنّی لا اُغنی عَنکُم مِنَ اللّه ِ شَیئًا إلاّ بِوَرَعٍ ، فَاحفَظوا ألسِنَتَکُم وکُفّوا أیدِیَکُم ، وعَلَیکُم بِالصَّبرِ وَالصَّلاةِ ، إنَّ اللّه َ مَعَ الصّابِرینَ
امام باقر علیه السلام ـ به فضیل ـ : دوستان ما را که دیدی، از جانب ما سلام برسان و به ایشان بگو: در نزد خدا از دست من برای شما کاری ساخته نیست، جز این که پارسایی پیشه کنید. پس زبانهای خود را حفظ کنید و دستهایتان را باز دارید و بر شما باد شکیبایی و نماز که خداوند، با شکیبایان است.
تفسیر العیّاشیّ : 1 / 68 / 123 ، دعائم الإسلام : 1 / 133 وفیه «بورع واجتهاد» ، مستطرفات السرائر : 74 / 17 ، مشکاة الأنوار : 44 ، وذکره أیضًا فی : 46 کلاهما عن الفضیل عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث218

امام باقر علیه السلام :
ـ فی وَصِیَّتِهِ لِجابِرِ بنِ یَزیدَ الجُعفِیِّ ـ : اِعلَم بِأَنَّکَ لا تَکونُ لَنا وَلِیًّا حَتّی لَوِ اجتَمَعَ عَلَیکَ أهلُ مِصرِکَ وقالوا : «إنَّکَ رَجُلُ سَوءٍ» لَم یَحزُنکَ ذلِکَ ، ولَو قالوا : «إنَّک رَجُلٌ صالِحٌ» لَم یَسُرَّکَ ذلِکَ ، ولکِنِ اعرِض نَفسَکَ عَلی کِتابِ اللّه ِ ، فَإِن کُنتَ سالِکًا سَبیلَهُ ، زاهِدًا فی تَزهیدِهِ ، راغِبًا فی تَرغیبِهِ ، خائِفًا مِن تَخویفِهِ فَاثبُت وأبشِر ، فَإِنَّهُ لا یَضُرُّکَ ما قیلَ فیکَ ، وإن کُنتَ مُبائِنًا لِلقُرآنِ فَماذَا الَّذی یَغُرُّکَ مِن نَفسِکَ ؟ !
امام باقر علیه السلام ـ در سفارش خود به جابربن یزید جعفی ـ : بدان که تو دوستدار ما نخواهی بود، مگر آن گاه که اگر همه همشهریانت علیه تو هم داستان شوند و [یک زبان] بگویند: «تو آدم بدی هستی» این، اندوهگینت نسازد و اگر بگویند: «تو آدم خوبی هستی» این[نیز ]شادمانت نکند. بلکه خود را با کتاب خدا بسنج، اگر دیدی پوینده راه آنان هستی و از آن چه قرآن به اعراض از آن فرا خوانده روی گردانی و به آن چه ترغیب کرده، راغبی و از آن چه بیم داده است، بیمناکی، پس ثابت قدم باش و مژده ات باد که آن چه درباره تو گفته شود، زیانت نرساند، اما اگر دیدی از قرآن جدایی، پس چرا باید خود را بفریبی؟!
تحف العقول : 284 .

حدیث219

امام باقر علیه السلام :
ـ فی وَصِیَّتِهِ لِبَعضِ شیعَتِهِ ـ : یا مَعشَرَ شیعَتِنا ؛ اِسمَعوا وَافهَموا وَصایانا وعَهدَنا إلی أولِیائِنَا ، اُصدُقوا فی قَولِکُم ، وبَرّوا فی أیمانِکُم لِأَولِیائِکُم وأعدائِکُم ، وتَواسَوا بِأَموالِکُم ، وتَحابّوا بِقُلوبِکُم ، وتَصَدَّقوا عَلی فُقَرائِکُم ، وَاجتَمِعوا عَلی أمرِکُم ، ولا تُدخِلوا غِشًّا ولا خِیانَةً عَلی أحَدٍ ، ولا تَشُکّوا بَعدَ الیَقینِ ، ولا تَرجِعوا بَعدَ الإِقدامِ جُبنًا ، ولا یُوَلِّ أحَدٌ مِنکُم
أهلَ مَوَدَّتِهِ قَفاهُ ، ولا تَکونَنَّ شَهوَتُکُم فی مَوَدَّةِ غَیرِکُم ، ولا مَوَدَّتُکُم فیما سِواکُم ، ولا عَمَلُکُم لِغَیرِ رَبِّکُم ، ولا إیمانُکُم وقَصدُکُم لِغَیرِ نَبِیِّکُم ، وَاستَعینوا بِاللّه ِ وَاصبِروا ، «إنَّ الأَرضَ لِلّهِ یورِثُها مَن یَشاءُ مِن عِبادِهَ والعاقِبَةُ لِلمُتَّقینَ
امام باقر علیه السلام ـ در سفارش به برخی شیعیان خود ـ : ای گروه شیعیان ما، توصیه ها و سفارش ما به دوستانمان را بشنوید و نیک دریابید. راست گفتار باشید، به سوگندتان با دوستان و دشمنانتان وفادار باشید، با اموالتان به مدد یکدیگر بشتابید، قلباً یکدیگر را دوست بدارید، به درویشانتان صدقه دهید، در کار خود متحد باشید، به هیچ کس دغلی و خیانت روا مدارید، بعد از یقین [در
عقیده به حقّانیت ما] دچار شکّ و تردید نشوید، بعد از پیشروی، از ترس، گام واپس ننهید، هیچ یک از شما به دوستدار خود پشت نکند، زنهار به دوستی با غیر خود میل نکنید وبه اغیار دست مودّت ندهید و کارتان جز برای پروردگارتان نباشد و ایمان و عقیده تان به کسی جز پیامبرتان نباشد و از خدا یاری طلبید و شکیبا باشید که «زمین از آنِ خداست و آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد به ارث می دهد و فرجام، از آن پرهیزگاران است». زمین از آنِ خداوند است و او آن را به بندگان شایسته اش، به ارث می دهد.

سپس فرمود: از شیعیان ما، آن کسی دوستدار خدا و دوستدار رسول اوست که هرگاه سخن گوید، راست گوید و هرگاه وعده ای دهد، بدان وفا کند و هرگاه امانتی بدو سپرده شود، آن را برگرداند و هرگاه در راه حقّ باری بر دوش او نهند، آن را به دوش کشد و هرگاه حقّ واجبی از او خواسته شود، عطا کند و هرگاه به کار حقّی فرمان داده شود، انجامش دهد. شیعه ما کسی است که علم او از گوشش فراتر نرود [اسرار ما را که می شنود حفظ کند] ؛ شیعه ما کسی است که عیب جوی ما را مدح نمی گوید، با کسی که به ما بغض می ورزد، پیوند برقرار نمی سازد، با کینه جوی ما، همنشینی نمی کند، اگر به مؤمنی برسد، به او احترام می گذارد، اگر به نادانی برخورَد، از او دوری می کند؛ شیعه ما کسی است که [از سختیها و گرفتاریها] چونان سگ، زوزه نمی کشد و مانند کلاغ، طمّاع نیست و به سوی احدی جز برادران خود، دست نیاز دراز نمی کند، حتی اگر از گرسنگی بمیرد؛ شیعه ما کسی است که به عقیده ما معتقد باشد، به خاطر ما، دوستان خود را ترک می گوید، کسانی را که از او دور و بیگانه اند، اما دوستدار مایند، به خود نزدیک می کند و نزدیکان خود را که با ما دشمن اند از خود دور می گرداند.
الأعراف : 128 .

حدیث220

امام باقر علیه السلام :
«قُل لا أسأَلُکُم عَلَیهِ أجرًا إلاَّ المَوَدَّةَ فِی القُربی» قالَ : هُمُ الأَئِمَّةُ علیهم السلام
عبداللّه بن عجلان از حضرت باقر علیه السلام روایت می کند که آن حضرت درباره آیه «بگو: من به ازای این از شما مزدی نمی خواهم مگر دوستی خویشاوندانم» فرمود: [مقصود ]خویشاوندان ائمّه علیهم السلامهستند.
الکافی : 1 / 413 / 7 ، المحاسن : 1 / 241 / 443 .

حدیث221

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «قُل ما سَأَلتُکُم مِن أجرٍ فَهُوَ لَکُم» ـ : الأَجرُ الَّذی هُوَ المَوَدَّةُ فِیالقُربَی الَّتی لَم أسأَلکُم غَیرَها فَهُوَ لَکُم ، تَهتَدونَ بِها وتَسعَدونَ بِها ، وتَنجونَ مِن عَذابِ اللّه ِ یَومَ القِیامَةِ
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «بگو: هرمزدی که از شما خواستم آن برای شماست» ـ : [یعنی] این مزدی که عبارت از دوستی خویشاوندان است و من جز آن چیزی از شما نمی خواهم در حقیقت برای خود شماست؛ زیرا شما به واسطه آن هدایت می شوید و به خوشبختی می رسید و در روز قیامت از عذاب خدا رهایی می یابید.
ینابیع المودّة : 1 / 316 / 5 .

حدیث222

امام باقر علیه السلام :
لَمّا قُبِضَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله باتَ آلُ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله بِأَطوَلِ لَیلَةٍ ـ إلی أن قالَ : ـ فَبَینا هُم کَذلِکَ إذ أتاهُم آتٍ لا یَرَونَهُ ویَسمَعونَ کَلامَهُ فَقالَ : السَّلامُ عَلَیکُم أهلَ البَیتِ ورَحمَةُ اللّه ِ وبَرَکاتُهُ . . . فَأَنتُمُ الأَمانَةُ المُستَودَعَةُ ، ولَکُمُ المَوَدَّةُ الواجِبَةُ وَالطّاعَةُ المَفروضَةُ
امام باقر علیه السلام: چون رسول خدا صلی الله علیه و آله درگذشت آل محمّد صلی الله علیه و آله [از شدت تأثر و اندوه ]طولانی ترین شب را گذراندند ـ تا آن جا که فرمود: ـ در یک چنان حال و هوایی ناگهان یکی بر آنان وارد شد که خودش را نمی دیدند اما سخنش را می شنیدند. او گفت: درود و رحمت و برکات خدا بر شما اهل بیت باد... شمایید آن امانت سپرده شده، دوستی شما [بر مردم] واجب است و اطاعت از شما فریضه.
الکافی : 1 / 445 / 19 عن یعقوب بن سالم عن رجل .

حدیث223

امام باقر علیه السلام :
آلُ مُحَمَّدٍ علیهم السلامهُم حَبلُ اللّه ِ الَّذی أمَرَنا بِالاِعتِصامِ بِهِ ، فَقالَ : «وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللّه ِ جَمیعًا ولا تَفَرَّقوا
جابر از امام باقر علیه السلام: آل محمّد علیهم السلام همان ریسمان خدایند که ما را به چنگ زدن بدان فرمان داده و فرموده است: «و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده مشوید» .
تفسیرالعیّاشیّ: 1 / 194 / 123 ، وذکر أیضًا فی : 1 / 102 / 298 ، والآیة 103 من سورة آل عمران .

حدیث224

امام باقر علیه السلام :
بُنِیَ الإِسلامُ عَلی خَمسِ دَعائِمَ : إقامِ الصَّلاةِ ، وإیتاءِ الزَّکاةِ ، وصَومِ شَهرِ رَمَضانَ ، وحَجِّ البَیتِ ، وَالوَلایَةِ لَنا أهلَ البَیتِ
امام باقر علیه السلام: اسلام بر پنج پایه استوار شده است: نماز خواندن، زکات دادن، روزه ماه رمضان، حج خانه خدا و (پذیرش) ولایت ما اهل بیت.
أمالی الطوسیّ : 124 / 192 ، الخصال : 278 / 21 ، أمالی المفید : 353 / 4 ، بشارة المصطفی : 69 کلّها عن أبی حمزة الثمالیّ ، وراجع الکافی : 2 / 18 باب دعائم الإسلام ، التهذیب : 4 / 151 / 418 .

حدیث225

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ جَلَّ وعَزَّ طَهَّرَ أهلَ بَیتِ نَبِیِّهِ علیهم السلام وسَأَلَهُم
امام باقر علیه السلام: خداوند عز و جل اهل بیت پیامبر خود را پاک گردانید و مزد رسالت را دوستی با ایشان قرار داد و ولایت را برای آنان مقرر داشت و ایشان را اوصیاء و دوستان او قرار داد که پس از وی در میان امّتش پایدارند. پس، ای مردم! در آن چه گفتم بیندیشید که خداوند عز و جلولایت و طاعت و دوستی خود را در او نهاده و وی را استنباط کننده علمش و دلایل و حجّت هایش گردانیده است. بنابراین، فقط او را بپذیرید و تنها به او تمسک جویید تا به واسطه او نجات یابید و در روز قیامت حجّت داشته باشید، راه پروردگارتان عز و جل، جز به واسطه آنان پیموده نمی شود و هیچ ولایتی جز به واسطه آنان به خدای عز و جل
نمی پیوندد. هرکه چنین کند بر خداوند است که او را گرامی بدارد و عذابش
نکند و هر کس با چیزی جز آن چه خداوند عز و جل بدان فرمان داده بر او وارد شود بر خدای عزوجل است که او را خوار گرداند و عذابش کند.
فی بحارالأنوار نقلاً عن الکافی : «وجَعَلَ لَهُم أجَر . . .» وهو الأنسب .

حدیث226

امام باقر علیه السلام :
مَن دَخَلَ فی وَلایَةِ آلِ مُحَمَّدٍ دَخَلَ الجَنَّةَ ، ومَن دَخَلَ فی وَلایَةِ عَدُوِّهِم دَخَلَ النّارَ
امام باقر علیه السلام: هرکه به ولایت آل محمّد درآید، به بهشت رود و هر که به ولایت دشمنان آنان درآید، به دوزخ رود.
تفسیر العیّاشیّ : 2 / 160 / 66 .

حدیث227

امام باقر علیه السلام :
دَعا رَسولُ اللّه ِ أصحابَهُ بِمِنی فَقالَ : . . . یا أیُّهَا النّاسُ ، إنّی تارِکٌ فیکُم حُرُماتِ اللّه ِ : کِتابَ اللّه ِ ، وعِترَتی ، وَالکَعبَةَ البَیتَ الحَرام
امام باقر علیه السلام: رسول خدا صلی الله علیه و آله در مِنی اصحاب خود را فرا خواند و فرمود:... ای مردم! من حرمت های خدا را در میان شما بر جای می گذارم: کتاب خدا، عترتم و کعبه؛ بیت الحرام را .
بصائر الدرجات : 413 / 3 عن جابر ، مختصر بصائر الدرجات : 90 عن جابر بن یزید الجعفیّ .

حدیث228

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ تَعالی : «وَاعلَموا أنَّما غَنِمتُم مِن شَیءٍ فَأَنَّ للّه ِِ خُمُسَهُ ولِلرَّسولِ» ـ : هُم قَرابَةُ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، وَالخُمسُ للّه ِِ ولِلرَّسولِ ولَنا
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «و بدانید که هر چیزی را به غنیمت گرفتید یک پنجم آن برای خدا و رسول و...است» ـ: مقصود خویشاوندان رسول خداست. خمس، از آنِ خدا و پیامبر و ماست.
الکافی : 1 / 539 / 2 عن محمّد بن مسلم

حدیث229

امام باقر علیه السلام :
إنَّ ذِکرَنا مِن ذِکرِ اللّه ِ ، وذِکرَ عَدُوِّنا مِن ذِکرِ الشَّیطانِ
امام باقر علیه السلام: همانا یاد کردن از ما، یاد کردن از خداست و یاد کردن از دشمن ما، یاد کردن از شیطان است.
الکافی : 2 / 496 / 2 عن أبی بصیر عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث230

امام باقر علیه السلام :
ـ عَن أبیهِ عَن جَدِّهِ ـ : لَمّا قَضی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مَناسِکَهُ مِن حَجَّةِ الوَداعِ رَکِبَ راحِلَتَهُ وأنشَأَ یَقولُ : لا یَدخُلُ الجَنَّةَ إلاّ مَن کانَ مُسلِمًا . فَقامَ إلَیهِ أبو ذَرٍّ الغِفارِیُّ رحمه الله فَقالَ: یا رَسولَ اللّه ِ ، ومَا الإِسلامُ ؟ فَقالَ صلی الله علیه و آله : الإِسلامُ
عُریانٌ ، لِباسُهُ التَّقوی ، وزینَتُهُ الحَیاءُ ، ومِلاکُهُ الوَرَعُ ، وجَمالُهُ الدّینُ (کَمالُهُ ـ خ ل) ، وثَمَرُهُ العَمَلُ الصّالِحُ ، ولِکُلِّ شَیءٍ أساسٌ وأساسُ الإِسلامِ حُبُّنا أهلَ البَیتِ
امام باقر علیه السلام ـ از پدرش از جدش ـ : چون رسول خدا صلی الله علیه و آله مناسک حجة الوداع را به پایان برد، بر اشتر خود سوار شد و شروع به گفتن این جمله کرد: به بهشت
نرود مگر کسی که مسلمان باشد. ابوذر غفاری رحمه الله برخاست و عرض کرد: ای رسول خدا، اسلام چیست؟ حضرت فرمود: اسلام برهنه است و جامه اش، پرهیزگاری است و زیورش، حیا و قوامش، پارسایی و جمالش [کمالش]
دینداری و میوه اش، کردار نیک است. هر چیزی بنیادی دارد و بنیاد اسلام، دوست داشتن ما اهل بیت است.
أمالی الطوسیّ : 84/126 عن جابر بن یزید ، تحف العقول : 52 ، الفقیه : 4 / 364 / 5762 .

حدیث231

امام باقر علیه السلام :
حُبُّنا أهلَ البَیتِ نِظامُ الدّینِ
امام باقر علیه السلام: دوست داشتن ما اهل بیت، نظام دین است.
أمالی الطوسیّ : 296 / 582 عن جابر بن یزید الجعفیّ .

حدیث232

امام باقر علیه السلام :
بُنِیَ الإِسلامُ عَلی خَمسٍ : عَلَی الصَّلاةِ وَالزَّکاةِ وَالصَّومِ وَالحَجِّ وَالوَلایَةِ ، ولَم یُنادَ بِشَیءٍ کَما نودِیَ بِالوَلایَةِ
امام باقر علیه السلام: اسلام بر پنج چیز بنا شده است: بر نماز و زکات و روزه و حج و ولایت و به هیچ چیزی به اندازه ولایت فرا خوانده نشده است.
الکافی : 2 / 18 / 3 عن فضیل بن یسار و ح 1 ، المحاسن : 1 / 445 / 1033 کلاهما عن أبی حمزة ، وراجع البحار : 68 / 329 / باب 27 .

حدیث233

امام باقر علیه السلام :
أحِبُّوا اللّه َ وأحِبّوا رَسولَ اللّه ِ لِحُبِّ اللّه ِ ، وأحِبّونا لِحُبِّ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
امام باقر علیه السلام: خدا را دوست بدارید و رسول خدا را به خاطر خدا دوست بدارید و ما را به خاطر رسول خدا صلی الله علیه و آله دوست بدارید.
مناقب الإمام أمیرالمؤمنین علیه السلام للکوفیّ : 2 / 160 / 637 عن عبیداللّه بن محمّد بن عمر بن علیّ بن أبی طالب .

حدیث234

امام باقر علیه السلام :
إنّی لَأَعلَمُ أنَّ هذَا الحُبَّ الَّذی تُحِبّونّا لَیسَ بِشَیءٍ صَنَعتُمُوهُ ، ولکِنَّ اللّه َ صَنَعَهُ
امام باقر علیه السلام: من می دانم که این محبّت شما نسبت به ما چیزی نیست که خود شما آن را ساخته باشید، بلکه کار خداست.
المحاسن : 1 / 246 / 457 عن أبی بصیر .

حدیث235

امام باقر علیه السلام :
مَن أصبَحَ یَجِدُ بَردَ حُبِّنا عَلی قَلبِهِ فَلیَحمَدِ اللّه َ عَلی بادِئِ النِّعَمِ . قیلَ : وما بادِئُ النِّعَمِ ؟ فَقالَ : طیبُ المَولِدِ
امام باقر علیه السلام: هر که صبح کند و خنکای محبّت ما را در دلش احساس کند پس خداوند را بر نخستین نعمت سپاس گوید: عرض شد: نخستین نعمت کدام است؟ فرمود: حلال زادگی.
أمالی الصدوق : 384 / 13 ، علل الشرائع : 141 / 2 ، معانی الأخبار : 161 / 2 کلّها عن أبی محمّد الأنصاریّ عن غیر واحد .

حدیث236

امام باقر علیه السلام :
سَمِعتُ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَقولُ لِعَلِیٍّ علیه السلام : إنَّ اللّه َ أخَذَ مِیثاقَ المُؤمِنینَ عَلی
حُبِّکَ ، وأخَذَ میثاقَ المُنافِقینَ عَلی بُغضِکَ . ولَو ضَرَبتَ خَیشومَ المُؤمِنِ ما أبغَضَکَ ، ولَو نَثَرتَ الدَّنانیرَ عَلَی المُنافِقِ ما أحَبَّکَ . یا عَلِیُّ ، لا یُحِبُّکَ إلاّ مُؤمِنٌ ، ولا یُبغِضُکَ إلاّ مُنافِقٌ
ابوذر: شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام می فرماید: خداوند از مؤمنان بر محبّت تو پیمان گرفته است و از منافقان بر بغض نسبت به تو. اگر بینی مؤمن
را قطع کنی، باز تو را دشمن نخواهد داشت و اگر دینارها به پای منافقان بریزی، باز هم دوستت نخواهند داشت. ای علی، تو را دوست ندارد، مگر مؤمن و تو را دشمن نمی دارد، مگر منافق.
تاریخ دمشق «ترجمه الإمام علیّ علیه السلام»: 2/204/695، الغارات: 2/520 عن حبّه العرنیّ، من دون ذیله .

حدیث237

امام باقر علیه السلام :
لَو ضَرَبتُ خَیشومَ المُؤمِنِ بِسَیفی هذا عَلی أن یُبغِضَنی ما أبغَضَنی ، ولَو صَبَبتُ الدُّنیا بِجَمّاتِها عَلَی المُنافِقِ عَلی أن یُحِبَّنی ما أحَبَّنی ، وذلِکَ أنَّهُ قُضِیَ فَانقَضی عَلی لِسانِ النَّبِیِّ الاُمِّیِّ صلی الله علیه و آله أنَّهُ قالَ : یا عَلِیُّ ، لا یُبغِضُکَ مُؤمِنٌ ، ولا یُحِبُّکَ مُنافِقٌ
امام علی علیه السلام ـ در حکمتی از حکمت هایشان ـ : اگر با همین شمشیرم بر بینی مؤمن کوبم که با من دشمن شود، دشمن نشود و اگر همه دنیا را به پای منافق ریزم که مرا دوست بدارد، باز هم دوست نخواهد داشت و این از آن روست که حکم خدا بر زبان پیامبر امّی صلی الله علیه و آله گذشت که فرمود: ای علی، هیچ مؤمنی با تو دشمنی نکند و هیچ منافقی دوستدار تو نشود.
نهج البلاغة : الحکمة 45 ، أمالی الطوسیّ : 206 / 353 نحوه عن سوید بن غفلة ، روضة الواعظین : 323 ، وراجع الکافی : 8 / 268 / 396 .

حدیث238

امام باقر علیه السلام :
حُبُّنا إیمانٌ ، وبُغضُنا کُفرٌ
امام باقر علیه السلام: دوست داشتن ما، ایمان است و دشمن داشتنمان، کفر.
الکافی : 1 / 188 / 12 ، المحاسن : 1 / 247 / 463 کلاهما عن محمّد بن الفضیل ، تفسیر فرات الکوفیّ : 428 / 566 عن زیاد بن المنذر .

حدیث239

امام باقر علیه السلام :
مَن تَوَلّی مُحِبَّنا فَقَد أحَبَّنا
امام صادق علیه السلام: هرکه دوستدار ما را دوست بدارد، هرآینه ما را دوست داشته است.
البحار : 100 / 124 / 34 نقلاً عن المزار الکبیر عن عبد الرحمن بن مسلم .

حدیث240

امام باقر علیه السلام :
وَاللّه ِ ، لا یُحِبُّنا عَبدٌ أبَدًا ولَو کانَ أسیرًا بِالدَّیلَمِ إلاّ نَفَعَهُ اللّه ُ بِحُبِّنا ، وإنَّ حُبِّنا لَیُساقِطُ الذُّنوبَ مِنِ ابنِ آدَمَ کَما یُساقِطُ الرّیحُ الوَرَقَ مِنَ الشَّجَرِ
امام حسن علیه السلام: به خدا قسم، هیچ بنده ای نیست که ما را دوست بدارد، حتی اگر در دیلم اسیر باشد، مگر این که خداوند به واسطه این محبّت ما، او را سود بخشد. همانا دوست داشتن ما، گناهان را از آدمی فرو می ریزاند، همچنان که باد، برگهای درختان را می ریزد.
الاختصاص : 82 ، رجال الکشّیّ : 1 / 329 / 178 کلاهما عن أبی حمزة الثمالیّ عن الإمام الباقر علیه السلام .

حدیث241

امام باقر علیه السلام :
إنَّ حُبَّنا أهلَ البَیتِ لَیَحُطُّ الذُّنوبَ عَنِ العِبادِ کَما تَحُطُّ الرّیحُ الشَّدیدَةُ الوَرَقَ عَنِ الشَّجَرِ
امام صادق علیه السلام: دوست داشتن ما اهل بیت، گناهان بندگان را می ریزد، همان گونه که باد شدید، برگهای درختان را می ریزد.
ثواب الأعمال : 223 / 1 ، قرب الإسناد : 39 / 126 ، بشارة المصطفی : 270 کلّها عن بکر بن محمّد الأزدیّ .

حدیث242

امام باقر علیه السلام :
ـ عَن جابِرِ بنِ عَبدِ اللّه ِ الأَنصارِیِّ ـ : أقبَلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله حَتّی صَعِدَ المِنبَرَ ، وَاجتَمَعَ المُهاجِرونَ وَالأَنصارُ فِی الصَّلاةِ ، فَقالَ : أیُّهَا النّاسُ ، مَن أبغَضَنا أهلَ البَیتِ بَعَثَهُ اللّه ُ یَهودِیًّا . قالَ جابِرٌ : فَقُمتُ إلَیهِ ، فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّه ِ ، وإن شَهِدَ أن لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ وأنَّکَ رَسولُ اللّه ِ ؟ قالَ : نَعَم
وإن شَهِدَ ، إنَّمَا احتَجَزَ بِذلِکَ مِن أن یُسفَکَ دَمُهُ أو یُؤَدِّیَ الجِزیَةَ عَن یَدٍ وهُوَ صاغِرٌ .
ثُمَّ قالَ : أیُّهَا النّاسُ ، مَن أبغَضَنا أهلَ البَیتِ بَعَثَهُ اللّه ُ یَومَ القِیامَةِ یَهودِیًّا ، وإن أدرَکَ الدَّجّالَ آمَنَ بِهِ ، وإن لَم یُدرِکهُ بُعِثَ مِن قَبرِهِ حَتّی یُؤمِنَ بِهِ ، إنَّ رَبّی عَزَّوجَلَّ مَثَّلَ لی اُمَّتی فِی الطّینِ ، وعَلَّمَنی أسماءَ اُمَّتی کَما عَلَّمَ آدَمَ الأَسماءَ کُلَّها ، فَمَرَّ بی أصحابُ الرّایاتِ ، فَاستَغفَرتُ لِعَلِیٍّ وشیعَتِهِ .
قالَ حَنانُ [بنُ سَدیرٍ راوی هذَا الخَبَرِ] : وقالَ لی أبی : اُکتُب هذَا الحَدیثَ فَکَتَبتُهُ ، وخَرَجنا مِن غَدٍ إلَی المَدینَةِ فَقَدِمنا فَدَخَلنا عَلی أبی عَبدِ اللّه ِ علیه السلام ، فَقُلتُ لَهُ : جُعِلتُ فِداکَ ، إنَّ رَجُلاً مِنَ المَکِّیّینَ یُقالُ لَهُ سُدَیفٌ حَدَّثَنی عَن أبیکَ بِحَدیثٍ ، فَقالَ : وتَحفَظُهُ ؟ فَقُلتُ : کَتَبتُهُ ، قالَ : فَهاتِهِ ، فَعَرَضتُهُ عَلَیهِ ، فَلَمَّا انتَهی إلی «مَثَّلَ لی اُمَّتی فِی الطّینِ ، وعَلَّمَنی أسماءَ اُمَّتی کَما عَلَّمَ آدَمَ الأَسماءَ کُلَّها» قالَ أبو عَبدِ اللّه ِ علیه السلام : یا سَدیرُ ، مَتی حَدَّثَکَ بِهذا عَن أبی ؟ قُلتُ : الیَومُ السّابِعُ مُنذُ سَمِعناهُ مِنهُ یَرویهِ عَن أبیکَ ، فَقالَ : قَد کُنتُ أری أنَّ هذَا الحَدیثَ لا یَخرُجُ عَن أبی إلی أحَدٍ
امام باقر علیه السلام ـ به نقل از جابربن عبداللّه انصاری ـ : رسول خدا صلی الله علیه و آله تشریف آورد و منبر رفت و مهاجران و انصار برای نماز جمع شدند. حضرت فرمود: ای مردم! هر که ما اهل بیت را دشمن بدارد، خداوند او را یهودی محشور کند. جابر می گوید: من برخاستم و عرض کردم: ای رسول خدا، اگر چه شهادت به
لا اله الا اللّه و به پیامبری شما دهد؟ فرمود: آری، اگر چه شهادت دهد. او با شهادت دادن [به یگانگی خدا و رسالت من] فقط سبب می شود که خونش ریخته نشود و یا با دست خود و ذلیلانه، جزیه ندهد.

سپس فرمود: ای مردم، هرکس ما اهل بیت را دشمن بدارد خداوند در روز قیامت او را یهودی محشور کند و اگر به زمان دجّال برسد به او ایمان آورد و اگر آن زمان را درک نکند، از گورش برانگیخته گردد، تا به او ایمان بیاورد. همانا پروردگارم عز و جل، در ابتدای خلقت که گل آدمیان را می سرشتند، امّت مرا برایم مجسّم نمود و نامهای همه افراد امّت مرا به من آموخت، همان گونه که تمام اسماء را به آدم تعلیم داد. پس پرچمداران از برابر من گذشتند و من برای علی و شیعیان او آمرزش طلبیدم.

حنان (بن سدیر راوی این خبر) گوید: پدرم به من گفت: این حدیث را بنویس و من نوشتم. فردا به جانب مدینه حرکت کردیم و وارد آن شدیم و خدمت ابی عبداللّه (الصادق) علیه السلام رسیدیم. من به آن حضرت عرض کردم: فدایت شوم، مردی از مکّیان به نام سدیف، حدیثی از پدرتان به من گفته است، حضرت فرمود: آن را حفظ داری؟ عرض کردم: مکتوبش کرده ام. فرمود: بده ببینم. من آن را به حضرت نشان دادم. چون به جمله «در آن هنگام که گل آدمیان را می سرشتند خداوند امّت مرا برایم مجسم نمود و نامهای همه افراد امّتم را به من آموخت، همان گونه که تمام اسماء را به آدم تعلیم داد» رسید فرمود: ای سدیر، چه هنگام این حدیث را از قول پدرم برایت نقل کرد؟ عرض کردم: هفت روز است که روایت او را از پدرتان شنیده ام. فرمود: من فکر می کردم که این حدیث، از دهان پدرم برای احدی خارج نخواهد شد.
أمالی الطوسیّ : 649 / 1347 ، وراجع أمالی المفید : 126 / 4 کلاهما عن حنّان بن سدیر عن سدیف المکّیّ ، المحاسن : 1 / 173 / 266 ، ثواب الأعمال : 243 / 1 ، دعائم الإسلام : 1 / 75 .

حدیث243

امام باقر علیه السلام :
جاءَ رَجُلٌ إلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، أکُلُّ مَن قالَ لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ مُؤمِنٌ ؟ قالَ : إنَّ عَداوَتَنا تُلحِقُ بِالیَهودِ وَالنَّصاری ، إنَّکُم لا تَدخُلونَ الجَنَّةَ حَتّی تُحِبّونی ، وکَذَبَ مَن زَعَمَ أنَّهُ یُحِبُّنی و یُبغِضُ هذا ـ یَعنی عَلِیًّا علیه السلام ـ
امام باقر علیه السلام : مردی خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: ای رسول خدا! آیا هر کس بگوید: لا اله الا اللّه ، مؤمن است؟ فرمود: دشمنی با ما، باعث ملحق شدن به جرگه یهود و نصاری می شود. شما به بهشت نخواهید رفت مگر این که مرا دوست بدارید؛ و دروغ می گوید، کسی که گمان می کند مرا دوست دارد اما این ـ یعنی علی علیه السلامـ را دشمن می دارد.
أمالی الصدوق : 221 / 17 عن جابر بن یزید الجعفیّ ، بشارة المصطفی : 120 عن جابر .

حدیث244

امام باقر علیه السلام :
لَو أنَّ کُلَّ مَلَکٍ خَلَقَهُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ وکُلَّ نَبِیٍّ بَعَثَهُ اللّه ُ وکُلَّ صِدّیقٍ وکُلَّ شَهیدٍ شَفَعوا فی ناصِبٍ لَنا أهلَ البَیتِ أن یُخرِجَهُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ مِنَ النّارِ ما أخرَجَهُ اللّه ُ أبَدًا ، وَاللّه ُ عَزَّوجَلَّ یَقولُ فی کِتابِهِ : «ماکِثینَ فیهِ أبدًا » .

امام باقر علیه السلام: اگر حتّی همه فرشتگانی که خداوند عز و جل آفریده و همه پیامبرانی که خدا برانگیخته و همه صدّیقان و شهیدان، در حقّ دشمن کینه توز ما اهل بیت، شفاعت کنند که خدای عز و جل او را از آتش دوزخ بیرون آورد، هرگز خداوند او را بیرون نخواهد آورد. خداوند عز و جلدر کتاب خود می فرماید: «برای همیشه در آن ماندگارند» .
ثواب الأعمال : 247 / 5 عن حمران بن أعین ، والآیة 3 من سورة الکهف .

حدیث245

امام باقر علیه السلام :
لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ : «یَومَ نَدعوا کُلَّ اُناسٍ بِإِمامِهِم
امام باقر علیه السلام: وقتی آیه «روزی که هر گروهی را با پیشوایشان فرا می خوانیم» نازل شد، مسلمانان عرض کردند: ای رسول خدا، مگر شما پیشوای همه مردم نیستید؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: من فرستاده خدا به سوی همه مردم هستم ولی بعد از من برای مردم، پیشوایانی الهی از اهل بیتم خواهد بود که در میان مردم (به رهبری) بر می خیزند لیکن [از سوی آنان ]تکذیب می شوند و
پیشوایان کفر و ضلالت و پیروانشان بر ایشان ستم روا می دارند. هر که آنان
را دوست بدارد و از ایشان پیروی کند و تصدیقشان نماید، از من است و با من است و مرا ملاقات خواهد کرد؛ و آگاه باشید هر که به ایشان ستم روا دارد و تکذیبشان کند، از من نیست و با من نیست و من از او بیزارم.
الإسراء : 71 .

حدیث246

امام باقر علیه السلام :
مَن لَم یَعرِف سوءَ ما اُوتِیَ إلَینا مِن ظُلمِنا وذَهابِ حَقِّنا وما نُکِبنا بِهِ فَهُوَ شَریکُ مَن أتی إلَینا فیما وَلِیَنا بِهِ
امام باقر علیه السلام: هرکس به بد و ناروا بودن ستمها و حقّ کشیها و رنجهایی که به ما رسیده معترف نباشد، با کسی که این کارها را در حقّ ما کرده شریک است.
ثواب الأعمال : 248 / 6 عن جابر .

حدیث247

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «ولَقَد کَتَبنا فِی الزَّبورِ مِن بَعدِ الذِّکرِ أنَّ الأَرضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحونَ» ـ : نَحنُ هُم
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «و در حقیقت، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد» ـ : آن بندگان شایسته ما هستیم.
تأویل الآیات الظاهرة : 326 عن أبی صادق .

حدیث248

امام باقر علیه السلام :
ـ فی تَفسیرِ الآیَةِ ـ : هُم آلُ مُحَمَّدٍ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِم
امام باقر علیه السلام ـ در تفسیر همین آیه ـ : آن بندگان شایسته، خاندان محمّد صلوات اللّه علیهم هستند.
تأویل الآیات الظاهرة : 326 عن أبی الورد .

حدیث249

امام باقر علیه السلام :
ـ أیضًا ـ : هُم أصحابُ المَهدِیِّ علیه السلامفی آخِرِ الزَّمانِ
امام باقر علیه السلام ـ نیز در تفسیر همین آیه ـ : آنان، یاران مهدی علیه السلامدر آخر الزمان هستند.
مجمع البیان : 7 / 106 عن ابن عبّاس ، تأویل الآیات الظاهرة : 327 عن محمّد بن عبداللّه بن الحسن ، راجع ینابیع المودّة : 3 / 243 / 28 ، تفسیر القمّی : 2 / 77 .

حدیث250

امام باقر علیه السلام :
ـ أیضًا ـ : إنَّ ذلِکَ وَعدٌ لِلمُؤمِنینَ بِأَنَّهُم یَرِثونَ جَمیعَ الأَرضِ
امام باقر علیه السلام ـ نیز در تفسیر همین آیه ـ : این وعده ای است به مؤمنان که وارث سراسر زمین خواهند شد.
التبیان : 7 / 284 .

حدیث251

امام باقر علیه السلام :
وَجَدنا فی کِتابِ عَلِیٍّ علیه السلام : «إنَّ الأَرضَ للّه ِِ یورِثُها مَن یَشاءُ مِن عِبادِهِ والعاقِبَةُ لِلمُتَّقینَ
امام باقر علیه السلام: در کتاب علی (که به املای رسول خدا صلی الله علیه و آله و خط علی علیه السلاماست) آمده است: «همانا زمین از آنِ خداست و آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد، به ارث می دهد و عاقبت، از آنِ پرهیزگاران است» . من و اهل بیتم همان کسانی هستیم که خداوند زمین را به ما به ارث می دهد و ماییم، پرهیزگاران و زمین، تماماً از آنِ ماست. پس هریک از مسلمانان زمینی را احیا کند، باید آبادش سازد و مالیات آن را به امام از اهل بیت من بپردازد و هرچه از آن زمین استفاده کند و بخورد، حقّ اوست و اگر زمین را رها سازد یا خرابش کند و بعد از او، مرد دیگری از مسلمانان آن را بگیرد و آباد و احیایش کند، او نسبت به آن زمین از کسی که آن را رها کرده سزاوارتر است و باید مالیاتش را به امام از خاندان من بپردازد و هرچه از آن زمین استفاده کند، حقّ اوست، تا زمانی که قائم از خاندان من، با شمشیر ظهور کند. در این زمان، او آن اراضی را تصرف کند و جلو آنها را بگیرد و تصرف کنندگانشان را از آنها اخراج کند ـ همان گونه که رسول خدا صلی الله علیه و آله زمینها را تصرف کرد و آنها را حفظ کرد ـ مگر زمینهایی که در دست شیعیان ما باشد که حضرت قائم نسبت به آن اراضی با آنان مقاطعه می بندد و زمین را در دست ایشان باقی می گذارد.
الأعراف : 128 .

حدیث252

امام باقر علیه السلام :
اِعلَم أنَّ لِبَنی اُمَیَّةَ مُلکًا لا یَستَطیعُ النّاسُ أن تَردَعَهُ ، وأنَّ لِأَهلِ الحَقِّ دَولَةً إذا جاءَت وَلاّهَا اللّه ُ لِمَن یَشاءُ مِنّا أهلَ البَیتِ ، فَمَن أدرَکَها مِنکُم کانَ عِندَنا فِیالسَّنامِ الأَعلی ، وإن قَبَضَهُ اللّه ُ قَبلَ ذلِکَ خارَ لَهُ
امام باقر علیه السلام: بدان که برای بنی امیّه سلطنتی است که مردم نمی توانند مانع آن شوند و برای اهل حقّ دولتی است که چون (زمانش) فرا رسد، خداوند آن را به هریک از ما اهل بیت که بخواهد می سپارد. پس هریک از شما آن دولت را درک کند، نزد ما مقامی بالا و رفیع داشته باشد و هر که پیش از آن، خداوند جانش را بستاند، اجرش با خدا باشد.
الغیبة للنعمانیّ : 195 / 2 عن أبی الجارود .

حدیث253

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ عَزَّوجَلَّ : «وقُل جاءَ الحَقُّ وزَهَقَ الباطِلُ
امام باقر علیه السلام: درباره آیه «و بگو: حقّ آمد و باطل نابود شد» ـ : هرگاه قائم علیه السلامقیام کند، دولت باطل از بین برود.
الإسراء : 81 .

حدیث254

امام باقر علیه السلام :
کَأَنّی بِقَومٍ قَد خَرَجوا بِالمَشرِقِ یَطلُبونَ الحَقَّ فَلا یُعطَونَهُ ، ثُمَّ یَطلُبونَهُ فَلا یُعطَونَهُ ، فَإِذا رَأَوا ذلِکَ وَضَعوا سُیوفَهُم عَلی عَواتِقِهِم ، فَیُعطَون ما سَأَلوهُ فَلا یَقبَلونَهُ حَتّی یَقوموا ، ولا یَدفَعونَها إلاّ إلی صاحِبِکُم . قَتلاهُم شُهَداءُ ، أما إنّی لَو أدرَکتُ ذلِکَ لاَستَبقَیتُ نَفسی لِصاحِبِ هذَا الأَمرِ
امام باقر علیه السلام: گویی مردمی را می بینم که در مشرق زمین قیام کرده اند و حقّ را مطالبه می کنند اما به آنان داده نمی شود و باز مطالبه می کنند، ولی باز هم به آنان نمی دهند و چون وضع را این گونه دیدند، شمشیرهای خود را از نیام می کشند و در این زمان، آن چه را طلب کرده اند به آنان می دهند، اما آن را نمی پذیرند تا این که برخیزند و آن را به صاحب (و امام زمان) شما دهند. کشتگان آنان شهیدند. بدانید که اگر من آن زمان را درک کنم، جانم را برای صاحب این امر نگه می دارم.
الغیبة للنعمانیّ : 273 / 50 عن أبی خالد الکابلیّ .

حدیث255

امام باقر علیه السلام :
دَولَتُنا آخِرُ الدُّوَلِ ، ولَم یَبقَ أهلُ بَیتٍ لَهُم دَولَةٌ إلاّ مَلَکوا قَبلَنا ، لِئَلاّ یَقولوا إذا رَأَوا سیرَتَنا : إذا مَلَکنا سِرنا مِثلَ سِیرَةِ هؤُلاءِ ! وهُوَ قَولُ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ : «وَالعاقِبَةُ لِلمُتَّقینَ
امام باقر علیه السلام: دولت ما آخرین دولتست و هیچ خاندان دارای حکومتی باقی نمی ماند، مگر این که قبل از ما، به حکومت می رسد تا این که وقتی شیوه (حکومت) ما را دیدند نگویند: اگر ما به حکومت می رسیدیم، به همین شیوه اینان رفتار می کردیم! و این فرموده خدای عز و جل است که: «و عاقبت، از آنِ پرهیزگاران است» .
الأعراف : 128 ، القصص : 83 .

حدیث256

امام باقر علیه السلام :
العارِفُ مِنکُم هذَا الأَمرَ المُنتَظِرُ لَهُ المُحتَسِبُ فیهِ الخَیرَ کَمَن جاهَدَ وَاللّه ِ مَعَ قائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله بِسَیفِهِ
امام باقر علیه السلام: آن کس از شما که این امر را بشناسد [و بدان معتقد باشد] و منتظر آن باشد و خیر و خوبی را در آن بداند، به خدا قسم همچون کسی است که در کنار قائم آل محمّد صلی الله علیه و آله با شمشیر او جهاد کند.
مجمع البیان : 9 / 359 عن الحارث بن المغیرة ، تأویل الآیات الظاهرة : 640 .

حدیث257

امام باقر علیه السلام :
لِیُقَوِّ شَدیدُکُم ضَعیفَکُم ، وَلیَعُد غَنِیُّکُم عَلی فَقیرِکُم ، ولا تَبُثّوا سِرَّنا ، ولا تُذیعوا أمرَنا ، وإذا جاءَکُم عَنّا حَدیثٌ فَوَجَدتُم عَلَیهِ شاهِدًا أو شاهِدَینِ مِن کِتابِ اللّه ِ فَخُذوا بِهِ ، وإلاّ فَقِفوا عِندَهُ ثُمَّ رُدّوهُ إلَینا حَتّی یَستَبینَ لَکُم .
وَاعلَموا أنَّ المُنتَظِرَ لِهذَا الأَمرِ لَهُ مِثلُ أجرِ الصّائِمِ القائِمِ ، ومَن أدرَکَ قائِمَنا فَخَرَجَ مَعَهُ فَقَتَلَ عَدُوَّنا کانَ لَهُ مِثلُ أجرِ عِشرینَ شَهیدًا ، ومَن قُتِلَ مَعَ قائِمِنا کانَ لَهُ مِثلُ أجرِ خَمسَةٍ وعِشرینَ شَهیدًا
امام باقر علیه السلام: توانای شما به ناتوانتان یاری رساند و دارای شما به نادارتان کمک کند و راز ما را فاش نسازید و امر [امامت] ما را آشکار نکنید و هرگاه حدیثی از ما به شما رسید و یک یا دو دلیل از کتاب خدا برایش پیدا کردید، آن را بپذیرید و گرنه درباره آن درنگ کنید و سپس آن را به ما ارجاع دهید (و از ما بپرسید) تا [حقیقت امر] برایتان روشن شود.

بدانید که انتظار کشنده این امر [ ظهور قائم علیه السلام] پاداشی همانند شخص روزه دار شب زنده دار دارد. و هرکس قائم ما را درک کند و همراهیش کند و دشمن ما را بکشد، اجر بیست شهید دارد و هرکس در رکاب قائم ما کشته شود، اجر بیست و پنج شهید دارد.
الکافی : 2 / 222 / 4 عن عبداللّه بن بکیر عن رجل ، وراجع أمالی الطوسیّ : 232 / 410 ، بشارة المصطفی : 113 کلاهما عن جابر .

حدیث258

امام باقر علیه السلام :
ما ضَرَّ مَن ماتَ مُنتَظِرًا لِأَمرِنا أن لا یَموتَ فی وَسَطِ فِسطاطِ المَهدِیِّ وعَسکَرِهِ ؟ !
امام باقر علیه السلام: کسی که در انتظار امر (فرج و ظهور ما) از دنیا رود، او را چه زیان که در میان خیمه مهدی و سپاه او نمیرد؟!
الکافی : 1 / 372 / 6 عن هاشم .

حدیث259

امام باقر علیه السلام :
ـ فی بَیانِ کَیفیَّةِ الخُطبَةِ الثّانِیَةِ مِن صَلاةِ الجُمُعَةِ ـ : اللّهُمَّ إنّا نَرغَبُ إلَیکَ فی دَولَةٍ کَریمَةٍ ، تُعِزُّ بِهَا الإِسلامَ وأهلَهُ ، وتُذِلُّ بِهَا النِّفاقَ وأهلَهُ ، وتَجعَلُنا فیها مِنَ الدُّعاةِ إلی طاعَتِکَ وَالقادَةِ إلی سَبیلِکَ، وتَرزُقُنا بِها کَرامَةَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ
امام باقر علیه السلام ـ در بیان کیفیت خطبه دوم نماز جمعه ـ : بار خدایا! ملتمسانه از تو می خواهیم دولت با شکوهی را برپا داری که به وسیله آن اسلام و مسلمانان را عزّت بخشی ونفاق ومنافقان را به ذلّت کشانی و در آن، ما را از دعوتگران به سوی طاعتت و پیش آهنگان راهت قرار دهی و به واسطه آن، کرامت دنیا و آخرت را نصیبمان فرمایی.
الکافی : 3 / 424 / 6 عن محمّد بن مسلم .

حدیث260

امام باقر علیه السلام :
مَن أحَبَّنا فَهُوَ مِنّا أهلَ البَیتِ . قُلتُ : جُعِلتُ فِداکَ، مِنکُم ؟ ! قالَ : مِنّا وَاللّه ِ ، أما سَمِعتَ قَولَ إبراهیمَ علیه السلام : «فَمَن تَبِعَنی فَإِنَّهُ مِنّی
ابو عبیده از امام باقر علیه السلام: هر که ما را دوست بدارد، او از ما اهل بیت است. به ایشان عرض شد: یابن رسول اللّه از شماست؟ فرمود: به خدا قسم، از ماست؛ آیا نشنیده ای این سخن ابراهیم را که: «پس هرکه از من پیروی کند، او از من است» ؟!
تفسیر العیّاشیّ : 2 / 231 / 32 .

حدیث261

امام باقر علیه السلام :
دَخَلَ أبو ذَرٍّ عَلی سَلمانَ وهُوَ یَطبَخُ قِدرًا لَهُ ، فَبَینا هُما یَتَحَدَّثانِ إذِ انکَبَّتِ القِدرُ عَلی وَجهِها عَلَی الأَرضِ ، فَلَم یَسقُط مِن مَرَقِها ولا وَدَکِها
امام باقر علیه السلام: ابوذر بر سلمان وارد شد، دید دیگی را بر روی آتش گذاشته و چیزی می پزد. باهم مشغول صحبت شدند که ناگهان دیگ بر روی زمین واژگون شد اما چیزی از خورشت و چربی آن بر زمین نریخت. ابوذر سخت تعجّب کرد. سلمان دیگ را برداشت و دوباره به حالت اول برگرداند و به صحبتهای خود ادامه دادند که بار دیگر دیگ چپّه شد و این بار نیز چیزی از خورشت و چربی آن به زمین نریخت.

ابوذر وحشت زده از نزد سلمان خارج شد و در حال فکر کردن بود که به امیرالمؤمنین علیه السلام برخورد. حضرت فرمود: ای ابوذر، چه شد که از خانه سلمان بیرون آمدی؟ وچرا هراسان هستی؟ ابوذر عرض کرد:ای امیرالمؤمنین، سلمان را دیدم که چنین و چنان کرد و من از کارهای او شگفت زده شدم. امیرالمؤمنین علیه السلامفرمود: ای ابوذر، اگر سلمان از چیزهایی که می داند برایت بگوید، خواهی گفت: خدا رحمت کند قاتل سلمان را!... براستی که سلمان از ما اهل بیت است.
الودَک : الدسم . (لسان العرب : 10 / 509) .

حدیث262

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الدُّنیا عِندَ العُلَماء مِثلُ الظِّلِّ .
امام باقر علیه السلام : دنیا، در نظر عالمان، به سان سایه است.
الزهد للحسین بن سعید : ص 50 ح 133 ، الأمالی للطوسی : ص 296 ح 582 ، بشارة المصطفی : ص 189 ، الفضائل : ص 7 کلّها عن جابر وفی الثلاثة الأخیرة «عند ذوی الألباب کفیء الظلال» بدل «عند العلماء مثل الظلّ» ، بحار الأنوار : ج 73 ص 126 ح 123 .

حدیث263

امام باقر علیه السلام :
أهلُ الدُّنیا سَفرٌ یَحُلّونَ عَقدَ رِحالِهِم فی غَیرِها .
امام باقر علیه السلام : مردم دنیا ، مسافرانی هستند که در غیرِ دنیا بار می گشایند (بارانداز نهایی شان آخرت است).
تحف العقول : ص 299 ، الأمالی للمفید : ص 18 ح 5 عن محمّد بن الحنفیّة من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، بحار الأنوار : ج 78 ص 179 ح 59 ؛ البدایة والنهایة : ج 9 ص 282 من دون إسنادٍ إلی المعصوم .

حدیث264

امام باقر علیه السلام :
ـ : فَأَمَّا الحُسنَی الجَنَّةُ
امام باقر علیه السلام : ـ درباره این سخن خدای متعال «برای آنان که نیکی کنند، نیکی است و افزونی» ـ : نیکی، بهشت است و افزونی، دنیا. آنچه خداوند در دنیا عطایشان کند ، در آخرت برای آن حسابرسی نمی کند و پاداش دنیا و آخرت را برایشان فراهم می آورد و در برابر بهترین کارهایشان ، در دنیا و آخرت ، پاداششان می دهد.
فی بحار الأنوار : «فالجنّة» .

حدیث265

امام باقر علیه السلام :
: یا عُمَر ، إنَّمَا الدُّنیا سوقٌ مِنَ الأَسواقِ ؛ مِنها خَرَجَ قَومٌ بِما یَنفَعُهُم ، ومِنها خَرَجوا بِما یَضُرُّهُم .
امام باقر علیه السلام ـ به عمر بن عبد العزیز ـ : ای عمر! دنیا، در حقیقت، بازاری از بازارهاست . گروهی از این دنیا ، چیزی را بردند که سودشان رسانْد، و گروهی ، کالایی را که زیانشان داد.
الخصال : ص 104 ح 64 عن هشام بن معاذ ، المسترشد : ص 504 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 181 ح 6 وراجع المناقب لابن شهرآشوب : ج 4 ص 207 .

حدیث266

امام باقر علیه السلام :
نِعمَ العَونُ الدُّنیا عَلی طَلَبِ الآخِرَةِ .
امام باقر علیه السلام : چه خوب کمکی است دنیا برای به دست آوردن آخرت!
الکافی : ج 5 ص 73 ح 14 .

حدیث267

امام باقر علیه السلام :
مَن طَلَبَ الرِّزقَ فِی الدُّنیَا استِعفافا عَنِ النّاسِ ، وتَوسیعا عَلی أهلِهِ ، وتَعَطُّفا عَلی جارِهِ ، لَقِیَ اللّه َ یَومَ القِیامَةِ ووَجهُهُ مِثلُ القَمَرِ لَیلَةَ البَدرِ .
امام باقر علیه السلام : هرکس در دنیا به دنبال روزی رود تا دست نیاز سوی مردم دراز نکند و خانواده اش را در آسایش قرار دهد و به همسایه اش کمک کند ، روز قیامت ، با صورتی چون ماه شب چهارده ، خداوند را دیدار می کند.
الکافی : ج 5 ص 78 ح 5 ، تهذیب الأحکام : ج 6 ص 324 ح 890 وفیه «سعیا» بدل «توسیعا» وکلاهما عن أبی حمزة ، ثواب الأعمال : ص 215 ح 1 عن عمرو بن جمیع عن الإمام الصادق علیه السلام ، مسند زید : ص 255 عن الإمام زین العابدین عن أبیه عن جدّه علیهم السلام وکلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 103 ص 8 ح 31 .

حدیث268

امام باقر علیه السلام :
مَن اُعطِیَ الخُلُقَ وَالرِّفقَ فَقَد اُعطِیَ الخَیرَ کُلَّهُ وَالرّاحَةَ ، وحَسُنَ حالُهُ فی دُنیاهُ وآخِرَتِهِ ، ومَن حُرِمَ الرِّفقَ وَالخُلُقَ کانَ ذلِکَ لَهُ سَبیلاً إلی کُلِّ شَرٍّ وبَلِیَّةٍ إلاّ مَن عَصَمَهُ اللّه ُ تَعالی .
امام باقر علیه السلام : به هرکس خوش خویی و مدارا داده شود ، تمام خیر و آسایش به او داده شده است و در دنیا و آخرت ، حال و روزش خوش باشد و هرکس از مدارا و خوش خویی محروم گردد ، این برای او راهی به سوی هر بدی و بلایی باشد ، مگر کسی که خدای متعال نگاهش بدارد.
حلیة الأولیاء : ج3 ص186 ، البدایة والنهایة : ج9 ص311 ؛ کشف الغمّة : ج2 ص345 کلّها عن عبد اللّه بن المبارک ، بحار الأنوار : ج78 ص186 ح23 .

حدیث269

امام باقر علیه السلام :
وَجَدنا فی کِتابِ عَلِیٍّ علیه السلام أنَّ رَسولَ اللّه صلی الله علیه و آله قالَ وهُوَ عَلی مِنبَرِهِ :
وَالَّذی لا إلهَ إلاّ هُوَ ، ما اُعطِیَ مُؤمِنٌ قَطُّ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ إلاّ بِحُسنِ ظَنِّهِ بِاللّه ِ ، ورَجائِهِ لَهُ ، وحُسنِ خُلُقِهِ ، وَالکَفِّ عَنِ اغتِیابِ المُؤمِنینَ .
امام باقر علیه السلام : در کتاب علی علیه السلام دیدیم که پیامبر صلی الله علیه و آله روی منبر فرمود: «سوگند به آن که معبودی جز او نیست ، هرگز به هیچ مؤمنی خیر دنیا و آخرت داده نشد ، مگر به سبب خوش گمانی اش به خدا و امیدش به او، و خوش خویی اش، و خودداری از غیبت کردن از مؤمنان.
الکافی : ج 2 ص 71 ح 2 عن برید بن معاویة ، الاختصاص : ص 227 ولیس فیه «ورجائه له وحسن خلقه» ، عدّة الداعی : ص 135 عن الإمام الکاظم علیه السلام ولیس فیه صدره ، مشکاة الأنوار : ص 77 ح 147 ، بحار الأنوار : ج 6 ص 28 ح 29 .

حدیث270

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ ـ تَبارَکَ وتَعالی ـ أنزَلَ کِتابا مِن کُتُبِهِ عَلی نَبِیٍّ مِن أنبِیائِهِ ، وفیهِ :
إنَّهُ سَیَکونُ خَلقٌ مِن خَلقی یَلحَسونَ الدُّنیا بِالدّینِ ، یَلبَسونَ مُسوکَ
امام باقر علیه السلام : خداوند ـ تبارک و تعالی ـ کتابی از کتاب هایش را بر پیامبری از پیامبرانش فرو فرستاد و در آن آمده بود:
«به زودی ، بندگانی از مخلوقات من خواهند آمد که دنیا را به واسطه دین می خورند، لباس میش بر دل هایی می پوشند که چون دل های گرگ هاست و

تلخ تر از صبر زرد . زبان هایشان شیرین تر از عسل است و کردارهای باطنی شان متعفّن تر از مُردار.
آیا به من غرّه می شوند، یا مرا می فریبند، یا بر من بزرگی می نمایند؟! به عزّتم سوگند ، فتنه ای بر آنان انگیزم که افسارْ گسیخته پیش می رود تا آن که همه جای زمین را فرا می گیرد و خردمند را در خود ، حیران می کند».
المَسْک : الجلد ، الجمع : مُسُوک (تاج العروس : ج 13 ص 640 «مسک») .

حدیث271

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أمیرَ المُؤمِنین علیه السلام لَمَّا انقَضَتِ القِصَّةُ فیما بَینَهُ وبَینَ طَلحَة وَالزُّبَیر وعائِشَة بِالبَصرَة ، صَعِدَ المِنبَرَ فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ وصَلّی عَلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ثُمَّ قالَ :
یا أیُّهَا النّاسُ ، إنَّ الدُّنیا حُلوَةٌ خَضِرَةٌ ، تَفتِنُ النّاسَ بِالشَّهَواتِ وتُزَیِّنُ لَهُم بِعاجِلِها ، وَایمُ اللّه ِ إنَّها لَتَغُرُّ مَن أمَّلَها وتُخلِفُ مَن رَجاها ، وسَتورِثُ أقواما النَّدامَةَ وَالحَسرَةَ بِإِقبالِهِم عَلَیها وتَنافُسِهِم فیها ، وحَسَدِهِم وبَغیِهِم عَلی أهلِ الدّینِ وَالفَضلِ فیها ظُلما وعُدوانا وبَغیا وأشَرا
امام باقر علیه السلام : امیر مؤمنان علیه السلام ، چون ماجرای میان او و طلحه و زبیر و عایشه در بصره پایان یافت، بر منبر رفت و حمد و ثنای خداوند به جای آورد و بر پیامبر خدا درود فرستاد و آن گاه فرمود: «ای مردم! دنیا شیرین و دل پذیر است، مردم را با خواست ها می فریبد و زرق و برق گذرای خود را در نگاه آنان می آراید. سوگند به خدا که دنیا ، هر که را آرزومند آن شود، می فریبد و هرکه را بدان امید بندد ، نومید می سازد و به زودی ، مردمانی را که به آن روی آورده اند و در آن به رقابت برخاسته اند و بر سر آن بر یکدیگر حسادت می ورزند و بر اهل دین و فضیلت ستم و تعدّی و زورگویی و سرکشی و گستاخی می کنند، دچار پشیمانی و افسوس خواهد کرد.
الأَشَرُ : البَطَرُ ، وقیل : أشدّ البَطَر (النهایة : ج 1 ص 51 «أشر») .

حدیث272

امام باقر علیه السلام :
اُوصیکُم عِبادَ اللّه ِ بِتَقوَی اللّه ِ . . . فَلا تَغُرَّنَّکُمُ الدُّنیا ولا تَرکَنوا إلَیها ؛ فَإِنَّها دارُ غُرورٍ ، کَتَبَ اللّه ُ عَلَیها وعَلی أهلِهَا الفَناءَ ، فَتَزَوَّدوا مِنهَا الَّذی أکرَمَکُمُ اللّه ُ بِهِ مِنَ التَّقوی وَالعَمَلِ الصّالِحِ ، فَإِنَّهُ لا یَصِلُ إلَی اللّه ِ مِن أعمالِ العِبادِ إلاّ ما خَلَصَ مِنها ، ولا یَتَقَبَّلُ اللّه ُ إلاّ مِنَ المُتَّقینَ .
امام باقر علیه السلام : ای بندگان خدا ! شما را به تقوای الهی سفارش می کنم... زنهار ، دنیا شما را نفریبد و به آن دل مبندید که دنیا ، فریبکده ای بیش نیست و خداوند ، برای آن و اهلش نابودی رقم زده است. پس، از دنیا توشه تقوا و کار نیک برگیرید ، که خداوند ، ارجمندی شما را در آنها نهاده است؛ زیرا از اعمال بندگان ، تنها آن عملی به درگاه خداوند می رسد که پاک و خالص باشد، و خدا فقط از پرهیزگاران می پذیرد.
الکافی : ج 3 ص 422 ح 6 عن محمّد بن مسلم .

حدیث273

امام باقر علیه السلام :
إنَّ فیما ناجَی اللّه ُ بِهِ موسی علیه السلام أن قالَ : إنَّ الدُّنیا لَیسَت بِثَوابٍ لِلمُؤمِنِ بِعَمَلِهِ ، ولا نِقمَةٍ لِلفاجِرِ [بِقَدرِ]
امام باقر علیه السلام : از جمله مناجات های خداوند با موسی علیه السلام این بود که فرمود: «دنیا ، نه پاداشی است برای عمل مؤمن، و نه کیفر گناه گنهکار است. دنیا ، سرای ستمکاران است ، مگر این که کسی در آن ، کار نیک کند که در این صورت ، برای او نیکوسرایی است».
ما بین المعقوفین سقط من المصدر ، وأثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث274

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أمیرَ المُؤمِنینَ علیه السلام لَمَّا انقَضَتِ القِصَّةُ فیما بَینَهُ وبَینَ طَلحَة وَالزُّبَیر وعائِشَة بِالبَصرَة ، صَعِدَ المِنبَرَ فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ وصَلّی عَلی رَسولِ اللّه صلی الله علیه و آله ، ثُمَّ قالَ :
یا أیُّهَا النّاسُ ، إنَّ الدُّنیا حُلوَةٌ خَضِرَةٌ ، تَفتِنُ النّاسَ بِالشَّهَواتِ وتُزَیِّنُ لَهُم بِعاجِلِها ... .
امام باقر علیه السلام : امیر مؤمنان علیه السلام پس از آن که ماجرای میان او و میان طلحه و زبیر و عایشه در بصره [در جنگ جمل] خاتمه یافت ، بر منبر رفت و حمد و ثنای الهی گفت و بر پیامبر خدا درود فرستاد . آن گاه فرمود: «ای مردم! دنیا شیرین و خوش است. مردم را با خواست ها[ی دنیوی [می فریبد، و ظاهر خویش را برای آنان می آراید.
الکافی : ج 8 ص 256 ح 368 عن سلام بن المستنیر ، بحار الأنوار : ج 32 ص 233 ح 186 .

حدیث275

امام باقر علیه السلام :
کانَ عَلی عَهدِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مُؤمِنٌ فَقیرٌ شَدیدُ الحاجَةِ مِن أهلِ الصُّفَّةِ
امام باقر علیه السلام : در زمان پیامبر خدا ، مؤمنی نادار و سخت نیازمند از اهل صُفّه بود که در همه اوقات نماز ، ملازم پیامبر خدا بود و در هیچ نمازی غیبت نداشت. پیامبر خدا ، ناداری و غربت او را می دید و دلش به حال وی می سوخت و می فرمود: «ای سعد! اگر چیزی دستم بیاید ، نیازت را برطرف می کنم».
مدّت ها گذشت و به پیامبر خدا چیزی نرسید. غم ایشان برای سعد ، شدّت گرفت. خداوند سبحان که می دانست پیامبر خدا برای سعد ، غم بسیار می خورد ، جبرئیل علیه السلام را با دو درهم فرستاد. جبرئیل به ایشان گفت:

ای محمّد! خدا می داند که تو برای سعد ، غم می خوری. آیا دوست داری که او را بی نیاز گردانی؟
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : «آری».
جبرئیل گفت: این دو درهم را بگیر و به او بده و بگو با آنها کاسبی کند.
پیامبر خدا [ آن دو را ] گرفت و سپس برای نماز ظهر ، بیرون رفت . سعد بر درِ اتاق های پیامبر خدا ، منتظر ایشان ایستاده بود. پیامبر خدا چون او را دید ، فرمود: «ای سعد! کاسبی می دانی؟» .
سعد گفت: به خدا سوگند ، هیچ گاه پولی نداشته ام که با آن کاسبی کنم!
پیامبر صلی الله علیه و آله آن دو درهم را به او داد و فرمود: «با اینها کاسبی کن و برای به دست آوردن روزی خدا ، تلاش نما».
سعد ، آن دو درهم را گرفت و همراه پیامبر صلی الله علیه و آله رفت و نماز ظهر و عصر را با ایشان خواند. آن گاه ، پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: «برخیز و در پی روزی برو، که من از حال و روز تو ـ ای سعد ـ ناراحت بوده ام».
از آن پس ، سعد اگر چیزی با یک درهم می خرید ، با دو درهم می فروخت، و اگر با دو درهم می خرید ، به چهار درهم می فروخت . بدین ترتیب ، دنیا به سعد رو کرد و سرمایه و ثروتش زیاد شد و تجارتش رونق گرفت. پس، بر درِ مسجد ، جایی گرفت و در آن جا نشست و به کسب پرداخت. هر گاه بلال برای نماز اقامه می گفت ، پیامبر صلی الله علیه و آله بیرون می آمد و می دید که سعد همچنان سرگرم دنیاست و نه ـ آن چنان که پیش از پرداختن به دنیا می کرد ـ وضو گرفته و نه آماده نماز شده است . پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمود: «ای سعد! دنیا تو را از نماز باز داشته است!» و او می گفت : چه کنم؟ مالم را ضایع کنم؟ به این یکی فروخته ام و می خواهم پولش را از او بگیرم و از آن یکی خریده ام و می خواهم پولش را بدهم.
این وضع سعد ، پیامبر خدا را ناراحت تر از زمانی کرد که برای ناداری اش غصّه می خورد. پس، جبرئیل علیه السلام بر او فرود آمد و گفت: ای محمّد! خداوند

از این غم تو برای سعد ، آگاه است. کدام یک را دوست تر داری : حالت نخست را ، یا این حالت را؟
پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: «ای جبرئیل! حالت نخست را. دنیای او آخرتش را از بین برده است!» .
جبرئیل علیه السلام به او گفت: علاقه مندی به دنیا و ثروت ، گرفتاری و مایه باز ماندن از آخرت است. به سعد بگو آن دو درهمی را که به او داده ای ، به تو برگرداند. با این کار ، به همان حال اوّلش باز می گردد.
پیامبر صلی الله علیه و آله بیرون رفت و به سعد برخورد . به او فرمود: «ای سعد! نمی خواهی آن دو درهمی را که به تو داده ام ، به من برگردانی؟» .
سعد گفت: چرا؛ [به جای آن ،] دویست درهم می دهم.
پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: «نه ، ای سعد! من بیشتر از دو درهم ، از تو نمی خواهم» و سعد دو درهم به ایشان داد. از آن پس، دنیا به سعد پشت کرد ، تا جایی که هر چه جمع کرده بود ، از دست رفت و سعد ، دوباره مثل اوّلش شد.
أهل الصُّفَّة: هم فقراء المهاجرین ، ومن لم یکن له منهم منزل یسکنه ، فکانوا یأوون إلی موضع مُظلَّل فی مسجد المدینة یسکنونه (النهایة: ج 3 ص 37 «صفف») .

حدیث276

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ ثَقَّلَ الخَیرَ عَلی أهلِ الدُّنیا کَثِقلِهِ فی مَوازینِهِم یَومَ القِیامَةِ ، وإنَّ اللّه َ خَفَّفَ الشَّرَّ عَلی أهلِ الدُّنیا کَخِفَّتِهِ فی مَوازینِهِم یَومَ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند ، خوبی را بر اهل دنیا سنگین ساخت ، همچنان که روز قیامت در ترازوهایشان سنگین است، و خداوند بدی را بر اهل دنیا سبک ساخت ، همچنان که روز قیامت در ترازوهایشان سبک است.
الکافی : ج 2 ص 143 ح 10 ، الخصال : ص 17 ح 61 کلاهما عن محمّد بن مسلم ، بحار الأنوار : ج 71 ص 225 ح 39 .

حدیث277

امام باقر علیه السلام :
لا زُهدَ کَقَصرِ الأَمَلِ .
امام باقر علیه السلام : زهدی چون کوتاهیِ آرزو نیست.
تحف العقول : ص 286 عن جابر بن یزید الجعفی ، بحار الأنوار : ج 78 ص 165 ح 1 .

حدیث278

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما ناجَی اللّه ُ بِهِ موسی علیه السلام : . . . ما تَزَیَّنَ لِیَ المُتَزَیِّنونَ بِمِثلِ الزُّهدِ فِی الدُّنیا عَمّا بِهِمُ الغِنی مِنهُ .
امام باقر علیه السلام : از جمله مناجات های خدا با موسی علیه السلام این بود که : «... خودآرایان ، خویشتن را به چیزی مانند زهد به دنیا و چشم پوشیدن از آنچه بدان نیازی ندارند ، نیاراستند».
ثواب الأعمال : ص206 عن الوصّافی ، بحار الأنوار : ج13 ص349 ح37 وج70 ص313 ح7 وراجع المعجم الکبیر : ج12 ص94 ح12650 والمعجم الأوسط : ج4 ص188 ح3937 وشُعب الإیمان : ج7 ص345 ح10527 وکنز العمّال : ج3 ص723 ح8578 .

حدیث279

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما ناجی بِهِ اللّه ُ موسی علیه السلام عَلَی الطّور : أن یا موسی . . . أمَّا المُتَقَرِّبونَ إلَیَّ بِالزُّهدِ فِی الدُّنیا ، فَإِنّی أمنَحُهُم الجَنَّةَ بِحَذافیرِها یَتَبَوَّؤونَ مِنها حَیثُ یَشاؤونَ .
امام باقر علیه السلام : از نجواهای خداوند با موسی علیه السلام بر فراز کوه طور ، این بود که: «ای موسی!... به آنان که با زهدورزی در دنیا خود را مقرّب من می سازند ، همه بهشت را عطا می کنم و در هر کجای آن که بخواهند ، جای می گیرند».
ثواب الأعمال : ص 205 ح 1 عن الوصّافی ، بحار الأنوار : ج 13 ص 349 ح 37 .

حدیث280

امام باقر علیه السلام :
لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ : «وَ لاَ تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلَی مَا مَتَّعْنَا بِهِآ أَزْوَ جًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَیَوةِ الدُّنْیَا» اِستَوی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله جالِسا ، ثُمَّ قالَ : مَن لَم یَتَعَزَّ بِعَزاءِ اللّه ِ تَقَطَّعَت نَفسُهُ حَسَراتٍ عَلَی الدُّنیا .
امام باقر علیه السلام : چون این آیه نازل شد که: «و دیدگانت را به سوی آنچه اصنافی از آنان را از آن برخوردار کرده ایم ، مدوز که [فقط] زیور زندگی دنیاست» ، پیامبر خدا راست نشست و سپس فرمود: «هر که به دلداری خدا آرام نگیرد، جانش از حسرت های دنیا متلاشی می شود».
الزهد للحسین بن سعید : ص 46 ح 125 عن میسر ، تفسیر القمّی : ج 2 ص 66 عن الإمام الصادق علیه السلام وج 1 ص 381 عن المفضّل بن عمیر عن الإمام الصادق علیه السلام ، تحف العقول : ص 51 کلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 70 ص 317 ح 25 وراجع الکافی : ج 2 ص 315 ح 5 والخصال : ص 64 ح 95 ومشکاة الأنوار : ص 141 ح 337 .

حدیث281

امام باقر علیه السلام :
: یا جابِرُ . . . أنزِلِ الدُّنیا کَمَنزِلٍ نَزَلتَهُ ثُمَّ ارتَحَلتَ عَنهُ ، أو کَمالٍ وَجَدتَهُ فی مَنامِکَ فَاستَیقَظتَ ولَیسَ مَعَکَ مِنهُ شَیءٌ . إنّی إنَّما ضَرَبتُ لَکَ هذا مَثَلاً ؛ لاِءنَّها عِندَ أهلِ اللُّبِّ وَالعِلمِ بِاللّه ِ کَفَیءِ الظِّلالِ .
امام باقر علیه السلام ـ به جابر ـ : ای جابر!... دنیا را چون منزلگاهی بدان که در آن فرود آمده ای و سپس از آن می کوچی، یا مانند مالی بدان که در عالم خواب یافته ای و چون بیدار می شوی ، خبری از آن نیست. من این را تنها از این رو برای تو مثال آوردم که دنیا در نزد خردمندان و خداشناسان همانند ، جا به جا شدن سایه هاست.
الکافی : ج 2 ص 133 ح 16 عن جابر ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 194 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 36 ح 17 ؛ حلیة الأولیاء : ج 3 ص 187 عن جابر وراجع الأمالی للطوسی : ص 296 ح 582 والزهد للحسین بن سعید : ص 50 ح 133 ومشکاة الأنوار : ص 470 ح 1574 وبشارة المصطفی : ص 189 والفضائل : ص 7 وکشف الغمّة : ج 2 ص 334 .

حدیث282

امام باقر علیه السلام :
کَتَبَ الحُسَینُ بنُ عَلِیٍّ علیه السلام إلی مُحَمَّدِ
امام باقر علیه السلام : حسین بن علی علیهماالسلام از کربلا به محمّد بن علی نوشت: «به نام خداوند رحمتگر مهربان. از حسین بن علی به محمّد بن علی و دیگر فرزندان هاشم. امّا بعد : دنیا چنان است که گویی هرگز نبوده است و آخرت ، چنان است که گویی همواره بوده است! بدرود».
یعنی محمّد بن الحنفیّة .

حدیث283

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أمیرَ المُؤمِنینَ عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه السلام اُتِیَ بَخَبیصٍ
امام باقر علیه السلام : مقداری افروشه برای امیر مؤمنان علی بن ابی طالب علیه السلام آوردند؛ امّا ایشان از خوردن آن امتناع ورزید.
گفتند: حرامش می دانی؟
فرمود: «نه؛ امّا می ترسم بدان علاقه مند شوم و خواهان آن گردم». سپس این آیه را خواند: «نعمت های پاکیزه خود را در زندگی دنیایتان صرف کردید و از آنها برخوردار شدید» .
الخَبِیصُ : المعمول من التمر والسمن ؛ حَلواء معروف یُخبَص [أی یُخلط] بعضه فی بعض (تاج العروس : ج 9 ص 265 «خبص») .

حدیث284

امام باقر علیه السلام :
الآخِرَةُ دارُ قَرارٍ وَالدُّنیا دارُ فَناءٍ وزَوالٍ ، ولکِنَّ أهلَ الدُّنیا أهلُ غَفلَةٍ.
امام باقر علیه السلام : آخرت ، سرای ماندن است و دنیا سرای رفتن و نیست شدن ؛ امّا اهل دنیا اهل غفلت اند .
الکافی : ج 2 ص 133 ح 16 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 193 کلاهما عن جابر ، تحف العقول : ص 377 عن سفیان الثوری عن الإمام الصادق علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 73 ص 36 ح 17.

حدیث285

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُعطِی الدُّنیا مَن یُحِبُّ ویُبغِضُ ، ولا یُعطِی الآخِرَةَ إلاّ مَن أحَبَّ.
امام باقر علیه السلام : خداوند ، دنیا را به دوست و دشمنش می دهد ؛ امّا آخرت را جز به کسی که دوستش می دارد ، نمی دهد.
فضائل الشیعة : ص 71 ح 32 ، التمحیص : ص 51 ح 92 کلاهما عن محمّد بن مسلم ، المؤمن : ص 27 ح 47 ، بحار الأنوار : ج 93 ص 368 ح 2 .

حدیث286

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أبناءَ الآخِرَةِ هُمُ المُؤمِنونَ العامِلونَ الزّاهِدونَ ، أهلُ العِلمِ وَالفِقهِ ، وأهلُ فِکرَةٍ وَاعتِبارٍ وَاختِبارٍ ، لا یَمَلّونَ مِن ذِکرِ اللّه ِ.
امام باقر علیه السلام : فرزندان آخرت ، آنان اند که ایمان دارند و عمل می کنند و زُهدپیشه اند ، [و] اهل دانش و فقه اند و مرد اندیشه و عبرت آموزی و آزمون اند و از یاد خدا خسته نمی شوند .
تحف العقول : ص 287 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 165 ح 2.

حدیث287

امام باقر علیه السلام :
اللّهُمَّ إنّی أسأَ لُکَ مَفاتیحَ الخَیرِ وخَواتیمَهُ ... اللّهُمَّ انهَج إلَیَّ أسبابَ مَعرِفَتِهِ ، وَافتَح لی أبوابَهُ ، وغَشِّنی بِبَرَکاتِ رَحمَتِکَ ، ومُنَّ عَلَیَّ بِعِصمَةٍ عَنِ الإِزالَةِ عَن دینِکَ ، وطَهِّر قَلبی مِنَ الشَّکِّ ، ولا تَشغَل قَلبی بِدُنیایَ ، وعاجِلِ مَعاشی عَن آجِلِ ثَوابِ آخِرَتی.
امام باقر علیه السلام : بارخدایا! من از تو آنچه را نیکی با آن آغاز می شود و پایان می یابد ، درخواست می کنم ... .
بارخدایا! اسباب شناخت خیر (خوبی) را برایم روشن بگردان و درهای آن را به رویَم بگشای و مرا غریق برکات رحمتت بگردان و با مصون داشتنم از انحراف از دینت ، مرا رهین منّتت ساز و قلبم را از تردید ، پاک بگردان و دلم را با مشغول کردن به دنیایم و مَعاش این جهان گذرا ، از پاداش آینده آخرتم باز مدار.
الکافی : ج 2 ص 588 ح 26 ، تهذیب الأحکام : ج 3 ص 76 ح 234 ، مُهج الدعوات : ص 217 کلّها عن أبی حمزة الثمالی ، المقنعة : ص 178 من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، بحار الأنوار : ج 94 ص 269 ح 3 .

حدیث288

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلَی تِجَـرَةٍ تُنجِیکُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ» ـ : فَقالوا : لَو نَعلَمُ ما هِیَ لَبَذَلنا فیهَا الأَموالَ وَالأَنفُسَ وَالأَولادَ ، فَقالَ اللّه ُ : «تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَتُجَـهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَ لِکُمْ وَ أَنفُسِکُمْ ـ إلی قَولِهِ ـ ذَ لِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ» .
امام باقر علیه السلام : ـ درباره آیه شریف «ای کسانی که ایمان آورده اید! آیا شما را رهنمون شوم به تجارتی که شما را از عذابی دردناک می رهاند؟» ـ : [مؤمنان [گفتند : اگر بدانیم که آن تجارت چیست ، جان و مال و فرزندانمان را در راه آن می بخشیم .
پس خداوند فرمود : «به خدا و رسول او ایمان آورید و در راه خدا با اموال و جان هایتان جهاد کنید ... . این است رستگاری بزرگ» .
تفسیر القمّی : ج 2 ص 365 عن أبی الجارود .

حدیث289

امام باقر علیه السلام :
اِعلَم أنَّ الإِلفَ مِنَ اللّه ِ وَالفِرکَ مِنَ الشَّیطانِ .
امام باقر علیه السلام : بدان که اُنس گرفتن [با مردم] ، کاری خدایی و دشمنی ، کاری شیطانی است .
الکافی : 3 / 481 / 1 و ج 5 / 500 / 1 ، تهذیب الأحکام : 7 / 410 / 1636 کلّها عن أبی بصیر .

حدیث290

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الشَّیطانَ یُغری بَینَ المُؤمِنینَ ما لَم یَرجِع أحَدُهُم عَن دینِهِ ، فَإِذا فَعَلوا ذلِکَ استَلقی عَلی قَفاهُ وتَمَدَّدَ ، ثُمَّ قالَ : فُزتُ . فَرَحِمَ اللّه ُ امرَأً ألَّفَ بَینَ وَلِیَّینِ لَنا ، یا مَعشَرَ المُؤمِنینَ ، تَأَلَّفوا وتَعاطَفوا .
امام باقر علیه السلام : شیطان ، همچنان به ایجاد دشمنی میان مؤمنان می پردازد تا آن که یکی از آنان از دین خود بازگردد و چون [افسونش کارگر گشت و ]چنین کردند ، به پشت می افتد و دراز می کشد و سپس می گوید : «پیروز شدم». پس خداوند ، رحمت کند کسی را که میان دو تن از دوستان ما الفت برقرار کند . ای گروه مؤمنان ! با یکدیگر الفت بگیرید و به هم مهربانی کنید .
الکافی : 2 / 345 / 6 ، منیة المرید : 326 کلاهما عن زرارة ، عوالی اللآلی : 2 / 115 / 316 وفیه «قررت» بدل «فزت» ، بحار الأنوار : 75 / 187 / 6 .

حدیث291

امام باقر علیه السلام :
ألا وإنَّ الأَرواحَ جُنودٌ مُجَنَّدَةٌ ، فَما تَعارَفَ مِنهَا ائتَلَفَ ، وما تَناکَرَ مِنهَا اختَلَفَ . فَإِذا کانَتِ الرّوحُ فِی السَّماءِ تَعارَفَت وتَباغَضَت ، فَإِذا تَعارَفَت فِی السَّماءِ تَعارَفَت فِی الأَرضِ ، وإذا تَباغَضَت فِی السَّماءِ تَباغَضَت فِی الأَرضِ .
امام باقر علیه السلام : هان ! جان ها [همچون ]سپاهیانی فراهم آمده اند . پس آنها که یکدیگر را بشناسند ، با یکدیگر الفت خواهند گرفت و آنها که یکدیگر را نشناسند ، با یکدیگر اختلاف خواهند یافت . چون جان در همان آسمان ، دوستی و دشمنی می کند . پس اگر در آسمان دوستی کرد ، در زمین نیز دوستی می کند و اگر در آسمان دشمنی کرد ، در زمین نیز دشمنی می کند .
الأمالی للصدوق : 209 / 232 عن معاویة بن عمّار ، روضة الواعظین : 540 ، بحار الأنوار : 61 / 31 / 4 .

حدیث292

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أعرابِیًّا مِن بَنی تَمیمٍ أتَی النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله فَقالَ لَهُ : أوصِنی . فَکانَ مِمّا أوصاهُ : تَحَبَّب إلَی النّاسِ یُحِبّوکَ .
امام باقر علیه السلام : یکی از اعراب قبیله بنی تمیم ، نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و به ایشان گفت : مرا سفارشی کن . از جمله سفارش های حضرت به او این بود : «با مردم ، اظهار دوستی کن ، تا دوستت بدارند» .
الکافی : 2 / 642 / 1 عن أبی بصیر ، مشکاة الأنوار : 177 و ص 75 عن أبی بصیر نحوه .

حدیث293

امام باقر علیه السلام :
صِلَةُ الأَرحامِ تُزَکِّی الأَعمالَ . . . وتُحَبِّبُ فی أهلِ بَیتِهِ .
امام باقر علیه السلام : صله رحم ، کارها[ی انسان] را بارور می کند . . . و [شخص را ]محبوب خاندانش می سازد .
الکافی : 2 / 152 / 13 عن أبی حمزة ، بحار الأنوار: 74 / 118 / 81 .

حدیث294

امام باقر علیه السلام :
دَخَلَ مُحَمَّدُ بنُ شِهابٍ الزُّهرِیُّ عَلی عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ زَینِ العابِدینَ علیه السلامو هُوَ کَئیبٌ حَزینٌ ، فَقالَ لَهُ زَینُ العابِدینَ علیه السلام : ما بالُکَ مَغموما مَهموما ؟
قالَ : یَابنَ رَسولِ اللّه ِ ، غُمومٌ وهُمومٌ تَتَوالی عَلَیَّ ؛ لِمَا امتُحِنتُ بِهِ مِن حُسّادِ نِعَمی وَ الطّامِعینَ فِیَّ و مِمَّن أرجوهُ ومِمَّن أحسَنتُ إلَیهِ ، فَتَخَلَّفَ ظَنّی .
فَقالَ لَهُ عَلِیُّ بنُ الحُسیَنِ علیه السلام : اِحفَظ عَلَیکَ لِسانَکَ ؛ تَملِک بِهِ إخوانَکَ .
قالَ الزُّهرِیُّ : یَابنَ رَسولِ اللّه ِ ، إنّی اُحسِنُ إلَیهِم بِما یُبذَرُ مِن کَلامی .
قالَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام : هَیهاتَ ، إیّاکَ أن تُعجَبَ مِن نَفسِکَ بِذلِکَ، و إیّاکَ أن تَتَکَلَّمَ بِما یَسبِقُ إلَی القُلوبِ إنکارُهُ و إن کانَ عِندَکَ اعتِذارُهُ ؛ فَلَیسَ کُلُّ مَن تُسمِعُهُ نُکرا یُمکِنُکَ أن توسِعَهُ عُذرا .
ثُمَّ قالَ : یا زُهرِیُّ ، مَن لَم یَکُن عَقلُهُ مِن أکمَلِ ما فیهِ کانَ هَلاکُهُ مِن أیسَرِ ما فیهِ .
ثُمَّ قالَ : یا زُهرِیُّ ، أما عَلَیکَ أن تَجعَلَ المُسلِمینَ مِنکَ بِمَنزِلَةِ أهلِ بَیتِکَ ؛ فَتَجعَلَ کَبیرَهُم بِمَنزِلَةِ والِدِکَ ، و تَجعَلَ صَغیرَهُم بِمَنزِلَةِ وَلَدِکَ ، و تَجعَلَ تِربَکَ مِنهُم بِمَنزِلَةِ أخیکَ ! فَأَیُّ هؤُلاءِ تُحِبُّ أن تَظلِمَ ؟! وأیُّ هؤُلاءِ تُحِبُّ أن تَدعُوَ عَلَیهِ ؟! وأیُّ هؤُلاءِ تُحِبُّ أن تَهتِکَ سِترَهُ ؟! فَإِن عَرَضَ لَکَ إبلیسُ لَعَنَهُ اللّه ُ بِأَنَّ لَکَ فَضلاً عَلی أحَدٍ مِن أهلِ القِبلَةِ ، فَانظُر ؛ إن کانَ أکبَرَ مِنکَ فَقُل : قَد سَبَقَنی إلَی الإیمانِ وَ العَمَلِ الصّالِحِ فَهُوَ خَیرٌ مِنّی ، و إن کانَ أصغَرَ مِنکَ فَقُل : سَبَقتُهُ إلَی المَعاصی وَ الذُّنوبِ فَهُوَ خَیرٌ مِنّی ، و إن کانَ تِربَکَ فَقُل : أنَا عَلی یَقینٍ مِن ذَنبی و فی شَکٍّ مِن أمرِهِ فَما لی أدَعُ یَقینی لِشَکّی، وإن رَأَیتَ المُسلِمینَ یُعَظِّمونَکَ و یُوَقِّرونَکَ و یُبَجِّلونَکَ فَقُل: هذا فَضلٌ أخَذوا بِهِ ، و إن رَأَیتَ مِنهُم جَفاءً وَانقِباضا عَنکَ فَقُل : هذا ذَنبٌ أحدَثتُهُ ؛ فَإِنَّکَ إذا فَعَلتَ ذلِکَ سَهُلَ عَلَیکَ عَیشُکَ ، و کَثُرَ أصدِقاؤُکَ ، و قَلَّ أعداؤُکَ ، و فَرِحتَ بِما یَکونُ مِن بِرِّهِم، و لَم تَأسَف علی ما یَکونُ مِن جَفائِهِم .
وَ اعلَم أنَّ أکرَمَ النّاسِ عَلَی النّاسِ مَن کانَ خَیرُهُ عَلَیهِم فائِضا ، و کانَ عَنهُم مُستَغنِیا مُتَعَفِّفا . و أکرَمَ النّاسِ بَعدَهُ عَلَیهِم مَن کانَ مُتَعَفِّفا و إن کانَ إلَیهِم مُحتاجا ؛ فَإِنَّما أهلُ الدُّنیا یَتَعَقَّبونَ الأَموالَ ، فَمَن لَم یَزدَحِمهُم فیما یَتَعَقَّبونَهُ کَرُمَ عَلَیهِم ، و مَن لَم یَزدَحِمهُم فیها و مَکَّنَهُم مِن
بَعضِها کانَ أعَزَّ و أکرَمَ .
امام باقر علیه السلام : محمّد بن شهاب زُهْری ، افسرده و اندوهگین بر امام سجاد (زین العابدین) علیه السلاموارد شد . حضرت به او فرمود : «چرا غمناک و اندوهگینی ؟» .
گفت : ای پسر پیامبر خدا ! به محنت حسودان بر نعمت هایم و آزمندانِ به موقعیّتم گرفتار آمده ام و نیز این [محنت] که به کسی خوبی کرده و به خیرش امیدوار بودم و پندارم خطا بود ، و از این همه ، غم و اندوه پیاپی به سراغم می آید .
حضرت سجّاد علیه السلام فرمود : «زبانت را از زیان زدن به خودت نگه دار تا مالک برادرانت شوی» .
زُهْری گفت : ای پسر پیامبر خدا ! من با سخنانی که می پراکَنم ، به آنان خوبی می کنم [و بر دانش آنان می افزایم] .
امام سجاد علیه السلامفرمود : «هیهات ! مبادا برای این کار ، دچار خودبینی شوی . مبادا چیزی بر زبان آوری که نادرستیِ آن زودتر بر دل ها نشیند ، گرچه عذر (توجیه) آن را داشته باشی ؛ زیرا هر آن کس که سخن نادُرستی را به او می شنوانی ، چنین نیست که بتوانی عذرت را نیز به او بقبولانی» .
سپس فرمود : «ای زهری ! هرکه عقلش کامل ترین صفتش نباشد ، تباه شدنش آسان ترین ویژگی اش خواهد بود» .
سپس فرمود : «ای زهری ! چه اشکالی دارد که مسلمانان را چون خانواده ات بشماری و بزرگشان را به منزلت پدر بدانی و کوچکشان را به منزلت فرزندت و همسالت را به منزلت برادرت ؟ حال به کدام یک از اینان دوست داری ستم کنی ؟ کدام یک از اینان را دوست داری نفرین کنی ؟ آبروی کدام یک از اینان را دوست داری بریزی ؟
اگر هم ابلیس ـ که نفرین خدا بر او باد ـ در تو این پندار را پدید آورد که تو بر یکی از اهل قبله برتری داری ، [اندکی درنگ کن و] بنگر . اگر آن شخص ، بزرگ تر از تو بود، [با خودت ]بگو : پیش از من ایمان آورده و به عمل صالح پرداخته است . پس بهتر از من است`` . اگر کوچک تر از تو بود ، بگو : من پیش از او به گناهان و معصیت ها روی آوردم . پس او بهتر از من است`` و اگر همسالت بود ، بگو : من نسبت به گناه خود ، یقین دارم و درباره او تنها شک دارم . پس چرا یقینم را بر اثر شک خود ، رها کنم ؟`` .
اگر دیدی مسلمانان به تو حرمت می نهند ، بزرگت می شمارند و گرامی ات می دارند ، بگو : این فضیلتی است که آنان به چنگ آورده اند`` و اگر از آنان درشتی و رویگردانی از خودت را دیدی ، بگو : این به سبب گناهی است که از من سر زده است`` . در واقع ، اگر تو چنین کنی ، زندگی ات آسان می شود ، دوستانت فراوان می گردند ، دشمنانت اندک می شوند و از نیکی مردم ، شادمان می گردی و از درشتی و جفایشان اندوهگین نمی شوی .
این را بدان که گرامی ترینِ مردم نزد آنان ، کسی است که خیرش به آنان برسد و خود از آنان بی نیاز باشد و از درخواست چیزی خودداری کند . پس از او ، گرامی ترینِ مردم نزدشان ، کسی است که از درخواست کردن
خودداری کند ، گرچه بدانها نیازمند باشد . در حقیقت ، اهل دنیا اموال خود را به شدّت حفظ می کنند و هرکه مزاحم آنچه نگهش می دارند ، نشود ، نزدشان گرامی است و اگر مزاحم اموالشان نشود و حتّی بدانان چیزی از اموالش ببخشد ، عزیزتر و گرامی تر خواهد بود» .
تنبیه الخواطر: 2 / 93 ، التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکریّ علیه السلام : 25 / 8 ، بحار الأنوار: 71 / 229 / 6 .

حدیث295

امام باقر علیه السلام :
قامَ رَجُلٌ بِالبَصرَةِ إلی أمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام فَقالَ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، أخبِرنا عَنِ الإِخوانِ ؟
فَقالَ : الإِخوانُ صِنفانِ : إخوانُ الثِّقَةِ ، وإخوانُ المُکاشَرَةِ . فَأَمّا إخوانُ الثِّقَةِ فَهُمُ الکَفُّ ، وَالجَناحُ ، وَالأَهلُ ، وَالمالُ . فَإِذا کُنتَ مِن أخیکَ عَلی حَدِّ الثِّقَةِ فَابذِل لَهُ مالَکَ وبَدَنَکَ ، وصافِ مَن صافاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ ، وَاکتُم سِرَّهُ وعَیبَهُ ، وأظهِر مِنهُ الحُسنَ . وَاعلَم أیُّهَا السّائِلُ أنَّهُم أقَلُّ مِنَ الکِبریتِ الأَحمَرِ .
وأمّا إخوانُ المُکاشَرَةِ فَإِنَّکَ تُصیبُ لَذَّتَکَ مِنهُم ، فَلا تَقطَعَنَّ ذلِکَ مِنهُم ، ولا تَطلُبَنَّ ما وَراءَ ذلِکَ مِن ضَمیرِهِم ، وَابذِل لَهُم ما بَذَلوا لَکَ مِن طَلاقَةِ الوَجهِ وحَلاوَةِ اللِّسانِ .
امام باقر علیه السلام : در بصره مردی بر پا خاست و گفت : ای امیر مؤمنان ! ما را از [حال ]برادران خبر ده .
حضرت فرمود : «برادران ، دو گونه اند : برادرانِ قابل اعتماد و برادرانِ [مفیدِ تنها برای] شوخی و شادمانی . امّا برادران قابل اعتماد ، دست و بال و خانواده و دارایی [شخص] هستند . پس اگر نسبت به برادرت اعتماد داشتی ، مال و تنت را بدو ببخش و با دوستش دوستی و با دشمنش دشمنی کن و رازش را پنهان دار و خوبی اش را آشکار ساز . ای پرسشگر ! بدان که این گونه برادران ، کمیاب تر از گوگرد سرخ هستند .
امّا برادارن شوخی و شادمانی ، پس [بدان که ]تو از آنان لذّت خود را می بری . پس آن را از آنان مبُر و... بیش از آن ، از درونشان مخواه و به همان میزان که روی گشاده و زبان شیرین خود را به تو ارزانی می دارند ، تو نیز چنین کن» .
الکافی : 2 / 248 / 3 ، الاختصاص : 251 وفیه «کالکف» بدل «الکف» کلاهما عن أبی مریم الأنصاری ، الخصال : 49 / 56 عن جابر ، مصادقة الإخوان : 131 / 1 عن یونس بن عبد الرحمن عن أبی جعفر الثانی علیه السلاموفیه «کالکفّ ... سرّه وأعنه» بدل «الکفّ ... سرّه وعیبه» ، تحف العقول : 204 من دون نقل عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : 67 / 193 / 3 و ج 74 / 281 / 2 .

حدیث296

امام باقر علیه السلام :
کانَ لی أخٌ فی عَینی عَظیمٌ ، وکانَ الَّذی عَظَّمَهُ فی عَینی صِغَرَ الدُّنیا فی عَینِهِ .
امام باقر علیه السلام : مرا برادری بود که در چشمم بزرگ می نمود . آنچه او را در چشمم بزرگ می کرد ، کوچکی دنیا در چشم او بود .
حلیة الأولیاء : 3 / 186 عن أحمد بن محمّد ، تذکرة الخواصّ : 339 عن أحمد بن یحیی ، البدایة والنهایة : 9 / 311 عن عبداللّه بن عطاء .

حدیث297

امام باقر علیه السلام :
أتی رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله رَجُلٌ فَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، أوصِنی . فَکانَ فیما أوصاهُ أن قالَ : اِلقَ أخاکَ بِوَجهٍ مُنبَسِطٍ .
امام باقر علیه السلام : مردی نزد پیامبر خدا آمد و گفت : ای پیامبر خدا ! مرا سفارشی کن» .
از جمله سفارش های حضرت به او این بود که : «با روی گشاده ، با برادرت دیدار کن» .
الکافی : 2 / 103 / 3 عن أبی بصیر ، تحف العقول : 41 من دون إسناد إلی الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : 74 / 171 / 38 .

حدیث298

امام باقر علیه السلام :
تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فی وَجهِ أخیهِ حَسَنَةٌ ، و صَرفُ القَذی عَنهُ حَسَنَةٌ . وما عُبِدَ اللّه ُ بِشَیءٍ أحَبَّ إلَی اللّه ِ مِن إدخالِ السُّرورِ عَلَی المُؤمِنِ .
امام باقر علیه السلام : لبخند انسان به روی چهره برادرش ، نیکی است و برطرف ساختن خاشاک از سر راهش نیکی است . خداوند به چیزی بالاتر از شاد ساختن مؤمنان ، پرستیده نشده است .
الکافی : 2 / 188 / 2 ، مصادقة الإخوان : 158 / 2 کلاهما عن جابر بن یزید وفیه : «المؤمن» بدل «الرجل» ، وراجع مشکاة الأنوار : 180.

حدیث299

امام باقر علیه السلام :
إنَّ المُؤمِنَ أخُو المُؤمِنِ ؛ لا یَشتِمُهُ ، و لا یَحرِمُهُ ، و لا یُسیءُ بِهِ الظَّنَّ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن ، برادرِ مؤمن است ؛ به او دشنام نمی دهد ، او را محروم نمی سازد و به او بدگمان نمی شود .
تحف العقول : 296 ، بحار الأنوار : 78 / 176 / 35 .

حدیث300

امام باقر علیه السلام :
إنَّ نَفَرا مِنَ المُسلِمینَ خَرَجوا إلی سَفَرٍ لَهُم فَضَلُّوا الطَّریقَ ، فَأَصابَهُم عَطَشٌ شَدیدٌ ، فَتَکَفَّنوا ولَزِموا اُصولَ الشَّجَرِ ، فَجاءَهُم شَیخٌ و عَلَیهِ ثِیابٌ بیضٌ ، فَقالَ : قوموا فَلا بَأسَ عَلَیکُم فَهذَا الماءُ . فَقاموا و شَرِبوا وَ ارتَوَوا ، فَقالوا : مَن أنتَ یَرحَمُکَ اللّه ُ ؟ فَقالَ : أنَا مِنَ الجِنِّ الَّذینَ بایَعوا رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله، إنّی سَمِعتُ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهیَقولُ : «المُؤمِنُ أخُو المُؤمِنِ ، عَینُهُ و دَلیلُهُ» ، فَلَم تَکونوا تَضَیَّعوا بِحَضرَتی .
امام باقر علیه السلام : گروهی از مسلمانان برای سفری ، راهی شدند ؛ لیکن راه را گم کردند و دچار تشنگی شدیدی گشتند . پس [تن به مرگ دادند و ]کفن پوشیدند و کنار تنه های درختان ، ماندگار شدند . آن گاه پیری با جامه های سفید ، نزدشان آمد و گفت : «برخیزید که مشکلی برایتان پیش نمی آید و این آب است» . آنان برخاستند و نوشیدند و سیراب گشتند .
پس از آن گفتند : خداوند ، رحمتش را شامل حالت کند . کیستی ؟
پاسخ داد : «من از جنّیانی هستم که با پیامبر خدا بیعت کردند . شنیدم پیامبر خدا می فرمود : مؤمن ، برادر مؤمن است ؛ دیده بان و راهنمای اوست . ``پس نمی شد که با حضور من تباه شوید» .
الکافی : 2 / 167 / 10 عن فضیل بن یسار ، المؤمن : 43 / 100 ، بحار الأنوار : 74 / 272 / 13 .

حدیث301

امام باقر علیه السلام :
حُبُّنا أهلَ البَیتِ نِظامُ الدّینِ .
امام باقر علیه السلام : دوستیِ ما اهل بیت ، [مایه] انتظام دین است .
الأمالی للطوسی : 296 / 582 عن جابر بن یزید الجعفی ، بحار الأنوار : 78 / 183 / 8 .

حدیث302

امام باقر علیه السلام :
العِلمُ خَزائِنُ ، وَ المَفاتیحُ السُّؤالُ ، فَاسأَلوا یَرحَمکُمُ اللّه ُ ؛ فَإِنَّهُ یُؤجَرُ فِی العِلمِ أربَعَةٌ : السّائِلُ ، وَ المُتَکَلِّمُ ، وَ المُستَمِعُ ، وَ المُحِبُّ لَهُم .
امام باقر علیه السلام : دانش ، گنجینه ای است که پرسش ، کلید آن است . پس ـ خدایتان رحمت کند ـ بپرسید ، که در راه دانش به چهار تن پاداش داده می شود : پرسنده ، گوینده ، شنونده و دوستدار آنان .
الخصال : 245 / 101 عن السکونی ، روضة الواعظین : 11 ولیس فیه «فی العلم» وکلاهما عن الإمام الصادق علیه السلام ، بحار الأنوار : 1 / 196 / 1 .

حدیث303

امام باقر علیه السلام :
قالَ لی عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِما : یا بُنَیَّ ، اُنظُر خَمسَةً فَلا تُصاحِبهُم ، و لا تُحادِثهُم ، و لا تُرافِقهُم فی طَریقٍ .
فَقُلتُ : یا أبَه مَن هُم ؟
قالَ : إیّاکَ ومُصاحَبَةَ الکَذّابِ ؛ فَإِنَّهُ بِمَنزِلَةِ السَّرابِ ؛ یُقَرِّبُ لَکَ البَعیدَ ، و یُباعِدُ لَکَ القَریبَ . و إیّاکَ ومُصاحَبَةَ الفاسِقِ ؛ فَإِنَّهُ بائِعُکَ بِاُکلَةٍ أو أقَلَّ مِن ذلِکَ . و إیّاکَ و مُصاحَبَةَ البَخیلِ ؛ فَإِنَّهُ یَخذُلُکَ فی مالِهِ أحوَجَ ما تَکونُ إلَیهِ . و إیّاکَ و مُصاحَبَةَ الأَحمَقِ ؛ فَإِنَّهُ یُریدُ أن یَنفَعَکَ فَیَضُرَّکَ . و إیّاکَ و مُصاحَبَةَ القاطِعِ لِرَحِمِهِ ؛ فَإِنّی وَجَدتُهُ مَلعونا فی کِتابِ اللّه ِ عز و جل فی ثَلاثِ مَواضِعَ : قالَ اللّه ُ عز و جل : «فَهَلْ عَسَیْتُمْ إِن تَوَلَّیْتُمْ أَن تُفْسِدُواْ فِی الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُواْ أَرْحَامَکُمْ * أُوْلَـئکَ الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمَی أَبْصَـرَهُمْ »
امام باقر علیه السلام : [پدرم] علی بن الحسین ـ صلوات اللّه علیهما ـ به من فرمود : «پسرکم ! بنگر که با پنج تن ، نه دوستی کن ، نه هم سخن شو و در هیچ راهی [نیز ]با آنان همراه مشو» .
گفتم : پدر! آنان کیان اند ؟
فرمود : «از مصاحبت با دروغگو بپرهیز ، که چونان سراب است . دور را برایت نزدیک می نمایاند و نزدیک را برایت دور نشان می دهد . از مصاحبت با فاسق بپرهیز ، که تو را به لقمه ای ـ و حتّی کمتر از آن ـ می فروشد . از مصاحبت با بخیل بپرهیز ، که تو را آن هنگام که بیشترین نیاز را به مال او داری ، رها می کند . از مصاحبت با احمق بپرهیز ، که می خواهد به تو سودی برساند ، امّا به تو زیان می زند . از مصاحبت با بُرنده پیوند خویشانْ بپرهیز ، که در سه جای کتاب خدای عز و جل دیده ام که لعنت (نفرین) شده است : «آیا اگر به قدرت رسیدید ، می خواهید در زمین ، فساد کنید و پیوند خویشاوندی تان را ببُرید ؟ اینان اند که خدا لعنتشان کرده است و گوش هایشان را کَر و چشمانشان را کور ساخته است» . نیز می فرماید : «و آنان که پیمان خدا را پس از استوار کردنش می شکنند و آنچه را که خدا به پیوستن آن فرمان داده ، می گسلند و در زمین ، فساد می کنند . لعنت بر آنهاست و بدفرجامی در آن سرا ، بهره ایشان» . همچنین در سوره بقره می فرماید : «کسانی که پیمان خدا را پس از استوار کردنش می شکنند و آنچه را خداوند فرمان به پیوستن آن داده ، می گسلند و در زمین ، فساد می کنند ، آنان ، خود ، زیانکارند» » .
محمّد : 22 و 23 .

حدیث304

امام باقر علیه السلام :
مَن بَخِلَ بِمَعونَةِ أخیهِ المُسلِمِ وَالقِیامِ لَهُ فی حاجَتِهِ ابتُلِیَ بِمَعونَةِ مَن یَأثَمُ عَلَیهِ ولا یُؤجَرُ .
امام باقر علیه السلام : هرکه از کمک کردن به برادر مسلمانش و برآوردن نیازهایش کوتاهی کند ، ناگزیر از کمک کردن به کسی می شود که کمک به او گناه است و پاداشی نمی برد .
ثواب الأعمال : 298 / 2 عن الحسین بن أبان ، الکافی : 2 / 365 / 1 عن حسین بن أمین ، المحاسن : 1 / 184 / 299 عن الحسین بن أنس ، بحار الأنوار : 75 / 175 / 9 وراجع الکافی : 2 / 366 / 3 .

حدیث305

امام باقر علیه السلام :
قالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : أیَجیءُ أحَدُکُم إلی أخیهِ فَیُدخِلُ یَدَهُ فی کیسِهِ فَیَأخُذُ حاجَتَهُ فَلا یَدفَعُهُ ؟
فَقُلتُ : ما أعرِفُ ذلِکَ فینا .
فَقالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : فَلا شَیءَ إذا .
قُلتُ : فَالهَلاکُ إذا !
فَقالَ : إنَّ القَومَ لَم یُعطَوا أحلامَهُم بَعدُ .
الکافی ـ به نقل از سعید بن حسن ـ : امام باقر علیه السلامفرمود : «آیا شده است که یکی از شما بیاید و دست در جیب برادرش کند و آنچه نیاز دارد ، از آن بردارد و کسی مانعش نشود ؟» .
گفتم : چنین چیزی در میان خودمان ندیده ام .
امام باقر علیه السلامفرمود : «پس هنوز به هیچ چیزی نرسیده اید» .
گفتم : در این صورت ، همه هلاک شده ایم؟!
فرمود : «هنوز این مردم ، خِردهایشان کامل نشده است» .
الکافی : 2 / 174 / 13 ، المؤمن : 44 / 103 ، بحار الأنوار : 74 / 254 / 51 .

حدیث306

امام باقر علیه السلام :
اِعرِفِ المَوَدَّةَ فی قَلبِ أخیکَ بِما لَهُ فی قَلبِکَ .
امام باقر علیه السلام : میزانِ دوستی [خود] را در دل برادرت ، از دوستی ای که در دلت نسبت به او داری ، بشناس .
تحف العقول : 295 ، کشف الغمّة : 2 / 331 ، بحار الأنوار : 46 / 291 / 15 ؛ الإخوان : 146 / 80 ، حلیة الأولیاء : 3 / 187 کلاهما عن القاسم بن الفضل .

حدیث307

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَجُلاً أتَی النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، اُحِبُّ المُصَلّینَ ولا اُصَلّی ، واُحِبُّ الصَّوّامینَ ولا أصومُ ؟
فَقالَ لَهُ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : أنتَ مَعَ مَن أحبَبتَ ، ولَکَ مَا اکتَسَبتَ .
امام باقر علیه السلام : مردی نزد پیامبر خدا آمد و گفت : ای پیامبر خدا ! نمازگزاران را دوست دارم ؛ امّا خودْ نماز نمی خوانم . روزه گیران را دوست دارم ؛ امّا خودْ روزه نمی گیرم .
پیامبر خدا به او فرمود : «تو همراه کسی هستی که دوستش داری و بهره ات همان است که به دست آورده ای» .
الکافی : 8 / 80 / 35 ، تنبیه الخواطر : 2 / 51 کلاهما عن برید بن معاویة ، تفسیر فرات الکوفی : 430 / 567 عن برید بن معاویة العجلی وإبراهیم الأحمری ، دعائم الإسلام : 1 / 72 وفیه قبل قول النبیّ صلی الله علیه و آله «قال أبو جعفر علیه السلام : یعنی لا اُصلّی ولا أصوم التطوّع لیس الفریضة» ولیس فیه «ولک ما اکتسبت» ، بحار الأنوار : 68 / 63 / 114 .

حدیث308

امام باقر علیه السلام :
إذا أرَدتَ أن تَعلَمَ أنَّ فیکَ خَیرا فَانظُر إلی قَلبِکَ ؛ فَإِن کانَ یُحِبُّ أهلَ طاعَةِ اللّه ِ ویُبغِضُ أهلَ مَعصِیَتِهِ فَفیکَ خَیرٌ وَاللّه ُ یُحِبُّکَ ، وإن کانَ یُبغِضُ أهلَ طاعَةِ اللّه ِ ویُحِبُّ أهلَ مَعصِیَتِهِ فَلَیسَ فیکَ خَیرٌ وَاللّه ُ یُبغِضُکَ ، وَالمَرءُ مَعَ مَن أحَبَّ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه خواستی بدانی که در تو خیری هست ، به قلبت بنگر . اگر فرمانبران خدا را دوست و معصیت کاران را دشمن می داشت ، پس در تو خیر هست و خداوندْ دوستت می دارد ، و اگر پیروان خدا را دشمن می داشت و معصیت کاران را دوست می داشت ، پس در تو خیری نیست و خداوندْ ، دشمنت می دارد ؛ چون انسان ، همراه کسی است که دوستش می دارد .
الکافی : 2 / 126 / 11 ، مصادقة الإخوان : 156 / 3 ، علل الشرایع : 117 / 16 ، تنبیه الخواطر : 2 / 191 ، المحاسن : 1 / 410 / 935 وفیه «ففیک شرّ» بدل «فلیس فیک خیر» ، وکلّها عن جابر الجعفی ، مشکاه الأنوار : 121 ، بحار الأنوار : 69 / 247 / 22 .

حدیث309

امام باقر علیه السلام :
عن أبی جَعفَرٍ مُحَمَّدِ بنِ عَلِیٍّ علیهماالسلام : أنَّ قَوما أتَوهُ مِن خُراسانَ ،
فَنَظَرَ إلی رَجُلٍ مِنهُم قَد تَشَقَّقَتا رِجلاهُ ، فَقالَ لَهُ : ما هذا ؟
فَقالَ : بُعدُ المَسافَةِ یَابنَ رَسولِ اللّه ِ ، ووَاللّه ِ ما جاءَ بی مِن حَیثُ جِئتُ إلاّ مَحَبَّتُکُم أهلَ البَیتِ .
قالَ لَهُ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : أبشِر ، فَأَنتَ وَاللّه ِ مَعَنا تُحشَرُ .
قالَ : مَعَکُم یَابنَ رَسولِ اللّه ِ ؟
قالَ : نَعَم ، ما أحَبَّنا عَبدٌ إلاّ حَشَرَهُ اللّه ُ مَعَنا ، وهَلِ الدّینُ إلاَّ الحُبُّ ، قالَ اللّه ُ عز و جل : «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ»
دعائم الإسلام ـ درباره امام باقر علیه السلام ـ : گروهی از خراسان ، نزد امام باقر علیه السلام
آمدند. حضرت به مردی از آنان که پاهایش [بر اثر پیاده روی بسیار، ]چاک چاک شده بود ، نگریست و به او فرمود : «این چیست ؟» .
پاسخ داد : «ای پسر پیامبر خدا ! بر اثر مسافتِ بسیار است . به خدا سوگند ، مرا از آن جا که آمده ام ، جز دوستی شما اهل بیت ، بدین جا نیاورد .
امام باقر علیه السلام به او فرمود : «مژده باد بر تو که به خدا سوگند ، با ما محشور می شوی» .
آن مرد گفت : «ای پسر پیامبر خدا ! با شما؟
فرمود : «آری ! هیچ بنده ای ما را دوست نمی دارد ، جز آن که خداوند ، او را با ما محشور خواهد کرد . مگر دین ، چیزی جز دوستی است ؟
خداوند عز و جلمی فرماید : بگو : اگر شما خداوند را دوست دارید ، پس از من پیروی کنید تا خداوند ، شما را دوست بدارد``» .
آل عمران : 31 .

حدیث310

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ: «قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا» ـ : قَد حَجَبَها حُبُّهُ عَنِ النّاسِ فَلا تَعقِلُ غَیرَهُ .
امام باقر علیه السلام ـ در تفسیر «شیفته او شده است» ـ : عشق به یوسف ، آن زن را از مردم ، محجوب ساخت و در نتیجه ، جز به او (یوسف) نمی اندیشید .
تفسیر القمّی : 1 / 357 عن أبی الجارود ، بحار الأنوار : 12 / 253 / 17 .

حدیث311

امام باقر علیه السلام :
خَرَجَ عَلِیٌّ علیه السلام یَسیرُ بِالنّاسِ ، حَتّی إذا کانَ بِکَربَلاءَ عَلی میلَینِ أو میلٍ تَقدَّمَ بَینَ أیدیهِم حَتّی طافَ بِمَکانٍ یُقالُ لَهَا المقدفانُ ، فَقالَ : قُتِلَ فیها مِائَتا نَبِیٍّ ومِائَتا سِبطٍ ، کُلُّهُم شُهَداءُ ، ومُناخُ رِکابٍ ، ومَصارِعُ عُشّاقٍ شُهَداءَ ، لا یَسبِقُهُم مَن کانَ قَبلَهُم ، ولا یَلحَقُهُم مَن بَعدَهُم .
امام باقر علیه السلام : علی علیه السلامهمراه مردم از شهر خارج شد ، تا آن که به یک میلی یا دو میلی کربلا رسید . آن گاه از آنان جلو افتاد ، تا آن که جایی را که «مقدفان» نامیده می شد ، طواف کرد و فرمود : «در این جا ، دویست پیامبر و دویست سِبط (پیامبرزاده) کشته شدند که همه شان شهیدند و این جا ، محلّ فرو نشستن شتران و قتلگاه های عاشقان شهیدی است که نه پیش از آنان کسی بر آنان پیشی گرفته است و نه پس از آنان کسی به مرتبت آنان خواهد رسید» .
بحار الأنوار : 41 / 295 / 18 نقلاً عن الخرائج والجرائح .

حدیث312

امام باقر علیه السلام :
أوْحی اللّه ُ تعالی إلی موسی علیه السلام : أحبِبنی وحَبِّبنی إلی خَلقی . قالَ موسی : یا رَبِّ ، إنّک لَتَعلَمُ أنّهُ لَیس أحَدٌ أحَبَّ إلَیَّ مِنکَ ، فکیفَ لِی رَبّی بقُلوبِ العِبادِ ؟ فأوحی اللّه ُ تعالی إلَیهِ : فَذَکِّرهُم نِعمَتی وآلائی ، فإنَّهُم لا یَذْکرونَ مِنّی إلاّ خَیرا
امام باقر علیه السلام : خدای تعالی به موسی علیه السلاموحی فرمود: «مرا دوست بدار و محبوب بندگانم گردان» .
موسی عرض کرد : پروردگارا! تو می دانی که هیچ کس را بیشتر از تو دوست نمی دارم ؛ اما ـ پروردگارا! ـ بادل های بندگان چه کنم ؟
خدای تعالی به او وحی فرمود : «نعمت ها و نیکی هایم را به آنان یادآور شو؛ زیرا که آنان جز خوبی از من ندیده اند و به یاد ندارند» .
قصص الأنبیاء : 161 / 179 .

حدیث313

امام باقر علیه السلام :
: اِعلَم یا جابِرُ ، أنَّ أهلَ التَّقوی أیسَرُ أهلِ الدُّنیا مَؤونَةً ، وأکثَرُهُم لَکَ مَعونَةً ، تَذکُر فَیُعینونَکَ ، وإن نَسیتَ ذَکَّروکَ ، قَوّالونَ بِأَمرِ اللّه ِ ، قَوّامونَ عَلی أمرِ اللّه ِ ، قَطَعوا مَحَبَّتَهُم بِمَحَبَّةِ رَبِّهِم ، ووَحَشُوا الدُّنیا لِطاعَةِ مَلیکِهِم ، ونَظَروا إلَی اللّه ِ عز و جل وإلی مَحَبَّتِهِ بِقُلوبِهِم ، وعَلِموا أنَّ ذلِکَ هُوَ المَنظورُ إلَیهِ لِعَظیمِ شَأنِهِ .
امام باقر علیه السلام ـ خطاب به جابر ـ : ای جابر ! بدان که باتقوایان ، کم هزینه ترینْ مردم دنیا و بیشترین یاری رسانندگان به تو هستند ؛ [خدا را ]یاد می کنی و آنان، یاری ات می کنند و اگر فراموش کنی ، به یادت می آورند؛ فرمان خدا را همواره بر زبان می آورند و پایبند به فرمان خدا و اجرا کننده آن هستند ؛ محبّتِ خود [به غیر خدا] را برای دوستی پروردگارشان بُریده اند و از دنیا برای پیروی از فرمانروایشان، روی گردانده اند و با دل های خود، به خداوند عز و جل و دوستی اش نگریسته اند و دانسته اند که همو به سبب جایگاه بزرگش شایسته نگریستن است .
الکافی : 2 / 133 / 16 عن جابر ، بحار الأنوار : 73 / 36 / 17 .

حدیث314

امام باقر علیه السلام :
: اِعلَم رَحِمَکَ اللّه ُ ، أنَّهُ لا تُنالُ مَحَبَّةُ اللّه ِ إلاّ بِبُغضِ کَثیرٍ مِنَ النّاسِ ، ولا وِلایَتُهُ إلاّ بِمُعاداتِهِم ، وفَوتُ ذلِکَ قَلیلٌ یَسیرٌ لِدَرکِ ذلِکَ مِنَ اللّه ِ لِقَومٍ یَعلَمونَ .
الکافی ـ امام باقر علیه السلام در نامه اش به سعدُ الخیر ـ : رحمت خدا بر تو باد ! بدان که دوستی خدا ، جز با دشمنی بسیاری از مردم ، و ولایت حق ، جز با عداوتشان به دست نمی آید؛ امّا از دست دادن دوستی مردم ، در برابر دست یافتن به ولایت و دوستی خدا ، برای مردمی که می دانند ، آسان و سبک است .
الکافی : 8 / 56 / 17 عن حمزة بن بزیع ، بحار الأنوار : 78 / 363 / 3 .

حدیث315

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ إراقَةَ الدِّماءِ ، وإطعامَ الطَّعامِ ، وإغاثَةَ اللَّهفانِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند ، ریختن خون (قربانی کردن) و غذا دادن به مردم و یاری کردن دادخواهان را دوست دارد .
المحاسن : 2 / 143 / 1374 عن عبیداللّه بن الولید الوصّافی ، بحار الأنوار : 75 / 22 / 27 .

حدیث316

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی یُحِبُّ إبرادَ الکَبِدِ الحَرّی ، ومَن سَقی کَبِدا حَرّی مِن بَهیمَةٍ أو غَیرِها أظَلَّهُ اللّه ُ یَومَ لا ظِلَّ إلاّ ظِلُّهُ .
امام باقر علیه السلام : خداوند متعال ، خُنَک کردن جگر تفته را دوست دارد . هرکه جگری تفته را آب بنوشاند ، چه [متعلّق به] چارپایان باشد یا جز آن ، خداوند ، در آن روزی که سایه ای جز سایه او نیست ، بر او سایه می افکند .
الکافی: 4/58/6 عن ضریس بن عبدالملک، کتاب من لا یحضره الفقیه: 2/64/1723 ، مکارم الأخلاق : 1/293/906 وفیهما زیادة «فی ظلّ عرشه» بعد «أظلّه اللّه » ، بحار الأنوار : 96 / 170 / 1 .

حدیث317

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُحِبُّ إفشاءَ السَّلامِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل ، به همه سلام کردن و ترویج آن را دوست دارد .
الکافی : 2 / 645 / 5 عن محمّد بن قیس ، تحف العقول : 300 ، بحار الأنوار : 78 / 181 / 68 .

حدیث318

امام باقر علیه السلام :
سُئِلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : أیُّ الأَعمالِ أحَبُّ إلَی اللّه ِ عز و جل؟
قالَ : إتباعُ سُرورِ المُسلِمِ .
قیلَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، وما إتباعُ سُرورِ المُسلِمِ ؟
قالَ : شَبعُ جَوعَتِهِ ، وتَنفیسُ کُربَتِهِ ، وقَضاءُ دَینِهِ .
امام باقر علیه السلام : از پیامبر خدا پرسیدند : چه کاری نزد خداوند عز و جلمحبوب تر است ؟
فرمود : «پی در پی شادمان کردن مسلمان» .
پرسیدند : مقصود از پی در پی شادمان کردن مسلمان چیست ؟
فرمود : «برطرف ساختن گرسنگی اش، زدودن اندوهش و پرداخت بدهی اش» .
قرب الإسناد : 145 / 522 عن أبی البختری عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث319

امام باقر علیه السلام :
ما عُبِدَ اللّه ُ بِشَیءٍ أحَبَّ إلَی اللّه ِ مِن إدخالِ السُّرورِ عَلَی المُؤمِنِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند به چیزی که نزدش محبوب تر از شادمان ساختن مسلمان باشد ، پرستیده نشده است .
الکافی : 2 / 188 / 2 عن جابر .

حدیث320

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی یُحِبُّ المُداعِبَ فِی الجَماعَةِ بِلا رَفَثٍ ، المُتَوَحِّدَ بِالفِکَرِ ، المُتَخَلِّیَ بِالعِبَرِ ، السّاهِرَ بِالصَّلاةِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند متعال ، شخصی را دوست دارد که در میان جمع ، بی آن که هرزه درایی کند و ناسزایی گوید ، شوخ باشد ، با تفکّرش تنها شود ، با عبرت ها خلوت گزیند ، و با نماز ، شب زنده داری کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1 / 474 / 1372 ، المحاسن : 1 / 456 / 1056 عن عبداللّه بن محمّد الجعفی وفیه «المتحلّی بالصبر ، المتباهی بالصلاة» بدل «المتخلّی بالعبر ، الساهر بالصلاة» ، مشکاة الأنوار : 147 نحوه ، بحار الأنوار : 71 / 325 / 18 .

حدیث321

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُحِبُّ مِن عِبادِهِ المُؤمِنینَ کُلَّ (عَبدٍ) دَعّاءٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل از میان بندگان مؤمنش ، هر [بنده] بسیار دعاکننده را دوست دارد .
الکافی : 2 / 478 / 9 ، ثواب الأعمال : 193 / 1 ، مکارم الأخلاق : 2 / 14 / 2022 کلّها عن أبی الصباح الکنانی ، عوالی اللآلی : 4 / 21 / 63 ، بحار الأنوار : 87 / 165 / 6 .

حدیث322

امام باقر علیه السلام :
ما (مِن) شَیءٍ أحَبُّ إلَی اللّه ِ مِن أن یُسأَلَ .
امام باقر علیه السلام : هیچ چیز نزد خداوند ، محبوب تر از آن نیست که از او درخواست کنند .
المحاسن : 1 / 455 / 1051 ، الاختصاص : 228 وفیه «لیس» بدل «ما مِن» عن الإمام الباقر والإمام زین العابدین علیهماالسلام وکلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، بحار الأنوار : 69 / 393 / 72 .

حدیث323

امام باقر علیه السلام :
لا تُحَقِّروا صَغیرا مِن حَوائِجِکُم ؛ فَإِنَّ أحَبَّ المُؤمِنینَ إلَی اللّه ِ تَعالی أسأَلُهُم .
امام باقر علیه السلام : هیچ یک از نیازهای کوچک خود را حقیر مشمارید [و آنها را نیز از خدا بخواهید] ؛ زیرا محبوب ترین مؤمنان در نزد خداوند متعال ، کسی است که بیشتر از همه از او درخواست می کند .
مکارم الأخلاق : 2 / 97 / 2276 ، بحار الأنوار : 93 / 346 / 9 .

حدیث324

امام باقر علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُ أو یَلعَنُ کُلَّ ذَوّاقٍ مِنَ الرِّجالِ ، وکُلَّ ذَوّاقَةٍ مِنَ النِّساءِ .
امام باقر علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود : «خداوند عز و جل هر مردی را که زود ازدواج می کند و زود طلاق می دهد ، و هر زنی را که زود ازدواج می کند و زود طلاق می گیرد ، دشمن می دارد» یا «لعنت می کند» .
الکافی: 6/54/1 ، عوالی اللآلی : 3/372/6 کلاهما عن سعد بن طریف عن الإمام الباقر علیه السلام .

حدیث325

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُ کُلَّ مِطلاقٍ ذَوّاقٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جلهرکس را که زود به زود طلاق می دهد و همسر عوض می کند ، دشمن می دارد .
الکافی : 6 / 55 / 4 عن طلحة بن زید عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث326

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ اللَّعّانَ ، السَّبّابَ الطَّعّانَ عَلَی المُؤمِنینَ ، الفاحِشَ ، المُتَفَحِّشَ ، السّائِلَ المُلحِفَ .
امام باقر علیه السلام : خداوند ، شخص لعنت کننده دشنام دهنده ، طعنه زنِ به مؤمنان ، بدزبانِ ناسزاگوی و گدایِ سمج را دشمن می دارد .
تحف العقول : 300 ، تفسیر العیّاشی : 1/48/63 ولیس فیه «الفاحش» ، تفسیر مجمع البیان : 1/298 کلاهما عن جابر ، مشکاة الأنوار : 189 ، روضة الواعظین : 405 ، بحار الأنوار : 78 / 181 / 67 .

حدیث327

امام باقر علیه السلام :
قالَ موسی علیه السلام : أیُّ عِبادِکَ أبغَضُ إلَیکَ؟
قالَ : جیفَةٌ بِاللَّیلِ بَطّالٌ بِالنَّهارِ .
امام باقر علیه السلام : موسی علیه السلام گفت : دشمن ترین بندگانت نزدت کیست ؟
فرمود : «آن که در شب ، مرداری بد بوست و در روز ، بیکاره» .
قصص الأنبیاء : 163 / 185 ، جامع الأحادیث للقمّی : 201 عن الإمام علیّ علیه السلام وفیه «أبغض الخلق إلی اللّه جیفة باللیل ، بطّال بالنهار» ، بحار الأنوار : 13 / 354 / 52 .

حدیث328

امام باقر علیه السلام :
ما أحَدٌ أبغَضَ إلَی اللّه ِ عز و جل مِمَّن یَستَکبِرُ عَن عِبادَتِهِ ، ولا یَسأَلُ ما عِندَهُ .
امام باقر علیه السلام : هیچ کس در نزد خداوند عز و جلدشمن تر از کسی نیست که نسبت به عبادت خدا تکبّر می ورزد و از درخواست آنچه نزد خداست ، تن می زند (دعا نمی کند) .
الکافی : 2 / 466 / 2 ، مکارم الأخلاق : 2 / 7 / 1976 ، عوالی اللآلی : 4 / 19 / 49 کلّها عن سدیر الصیرفی ، بحار الأنوار : 93 / 294 / 23 .

حدیث329

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُعطِی الدُّنیا مَن یُحِبُّ ویُبغِضُ ، ولا یُعطِی الآخِرَةَ إلاّ مَن أحَبَّ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل دنیا را هم به کسی که [خودْ] دوستش دارد و هم به کسی که دشمنش می دارد ، می بخشد؛ امّا آخرت را جز به کسی که دوستش دارد ، نمی بخشد .
فضائل الشیعة: 71/32، التمحیص: 51/92 کلاهما عن محمّدبن مسلم، المؤمن: 27/47، مشکاة الأنوار: 290.

حدیث330

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی إذا أحَبَّ عَبدا غَتَّهُ بِالبَلاءِ غَتّا ، وثَجَّهُ بِالبَلاءِ ثَجّا . فَإِذا دَعاهُ ، قالَ : لَبَّیکَ عَبدی ، لَئِن عَجَّلتُ لَکَ ما سَأَلتَ إنّی عَلی ذلِکَ لَقادِرٌ ، ولَئِنِ ادَّخَرتُ لَکَ فَمَا ادَّخَرتُ لَکَ فَهُوَ خَیرٌ لَکَ .
امام باقر علیه السلام : خداوند متعال ، هرگاه بنده ای را دوست بدارد ، او را در بلا ، نیک فرو می برد و بلا را سخت بر او سرازیر می کند . پس چون آن بنده دعا کند ، خداوند می گوید : «بنده ام ، لبّیک ! اگر [بخواهم] آنچه را از من درخواست کرده ای ، به سرعت برایت فراهم آورم ، بر این کار قادرم و اگر آن را برایت ذخیره کنم ، آنچه ذخیره کرده ام ، برایت بهتر است» .
الکافی : 2 / 253 / 7 عن حمّاد عن أبیه ، المؤمن : 25 / 39 ، التمحیص : 34 / 25 عن سدیر ، جامع الأخبار : 312 / 868 وفیه «عنّه بالبلاء عنّا» بدل «غتّه بالبلاء غتّا» و «بجّه بالبلاء بجّا» بدل «ثجّه بالبلاء ثجّا» ، بحارالأنوار : 67 / 208 / 10 .

حدیث331

امام باقر علیه السلام :
رَوَوا عَن جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ علیهماالسلام [فی تفسیر قوله تعالی : «وَ سَقَـاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا »
امام باقر علیه السلام : ـ در تفسیر گفته خداوند متعال «و پروردگارشان به آنان شرابی پاک نوشاند» ـ : از هر چیزی جز خدا پاکشان می کند ؛ زیرا جز خدا چیزی نیست که از آلودگی های هستی (ممکن) پاک باشد .
الإنسان : 21 .

حدیث332

امام باقر علیه السلام :
الإِیمانُ حُبٌّ و بُغضٌ .
امام باقر علیه السلام : ایمان ، دوستی و دشمنی است .
تحف العقول : 295 ، بحار الأنوار : 78 / 175 / 27 .

حدیث333

امام باقر علیه السلام :
لَو صُمتُ النَّهارَ لا اُفطِرُ ، و صَلَّیتُ اللَّیلَ لا أفتُرُ ، و أنفَقتُ مالی فی سَبیلِ اللّه ِ عِلقا عِلقا ، ثُمَّ لَم تَکُن فی قَلبی مَحَبَّةُ لِأَولِیائِهِ و لا بِغضَةٌ لِأَعدائِهِ ما نَفَعَنی ذلِکَ شَیئا .
امام باقر علیه السلام : اگر روزها را روزه بگیرم و شب ها را یکسره نماز بخوانم و همه اموال گران بهایم را در راه خدا ببخشم ، امّا محبّت دوستان خدا و دشمنی دشمنان خدا در قلبم نباشد ، این کارها کمترین سودی برایم نخواهد داشت .
تاریخ الیعقوبی : 2 / 321 .

حدیث334

امام باقر علیه السلام :
لَو أنَّ رَجُلاً أحَبَّ رَجُلاً للّه ِِ لَأَثابَهُ اللّه ُ عَلی حُبِّهِ إیّاهُ و إن کانَ المَحبوبُ فی عِلمِ اللّه ِ مِن أهلِ النّارِ . و لَو أنَّ رَجُلاً أبغَضَ رَجُلاً للّه ِِ لَأَثابَهُ اللّه ُ عَلی بُغضِهِ إیّاهُ و إن کانَ المُبغَضُ فی عِلمِ اللّه ِ مِن أهلِ الجَنَّةِ .
امام باقر علیه السلام : اگر کسی دیگری را برای خدا دوست بدارد ، خداوند به سبب این دوستی، به او پاداش خواهد داد ، گرچه آن شخصِ مورد دوستی ، نزد خدا دوزخی باشد ، و اگر کسی دیگری را برای خدا دشمن بدارد ، خداوند به سبب این دشمنی به او پاداش خواهد داد ، گرچه آن شخصِ مورد دشمنی ، نزد خدا از بهشتیان باشد .
الکافی : 2 / 127 / 12 ، المحاسن : 1 / 413 / 946 کلاهما عن الحسین بن أبان عمّن ذکره ، مصادقة الإخوان : 155 / 2 ، مشکاة الأنوار : 122 ، الأمالی للطوسی : 622 / 1282 عن الحسن بن أبان عن بعض أصحابنا ولیس فیه من «لو أنّ رجلاً أبغض . . .» ، بحار الأنوار : 69 / 248 / 23 .
أقول : هذا إذا لم یکن مقصّرا فی ذلک .

حدیث335

امام باقر علیه السلام :
المُؤمِنُ أخُو المُؤمِنِ لِأَبیهِ واُمِّهِ ؛ لِأَنَّ اللّه َ عز و جل خَلَقَ المُؤمِنینَ مِن طینَةِ الجِنانِ ، وأجری فی صُوَرِهِم مِن ریحِ الجَنَّةِ ، فَلِذلِکَ هُم إخوَةٌ لِأَبٍ واُمٍّ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن ، برادرِ تنیِ مؤمن است ؛ زیرا خداوند عز و جلمؤمنان را از سرشتِ بهشت آفرید و در کالبدهایشان ، از نسیم آن دمید . از این رو ، آنان برادرِ تنی اند .
الکافی : 2 / 166 / 7 ، المحاسن : 1 / 227 / 407 نحوه وکلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، المؤمن : 39 / 88 ، بحار الأنوار : 74 / 271 / 11 و ص 276 / 8 .

حدیث336

امام باقر علیه السلام :
علَیکُم بِالحُبِّ فِی اللّه ِ وَالتَّوَدُّدِ وَالمُوازَرَةِ عَلَی العَمَلِ الصّالِحِ ؛ فَإِنَّهُ یَقطَعُ دابِرَهُما ـ یَعنِی السُّلطانَ وَالشَّیطانَ ـ .
امام باقر علیه السلام : بر شما بادْ دوستی در راه خدا ، ابراز محبّت ، و همیاری بر کردار شایسته ؛ چرا که این [سه ]کار ، دنباله [سلطه ]آن دو ـ یعنی شیطان و سلطان ـ را می بُرد .
تحف العقول : 298 ، بحار الأنوار : 78 / 178 / 53 .

حدیث337

امام باقر علیه السلام :
لَمّا کَلَّمَ اللّه ُ موسَی بنَ عِمرانَ علیه السلام قالَ موسی : ... إلهی ، فَما جَزاءُ مَن أحَبَّ أهلَ طاعَتِکَ لِحُبِّکَ ؟
قالَ : یا موسی ، اُحَرِّمُهُ عَلی ناری .
امام باقر علیه السلام : چون خداوند با موسی بن عمران علیه السلام سخن راند ، موسی گفت : بارالها ! پاداش آن که به سبب دوستیِ تو ، فرمانبرانت را دوست بدارد ، چیست ؟
فرمود : «ای موسی ! پیکرش را بر آتشم حرام می سازم» .
فضائل الأشهر الثلاثة : 89 / 68 عن زیاد بن المنذر ، بحار الأنوار : 69 / 413 / 131 .

حدیث338

امام باقر علیه السلام :
عَن رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله: إذا کانَ یَومُ القِیامَةِ جَمَعَ اللّه ُالخَلائِقَ فی صَعیدٍ واحِدٍ... ثُمَّ یُنادی مُنادٍ مِن عِندِاللّه ِ عز و جلیُسمِعُ آخِرَهُم کَما یُسمِعُ أوَّلَهُم ، فَیَقولُ : أینَ جیرانُ اللّه ِ جَلَّ جَلالُهُ فی دارِهِ ؟ فَیَقومُ عُنُقٌ مِنَ النّاسِ ، فَتَستَقبِلُهُم زُمرَةٌ مِنَ المَلائِکَةِ ، فَیَقولونَ لَهُم : ماذا کانَ عَمَلُکُم فی دارِ الدُّنیا فَصِرتُم بِهِ الیَومَ جیرانَ اللّه ِ تَعالی فی دارِهِ ؟ فَیَقولونَ : کُنّا نَتَحابُّ فِی اللّه ِ عز و جل ، ونَتَباذَلُ فِی اللّه ِ ، ونَتَوازَرُ فِی اللّه ِ .
فَیُنادی مُنادٍ مِن عِندِ اللّه ِ : صَدَقَ عِبادی ، خَلّوا سَبیلَهُم لِیَنطَلِقوا إلی جِوارِ اللّه ِ فِی الجَنَّةِ بِغَیرِ حِسابٍ ، قالَ : فَیَنطَلِقونَ إلَی الجَنَّةِ بِغَیرِ حِسابٍ .
ثُمَّ قالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : فَهؤُلاءِ جیرانُ اللّه ِ فی دارِهِ ، یخَافُ النّاسُ ولا یَخافونَ ، ویُحاسَبُ النّاسُ ولا یُحاسَبونَ .
الأمالی طوسی ـ به نقل از ابوحمزه ثُمالی ، از امام باقر علیه السلام ، از پدرانش علیهم السلام ، از پیامبر خدا ـ : «چون روز قیامت شود ، خداوند، همه خلایق را در یک عرصه گِرد می آورد ... آن گاه مُنادی ای از سوی خداوند عز و جل بانگ می زند و آخرینشان را چنان می شنوانَد که اوّلینشان را می شنوانَد و می گوید : همسایگان خداوند ـ جلّ جلاله ـ در خانه اش کجایند ؟``
گروهی از مردم، از جای برمی خیزند و جمعی از فرشتگان به استقبالشان می روند و به آنان می گویند : در دنیا چه می کردید که به سبب آن، امروز همسایگان خداوند متعال در خانه اش هستید ؟
آنان پاسخ می دهند : ما در راه خداوند عز و جلیکدیگر را دوست می داشتیم، در راه خدا به یکدیگر می بخشیدیم و در راه خدا یکدیگر را یاری می دادیم .
پس از آن ، مُنادی ای از سوی خداوند بانگ می زند : "بندگانم راست می گویند . رهایشان کنید تا بی حسابرسی به بهشت درآیند و در جوار
خداوند ، جای گیرند" . پس بی حسابرسی به بهشت درمی آیند» .
آن گاه امام باقر علیه السلام فرمود : «اینان، همسایگان خداوند در خانه اش هستند . مردم می ترسند ؛ امّا آنان نمی ترسند . از مردم حسابرسی می شود ؛ امّا از آنان حسابرسی نمی شود» .
الأمالی للطوسی : 103 / 158 ، بحار الأنوار : 7 / 171 / 1 و ج 74 / 393 / 14 وراجع الزهد للحسین بن سعید : 93 / 250 ؛ وراجع المطالب العالیة : 4 / 394 / 4663 ، تنبیه الغافلین : 522 / 830 .

حدیث339

امام باقر علیه السلام :
کانَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام یقولُ :إنّ لِأهلِ التَّقوی عَلاماتٍ یُعرَفونَ بِها: صِدقُ الحَدیثِ، وأداءُ الأمانَةِ ، والوَفاءُ بِالعَهدِ ... وقِلَّةُ المُؤاتاةِ لِلنِّساءِ ، وبَذلُ المَعروفِ ، وحُسنُ الخُلقِ ، وسَعَةُ الحِلمِ ، واتِّباعُ العِلمِ فیما یُقَرِّبُ إلَی اللّه ِ عَزَّوجلَّ .
امام باقر علیه السلام : امیر المؤمنین علیه السلام می فرمود: تقوا پیشگان نشانه هایی دارند که با آنها شناخته می شوند: راستگویی، امانتداری، وفای به عهد... کم آمیختن با زنان، احسان کردن بیدریغ، خوش خویی، بردباری زیاد و پیروی از علمی که به خداوند عز و جل نزدیک می کند.
الخصال : 483/56.

حدیث340

امام باقر علیه السلام :
إنّ أهلَ التَّقوی أیسَرُ أهلِ الدُّنیامَؤونَةً ، وأکثَرُهُم لکَ مَعونَةً ، تَذکُرُ فیُعِینونَکَ ، وإن نَسِیتَ ذَکَّروکَ ، قَوّالُونَ بأمرِ اللّه ِ ، قَوّامُونَ علی أمرِ اللّه ِ ، قَطَعوا مَحَبَّتَهُم بمَحَبَّةِ رَبِّهِم ، ووَحَّشوا الدُّنیا لِطاعَةِ مَلیکِهِم ، ونَظَروا إلَی اللّه ِ عَزَّوجلَّ وإلی مَحَبَّتِهِ بِقُلوبِهِم ، وعَلِموا أنّ ذلکَ هُو المَنظورُ إلَیهِ ، لِعَظیمِ شَأنِهِ .
امام باقر علیه السلام : تقواپیشگان کم خرج ترین مردم دنیا و کمک کارترین آنان به تو هستند. به یاد داشته باشی، یاریت می دهند، فراموش کنی، به یادت می آورند، پیوسته گوینده امر خدایند و همواره برپا دارنده آن . برای دوستی خدا، از هر دوستی و محبتی دل کنده اند و به خاطر طاعت پادشاه خویش از دنیا گریخته اند و از صمیم دل به خداوند عز و جل و دوستی و محبّت او رو کرده اند و دانسته اند تنها به همو باید چشم داشت که شأن و مرتبی عظیم دارد.
الکافی : 2/133/16.

حدیث341

امام باقر علیه السلام :
ـ فیما کَتَبَ إلی سَعدِ الخَیرِ ـ : إنّ اللّه َ عَزَّوجلَّ یَقِی بِالتَّقوی عَنِ العَبدِ ما عَزُبَ عَنهُ عَقلُهُ ، ویُجَلِّی بِالتَّقوی عَنهُ عَماهُ وجَهلَهُ ، وبِالتَّقوی نَجا نُوحٌ ومَن مَعهُ فیالسَّفینَةِ ،
وصالِحٌ ومَن مَعهُ مِن الصّاعِقَةِ ، وبِالتَّقوی فازَ الصّابِرونَ ، ونَجَتْ تِلکَ العُصَبُ مِن المَهالِکِ .
امام باقر علیه السلام ـ در نامه خود به سعد الخیر ـ نوشت : خداوند عز و جل به واسطه تقوا آنچه را که عقل بنده به آن نمی رسد، از وی دور می گرداند و به وسیله تقوا کوری و نادانی او را برطرف می سازد. به کمک تقوا بود که نوح و کسانی که با او در کشتی
بودند نجات یافتند و صالح و پیروانش از صاعقه رستند و با تقواست که شکیبایان کامیاب شدند و آن گروه ها از مهلکه ها رهایی یافتند.
الکافی : 8/52/16.

حدیث342

امام باقر علیه السلام :
ـ لِسَعدِ الخَیرِ ـ : اُوصِیکَ بِتَقوَی اللّه ِ ؛ فإنّ فیها السَّلامَةَ مِن التَّلَفِ ، والغَنیمَةَ فی المُنقَلَبِ.
امام باقر علیه السلام ـ به سعد الخیر ـ فرمود : تو را به تقوای خدا سفارش می کنم؛ زیرا که آن باعث رستن از نابودی و سود بردن در بازگشتگاه (آخرت) است.
الکافی : 8/52/16.

حدیث343

امام باقر علیه السلام :
لا نِعمَةَ کالعافِیَةِ ، ولا عافِیَةِ کَمُساعَدَةِ التَّوفیقِ .
امام باقر علیه السلام : نعمتی چون عافیت نیست، و عافیتی چون یاریِ توفیق .
تحف العقول : 286.

حدیث344

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن«لا حَولَ ولا قُوَّةَ إلّا باللّه ِ»ـ : مَعناهُ لا حَولَ لَنا عَن مَعصِیَةِ اللّه ِ إلّا بِعَونِ اللّه ِ ، ولا قُوَّةَ لَنا علی طاعَةِ اللّه ِ إلّا بِتَوفیقِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از معنای جمله «لا حول و لا قوّة الّا باللّه » ـ فرمود : معنایش این است که ما حول و قدرت روی گرداندن از معصیت خدا نداریم ، مگر به یاری خدا، و قوّت و توانایی بر طاعت خدا نداریم، مگر با توفیق خداوند عز و جل .
التوحید : 242/3.

حدیث345

امام باقر علیه السلام :
مَن لَم یَجعَلِ اللّه ُ لَهُ مِن نفسِهِ واعِظا ، فإنَّ مَواعِظَ النّاسِ لَن تُغنیَ عَنهُ شیئا .
امام باقر علیه السلام : کسی که خداوند برای او واعظی درونی قرار ندهد، موعظه های مردم هرگز در او سودمند نمی افتد.
تحف العقول : 294.

حدیث346

امام باقر علیه السلام :
إنّما الوُضوءُ حَدٌّ مِن حُدودِ اللّه ِ؛لِیَعلَمَ اللّه ُ مَن یُطیعُهُ ومَن یَعصیهِ .
امام باقر علیه السلام : وضو در حقیقت حدّی از حدود خداست تا اینکه خداوند بداند چه کسی از او فرمان می برد و چه کسی نافرمانیش می کند.
علل الشرائع : 279/1

حدیث347

امام باقر علیه السلام :
لاصَلاةَ إلّا بِطَهورٍ .
امام باقر علیه السلام : نماز جز با طهارت درست نیست.
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1/58/129.

حدیث348

امام باقر علیه السلام :
مَن لَم یُوصِ عِندَ مَوتِهِ لِذَویقَرابَتِهِ مِمَّن لا یَرِثُهُ فَقد خَتَمَ عَمَلَهُ بمَعصِیَةٍ .
امام باقر علیه السلام : هرکس هنگام مرگ خود برای خویشاوندانش که از او ارث نمی برند وصیّت نکند عمل خود را به معصیتی ختم کرده است.
تهذیب الأحکام:9/174/708.

حدیث349

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ ثَقَّلَ الخَیرَ علی أهلِ الدُّنیا کثِقْلِهِ فی مَوازِینِهِم یَومَ القِیامَةِ ، وإنَّ اللّه َ عَزَّوجلَّ خَفَّفَ الشَّرَّ علی أهلِ الدُّنیا کخِفَّتِهِ فی مَوازِینِهِم یَومَ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند کار نیک را بر مردم دنیا سنگین ساخته است، چنان که در ترازوهای روز قیامت آنان سنگین است و خداوند عز و جلبدی را بر مردم دنیا سبک ساخته است، چنان که در ترازوهای روز قیامت ایشان سبک است.
الکافی : 2/143/10.

حدیث350

امام باقر علیه السلام :
قالَ اللّه عَزَّ وجلَّ : یا بنَ آدَمَ ، اِجتَنِبْ ما حَرَّمتُ علَیکَ تَکُنْ مِن أورَعِ النّاسِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل فرمود: ای فرزند آدم! از آنچه بر تو حرام کرده ام دوری کن، تا از پارساترین مردم باشی.
الکافی : 2/77/7.

حدیث351

امام باقر علیه السلام :
إنّ أشَدَ العِبادَةِ الوَرَعُ .
امام باقر علیه السلام : سخت ترین عبادت، پارسایی است.
الکافی : 2/77/5.

حدیث352

امام باقر علیه السلام :
قالَ اللّه عَزَّوجلَّ : وعِزّتی وجَلالی وعَظَمَتی وبَهائی وعُلُوِّ ارتِفاعی ، لا یُؤثِرُ عَبدٌ مُؤمنٌ هَوایَ علی هَواهُ فی شیءٍ مِن أمرِ الدُّنیا إلّا جَعَلتُ غِناهُ فی نَفسِهِ ، وهِمَّتَهُ فی آخِرَتِهِ ، وضَمَّنتُ السَّماواتِ والأرضَ رِزقَهُ ، وکُنتُ لَهُ مِن وَراءِ تِجارَةِ کُلِّ تاجِرٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل می فرماید: به عزّت و جلال و عظمت و شکوه و بلندی جایگاهم سوگند که هیچ بنده مؤمنی در چیزی از امور دنیا خواست مرا بر خواست خودش مقدّم ندارد، مگر اینکه به او غنای نفْس بخشم و همّ و غمش را مصروف آخرت سازم و آسمان ها و زمین را ضامن روزی او قرار دهم و از پسِ تجارت هر تاجری هوای او را داشته باشم.
. الکافی : 2/137/2.

حدیث353

امام باقر علیه السلام :
اِستَجلِبْ عِزَّ الیأسِ بِبُعدِالهِمَّةِ .
امام باقر علیه السلام : عزّتِ طمع نداشتن را با بلندی همّت به دست آر.
بحار الأنوار:78/164/1.

حدیث354

امام باقر علیه السلام :
لاشَرَفَ کبُعدِ الهِمَّةِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ شرافتی (افتخاری) چون بلندهمّتی نیست.
بحار الأنوار : 78/165/1.

حدیث355

امام باقر علیه السلام :
ـ فی کِتابِهِ إلی سَعدِ الخَیر ـ : إنّ اللّه َ تبارکَ وتعالی الحَلیمُ العَلیمُ ، إنّما غَضَبُهُ علی مَن لَم یَقبَلْ مِنهُ رِضاهُ ، وإنّما یَمنَعُ مَن لَم یَقبَلْ مِنهُ عَطاهُ ، وإنّما یُضِلُّ مَن لَم یَقبَلْ مِنهُ هُداهُ .
امام باقر علیه السلام ـ در نامه خود به سعد الخیر ـ نوشت : خداوند تبارک و تعالی بردبار و داناست. در حقیقت بر کسی خشم می گیرد که خشنودی او را نپذیرد و از کسی دریغ می کند که عطای او را نپذیرد و کسی را بی راه می گذارد که هدایتش را نپذیرد.
الکافی : 8 / 52 / 16.

حدیث356

امام باقر علیه السلام :
مَن دَخَلَ فی الإسلامِ طَوعافهُو مُهاجِرٌ .
امام باقر علیه السلام : هر که داوطلبانه به اسلام در آید،او مهاجر است.
الکافی : 8 / 148 / 126.

حدیث357

امام باقر علیه السلام :
نِیَّةُ المُؤمنِ أفضَلُ مِن عَمَلِهِ ؛ وذلکَ لأ نّهُ یَنوی مِن الخَیرِ ما لا یُدرِکُهُ ، ونِیَّةُ الکافِرِ شَرٌّ مِن عَمَلِهِ ؛ وذلکَ لأنَّ الکافِرَ یَنوی الشَّرَّ ویأمَلُ مِن الشَّرِّ ما لا یُدرِکُهُ .
امام باقر علیه السلام : نیّت مؤمن برتر از عمل اوست؛ چون گاه نیّت کارهای خیر می کند، اما موفق به انجام آنها نمی شود و نیّت کافر بدتر از عمل اوست؛ زیرا کافر نیّت بد در سر می پروراند و به انجام بدی هایی امید می بندد لیکن امکان به کار بستن آنها را نمی یابد.
علل الشرائع : 524 / 2.

حدیث358

امام باقر علیه السلام :
إذا عَلِمَ اللّه ُ تعالی حُسنَ نِیَّهٍ مِن أحَدٍ ، اکتَنَفَهُ بالعِصمَةِ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه خداوند متعال در کسی حسن نیّتی ببیند، او را با عصمت پوشش می دهد .
أعلام الدین : 301.

حدیث359

امام باقر علیه السلام :
قالَ موسی علیه السلام : أیُّ عِبادِکَ أبغَضُ إلَیکَ ؟ قالَ : جِیفَةٌ باللَّیل ، بَطّالٌ بالنَّهارِ .
امام باقر علیه السلام : موسی علیه السلام [به خداوند متعال]عرض کرد : کدام بنده ات نزد تو منفورتر است؟ فرمود : مردارِ شب و بیکارِ روز.
قصص الأنبیاء : 163 / 185.

حدیث360

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن قولهِ تعالی : «ولا تَیَمَّمُوا الخَبیثَ مِنْهُ تُنْفِقونَ»
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از آیه «ولا تیمّموا الخبیث منه تنفقون ؛ و در پی ناپاک آن نروید که از آن انفاق کنید» ـ فرمود : مردم زمانی که اسلام آوردند درآمدهایی از ربا و اموال حرام در اختیار داشتند و افراد به سراغ این درآمدها در بین دارایی های خود می رفتند و آنها را صدقه می دادند، اما خداوند آنان را از این کار نهی فرمود؛ چرا که صدقه دادن جز از درآمد پاک و حلال درست نیست.
البقرة : 267 .

حدیث361

امام باقر علیه السلام :
کَنسُ البُیوتِ یَنفی الفَقرَ .
امام باقر علیه السلام : جارو کردن اتاق ها فقر را از بین می برد.
وسائل الشیعة : 3 / 571 / 2.

حدیث362

امام باقر علیه السلام :
إنّ للّه ِ جَنَّةً لا یَدخُلُها إلّا ثَلاثَةٌ ، أحَدُهُم مَن حَکَم فی نَفسِهِ بالحَقِّ .
امام باقر علیه السلام : خداوند را بهشتی است که جزسه گروه کسی وارد آن نشود : یکی از آنها کسی است که درباره خودش به حقّ داوری کند (به کسی که حق با اوست حق بدهد) .
الکافی : 2/148/19.

حدیث363

امام باقر علیه السلام :
لا عَدلَ کالإنصافِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ عدالتی چون انصاف نیست.
بحار الأنوار : 78 / 165 / 1.

حدیث364

امام باقر علیه السلام :
اِتَّبِعْ مَن یُبکیکَ وهُو لکَ ناصِحٌ ، ولا تَتَّبِعْ مَن یُضحِکُکُ وهُو لکَ غاشٌّ .
امام باقر علیه السلام : از کسی که تو را می گریاند اما خیرخواه توست پیروی کن و از کسی که تو را می خنداند اما با تو روراست نیست پیروی مکن.
المحاسن : 2 / 440 / 2526.

حدیث365

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولهِ تعالی : «یُوفُونَ بالنَّذْرِ» ـ : مَرِضَ الحَسنُ والحُسینُ وهُما صَبیّانِ صَغیرانِ ، فعادَهُما رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ومَعهُ رجُلانِ ، فقالَ أحَدُهُما : یا أبا الحَسَنِ، لو نَذَرتَ فی ابنَیکَ نَذرا إن عافاهُما اللّه ُ ، فقالَ : أصومُ ثَلاثَةَ أیّامٍ شُکرا للّه ِ عَزَّوجلَّ ، وکذلکَ قالَت فاطمَةُ ، وکذلکَ قالَت جارِیَتُهُم فِضَّةُ ، فألبَسَهُما اللّه عافِیَةً فأصبَحوا صِیاما .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «به نذر خود وفا می کنند» ـ فرمود : حسن و حسین علیهماالسلامدر خردسالی بیمار شدند. رسول خدا صلی الله علیه و آله به همراه دو نفر دیگر به عیادت آنان رفت. یکی از آن دو مرد گفت : ای ابا الحسن! کاش برای این دو طفل خود نذری می کردی تا خداوند شفایشان دهد. علی علیه السلام فرمود : برای سپاسگزاری از خداوند عز و جلسه روز روزه می گیرم. فاطمه علیهاالسلامو کنیز آنها فضّه نیز همین حرف را زدند. پس، خداوند بر آن دو لباس عافیت پوشاند و آنان روزه گرفتند.
وسائل الشیعة : 16 / 190 / 5 .

حدیث366

امام باقر علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عِندَعائشةَ لَیلَتَها ، فقالَت : یا رَسولَ اللّه ِ، لِمَ تُتعِبُ نَفسَکَ وقد غَفَرَ اللّه ُ لَکَ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وما تأخَّرَ ؟ فقالَ : یا عائشةُ ، ألا أکونُ عَبدا شَکورا ؟!
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله ، در شب نوبتی عایشه، نزد او بود. به پیامبر عرض کرد : ای رسول خدا! چرا خودت را به رنج می اندازی، حال آنکه خداوند گناهان گذشته و آینده تو را آمرزیده است؟ حضرت فرمود : ای عایشه! آیا بنده ای سپاسگزار نباشم؟!
الکافی : 2 / 95 / 6 .

حدیث367

امام باقر علیه السلام :
ـ لمحمّدِ بنِ مُسلمٍ ـ : یا محمّدُ،
لَعلَّکَ تَری أ نّهُ [یَعنی رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ]شَبِعَ مِن خُبزِ البُرِّ ثَلاثةَ أیّامٍ مُتَوالِیَةٍ مِن أن بَعَثَهُ اللّه ُ إلی أن قَبَضَهُ ؟! لا واللّه ِ ، ما شَبِعَ مِن خُبزِ البُرِّ ثَلاثةَ أیّامٍ مُتَوالِیَةٍ مُنذُ بَعَثَهُ اللّه ُ إلی أن قَبَضَهُ . أما إنّی لا أقولُ : إنّهُ کانَ لا یَجِدُ ، لَقد کانَ یُجیزُ الرّجُلَ الواحِدَ بالمِائةِ مِن الإبلِ ، فلو أرادَ أن یأکُلَ لَأکَلَ .
امام باقر علیه السلام ـ به محمّد بن مسلم ـ فرمود : ای محمّد! آیا فکر می کنی رسول خدا صلی الله علیه و آله ، از زمانی
که خداوند او را برانگیخت تا وقتی جانش را گرفت، سه روز پیاپی از نان گندم سیر خورد؟! نه به خدا قسم! آن حضرت از زمانی که خداوند او را برانگیخت تا وقتی جانش را گرفت، هیچ گاه سه روز پیاپی از نان گندم سیر نخورد.
هان! من نمی گویم که چیزی پیدا نمی کرد [تا بخورد]. آن حضرت گاهی اوقات به یک نفر صد شتر جایزه می داد. بنابراین، اگر می خواست بخورد، می توانست.
الکافی : 8 / 130 / 100 .

حدیث368

امام باقر علیه السلام :
إنّ رسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لَم یُورِّثْ دِینارا ولا دِرهَما ولا عَبدا ولا وَلیدَةً ولا شاةً ولا بَعیرا ، ولقد قُبِضَ صلی الله علیه و آله وإنّ دِرعَهُ مَرهونَةٌ عِند یَهودیٍّ مِن یَهودِ المَدینَةِ بعِشرینَ صاعا مِن شَعیرٍ استَسلَفَها نَفَقَةً لأهلِهِ .
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله نه دیناری به ارث گذاشت و نه درهمی و نه بنده ای و نه کنیزی و نه گوسفندی و نه شتری. زمانی که درگذشت زره او در گرو یکی از یهودیان مدینه بود که در قبال قرض کردن بیست صاع جو برای خرجی خانواده اش، آن را نزد وی به گرو گذاشته بود.
قرب الإسناد: 91/304.

حدیث369

امام باقر علیه السلام :
کانَ رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله یأکُلُ أکلَ العَبدِ ، ویَجلِسُ جِلسَةَ العَبدِ ، وکانَ یأکُلُ علَی الحَضیضِ ، ویَنامُ علَی الحَضیضِ .
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله مانند عبد غذا می خورد و مانند عبد می نشست و روی زمین چیز می خورد و روی زمین می خوابید.
المحاسن : 2 / 244 / 1759.

حدیث370

امام باقر علیه السلام :
ولَقَد أتاهُ جَبرئیلُ علیه السلام بمَفاتیحِ خَزائنِ الأرضِ ثَلاثَ مَرّاتٍ یُخَیِّرُهُ مِن غَیرِ أن یَنقُصَهُ اللّه ُ تبارکَ وتعالی مِمّا أعَدَّ اللّه ُ لَهُ یَومَ القِیامَةِ شیئا ، فیَختارُ التَّواضُعَ لِربِّهِ جلَ وعَزَّ .
امام باقر علیه السلام : جبرئیل علیه السلام کلیدهای گنجینه های زمین را سه بار نزد پیامبر آورد و او را در انتخاب آنها آزاد گذاشت، بدون آنکه خدای تبارک و تعالی از آنچه در روز قیامت برایش آماده کرده است، چیزی بکاهد. اما هر بار پیامبر فروتنی در برابر خداوند عز و جلرا برگزید.
الکافی: 8/130/100.

حدیث371

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سَألَهُ عالِمٌ نَصرانِیٌّ عن رجُلٍ دَنا مِنِ امرأتِهِ فحَملَت باثنَینِ ، حَمَلَتهُما جَمیعا فی ساعَةٍ واحِدَةٍ ، ووَلَدَتهُما فی ساعَةٍ واحِدَةٍ ، وماتا فی ساعَةٍ واحِدَةٍ ، ودُفِنا فی قَبرٍ واحِدٍ ، عاشَ أحَدُهُما خَمسینَ ومِائَةَ سَنَةٍ وعاشَ الآخَرُ خَمسِینَ سَنَةً ، مَن هُما ؟ ـ : عُزَیرٌ وعُزرَةُ ، کانا حَمَلَت اُمُّهُما بِهما علی ما وَصَفتَ ووَضَعَتهُما علی ما وَصَفتَ وعاشَ عُزَیرٌ وعُزرَةُ کذا وکذا سَنَةً ، ثُمّ أماتَ اللّه ُ تبارکَ وتعالی عُزَیرا مِائةَ سَنَةٍ ، ثُمّ بُعِثَ وعاشَ مَع عُزرَةَ هذهِ الخَمسینَ سَنَةً ، وماتا کِلاهُما فی ساعَةٍ واحِدَةٍ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به عالمی نصرانی که ازایشان پرسید : مردی با زنش مقاربت کرد و زن دو قلو حامله شد. هر دوی آنها را همزمان باردار شد و همزمان زایید و آن دو همزمان مردند و هردو در یک قبر دفن شدند. امّا یکی از آنها صد و پنجاه سال عمر کرد و دیگری پنجاه سال. این دو چه کسانی بودند؟ ـ فرمود : عُزیر و عزره. مادرشان، همان طور که تو گفتی، آن دو را همزمان حامله شد و همان طور که گفتی همزمان زاییدشان و عزیر و عزره چندین و چند سال زندگی کردند. سپس خداوند تبارک و تعالی عزیر را به مدّت صد سال میراند و آن گاه دوباره زنده شد و پنجاه سال با عزره زندگی کرد و هر دو در یک ساعت مردند.
الکافی : 8/123/94 .

حدیث372

امام باقر علیه السلام :
قالَ سُلیمانُ بنُ داوودَ علیه السلام اُوتِیناما اُوتِیَ النّاس وما لَم یُؤتَوا ، وعَلِمنا ما عَلِمَ الناسُ وما لَم یَعلَموا ، فلم نَجِدْ شیئا أفضَلَ مِن خَشیَةِ اللّه ِ فی الغَیبِ والمَشهَدِ، والقَصدِ فی الغِنی والفَقرِ ، وکَلِمَةِ الحَقِّ فی الرِّضا والغَضبِ، والتَّضَرُّعِ إلَی اللّه ِ عَزَّوجلَّ علی کلِّ حالٍ .
امام باقر علیه السلام : سلیمان بن داوود گفت : آنچه به مردم داده شده و نشده، به ما داده شد و آنچه به مردم آموخته شده و نشده، به ما آموخته شد. امّا چیزی برتر از خداترسی در نهان و آشکار و میانه روی در توانگری و ناداری و حق گویی در حال خشم و خشنودی و دعا و زاری در همه حال به درگاه خداوند عز و جل، نیافتیم.
الخصال : 241/91 .

حدیث373

امام باقر علیه السلام :
وأمّا داوودُ فمَلَکَ ما بَینَ الشّاماتِ إلی بلادِ إصطَخرَ ، وکذلکَ کانَ مُلکُ سُلَیمانَ .
امام باقر علیه السلام : داوود بر سرزمین های میان شامات تا بلاد اصطخر پادشاهی کرد و قلمرو پادشاهی سلیمان نیز چنین بود.
الخصال : 248/110 .

حدیث374

امام باقر علیه السلام :
وأمّا القَریَةُ الّتی اُمطِرَت مَطرَ السَّوءِ فهِیَ سَدُومُ قَریَةُ قَومِ لُوطٍ ، أمطَرَ اللّه ُ علَیهِم حِجارَةً مِن سِجِّیلٍ، یقولُ: مِن طِینٍ .
امام باقر علیه السلام : آن آبادی ای که باران عذاب برایشان بارید، سدوم، آبادی قوم لوط است که خداوند سنگ هایی از سجّیل، یعنی گِل، بر آنها باراند.
بحار الأنوار : 12/152/5

حدیث375

امام باقر علیه السلام :
اتَّخَذَ اللّه ُ عَزَّوجلَّ إبراهیمَ خَلیلاً لأ نّهُ لَم یَرُدَّ أحَدا ، ولَم یَسألْ أحَدا غیرَ اللّه ِ عَزَّوجلَّ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل ابراهیم را خلیل (خود)قرار داد ، چون دست ردّ به سینه هیچ کس نزد و از هیچ کس هم جز خداوند عز و جل چیزی نخواست .
علل الشرائع : 34/2 .

حدیث376

امام باقر علیه السلام :
إنّ نُوحا علیه السلام لَمّا انقَضَت نُبُوّتُهُ واستَکمَلَت أیّامُهُ أوحَی اللّه ُ عَزَّوجلَّ إلَیهِ أن : یا نُوحُ قد قَضَیتَ نُبُوّتَکَ واستَکمَلتَ أیّامَکَ، فاجعَلِ العِلمَ الّذی عِندَکَ والإیمانَ والاسمَ الأکبَرَ ومِیراثَ العِلمِ وآثارَ عِلمِ النُّبُوّةِ فی العَقِبِ مِن ذُرّیَّتِکَ ...
وبَشَّرَ نُوحٌ ساما بِهُودٍ علیه السلام ، وکانَ فیما بینَ نُوحٍ وهُودٍ مِن الأنبیاءِ . وقالَ نُوحٌ : إنّ اللّه َ باعِثٌ نَبیّا یُقالُ لَهُ : هُودٌ ، وإنّهُ یَدعو قَومَهُ إلَی اللّه ِ عَزَّوجلَّ فیُکَذِّبونَهُ واللّه ُ عَزَّوجلَّ مُهلِکُهُم بالرِّیحِ ، فمَن أدرَکَهُ مِنکُم فَلیُؤمِنْ بهِ ولیَتَّبِعْهُ فإنّ اللّه َ عَزَّوجلَّ یُنَجِّیهِ مِن عَذابِ الرِّیحِ .
امام باقر علیه السلام : چون نبوّت نوح به پایان رسید ودوره عمرش به سر آمد، خداوند عز و جل به او وحی فرمود که ای نوح! نبوّت تو به پایان رسیده و دوره عمرت به سر آمده است. پس، علمی را که نزد توست و ایمان و نام بزرگ و میراث دانش و آثار علم نبوّت را در میان بازماندگان از نسل خود قرار ده...
نوح آمدن هود علیه السلام را به سام بشارت داد و در فاصله میان نوح تا هود انبیایی بودند.
نوح گفت : خداوند پیامبری به نام هود بر خواهد انگیخت و او قوم خود را به سوی خداوند عز و جل فرا می خواند. امّا قومش او را تکذیب می کنند و خداوند عز و جل آنان را به وسیله باد نابود خواهد کرد. پس، هر یک از شما او را درک کرد، به وی ایمان آورد و پیرویش کند تا خداوند عزّوجلّ او را از عذاب باد نجات دهد.
الکافی : 8/115/92 .

حدیث377

امام باقر علیه السلام :
کانَ بینَ آدَمَ وبینَ نُوحٍ علیهماالسلام عَشرَهُ آباءٍ کلُّهُم أنبیاءُ اللّه ِ .
امام باقر علیه السلام : میان آدم و نوح علیهماالسلام ده پدر فاصله بود که همگی پیامبر خدا بودند .
کمال الدین : 214/2 .

حدیث378

امام باقر علیه السلام :
إنّ نُوحا علیه السلام لَمّا غَرَسَ النَّوی مَرَّ علَیهِ قَومُهُ فجَعلوا یَضحَکونَ ویَسخَرونَ ویقولونَ : قد قَعَدَ غَرّاسا ! حتّی إذا طالَ النَّخلُ وکانَ جَبّارا طُوالاً قَطَعَهُ ثُمّ نَحَتَهُ فقالوا : قد قَعَدَ نَجّارا ! ثُمّ ألّفَهُ فجَعَلَهُ سَفینَةً فمَرُّوا علَیهِ فجَعلوا یَضحَکونَ ویسخَرونَ ویقولونَ : قد قَعَدَ مَلّاحا فی فَلاةٍ من الأرضِ ! حتّی فَرَغَ مِنها .
امام باقر علیه السلام : هنگامی که نوح علیه السلام هسته [خرما ]را می کاشت، قومش بر او گذشتند و شروع به خندیدن و تمسخر او کردند و می گفتند : کارش به درختکاری کشیده است! تا آنکه درخت بزرگ شد و به نخلی ستبر و بلند تبدیل گشت و نوح آن را برید و تراشید. قومش گفتند : کارش به نجّاری کشیده است! نوح الوارهای نخل را باهم ترکیب کرد و کشتی ای ساخت. باز قومش بر او گذشتند و شروع به خندیدن و تمسخر او کردند و می گفتند : کارش به کشتیرانی در یک دشت انجامیده است! تا آنکه نوح کار ساختن کشتی را به پایان برد.
الکافی : 8/283/425 .

حدیث379

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولهِ تعالی : «وما آمَنَ مَعَهُ إلّا قَلیلٌ»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «و با او جز اندکی ایمان نیاوردند» ـ فرمود : آنها هشت نفر بودند.
هود : 40 .

حدیث380

امام باقر علیه السلام :
أتی النَّبیَّ صلی الله علیه و آله رَجُلٌ فقالَ :مالیَ لا اُحِبُّ المَوتَ؟ فقالَ لهُ : ألکَ مالٌ ؟ قالَ : نَعَم . قالَ : فقَدَّمتَهُ ؟ قالَ: لا، قالَ : فمِن ثَمّ لا تُحِبُّ المَوتَ .
امام باقر علیه السلام : مردی خدمت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله رسید و پرسید : علّت ناخوش داشتن مرگ چیست؟ حضرت فرمود : آیا ثروتی داری؟ عرض کرد : آری. فرمود : آیا آن را [برای آخرتت] پیش فرستاده ای؟ عرض کرد : خیر. فرمود : از این جاست که مرگ را دوست نداری.
الخصال : 13/47 .

حدیث381

امام باقر علیه السلام :
قالَ جَبرئیلُ علیه السلام : یا رسولَ اللّه ِ ،إنّا لا نَدخُلُ بَیتا فیهِ صُورَةُ إنسانٍ ، ولا بَیتا یُبالُ فیهِ ، ولا بَیتا فیهِ کلبٌ .
امام باقر علیه السلام : جبرئیل علیه السلام گفت : ای رسول خدا! ما به اتاقی که در آن تصویر انسانی باشد، یا اتاقی که در آن ادرار شود، یا اتاقی که در آن سگ باشد، وارد نمی شویم.
الکافی : 3/393/26 .

حدیث382

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولهِ تعالی : «لَهُ مَعقِّباتٌ مِنْ بَینِ یَدَیهِ ومِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظونَهُ مِنْ أمْرِ اللّه ِ»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «له معقّبات من بین یدیه و من خلفه یحفظونه من امر اللّه » ـ فرمود : به فرمان خدا او را از اینکه در چاهی بیفتد یا دیواری بر سرش خراب شود یا آسیبی به او برسد، حفظ می کنند و همین که اجلش رسید او را با آن تنها می گذارند و به سوی مقدراتش می رانند. این معقّبات عبارتند از دو فرشته که در شب از او مراقبت می کنند و دو فرشته که در روز محافظتش می نمایند و این کار را به نوبت انجام می دهند.
الرعد : 11 .

حدیث383

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ عَزَّوجلَّ یُحِبُّ المُداعِبَ فی الجَماعةِ بلا رَفَثٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل کسی را که در میان جمعی شوخی و بذله گویی کند دوست دارد، به شرط آن که ناسزاگویی نباشد.
الکافی : 2/663/4 ، الرَّفَثُ : الفحش من القول (مجمع البحرین : 2/716) ، وفی بعض النسخ «یحبّ المداعبة» . (کما فی هامشه).

حدیث384

امام باقر علیه السلام :
الجَسَدُ إذا لم یَمرَضْ أشِرَ ،ولا خَیرَ فی جَسَدٍ یَأشَرُ .
امام باقر علیه السلام : جسم اگر بیمار نشود، سرمست می شود و در بدنی که [به بیماری دچار نشود و] سرمست شود، خیری نیست.
مشکاة الأنوار : 487/1626 .

حدیث385

امام باقر علیه السلام :
ـ لجابرِ بنِ یزیدَ الجُعفیِّ ـ : واعلَمْ بأنّکَ لا تکونُ لنا وَلِیّا حتّی لَوِ اجتَمعَ علَیکَ أهلُ مِصرِکَ وقالوا : إنّکَ رجُلُ سَوءٍ لَم یَحزُنْکَ ذلکَ ، ولَو قالوا : إنّکَ رجُلٌ صالِحٌ لَم یَسُرَّکَ ذلکَ ، ولکنِ اعرِضْ نَفسَکَ علی کِتابِ اللّه ِ ؛ فإن کنتَ سالِکا سَبیلَهُ ، زاهِدا فی تَزهِیدِهِ ، راغِبا فی تَرغیبِهِ، خائفا مِن تَخویفِهِ ، فاثبُتْ وأبشِرْ ، فإنّهُ لا یَضُرُّکَ ما قیلَ فیکَ ، وإن کنتَ مُبائنا للقُرآنِ فماذا الّذی یَغُرُّکَ مِن نَفسِکَ ؟ !
امام باقر علیه السلام ـ به جابر بن یزید جعفی ـ فرمود : و بدان که تو دوست [و پیرو] ما نیستی مگر آن گاه که اگر همه همشهریانت بر ضد تو همداستان شوند و بگویند: تو مرد بدی هستی، این سخن تو را اندوهگین نسازد و اگر بگویند: تو مرد خوبی هستی، این سخن شادمانت نگرداند. بلکه خودت را با قرآن بسنج، اگر پوینده راه آن بودی و به آنچه به بی اعتنایی بدان فراخوانده است بی اعتنا و به آنچه بدان ترغیب کرده است راغب بودی، پس پایداری کن و خوش باش؛ زیرا که آنچه درباره تو گفته شده به تو زیانی نرساند و اما اگر از قرآن جدا بودی، چرا باید فریب نفست را بخوری.
تحف العقول : 284.

حدیث386

امام باقر علیه السلام :
إنّ هذا اللِّسانَ مِفتاحُ کلِ خَیرٍ وشَرٍّ ، فیَنبَغی للمؤمنِ أن یَختِمَ علی لِسانِهِ کَما یَختِمُ علی ذَهَبِهِ وفِضَّتِهِ .
امام باقر علیه السلام : راستی که این زبان، کلید هرخوبی و بدی است. پس، سزاوار است که مؤمن بر زبان خود مهر زند، همان گونه که بر [کیسه ]زر و سیم خویش مهر می زند.
تحف العقول : 298.

حدیث387

امام باقر علیه السلام :
الکمالُ کُلُّ الکمالِ التَّفقُّهُ فی الدِّینِ ، والصَّبرُ علَی النّائبَةِ ، وتَقدیرُ المَعیشةِ .
امام باقر علیه السلام : کمال حقیقی، همان فهمِ در دین و شکیبایی در برابر بلای سخت و اندازه نگه داشتن در معیشت است.
بحار الأنوار : 78/172/3.

حدیث388

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ : «وقُولُوا للنّاسِ حُسْنا»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «و با مردم[به زبان]خوش سخن بگویید» ـ فرمود : بهترین سخنی را که دوست دارید درباره شما گفته شود، به مردم بگویید.
البقرة : 83 .

حدیث389

امام باقر علیه السلام :
ـ لِرجُلٍ وقَد کَلَّمَهُ بکلامٍ کَثیرٍ ـ : أیُّها الرجُلُ ، تَحتَقِرُ الکلامَ وتَستَصغِرُهُ ؟ ! اِعلَمْ أنَّ اللّه َ عَزَّوجلَّ لم یَبعَثْ رُسُلَهُ حیثُ بَعَثَها ومَعها ذَهَبٌ ولا فِضَّةٌ ، ولکنْ بَعَثَها بالکلامِ ، وإنّما عَرَّفَ اللّه ُ جلَ وعزَّ نفسَهُ إلی خَلقِهِ بالکلامِ والدَّلالاتِ علَیهِ والأعلامِ .
امام باقر علیه السلام ـ خطاب به مردی که در حضور ایشان زیاد سخن گفت ـ فرمود : ای مرد! سخن را دست کم و کوچک می شماری! بدان که خداوند عزّوجلّ، وقتی پیامبران خود را فرستاد، آنان را با زر و سیم نفرستاد، بلکه با سخن فرستاد. خداوند عزّوجلّ، از طریق سخن و دیگر دلایل و نشانه ها، خود را به آفریدگانش شناساند.
الکافی : 8/148/128.

حدیث390

امام باقر علیه السلام :
إنّی لَأکْرَهُ أن یکونَ مِقدارُلِسانِ الرجُلِ فاضِلاً علی مِقدارِ عِلمِهِ ، کما أکرَهُ أن یکونَ مِقدارُ عِلمِهِ فاضِلاً علی مِقدارِ عَقلِهِ .
امام باقر علیه السلام : من خوش ندارم که اندازه زبان مرد، فزونتر از اندازه دانش او باشد؛ چنان که خوش ندارم اندازه دانش او، فزونتر از اندازه خرد او باشد.
شرح نهج البلاغة : 7/92.

حدیث391

امام باقر علیه السلام :
إنّی لَاُبغِضُ الرجُلَ ـ أو اُبغِضُ للرَّجُلِ ـأن یَکونَ کَسلانَ عن أمرِ دُنیاهُ ، ومَن کَسِلَ عَن أمرِ دُنیاهُ فهُو عن أمرِ آخرتِهِ أکسَلُ .
امام باقر علیه السلام : من نفرت دارم از مرد ـ یا برای مرد ـ که در کار دنیایش تنبل باشد. هر که در کار دنیایش تنبل باشد، در کار آخرتش تنبل تر است.
الکافی : 5/85/4

حدیث392

امام باقر علیه السلام :
الکَسَلُ یُضِرُّ بالدِّینِ والدُّنیا .
امام باقر علیه السلام : تنبلی به دین و دنیا زیان می زند.
بحار الأنوار : 78/180/64.

حدیث393

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عَزَّوجلَّ جَعَلَ لِلشرِّ أقفالاً ، وجَعَلَ مَفاتیحَ تِلکَ الأقفالِ الشَّرابَ، والکذبُ شَرٌّ مِن الشَّرابِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل برای بدی قفلهایی قرار داده و کلیدهای آن قفلها را شراب قرار داده است و دروغ، بدتر از شراب است.
بحار الأنوار : 72/236/3.

حدیث394

امام باقر علیه السلام :
إنّ الکذبَ هُو خَرابُ الإیمانِ .
امام باقر علیه السلام : دروغ، ویران کننده ایمان است.
بحار الأنوار : 72/247/8

حدیث395

امام باقر علیه السلام :
واللّه ِ ، إنَّ أحَبَّ أصحابِی إلَیَّ أورَعُهُم وأفقَهُهُم وأکتَمُهُم لِحَدیثِنا .
امام باقر علیه السلام : به خدا قسم محبوبترین یارانم نزد من، پرهیزگارترین و فقیه ترین آنها و کسی است که نسبت به سخنان ما رازدارتر باشد.
الکافی : 2/223/7

حدیث396

امام باقر علیه السلام :
ما دَخَلَ قَلبَ امرِئٍ شیءٌمِن الکِبرِ إلّا نَقَصَ مِن عَقلِهِ مِثلُ ما دَخَلَهُ مِن ذلکَ ، قَلَّ ذلکَ أو کَثُرَ .
امام باقر علیه السلام : هیچ مقداری از تکبّر به دل آدمی راه نیابد، مگر این که به همان اندازه، کم باشد یا زیاد، از خردش کاسته شود .
بحار الأنوار : 78/186/16

حدیث397

امام باقر علیه السلام :
أنّهُ [الإمامَ زینَ العابدینَ علیه السلام ]کانَ یَنْهی عَنِ الجَوزِ الذی یَجیءُ بهِ الصِّبیانُ مِن القِمارِ أنْ یُؤکَلَ ، وقالَ : هُو السُّحتُ .
امام باقر علیه السلام : او (امام زین العابدین علیه السلام ) ازخوردن گردویی که کودکان با بُرد و باخت به دست آورند، نهی می کرد و می فرمود: آن حرام است.
تفسیر العیّاشیّ : 1/322/116 .

حدیث398

امام باقر علیه السلام :
ـ لـمّا سُـئلَ عـنِ اللـعبِ
بالشَّطرَنجِ ـ : إنّ المُؤمِنَ لَمَشغولٌ عنِ اللَّعِبِ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از شطرنج بازی ـ
فرمود : مؤمن به بازی کردن، نمی پردازد.
الخصال : 26/92.

حدیث399

امام باقر علیه السلام :
لمّا أنزلَ اللّه ُ عزّوجلّ علی رسولِ اللّه صلی الله علیه و آله : «انّما الخَمرُ والمَیسِرُ» قیلَ: یا رسولَ اللّه ِ، مَا المَیسِرُ؟ قال: کُلُّ ما تُقُومِرَ بهِ حتَّی الکِعابُ والجَوزُ .
قیلَ : فما الأنصابُ ؟ قالَ : ما ذَبَحُوهُ لآِلِهَتِهم . قیلَ : فما الأزلامُ ؟ قالَ : قِداحُهُم التی یَستَقسِمُونَ بها .
امام باقر علیه السلام : هنگامی که خداوند عز و جل آیه «انّما الخمر و المیسر» را بر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نازل کرداز ایشان درباره میسر پرسیدند، حضرت فرمود: هر چیزی، حتی تاسهای تخته نَرد و گردو، که با آن برد و باخت شود. عرض شد: «انصاب» چیست؟ فرمود: آنچه برای خدایانشان ذبح می کردند. عرض شد: «ازلام» چیست؟ فرمود: تیرهایی که به وسیله آنها، قرعه می انداختند.
الکافی : 5/123/2 .

حدیث400

امام باقر علیه السلام :
تَعَرَّضْ لِرِقَّةِ القَلبِ بکَثرَهِ الذِّکرِ فیالخَلَواتِ .
امام باقر علیه السلام : رقّت قلب را با ذکر بسیار [خدا]در خلوتها، بجوی.
تحف العقول : 285.

از401تا600

حدیث401

امام باقر علیه السلام :
إنَّ للّه ِ عُقوباتٍ فی القُلوبِ والأبدانِ : ضَنْکٌ فی المَعیشَةِ ووَهنٌ فی العِبادَةِ، وما ضُرِبَ عَبدٌ بِعُقوبَهٍ أعظَمَ مِن قَسوَةِ القَلبِ.
امام باقر علیه السلام : خداوند را برای دلها و بدنها کیفرهایی است؛ تنگی در معیشت و سستی در عبادت و به هیچ بنده ای کیفری بزرگتر از سختدلی چشانده نشده است.
تحف العقول : 296.

حدیث402

امام باقر علیه السلام :
لا عِلمَ کَطَلَبِ السَّلامَةِ ،ولا سَلامَةَ کسَلامَةِ القَلبِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ دانشی چون سلامت جویی نیست و هیچ سلامتی چون سلامت دل نیست.
بحارالأنوار: 78/164/1.

حدیث403

امام باقر علیه السلام :
ـ أیضا ـ : ثُمّ یُوحی اللّه ُ إلَی المَلَکَینِ :اُکتُبا علَیهِ قَضائی وقَدَری ونافِذَ أمری واشتَرِطا لیَ البَداءَ فیما تَکتُبانِ.
امام باقر علیه السلام ـ در همین باره ـ فرمود : آن گاه خداوند به دو فرشته وحی می کند: قضا و قدر و جاری شدن امر مرا درباره او بنویسید و در آنچه می نویسید شرط بدا برای من را قید کنید.
الکافی : 6/14/4.

حدیث404

امام باقر علیه السلام :
ـ فی خِلقَةِ الإنسانِ فی الرَّحِمِ ـ :
إذا کَمُلَ أربَعةُ أشهُرٍ بَعَثَ اللّه ُ مَلَکَینِ خَلّاقَینِ، فیَقولانِ: یا ربِّ ما تَخلُقُ، ذَکَرا أو اُنثی ؟ فَیُؤمَرانِ ، فیَقولانِ : یا ربِّ ، شَقِیّا أو سَعیدا ؟ فیُؤمَرانِ ، فیقولانِ : یا رَبِّ ، ما أجَلُهُ وما رِزقُهُ وکلُّ شیءٍ مِن حالِهِ ـ وعَدَّدَ مِن ذلک أشیاءَ ـ ؟ ویَکتُبانِ المِیثاقَ بینَ عَینَیهِ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره خلقت انسان در رحم ـ
فرمود : چون چهار ماه کامل شود، خداوند دو فرشته آفریننده می فرستد و آن دو عرض می کنند: پروردگارا! چه می آفرینی، پسر یا دختر؟ دستور لازم به آن دو داده می شود. سپس عرض می کنند: پروردگارا! بدبخت است یا خوشبخت؟ در این باره هم دستور لازم داده می شود. آن گاه عرض می کنند: پروردگارا! مدت عمر و روزیش چه مقدار؟ همه احوال او ـ که حضرت شماری از آنها را نام برد ـ نوشته می شود و آن دو فرشته این میثاق را مابین دو چشمش (در پیشانی او) می نویسند.
الکافی : 6/13/3.

حدیث405

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما ناجی بهِ اللّه ُ موسی علیه السلام علی الطُّورِ أن : یا موسی ، أبلِغْ قَومَکَ أ نّهُ ما یَتَقَرَّبُ إلَیَّ المُتَقرِّبونَ بمِثلِ البُکاءِ مِن خَشیَتی ، وما تَعَبَّدَ لی المُتَعبِّدونَ بمِثلِ الوَرَعِ مِن مَحارِمی ، ولا تَزَیَّنَ لی المُتَزیِّنونَ بمِثلِ الزُّهدِ فی الدنیا عمّا بِهِمُ الغِنی عَنهُ .
فقالَ موسی علیه السلام : یا أکرَمَ الأکرَمینَ ، فماذا أثَبتَهُم علی ذلکَ ؟ فقالَ : یا موسی ، أمّا المُتَقرِّبُونَ إلیَّ بالبُکاءِ مِن خَشیَتی فَهُم فی الرَّفیقِ الأعلی لا یَشرَکُهُم فیهِ أحَدٌ .
امام باقر علیه السلام : از نجواهای خداوند متعال با موسی علیه السلام در کوه طور این بود که: ای موسی! به قوم خود برسان که تقرّب جویان، با چیزی مانند گریستن از ترس من، به من نزدیک نشدند و متعبدان به چیزی مانند پرهیز از حرامهای من مرا عبادت نکردند و زینت گران، به چیزی مانند بی اعتنایی به چیزهایی از دنیا که بدان نیاز ندارند، خویشتن را نیاراستند.
موسی عرض کرد: ای گرامیترین گرامیان! چه چیز آنان را در این راه، استوار گرداند؟ فرمود: ای موسی! امّا آنان که با گریستن از ترس من جویای تقرّب به من هستند، در ملأ اعلایند و هیچ کس در این [مرتبه] با آنان شریک نیست.
ثواب الأعمال : 205/1.

حدیث406

امام باقر علیه السلام :
إنّ المؤمنَ یُبتَلی بکُلِّ بَلیَّةٍ ویَموتُ بکُلِّ مِیتَةٍ إلّا أنّهُ لا یَقتُلُ نفسَهُ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن به هر بلایی گرفتار می شود و با هر مرگی می میرد، اما خودکشی نمی کند.
الکافی : 3/112/8 .

حدیث407

امام باقر علیه السلام :
مَن قَتَلَ مُؤمنا مُتَعمِّدا أثبَتَ اللّه ُ تعالی علَیهِ جَمیعَ الذُّنوبِ ، وبَرِئَ المَقتولُ مِنها ، وذلکَ قولُ اللّه ِ تعالی : «أُرِیدُ أن تَبُوأَ بِإثْمِی وإثْمِکَ فتَکونَ مِن أصْحابِ النّارِ»
امام باقر علیه السلام : هر کس عمداً مؤمنی را بکشد، خداوند متعال همه گناهان را برای او ثبت کند و مقتول از گناهان پاک شود و این سخن خداوند متعال است [، آن جا که به نقل از یکی از فرزندان آدم به برادرش می فرماید]: «می خواهم گناه من و گناه خودت را به دوش کشی و از دوزخیان باشی».
المائدة : 29 .

حدیث408

امام باقر علیه السلام :
مَن أتَمَّ رُکوعَهُ لم تَدخُلْهُ وَحشَةٌ فی قَبرِهِ .
امام باقر علیه السلام : هر که رکوع نمازش را کامل انجام دهد، هیچ ترس و وحشتی در قبر به سراغش نمی آید.
ثواب الأعمال : 55/1.

حدیث409

امام باقر علیه السلام :
مُتَفَقِّهٌ فی الدِّینِ أشَدُّ علی الشیطانِ مِن عِبادَةِ ألفِ عابِدٍ .
امام زین العابدین علیه السلام یا امام باقر علیه السلام : وجود یک فقیهِ در دین، از وجود هزار عابد برای شیطان گرانتر است.
بحار الأنوار : 1/213/10.

حدیث410

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سَألَهُ رجُلٌ فأجابَهُ ،فقالَ الرجُلُ : إنّ الفُقَهاءَ لا یَقولونَ هذا ! ـ : یا وَیحَکَ ! وهَل رَأیتَ فَقیها قَطُّ ؟ ! إنَّ الفَقیهَ حَقَّ الفَقیهِ : الزاهِدُ فی الدنیا ، الراغِبُ فی الآخِرَةِ ، المُتَمسِّکُ بسُنَّةِ النبیِّ صلی الله علیه و آله .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به مردی که پرسش کرد و حضرت پاسخ او را داد و او گفت: فقها این را نمی گویند ـ فرمود : وای بر تو! آیا هرگز فقیهی دیده ای؟! فقیه حقیقی، کسی است که به دنیا بی اعتنا و به آخرت مشتاق باشد و به سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله ، چنگ در زند.
الکافی : 1/70/8.

حدیث411

امام باقر علیه السلام :
ـ لأبی النُّعمانِ ـ : لا تَستَأکِلْ بِنا الناسَ ، فلا یَزیدَکَ اللّه ُ بذلکَ إلّا فَقرا .
امام باقر علیه السلام ـ به ابو نعمان ـ فرمود: ما را وسیله سرکیسه کردن مردم قرار مده؛ زیرا با این کار، خداوند بر فقر تو می افزاید.
بحار الأنوار : 78 / 184 / 11

حدیث412

امام باقر علیه السلام :
البِرُّ وصَدقَةُ السِّرِّ یَنفِیانِ الفَقرَ .
امام باقر علیه السلام : نیکی کردن و صدقه نهانی، فقر را از بین می برند.
بحار الأنوار : 74/81/83 .

حدیث413

امام باقر علیه السلام :
سِلاحُ اللِّئامِ قَبیحُ الکلامِ .
امام باقر علیه السلام : حربه فرومایگان، زشتگویی است.
بحار الأنوار : 78/185/14

حدیث414

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ .
امام باقر علیه السلام : خداوند شخص ناسزاگوی بد دهن را دشمن دارد.
الکافی : 2/324/4.

حدیث415

امام باقر علیه السلام :
قُولوا للناسِ أحسَنَ ما تُحِبُّونَ أن یُقالَ لَکُم ؛ فإنَّ اللّه َ یُبغِضُ اللَّعّانَ السَّبّابَ الطَّعّانَ علَی المؤمنینَ ، الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ ، السائلَ المُلحِفَ .
امام باقر علیه السلام : بهترین چیزی را که دوست دارید به شما گفته شود، به مردم بگویید؛ زیرا خداوند از شخص لعنتگر دشنام ده بدگوی مؤمنان و ناسزاگوی بد دهن و گدای سمج نفرت دارد.
بحار الأنوار : 78/181/67

حدیث416

امام باقر علیه السلام :
ـ لأبانَ بنِ تَغلِبَ ـ : اِجلِسْ فیمَجلِسِ
امام باقر علیه السلام ـ به ابان بن تغلب ـ فرمود: در مدینه بنشین و برای مردم فتوا بده؛ زیرا من دوست دارم که در میان شیعیان من کسانی مانند تو مشاهده شوند.
فی مستدرک الوسائل 17/315/21452 : «مسجد» بدل «مجلس» .

حدیث417

امام باقر علیه السلام :
لو کنّا نُفتِی الناسَ بِرَأیناوهَوانا لَکُنّا مِن الهالِکِینَ ، ولَکُنّا نُفتِیهِم بآثارٍ مِن رسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله واُصولِ عِلمٍ عِندَنا ، نَتَوارَثُها کابِرا عن کابِرٍ ... .
امام باقر علیه السلام : ما اگر بر اساس رأی و هوس خودبه مردم فتوا می دادیم، هر آینه از هلاک شدگان بودیم. لیکن ما بر پایه قول و سنّت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و اصول علمیی که خود داریم و از پدران بزرگوار خود به ارث می بریم، برای مردم فتوا می دهیم... .
بحار الأنوار : 2/172/3

حدیث418

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أهلَ التَّقوی هُمُ الأغنیاءُ،أغناهُمُ القَلیلُ مِن الدنیا فَمَؤونَتُهُم یَسِیرَةٌ .
امام باقر علیه السلام : براستی که پرهیزگاران، همان توانگرانند، اندکی از دنیا آنان را بی نیاز کرده و از این رو مخارجشان سبک و اندک است.
تحف العقول : 287.

حدیث419

امام باقر علیه السلام :
أیّما مُؤمِنٍ حافَظَ علَی الصَّلواتِ المَفروضَةِ فَصَلّاها لِوَقتِها فَلَیسَ هذا مِن الغافِلینَ .
امام باقر علیه السلام : هر مؤمنی که به نمازهای واجب اهمیت دهد و آنها را به وقتش بخواند، از غافلان نیست.
الکافی : 3/270/14.

حدیث420

امام باقر علیه السلام :
مَن کَظَمَ غَیظا وهو یَقدِرُعلی إمضائهِ حَشا اللّه ُ قَلبَهُ أمنا وإیمانا یومَ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : کسی که خشمی را فرو خورد در حالی که می تواند آن را اعمال کند، خداوند در روز قیامت دلش را از ایمنی و ایمان بیاکَنَد.
الکافی : 2/110/7

حدیث421

امام باقر علیه السلام :
لا قُوَّةَ کَرَدِّ الغَضَبِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ قدرتی مانند جلوگیری ازخشم نیست.
تحف العقول : 286.

حدیث422

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «یقولُ أَهْلَکْتُ مالاً لُبَدا»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «می گوید مال فراوانی را تباه کردم» ـ فرمود : منظور عمرو بن عبدودّ است که علی بن ابی طالب در روز خندق پذیرفتن اسلام را به او پیشنهاد کرد و او گفت : پس آن همه مالی که در راه مبارزه با شما خرج کردم چه می شود؟ او برای مبارزه با راه خدا مالی را خرج کرده بود. در این هنگام علی علیه السلام او را کشت.
البلد : 6 .

حدیث423

امام باقر علیه السلام :
ما مِن إنسانٍ یَطعَنُ فی عَینِ مُؤمِنٍ إلّا ماتَ بِشَرِّ میتَةٍ ، وکانَ قَمِنا أن لا یَرجِعَ إلی خَیرٍ
امام باقر علیه السلام : هیچ انسانی نیست که پیش روی مؤمنی از او بد گوید و طعنه زند، مگر این که به بدترین شکل بمیرد و سزاوار است که روی خیر و سعادت را نبیند.
الکافی : 2/361/9.

حدیث424

امام باقر علیه السلام :
یَجِبُ لِلمُؤمِنِ عَلَی المُؤمِنِ أن یَستُرَ عَلَیهِ سَبعینَ کَبیرَةً !
امام باقر علیه السلام : مؤمن در برابر مؤمن وظیفه دارد که هفتاد گناه بزرگ او را بپوشاند!.
الکافی : 2/207/8.

حدیث425

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِه تَعالی : «وَکُلَ إنْسانٍ ألْزَمْناهُ طائرَهُ فی عُنُقِه» ـ : یَقولُ : خَیرُهُ وشَرُّهُ مَعَهُ حَیثُ کانَ ، لا یَستَطیعُ فِراقَهُ حَتّی یُعطی کِتابَهُ یَومَ القِیامَةِ بِما عَمِلَ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «کردار نیک و بد هر کس به گردن او آویخته شده است» ـ فرمود : هر جا که باشد نیک و بد او نیز با اوست و نمی تواند از آنها جدا شود،تا آن که در روز قیامت نامه اعمالش به او داده می شود.
تفسیر القمّی : 2/17.

حدیث426

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولهِ تعالی : «وَلا تَکونوا کَالَّتی نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوة»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «مانند آن زنی مباشید که رشته خود را پنبه کرد پس از محکم بافتن» ـ فرمود : آن زنی که رشته های خود را پنبه کرد، زنی از بنی تیم بن مرّه بود به نام رابطه (ریطه) دختر کعب بن سعد بن تیم بن کعب بن لوی بن غالب. او زن احمقی بود که پشم می ریسید و آنچه رشته بود پنبه می کرد و دوباره می ریسید. پس، خداوند فرمود : «مباشید مانند آن زنی که رشته خود را پس از محکم بافتن پنبه می کرد...» . خدای تبارک و تعالی به وفاداری فرمان داد و از پیمان شکنی نهی فرمود و این مثل را برای آنان زد.
النحل : 92 .

حدیث427

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لَم یَجعَلِ اللّه ُ عَزَّوجلَ لِأحَدٍ فیهِنَّ رُخصَةً : ... الوَفاءُ بِالعَهدِ لِلبَرِّ والفاجِرِ .
امام باقر علیه السلام : سه چیز است که خداوند عز و جلدرباره آنها به هیچ کس اجازه مخالفت نداده است : ... و رعایت پیمان نسبت به نیک و بد.
الکافی : 2/162/15.

حدیث428

امام باقر علیه السلام :
لا یَنفَعُ مَعَ الشَّکِّ والجُحودِ عَمَلٌ .
امام باقر علیه السلام : با وجود شک و انکار، هیچ عملی سودمند نیست.
الکافی : 2/400/7

حدیث429

امام باقر علیه السلام :
ما مِن شَیءٍ أحَبَّ إلَی اللّه ِ عز و جل مِن عَمَلٍ یُداوَمُ عَلَیهِ ، وإن قَلَّ .
امام باقر علیه السلام : هیچ چیز نزد خداوند عز و جل محبوبتر از عملی نیست که بر آن مداومت شود، هر چند اندک باشد.
الکافی : 2 / 82 / 3

حدیث430

امام باقر علیه السلام :
مُروا شیعَتَنا بِزِیارَةِ قَبرِالحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیه السلام ؛ فإنَّ إتیانَهُ یَزیدُ فِی الرِّزقِ ، ویَمُدُّ فِی العُمرِ ، ویَدفَعُ مَدافِعَ السُّوءِ .
امام باقر علیه السلام : شیعیان ما را به زیارت قبر حسین بن علی علیه السلام فرمان دهید؛ زیرا زیارت آن، روزی را زیاد می کند، عمر را دراز می گرداند و بدیها را دور می سازد.
بحار الأنوار : 101/4/12

حدیث431

امام باقر علیه السلام :
إذا أتَت عَلَی العَبدِ أربَعونَ سَنَةً قیلَ لَهُ : خُذْ حِذرَکَ ؛ فإنَّکَ غَیرُ مَعذورٍ ، ولَیسَ ابنُ أربَعینَ سَنَةً أحَقَّ بِالعُذرِ مِنِ ابنِ عِشرینَ سَنَةً .
امام باقر علیه السلام : هر گاه چهل سال بر بنده بگذرد، به او گفته شود: به هوش باش که عذری از تو پذیرفته نیست؛ و شخص چهل ساله از فرد بیست ساله سزامندتر در عذر آوردن نیست.
الخصال : 545/24 .

حدیث432

امام باقر علیه السلام :
ـ لسَلَمَةَ بنِ کُهَیلٍ والحَکَمِ ابنِ عُتَیبَةَ ـ : شَرِّقا وغَرِّبا لَن تَجِدا عِلما صَحیحا إلّا شَیئا یَخرُجُ مِن عِندِنا أهلَ البَیتِ .
امام باقر علیه السلام ـ به سلمة بن کهیل و حکم بن عتیبه ـ فرمود : اگر به شرق و غرب بروید، هرگز دانش درستی را نخواهید یافت، مگر همان چیزی که از ما خاندان صادر شود.
بحار الأنوار : 2/92/20 .

حدیث433

امام باقر علیه السلام :
مَن عَمِلَ بِما یَعلَمُ عَلَّمَهُ اللّه ُما لا یَعلَمُ .
امام باقر علیه السلام : هر که به آنچه می داند عمل کند، خداوند به او آن بیاموزد که نمی داند.
أعلام الدین : 301.

حدیث434

امام باقر علیه السلام :
اِعلَمْ أ نَّهُ لا عِلمَ کطَلَبِ السَّلامَةِ ، ولا سَلامَةَ کسَلامَةِ القَلبِ .
امام باقر علیه السلام : بدان که هیچ دانشی چون طلب سلامتی نیست و هیچ سلامتی ای مانند سلامت دل نمی باشد.
تحف العقول : 286.

حدیث435

امام باقر علیه السلام :
مُعَلِّمُ الخَیرِ یَستَغفِرُ لَهُ دَوابُّ الأرضِ ، وحِیتانُ البُحورِ ، وکُلُّ صَغیرَةٍ وکَبیرَةٍ فی أرضِ اللّه ِ وسَمائهِ .
امام باقر علیه السلام : جنبندگان زمین و ماهیان دریاها و هر موجود ریز و درشتی در زمین و آسمان خدا، برای آموزگار خوبیها آمرزش می طلبند.
ثواب الأعمال : 159/1.

حدیث436

امام باقر علیه السلام :
مَن عَلَّمَ بابَ هُدیً فلَهُ مِثلُ أجرِ مَن عَمِلَ بِهِ ، ولا یُنقَصُ اُولئکَ مِن اُجورِهِم شَیئا .
امام باقر علیه السلام : هر که یک باب هدایت آموزش دهد، برای او همانند پاداش کسی باشد که به آن عمل کند و از پاداش عمل کنندگانِ به آن نیز چیزی کاسته نمی شود.
تحف العقول : 297

حدیث437

امام باقر علیه السلام :
تَذاکُرُ العِلمِ ساعَةً خَیرٌ مِن قِیامِ لَیلَةٍ .
امام باقر علیه السلام : یک ساعت مذاکره علمی، بهتراز یک شب عبادت است.
الاختصاص : 245.

حدیث438

امام باقر علیه السلام :
عالِمٌ یُنتَفِعُ بِعِلمِه ، أفضَلُ مِن سَبعینَ ألفِ عابِدٍ .
امام باقر علیه السلام : عالمی که از علمش بهره بَرَد، برتراز هفتاد هزار عابد است.
الدعوات : 62/153.

حدیث439

امام باقر علیه السلام :
إنَّ قَلبا لَیسَ فیهِ شَیءٌ مِنَ العِلمِ کالبَیتِ الخَرابِ الَّذی لا عامِرَ لَهُ .
امام باقر علیه السلام : دلی که در آن چیزی از دانش نباشد، مانند خانه ویرانه ای است که آباد کننده ای ندارد.
الأمالی للطوسی : 543/1165.

حدیث440

امام باقر علیه السلام :
ما دَخَلَ قَلبَ امرِئٍ شَیءٌ مِنَ الکِبرِ إلّا نَقَصَ مِن عَقلِهِ .
امام باقر علیه السلام : در دل آدمی چیزی از کِبر واردنشود، مگر این که از خرد او کاسته شود.
بحار الأنوار : 78/186/16.

حدیث441

امام باقر علیه السلام :
ـ مِمّا اُوحِیَ إلی موسی علیه السلام ـ : أنا اُؤاخِذُ عِبادی عَلی قَدرِ ما أعطَیتُهُم مِنَ العَقلِ .
امام باقر علیه السلام : از جمله چیزهایی که به موسی علیه السلام وحی شد، این بود: من بندگان خود را به اندازه خردی که به آنها داده ام بازخواست می کنم.
المحاسن : 1/308/608.

حدیث442

امام باقر علیه السلام :
وَجَدتُ فی الکِتابِ [ یَعنی کِتابا لِعَلِیٍّ علیه السلام ] أنَّ قیمَةَ کُلِّ امرِئٍ وقَدرَهُ مَعرِفَتُهُ ، إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی یُحاسِبُ النّاسَ عَلی قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ فی دارِ الدّنیا .
امام باقر علیه السلام : در کتاب ـ مقصود کتابی از علی علیه السلام است ـ خواندم که ارزش هر کس به اندازه شناخت اوست. همانا خداوند تبارک و تعالی مردم را به اندازه عقل و فهمی که در دنیا به آنها داده است حسابرسی می کند.
معانی الأخبار : 1/2.

حدیث443

امام باقر علیه السلام :
لَمّا خَلَقَ اللّه ُ العَقلَ قالَ لَهُ :أقبِلْ فَأقبَلَ ، ثُمَّ قالَ لَهُ : أدبِرْ فَأدبَرَ ، فقالَ : وعِزَّتی وجَلالی ما خَلَقتُ خَلقا أحسَنَ مِنکَ
امام باقر علیه السلام : چون خداوند عقل را آفرید به او فرمود: رو کن و او رو کرد؛ سپس فرمود: برگرد و او برگشت. آن گاه فرمود: به عزّت و جلالم سوگند که من آفریده ای نیکوتر از تو نیافریده ام . تو را فرمان می دهم و تو را نهی می کنم (مخاطب امر و نهی من تو هستی)، تو را پاداش می دهم و تو را به کیفر می رسانم.
فی نقل : أعزّ منک . وفی نقل أکرم علیَّ منک . وفی نقل : ما خلقت خلقا هو أحبّ إلیَّ منک . وفی نقل : ما خلقت خلقا أحسن منک ، ولا أطوع لی منک ، ولا أرفع منک ، ولا أشرف منک ولا أعزّ منک . وفی نقل : فقال جلّ وعزّ : خلقتک خلقا عظیما وکرّمتک علی جمیع خلقی . وفی نقل : ما خلقت خلقا أعظم منک ، ولا أطوع منک.

حدیث444

امام باقر علیه السلام :
لا مُصیبَةَ کَعَدَمِ العَقلِ .
امام باقر علیه السلام : مصیبتی، چون بی خردی نیست.
تحف العقول : 286.

حدیث445

امام باقر علیه السلام :
إنَّ للّه ِِ عزَّوجلَّ ضَنائنَ یَضُنُ بِهِم عَنِ البَلاءِ ، فیُحییهِم فی عافِیَةٍ ، ویَرزُقُهُم فی عافِیَةٍ ، ویُمیتُهُم فی عافِیَةٍ ، ویَبعَثُهُم فی عافِیَةٍ ، ویُسکِنُهُمُ الجَنَّةَ فی عافِیَةٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل را خاصگانی است که آنان را از بلا نگه می دارد، زندگیشان را قرین عافیت می سازد، با عافیت روزیشان می دهد، در عافیت می میراندشان، در عافیت مبعوثشان می کند و با عافیت در بهشت جایشان می دهد.
الکافی : 2/462/1.

حدیث446

امام باقر علیه السلام :
النَّدامَةُ عَلَی العَفوِ أفضَلُ وأیسَرُ مِنَ النَّدامَةِ عَلَی العُقوبَةِ .
امام باقر علیه السلام : پشیمانی از گذشت، برتر و آسانتراز پشیمانی حاصل از کیفر دادن است.
الکافی : 2/108/6

حدیث447

امام باقر علیه السلام :
ما عُبِدَ اللّه ُ بِشَیءٍ أفضَلَ مِن عِفَّةِ بَطنٍ وفَرجٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند به چیزی برتر از عفّت شکم و شرمگاه، عبادت نشده است.
الکافی : 2/79/1.

حدیث448

امام باقر علیه السلام :
إذا عَلِمَ اللّه ُ تَعالی حُسنَ نِیَّهٍ مِن أحَدٍ اکتَنَفَهُ بِالعِصمَةِ .
امام باقر علیه السلام : هر گاه خداوند متعال بداند کسی حسن نیّت دارد، او را در پناه خود حفظ کند.
بحار الأنوار : 78/188/41.

حدیث449

امام باقر علیه السلام :
ـ فی حدیثِ زِیارَةِ الحُسَینِ علیه السلام یَومَ عاشوراءَ مِن بُعدٍ ـ : ثُمَّ لیَندُبِ الحسینَ علیه السلام ویَبکیهِ ، ویأمُرُ مَن فی دارِهِ مِمَّن لا یَتَّقیهِ بِالبُکاءِ عَلَیهِ ... ولِیُعَزِّ بَعضُهُم بَعضا بِمُصابِهِم بِالحُسَینِ علیه السلام ... قُلتُ : فکَیفَ یُعَزّی بَعضُنا بَعضا ؟ قالَ : تَقولونَ : أعظَمَ اللّه ُ اُجورَنا بِمُصابِنا بِالحُسَینِ ، وجَعَلَنا وإیّاکُم مِنَ الطّالِبینَ بِثارِه مَعَ وَلِیِّهِ الإمامِ المَهدِیِّ مِن آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام .
امام باقر علیه السلام ـ در حدیث زیارت حسین علیه السلام درروز عاشورا از مسافت دور ـ فرمود : سپس، برای حسین علیه السلام گریه و زاری کند و به کسانی که در خانه اش هستند و از آنها تقیه نمی کند دستور دهد که برای او بگریند... و در سوگ حسین علیه السلام به یکدیگر تسلیت گویند... عرض کردم: چگونه به همدیگر تسلیت بگوییم؟ حضرت فرمود: بگویید: خداوند اجر ما را به سبب مصیبتی که از حسین به ما رسیده بزرگ گرداند و ما و شما را از کسانی قرار دهد که در کنار ولیّ دم او، امام مهدی از خاندان محمد علیهم السلام ، به خونخواهی او بر می خیزند.
مصباح المتهجّد : 772.

حدیث450

امام باقر علیه السلام :
صَلاحُ شَأنِ النّاسِ التَّعایُشُوالتّعاشُرُ مِل ءَ مِکیالٍ : ثُلثاهُ فِطَنٌ ، وثُلثٌ تَغافُلٌ .
امام باقر علیه السلام : سامان یافتن کار مردم به این است که طوری با هم همزیستی و معاشرت کنند که مانند پیمانه ای باشند که دو سومش هوشیاری و یک سومش نادیده گرفتن و چشم پوشی است .
بحار الأنوار : 74/167/34.

حدیث451

امام باقر علیه السلام :
اُطلُب بَقاءَ العِزِّ بإماتَةِ الطَّمَعِ.
امام باقر علیه السلام : پایداری عزّت را با میراندنِ طمع بجوی.
تحف العقول : 286.

حدیث452

امام باقر علیه السلام :
الیَأسُ مِمّا فی أیدی النّاسِ عِزُّ للمُؤمِنِ فی دِینِهِ .
امام باقر علیه السلام : چشم نداشتن به دست مردم موجب عزّت دینی مؤمن است.
الکافی : 2 / 149 / 6

حدیث453

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لا یَزیدُ اللّه ُ بِهِنَّ المَرءَ المُسلِمَ إلّا عِزّا : الصَّفحُ عَمَّن ظَلَمَهُ ، وإعطاءُ مَن حَرَمَهُ ، والصِّلَةُ لِمَن قَطَعَهُ .
امام باقر علیه السلام : سه چیز است که خداوند به واسطه آنها جز بر عزّت انسان مسلمان نمی افزاید: گذشت کردن از کسی که به او ستم کرده است، بخشیدن به کسی که از [دادن چیزی به] او دریغ کرده است و پیوستن به کسی که از او بریده است.
الکافی : 2/109/10.

حدیث454

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الأمرَ بِالمَعروفِ والنَّهیَعَنِ المُنکَرِ سَبیلُ الأنبیاءِ ، ومِنهاجُ الصُّلَحاءِ ، فریضَةٌ عَظیمَةٌ بِها تُقامُ الفَرائضُ ، وتَأمَنُ المَذاهِبُ ، وتَحِلُّ المَکاسِبُ ، وتُرَدُّ المَظالِمُ ، وتَعمُرُ الأرضُ ، ویُنتَصَفُ مِنَ الأعداءِ ، ویَستَقیمُ الأمرُ .
امام باقر علیه السلام : امر به معروف و نهی از منکر راه پیامبران است و شیوه نیکوکاران. فریضه بزرگی است که دیگر فرایض به واسطه آن برپا می شود و راه و روشها امن می گردد و درآمدها حلال می شود و حقوق و اموالِ به زور گرفته شده به صاحبانش بر می گردد و زمین آبادان می شود و از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها سامان می پذیرد.
الکافی : 5/56/1.

حدیث455

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ: وکَیفَ لا یُسألُ عَمّا یَفعَلُ ؟ ـ : لِأنَّهُ لا یَفعَلُ إلّا ما کانَ حِکمَةً وصَوابا .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به این پرسش که چرا خدا از کاری که می کند سؤال نمی شود؟ ـ فرمود : چون هر کاری که می کند، حکیمانه و درست است.
التوحید : 397/13 .

حدیث456

امام باقر علیه السلام :
إنَّهُ سَمیعٌ بَصیرٌ ، یَسمَعُ بِمایُبصِرُ ، ویُبصِرُ بِما یَسمَعُ .
امام باقر علیه السلام : خداوند شنوا و بیناست؛ با همان چیزی که می بیند می شنود و با همان چیزی که می شنود می بیند.
التوحید : 144/9 .

حدیث457

امام باقر علیه السلام :
لَم یَزَلْ عالِما بِما یَکونُ، فعِلمُهُ بِهِ قَبلَ کَونِهِ کعِلمِهِ بِهِ بَعدَ کَونِهِ .
امام باقر علیه السلام : خدا به آنچه پدید می آید، همیشه عالم بوده است. پس، علم او به اشیاء پیش از بود شدنشان، مانند علم اوست به آنها بعد از پدید آمدنشان.
الکافی : 1/107/2 .

حدیث458

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی کانَ ولا شَیءَ غَیرُهُ ، نورا لا ظَلامَ فیهِ ، وصادِقا لا کِذبَ فیهِ ، وعالِما لا جَهلَ فیهِ، وحَیّا لا مَوتَ فیهِ ، وکذلِکَ هُوَ الیَومُ ، وکذلِکَ لا یَزالُ أبَدا .
امام باقر علیه السلام : خداوند تبارک و تعالی بود و چیزی جز او نبود، نوری بود تهی از تاریکی، راستگو بود و دروغ در او راه نداشت، دانا بود و نادانی همراهش نبود، زنده بود و مرگ با او نبود؛ هم اینک نیز چنین است و همواره چنین خواهد بود.
التوحید : 141/5 .

حدیث459

امام باقر علیه السلام :
أحَقُّ خَلقِ اللّه ِ أن یُسَلِّمَ لِماقَضَی اللّه ُ عَزَّوجلَّ : مَن عَرَفَ اللّه َ عَزَّوجلَّ .
امام باقر علیه السلام : سزاوارترین خلق خدا به گردن نهادن در برابر قضای الهی کسی است که خداوند عز و جلرا شناخت.
الکافی : 2/62/9 .

حدیث460

امام باقر علیه السلام :
ـ فی وَصِیَّتِهِ لِجابِرٍ الجُعفیِّ ـ : لا مَعرِفةَ کَمَعرِفَتِکَ بِنَفسِکَ .
امام باقر علیه السلام ـ در سفارش خود به جابر جعفی ـ فرمود : هیچ شناختی چون شناخت تو از نفست نیست.
تحف العقول : 286 .

حدیث461

امام باقر علیه السلام :
إیّاکُم والخُصومَةَ ؛ فإنَّهاتُفسِدُ القَلبَ وتُورِثُ النِّفاقَ .
امام باقر علیه السلام : از ستیزه گری دوری کنید؛ زیرااین کار دل را تباه می کند و نفاق به بار می آورد.
حلیة الأولیاء : 3/184/235 .

حدیث462

امام باقر علیه السلام :
سُدَّ سَبیلَ العُجبِ بِمَعرِفةِ النَّفسِ .
امام باقر علیه السلام : راه خودپسندی را با خودشناسی ببند.
تحف العقول : 285.

حدیث463

امام باقر علیه السلام :
اِستَقلِلْ مِن نَفسِکَ کَثیرَ الطّاعَةِللّه ِِ؛ إزراءً عَلَی النَّفسِ وتَعَرُّضا لِلعَفوِ .
امام باقر علیه السلام : هر چند نفْست بسیار طاعت خدا کند، باز آن را کم شمار تا بدین وسیله نفْس را زبون سازی و خود را در معرض عفو [خدا ]قرار دهی.
تحف العقول : 285.

حدیث464

امام باقر علیه السلام :
ما یَأخُذُ المَظلومُ مِن دِینِ الظَّالِمِ أکثَرُ ممّا یَأخُذُ الظَّالِمُ مِن دُنیا المَظلومِ .
امام باقر علیه السلام : آنچه ستمدیده از دین ستمگر می گیرد بیشتر است از آنچه ستمگر از دنیای ستمدیده می ستاند .
بحار الأنوار : 75/311/15.

حدیث465

امام باقر علیه السلام :
لَمّا حَضَرَ علیَّ بنَ الحُسینِ علیهماالسلام الوَفاةُ ضَمَّنی إلی صَدرِهِ، ثُمّ قالَ : یا بُنَیَّ ، اُوصِیکَ بما أوصانِی بهِ أبی علیه السلام حینَ حَضَرَتهُ الوَفاةُ وبما ذَکَرَ أنَّ أباهُ أوصاهُ بهِ ، قالَ : یا بُنَیَّ ، إیّاکَ وظُلمَ مَن لا یَجِدُ علَیکَ ناصِرا إلّا اللّه َ .
امام باقر علیه السلام : هنگامی که وفات علی بن الحسین علیه السلام فرا رسید ، مرا به سینه خود چسبانید و سپس فرمود : فرزندم! تو را به همان چیزی سفارش می کنم که پدرم هنگام وفاتش به من سفارش کرد و فرمود که پدر او نیز همان را به ایشان سفارش کرده است . فرمود : فرزندم! زنهار از ستم کردن به کسی که در برابر تو یاوری جز خدا نمی یابد .
الکافی : 2/331/5.

حدیث466

امام باقر علیه السلام :
إنّما قَصُّ الأظفارِ لأنّها مَقِیلُ الشَّیطانِ، ومِنهُ یَکونُ النِّسیانُ .
امام باقر علیه السلام : ناخنها را به این دلیل باید گرفت که لانه شیطان و منشأ فراموشی هستند .
الکافی : 6/490/6

حدیث467

امام باقر علیه السلام :
کُلُّ ما أشرَقَت علَیهِ الشَّمسُ فهُو طاهِرٌ .
امام باقر علیه السلام : هر چیزی (غیر منقول) که آفتاب بر آن بتابد ، پاک می شود .
وسائل الشیعة : 2/1043/6 .

حدیث468

امام باقر علیه السلام :
بِئسَ العَبدُ عَبدٌ لَهُ طَمَعٌ یَقودُهُ .
امام باقر علیه السلام : بد بنده ای است بنده ای که طمع،زمام او را به پیش کشد .
الکافی : 2/320/2 .

حدیث469

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ عَزَّوجلَّ یُبغِضُ کُلَ مِطلاقٍ ذَوّاقٍ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل از مردانی که زن زیاد طلاق می دهند و هر از چندگاهی زنی اختیار می کنند ، نفرت دارد .
الکافی : 6/55/4 ،

حدیث470

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ یُحِبُّ إطعامَ الطَّعامِ وهِراقَةَ الدِّماءِ .
امام باقر علیه السلام : همانا خداوند اطعام کردن و قربانی کردن را دوست دارد .
المحاسن : 2/142/1370

حدیث471

امام باقر علیه السلام :
إذا دَخَلَ أحَدُکُم علی أخیهِ فیرَحلِهِ فَلْیَقعُدْ حیثُ یَأمُرُ صاحِبُ الرَّحلِ؛فإنّ صاحِبَ الرَّحلِ أعرَفُ بِعَورَةِ بَیتِهِ مِن الداخِلِ علَیهِ.
امام باقر علیه السلام : هرگاه یکی از شما به خانه برادرش وارد شد ، هر جا صاحب خانه گفت همان جا بنشیند ؛ زیرا صاحب خانه به وضع اتاق خود آشناتر از میهمان است .
بحار الأنوار: 75/451/2.

حدیث472

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «إلّا المُستَضعَفِین ...» ـ : هُو الذی لا یَستَطیعُ الکُفرَ فَیَکفُرَ ولا یَهتَدِی سَبیلَ الإیمانِ فَیُؤمِنَ، و الصِّبیانُ ، ومَن کانَ مِن الرِّجالِ والنِّساءِ علی مِثلِ عُقولِ الصِّبیانِ مَرفوعٌ عَنهُمُ القَلَمُ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه: «جز آن مردان و زنان و کودکان مستضعف ...» ـ فرمود : مستضعف کسی است که نه توان کافر شدن را دارد تا کافر شود و نه راه ایمان را پیدا می کند تا مؤمن شود و کودکان و مردان و زنانی که عقل و فکرشان به اندازه کودکان است ، تکلیف از آنها برداشته شده است .
معانی الأخبار : 201/4 .

حدیث473

امام باقر علیه السلام :
إذا قَهْقَهتَ فقُلْ حینَ تَفرُغُ : اللّهُمّ لا تَمقُتْنی .
امام باقر علیه السلام : هرگاه قهقهه زدی ، در پی آن بگو : خدایا! بر من خشم مگیر .
الکافی : 2/664/13

حدیث474

امام باقر علیه السلام :
الصِّیامُ والحَجُّ تَسکِینُ القُلوبِ .
امام باقر علیه السلام : روزه و حج ، آرام بخش دلهاست .
الأمالی للطوسی : 296/582 .

حدیث475

امام باقر علیه السلام :
صلاةُ الجُمُعَةِ فَریضَةٌ، والاجتِماعُ إلَیها فَریضَةٌ مع الإمامِ، فإن تَرَکَ رَجُلٌ مِن غَیرِ عِلَّةٍ ثلاثَ جُمَعٍ فَقَد تَرَکَ ثلاثَ فَرائضَ، ولا یَدَعُ ثلاثَ فَرائضَ مِن غَیرِ عِلَّةٍ إلّا مُنافِقٌ .
امام باقر علیه السلام : نماز جمعه واجب است و جمع شدن برای آن ، با وجود امام ، واجب می باشد . پس هر مردی که ، بدون عذری ، سه نماز جمعه را ترک گوید ، سه فریضه را ترک کرده است و کسی جز منافق سه فریضه را بدون علّت ترک نمی کند .
بحارالأنوار : 89/184/21 .

حدیث476

امام باقر علیه السلام :
لا تَتَهاوَنْ بصلاتِکَ؛ فإنّ النبیَّ صلی الله علیه و آله قالَ عندَ مَوتِهِ : لَیسَ مِنّی مَنِ استَخَفَّ بِصلاتِهِ .
امام باقر علیه السلام : نمازت را سبک مشمار ؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله هنگام رحلتش فرمود : از من نیست کسی که نمازش را سبک بشمارد .
الکافی : 3/269/7 .

حدیث477

امام باقر علیه السلام :
اِعلَمْ أنَّ أوَّلَ الوَقتِ أبَداأفضَلُ، فَعَجِّلْ بِالخَیرِ ما استَطَعتَ، وأحَبُّ الأعمالِ إلی اللّه ِ عَزَّوجلَّ ما داوَمَ العَبدُ علَیهِ وإن قَلَّ .
امام باقر علیه السلام : بدان که اوّل وقت همیشه بهتر است ؛ پس تا جایی که می توانی به کار خیر بشتاب ، محبوبترین کارها نزد خداوند عز و جل کاری است که بنده بر آن مداومت ورزد گرچه اندک باشد .
الکافی : 3/274/8 .

حدیث478

امام باقر علیه السلام :
لا تَقُمْ إلی الصَّلاةِ مُتَکاسِلاًولا مُتَناعِسا ولا مُتَثاقِلاً ؛ فإنّها مِن خَلَلِ النِّفاقِ، وإنَّ اللّه َ نَهَی المؤمنینَ أن یَقُومُوا إلی الصَّلاةِ وهُم سُکاری یَعنِی مِنَ النَّومِ .
امام باقر علیه السلام : با حالت کسل و خواب آلود و سنگین به نماز نایست ؛ زیرا اینها از خصلتهای نفاق است و خداوند مؤمنان را از این که در حالت مستی ؛ یعنی مستی خواب ، به نماز ایستند نهی کرده است .
تفسیر العیّاشی : 1/242/134 .

حدیث479

امام باقر علیه السلام :
کانَ علیُّ بنُ الحسینِ صلواتُ اللّه ِ علیهِما إذا قامَ فی الصَّلاةِ کأنّهُ ساقُ شَجرَةٍ لایَتَحَرَّکُ مِنهُ شَیءٌ إلّا ماحَرَّکَهُ الرِّیحُ مِنهُ .
امام باقر علیه السلام : امام زین العابدین ـ صلوات اللّه علیه ـ هرگاه به نماز می ایستاد گویی تنه درختی است، که هیچ چیزی از آن تکان نمی خورَد ، مگر آنچه که وزش باد به حرکت درمی آورَد .
الکافی : 3/300/4 .

حدیث480

امام باقر علیه السلام :
الصَّلاةُ تَثبِیتٌ لِلإخلاصِ وتَنزِیهٌ عنِ الکِبرِ .
امام باقر علیه السلام : نماز ، موجب تثبیت اخلاص و دوری از کِبر است .
الأمالی للطوسی : 296/582 .

حدیث481

امام باقر علیه السلام :
إنّ أوَّلَ ما یُحاسَبُ بهِ العَبدُ الصَّلاةُ ، فإن قُبِلَت قُبِلَ ما سِواها .
امام باقر علیه السلام : نخستین چیزی که بنده برای آن حسابرسی می شود نماز است ؛ اگر پذیرفته شد سایر اعمالش هم پذیرفته می شود .
الکافی : 3/268/4 .

حدیث482

امام باقر علیه السلام :
الصَّلاةُ عَمودُ الدِّینِ، مَثَلُها کَمَثَلِ عَمودِ الفُسطاطِ؛ إذا ثَبَتَ العَمودُ یَثبُتُ الأوتادُ والأطنابُ، وإذا مالَ العَمودُ وانکَسَرَ لَم یَثبُتْ وَتِدٌ ولا طُنُبٌ .
امام باقر علیه السلام : نماز ستون دین است ، مَثَل آن مَثَل تیرک خیمه است، اگر تیرک محکم باشد میخها و طنابها محکم می مانند و اگر تیرک کج شود و بشکند ، نه میخی استوار می ماند و نه طنابی .
المحاسن : 1/116/117 .

حدیث483

امام باقر علیه السلام :
إذا صافَحَ الرجُلُ صاحِبَهُ فَالذی یَلزَمُ التَّصافُحَ أعظَمُ أجرا مِنَ الذی یَدَعُ، ألَا وإنَّ الذُّنوبَ لَیَتَحاتُّ فیما بینَهُم حتّی لا یَبقی ذَنبٌ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه مردی با رفیقش دست دهد ، آن که دستش را نگه دارد اجرش بیشتر از کسی است که رها می کند . بدانید که گناهان آنها می ریزد تا جایی که گناهی باقی نمی ماند .
الکافی : 2/181/13

حدیث484

امام باقر علیه السلام :
ـ فی الإمامِ زینِ العابِدِینَ علیه السلام ـ : إنّهُ کانَ یَخرُجُ فی اللَّیلةِ الظَّلماءِ، فَیَحمِلُ الجِرابَ علی ظَهرِهِ حتّی یَأتِیَ بابا بابا، فَیَقرَعَهُ ثمّ یُناوِلَ مَن کانَ یَخرُجُ إلَیهِ، وکانَ یُغَطِّی وَجهَهُ إذا ناوَلَ فَقیرا لِئلّا یَعرِفَهُ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره امام زین العابدین علیه السلام ـ فرمود : آن حضرت در دل شب تار از خانه بیرون می رفت و انبان را بر پشت خود حمل می کرد و به در یکایک خانه ها می رفت و آنهارا می کوبید و به هر که در را باز می کرد چیزی می داد . آن حضرت هرگاه به فقیری چیزی می داد ، صورت خود را می پوشاند که او را نشناسد .
بحار الأنوار : 46/89/77

حدیث485

امام باقر علیه السلام :
تَعَلَّمُوا الصِّدقَ قَبلَ الحَدیثِ .
امام باقر علیه السلام : پیش از گفتار (آموختن حدیث) ، راستگویی را بیاموزید .
الکافی : 2/104/4 .

حدیث486

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن الصَّبرِ الجمیلِ ـ : ذلکَ صَبرٌ لیسَ فیهِ شَکوی إلی الناسِ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از شکیب نیکو ـ فرمود : شکیبی که در آن نزد مردم شِکوه نمی کند .
الکافی : 2/93/23 .

حدیث487

امام باقر علیه السلام :
شِیعَتُنا ثلاثةُ أصنافٍ : صِنفٌ یَأکُلُونَ الناسَ بنا ، وصِنفٌ کالزُّجاجِ یَنُمُّ
امام باقر علیه السلام : شیعیان ما سه دسته اند : دسته ای به نام ما مردم را می چاپند، دسته ای مانند آبگینه اند که [هرچه را درونش هست ]نمایان می سازند، و دسته ای مانند زر سرخ هستند که هرچه بیشتر در آتش گداخته شود نابتر می شود .
یعنی: لا یکتم السرّ ویذیع ما فی باطنه من الأسرار .

حدیث488

امام باقر علیه السلام :
ما شِیعَتُنا إلّا مَنِ اتَّقی اللّه َوأطاعَهُ، وما کانوا یُعرَفُونَ إلّا بالتَّواضُعِ والتَّخَشُّعِ وأداءِ الأمانَةِ وکَثرَةِ ذِکرِ اللّه ِ .
امام باقر علیه السلام : شیعه ما نیست مگر کسی که از خدا بترسد و او را فرمان برد ؛ آنان جز با فروتنی و خاکساری و امانتداری و بسیاری یاد خدا شناخته نمی شوند .
تحف العقول : 295 .

حدیث489

امام باقر علیه السلام :
سُئلَت اُمُّ سَلَمَةَ زَوجُ النبیِّ صلی الله علیه و آله عن علِیّ بنِ أبی طالبٍ علیه السلام ، فقالَت : سَمِعتُ رسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یقولُ : إنّ علیّا وشِیعَتَهُ هُمُ الفائزونَ .
امام باقر علیه السلام : از امّ سلمه ، همسر پیامبر صلی الله علیه و آله ، درباره علی بن ابی طالب علیه السلام سؤال شد ، گفت : از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که می فرماید : علی و شیعیان او همان رستگارانند .
الإرشاد : 1/41 .

حدیث490

امام باقر علیه السلام :
أصبَحَ إبراهیمُ علیه السلام فَرَأی فیلِحیَتِهِ شَیبا شَعرَةً بَیضاءَ ، فقالَ : الحَمدُ للّه ِِ رَبِّ العالَمینَ الذی بَلَّغَنی هذَا المَبلَغَ ولَم أعصِ اللّه َ طَرفَةَ عَینٍ .
امام باقر علیه السلام : ابراهیم علیه السلام صبحگاه ، موی سفیدی در محاسن خود دید ، گفت : خداوند پروردگار جهانیان را سپاس که مرا به این سن رساند و لحظه ای معصیت او نکردم .
علل الشرائع : 104/2 .

حدیث491

امام باقر علیه السلام :
اِستَکثِرْ لِنفسِکَ مِنَ اللّه ِ قلیلَ الرِّزقِ تَخَلُّصا إلی الشُّکرِ .
امام باقر علیه السلام : روزی اندک خدا را برای خود ، فراوان شمار تا بدین وسیله شکرش را گزارده باشی .
تحف العقول : 285 .

حدیث492

امام باقر علیه السلام :
إنّ أدنَی المؤمنینَ شَفاعَهً لَیَشفَعُ لِثلاثینَ إنسانا ، فَعِندَ ذلکَ یقولُ أهلُ النارِ : «فَما لَنا مِنْ شافِعِینَ* ولا صَدیقٍ حَمِیمٍ»
امام باقر علیه السلام : مؤمنی که از همه کمتر می تواند شفاعت کند ، تا سی نفر را شفاعت می کند . در این هنگام دوزخیان می گویند : «ما را نه شفاعت کنندگانی است و نه دوستی مهربان» .
الشعراء : 100 و 101 .

حدیث493

امام باقر علیه السلام :
یَشفَعُ الرَّجُلُ فی القَبیلَةِ ،ویَشفَعُ الرَّجُلُ لِأهلِ البَیتِ ، ویَشفَعُ الرجُلُ لِلرَّجُلَینِ علی قَدرِ عَمَلِهِ ، فذلکَ المَقامُ المَحمودُ .
امام باقر علیه السلام : انسان برای قبیله خود شفاعت می کند ؛ انسان برای خانواده خود شفاعت می کند ؛ انسان به اندازه عمل خود در حق دو نفر شفاعت می کند ؛ این است آن مقام پسندیده .
بحار الأنوار: 8/43/41

حدیث494

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «ولَسَوْفَ
یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضی» ـ : الشَّفاعَةُ ، واللّه ِ الشَّفاعةُ ، واللّه ِ الشَّفاعَةُ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه: «و بزودی پروردگارت تو
را عطا می کند تا خشنود شوی» ـ فرمود : آن، شفاعت است . به خدا سوگند، شفاعت است ؛ به خدا سوگند، شفاعت است .
بحار الأنوار : 8/57/72

حدیث495

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «والشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الغاوُونَ» ـ : هل رَأیتَ شاعرا یَتَّبِعُهُ أحَدٌ ؟! إنّما هُم قَومٌ تَفَقَّهُوا لِغَیرِ الدِّینِ فَضَلُّوا وأضَلُّوا .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه: «و شاعران را گمراهان پیروی می کنند» ـ فرمود : آیا شاعری را دیده ای که کسی از او پیروی کند؟ اینان ، در حقیقت، جماعتی هستند که برای غیر دین ، دانش آموختند و در نتیجه ، هم خود گمراه شدند و هم دیگران را گمراه کردند .
معانیالأخبار: 385/19.

حدیث496

امام باقر علیه السلام :
تَحَرَّزْ مِن إبلیسَ بالخَوفِ الصادِقِ .
امام باقر علیه السلام : با ترس واقعی ، خود را از ابلیس مصون دار .
بحار الأنوار : 78/164/1 .

حدیث497

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن أدنَی الشِّرکِ ـ :
مَن قالَ لِلنَّواةِ : إنَّها حَصاةٌ ، ولِلحَصاةِ : إنّها نَواةٌ ، ثُمّ دانَ بهِ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به پرسش از کمترین شرک
ـ فرمود : [کمترین شرک این است که ]کسی به هسته میوه بگوید : این یک ریگ است ، و به ریگ بگوید : این یک هسته است، و به این حرف خود هم معتقد و پایبند باشد .
الکافی : 2/397/1

حدیث498

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عَزَّوجلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّأقفالاً وجَعَلَ مَفاتِیحَ تِلکَ الأقفالِ الشَّرابَ ، والکَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل برای بدی قفلهایی نهاده و کلید همه این قفلها را شراب قرار داده است ، و دروغ بدتر از شراب است .
بحار الأنوار : 72/236/3

حدیث499

امام باقر علیه السلام :
الوُقوفُ عِندَ الشُّبهَةِ خَیرٌمِن الاِقتِحامِ فی الهَلَکَةِ وتَرکُکَ حدیثا لم تَروِه خیرٌ مِن رِوایَتِکَ حدیثا لَم تُحصِهِ .
امام باقر علیه السلام : درنگ کردن هنگام پیش آمدن شبهه، بهتر از فرو رفتن در گرداب هلاکت است. و حدیثی را روایت نکنی ، بهتر است از این که حدیثی را نفهمیده روایت کنی .
أعلام الدین : 301 .

حدیث500

امام باقر علیه السلام :
لَو اُتِیتُ بِشابٍّ مِن شَبابِ الشِّیعَةِ لا یَتَفَقَّهُ (فی الدِّینِ) لأََدَّبتُهُ .
امام باقر علیه السلام : اگر جوان شیعه ای را نزد من بیاورند که علم[دین] نمی آموزد ، او را تنبیه می کنم .
المحاسن : 1/357/760 .

حدیث501

امام باقر علیه السلام :
إنّ السِّواکَ فی السَّحَرِ قَبلَ الوُضُوءِ مِنَ السُّنَّةِ .
امام باقر علیه السلام : مسواک زدن در سحرگاه پیش از وضو گرفتن ، سنّت (پیامبر) است .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1/480/1390 .

حدیث502

امام باقر علیه السلام :
شَرُّ بِقاعِ الأرضِ الأسواقُ ، وهُومَیدانُ إبلیسَ ، یَغدُو بِرایَتِهِ ، ویَضَعُ کُرسِیَّهُ ، ویَبُثُّ ذُرِّیَّتَهُ ، فَبَینَ مُطَفِّفٍ فی قَفیزٍ ، أو طائشٍ فی میزانٍ ، أو سارِقٍ فی ذِراعٍ ، أو کاذِبٍ فی سِلعَتِهِ ، فیقولُ : علَیکُم بِرَجُلٍ ماتَ أبوهُ وأبُوکُم حَیٌّ ، فلا یَزالُ مع أوَّلِ مَن یَدخُلُ وآخِرِ مَن یَرجِعُ .
امام باقر علیه السلام : بدترین جای زمین بازارهاست ؛ بازار میدان ابلیس است ، بامدادان پرچم خود را در آن جا نصب می کند و کرسیش را می گذارد و فرزندانش را همه سو می پراکند : از کسی که پیمانه را کم می دهد تا کسی که ترازو را سبک می گیرد و کسی که در گز کردن دزدی می کند یا کسی که برای فروش کالایش به دروغ متوسل می شود . او به فرزندانش می گوید : بر شما باد [فریفتن ]مردی که پدرش (حضرت آدم) مرده در حالی که پدر شما هنوز زنده است . ابلیس با اولین کسی که به بازار می آید وارد می شود و با آخرین نفری که بازار را ترک می کند بر می گردد .
بحار الأنوار : 84/11/87

حدیث503

امام باقر علیه السلام :
إیّاکَ والتَّسویفَ ؛ فإنّهُ بَحرٌیَغرَقُ فیهِ الهَلْکی .
امام باقر علیه السلام : زنهار از افکندن کار امروز به فردا ؛ زیرا این کار دریایی است که مردمان در آن غرق و نابود می شوند .
بحار الأنوار : 78/164/1

حدیث504

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اسمَ اللّه ِ الأعظَمَ علی ثلاثةٍ وسَبعینَ حَرفا ، وإنّما کانَ عندَ آصَفَ مِنها حَرفٌ واحِدٌ فَتَکَلَّمَ بهِ فَخَسَفَ بِالأرضِ ما بَینَهُ وبینَ سَرِیرِ بِلقِیسَ حتّی تَناوَلَ السَّرِیرَ بِیَدِهِ ، ثُمّ عادَتِ الأرضُ کما کانَت أسرَعَ مِن طَرفَةِ العَینِ ، ونحنُ عِندَنا مِنَ الاسمِ الأعظَمِ اثنانِ وسَبعونَ حَرفا ، وحَرفٌ عِندَ اللّه ِ تَبارَکَ وتعالی استَأثَرَ بهِ فی عِلمِ الغَیبِ عِندَهُ ، ولا حَولَ ولا قُوَّةَ إلّا بِاللّه ِ العَلِیِّ العظیمِ .
امام باقر علیه السلام : نام اعظم خدا هفتاد و سه حرف است که آصف یک حرف آن را می دانست و آن را به زبان آورد ؛ پس ، هر آنچه میان آصف و تخت بلقیس بود در کام زمین فرو رفت و آصف دست دراز کرد و تخت را برداشت و سپس زمین به حال نخست برگشت و این همه سریع تر از یک چشم بر هم زدن رخ داد . و هفتاد و دو حرف از اسم اعظم نزد ماست و یک حرف نزد خداوند تبارک و تعالی می باشد و آن رابه علم غیب خود ویژه گردانیده است و هیچ قدرت و توانی جز از خدای بلند مرتبه بزرگ نیست .
بحار الأنوار: 14/113/5.

حدیث505

امام باقر علیه السلام :
کانَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یُغَیِّرُ الأسماءَالقَبیحَةَ فی الرِّجالِ والبُلدانِ .
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله ، نامهای زشت مردها و شهرها را تغییر می داد .
بحار الأنوار : 104/127/4 .

حدیث506

امام باقر علیه السلام :
أحَقُّ مَن خَلَقَ اللّه ُ بِالتَّسلیمِ لِما قَضَی اللّه ُ ، مَن عَرَفَ اللّه َ .
امام باقر علیه السلام : سزاوارترین خلق خدا به تسلیم در برابر قضای او ، کسی است که خداشناس باشد .
بحار الأنوار : 71/153/63

حدیث507

امام باقر علیه السلام :
إنّا لَنُحِبُّ أن نُعافی فِیمَن نُحِبُّ ، فإذاجاءَ أمرُ اللّه ِ سَلَّمنا فیما یُحِبُّ
امام باقر علیه السلام : البته ما دوست داریم درباره کسی که دوستش می داریم رنج و مصیبتی به ما نرسد ، اما چون فرمان خدا در رسد تسلیم چیزی هستیم که او دوست دارد .
بحار الأنوار : 46/301/44 .

حدیث508

امام باقر علیه السلام :
لا تُسَلِّمُوا علی الیَهُودِ ، ولا علی النَّصاری ، ولا علی المَجُوسِ ، ولا عَبَدَةِ الأوثانِ ، ولا علی مَوائدِ شُرّابِ الخَمرِ ، ولا علی صاحِبِ الشَّطرَنجِ والنَّردِ ، ولا علی المُخَنَّثِ ، ولا علی الشاعِرِ الذی یَقذِفُ المُحصَناتِ ، ولا علی المُصَلِّی ؛ وذلکَ لأنَّ المُصَلِّیَ لایَستَطیعُ أن یَرُدَّ السلامَ ، لأنَّ التَّسلیمَ مِنَ المُسَلِّمِ تَطَوُّعٌ والرَّدَّ علَیهِ فَریضَةٌ ، ولا علی آکِلِ الرِّبا ، ولا علی رَجُلٍ جالِسٍ علی غائطٍ ، ولا علی الذی فی الحَمّامِ ، ولا علی الفاسِقِ المُعلِنِ بِفِسقِهِ .
امام باقر علیه السلام : نه به یهودیان سلام کنید ، نه به نصرانیان ، نه به مجوسیان ، نه به بت پرستان ، نه به کسانی که بر سفره شرابخواران می نشینند و نه به شطرنج بازان و نردبازان و نه به مأبون و نه به شاعری که به زنان پاکدامن تهمت می زند و نه به کسی که در حال نماز است ؛ زیرا نمازگزار نمی تواند جواب سلام را بدهد ، در حالی که سلام کردن برای مسلمان مستحب است و جواب سلام او را دادن واجب و نه به رباخوار و نه به کسی که در حال قضای حاجت است و نه به کسی که در حمّام است و نه به فاسقی که آشکارا فسق و گناه می کند .
بحار الأنوار : 76/9/35 .

حدیث509

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ إطعامَ الطَّعامِ ،وإفشاءَ السَّلامِ .
امام باقر علیه السلام : همانا خداوند اطعام کردن مردم و به همه سلام دادن را دوست دارد .
المحاسن : 2/143/1371 .

حدیث510

امام باقر علیه السلام :
بُنِیَ الإسلامُ علی خَمسَهِ دَعائمَ : إقامِ الصَّلاةِ ، وإیتاءِ الزَّکاةِ ، وصَومِ شَهرِ رَمَضانَ ، وحَجِّ البَیتِ الحَرامِ ، والوَلایَةِ لَنا أهلَ البَیتِ .
امام باقر علیه السلام : اسلام بر پنج پایه بنا شده است : برپا داشتن نماز ، پرداخت زکات ، روزه ماه رمضان ، حج بیت اللّه الحرام، و ولایت ما اهل بیت .
الأمالی للمفید : 353/4 .

حدیث511

امام باقر علیه السلام :
مِن شَقاءِ العَیشِ ضِیقُ المَنزِلِ.
امام باقر علیه السلام : از سختی زندگی، تنگی منزل است.
الکافی : 6 / 526 / 6 .

حدیث512

امام باقر علیه السلام :
ما أسکَرَ کَثیرُهُ فَقَلِیلُهُ حَرامٌ .
امام باقر علیه السلام : هر چه زیادش مستی آورد ، کم آن نیز حرام است .
بحار الأنوار : 79 / 131 / 20 .

حدیث513

امام باقر علیه السلام :
إنّ أوَّلَ ما یُبدَأُ بهِ یَومَ القِیامَةِ صَدَقةُ الماءِ .
امام باقر علیه السلام : نخستین چیزی که در روز قیامت به آن رسیدگی می شود [ثواب ]صدقه آب [دادن به تشنه ]است .
بحار الأنوار: 96/173/13

حدیث514

امام باقر علیه السلام :
مَن سَقی ظَمآنا ماءً سَقاهُ اللّه ُمِنَ الرَّحیقِ المَختومِ .
امام باقر علیه السلام : هر که به تشنه کامی آب بنوشاند خداوند او را از شراب سر به مُهر بهشتی بنوشاند .
بحار الأنوار: 96/172/8

حدیث515

امام باقر علیه السلام :
کانَ لأبِی علیه السلام فی مَوضِعِ سُجودِهِ آثارٌ ناتِیةٌ ، وکانَ یَقطَعُها فی السَّنَةِ مَرَّتَینِ ، فی کُلِّ مَرّةٍ خَمسَ ثَفِناتٍ فَسُمِّیَ ذا الثَّفِناتِ لذلکَ .
امام باقر علیه السلام : در محلّ سجود پدرم آثاری بر آمده بود . سالی دوبار و هربار پنج پینه می برید . از همین رو به آن حضرت «ذوالثَفِنات (صاحب پینه ها)» می گفتند .
علل الشرائع : 233/1.

حدیث516

امام باقر علیه السلام :
لو یَعلَمُ السائلُ ما فی المَسألَهِ ما سَألَ أحَدٌ أحَدا، ولَو یَعلَمُ المَسؤولُ ما فی المَنعِ ما مَنَعَ أحَدٌ أحَدا .
امام باقر علیه السلام : اگر سائل بداند که در سؤال و خواهش کردن چه نهفته است، هرگز کسی از کسی چیزی درخواست نمی کرد و اگر کسی که از وی خواهشی می شود بداند که در نومید کردن چه نهفته است ، هرگز کسی ، کسی را نومید برنمی گرداند .
تحف العقول : 300.

حدیث517

امام باقر علیه السلام :
مَن سَألَ بظَهرِ غِنیً لَقِیَ اللّه َ مَخْموشا وَجهُهُ یَومَ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : هر کس با وجود بی نیازی ، سؤال (گدایی) کند در روزِ قیامت با چهره ای خراشیده خدا را دیدار نماید .
بحار الأنوار : 96/155/26 .

حدیث518

امام باقر علیه السلام :
تَزاوَرُوا فی بیوتِکُم فإنّ ذلکَ حَیاةٌ لِأمرِنا ، رَحِمَ اللّه ُ عَبدا أحیا أمرَنا .
امام باقر علیه السلام : در خانه هایتان از یکدیگر دیدار کنید ؛ زیرا این کار امر ما را زنده می کند . رحمت خدا بر آن بنده ای که امر ما را زنده کند .
بحار الأنوار : 2/144/6

حدیث519

امام باقر علیه السلام :
لا شَفیعَ للمرأةِ أنجَحُ عِند رَبِّهامِن رِضا زَوجِها .
امام باقر علیه السلام : برای زن نزد پروردگارش شفیعی کارسازتر از خشنودی شوهرش نیست .
بحار الأنوار : 103 / 256/1

حدیث520

امام باقر علیه السلام :
أکثِرْ ذِکرَ المَوتِ ، فإنّهُ لَم یُکثِرْ إنسانٌ ذِکرَ المَوتِ إلّا زَهِدَ فی الدنیا .
امام باقر علیه السلام : زیاد به یاد مرگ باش ؛ زیرا هیچ انسانی مرگ را بسیار یاد نکند ، مگر آن که به دنیا بی رغبت شود .
بحار الأنوار : 73/64/31

حدیث521

امام باقر علیه السلام :
کانَ فیما ناجَی اللّه ُ به موسی علیه السلام :... ما تَزَیَّنَ لی المُتَزَیِّنُونَ بمِثلِ الزُّهدِ فی الدنیا عَمّا بِهِمُ الغِنی عنه .
امام باقر علیه السلام : از جمله نجواهای خداوند متعال با موسی علیه السلام این بود : . . . آراستگان ، خود را برای من به زیوری نیاراستند که همانند بی رغبتی به دنیا در آنچه بدان نیاز ندارند، باشد .
بحار الأنوار : 13/349/37

حدیث522

امام باقر علیه السلام :
وَجَدْنا فی کتابِ رسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إذا ظَهَرَ الزِّنا مِن بَعدِی کَثُرَ مَوتُ الفَجْأةِ .
امام باقر علیه السلام : در کتاب رسول خدا صلی الله علیه و آله یافتیم که : چون بعد از من زنا آشکار گردد ، مرگهای ناگهانی زیاد شود .
الکافی : 2/374/2 .

حدیث523

امام باقر علیه السلام :
الذی یَمنَعُ الزَّکاةَ یُحَوِّلُ اللّه ُمالَهُ یَومَ القِیامَةِ شُجاعا مِن نارٍ لَهُ رِیمَتانِ
امام باقر علیه السلام : کسی که زکات نپردازد خداوند در روز قیامت دارایی او را به صورت افعی آتشین و دو سر (نیش) در می آورد و آن را طوق گردن او می کند و سپس به آن افعی گفته می شود : به او بچسب همچنان که او در دنیا به تو چسبیده بود . و این است سخن خداوند که : «بزودی روز قیامت آنچه را که در بخشیدنش بخل می ورزیدند ، چون طوقی به گردنشان خواهند آویخت » .
کذا ، ولعلّ الصحیح «زَبیبَتان» (کما فی هامش المصدر).

حدیث524

امام باقر علیه السلام :
وَجَدنا فی کتابِ رسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ...إذا مَنَعُوا الزَّکاةَ مَنَعَتِ الأرضُ بَرَکَتَها مِنَ الزَّرعِ والثِّمارِ والمَعادِنِ کُلِّها .
امام باقر علیه السلام : در کتاب رسول خدا صلی الله علیه و آله دیدیم که . . . هرگاه مردم از دادن زکات خودداری کنند ، زمین برکتهای خود را ، از هر نوع زراعت و میوه ها و کانیها، دریغ دارد .
الکافی : 2/374/2

حدیث525

امام باقر علیه السلام :
کانَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام یقولُ : مَن وَجَدَماءً وتُرابا ثُمّ افتَقَرَ فَأبعَدَهُ اللّه ُ .
امام باقر علیه السلام : امیر المؤمنین علیه السلام می فرمود : هر که با وجود داشتن آب و خاک نیازمند باشد ، خدا [از رحمت خود ]دورش گرداند .
قرب الإسناد : 115/404 .

حدیث526

امام باقر علیه السلام :
کانَ أبی یقولُ : خَیرُ الأعمالِ الحَرْثُ ، تَزرَعهُ فَیَأکُلُ مِنهُ البَرُّ والفاجِرُ ، أمّاالبَرُّ فَما أکَلَ مِن شیءٍ استَغفَرَ لکَ ، وأمّا الفاجِرُ فما أکَلَ مِنهُ مِن شَیءٍ لَعَنَهُ ، ویَأکُلُ مِنهُ البهائمُ والطَّیرُ .
امام باقر علیه السلام : پدرم می فرمود : بهترین کارها کشاورزی است ؛ چیزی را می کاری و نیک و بد از آن می خورند . نیکوکار می خورد و برایت از خدا آمرزش می طلبد و بدکار می خورد و آنچه خورده او را لعن و نفرین می کند و چرندگان و پرندگان نیز از آن بهره مند می شوند .
الکافی : 5/260/5 .

حدیث527

امام باقر علیه السلام :
قالَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لَمّا حَضَرَشَهرُ رَمَضانَ وذلکَ لثَلاثٍ بَقِینَ مِن شَعبانَ، قالَ لبِلالٍ : نادِ فی الناسِ ، فَجَمعَ الناسُ ثُمّ صَعِدَ المِنبَرَ، فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی علَیهِ، ثُمّ قالَ: أیُّها الناسَ ، إنَّ هذا الشَّهرَ قد حَضَرَکُم وهُو سَیِّدُ الشُّهُورِ ، فیهِ لیلةٌ خَیرٌ مِن ألفِ شَهرٍ ، تُغلَقُ فیهِ أبوابُ النِّیرانِ، وتُفتَحُ فیهِ أبوابُ الجِنانِ ، فَمَن أدرَکَهُ فلَم یُغفَرْ لهُ فَأبعَدَهُ اللّه ُ .
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله سه روز مانده از ماه شعبان ، به بلال دستور داد در میان مردم جار بزند . پس مردم را جمع کرد و بر منبر رفت و حمد و ثنای خدا گفت و فرمود : ای مردم! همانا این ماه به شما روی آورده و آن سروَر همه ماههاست . در آن شبی وجود دارد که از هزار ماه بهتر است . در این ماه درهای دوزخ بسته و درهای بهشت گشوده می شود . هر که این ماه را دریابد و آمرزیده نشود خداوند او را [از رحمت خود ]دور گرداند .
الأمالی للصدوق : 113/92 .

حدیث528

امام باقر علیه السلام :
إنَّ لِکُلِّ شَیءٍ قُفْلاً وقُفلُ الإیمانِ الرِّفقُ .
امام باقر علیه السلام : همانا هر چیزی را قفلی باشد و قفل ایمان، ملایمت است .
الکافی : 2/118/1

حدیث529

امام باقر علیه السلام :
اِستَرضِعْ لِولدِکَ بِلَبَنِ الحِسانِ ، وإیّاکَ والقِباحَ ؛ فإنّ اللَّبَنَ قد یُعدِی .
امام باقر علیه السلام : برای شیر دادن کودکت ، دایه خوبروی بجوی و از دایه های زشت دوری کن ؛ زیرا شیر [ویژگیهای مادر را به فرزند ]سرایت می دهد .
الکافی : 6/44/12 .

حدیث530

امام باقر علیه السلام :
إنّ العَبدَ لَیُذنِبُ الذَّنبَ فَیُزوی عنهُ الرِّزقُ .
امام باقر علیه السلام : همانا بنده گناه می کند و به سبب آن روزی از او گرفته می شود .
الکافی : 2/270/8 .

حدیث531

امام باقر علیه السلام :
الزَّکاةُ تَزِیدُ فی الرِّزقِ .
امام باقر علیه السلام : زکات دادن ، روزی را می افزاید .
بحار الأنوار : 96 / 14 / 27

حدیث532

امام باقر علیه السلام :
علَیکَ بالدعاءِ لإخوانِکَ بظَهْرِ الغَیبِ فإنّهُ یَهِیلُ الرِّزقَ .
امام باقر علیه السلام : پشت سر برادرانت دعا کن ، که این کار روزی را [ به طرف تو ]سرازیر می کند .
بحار الأنوار : 76 / 60 / 14

حدیث533

امام باقر علیه السلام :
صلةُ الأرحامِ تُحَسِّنُ الخُلُقَ وتُسَمِّحُ الکَفَّ وتُطَیِّبُ النَّفْسَ ، وتَزِیدُ فی الرّزقِ وتُنسِئُ فی الأجَلِ .
امام باقر علیه السلام : صله رحم، خلق و خوی را نیکو ، دست را بخشنده ، جان را پاکیزه و روزی را زیاد می کند و اجل را به تأخیر می اندازد .
الکافی : 2/152/12 .

حدیث534

امام باقر علیه السلام :
صِلَةُ الأرحامِ تُزَکِّی الأعمالَ وتُنْمِی الأموالَ ، وتَدفَعُ البَلوی ، وتُیَسِّرُ الحِسابَ وتُنسِئُ فی الأجَلِ .
امام باقر علیه السلام : صله رحم، اعمال را پاک می کند ، داراییها را فزونی می بخشد ، بلا را می گرداند ، کار حسابرسی [در قیامت ]را آسان می کند، و مرگ را به تأخیر می اندازد .
الکافی : 2/150/4

حدیث535

امام باقر علیه السلام :
أخبَثُ المَکاسِبِ ، کَسبُ الرِّبا .
امام باقر علیه السلام : پلیدترین کسب ها ، رباسْت .
الکافی : 5/147/12 .

حدیث536

امام باقر علیه السلام :
ـ لمّا سَألَهُ زرارةُ عن الرَّجُلِ یَعمَلُ الشیءَ مِن الخَیرِ فَیَراهُ إنسانٌ فَیَسُرُّهُ ذلکَ ـ : لا بَأسَ ، ما مِن أحدٍ إلّا وهُـو یُحِبُّ أن یَظهَرَ لَهُ فی الناسِ الخَیرُ ، إذا لَـم یَکُـن صَنَعَ ذلکَ لذلکَ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ زراره که درباره شخصی پرسید که کار خوبی انجام می دهد و انسانی او را می بیند و او خوشحال می شود ـ فرمود : اشکالی ندارد . همه دوست دارند کار نیکشان در میان مردم نمایان شود، به شرط آن که کار خوب را به این منظور انجام نداده باشد .
الکافی : 2/297/18 .

حدیث537

امام باقر علیه السلام :
سُئلَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عن تفسیرِقَولِ اللّه ِ: «فَمَنْ کانَ یَرْجُو لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعمَلْ عَمَلاً صَالِحا وَلَا یُشْرِکْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَدا» فقال : مَن صَلَّی مُراءاةَ الناسِ فهُو مُشرِکٌ ... ومَن عَمِلَ عَملاً مِمّا أمَرَ اللّه ُ بهِ مُراءاةَ الناسِ فهُو مُشرِکٌ .
امام باقر علیه السلام : از رسول خدا صلی الله علیه و آله درباره آیه «پس هر که امید دیدار پروردگارش را دارد باید کاری شایسته کند و هیچ کس را شریک پروردگارش قرار ندهد » سؤال شد ، حضرت فرمود : هر که برای خودنمایی به مردم نماز گزارد مشرک است . . . و هر که یکی از فرمان های خدا را برای خودنمایی به مردم به جای آورد مشرک است .
تفسیر القمّی : 2/47 .

حدیث538

امام باقر علیه السلام :
مَن کانَ ظاهِرُهُ أرجَحَ مِن باطِنِهِ خَفَّ مِیزانُهُ .
امام باقر علیه السلام : هر که [کفه] ظاهرش سنگینتراز باطنش باشد، ترازوی [اعمال] او سبک است .
الأمالی للصدوق : 580/798 .

حدیث539

امام باقر علیه السلام :
إنّ العِبـادَ إذا نامُـوا خَرَجَت أرواحُهُم إلی السماءِ ، فما رَأتِ الرُّوحُ فی السماءِ فهُوالحقُّ وما رَأت فی الهواءِ فهُو الأضغاثُ .
امام باقر علیه السلام : هر گاه بندگان بخوابند ، ارواحشان به آسمان پر می کشد . آنچه روح در آسمان ببیند حقیقی است و هرچه در فضا ببیند رؤیاهای آشفته است .
الأمالی للصدوق : 209/232 .

حدیث540

امام باقر علیه السلام :
لا تَطلُبَنَّ أن تکونَ رَأسافتکونَ ذَ نَبا .
امام باقر علیه السلام : هرگز در پی سرکرده بودن مباش ، که دنباله رو می شوی .
الکافی : 2/338/1

حدیث541

امام باقر علیه السلام :
فی کِتابِ أمیرِ المؤمنینَ علیه السلام :ثلاثُ خِصالٍ لا یَموتُ صاحِبُهُنّ حتّی یَری وَبالَهُنَّ : البَغیُ، وقَطیعَةُ الرَّحِمِ، والیَمینُ الکاذِبةُ.
امام باقر علیه السلام : در کتاب امیرالمؤمنین علیه السلام آمده است : سه گناه است که صاحب آنها در همین دنیا کیفرش را ببیند : ستم ، بریدن پیوند خویشاوندی، و سوگند دروغ .
الأمالی للمفید : 98/8 .

حدیث542

امام باقر علیه السلام :
إنّه ما مِن سَنَةٍ أقَلَّ مَطَراً مِن سَنَةٍ ، ولکنّ اللّه َ یَضَعُهُ حیثُ یشاءُ ، إنّ اللّه َ عزّوجلّ إذا عَمِلَ قَومٌ بالمعاصِی صَرَفَ عَنهُم ما کانَ قَدَّرَ لَهُم مِنَ المَطَرِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ سالی کم بارش تر از سال دیگر نیست ، بلکه خداوند باران را هر جا که خواهد می باراند . [اما ]هر گاه مردمی مرتکب گناهان شوند ، خداوند عز و جل بارانی را که برای آنان مقدّر کرده بود، از ایشان باز دارد .
بحار الأنوار : 73/329/12

حدیث543

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «...ولَم یُصِرُّوا ...» ـ : الإصرارُ أن یُذنِبَ العَبدُ ولایَستَغفِرَ ، ولا یُحَدِّثَ نفسَهُ بالتوبةِ فذلکَ الإصرارُ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه « . . . بر آنچه می کردند پای نفشارند» ـ فرمود : اصرار بر گناه این است که بنده گناه کند و آمرزش نطلبد و در فکر توبه هم نباشد . این است اصرار [بر گناه] .
بحار الأنوار : 6/32/40 .

حدیث544

امام باقر علیه السلام :
لا مُصیبَةَ کاستِهانَتِکَ بالذنبِ ورِضاکَ بالحالةِ التی أنتَ علَیها .
امام باقر علیه السلام : مصیبتی چون کوچک شمردن گناهت و رضایت دادن به وضعیت موجودت نیست .
تحف العقول : 286 .

حدیث545

امام باقر علیه السلام :
مَنِ ارتَکَبَ الذنبَ فی الخَلاءِ لم یَعبَأِ اللّه ُ بهِ .
امام باقر علیه السلام : هر که در خلوت گناه کند، خداوند به او اعتنا نمی کند .
بحار الأنوار : 46/247/35 .

حدیث546

امام باقر علیه السلام :
مِنَ الذُّنوبِ التی لا تُغفَرُ قولُ الرَّجُلِ : یالَیتَنِی لا اُؤَاخَذُ إلّا بهذا !
امام باقر علیه السلام : از جمله گناهانی که آمرزیده نمی شود این سخن انسان است که بگوید : کاش جز به همین گناه باز خواست نشوم!
الخصال : 24/83 .

حدیث547

امام باقر علیه السلام :
الذُّنوبُ کُلُّها شَدیدةٌ وأشَدُّهاما نَبَتَ عَلیهِ اللَّحمُ والدمُ .
امام باقر علیه السلام : همه گناهان بدند و بدترین آنها گناهی است که بر آن گوشت و خون بروید .
الکافی : 2/270/7 .

حدیث548

امام باقر علیه السلام :
لا ذُلَّ کَذُلِّ الطَّمَعِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ خواری ای چون خواری طمع نیست .
تحف العقول : 286 .

حدیث549

امام باقر علیه السلام :
فی التَّوراةِ مَکتوبٌ : ... یا موسی ... اُذکُرْنی فی خَلَواتِکَ وعِندَ سُرورِ لَذَّتِکَ أذکُرْکَ عِندَ غَفَلاتِکَ .
امام باقر علیه السلام : در تورات نوشته شده است : . . .ای موسی! . . . در تنهایی ها و هنگام شادی لذّتها و خوشی هایت مرا یاد کن تا در غفلت هایت به یاد تو باشم .
الأمالی للصدوق : 327/384 .

حدیث550

امام باقر علیه السلام :
لا یَزالُ المُؤمنُ فی صلاةٍ ماکانَ فی ذِکرِ اللّه ِ ، قائماً کانَ أو جالِساً أو مُضطَجِعاً ، إنّ اللّه َ تعالی یقولُ «اَ لَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللّه َ قِیاماً وقُعُوداً وعَلَی جُنوبِهِم ...»
امام باقر علیه السلام : مؤمن تا زمانی که به یاد خدا باشد ، ایستاده یا نشسته یا خفته ؛ پیوسته در نماز است ؛ خداوند متعال می فرماید : «آنان که خدا را ایستاده و نشسته و به پهلو خفته ، یاد می کنند» .
آل عمران : 191 .

حدیث551

امام باقر علیه السلام :
لا دِینَ لِمَن دانَ بطاعةِ مَن عَصَی اللّه َ ، ولا دِینَ لِمَن دانَ بِفِریَةِ باطلٍ علی اللّه ِ ، ولا دِینَ لِمَن دانَ بجُحُودِ شَیءٍ مِن آیاتِ اللّه ِ .
امام باقر علیه السلام : هر که ملتزم به اطاعت از معصیت کار شود ، دین ندارد ، هر که ملتزم به نسبت دروغ و باطلی به خدا شود ، دین ندارد و هرکه ملتزم به انکار آیه ای از آیات خدا شود دین ندارد .
الکافی : 2/373/4 .

حدیث552

امام باقر علیه السلام :
أوحَی اللّه ُ تعالی إلی شُعَیبٍ النبیِّ : إنّی مُعَذِّبٌ مِن قومِکَ مائَةَ ألفٍ : أربعینَ ألفاً مِن شِرارِهِم وسِتّینَ ألفاً مِن خِیارِهم ، فقالَ : یا ربِّ ، هؤلاءِ الأشرارُ فما بالُ الأخیارِ ؟! فَأوحَی اللّه ُ عزّوجلّ إلَیهِ : داهَنوا أهلَ المعاصِی فلَم یَغضَبُوا لِغَضَبِی .
امام باقر علیه السلام : خداوند متعال به شعیب پیامبر وحی فرمود که : من صد هزار نفر از مردم تو را عذاب خواهم کرد : چهل هزار نفر بدکار را ، شصت هزار نفر از نیکانشان را . شعیب عرض کرد : پروردگارا! بدکاران سزاوارند اما نیکان چرا؟ خداوند عز و جل به او وحی فرمود که : آنان با گنهکاران راه آمدند و به خاطر خشم من به خشم نیامدند .
مشکاة الأنوار : 104/238 .

حدیث553

امام باقر علیه السلام :
إنّ الدنیا عِندَ العُلَماءِ مِثلُ الظِلِّ .
امام باقر علیه السلام : دنیا در نظر دانشمندان مانند سایه است .
بحار الأنوار : 73/ 126/123

حدیث554

امام باقر علیه السلام :
أنزِلِ الدنیا کمَنزِلٍ نَزَلتَهُ ثُمّ ارتَحَلتَ عَنهُ ، أو کمالٍ وَجَدتَهُ فی مَنامِکَ فاستَیقَظتَ ولَیس مَعکَ مِنهُ شیءٌ ، إنّی (إنّما) ضَرَبتُ لکَ هذا مَثَلاً لأ نّها عِندَ أهلِ اللُبِّ والعِلمِ باللّه ِ کَفَیْءِ الظِّلالِ .
امام باقر علیه السلام : دنیا را چون منزلی بدان که در آن فرود آمده ای و سپس از آن می کوچی ؛ یا مانند مالی بدان که در عالم خواب یافته ای و چون بیدار شوی خبری از آن نیست . من این را به عنوان مَثَل برایت گفتم ؛ زیرا دنیا در نظر خردمندان و خداشناسان همانند جابه جا شدن سایه هاست.
الکافی : 2/133/16 .

حدیث555

امام باقر علیه السلام :
نِعمَ العَونُ الدنیا علَی الآخِرَةِ .
امام باقر علیه السلام : دنیا یاور خوبی برای آخرت است .
بحار الأنوار : 73/127/126 .

حدیث556

امام باقر علیه السلام :
واللّه ِ لا یُلِحُّ عبدٌ مُؤمِنٌ علَی اللّه ِ عزّوجلّ فی حاجتِهِ إلّا قضاها لَهُ .
امام باقر علیه السلام : به خدا سوگند هیچ بنده مؤمنی در حاجت خود به درگاه خداوند عز و جل اصرار نورزد، مگر آن که حاجتش را بر آورد .
الکافی : 2/475/3 .

حدیث557

امام باقر علیه السلام :
لا تَستَکثِرُوا شَیئا ممّا تَطلُبُونَ،فما عِندَ اللّه ِ أکثَرُ مِمّا تُقدِّرونَ .
امام باقر علیه السلام : هیچ خواسته ای را زیاد مشمارید ؛ زیرا آنچه نزد خداست بیش از آن است که می پندارید .
مکارم الأخلاق : 2/97/2275 .

حدیث558

امام باقر علیه السلام :
إنَّ العبدَ یسألُ اللّه َ الحاجهَ فیکونُ من شَأنِهِ قضاؤها إلی أجلٍ قریبٍ أو إلی وقتٍ بَطیءٍ ، فیُذنِبُ العبدُ ذنبا فیقولُ اللّه ُ تَبارَکَ وَتَعالی للمَلَکِ : لا تَقضِ حاجَتَهُ واحرِمْهُ إیَّاها ، فإنَّهُ تَعَرَّضَ لِسَخَطی واستَوجَبَ الحِرمانَ مِنّی .
امام باقر علیه السلام : [گاه] بنده حاجتی را از خداوند می خواهد و از شأن خداست که آن را در آینده ای نزدیک یا با تأخیر برآورده سازد ؛ اما بنده بعدا مرتکب گناهی می شود . پس، خداوند تبارک و تعالی به فرشته می گوید : حاجت او را بر میاور و او را از آن محروم گردان ؛ زیرا او خود را در معرض خشم من نهاد و مستوجب محرومیت از سوی من شد .
بحار الأنوار : 73/329/11 .

حدیث559

امام باقر علیه السلام :
لا تُحَقِّرُوا صَغیرا مِن حَوائجِکُم ؛ فإنّ أحَبَّ المؤمنینَ إلَی اللّه ِ تَعالی أسألُهُم.
امام باقر علیه السلام : حاجتهای کوچک خود را خردو کم اهمیت مشمارید ؛ زیرا محبوبترین مؤمنان نزد خداوند متعال کسی است که بیشترین درخواست را داشته باشد .
مکارم الأخلاق : 2/97/2275 .

حدیث560

امام باقر علیه السلام :
یَنبَغی للمُؤمِنِ أن یَکونَ دُعاؤهُ فِی الرَّخاءِ نَحْوا مِن دُعائهِ فِی الشِّدَّةِ .
امام باقر علیه السلام : سزاوار است که مؤمن هنگام آسایش همان گونه دعا کند که هنگام گرفتاری .
الکافی : 2/488/1 .

حدیث561

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سُئلَ عن أفضَلِ الأخْلاقِ ـ : الصّبرُ والسّماحَةُ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به این پرسش که برترین خویها کدام است ـ فرمود : شکیبایی و بخشندگی .
بحار الأنوار : 36/358/228 .

حدیث562

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولـهِ تعالـی : «ومَن کانَ فی هذهِ أعْمی فهُوَ فی الآخِرَةِ أعْمی»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «کسی که در این دنیا کور باشد در آخرت نیز کور است» ـ فرمود : کسی که آفرینش آسمانها و زمین و گردش شب و روز و چرخش خورشید وماه و دیگر نشانه های شگفت آور او را به این نکته رهنمون نشود که در پس همه
اینها خبر بسیار بزرگتری هست «در آخرت نیز کور است»، یعنی خدا می گوید: از مشاهده آنچه ندیده ، کور است و ره گم کرده تر.
الإسراء : 72 .

حدیث563

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سألَهُ رجُلٌ مِن عُلَماءِأهلِ الشّامِ : ... فالشَّیْءُ خَلقَهُ مِن شَیْءٍ أو مِن لا شَیءٍ ؟ ـ : خَلقَ الشَّیْءَ لا مِن شَیْءٍ کانَ قَبلَهُ . ولَو خَلقَ الشَّیْءَ مِن شَیْءٍ ، إذا لَم یَکُنْ لَهُ انْقِطاعٌ أبدا ، ولَم یَزَلِ اللّه ُ إذا ومَعهُ شَیْءٌ ، ولکنْ کانَ اللّه ُ ولا شَیْءَ مَعهُ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به یکی از علمای شام که از ایشان پرسید: ... پس اشیاء را از چیزی آفریده است یا از هیچ ؟ ـ فرمود : اشیاء را آفرید نه از چیزی که پیش از آن وجود داشته باشد. اگر شی ء را از شی ء آفریده باشد، هرگز میان او و اشیاء انقطاع نبوده و همواره چیزی با خدا می باشد . حال آن که خدا بوده و چیزی با او نبوده است .
التوحید : 66/20

حدیث564

امام باقر علیه السلام :
لَعلّکَ تَری أنَّ اللّه َ إنّما خَلقَ هذا العالَمَ الواحِدَ ، وتَری أنَّ اللّه َ لَم یَخْلُقْ بَشَرا غَیرَکُم ! بلی واللّه ِ ، لَقد خَلقَ اللّه ُ ألفَ ألفِ عالَمٍ ، وألْفَ ألفِ آدمَ ، أنتَ فی آخِرِ تِلکَ العوالِمِ واُولئکَ الآدَمِیّینَ .
امام باقر علیه السلام : شاید فکر می کنی که خداوند فقط همین یک عالم را آفریده و بشری جز شما خلق نکرده است ؛ به خدا سوگند که خداوند هزار هزار عالم و هزار هزار آدم بیافریده که تو در آخرین آن عالمها و آن آدمیان هستی .
التوحید : 277/2 .

حدیث565

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تبارکَ وتعالی ... خَلقَ الأشیاءَ لا مِن شَیءٍ ، ومَن زَعَمَ أنَّ اللّه َ تعالی خَلقَ الأشیاءَ مِن شَیءٍ فَقد کَفرَ .
امام باقر علیه السلام : خداوند تبارک وتعالی ... موجودات را بیافرید اما نه از چیزی، و هرکس بگوید که خداوند متعال موجودات را از چیزی آفریده کافر است .
علل الشرائع : 607 / 81 .

حدیث566

امام باقر علیه السلام :
أوَّلُ شَیءٍ خَلقَهُ مِن خَلْقِهِ الشّیءُ الّذی جَمیعُ الأشیاءِ مِنهُ ، وهُو الماءُ .
امام باقر علیه السلام : نخستین چیزی که خدا آفرید و همه چیزهای دیگر از او به وجود آمد،آب بود.
التوحید : 67/20 .

حدیث567

امام باقر علیه السلام :
کانوا قَبلَ نُوحٍ اُمّةً واحِدَهً علی فِطْرَةِ اللّه ِ لا مُهْتَدینَ ولا ضُلّالاً ، فَبعَثَ اللّه ُ النَّبِیّینَ .
امام باقر علیه السلام : پیش از نوح، مردم یک امت بودند و بر سرشت خدایی ؛ نه رهیافته و نه گمراه . پس خداوند پیامبران را برانگیخت .
مجمع البیان : 2/543 .

حدیث568

امام باقر علیه السلام :
إنّما مَثَلُ الحاجَةِ إلی مَن أصابَ مالَهُ حَدیثا کمَثَلِ الدِّرْهَمِ فی فَمِ الأفْعی : أنتَ إلَیهِ مُحْوِجٌ وأنتَ مِنها علی خَطرٍ .
امام باقر علیه السلام : حکایت کسی که نیازمند نوکیسه باشد، حکایت درهمی است که در دهان افعی است، که هم به آن نیاز داری و هم از افعی در خطری .
تحف العقول : 294 .

حدیث569

امام باقر علیه السلام :
أیُّما مسلمٍ أتی مسلما ـ زائرا أو طالِبَ حاجَهٍ وهُو فی مَنزِلِهِ ـ فاسْتَأذَنَ لَه ولَم یَخْرُجْ إلَیهِ ، لَم یَزَلْ فی لَعْنَةِ اللّه ِ عزّوجلّ حتّی یَلْتَقِیا .
امام باقر علیه السلام : هرگاه مسلمانی برای دیدار مسلمانی دیگر یا حاجت خواهی از او به منزل وی رود و اجازه ورود بخواهد و او بیرون نیاید ، تا زمانی که همدیگر را دیدار کنند ، پیوسته در لعنت خداوند عز و جل باشد .
الکافی : 2/365/4 .

حدیث570

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سألَهُ أبو بصیرٍ عن قولِ اللّه ِ : «ومَن یُؤْتَ الحِکْمَةَ فَقَد اُوتیَ خَیرا کَثیرا» ـ : هِی طاعَةُ اللّه ِ ومَعرِفَةُ الإمامِ.
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال ابوبصیر از آیه «و به هرکس حکمت عطا شود خوبی فراوان داده شده است» ـ : مراد از حکمت، فرمانبری از خدا و شناخت امام است .
بحار الأنوار : 1/215/22

حدیث571

امام باقر علیه السلام :
مِن حقِّ المؤمنِ علی أخیهِ المؤمنِ أن یُشْبِعَ جَوْعَتَهُ ، ویُواریَ عَورَتَهُ ، ویُفرِّجَ عَنهُ کُرْبَتهُ ، ویَقْضیَ دَیْنَهُ ، فإذا ماتَ خَلَفَهُ فی أهلِهِ ووُلدِهِ .
امام باقر علیه السلام : از حقوق مؤمن بر مؤمن این است که گرسنگی او را بزداید ، بدن برهنه اش را بپوشاند ، اندوهش را برطرف سازد، قرضش را بپردازد و پس از مرگش به زن و فرزندان او رسیدگی کند .
الکافی : 2/169/1 .

حدیث572

امام باقر علیه السلام :
لَمّا حَضَرَتْ أبی علیَّ ابنَ الحسینِ علیه السلام الوَفاةُ ضَمَّنی إلی صَدْرِهِ ثُمَّ قالَ : أیْ بُنیَّ ، اُوصیکَ بِما أوْصانی أبی حِینَ حَضَرَتْهُ الوَفاةُ ـ وبما ذَکَرَ أنّ أباهُ علیه السلام أوصاهُ بهِ ـ : أیْ بُنَیَّ ، اصبِرْ علی الحقِّ وإنْ کانَ مُرّا .
امام باقر علیه السلام : چون هنگام رحلت پدرم علی بن الحسین علیه السلام فرا رسید، مرا در آغوش گرفت و فرمود : فرزندم ! من به تو همان سفارشی را می کنم که پدرم در هنگام فرا رسیدن رحلتش به من کرد و فرمود که پدر او نیز به وی همان سفارش را کرده است : فرزندم ! حقّ را تحمّل کن هرچند تلخ باشد .
بحار الأنوار : 70/184/52 .

حدیث573

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الحَسَد لَیَأکُلُ الإیمانَ کماتَأکُلُ النّارُ الحَطَبَ .
امام باقر علیه السلام : هر آینه حسد ایمان را می خورد، همان گونه که آتش هیزم را می خورد .
الکافی : 2/306/1

حدیث574

امام باقر علیه السلام :
قالَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : کُلُّ مُحاسَبٍ مُعذَّبٌ ، فقالَ لَهُ قائلٌ : یا رسولَ اللّه ِ ، فأینَ قولُ اللّه ِ عزّوجلّ: «فَسَوْفَ یُحَاسَبُ حِسابا یَسیرا» ؟ قالَ : ذلکَ العَرْضُ ، یَعنی التَّصَفُّحَ .
امام باقر علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود : هر که حسابرسی شود عذاب شدنی است . کسی به آن حضرت عرض کرد : ای رسول خدا ! پس این سخن خداوند عز و جل چه می شود که : «آسان حسابرسی خواهد شد» ؟ پیامبر فرمود : آن، یک دیدن و مرور است، یعنی تورّقی بیش نیست .
معانی الأخبار : 262/1 .

حدیث575

امام باقر علیه السلام :
قَرَأتُ فی کِتابِ علیٍّ علیه السلام : إنَّ المؤمنَ یُمْسی حَزینا ویُصبِحُ حَزینا ، ولا یَصْلُحُ لَهُ إلّا ذلکَ .
امام باقر علیه السلام : در کتاب علی علیه السلام خواندم که مؤمن بام و شامش را به اندوه می گذراند وجز این به صلاح او نیست .
التمحیص : 44/55 .

حدیث576

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الرّجُلَ إذا أصابَ مالاً مِن حَرامٍ لَم یُقْبَلْ مِنهُ حَجُّ ولا عُمْرَةٌ ولا صِلَةُ رَحِمٍ حتّی أنّه یَفْسُدُ فیهِ الفَرْجُ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه انسان مالی از حرام به دست آورد نه حجّی از او پذیرفته شود ، نه عمره ای و نه صله رحمی و حتی در ازدواج و زناشویی او تأثیر سوء می گذارد .
الأمالی للطوسی : 680/1447 .

حدیث577

امام باقر علیه السلام :
مَثَلُ الحَریصِ علی الدُّنیا مَثَلُ دُودَةِ القَزِّ : کُلَّما ازْدادَتْ مِن القَزِّ علی نَفْسِها لَفّا کانَ أبْعَدَ لَها مِن الخُروجِ ، حتّی تَموتَ غَمّا .
امام باقر علیه السلام : حکایت آزمندِ به دنیا، حکایت کرم ابریشم است که هرچه بیشتر ابریشم بر خود می تند ، با بیرون آمدن از پیله بیشتر فاصله می گیرد تا آن که سرانجام دق مرگ می شود .
الکافی : 2/316/7

حدیث578

امام باقر علیه السلام :
مَن حمَلَ السِّلاحَ باللَّیلِ فهُو مُحارِبٌ ، إلّا أنْ یَکونَ رجُلاً لَیس مِن أهلِ الرِّیبةِ .
امام باقر علیه السلام : هرکس شبانه با خود سلاح حمل کند محارب است مگر آن که کسی باشد که نتوان به او مشکوک شد.
الکافی : 7/246/6 ، تهذیب الأحکام : 10/134/530 .

حدیث579

امام باقر علیه السلام :
إذا دَخَلَ عَلَیکَ رَجُلٌ یُریدُأهلَکَ وما تَملِکُ فَابدُرهُ بِالضَّربَةِ إنِ استَطَعتَ ، فَإِنَّ اللِّصَّ مُحارِبٌ للّه ِِ ولِرَسولِهِ فَاقتُلهُ فَما تَبِعَکَ فِیهِ مِن شَیءٍ فَهُوَ عَلَیَّ
امام باقر علیه السلام : اگر مردی به خانه ات وارد شد و قصد تجاوز به زن و اموالت را داشت اگر توانستی ، در ضربه زدن به او پیشدستی کن ، زیرا چنین دزدی محارب با خدا و پیامبر اوست ؛ پس او را بکش و اگر پیامدی برایت داشت به عهده من .
قرب الأسناد : ص 158 ح 577 .

حدیث580

امام باقر علیه السلام :
إنَّ علِیّا علیه السلام کانَ یقولُ : لَأنْ یَخْطَفَنی الطَّیرُ أحَبُّ إلَیَّ مِن أنْ أقولَ علی رسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ما لَم یَقُلْ ، سَمِعْتُ رسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یقولُ یَومَ الخَندَقِ : الحَربُ خُدْعَةٌ ، ویقولُ : تَکَلَّموا بما أرَدْتُم .
امام باقر علیه السلام : علی علیه السلام می فرمود : اگرپرنده [شکاری ]مرا برباید خوشتر دارم تا سخنی را به پیامبر نسبت دهم که نفرموده است. شنیدم پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در جنگ خندق می فرمود: جنگ یعنی خدعه و نیرنگ و می فرمود : هرچه می خواهید بگویید .
وسائل الشیعة : 11/102/1 .

حدیث581

امام باقر علیه السلام :
إنّ أمیرَ المؤمنینَ علیه السلام أمرَ قَنْبراأنْ یَضرِبَ رجُلاً حَدّا ، فغَلُظَ قَنبرٌ فَزادَهُ ثلاثةَ أسْواطِ ، فأقادَهُ علیٌّ علیه السلام مِن قَنبرٍ ثلاثةَ أسْواطٍ .
امام باقر علیه السلام : امیرالمؤمنین علیه السلام به قنبردستور داد مردی را حدّ بزند . قنبر از روی عصبانیت سه تازیانه بیشتر زد. علی علیه السلام قنبر را با سه تازیانه قصاص کرد .
الکافی : 7/260/1 ، تهذیب الأحکام : 10/148/587 نحوه.

حدیث582

امام باقر علیه السلام :
فی ثلاثةٍ شَهِدوا علی رجُلٍ بالزِّنی، فقالَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام : أینَ الرّابِعُ ؟ فقالوا : الآنَ یَجیءُ ، فقالَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام : حُدُّوهُم ، فلیسَ فی الحُدودِ نَظِرَةُ ساعَةٍ .
امام باقر علیه السلام : سه نفر شهادت دادند که مردی زنا کرده است . امیر المؤمنین علیه السلام فرمود : نفر چهارم کجاست ؟ گفتند : الان می آید . امیر المؤمنین علیه السلام فرمود : این سه نفر را حدّ [قذف] بزنید ؛ زیرا در حدود حتی یک لحظه مهلت روا نیست.
الکافی : 7/210/4 .

حدیث583

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ تبارکَ وتعالی ... جَعلَ لکُلِّ شیءٍ حَدّا ، و جَعلَ علَیهِ دَلیلاً یَدُلُّ علَیهِ ، وجَعلَ علی مَن تَعدّی ذلک الحَدَّ حَدّا .
امام باقر علیه السلام : خداوند تبارک و تعالی ...برای هر چیزی حدّ ومرزی قرار داده وبرای نشان دادن آن مرز ، نشانه ای گذاشته است و برای کسی که از آن مرز فراتر رود، حدّ [مجازات] معیّن کرده است.
الکافی : 1/59/2 .

حدیث584

امام باقر علیه السلام :
ما وَردَ علَیکُم مِن حَدیثِ آلِ محمّدٍ صلواتُ اللّه ِ علَیهِم فلانَتْ لَهُ قُلوبُکُم وعَرَفْتُموهُ فاقْبَلوهُ ، وما اشْمَأزَّتْ مِنهُ قُلوبُکُم وأنْکَرْتُموهُ فَرُدّوهُ إلی اللّه ِ وإلی الرّسولِ وإلی العالِمِ مِن آلِ محمّدٍ علیهم السلام .
امام باقر علیه السلام : هر حدیثی که از قول آل محمّد، صلوات اللّه علیهم، به شما رسید و دلهایتان در برابرش نرم شد و با آن احساس آشنایی کردید آن را بپذیرید و اگر دلهایتان از آن رمید و آن را بیگانه حس کردید [صحّت و سقم] آن را به خدا و پیامبر و عالمِ از خاندان محمّد صلی الله علیه و آله موکول کنید.
بصائر الدرجات : 21/1 .

حدیث585

امام باقر علیه السلام :
لَحَدیثٌ واحِدٌ تأخُذُهُ عن صادِقٍ خَیرٌ لَکَ من الدُّنیا وما فِیها .
امام باقر علیه السلام : هر آینه یک حدیث که از فردی راستگو فراگیری، برای تو بهتر از تمام دنیاست.
الأمالی للمفید : 42/10 .

حدیث586

امام باقر علیه السلام :
إنَّ حَدیثَنا یُحْییالقُلوبَ .
امام باقر علیه السلام : همانا حدیث و سخن ما دلهارا زنده می کند.
بحار الأنوار : 2/144/5 .

حدیث587

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سُئلَ عن حُجّةِ اللّه ِ علی لعِبادِ ـ : أنْ یَقولوا ما یَعْلَمونَ ، ویَقِفوا عِندما لا یَعْلَمونَ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از حجّت خدا بر بندگان ـ فرمود : این است که آنچه می دانند بگویند و از اظهار نظر پیرامون آنچه نمی دانند خودداری ورزند.
التوحید : 459/27

حدیث588

امام باقر علیه السلام :
ما یُعْبَأُ بِمَن یَؤُمُّ هذا البَیتَ إذالَم یَکُن فیهِ ثَلاثُ خِصالٍ : وَرَعٌ یَحْجِزُهُ عن مَعاصی اللّه ِ تعالی ، وحِلْمٌ یَمْلِکُ بهِ غَضَبَهُ ، وحُسْنُ الصَّحابةِ لِمَن صَحِبَهُ .
امام باقر علیه السلام : کسی که این خانه را زیارت کند،اگر سه خصلت در او نباشد، ارزش ندارد: ورعی که او را از معاصی خداوند متعال باز دارد، حلمی که با آن خشمش را مهار کند و حسن معاشرت با کسی که با وی همنشینی دارد.
الخصال : 148/180 .

حدیث589

امام باقر علیه السلام :
إنَّما اُمِرَ النّاسُ : أنْ یَأتوا هذهِ الأحْجارَ فیَتطوّفوا بها ، ثُمَّ یَأتُونَنا فیُخْبِرونا بوَلایَتِهِم ، ویَعْرِضوا علَینا نُصْرَتَهُم .
امام باقر علیه السلام : مردم فرمان دارند که بیایند وبر گرد این سنگها بگردند و پس از آن نزد ما بیایند و نسبت به ما اظهار ولایت و دوستی کنند و هواداری شان را از ما اعلام نمایند.
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2/262/30 .

حدیث590

امام باقر علیه السلام :
تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإمامِ .
امام باقر علیه السلام : تمامیت حجّ به ملاقات کردن با امام است.
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2/262/29

حدیث591

امام باقر علیه السلام :
الحَجُّ تَسْکینُ القُلوبِ .
امام باقر علیه السلام : حجّ، آرامش بخش دلهاست.
الأمالی للطوسی : 296/582 .

حدیث592

امام باقر علیه السلام :
أنَّهُ [عَلِیّا] کانَ یَعْرِضُ السّجونَ فی کُلِّ یَومِ جُمُعةٍ؛ فمَن کانَ علَیهِ حَدٌّ أقامَهُ، ومَن لَم یَکُن علَیهِ حَدٌّ خلّی سَبیلَهُ .
امام باقر علیه السلام : علی علیه السلام هر جمعه از زندانیان بازدید می کرد. اگر کسی محکوم به خوردن حدّ بود حدّ را بر او جاری می ساخت و اگر مستحق حدّ نبود آزادش می کرد.
دعائم الإسلام : 2/443/1544 .

حدیث593

امام باقر علیه السلام :
ـ فی رجُلٍ أمَرَ رجُلاً بقَتلِ رجُلٍ فقَتلَهُ ـ : یُقْتَلُ بهِ الّذی قَتَلَهُ ، ویُحْبَسُ الآمِرُ بقَتْلِهِ فی السِّجْنِ حتّی یَموتَ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره مردی که به کسی دستور قتل دیگری را داده و او وی را به قتل رسانیده باشد ـ فرمود : قاتل کشته می شود و آن که دستور قتل داده در زندان نگاه داشته می شود تا بمیرد.
الکافی : 7/285/1 .

حدیث594

امام باقر علیه السلام :
واللّه ِ ، ما مَعنا مِن اللّه ِ بَراءةٌ ، ولابَیْنَنا وبَینَ اللّه ِ قَرابَةٌ، ولا لَنا علی اللّه ِ حُجَّةٌ ، ولانَتَقرَّبُ إلی اللّه ِ إلّا بالطّاعَةِ ، فمَن کانَ مِنکُم مُطیعا للّه ِ تَنْفَعُهُ ولایَتُنا ، ومَن کانَ مِنکُم عاصیا للّه ِ لَم تَنْفَعْهُ وَلایَتُنا . ویْحَکُم لا تَغْتَرّوا ! ویْحَکُم لاتَغْتَـرّوا !
امام باقر علیه السلام : به خدا سوگند ما از جانب خداامان نامه ای [برای شما] نداریم و میان ما و خداوند خویشی نیست و ما را بر خدا حجتی نباشد و جز با طاعت به خدا نزدیک نشویم. پس، هر کدام شما که فرمانبردار خدا باشد ولایت ما سودش رساند و هر کدام شما که خدا را نافرمانی کند ولایت ما سودش نرساند. وای بر شما، غرّه نشوید! وای بر شما، غرّه نشوید!
وسائل الشیعة : 11/185/4 .

حدیث595

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولهِ تعالی : «فَقَدِاسْتَمْسَکَ بِالعُرْوَةِ الوُثْقَی»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «هر آینه به دستاویز استوار چنگ زده است» ـ فرمود : آن دستاویز استوار، دوستی ما خاندان است.
البقرة : 256 .

حدیث596

امام باقر علیه السلام :
إنّ اللّه َ یُحِبُّ المُداعِبَ فیالجَماعةِ بلا رَفَثٍ ، المتوحِّدَ بالفِکْرَةِ ، المُتَحَلّیَ بالصّبرِ ، المُتَباهیَ بالصَّلاةِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند دوست دارد کسی راکه با مردم مزاح کند اما سخن زشت به زبان نیاورد و نیز کسی را که اندیشه ای یکتاپرست داشته باشد و کسی را که آراسته به خصلت شکیبایی باشد و کسی را که به نماز خواندن افتخار کند.
المحاسن : 1/456/1056 .

حدیث597

امام باقر علیه السلام :
قالَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : ما آمَنَ بی مَن باتَ شَبْعانَ وجارُهُ جائعٌ . قالَ : وما مِن أهلِ قریةٍ یَبِیتُ و فیهِم جائعٌ ، یَنظُرُ اللّه ُ إلیهِم یومَ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: به من ایمان نیاورده است آن که شب را با شکم سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد. فرمود: اهل هر آبادی که شب را بگذرانند و در میان ایشان گرسنه ای باشد ، روز قیامت خداوند به آنان نظر رحمت نمی افکند.
الکافی : 2/668/14 .

حدیث598

امام باقر علیه السلام :
إنّ قَوما یُحْرَقونَ فی (بـ)النّارِحتّی إذا صاروا حُمَما (حَمیما) أدْرَکَتْهُمُ الشَّفاعةُ .
امام باقر علیه السلام : گروهی از مردم در آتش می سوزند و خوب که گداختند (خالص شدند) شفاعت به سراغشان می آید.
الزهد للحسین بن سعید : 96/260 .

حدیث599

امام باقر علیه السلام :
ـ لمّا قالَ لَهُ رجُلٌ : إنّی ضَعیفُ العَملِ قَلیلُ الصّلاةِ قلیلُ الصَّومِ ، ولکنْ أرْجو أنْ لا آکُلَ إلّا حَلالاً، ولا أنْکِحَ إلّا حَلالاً ـ : وأیُّ جِهادٍ أفْضَلُ مِن عِفَّةِ بَطْنٍ وفَرْجٍ ؟!
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به کسی که عرض کرد: من در عمل ناتوانم و نماز و روزه کم به جا می آورم اما سعی می کنم جز حلال نخورم و جز با حلال نزدیکی نکنم ـ فرمود : چه جهادی برتر از پاک نگهداشتن شکم و شرمگاه؟!
المحاسن : 1/455/1052 .

حدیث600

امام باقر علیه السلام :
لا فَضیلةَ کالجِهادِ ، ولاجِهادَ کمُجاهَدةِ الهوی .
امام باقر علیه السلام : هیچ فضیلتی چون جهادنیست و هیچ جهادی مانند مبارزه با هوای نفس نمی باشد .
تحف العقول : 286 .

از601تا786

حدیث601

امام باقر علیه السلام :
أوَّلُ أهْلِ الجَنّةِ دُخولاًإلی الجَنّةِ أهْلُ المَعروفِ .
امام باقر علیه السلام : نخستین وارد شوندگان به بهشت، نیکوکارانند.
الأمالی للصدوق : 326/383.

حدیث602

امام باقر علیه السلام :
الجَنّةُ مَحفوفةٌ بالمَکارِهِ والصَّبرِ ، فمَن صَبرَ علی المَکارِهِ فی الدُّنیا دَخلَ الجَنّةَ . وجَهنّمُ مَحفوفةٌ باللَّذّاتِ والشَّهَواتِ ، فمَن أعطی نَفْسَهُ لَذَّتَها وشَهْوَتَها دَخلَ النّارَ .
امام باقر علیه السلام : بهشت در احاطه ناملایمات وبردباری است؛ پس، هر که در دنیا بر ناملایمات صبر کند به بهشت می رود؛ و دوزخ در احاطه لذّتها و خواهشهای نفس است؛ پس هر که لذّت و خواهش نفس را برآورده کند به دوزخ می رود.
الکافی : 2/89/7.
قالَ المجلسیُّ رِضوانُ اللّه ِ علَیهِ : مَضمونُ الخبرِ متَّفَقٌ علیهِ بین الخاصّةِ والعامّةِ .(مرآة العقول : 8/132) .

حدیث603

امام باقر علیه السلام :
الجُنُبُ إذا أرادَ أنْ یَأکُلَ ویَشْرَبَ ، غَسَلَ یَدَهُ وتَمَضْمَضَ وغَسَلَ وَجهَهُ ، وأکَلَ وشَرِبَ .
امام باقر علیه السلام : انسان جنب هرگاه بخواهد چیزی بخورد و بیاشامد، دست و صورت خود را بشوید و آب در دهان بگرداند، آن گاه بخورد و بیاشامد.
وسائل الشیعة: 1/495/1 .

حدیث604

امام باقر علیه السلام :
الصَّدَقةُ یَومَ الجُمُعةِ تُضاعَفُ ،لفَضْلِ یَومِ الجُمُعةِ علی غَیرهِ من الأیّامِ.
امام باقر علیه السلام : در روز جمعه [ثواب] صدقه دو چندان می شود؛ زیرا روز جمعه بر دیگر روزها فضیلت دارد.
ثواب الأعمال : 220/1.

حدیث605

امام باقر علیه السلام :
الخَیرُ والشَرُّ یُضاعَفُ یَومَ الجُمُعةِ .
امام باقر علیه السلام : خیر و شر ، در روز جمعه دوچندان می شود.
بحار الأنوار: 89/283/28.

حدیث606

امام باقر علیه السلام :
إذا دَخلَ أحدُکُم علی أخیهِ فی رَحْلِهِ فلْیَقعُدْ حیثُ یأمرهُ صاحبُ الرَّحْلِ ،
فإنّ صاحبَ الرّحْلِ أعْرَفُ بِعَورَةِ بَیتِهِ مِن الدّاخلِ علیهِ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه یکی از شما به منزل برادرخود وارد می شود باید هر جا که صاحبخانه گفت همان جا بنشیند؛ چون
صاحبخانه به موقعیّت خانه خود آشناتر از میهمان است .
قرب الإسناد : 69/222.

حدیث607

امام باقر علیه السلام :
أشَدُّ الجَزعِ الصُّراخُ بالوَیْلِ والعَویلِ ، ولَطْمُ الوَجهِ والصَّدرِ ، وجَزُّ الشَّعْرِ . ومَن أقامَ النّواحَةَ فقد تَرکَ الصّبرَ .
امام باقر علیه السلام : بدترین نوع بیتابی سر دادن فغان و شیون و زدن بر سر و سینه و کندن موهاست. کسی که نوحه گری به راه اندازد، شکیبایی را ترک کرده است.
مسکّن الفؤاد : 99.

حدیث608

امام باقر علیه السلام :
أصحابُ القائِمِ ثَلاثُمِائَةٍ وثَلاثَةَ عَشَرَ رَجُلاً أولادُ العَجَمِ ، بَعضُهُم یُحمَلُ فِی السَّحابِ نَهارا یُعرَفُ بِاسمِهِ وَاسمِ أبیهِ ونَسَبِهِ وحِلیَتِهِ ، وبَعضُهُم نائِمٌ عَلی فِراشِهِ فَیُوافیهِ فی مَکَّةَ عَلی غَیرِ میعادٍ .
امام باقر علیه السلام : یاران قائم سیصد و سیزده نفر از فرزندان عجم اند . برخی از آنها در روز با ابرها این سو و آن سو برده می شوند و با نام و نام پدر ، نسب و زیورآلاتشان شناخته می شوند و شماری دیگر در رختخواب خود آرمیده اند و بدون تعیین وقت در کنار قائم در مکه حضور به هم می رسانند .
الغیبة للنعمانی : ص 329 .

حدیث609

امام باقر علیه السلام :
مَن بَلَغهُ ثَوابٌ مِن اللّه ِعلی عَمل، فعَمِلَ ذلکَ العَملَ الْتِماسَ ذلکَ الثَّوابِ اُوتِیَهُ وإنْ لَم یَکُنِ الحَدیثُ کَما بَلَغَهُ .
امام باقر علیه السلام : هر کس شنیده باشد که خداوند برای انجام عملی پاداش می دهد و برای دست یافتن به آن پاداش، آن کار را بکند به او داده می شود، هر چند حدیث، آن گونه نباشد که به او رسیده است.
الکافی : 2/87/2 .

حدیث610

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سألَهُ شَیخٌ مِن النَّخَعِ : إنّی لَم أزَلْ والِیا مُنذُ زَمنِ الحَجّاجِ إلی یَومی هذا، فهَلْ لی مِن تَوبةٍ ؟ قالَ : فَسَکتَ، ثُمّ أعَدْتُ علَیهِ ، فقالَ ـ : لا ، حتّی تُؤَدّیَ إلی کُلِّ
ذی حَقٍّ حقَّهُ .
امام باقر علیه السلام ـ که ابتدا در پاسخ به یکی از بزرگان نخع که گفت: «من از زمان حَجّاج تاکنون والی هستم آیا توبه من پذیرفته می شود؟» خاموش ماند، پس از آنکه او سخنش
را تکرار کرد ـ فرمود : نه، مگر آن که حقّ هر حقداری را به او برگردانی.
الکافی : 2/331/3.

حدیث611

امام باقر علیه السلام :
لا واللّه ِ ما أرادَ اللّه ُ تَعالی مِن النّاسِ إلّا خَصْلَتَینِ : أنْ یُقِرّوا لَهُ بالنِّعَمِ فیَزیدَهُم ، وبالذُّنوبِ فَیَغفِرَها لَهُم .
امام باقر علیه السلام : سوگند به خدا که خداوندمتعال از مردم جز دو کار نخواسته است: به نعمتهای او اعتراف کنند تا آنان را نعمت فزونتر دهد و به گناهان اقرار ورزند تا گناهانشان را بیامرزد.
الکافی : 2/426/2.

حدیث612

امام باقر علیه السلام :
واللّه ِ ، ما یَنْجو مِن الذَّنْبِ إلّا مَن أقَرَّ بهِ .
امام باقر علیه السلام : به خدا سوگند تنها آن کس ازگناه می رهد که به آن اعتراف کند.
بحار الأنوار : 6/36/56.

حدیث613

امام باقر علیه السلام :
إذا بَلَغتِ النّفسُ هذهِ ـ وأهْوی بیَدِهِ إلی حَلْقِهِ ـ لَم یَکُن للعالِمِ تَوبَةٌ ، وکانتْ للجاهلِ تَوبَةٌ .
امام باقر علیه السلام ـ پس از آنکه با دست خود به حلقش اشاره کرد ـ فرمود: هر گاه جان به این جا برسد عالِم [راهی برای ]توبه ندارد و جاهل دارد.
الکافی : 2/440/3.

حدیث614

امام باقر علیه السلام :
تقولُ ثلاثَ مرّاتٍ، إذانَظَرتَ إلی المُبتلی مِن غیرِ أنْ تُسمِعَهُ : الحمدُ للّه ِ الّذی عافانی مِمّا ابتلاکَ بهِ ولو شاءَ فعلَ . مَن قالَ ذلکَ لَم یُصِبْهُ ذلکَ البلاءُ أبدا .
امام باقر علیه السلام : هرگاه بلازده ای را دیدی به گونه ای که او نشنود سه بار بگو: «سپاس و ستایش خدایی را که به بلای تو گرفتارم نکرد که اگر می خواست می توانست چنین کند». هر کس این جمله را بگوید هرگز به آن بلا دچار نمی گردد.
بحار الأنوار : 71/34/15 .

حدیث615

امام باقر علیه السلام :
کُلَّما ازْدادَ العبدُ إیمانا ازْدادَ ضِیقافی مَعیشَتِهِ .
امام باقر علیه السلام : هر چه بر ایمان بنده افزوده شود زندگی او سخت تر و تنگتر می شود.
جامع الأخبار : 314/874 .

حدیث616

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تبارکَ وتعالی إذا کانَ مِن أمْرِهِ أن یُکرِمَ عَبدا وله عِندَه ذَنبٌ ابْتَلاهُ بالسُّقْمِ ، فإنْ لَم یَفعَلْ فبِالحاجةِ، فإنْ لَم یَفعَلْ شَدَّدَ علَیه عندَ المَوتِ . وإذا کانَ مِن أمرِهِ أنْ یُهینَ عَبدا ولَه عندَهُ حَسَنةٌ أصَحَّ بَدنَهُ، فإنْ لم یفعلْ وسَّعَ علَیهِ فی مَعیشتِهِ ، فإنْ لَم یَفعلْ هَوّنَ علَیهِ المَوتَ .
امام باقر علیه السلام : هرگاه خداوند تبارک و تعالی بنایش این باشد که بنده ای را گرامی بدارد و آن بنده گناهی کرده باشد او را به بیماری مبتلا می گرداند، اگر چنین نکرد به فقر و نیازمندی دچارش می سازد و اگر این را هم نکرد هنگام جان کندن بر او سخت می گیرد. و اگر بنایش این باشد که بنده ای را خوار و بیمقدار سازد و او کاری نیک نزد خدا داشته باشد، تن سالم به او می دهد، اگر چنین نکرد زندگی اش را فراخ می گرداند و اگر این را هم نکرد مرگ را بر او آسان می سازد.
أعلام الدین : 433.

حدیث617

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عزّ وجلّ لَیَتعاهَدُ المؤمنَ بالبلاءِ کما یَتعاهَدُ الرَّجُلُ أهلَهُ بالهَدِیّةِ مِن الغَیبةِ ، ویَحْمیهِ الدُّنیا کما یَحْمی الطّبیبُ المریضَ .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل مؤمن را با بلاو سختی می نوازد، همچنان که مرد خانه با آوردن هدیه از سفر، خانواده خود را می نوازد، و او را از دنیا پرهیز می دهد، همچنان که پزشک بیمار را پرهیز می دهد .
الکافی : 2/255/17.

حدیث618

امام باقر علیه السلام :
إنَّ المُؤمِنَ یُبتَلی بِکُلِ بَلِیَّةٍ ویَموتُ بِکُلِّ میتَةٍ إِلّا أنَّهُ لا یَقتُلُ نَفسَهُ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن ، هر نوع گرفتاری پیدا می کند و به هر گونه مرگی می میرد ، اما خودکشی نمی کند .
الکافی : 2 / 254 / 12 .

حدیث619

امام باقر علیه السلام :
کُلُّ عَینٍ باکیةٌ یومَ القیامهِ غیرَ ثلاثٍ : عینٌ سَهِرَتْ فی سبیلِ اللّه ِ ، وعینٌ فاضَتْ مِن خَشیَةِ اللّه ِ ، وعَینٌ غَضّتْ عن مَحارِمِ اللّه ِ .
امام باقر علیه السلام : روز رستاخیز همه چشمها گریانند مگر سه چشم: چشمی که در راه خدا شب را نخفته باشد، و چشمی که از ترس خدا گریان شده باشد، و چشمی که از محرّمات خدا فروهشته باشد.
بحار الأنوار : 7/195/62 .

حدیث620

امام باقر علیه السلام :
قالَ موسی علیه السلام : یا ربِّ ، أیُّ عِبادِکَ أبغَضُ إلَیکَ ؟ قالَ : جِیفةٌ باللّیلِ بَطّالٌ بالنّهارِ .
امام باقر علیه السلام : موسی علیه السلام عرض کرد: پروردگار من! کدام یک از بندگانت نزد تو مبغوض تر است؟ فرمود: آن کس که در شب چون مرده می افتد و در روز بیکار می گردد.
بحار الأنوار : 76 / 180 / 8.

حدیث621

امام باقر علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ .
امام باقر علیه السلام : همانا خداوند از آدم بد زبان دشنامگوی نفرت دارد.
بحار الأنوار : 78 / 176 /338.

حدیث622

امام باقر علیه السلام :
أربعٌ مُن کُنوزِ البِرِّ : کِتْمانُ الحاجةِ ، وکِتْمانُ الصَّدقةِ ، وکِتْمانُ الوَجَعِ ، وکِتْمانُ المُصیبةِ .
امام باقر علیه السلام : چهار چیز از گنجهای نیکی است: نهان داشتن نیاز، نهانی دادن صدقه، نهان داشتن درد، و نهان داشتن مصیبت.
تحف العقول : 295 .

حدیث623

امام باقر علیه السلام :
لَم یَخُنْکَ الأمینُ ، ولکنِ ائْتَمَنتَ الخائنَ
امام باقر علیه السلام : انسان امین به تو خیانت نکرده بلکه تو به خائن امانت سپرده ای.
تهذیب الأحکام : 7 / 232 / 1013 .

حدیث624

امام باقر علیه السلام :
ثلاثٌ لم یَجعلِ اللّه ُ عزّ وجلّ لأحدٍ فیهنّ رُخْصةً: أداءُ الأمانةِ إلَی البَرِّ والفاجرِ ، والوفاءُ بالعَهدِ للبَرِّ والفاجرِ ، وبِرُّ الوالِدَینِ بَرَّینِ کانا أو فاجِرَینِ
امام باقر علیه السلام : سه چیز است که خداوند عز و جل به هیچ کس در آنها اجازه ای نداده است: برگرداندن امانت به نیک و بد، وفا کردن به عهد و پیمان با نیک و بد، و نیکی کردن به پدر و مادر ، خوب باشند یا بد.
الکافی : 2 / 162 / 15 .

حدیث625

امام باقر علیه السلام :
المؤمنُ أصْلَبُ مِن الجَبلِ ، الجَبلُ یُسْتَقَلُّ مِنه ، والمؤمنُ لا یُسْتَقَلُّ مِن دِینِه شَیءٌ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن از کوه سخت تر است. از کوه کم می شود اما از دین مؤمن چیزی کاسته نمی گردد.
الکافی : 2 / 241 / 37 .

حدیث626

امام باقر علیه السلام :
الإیمانُ إقرارٌ وعملٌ ، والإسلامُ إقرارٌ بلا عملٍ .
امام باقر علیه السلام : ایمان، اقرار است و عمل؛ و اسلام، اقرار است بدون [شرط] عمل.
تحف العقول : 297 .

حدیث627

امام باقر علیه السلام :
إذا قامَ القائمُ عَرَضَ الإیمانَ علی کلِّ ناصِبٍ ، فإنْ دَخلَ فیهِ بِحَقیقةٍ وإلّا ضَربَ عُنُقَهُ أو یُؤدّیَ الجِزْیةَ کما یُؤدّیها الیومَ أهلُ الذِّمّةِ ، ویَشُدُّ علی وَسَطِهِ الهِمْیانَ ، ویُخرِجُهُم مِن الأمْصارِ إلَی السَّوادِ .
امام باقر علیه السلام : زمانی که قائم قیام کند ایمان را بر هر دشمن کینه توزی عرضه می کند، اگر از جان و دل ایمان نیاورد گردنش زده می شود یا همچون ذمّیان امروز جزیه می پردازد و به کمر او زنّار می بندد و آنان را از شهرها به دشت ها می فرستد.
الکافی : 8 / 227 / 288 .

حدیث628

امام باقر علیه السلام :
إذا وَقَعَ أمرُنا وجاءَ مَهدِیُّنا کانَ الرَّجُلُ مِن شیعَتِنا أجرأَ مِن لَیثٍ وأمضی مِن سِنانٍ یَطَأُ عَدُوَّنا بِرِجلَیهِ وَیضرِبُهُ بِکَفَّیهِ وذلِکَ عِندَ نُزولِ رَحمَةِ اللّه ِ وفَرَجِهِ عَلَی العِبادِ .
امام باقر علیه السلام : هر گاه زمام امور به دست ما بیفتد و مهدی ما بیاید ، هر یک از شیعیان ما ، کاری تر از شیر و برنده تر از شمشیر خواهند شد . دشمنان ما را به زیر پا می گذارند و با دست آنان را می کوبند . و این ، هنگامی است رحمت خداوند فرود آید و بر بندگانش گشایش خدا نازل شود .
بصائر الدرجات : ص 44 ، بحارالأنوار : ج 52 ص 318 ح 17 .

حدیث629

امام باقر علیه السلام :
ـ وقد سألَه الفُضَیلُ : هَل لهذا الأمرِ وقتٌ ؟ ـ : کَذَبَ الوَقّاتونَ ، کَذَبَ الوَقّاتونَ ، کَذَبَ الوَقّاتونَ .
امام باقر علیه السلام ـ در پاسخ به این پرسش فضیل که آیا زمان ظهور تعیین شده است؟ ـ فرمود : وقت گذاران دروغ می گویند، وقت گذاران
دروغ می گویند، وقت گذاران دروغ می گویند.
الغیبة للطوسی : 426 / 411 .

حدیث630

امام باقر علیه السلام :
فإذا خَرجَ أسْندَ ظَهْرَهُ إلَی الکعبةِ،واجْتَمعَ إلیهِ ثلاثُمائةٍ وثلاثةَ عَشَرَ رجُلاً، فأوّلُ ما یَنطِقُ بهِ هذهِ الآیةُ: «بَقِیّةُ اللّه ِ خیرٌ لکم إنْ کُنتم مؤمنین» .
امام باقر علیه السلام : هرگاه قیام کند به کعبه تکیه می دهد و سیصد و سیزده مرد بر گردش حلقه می زنند . نخستین سخنی که می گوید این آیه است : «بقیّة اللّه برای شما بهتر است اگر ایمان داشته باشید» . آن گاه می فرماید : من بقیّة اللّه هستم و حجّت و جانشین خدا بر شما . هیچ درود فرستنده ای به او درود نمی فرستد مگر چنین : درود بر تو ای باقیمانده خدا در زمین او .
هود : 86 .

حدیث631

امام باقر علیه السلام :
«ومَنْ قُتِلَ مظلوما فقد جَعَلْنا لولیّهِ سُلطانا . . . إنّه کان منصورا»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «هر که به ستم کشته شود به ولیّ او قدرتی داده ایم ... همانا او پیروزمند است» ـ فرمود : خداوند مهدی را «منصور (پیروزمند)» نامید، همچنان که [پیامبر را] احمد و محمّد و محمود نامید و همچنان که عیسی را مسیح نامگذاری کرد.
الإسراء : 33 .

حدیث632

امام باقر علیه السلام :
إنَّ الحَقَّ استَصرَخَنی وَقَد حَواهُ الباطِلِ فی جَوفِهِ ، فَبَقَرتُ عَن خاصِرَتِهِ وَاطَّلَعتُ الحَقَّ عَن حُجُبِهِ حَتَّی ظَهَرَ وَانتَشَرَ ، بَعدَ ما خَفیَ وَاستَتَرَ .
امام باقر علیه السلام : حق ، که باطل ، آن را در شکم خود گرفته بود ، از من فریاد طلبید ، و من پهلوی باطل را شکافتم و حق را از میان پرده های شکم آن درآوردم و پس از آن حق که پوشیده و پنهان بود ، آشکار و منتشر شد.
ربیع الأبرار : 2 / 603 .

حدیث633

امام باقر علیه السلام :
إنَّ عَلیَّ بنَ الحُسَینِ علیهماالسلام قاسَمَ اللّه َ عزّ وجلّ مالَهُ مَرَّتَینِ .
امام باقر علیه السلام : علی بن الحسین علیهماالسلام اموال خود را دو بار با خداوند عز و جل تقسیم کرد .
حلیة الأولیاء: 3 / 140 .

حدیث634

امام باقر علیه السلام :
إنَّهُ کانَ یَعولُ مائَةَ بَیتٍ مِن فُقَراءِ المَدینَةِ وَکانَ یُعجِبُهُ أن یَحضُرَ طَعامَهُ الیَتامی وَالأضِرّاءُ وَالزَّمنی وَالمَساکینُ الَّذینَ لا حیلَةَ
لَهُم وَکانَ یُناوِلُهُم بِیَدِهِ وَمَن کانَ مِنهُم لَهُ عِیالٌ حَمَلَهُ إلی عِیالِهِ مِن طَعامِهِ ، وَکانَ لا یَأکُلُ طَعاما حَتّی یَبدَأ فَیَتَصَدَّقُ بِهِ .
امام باقر علیه السلام : او یکصد خانوار از فقرای مدینه را سرپرستی می کرد ، و دوست داشت که یتیمان و تنگدستان و افراد عاجز و مستمندان بیچاره بر سر سفره او حاضر شوند . او با دست خود برای آنها غذا می آورد ، و اگر کسی از آنها عائله ای
داشت ، حضرت از غذای خود برای خانواده او می برد . هیچ غذایی نمی خورد مگر این که ابتدا از آن صدقه می داد .
المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 154.

حدیث635

امام باقر علیه السلام :
إنّ الحسینَ بنَ علیٍّ علیهماالسلام لمّا حَضَرهُ الّذی حَضَرهُ ، دَعا ابنَتَهُ الکبری فاطمةَ بنتَ الحسینِ علیهماالسلام ، فدفَعَ إلَیها کِتابا مَلْفوفا ، ووَصِیَّةً ظاهِرةً. وکانَ علیُّ بنُ الحسینِ علیهماالسلاممَبْطونا مَعهُم لا یَرَونَ إلّا أنّه لِما بهِ ، فَدفَعَتْ فاطمهُ الکِتابَ إلی علیِّ بنِ الحسینِ علیهماالسلام ثُمّ صارَ واللّه ِ ذلکَ الکتابُ إلَینا ... فیهِ واللّه ِ ما یَحتاجُ إلَیهِ وُلْدُ آدمَ مُنذُ خلَقَ اللّه ُ آدمَ إلی أن تَفْنَی الدُّنیا .
امام باقر علیه السلام : چون هنگام شهادت حسین بن علی علیهماالسلامرسید دختر بزرگ خود، فاطمه بنت الحسین علیه السلام ، را خواند و نامه ای سر بسته و وصیت نامه ای سرگشاده به او داد؛ [چون] علی بن حسین دچار چنان شکم دردی بود که گمان نمی کردند جان سالم به در برد. سپس فاطمه آن نوشته را به علی بن الحسین علیهماالسلامداد و به خدا قسم این نامه به ما رسید ... سوگند به خدا که آنچه از زمان خلقت آدم تا پایان دنیا مورد نیاز فرزندان آدم بوده و هست در این نوشته وجود دارد!
الکافی : 1 / 303 / 1 .

حدیث636

امام باقر علیه السلام :
إنّ أمیرَ المؤمنینَ صلواتُ اللّه ِ علَیه لمّا حَضرَهُ الّذی حَضرَهُ قالَ لابنهِ الحسنِ : اُدْنُ منّی حتّی اُسِرَّ إلیکَ ما أسرَّ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله إلیَّ ، وأئتَمِنَکَ علی ما ائتَمنَنی علَیهِ ، فَفعَلَ .
امام باقر علیه السلام : چون وفات امیرالمؤمنین صلوات اللّه علیه فرا رسید، به فرزندش حسن فرمود: نزدیک من آی تا رازی را که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به من گفت به تو بگویم و آنچه را به من امانت سپرد به تو بسپارم. سپس، این کار را کرد.
الکافی : 1 / 298 / 2 .

حدیث637

امام باقر علیه السلام :
إذا اجْتمَعَ للإمامِ عِدَّةُ أهلِ بَدْرٍ «ثَلاثُمائةٍ وثَلاثَةَ عَشَرَ» وَجَبَ عَلَیْهِ القِیامُ والتَّغْیِیرُ .
امام باقر علیه السلام : اگر برای یاری امام به شمار اهل بدر، سیصد و سیزده تن، گردآیند ، بر او واجب است که قیام کند و اوضاع را تغییر دهد.
بحار الأنوار : 100 / 49 / 18 .

حدیث638

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «وَیَوْمَ القِیامَةِ تَرَی الّذِینَ کَذَبُوا عَلَی اللّه ِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ»
امام باقر علیه السلام ـ درباره آیه «در روز قیامت آنهایی را که به خدا دروغ بسته اند سیه روی می بینی» ـ فرمود : کسی است که بگوید: من امام هستم، در حالی که امام نیست.
الزمر : 60 .

حدیث639

امام باقر علیه السلام :
قالَ اللّه ُ تبارَکَ وتعالی : لاُعَذِّبَنَّ کُلَّ رَعِیَّةٍ فی الإسلامِ دَانَتْ بِولایةِ کُلِّ إمامٍ جائرٍ لیسَ مِنَ اللّه ِ .
امام باقر علیه السلام : خداوند تبارک و تعالی فرموده است: بیگمان هر رعیتی از رعایای اسلام را که حکومت هر پیشوای ستمگر غیر خدایی را بپذیرد عذاب خواهم کرد.
الکافی : 1 / 376 / 4

حدیث640

امام باقر علیه السلام :
ـ فی تَبْیینِ عَلَامةِ الإمامِ ـ : طَهارَةُ الوِلادَةِ وحُسْنُ المَنْشأ، ولا یَلْهو ولا یَلْعبُ .
امام باقر علیه السلام ـ در توضیح نشانه امام ـ فرمود : حلال زادگی، پرورش نیکو، و نپرداختن به لهو و لعب.
الکافی : 1 / 285 / 4

حدیث641

امام باقر علیه السلام :
لا تَبْقَی الأرضُ بغیرِ إمامٍ ظاهرٍ أو باطنٍ .
امام باقر علیه السلام : زمین، بدون امام آشکار یا نهان باقی نمی ماند .
بحار الأنوار : 23 / 23 / 26 .

حدیث642

امام باقر علیه السلام :
لَو أنّ الإمامَ رُفِعَ مِنَ الأرضِ ساعةً لَماجَتْ بأهْلِها کَما یَمُوجُ البَحْرُ بأهلِهِ .
امام باقر علیه السلام : اگر برای لحظه ای وجود امام از زمین برداشته شود ، زمین ، ساکنان خود را چنان به تلاطم می اندازد که امواج دریا دریانشینان را .
الکافی : 1 / 179 / 12

حدیث643

امام باقر علیه السلام :
بُنِیَ الإسلامُ علی خَمْسٍ : عَلی الصَّلاةِ ، والزَّکاةِ ، والصَّومِ ، و الحَجِّ ، والوَلایةِ ، ولَمْ یُنادَ بِشَیْءٍ کَما نُودِیَ بالوَلایةِ .
امام باقر علیه السلام : اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت؛ و بر هیچ چیز به اندازه ولایت تأکید نشده است.
الکافی : 2 / 18 / 3 .

حدیث644

امام باقر علیه السلام :
تَزَوَّدْ مِنَ الدُّنْیا بِقِصَرِ الأملِ .
امام باقر علیه السلام : با کوتاه کردن آرزو ، از دنیا [برای آخرتت] توشه برگیر.
تحف العقول : 286 .

حدیث645

امام باقر علیه السلام :
اللّه ُ مَعْنَاهُ المَعْبُودُ الّذِی ألِهَ الخَلْقُ عَنْ دَرْکِ مَاهِیَّتِهِ والإحَاطَةِ بِکَیْفِیَّتِهِ .
امام باقر علیه السلام : اللّه به معنای معبودی است که خلایق در رسیدن به چیستی او و احاطه بر چگونگی اش حیرانند.
التوحید : 89/2.

حدیث646

امام باقر علیه السلام :
لا تُـقارِنْ ولا تُـواخِ أربعةً : الأحْمَقَ ، والبَـخیلَ ، والجَبانَ ، والکَذّابَ
امام باقر علیه السلام : با چهار کس همنشینی و برادری مکن: احمق، بخیل، ترسو ودروغگو.
الخصال : 244 / 100 .

حدیث647

امام باقر علیه السلام :
بِئسَ الأخُ أخٌ یَرعاکَ غَنِیّا وَیقطعُکَ فَقیرا
امام باقر علیه السلام : چه بد برادری است آن که به هنگام توانگری هوادار توست و در وقت تهیدستی رهایت می کند.
الإرشاد : 2 / 166 .

حدیث648

امام باقر علیه السلام :
اعرِفِ المَودّةَ لکَ فی قلبِ أخیکَ بما لَهُ فی قلبِکَ .
امام باقر علیه السلام : محبّت قلبی برادرت را نسبت به خودت، ازمحبّتی که در قلبت نسبت به او داری، بشناس.
کشف الغمّة : 2/331.

حدیث649

امام باقر علیه السلام :
المؤمنُ أخو المؤمِن لأبیهِ واُمِّهِ .
امام باقر علیه السلام : مؤمن برادر تنی مؤمن است .
الکافی : 2/166/2 و 7

حدیث650

امام باقر علیه السلام :
التَّقیَّةُ فی کُلِّ ضَرورَةٍ،وصاحِبُها أعلَمُ بِها حِینَ تَنزِلُ بهِ .
امام باقر علیه السلام : تقیّه در هر موردی است که ضرورت پیش آید و تقیّه کننده خود بهتر می داند که در چه وقت باید تقیّه کند.
الکافی : 2/219/13

حدیث651

امام باقر علیه السلام :
مَن تَوَکَّلَ علَی اللّه ِ لا یُغلَبْ ،ومَنِ اعتَصمَ باللّه ِ لا یُهزَمْ .
امام باقر علیه السلام : آنکه به خدا توکّل کند،مغلوب نشودو آنکه به خدا توسّل جوید، شکست نخورد.
جامع الأخبار : 322/907.

حدیث652

امام باقر علیه السلام :
مِن سَعادَةِ الرّجُلِ أن یَکونَ لَهُ الوَلَدُ یَعرِفُ فیهِ شِبهَهُ : خَلقَهُ ، وخُلقَهُ ، وشَمائلَهُ .
امام باقر علیه السلام : از خوشبختی مرد این است که قیافه و اخلاق و شمایل فرزندش شبیه خود او باشد.
الکافی : 6/4/2.

حدیث653

امام باقر علیه السلام :
إنّ العَبدَ لَیکونُ بارّا بِوالِدَیهِ فی حیاتِهِما ، ثُمّ یَموتانِ فلا یَقضی عَنهُما دُیونَهُما ولا یَستَغفِرُ لَهُما فیَکتُبُهُ اللّه ُ عاقّا . وإنّهُ لَیکونُ عاقّا لَهُما فی حیاتِهِما غَیرَ بارٍّ بِهِما ، فإذا ماتا قَضی دَینَهُما واستَغفَرَ لَهُما فیَکتُبُهُ اللّه ُ عَزَّوجلَّ بارّا .
امام باقر علیه السلام : یک وقت هست که بنده در زمان حیات پدر و مادر خود نسبت به آنان نیکوکار است، اما وقتی می میرند نه بدهی آنان را می پردازد و نه برایشان طلب آمرزش می کند،در این صورت خداوند او را نافرمان قلمداد می کند و یک وقت هم هست که بنده در زمان حیات پدر و مادر خود ناخلف و نافرمان است و به آنان نیکی نمی کند، اما وقتی مردند بدهی های آنها را می پردازد و برای ایشان آمرزش می طلبد. لذا خداوند عز و جل او را نیکوکار می نویسد.
الکافی : 2/163/21.

حدیث654

امام باقر علیه السلام :
لَم یُقسَمْ بَینَ النّاسِ شیءٌأقَلُّ مِن الیَقینِ .
امام باقر علیه السلام : هیچ چیز کمتر از یقین در میان مردم تقسیم نشده است.
الکافی : 2/52/5

حدیث655

امام باقر علیه السلام :
مَنْ عَلَّمَ بابَ هُدیً فَلَهُ مِثْلُ اَجْرِ مَنْ عَمِلَ بِهِ وَ لا یُنْقَصُ اُولئِکَ مِنْ اُجورِهِمْ شَیْئا وَ مَنْ عَلَّمَ بابَ ضَلالٍ کانَ عَلَیْهِ مِثْلُ اَوزارِ مَنْ عَمِلَ بِهِ وَ لا یُنْقَصُ اُولئِکَ مِنْ اَوزارِهِمْ شَیْئا؛
هرکس باب هدایتی را به کسی آموزش دهد ، پاداش همه کسانی را که به آن عمل کنند ، دارد ، بی آن که چیزی از پاداش آنان کم شود و هرکس باب گمراهی را یاد دهد ، گناهان همه کسانی که بدان عمل کنند ، بر او نیز بار می شود ، بی آن که چیزی از گناهان آنان کم شود .
کافی ، ج 1، ص 35، ح 4 .

حدیث656

امام باقر علیه السلام :
لَمّا سَاَ لَهُ زُرارَةُ عَنِ الرَّجُلِ یَعْمَلُ الشَّیْ ءَ مِنَ الخَیْرِ فَیَراهُ اِنسانٌ فَیَسُرُّهُ ذالِکَ ـ : لا بَاْسَ، ما مِنْ اَحَدٍ اِلاّ وَ هُوَ یُحِبُّ اَنْ یَظْهَرَ لَهُ فِی النّاسِ الخَیرُ، اِذا لَمْ یَکُنْ صَنَعَ ذالِکَ لَذالِکَ؛
زُراره از امام باقر علیه السلام درباره کسی که کار خوبی انجام می دهد و دیگری او را می بیند و او خوشحال می شود، پرسید. حضرت فرمودند: اگر آن کار خوب را به این منظور انجام نداده باشد، اشکالی ندارد. هر کسی دوست دارد، کار خوبش در میان مردم، نمایان شود.
کافی، ج 2، ص 297، ح 18.

حدیث657

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ اِطْعامَ الطَّعامِ وَ اِفشاءَ السَّلامِ؛
خداوند غذا دادن و به همه سلام کردن را دوست دارد.
محاسن، ج 2، ص 143، ح 1371.

حدیث658

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی: «وَ اِذا لَقُوا الَّذینَ آمَنوا...»ـ : اِنَّهُمْ کُهّانُهُمْ «قالُوا اِنّا مَعَکُمْ» اَیْ عَلی دینِکُمْ «اِنَّما نَحْنُ مُسْتَهزِؤونَ»اَی نَسْتَهزِی ءُ بِاَصحابِ مُحمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ نَسْخَرُ بِهِمْ فی قُولِنا: آمَنّا!
خداوند می فرماید: «و چون با کسانی که ایمان آورده اند، روبه رو شوند، می گویند: "ایمان آوردیم" و چون با یاران شیطانی خود خلوت کنند، می گویند: "در حقیقت، ما با شماییم. ما فقط آنها را مسخره می کنیم"». مقصود خداوند، عالمان اهل کتاب [در روزگار رسول اللّه ]اند. می گویند: «ما با شماییم»، یعنی بر دین شما (اسلام) هستیم، و [نزد یارانشان] می گویند: «ما فقط آنان را مسخره می کنیم»، یعنی با گفتن جمله «ایمان آوردیم»، اصحاب محمّد را دست می اندازیم و مسخره می کنیم.
تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 35، ح 22.

حدیث659

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا سُئِلَ عَنِ الْکَبائِرِ ـ : کُلُّ شَیْ ءٍ أَوْعَدَ اللّه ُ عَلَیْهِ النارَ؛
در پاسخ به سؤال از کبائر فرمود: هرگناهی که خداوند برای آن وعده آتش داده است (گناه کبیره است).
بحار الأنوار، ج 79، ص 13، ح 24.

حدیث660

امام باقر علیه السلام :
مَنْ تَوَکَّلَ عَلَی اللّه ِ لایُغْلَبُ وَمَنِ اعْتَصَمَ بِاللّه ِ لایُهْزَمُ؛
هر کس به خدا توکل کند، مغلوب نشود و هر کس به خدا توسل جوید، شکست نخورد.
جامع الأخبار، ص 322.

حدیث661

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لَمْ یَجْعَلِ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ لاَِحَدٍ فِیهِنَّ رُخْصَةً: اَداءُ الاَْمانَةِ اِلَی البَرِّ وَ الْفاجِرِ، وَ الوَفاءُ بِالْعَهْدِ لِلبَرِّ وَ الْفاجِرِ، وَ بِرُّ الوالِدَیْنِ بَرَّیْنِ کانا اَوْ فاجِرَیْنِ؛
سه چیز است که خداوند عزّ و جل به هیچ کس، اجازه تخلّف از آنها را نداده است: برگرداندن امانت به امانت دهنده، چه نیکوکار باشد و چه بدکار؛ وفای به عهد با نیکوکار و بدکار؛ و نیکی کردن به پدر و مادر، چه نیکوکار باشند و چه بدکار.
کافی، ج 2، ص 162، ح 15.

حدیث662

امام باقر علیه السلام :
ذُکِرَ اَنَّ آدَمَ لَمّا اَسْـکَنَهُ اللّه ُ الجَنَّةَ فَقالَ لَهُ: یا آدَمُ لا تَقْرَبْ هذِهِ الشَّجَرَةَ، فَقالَ: نَعَمْ یا رَبِّ، وَ لَمْ یَسْتَثْنِ. فَاَمَرَ اللّه ُ نَبیَّهُ فَقالَ: «وَ لا تَقولَنَّ لِشَیْ ءٍ اِنّی فاعِلٌ ذالِکَ غَدا اِلاّ اَنْ یَشاءَ اللّه ُ وَ اذْکُرْ رَبَّـکَ اِذا نَسیتَ» اَنْ تَقولَ وَ لَوْ بَعْدَ سَنَةٍ؛
هنگامی که خداوند عز و جل آدم علیه السلام را در بهشت جا داد به او فرمود: ای آدم! به این درخت، نزدیک نشو. حضرت آدم گفت: باشد، ای پروردگار من! ولی اِن شاء اللّه نگفت [و به درخت، نزدیک شد و از آن خورد]. لذا خداوند به پیامبرش صلی الله علیه و آله امر فرمود: درباره چیزی که می خواهی آن را فردا انجام دهی، نگو آن را انجام می دهم، مگر این که بگویی اِن شاء اللّه ، و به یاد آر پروردگارت را اگر فراموش نمودی، به این که اِن شاء اللّه بگویی، اگر چه پس از یک سال باشد.
بحار الأنوار، ج 104، ص 228، ح 61.

حدیث663

امام باقر علیه السلام :
فی قَولِهِ تَعالَی: «وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنا اِنَّهُ کانَ فاحِشَةً»: مَعْصیَةً وَ مَقْتا فَاِنَّ اللّه َ یَمْقُتُهُ وَ یُبْغِضُهُ، قالَ: «وَ ساءَ سَبیلاً» هُوَ اَشَدُّ النّاسِ عَذابا، وَ الزِّنا مِنْ اَکْبَرِ الْـکَبائِرِ؛
درباره آیه «و نزدیک زنا نشوید که گناهی بزرگ است» فرمودند: یعنی نافرمانی خدا و منفور است؛ چرا که خداوند، از آن، بیزار است و آن را دشمن می دارد. سپس خداوند [درباره زنا] می فرماید: «بد راهی است»، به این خاطر که عذاب زناکار، از همه گنهکاران، سخت تر است و زنا از بزرگ ترین گناهان کبیره است.
بحار الأنوار، ج 79، ص 19، ح 5.

حدیث664

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثَةٌ لَیْسَ لَهُمْ حُرْمَةٌ: صاحِبُ هَویً مُبْتَدِعٌ، وَ الاِْمامُ الجائِرٌ، وَ الفاسِقُ الْمُعْلِنُ بِالْفِسْقِ؛
سه گروه، احترام ندارند: هواپرستِ بدعت گذار (که به نام دین و به کام خود، احکام خدا را تغییر می دهد) و پیشوای ستمکار، و فاسقی (بدکاری) که علنی هرزگی می کند.
وسائل الشیعة، ج 8، ص 605، ح 5.

حدیث665

امام باقر علیه السلام :
اَلزَّکاةُ تَزیدُ فِی الرِّزْقِ؛
زکات دادن، روزی را زیاد می کند.
أمالی طوسی، ص 296.

حدیث666

امام باقر علیه السلام :
کُلُّ ذَ نْبٍ یُـکَفِّرُهُ الْقَتْلُ فی سَبیلِ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ، اِلاَّ الدَّیْنُ لا کَفّارَةَ لَهُ اِلاّ اَداو?هُ أوْ یَقْضیَ صاحِبُهُ اَوْ یَعْفُوَ الَّذی لَهُ الْحَقُّ؛
هر گناهی، با کشته شدن در راه خدا پاک می شود، مگر بِدِهی که جبران آن به پس دادنِ آن است یا آن که وام دهنده، از حقّ خود بگذرد.
فروع کافی، ج 5، ص 94، ح 6.

حدیث667

امام باقر علیه السلام :
المُؤْمِنُ بَرَکَةٌ عَلَی الْمُؤْمِنِ وَ حُجَّةٌ عَلَی الْکافِرِ؛
مؤمن، برای مؤمن، برکت است و برای کافر، حجّت. 208. اگر باشید
تحف العقول، ص 489.

حدیث668

امام باقر علیه السلام :
لَیْسَ مِنْ نَفْسٍ اِلاّ وَ قَدْ فَرَضَ اللّهُ لَها رِزْقَها حَلالاً یَأتیها فی عافیَةٍ وَ عُرِضَ لَها بِالْحَرامِ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ فَاِنْ هیَ تَناوَلَتْ مِنَ الْحَرامِ شَیئا قاصَّها بِهِ مِنَ الْحَلالِ الَّذی فَرَضَ اللّهُ لَها وَ عِنْدَ اللّهِ سِواهُما فَضْلٌ کَبیرٌ؛
خداوند برای هر کسی روزیِ حلالی مقرّر داشته که به سلامت به او خواهد رسید. از طرف دیگر روزی حرام نیز در دسترس او قرار داده است که اگر انسان روزی خود را از آن حرام به دست آورد، خداوند در عوض، روزی حلالی را که برای او مقدّر کرده است، از او باز خواهد داشت و غیر از این دو روزی (حلال و حرام)، روزی های فراوان دیگری نیز نزد خداوند هست.
بحار الأنوار، ج 5، ص 147، ح 6.

حدیث669

امام باقر علیه السلام :
لَمّا قالَ لَهُ رَجُلٌ إِنّی ضَعیفُ الْعَمَلِ قَلیلُ الصَّلاةِ قَلیلُ الصَّوْمِ وَلکِنْ أَرْجو أَنْ لا آکُلَ إِلاّ حَلالاً وَ لا أَنْکَحَ إِلاّ حَلالاً: وَ أَیُّ جِهادٍ أَفْضَلُ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ؟!؛
در پاسخ به کسی که عرض کرد: من در عمل ناتوانم و نماز و روزه کم به جا می آورم امّا سعی می کنم جز حلال نخورم و جز با حلال نزدیکی نکنم فرمودند: چه جهادی برتر از پاک نگهداشتن شکم و شرمگاه؟!.
محاسن، ج 1، ص 292، ح 448.

حدیث670

امام باقر علیه السلام :
تَقاضی عَلیٌّ وَ فاطِمَةُ علیهماالسلاماِلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهفِی الْخِدْمَةِ فَقَضی عَلی فاطِمَةَ علیهاالسلام بِخِدْمَةِ ما دونَ الْبابِ، وَ قَضی عَلی عَلیٍّ علیه السلامما خَلْفَهُ ـ قالَ ـ فَقالَتْ فاطِمَةُ علیهاالسلام: فَلا یَعْلَمُ ما داخَلَنی مِنَ السُّرورِ اِلاَّ اللّه ُ بِاِکْفائی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله تَحَمُّلَ رِقابِ الرِّجالِ؛
حضرت علی و حضرت فاطمه علیهماالسلام از پیامبر صلی الله علیه و آله درخواست نمودند که وظیفه [هرکدام از] آنها را در زندگی بیان کنند. پیامبر صلی الله علیه و آله کارهای داخل خانه را به فاطمه و کارهای بیرون خانه را به علی واگذار نمودند. حضرت زهرا علیهاالسلام فرمودند: خوشحالی ای که با این کار بر قلب من وارد شد و رسول خدا مرا از رویارویی با نامحرمانْ راحت نمودند، جز خدا کسی نمی داند.
قرب الاسناد، ص 52.

حدیث671

امام باقر علیه السلام :
ـ لَمّا ذُکِرَ عِنْدَهُ الاَغْنِیَاءَ مِنَ الشّیعةِ، فَـکَاَ نَّهُ کَرِهَ ما قیلَ فیهِمْ، فَقالَ ـ : اِذا کانَ المُؤْمِنُ غَنیّا رَحیما وَصولاً، لَهُ مَعْرُوفٌ اِلی اَصْحابِهِ، اَعْطاهُ اللّه ُ اَجْرَ ما یُنْفِقُ فِی البِرِّ اَجْرَهُ مَرَّتَیْنِ ضِعْفَیْنِ لاَِنَّ اللّه َ تَعالی یَقولُ فی کِتابِهِ «وَ ما اَمْوالُـکُمْ وَ لا اَوْلادُکُمْ بِالَّتی تُقَرِّبُـکُمْ عِنْدَنا زُلْفی اِلاّ مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحا فَاُولئِکَ لَهُمْ جَزاءُ الضِّعْفِ بِما عَمِلوا وَ هُمْ فِی الغُرُفاتِ آمِنونَ»؛
در حضور امام باقر علیه السلام از شیعیان ثروتمند سخن به میان آمد. به نظر رسید که حضرت از سخنانی که در باره آنها گفته شد، خوششان نیامد و فرمودند: چنانچه مؤمنِ ثروتمند، مهربان و بخشنده باشد و به یارانش نیکی و احسان کند، خداوند، مزد آنچه را در کارهای نیک خرج می کند، دو برابر به او می دهد؛ زیرا خدای تعالی در کتاب خود می فرماید: «اموال و فرزندانتان، هرگز شما را نزد ما مقرَّب نمی گردانند، مگر کسانی [از شما ]را که ایمان بیاورند و عمل صالح انجام دهند، که در مقابل آنچه انجام داده اند، پاداششان چندین برابر خواهد بود و آنان در خانه های بهشت، آسوده خاطرند».
علل الشرایع، ص 604، ح 73.

حدیث672

امام باقر علیه السلام :
اِتَّخَذَ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ اِبْراهیمَ خَلیلاً لاَِ نَّهُ لَمْ یَرُدَّ اَحَدا، وَ لَمْ یَسْاَلْ اَحَدا غَیرَ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ؛
خداوند ـ عزّ و جلّ ـ ، ابراهیم را از آن رو خلیلِ (دوست صمیمیِ) خود قرار داد که دست رد به سینه کسی نمی زد و از هیچ کس جز خدای ـ عزّ و جلّ ـ چیزی نمی خواست.
علل الشرایع، ص 34، ح 2.

حدیث673

امام باقر علیه السلام :
مِنْ عَلاماتِ الْمُو?ِنِ ثَلاثٌ: حُسنُ التَّقْدیرِ فِی الْمَعیشَةِ، وَ الصَّبْرُ عَلَی النّائِبَةِ، وَ التَّفَقُّهُ فِی الدّینِ ... ما خَیْرٌ فی رَجُلٍ لا یَقْتَصِدُ فی مَعیشَتِهِ ما یَصلُحُ لا لِدُنْیاهُ وَ لا لآِخِرَتِهِ؛
مؤمن، سه نشانه دارد: برنامه ریزی مناسب در اداره زندگی، صبر در گرفتاری ها، و دین شناسی. هر کس در اداره زندگی اش میانه رو نباشد و کار مفیدی نه برای دنیایش و نه برای آخرتش انجام ندهد، خیری در او نیست.
تهذیب الأحکام، ج 7، ص 236، ص 48.

حدیث674

امام باقر علیه السلام :
کانَتْ [مَرْیَمُ] اَجمَلَ النِّساء، وَ کانَتْ تُصَلّی فَتُضی ءُ المِحْرابَ لِنورِها، فَدَخَلَ عَلَیْها زَکَریّا فَاِذا عِنْدَها فاکِهَةُ الشِّتاءِ فِی الصَّیْفِ و فاکِهَةُ الصَّیْفِ فِی الشِّتاءِ، فَقالَ: «اَ نّی لَکِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّه ِ»؛
مریم، زیباترین زن بود، و زمانی که نماز می گزارد، محراب از نورش روشن می شد. زکریا به او سر می زد و میوه زمستان را در تابستان و میوه تابستان را در زمستان نزد او می دید. از وی می پرسید: «این [میوه] از کجا می آید؟ مریم گفت: از نزد خداوند».
بحار الأنوار، ج 14، ص 204، ح 18.

حدیث675

امام باقر علیه السلام :
مَعْنَی الآْیَةِ: اِصْطَفاکِ مِنْ ذُ رِّیَّةِ الاَْنْبیاءِ وَ طَهَّرَکِ مِنَ السِّفاحِ، وَ اِصْطَفاکِ لِوِلادَةِ عیسی علیه السلاممِنْ غَیْرِ فَحْلٍ؛
معنای آیه این است که: [ای مریم! پروردگارت] تو را از نسل پیامبران برگزید و تو را از هر فِسق و فُجوری، پاک نگه داشت و تو را برای به دنیا آوردن عیسی، بدون داشتن هیچ همسری، انتخاب کرد.
تفسیر مجمع البیان، ج 2، ص 746.

حدیث676

امام باقر علیه السلام :
اِذا حَدَّثْتُـکُمْ بِشَیْ ءٍ فَاسْاَلونی عَنْ کِتابِ اللّه ِ ـ ثُمَّ قالَ فی حَدیثِهِ ـ : اِنَّ اللّه َ نَهی عَنِ الْقیلِ وَ الْقالِ، و فَسادِ الْمالِ، وَ کَثْرَةِ السُّؤالِ. فَقالوا: یا بْنَ رَسولِ اللّه ِ، وَ اَیْنَ هذا مِنْ کِتابِ اللّه ِ؟ قالَ: اِنَّ اللّه َ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فی کِتابِهِ: «لا خَیْرَ فی کَثِیرٍ مِنْ نَجواهُم...» الآیَة، وَ قالَ: «وَ لا تُؤتُوا السُّفَهاءَ اَمْوالَـکُمُ الَّتی جَعَلَ اللّه ُ لَـکُمْ قیاما»، وَ قالَ: «لا تَسْاَ لُوا عَنْ اَشْیاءَ اِنْ تُبْدَ لَـکُمْ تَسُؤْکُمْ»؛
هرگاه برای شما حدیثی گفتم، درباره سَنَد آن مطلب در کتاب خدا از من بپرسید. سپس فرمودند: خداوند از بگومگو کردن و تلف کردن مال و زیاد سؤال کردن، نهی نموده است. [حاضران] گفتند: ای پسر رسول خدا! این مطلب، در کجای کتاب خدا آمده است؟ فرمودند: خدای ـ عزّ و جلّ ـ در کتاب خود می فرماید: «در بسیاری از درگوشی گفتن های ایشان هیچ خیری نیست...» و فرموده است: «و اموال خود را که خداوند، آن را وسیله قوام [زندگی] شما قرار داده، به نابخردان نسپارید» و فرموده است: «درباره چیزهایی که اگر برای شما آشکار گردد، شما را ناراحت می کند، نپرسید».
کافی، ج 5، ص 300، ح 2.

حدیث677

امام باقر علیه السلام :
فی قولِهِ تَعالی: «لِکُلِّ اُمَّةٍ رَسولٌ» ـ : تَفسیرُها بِالْباطِنِ اَنَّ لِکُلِّ قَرْنٍ مِنْ هذِهِ الاُمَّةِ رَسولاً مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ یَخرُجُ اِلَی الْقَرْنِ الَّذی هُوَ اِلَیْهِمْ رَسُولٌ، وَ هُمُ الاَْوْلیاءُ، وَ هُمُ الرُّسُلُ؛
درباره آیه «و برای هر اُمّتی رسولی است» فرمودند: تفسیر باطنی آن، این است که برای هر نسلی از این امّت، رسولی (فرستاده ای) از خاندان محمّد، ظهور می کند که به سوی آنان فرستاده شده است و همانان اولیا و همانان فرستادگانِ خداوندند.
تفسر عیاشی، ج 2، ص 123، ح 23.

حدیث678

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ الْمُداعِبَ فِی الْجَماعَةِ بِلارَفَثٍ؛
خداوند ـ عزّ و جلّ ـ ، کسی را که در میان جمع شوخی کند، دوست دارد به شرط آن که ناسزا نگوید.
کافی، ج 2، ص 663، ح 4.

حدیث679

امام باقر علیه السلام :
مَنْ لَمْ یوصِ عِنْدَ مَوْتِهِ لِذَوی قَرابَتِهِ مِمَّنْ لا یَرِثُهُ فَقَدْ خَتَمَ عَمَلَهُ بِمَعْصیَةٍ؛
هر کس به هنگام مرگ، در حقّ خویشاوندانی که از او ارث نمی برند، وصیّتی نکند، [کارنامه] اعمال خود را به معصیتی ختم کرده است.
تهذیب الأحکام، ج 9، ص 174، ح 708.

حدیث680

امام باقر علیه السلام :
قَضی اَمیرُ الْمُؤْمِنینَ علیه السلامفی رَجُلٍ تُوُفِّیَ وَ اَوْصی بِمالِهِ کُلِّهِ اَوْ اَکْثَرِهِ، فَقالَ لَهُ: الوَصیَّةُ تُرَدُّ اِلَی الْمَعْروفِ، غَیرِ الْمُنکَرِ، فَمَنْ ظَـلَمَ نَفْسَهُ وَ اَتی فی وَصیَّتِهِ الْمُنْکَرَ وَ الْحَیْفَ فَاِنَّها تُرَدُّ اِلَی الْمَعْروفِ، وَ یُتْرَکُ لاَِهْلِ الْمیراثِ مِیراثُهُم؛
امیر المؤمنین علیه السلام درباره کسی که مرده بود و همه مال خود یا بیشتر آن را وصیّت کرده بود، این گونه قضاوت فرمودند که: وصیّت، به معروف (یعنی آنچه در شرع آمده است) برگردانده می شود. پس هر کس به خود، ستم کند و در وصیّتش مرتکب خلاف و ظلم گردد، آن وصیّت، به معروف، برگردانده می شود و ارثِ ارث بَران به آنان داده می شود.
وسائل الشیعه، ج 13، ص 358، ح 1.

حدیث681

امام باقر علیه السلام :
لَمّا اَ نْزَلَ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله: «اِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الاَ ْنْصابُ وَ الاَْزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوه»، قیلَ: یا رَسولَ اللّه ِ مَا الْمَیْسِرُ؟ فَقالَ: کُلُّ ما تُقومِرَ بِهِ، حَتَّی الْکِعابُ وَ الْجَوزُ. قیلَ فَمَا الاَْنْصابُ؟ قالَ: ما ذَبَحوهُ لآِلِهَتِهِمْ. قیلَ: فَمَا الاَزْلامُ؟ قالَ: قِداحُهُمُ الَّتی یَسْتَقْسِمونَ بِها؛
هنگامی که خدای ـ عزّ و جلّ ـ آیه کریمه: «شراب و مَیسِر و اَنصاب و اَزْلام، پلید و از کارهای شیطان اند. از آنها دوری کنید» را بر پیغمبر خود نازل فرمود، به رسول اکرم صلی الله علیه و آله عرض کردند: ای رسول خدا! مسیر چیست؟ فرمودند: هر چیزی که وسیله قمار بازی شود، حتّی مهره و گردو. عرض شد: اَنصاب چیست؟ فرمودند: آنچه به نام بت ها ذبح شود. عرض شد: اَزلام چیست؟ فرمودند: تیرهایی که آنها را وسیله تقسیم [و بخت آزمایی] قرار می دهند.
فروع کافی، ج 5، ص 122، ح 2.

حدیث682

امام باقر علیه السلام :
ـ بَعْدَ اَنْ ذَکَرَ وَفاةَ آدَمَ علیه السلام ـ : حَتّی اِذا بَلَغَ الصَّلاةَ عَلَیْهِ قالَ هِبَةُ اللّه ِ: یا جَبْرَئیلُ، تَقَدَّمْ فَصَلِّ عَلی آدَمَ، فَقالَ لَهُ جَبْرَئیلُ علیه السلام: یا هِبَةَ اللّه ِ، اَنّ اللّه َ اَمَرَنا اَنْ نَسْجُدَ لاَِبیکَ فِی الْجَنَّةِ، فَلَیْسَ لَنا اَنْ نَؤُمَّ اَحَدا مِنْ وُلْدِهِ؛
بعد از بیان درگذشت آدم علیه السلام ـ : تا آن که نوبت نماز خواندن بر [جنازه] آدم رسید. هِبَةُ اللّه گفت: ای جبرئیل! جلو برو و بر [پدرم] آدم نماز بخوان. جبرئیل علیه السلام به او گفت: ای هبة اللّه ! خداوند به ما دستور داد که در بهشت بر پدرت سجده کنیم؛ پس ما شایستگی آن را نداریم که بر هیچ یک از فرزندانش امامت کنیم.
کمال الدین، ص 214، ح 2.

حدیث683

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تَعالی: «و الشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغاوونَ» ـ : هَلْ رَاَیْتَ شاعِرا یَتَّبِعُهُ اَحَدٌ؟! اِنَّما هُمْ قَوْمٌ تَفَقَّهوا لِغَیْرِ الدّینِ، فَضَلّوا وَ اَضَلّوا؛
درباره آیه «و شاعران را گمراهانْ پیروی می کنند...» فرمودند: آیا شاعری را دیده ای که کسی از او پیروی کند؟ شاعران در حقیقت، جماعتی هستند که برای غیر دین، دانش آموختند و در نتیجه، هم خود، گمراه شدند و هم دیگران را گمراه کردند.
معانی الأخبار، ص 385، ح 19.

حدیث684

امام باقر علیه السلام :
لا یُقْطَعُ اِلاّ مَنْ نَقَبَ بَیْتا، اَو کَسَرَ قُفْلاً؛
فقط دست دزدی قطع می شود که دیواری را شکافته یا قفلی را شکسته باشد.
وسائل الشیعة، ج 18، ص 510، ح 5.

حدیث685

امام باقر علیه السلام :
کَاَنَّ الْمُؤْمِنینَ، هُمُ الفُقَهاءُ، اَهْلُ فِکْرَةٍ وَ عِبْرَةٍ، لَمْ یُصِمَّهُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّه ِ ـ جَلَّ اسْمُهُ ـ ، ما سَمِعُوا بِآذانِهِمْ وَ لَمْ یُعْمِهِمْ عَنْ ذِکْرِ اللّه ِ، ما رَاَوْا مِنَ الزّینَةِ بِاَعْیُنِهِمْ؛
مؤمنان واقعی، همان آگاهان از دین هستند، اهل اندیشیدن و درس گرفتن اند. شنیده های دنیایی، گوش آنها را از شنیدن نام خدا، کر نمی کند، دیدن زرق و برق دنیا، چشم آنان را از دیدن نشانه های خدا، کور نمی سازد.
کافی، ج 2، ص 133، ح 16.

حدیث686

امام باقر علیه السلام :
ذِکْرُ اللِّسانِ الْحَمْدُ وَ الثَّناءُ، وَ ذِکْرُ النَّفْسِ الْجَهْدُ وَ الْعَناءُ، وَ ذِکْرُ الرّوحِ الْخَوْفُ وَ الرَّجاءُ، وَ ذِکْرُ الْقَلْبِ الصِّدْقُ وَ الصَّفاءُ، وَ ذِکْرُ الْعَقْلِ التَّعْظیمُ وَ الْحَیاءُ، وَ ذِکْرُ الْمَعْرِفَةِ التَّسْلیمُ وَ الرِّضا، وَ ذِکْرُ السِّرِّ الرُّؤْیَةُ وَ اللِّقاءُ؛
ذکر زبان، حمد و ثناء، ذکر نفس، سختکوشی و تحمّل رنج، ذکر روح، بیم و امید، ذکر دل، صدق و صفا، ذکر عقل، تعظیم و شرم، ذکر معرفت، تسلیم و رضا و ذکر باطن، مشاهده و لقا است.
مشکاة الأنوار، ص 113.

حدیث687

امام باقر علیه السلام :
کَاَنَّ الْمُؤْمِنینَ هُمُ الْفُقَهاءُ، اَهْلُ فِکْرَةٍ وَ عِبْرَةٍ، لَمْ یُصِمَّهُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّه ِ ما سَمِعوا بِآذانِهِمْ وَ لَمْ یُعْمِهِمْ عَنْ ذِکْرِ اللّه ِ ما رَاَوْا مِنَ الزّینَةِ؛
گویا مؤمنان، همان فقیهان (فرزانگان دین فهم) و اهل اندیشیدن و پند گرفتن هستند. شنیده های دنیوی، گوش آنها را از (شنیدن) یاد خدا، کَر نمی کند و زرق و برق دنیا، چشم آنان را از یاد خدا، کور نمی گرداند.
بحار الأنوار، ج73، ص 36، ح 17.

حدیث688

امام باقر علیه السلام :
لَم یَزَلْ عالِما بِما یَکونُ، فَعِلْمُهُ بِهِ قَبلَ کَوْنِهِ کَعِلْمِهِ بِهِ بَعْدَ کَوْنِهِ؛
خداوند، همواره به هر آنچه هست، آگاه است. بنا بر این، علم او به اشیا پیش از بودنشان، مانند علم او به آنها بعد از پدید آمدنشان است.
کافی، ج 1، ص 107، ح 2.

حدیث689

امام باقر علیه السلام :
ذِکْرُ اللّه ِ لاَِهْلِ الصَّلاةِ، اَکْبَرُ مِنْ ذِکْرِهِمْ ایّاهُ؛ اَلا تَری اَنَّهُ یَقولُ: اُذْکُرونی اَذْکُرْکُمْ؛
یاد خدا از نمازگزاران، بالاتر از یاد آنان از خداوند است، مگر نمی بینی که خداوند می فرماید: «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم».
بحار الأنوار، ج 82، ص 199.

حدیث690

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ الاَْمْرَ بِالْمَعْروفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ، سَبیلُ الاَْنْبیاءِ، وَ مِنْهاجُ الصُّلَحاءِ، فَریضَةٌ عَظیمَةٌ، بِها تُقامُ الْفَرائِضُ، وَ تَاْمَنُ الْمَذاهِبُ، وَ تَحِلُّ الْمَکاسِبُ، و تُرَدُّ الْمَظالِمُ، وَ تَعْمُرُ الاَْرْضُ، وَ یُنْصَفُ مِنَ الاَْعْداءِ، وَ یَسْتَقیمُ الاَْمْرُ؛
امر به معروف و نهی از منکر، راه و روش پیامبران و شیوه صالحان است و فریضه بزرگی است که دیگر فرایض به واسطه آن بر پا می شود. راه ها امن می گردد و درآمدها حلال می شود و حقوق پایمال شده، به صاحبانش برمی گردد، زمین آباد می شود و (بدون ظلم)، حقّ از دشمنان گرفته می شود و کارها سامان می پذیرد.
کافی، ج 5، ص 56، ح 1.

حدیث691

امام باقر علیه السلام :
مَنْ اِشْتَری شَیْئا مِنَ الْخُمْسِ لَمْ یَعْذُرْهُ اللّه ُ، اِشْتَری ما لایَحِلُّ لَهُ؛
هر کس با مالی که خمس آن داده نشده چیزی بخرد، عذر او در پیشگاه خدا پذیرفته نخواهد شد؛ زیرا چیزی خریده که [از آنِ او نیست و] بر او حلال نیست.
تهذیب الأحکام، ج 4، ص 136، ح 381.

حدیث692

امام باقر علیه السلام :
اَ لْعُلَماءُ فی اَ نْفُسِهِمْ خانَةٌ، اِنْ کَـتَمُوا النَّصیحَةَ، اِنْ رَاَوْا تائِها ضالاًّ لایَهْدونَهُ اَوْ مَیِّتا لایُحْیونَهُ فَبِئْسَ ما یَصْنَعونَ، لاَِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی، اَخَذَ عَلَیْهِمُ الْمیثاقَ فِی الْـکِتابِ اَنْ یَاْمُروا بِالْمَعْروفِ وَ بِما اُمِروا بِهِ وَ اَنْ یَنْهَوْا عَمّا نُهوا عَنْهُ وَ اَنْ یَتَعاوَنوا عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوی وَ لایَتَعاوَنوا عَلَی الاِْثْمِ وَ الْعُدْوانِ؛
اگر دانشمندان، نصیحت را پنهان دارند، خیانت کرده اند. اگر سرگشته گمراهی را دیدند و او را راهنمایی نکردند و یا (دل) مرده ای را زنده ننمودند، وه که چه کار زشتی کرده اند! چون خداوند تبارک و تعالی، در کتاب، از ایشان پیمان گرفته که به معروف و آنچه فرمان یافته اند، فرمان دهند و از آنچه نهی شده اند، نهی کنند و بر نیکوکاری و پرهیزکاری، یکدیگر را یاری کنند و در گناه و ستم، یکدیگر را یاری نکنند.
کافی، ج 8، ص 54، ح 16.

حدیث693

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَهْلَ التَّقْوی هُمُ الاَْغْنیاءُ اَغْناهُمُ الْقَلیلُ مِنَ الدُّنْیا، فَمَؤُونَتُهُمْ یَسیرَةٌ. اِنْ نَسیتَ الْخَیْرَ ذَکَّروکَ وَ اِنْ عَمِلْتَ بِهِ اَعانوکَ؛
ثروتمندان واقعی، همان تقواپیشگانند که اندک دنیا، آنان را بی نیاز کرده و کم خرجند. اگر خیر و خوبی را فراموش کنی، به یادت می آورند و اگر به آن عمل نمایی، یاری ات می رسانند.
تحف العقول، ص 287.

حدیث694

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ یَقی بِالتَّقْوی عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَ یُجَلّی بِالتَّقْوی عَنْهُ عَماهُ وَ جَهْلَهُ؛
خداوند، ـ عزّ و جلّ ـ به وسیله تقوا، انسان را از آنچه عقلش به آن نمی رسد حفظ می کند و کور دلی و نادانی او را بر طرف می سازد.
کافی، ج 8، ص 52، ح 16.

حدیث695

امام باقر علیه السلام :
فی قَوْلِهِ «قُولُوا لِلنّاسِ حُسْنا» قال: قُولوا لِلنّاسِ اَحْسَنَ مَا تُحبّونَ اَنْ یُقالَ لَکُمْ، فَاِنَّ اللّه َ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ یُبْغِضُ اللَّعّانَ السَّبّابَ الطَّعّانَ عَلیَ الْمُؤْمِنین، اَ لْفاحِشَ الْمُتَفَّحِشَ السّائَلَ الْمُلْحِفَ، وَ یُحِبُّ الْحَیّی الْحَلیمَ الْعَفیفَ الْمُتعَفِّـفَ؛
درباره این گفته خداوند که «با مردم، به زبان خوش سخن بگویید»، فرمودند: بهترین سخنی که دوست دارید مردم به شما بگویند، به آنها بگویید، چرا که خداوند، لعنت کننده، دشنام دهند، زخم زبان زن بر مؤمنان، زشت گفتار، بدزبان و گدای سمج را دشمن می دارد و با حیا و بردبار و عفیفِ پارسا را دوست دارد.
امالی صدوق، ص 326.

حدیث696

امام باقر علیه السلام :
اِنّی لَمْ اَرَ شَیْئاً قَطُّ اَشَدَّ طَـلَبا وَ لا اَسْرَعَ دَرْکا، مِنْ حَسَنَةٍ مُحْدَثَةٍ لِذَنْبٍ قَدیمٍ؛
هرگز جوینده ای یابنده تر از کار نیک امروز که گناه قدیم را می یابد [و پاک می کند ]ندیده ام.
بحار الأنوار، ج 71، ص 243، ح 5.

حدیث697

امام باقر علیه السلام :
لایُحِبُّ اللّه ُ الشَّتْمَ فِی الاِْنْتِصارِ، اِلاّ مَن ظُلِمَ فَلا بَاْسَ لَهُ اَنْ یَنتَصِرَ مِمَّنْ ظَـلَمَهُ بِما یَجوزُ الاِْنْتِصارَ بِهِ فِی الدّینِ؛
خداوند، در انتقام گرفتن، ناسزا گفتن را جز برای ستمدیده دوست ندارد. پس باکی بر او نیست که از ستم کننده به خود، به روشی که در دین جایز است، انتقام بگیرد.
تفسیر مجمع البیان، ج 3، ص 201.

حدیث698

امام باقر علیه السلام :
اَللّهُمَّ! ارْزُقْنی وَلَدا وَ اجْعَلْهُ تَقیّا زَکیّا لَیْسَ فی خَلْقِهِ زیادَةٌ وَ لا نُقْصانٌ وَ اجْعَلْ عاقِبَتَهُ اِلی خَیْرٍ؛
خداوندا! به من فرزندی عطا کن و او را پرهیزگار و پاک قرار ده که در آفرینشش کم و زیادی نباشد و سرانجامش را نیکو گردان.
تهذیب الأحکام، ج 7، ص 411، ح 1641.

حدیث699

امام باقر علیه السلام :
اَللّهُمَّ ارْزُقْنی رِزْقا حَلالاً یَکْفینی وَ لاتَرْزُقْنی رِزْقا یُطْغینی وَ لاتَبْتَلیَنّی بِفَقْرٍ اَشْقی بِهِ مُضَیِّقا عَلَیَّ ... ؛
خداوندا! مرا روزیِ حلالی بده که کفایتم کند، و روزی ای نده که به طغیانم کشانَد و به فقری گرفتارم نکن که با آن بدبخت شوم و به تنگنا افتم.
تهذیب الأحکام، ج 3، ص 77، ح 6.

حدیث700

امام باقر علیه السلام :
لا شَفیعَ لِلْمَرْاَةِ اَ نْجَحُ عِنْدَ رَبِّها مِنْ رِضا زَوْجِها؛
هیچ شفاعت کننده ای برای زن نزد پروردگارش نجات بخش تر از رضایت شوهرش نیست.
خصال، ص 588.

حدیث701

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللّه ِ اَشَدُّکُمْ اِکْراما لِحَلائِـلِهِمْ؛
گرامی ترین شما نزد خداوند، کسی است که بیشتر به همسر خود احترام بگذارد.
وسائل الشیعه، ج 15، ص 58، ح 6.

حدیث702

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ حَرَّمَ کَنْزَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ اَمَرَ بِاِنْفاقِهِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛
خداوند، ثروت اندوزی را حرام و خرج کردن ثروت را در راه خدا، واجب نموده است.
بحار الأنوار، ج 73، ص 138، ح4.

حدیث703

امام باقر علیه السلام :
ما مِنْ عَبْدٍ یَبْخَلُ بِنَفَقَةٍ یُنْفِقُها فیما یُرضِی اللّه َ اِلاَّ ابْتُلیَ بِاَنْ یُنْفِقُ اَضْعافَها فیما اَسْخَطَ اللّه َ؛
هر کس از خرج کردن مالی در راه خداپسندانه، بخل ورزد، چند برابر آن را در راه غیر خداپسندانه هزینه خواهد کرد.
بحار الأنوار، ج 78، ص 173، ح 12.

حدیث704

امام باقر علیه السلام :
اَرْبَعٌ مَنْ کُنَّ فیهِ، بَنَی اللّه ُ لَهُ بَیْتا فِی الْجَنَّةِ: مَنْ آوَی الْیَـتیمَ وَ رَحِمَ الضَّعیفَ وَ اَشْفَقَ عَلی والِدَیْهِ وَ اَ نْفَقَ عَلَیْهِما وَ رَفِقَ بِمَمْلوکِهِ؛
چهار چیز است که اگر در کسی باشد، خداوند، خانه ای در بهشت برای او بنا می کند: کسی که یتیمی را پناه بدهد، به ناتوان رحم کند، نسبت به پدر و مادرش دلسوز و مهربان باشد، برای آنها خرج کند و با مملوک خود مدارا نماید.
محاسن، ج 1، ص 8، ح 23.

حدیث705

امام باقر علیه السلام :
کانَ اَبی زَیْنُ الْعابِدینَ علیه السلام اِذا نَظَرَ اِلَی الشَّبابِ الَّذینَ یَطْـلُبونَ الْعِلْمَ، اَدْناهُمْ اِلَیْهِ وَ قالَ: مَرحَبا بِکُمْ اَ نْتُمْ وَدائِعُ الْعِلْمِ وَ یوشِکُ اِذْ اَ نْتُمْ صِغارُ قَوْمٍ اَنْ تَـکونوا کِبارَ آخَرینَ؛
پدرم [امام] زین العابدین علیه السلام، هر گاه به جوانانی که دانش می اندوختند، می نگریست، آنان را به خود نزدیک می کرد و می فرمود: آفرین بر شما که امانت های [مردم برای آموختن] دانشید و به زودی شما کم سالان جامعه، بزرگان جامعه ای دیگر می شوید.
الدرّ النظیم فی مناقب الأئمّة اللّهامیم، ص 587.

حدیث706

امام باقر علیه السلام :
کانَ أبی زَینُ العابِدینَ علیه السلام إذا نَظَرَ إلَی الشَّبابِ الَّذینَ یَطلُبونَ العِلمَ أدناهُم إلَیهِ وقالَ : مَرحَبا بِکُم أنتُم وَدائِعُ العِلمِ ویوشِکُ إذ أنتُم صِغارُ قَومٍ أن تَکونوا کِبارَ آخَرینَ .
امام باقر علیه السلام : پدرم زین العابدین علیه السلام ، هر گاه به جوانانی که دانش می اندوختند ، می نگریست ، آنان را به خود نزدیک می کرد و می فرمود : «آفرین بر شما که امانت های [مردم برای آموختن] دانشید و به زودی شما کم سالان جامعه ، بزرگان جامعه ای دیگر می شوید» .
الدر النظیم فی مناقب الأئمّة اللهامیم : ص 587 .

حدیث707

امام باقر علیه السلام :
: تَفَقَّهوا وإلاّ فَأَنتُم أعرابٌ .
امام باقر علیه السلام ـ همواره می فرمود ـ : آگاهی دینی کسب کنید ، و گرنه ، بادیه نشینانی [نادان] خواهید بود .
المحاسن : ج 1 ص 357 ح 760 .

حدیث708

امام باقر علیه السلام :
لَو اُتیتُ بِشابٍّ مِن شَبابِ الشّیعَةعِ لا یَتَفَقَّهُ فِی الدّینِ لأََوجَعتُهُ .
امام باقر علیه السلام : اگر جوانی از جوانان شیعه را بیابم که در پیِ کسب آگاهی دینی نیست ، او را تنبیه می کنم .
المحاسن : ج 1 ص 357 ح 761 .

حدیث709

امام باقر علیه السلام :
أصبَحَ إبراهیمُ علیه السلام فَرَأی فی لِحیَتِهِ شَعرَةً بَیضاءَ ، فَقالَ : الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمینَ ، الَّذی بَلَغَنی هذَا المَبلَغَ لَم أعصِ اللّه َ طَرفَةَ عَینٍ .
امام باقر علیه السلام : ابراهیم علیه السلام ، موی سفیدی در ریش خود دید . فرمود : «سپاس ، خداوندی را که پروردگار جهانیان است . آن که مرا به این سن رسانید و یک لحظه نافرمانی اش را نکردم» .
الکافی : ج 8 ص 392 ح 588 .

حدیث710

امام باقر علیه السلام :
قامَ رَجُلٌ بِالبَصرَةِ إلی أمیرِالمُؤمِنینَ علیه السلام فَقالَ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، أخبِرنا عَنِ الإِخوانِ؟
فَقالَ: الإِخوانُ صِنفانِ: إخوانُ الثِّقَةِ، وإخوانُ المُکاشَرَةِ.
امام باقر علیه السلام : مردی در بصره در حضور امیر مؤمنان به پا خاست و گفت : ای امیر مؤمنان! درباره برادری برایمان صحبت کن .
فرمود : «برادران ، دو دسته اند : برادران مورد اعتماد و برادران ظاهری . برادران مورد اعتماد ، [به منزله] دست و بال و خانواده و ثروت هستند . اگر مورد اعتمادِ برادرت هستی ، برایش از جان و مال ، مایه بگذار و با هر کسی او دوست است ، دوست باش و با هر که دشمن است ، دشمن باش ، رازها و عیب هایش را بپوشان و خوبی هایش را آشکار کن . بدان ، ای پرسشگر! چنین برادرانی از گوگرد سرخ ، نایاب ترند .
و امّا دوستان ظاهری ، پس [بدان که] تو لذّت خود را از آنان می بری . پس آن را از آنان مَبُر و بیش از این ، از درونشان مخواه و هر مقدار با تو با گشاده رویی و شیرین زبانی برخورد کردند ، تو نیز چنان کن» .
کاشره : إذا ضحک فی وجهه وباسطه (النهایة : ج 4 ص 176) .

حدیث711

امام باقر علیه السلام :
اِتَّبِع مَن یُبکیکَ وهُوَ لَکَ ناصِحٌ ، ولا تَتَّبِع مَن یُضحِکُکَ وهُوَ لَکَ غاشٍ .
امام باقر علیه السلام : از کسی که تو را به گریه می اندازد ، ولی خیرخواه توست ، پیروی کن و از کسی که تو را می خنداند ، ولی با تو نیرنگ می کند ، پیروی منما .
الکافی : ج 2 ص 638 ح 2 .

حدیث712

امام باقر علیه السلام :
کانَ فی بَنی إسرائیلَ رَجُلٌ عاقِلٌ کَثیرُ المالِ وکانَ لَهُ ابنٌ یُشبِهُهُ فِی الشَّمائِلِ مِن زَوجَةٍ عَفیفَةٍ ، وَکانَ لَهُ ابنانِ مِن زَوجَةٍ غَیرِ عَفیفَةٍ ، فَلَمّا حَضَرَتهُ الوَفاةُ ، قالَ لَهُم : هذا مالی لِواحِدٍ مِنکُم . فَلَمّا تُوُفِّیَ ، قالَ الکَبیرُ : أ نَا ذلِکَ الواحِدُ .
وقالَ الأَوسَطُ : أ نَا ذلِکَ .
وقالَ الأَصغَرُ : أ نَا ذلِکَ .
فَاختَصَموا إلی قاضیهِم قالَ : لَیسَ عِندی فی أمرِکُم شَیءٌ ، اِنطَلِقوا إلی بَنی
غَنّامٍ الإِخوَةِ الثَّلاثِ فَانتَهَوا إلی واحِدٍ مِنهُم فَرَأَوا شَیخاً کَبیرا .
فَقالَ لَهُم : اُدخُلوا إلی أخی فُلانٍ فَهُوَ أکبَرُ مِنّی فاسأَلوهُ .
فَدَخَلوا عَلَیهِ ، فَخَرَجَ شَیخٌ کَهلٌ ، فَقالَ : سَلوا أخِیَ الأَکبَرَ مِنّی .
فَدَخَلوا عَلَی الثّالِثِ فَإِذا هُوَ فِی المَنظَرِ أصغَرُ فَسَأَلوهُ أوَّلاً مِن حالِهِم ، ثُمَّ مُستَبیناً لَهُم فَقالَ : أمّا أخِی الَّذی رَأَیتُموهُ أوَّلاً هُوَ الأَصغَرُ وإنَّ لَهُ امرَأَةَ سَوءٍ تَسوؤُهُ وقَد صَبَرَ عَلَیها مَخافَةَ أن یُبتَلی بِبَلاءٍ لا صَبرَ لَهُ عَلَیهِ ، فَهَرَّمَتهُ ، وأمَّا الثّانی أخی فَإِنَّ عِندَهُ زَوجَةً تَسوؤُهُ وتَسُرُّهُ وهُوَ مُتَماسِکُ الشَّبابِ ، وأمّا أ نَا فَزَوجَتی تَسُرُّنی ولا تَسوؤُنی لَم یَلزَمنی مِنها مَکروهٌ قَطُّ مُنذُ صَحِبَتنی ، فَشَبابی مَعَها مُتَماسِکٌ ، وأمّا حَدیثُکُمُ الَّذی هُوَ حَدیثُ أبیکُمُ ، انطَلِقوا أوّلاً وبَعثِروا قَبرَهُ وَاستَخرِجوا عِظامَهُ وأحرِقوها ، ثُمّ عودوا لأَِقضِیَ بَینَکُم .
فَانصَرَفوا فَأَخَذَ الصَّبِیُ سَیفَ أبیهِ وأخَذَ الأَخَوانِ المَعاوِلَ فَلَمّا هَمّا بِذلِکَ ، قالَ لَهُمُ الصَّغیرُ : لا تُبَعثِروا قَبرَ أبی وأ نَا أدَعُ لَکُما حِصَّتی ، فَانصَرَفوا إلَی القاضی .
فَقَال : یُقِنعُکُما هذا ، اِیتونی بِالمالِ .
فَقالَ لِلصَّغیرِ : خُذِ المالَ فَلَو کانَا ابنَیهِ لَدَخَلَهُما مِنَ الرِّقَّةِ ، کَما دَخَلَ عَلَی الصَّغیرِ .
امام باقر علیه السلام : در میان قوم بنی اسرائیل ، مردی خردمند و ثروتمند بود . وی را پسری بود از همسری پاک دامن که در شمایل ، شبیه وی بود و دو پسر داشت از همسری غیرِ پاک دامن . چون هنگام مرگش فرا رسید ، به آنان گفت : این ثروت من ، برای یکی از شماست .
چون از دنیا رفت ، پسر بزرگ تر گفت : «آن یکی من هستم» .
پسر وسطی گفت : «آن یکی ، من هستم» .
پسر کوچک تر گفت : «آن یکی ، من هستم» .
[چون نزاع بالا گرفت ،] شکایت به قاضیِ شهر بردند . قاضی گفت : مرا در این باره ، نظری نیست . نزد سه برادر که فرزندان چوپان اند ، بروید .
آنها نزد یکی از برادران آمدند و پیری کهن سال را دیدند . به آنان گفت :
نزد برادرم بروید . او از من بزرگ تر است . از او بپرسید . بر او وارد شدند . پیرمردی میان سال ، بیرون آمد و گفت : از برادرِ بزرگ ترم بپرسید . بر سومین برادر ، وارد شدند . او را کم سال تر یافتند . نخست ، از او خواستند شرح حالِ خودشان را بگوید و سپس به پرسش ، آنها پاسخ دهد .
او گفت : آن برادرم را که نخست دیدید ، کوچک ترین برادر است . همسری ناسازگار داشت که به وی ، بدی می کرد . [برادرم] بر این بدی ها صبر کرد ، مبادا به گرفتاری بزرگ تر و طاقت فرسا مبتلا شود . آن زن ، او را پیر کرد . برادر دوم ، همسری داشت که گاهی او را می رنجانْد و گاهی او را شاد می کرد . لذا او در مرزِ جوانی و پیری قرار دارد . و امّا من ، همسرم همیشه مرا شاد می کرد و هیچ گاه مرا آزار نداد و هرگز از او بدی به من نرسید . بدین جهت ، جوانی ام با او پایدار است . و امّا مسئله شما که وصیّت پدرتان است ، نخست بروید نبش قبر کنید ، استخوان هایش را بیرون آورید و بسوزانید و نزد من برگردید ، تا میانِ شما داوری کنم .
برادران رفتند . برادر کوچک تر ، شمشیر پدر را برداشت و دو برادر دیگر ، کلنگ برداشتند . وقتی خواستند نبشِ قبر کنند ، برادر کوچک تر گفت : نبش قبر نکنید . من سهم خود را به شما وا می گذارم .
برادران ، نزد قاضی بازگشتند . مرد گفت : این ، شما را کفایت می کند . مال را نزد من آورید . آن گاه به برادر کوچک تر گفت که ثروت را بردارد . [سپس افزود : ]اگر آن دو فرزندان آن مرد بودند ، [به هنگام نبش قبر ،] احساس ناراحتی به آنان دست می داد ، چنان که به فرزند کوچک تر دست داد .
بحار الأنوار : ج 104 ص 296 ح 1.

حدیث713

امام باقر علیه السلام :
: کانَ أبوهُ یَجمَعُ وُلدَهُ ووُلدَ إخوَتِهِ ، ثُمَّ یَأمُرُهُم بِالصِّراعِ، وذلِکَ خُلُقٌ فِیالعَرَبِ، فَکانَ عَلِیٌّ علیه السلامیَحسِرُ عَن ساعِدَینِ لَهُ غَلیظَینِ قَصیرَینِ وهُوَطِفلٌ، ثُمَّ یُصارِعُ کِبارَ إخوَتِهِ وصِغارَهُم، وکِبارَ بَنیعَمِّهِ وصِغارَهُم فَیَصرَعُهُم ، فَیَقولُ أبوهُ : ظَهَرَ عَلِیٌّ ، فَسمّاهُ ظَهیرا وعندَ العَرَبِ عَلِیٌ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره امام علی علیه السلام ـ : پدر علی علیه السلام ، فرزندان خود و فرزندان برادرش را جمع می کرد و آنان را به کُشتی گرفتن وا می داشت ، و این ، سُنّت مردمان عرب بود . علی علیه السلام آستین ها را بالا می زد و با این که کم سن بود ، ساعدهایی قوی و کوتاه داشت و با برادران بزرگ تر و کوچک تر خود و پسر عموهای بزرگ تر و کوچک تر از خود ، کُشتی می گرفت و همه را بر زمین می زد . پدرش می گفت : «علی ، پیروز شد» و بدین جهت ، او را «ظَهیر (پیروز)» نامید و نام او نزد مردم عرب ، «علی» بود .
معانی الأخبار : ص 61 ح 9 .

حدیث714

امام باقر علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله أجرَی الخَیلَ الَّتی اُضمِرَت مِنَ الحَفیاءاِ إلی مَسجِدِ بَنی زُرَیقٍ وسَبَّقَها مِن ثَلاثِ نَخَلاتٍ فَأَعطَی السّابِق عُذقا ، و أعطَی المُصَلِّیَ عُذقا ، وأعطَی الثّالِثَ عُذقا.
امام باقر علیه السلام : پیامبر خدا ، اسب هایی را که برای مسابقه ورزیده شده بودند ، از محلّه حَفیا تا مسجد بنی زُرَیْق به مسابقه وا داشت و سه نخله خرما ، جایزه آن قرار داد . به نفر اوّل ، یک نخله ، به نفر دوم [که سرِ اسب او مقابل کَفَل اسب اوّل بود ، ]یک نخله ، و به نفر سوم هم یک نخله خرما بخشید .
الکافی : ج 5 ص 48 ح 5 .

حدیث715

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لَم یَجعَلِ اللّه ُ عز و جل لِأَحَدٍ فیهِنَّ رُخصَةً : أداءُ الأَمانَةِ إلَی البِرِّ وَالفاجِرِ ، وَالوَفاءُ بِالعَهدِ لِلبِرِّ وَالفاجِرِ ، وبِرُّ الوالِدَینِ بِرَّینِ کانا أو فاجِرَینِ .
امام باقر علیه السلام : سه چیز است که خداوند عز و جل ، به کسی اجازه ترک آن را نداده است : امانتداری نسبت به انسان های صالح و فاجر (درسْتکار و بدکار) ، وفای به عهد نسبت به صالح و فاجر ، و نیکی به پدر و مادر ؛ نیک باشند یا بد .
الکافی : ج 2 ص 162 ح 15.

حدیث716

امام باقر علیه السلام :
اِلبَس وتَجَمَّل ، فَإِنَّ اللّه َ جَمیلٌ یُحِبُّ الجَمالَ ، وَلیَکُن مِن حَلالٍ .
امام باقر علیه السلام : سزاوار نیست زن ، خود را بدون آرایش بگذارد . لااقل ، گردنبندی به گردن بیندازد .
الکافی : ج 6 ص 442 ح 7 .

حدیث717

امام باقر علیه السلام :
اِستَقبَلَ شابٌّ مِنَ الأَنصاراِ امرَأَةً بِالمَدینَةنِ وکانَ النِّساءُ یَتَقَنَّعنَ خَلفَ آذانِهِن فَنَظَرَ إلَیها وهِیَ مُقبِلَةٌ فَلَمّا جازَت نَظَرَ إلَیها ودَخَلَ فی زُقاقٍ قَد سَمّاهُ بِبَنی فُلانٍ ، فَجَعَلَ یَنظُرُ خَلفَها وَاعتَرَضَ وَجهَهُ عَظمٌ فِی الحائِطِ أو زُجاجَةٌ فَشَقَّ وَجهَهُ ، فَلَمَّا مَضَتِ المَرأَةُ نَظَرَ فَإِذَا الدِّماءُ تَسیلُ عَلی صَدرِهِ وثَوبِهِ ، فَقالَ : وَاللّه ِ لآَتِیَنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ولاَُخبِرَنَّهُ ، قالَ : فَأَتاهُ .
فَلَمّا رَآهُ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله قالَ لَهُ : ما هذا؟ فَأَخبَرَهُ ، فَهَبَطَ جَبرَئیلُ علیه السلامبِهذِهِ الآیَةِ : «قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّواْ مِنْ أَبْصَـرِهِمْ وَ یَحْفَظُواْ فُرُوجَهُمْ ذَ لِکَ أَزْکَی لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرُم بِمَا یَصْنَعُونَ»
امام باقر علیه السلام : جوانی از انصار ، در مدینه با زنی رو در رو شد و آن زمان ، زنان ، سر را از پشتِ گوش هایشان می پوشاندند . جوان ، در حالی که زن به سوی او می آمد ، به وی نگاه کرد . وقتی زن از کنار جوان گذشت ، جوان ، همان طور راه می رفت ، وارد کوچه بنی فلان شد و از پشت سر به آن زن می نگریست . صورتش به استخوان یا شیشه ای که در دیوار بود ، خورد و شکاف برداشت . وقتی زن رفت ، جوان متوجّه شد خون بر سینه و لباسش می ریزد . با خود گفت : به خدا سوگند ، نزد پیامبر صلی الله علیه و آله خواهم رفت و داستان را به ایشان خواهم گفت . سپس ، نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمد . وقتی پیامبر خدا او را دید ، پرسید : «این چه وضعی است؟»
جوان ، داستان را گفت . آن گاه ، جبرئیل علیه السلام نازل شد و این آیه را آورد : (به مردان با ایمان بگو : دیده فرو نهند و پاک دامنی ورزند که این ، برای آنان ، پاکیزه تر است؛ زیرا خدا به آنچه می کنند ، آگاه است) .
النور : 30 .

حدیث718

امام باقر علیه السلام :
: مَن خَطَبَ إلَیکُم فَرَضیتُم دینَهُ وأمانَتَهُ فَزَوِّجوهُ «إِلاَّ تَفْعَلُوهُ تَکُن فِتْنَةٌ فِی الأَْرْضِ وَفَسَادٌ کَبِیرٌ» .
امام باقر علیه السلام ـ چون درباره ازدواج از ایشان سؤال شد ـ : آن گاه که [کسی ]نزد شما خواستگاری کرد و دینداری و امانتداری اش را پسندیدید ، به او همسر بدهید ؛ و (اگر چنین نکنید ، در زمین ، فتنه و فسادی بزرگ ، روی خواهد داد) .
الکافی : ج 5 ص 347 ح 1 .

حدیث719

امام باقر علیه السلام :
قیلَ لِرَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : مَا الحَزمُ ؟
قالَ : مُشاوَرَةُ ذَوِی الرَّأیِ وَاتِّباعُهُم .
امام باقر علیه السلام : به پیامبر خدا گفته شد : دوراندیشی چیست؟
فرمود : «مشورت با صاحب نظران و پیروی کردن از آنها» .
المحاسن : ج 2 ص 435 ح 2508 .

حدیث720

امام باقر علیه السلام :
خَرَجَتِ امرَأَةٌ بَغِیٌّ عَلی شَبابٍ مِن بَنی إسرائیلَ فَأَفتَنَتهُم .
فَقالَ بَعضُهُم : لَو کانَ العابِدُ فُلانا رَآها أفتَنَتهُ .
وسَمِعَت مَقالَتَهُم فَقالَت : وَاللّه ِ لاأنصَرِفُ إلی مَنزِلی حَتّی اُفتِنَهُ فَمَضَت نَحوَهُ فِی اللَّیلِ فَدَقَّت عَلَیهِ ، فَقالَت : آوی عِندَکَ ، فَأَبی عَلَیها ، فَقالَت : إنَّ بَعضَ شَبابِ بَنی إسرائیلَ راوَدونی عَن نَفسی ، فَإِن أدخَلتَنی وإلاّ لَحِقونی وفَضَحونی ، فَلَمّا سَمِعَ مَقالَتَها فَتَحَ لَها ، فَلَمّا دَخَلَت عَلَیهِ رَمَت بِثِیابِها ، فَلَمّا رَأی جَمالَها وهَیئَتَها وَقَعَت فی نَفسِهِ ، فَضَرَبَ یَدَهُ عَلَیها ، ثُمَّ رَجَعَت إلَیهِ نَفسُهُ ، وقَد کانَ یوقِدُ تَحتَ قِدرٍ لَهُ ، فَأَقبَلَ حَتّی وَضَعَ یَدَهُ عَلَی النّارِ .
فَقالَت : أیَّ شَیءٍ تَصنَعُ؟
فقال : اُحرِقُها لأَِنَّها عَمِلَتِ العَمَلَ .
فَخَرَجَت حَتّی أتَت جَماعَةَ بَنی إسرائیلَ ، فَقالَت : اِلحَقوا فُلانا فَقَد وَضَعَ یَدَهُ عَلَی النّارِ ، فَأَقبَلوا فَلَحِقوهُ وقَدِ احتَرَقَت یَدُهُ.
امام باقر علیه السلام : زنی بد کار به سمت جوانانی از بنی اسرائیل رفت و آنان را فریفت . یکی از آنان گفت : اگر فلان عابد ، این زن را ببیند ، زن ، او را می فریبد .
زن ، سخن آنان را شنید و گفت : به خدا سوگند ، به خانه ام برنمی گردم تا آن عابد را بفریبم .
شبانه نزد او رفت و در را کوبید و گفت : شب را نزد تو بمانم؟
عابد ، امتناع ورزید . زن گفت : برخی جوانان بنی اسرائیل ، دنبالم افتاده اند . اگر مرا به داخل خانه راه دهی ، [در امانم] ، وگرنه به من خواهند رسید و آبرویم را خواهند ریخت .
عابد ، چون این سخن را شنید ، در را به رویش گشود . وقتی زن داخل شد ، لباس هایش را کَنْد . چون عابد ، زیبایی ها و هیکل او را دید ، به وسوسه افتاد و به زن ، دست زد . ناگهان ، به خود آمد و از عمل خود ، بازگشت . در خانه اش آتشی زیرِ دیگ ، روشن کرده بود . سراغ آتش آمد و دست خود را بر آتش گرفت . زن گفت : چه می کنی؟
عابد گفت : او را می سوزانم؛ چون کار خطا از او سر زد .
زن ، از خانه بیرون آمد و سراغ جوانان بنی اسرائیل رفت و گفت : سراغ عابد بروید که دست خود را بر آتش گذاشته است . جوانان ، سراغ عابد آمدند و به وی رسیدند ، در حالی که دستش را سوزانده بود .
بحار الأنوار : ج 14 ص 492 ح 11.

حدیث721

امام باقر علیه السلام :
لَمّا دَعا نوحٌ علیه السلام رَبَّهُ عز و جل عَلی قَومِهِ أتاهُ إبلیسُ لَعَنَهُ اللّه ُ ، فَقالَ : یا نوحُ... اذکُرنی فی ثَلاثَةِ مَواطِنَ ، فَإِنّی أقرَبُ ما أکونُ إلَی العَبدِ إذا کانَ فی إحداهُنَّ : اُذکُرنی إذا غَضِبتَ ، وَاذکُرنی إذا حَکَمتَ بَینَ اثنَینِ ، وَاذکُرنی إذا کُنتَ مَعَ امرَأَةٍ خالِیا لَیسَ مَعَکُما أحَدٌ .
امام باقر علیه السلام : وقتی که نوح علیه السلام به درگاه پروردگار عز و جل قومش را نفرین کرد ، شیطان ـ که نفرین خدا بر او باد ـ نزد وی آمد و گفت : ای نوح! مرا در سه جا یاد کن؛ چرا که من در آن مکان ها نزدیک ترین حالت را به بندگان دارم : هنگامی که خشمگین شدی ، مرا یاد کن؛ هنگامی که میان دو نفر داوری می کنی ، مرا یاد کن؛ و هنگامی که با زنی خلوت کردی و دیگری با شما نیست ، مرا یاد کن .
الخصال : ص 132 ح 140 .

حدیث722

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أبی نَظَرَ إلی رَجُلٍ ومَعَهُ ابنُهُ یَمشی وَالاِبنُ مُتَّکِئٌ عَلی ذِراعِ الأَبِ ، قالَ : فَما کَلَّمَهُ أبی علیه السلام مَقتا لَهُ حَتّی فارَقَ الدُّنیا .
امام باقر علیه السلام : پدرم به مردی نگریست که راه می رفت و فرزندش همراه وی بود . پسر بر دست پدر ، تکیه داده بود . پدرم از روی خشم با وی سخن نگفت تا از دنیا رفت .
الکافی : ج 2 ص 349 ح 8 .

حدیث723

امام باقر علیه السلام :
شَرُّ الآباءِ مَن دَعاهُ البِرُّ إلَی الإِفراطِ ، وشَرُّ الأَبناءِ مَن دَعاهُ التَّقصیرُ إلَی العُقوقِ .
امام باقر علیه السلام : بدترینِ پدران ، کسی است که نیکی [به فرزند] ، او را به زیاده روی بکشانَد ، و بدترینِ فرزندان ، کسی است که کوتاهی [در حقّ پدر و مادر] ، او را به نافرمانی بکشاند .
تاریخ الیعقوبی : ج 2 ص 320 .

حدیث724

امام باقر علیه السلام :
إنَّهُ (عَلیّا علیه السلام) أتَی البَزّازینَ ، فَقالَ لِرَجُلٍ : «بِعنی ثَوبَینِ» .
فَقالَ الرَّجُلُ : یا أمیرَالمُؤمِنینَ ، عِندی حاجَتُکَ ، فَلَمّا عَرَفَهُ مَضی عَنهُ ، فَوَقَفَ عَلی غُلامٍ فَأَخَذَ ثَوبَینِ أحَدُهُما بِثَلاثَةِ دَراهِمَ وَالآخَرُ بِدِرهَمَینِ ، فَقالَ : «یا قَنبَرُ ، خُذِ الَّذی بِثَلاثَةٍ» .
فَقالَ : أنتَ أولی بِهِ تَصعَدُ المِنبَرَ وتَخطُبُ النّاسَ .
فَقالَ : «وأنتَ شابٌّ ولَکَ شَرَهُ الشَّبابِ ، وأنَا أستَحیی مِن رَبّی أن أتَفَضَّلَ عَلَیکَ» .
امام باقر علیه السلام : علی علیه السلام به بازار پارچه فروش ها آمد و به مردی فرمود : «دو جامه به من بفروش» .
آن مرد گفت : ای امیر مؤمنان! آنچه مطلوب شماست ، نزد من است .
چون پارچه فروش ، امیر مؤمنان را شناخت ، [از او خرید نکرد و ]گذشت . نزدیک [فروشنده] جوانی ایستاد و دو جامه خرید ، یکی را به سه درهم و دیگری را به دو درهم . آن گاه به قنبر فرمود : «ای قنبر! تو این جامه را که به سه درهم خریدم ، بردار» .
قنبر گفت : شما بدان سزاوارترید ، منبر می روید و برای مردم ، سخنرانی می کنید .
علی علیه السلام فرمود : «و تو جوانی و خواسته های جوانی داری و من ، از پروردگارم خجالت می کشم که خود را بر تو ، مقدّم بدارم» .
بحار الأنوار : ج 40 ص 324 ح 6 .

حدیث725

امام باقر علیه السلام :
اِتَّخَذَ اللّه ُ عز و جل إبراهیمَ خَلیلاً ، لأَِنَّهُ لَم یَرُدَّ أحَدا ، ولَم یَسأَل أحَدا غَیرَ اللّه ِ عز و جل .
امام باقر علیه السلام : خداوند عز و جل ابراهیم را به دوستی گرفت؛ زیرا [درخواست ]کسی را رد نکرد و از کسی جز خداوند عز و جل درخواست ننمود .
علل الشرائع : ص 34 ح 2 .

حدیث726

امام باقر علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی «إِنَّ إِبْرَ هِیمَ لَأَوَّ هٌ حَلِیمٌ » ـ : الأَوّاهُ هُوَ لدَّعّاءُ .
امام باقر علیه السلام ـ درباره تفسیر کلمه «اَوّاه» : ـ
«به راستی که ابراهیم ، اَوّاه و بردبار بود» : یعنی بسیار دعا کننده بود .
الکافی : ج 2 ص 466 ح 1 .

حدیث727

امام باقر علیه السلام :
خَرَجَ إبراهیمُ علیه السلام ذاتَ یَومٍ یَسیرُ فِی البِلادِ لِیَعتَبِرَ فَمَرَّ بِفَلاةٍ مِنَ الأَرضِ فَإِذا هُوَ بِرَجُلٍ قائِمٍ یُصَلّی قَد قَطَعَ إلَی السَّماءِ صَوتَهُ ولِباسُهُ شَعَرٌ ، فَوَقَفَ عَلَیهِ إبراهیمُ علیه السلام فَعَجِبَ مِنهُ وجَلَسَ یَنتَظِرُ فَراغَهُ ، فَلَمّا طالَ ذلِکَ عَلَیهِ حَرَّکَهُ بِیَدِهِ وقالَ لَهُ : إنَّ لی حاجَةً فَخَفِّف ، قالَ : فَخَفَّفَ الرَّجُلُ وجَلَسَ إبراهیمُ ، فَقالَ له إبراهیمُ علیه السلام : لِمَن تُصَلّی؟
فَقالَ : لإِِلهِ إبراهیمَ .
فَقالَ : ومَن إلهُ إبراهیمَ؟
قالَ : الَّذی خَلَقَکَ وخَلَقَنی .
فَقالَ لَهُ إبراهیمُ : لَقَد أعجَبَنی نَحوُکَ وأ نَا اُحِبُّ أن اُؤاخِیَکَ فِی اللّه ِ عز و جل ، فَأَینَ مَنزِلُکَ إذا أرَدتُ زِیارَتَکَ ولِقاءَکَ؟
فَقالَ لَهُ الرَّجُلُ : مَنزِلی خَلفَ النُّطفَةِ ـ وأشارَ بِیَدِهِ إلَی البَحرِ ـ وأمّا مُصَلاّیَ فَهذَا المَوضِعُ تُصیبُنی فیهِ إذا أرَدتَنی إن شاءَ اللّه ُ ، ثُمَّ قالَ الرَّجُلُ لاِءِبراهیمَ : لَکَ حاجَةٌ؟
فَقالَ إبراهیمُ : نَعَم .
فَقالَ الرَّجُلُ : وما هِیَ؟
قالَ لَهُ : تَدعُو اللّه َ واُؤَمِّنُ أنَا عَلی دُعائِکَ ، أو أدعو أ نَا وتُؤَمِّنُ أنتَ عَلی دُعائی؟
فَقالَ لَهُ الرَّجُلُ : وفیمَ نَدعُو اللّه َ؟
قالَ لَهُ إبراهیمُ : لِلمُذنِبینَ المُؤمِنینَ .
فَقالَ الرَّجُلُ : لا .
فَقالَ إبراهیمُ : ولِمَ؟
فَقالَ : لأَِنّی دَعَوتُ اللّه َ مُنذُ ثَلاثِ سِنینَ بِدَعوَةٍ لَم أرَ إجابَتَها إلَی السّاعَةِ ، وأ نَا أستَحیی مِنَ اللّه ِ عز و جل أن أدعُوَهُ بِدَعوَةٍ حَتّی أعلَمَ أنَّهُ قَد أجابَنی .
فَقالَ إبراهیمُ : وفیما دَعَوتَهُ؟
فَقالَ لَهُ الرَّجُلُ : إنّی لَفی مُصَلاّیَ هذا ذاتَ یَومٍ إذ مَرَّ بی غُلامُ أروَعُ ، النّورُ یَطلُعُ مِن جَبهَتِهِ ، لَهُ ذُؤابَةٌ مِن خَلفِهِ ، وَمَعَهُ بَقَرٌ یَسوقُها ، کَأَنَّما دُهِنَت دَهنا ، وغَنَمٌ یَسوقُها کَأَنَّما دُخِسَت دَخساً . قالَ : فَأَعجَبَنی ما رَأیتُ مِنهُ ، فَقُلتُ : یا غُلامُ ، لِمَن هذا البَقَرُ وَالغَنَمُ ؟
فَقالَ : لی .
فَقُلتُ : ومَن أنتَ ؟
فَقالَ : أ نَا إسماعیلُ بنُ إبراهیمَ خَلیلِ الرَّحمنِ عز و جل . فَدَعَوتُ اللّه َ عز و جل عِندَ ذلِکَ وسَأَلتُهُ أن یُرِیَنی خَلیلَهُ .
فَقالَ لَهُ إبراهیمُ علیه السلام : فَأَ نَا إبراهیمُ خَلیلُ الرَّحمنِ ، وذلِکَ الغُلامُ ابنی .
فَقالَ لَهُ الرَّجُلُ عِندَ ذلِکَ : الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمینَ ، الَّذی أجابَ دَعوَتی ، قالَ : ثُمَّ قَبَّلَ الرَّجُلُ صَفحَتَی وَجهِ إبراهیمَ وعانَقَهُ ، ثُمَّ قالَ : الآنَ فَقُم وَادعُ حَتّی اُؤَمِّنَ عَلی دُعائِکَ ، فَدَعا إبراهیمُ علیه السلاملِلمُؤمِنینَ والمُؤمِناتِ المُذنِبینَ مِن یَومِهِ ذلِکَ إلی یَومِ القِیامَةِ بِالمَغفِرَةِ وَالرِّضا عَنهُم ، قالَ : وأمَّنَ الرَّجُلُ عَلی دُعائِهِ .
فَقالَ أبو جَعفَرٍ علیه السلام : فَدَعوَةُ إبراهیمَ بالِغَةٌ لِلمُؤمِنینَ المُذنِبینَ مِن شیعَتِنا إلی یَومِ القِیامَةِ .
امام باقر علیه السلام : روزی ابراهیم علیه السلام برای عبرت گرفتن به سیاحت در شهرها پرداخت . از سرزمینی گذشت و مردی را دید که ایستاده است و نماز می گزارد ، صدایش را به آسمان بلند کرده و لباسش از موست .
ابراهیم علیه السلام ، نزد او ایستاد و از او شگفت زده شد و منتظر فراغت وی از عبادت شد . چون نمازش طولانی شد ، ابراهیم علیه السلام با دست ، تکانَش داد و گفت : «[نماز خود را] کوتاه کن که مرا خواسته ای است» .
مرد ، [نمازش را] کوتاه کرد . ابراهیم علیه السلام نشست و به وی گفت : «برای چه کسی نماز می خوانی» .
گفت : برای خدای ابراهیم .
گفت : «خدای ابراهیم کیست؟» .
گفت : آن که تو و مرا آفرید .
سپس ابراهیم علیه السلام به وی گفت : «از روش عبادت تو خوشم آمده است و من دوست می دارم با تو در راه خدای عز و جل برادری کنم . اگر خواستم تو را زیارت و ملاقات کنم ، خانه ات کجاست؟» .
مرد گفت : خانه ام پشت این دریاست ـ و با دستش به دریا اشاره کرد ـ و محلّ عبادتم همین جاست . گفت هرگاه خواستی ، مرا همین جا می یابی ، إن شاءاللّه .
سپس ، مرد به ابراهیم علیه السلام گفت : خواسته ای داری؟
ابراهیم علیه السلام گفت : «بلی» .
مرد گفت : چیست؟
ابراهیم علیه السلام گفت : «تو ، خدا را بخوانی و من بر دعایت آمین بگویم یا من ، خدا را بخوانم و تو بر دعایم آمین بگویی» .
مرد گفت : درباره چه خدا را بخوانم؟
ابراهیم علیه السلام گفت : «برای مؤمنان گنهکار» .
مرد گفت : نه .
ابراهیم علیه السلام پرسید : «چرا؟»
مرد گفت : سه سال است که خدا را به خواسته ای می خوانم و تا این لحظه ، آن را مستحبات نیافته ام و از خداوند عز و جل خجالت می کشم که او را به خواسته ای دیگر بخوانم ، مگر بدانم خواسته ام را اجابت کرده است .
ابراهیم علیه السلام گفت : «درباره چه دعا کردی؟» .
مرد گفت : روزی در همین محلّ عبادت بودم که جوانی زیباروی که نور از پیشانی اش می تابید و گیسوانش از پشت فرو ریخته بود ، از کنارم گذشت ، و گاوی ـ که گویی روغن به بدنش مالیده بودند ـ و گله ای از گوسفندان پرگوشت ، با خود داشت و آنها را به پیش می برد . آنچه از وی دیدم ، مرا خوش آمد . پرسیدم : ای جوان! این گاو و گله گوسفند از کیست؟
گفت : از خودم .
پرسیدم : تو کیستی؟
گفت : من ، اسماعیل پسر ابراهیم خلیل الرحمان هستم . در آن هنگام ، خداوند عز و جل را خواندم که خلیلش را به من نشان دهد .
گفت : «من ، ابراهیم خلیل الرحمان هستم و آن جوان ، پسرم است» .
مرد در این هنگام گفت : سپاس ، خدایی را که پروردگار جهانیان است؛ او که خواسته ام را اجابت کرد . آن گاه ، پیشانی ابراهیم علیه السلام را بوسید و با وی مُعانقه (دیده بوسی) کرد . سپس گفت : اینک آماده ام . تو دعا کن تا من ، دعایت را آمین گویم .
ابراهیم علیه السلام برای زنان و مردان مؤمن گنهکار ، از آن روز تا روز قیامت ، درخواست بخشش و خشنودی خداوند را کرد و مرد ، بر دعایش آمین گفت .
امام باقر علیه السلام فرمود : «دعای ابراهیم به مؤمنان گنهکار از شیعیان ما تا روز قیامت هم می رسد» .
کمال الدین : ص 140 ح 8 ، الکافی : ج 8 ص 392 ح 591 نحوه .

حدیث728

امام باقر علیه السلام :
لَمّا أصابَتِ امرَأَةَ العَزیزِ الحاجَةُ قیلَ لَها : لَو أتَیتِ یوسُفعَ علیه السلام ، فَشاوَرَت فی ذلِکَ ، فَقیلَ لَها : إنّا نَخافُهُ عَلَیکِ .
قالَت : کَلاّ إنّی لا أخافُ مَن یَخافُ اللّه َ ، فَلَمّا دَخَلَت عَلَیهِ فَرَأَتهُ فی مُلکِهِ قالَت : الحَمدُ لِلّهِ الَّذی جَعَلَ العَبیدَ مُلوکا بِطاعَتِهِ ، وجَعَلَ المُلوکَ عَبیدا بِمَعصِیَتِهِ ، فَتَزَوَّجَها فَوَجَدَها بِکرا .
فَقالَ : أ لَیسَ هذا أحسَنَ ؟ أ لَیسَ هذا أجمَلَ؟
فَقالَت : إنّی کُنتُ بُلیتُ مِنکَ بِأَربَعِ خِصالٍ : کُنتُ أجمَلَ أهلِ زَمانی ، وکُنتَ
أجمَلَ أهلِ زَمانِکَ ، وکُنتُ بِکرا ، وکانَ زَوجی عِنّینا .
امام باقر علیه السلام : هنگامی که همسر عزیز (زلیخا) نیازمند شد ، به وی گفتند : خوب است نزد یوسف علیه السلام بروی . در این باره مشورت کرد ، به وی گفتند : ما از او بر تو می هراسیم .
زلیخا گفت : من هرگز از کسی که از خدا می ترسد ، نمی ترسم .
وقتی زلیخا بر یوسف علیه السلام وارد شد و او را بر اریکه قدرت دید ، گفت : سپاس ، خدا را که بردگان را به خاطر فرمان بردن از او ، پادشاه کرد و پادشاهان را به خاطر گناه ، برده گردانید .
آن گاه ، یوسف علیه السلام با وی ازدواج کرد و او را باکره یافت . به وی گفت : «آیا این چنین ، بهتر نیست؟ آیا این چنین ، زیباتر نیست؟» .
زلیخا گفت : من به خاطر چهار چیز در دام تو گرفتار شدم : من ، زیباترین
زنِ زمانه خود بودم و تو ، زیباترین مرد زمانه ات بودی . من ، باکره بودم و شوهرم ناتوانی جنسی داشت .
الأمالی للطوسی : ص 456 ح 1020 .

حدیث729

امام باقر علیه السلام :
: وإن کانَ صاحِبُکُم لَیَجلِسُ جِلسَةَ العَبدِ ، ویَأکُلُ أکلَةَ العَبدِ ، ویُطعِمَ النّاسَ خُبزَ البُرِّ وَاللَّحمَ ، وَیرجِعُ إلی أهلِهِ فَیَأکُلُ الخُبزَ وَالزَّیتَ ، وإن کان لیَشتَرِی القَمیصَ السُّنبُلانِیَّ ، ثُمَّ یُخَیِّرُ غُلامَهُ خَیرَهُما ، ثُمَّ یَلبَسُ الباقِیَ ، فَإِذا جازَ أصابِعَهُ قَطَعَهُ ، وإذا جازَ کَعبَهُ حَذَفَهُ ، وما وَرَدَ عَلَیهِ أمرانِ قَطُّ کِلاهُما لِلّهِ رِضیً إلاّ أخَذَ بِأَشَدِّهِما عَلی بَدَنِهِ .
ولَقَد وُلِّیَ النّاسَ خَمسَ سِنینَ فَما وَضَعَ آجُرَّةً عَلی آجُرَّةٍ ولا لَبِنَةً عَلی لَبِنَةٍ ، ولا أقطَعَ قَطیعَةً ، ولا أورَثَ بَیضاءَ ولا حَمراءَ إلاّ سَبعَمِئَةِ دِرهَمٍ فَضَلَت مِن عَطایاهُ ، أرادَ أن یَبتاعَ لأَِهلِهِ بِها خادِما ، وما أطاقَ أحَدٌ عَمَلَهُ ، وإن کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلام لَیَنظُرُ فِی الکِتابِ مِن کُتُبِ عَلِیٍّ علیه السلام فَیَضرِبُ بِهِ الأَرضَ ، ویَقولُ : مَن یُطیقُ هذا .
امام باقر علیه السلام ـ در توصیف امام علی علیه السلام ـ : رهبر شما مانند بردگان می نشست ، مانند بردگان غذا می خورد ، نان گندم و گوشت را به مردم ، می خورانْد و خود به خانه برمی گشت و نان [جو] و روغن زیتون می خورد . [دو] پیراهن سُنبُلانی می خرید و به غلامش می فرمود تا بهترینِ [آن دو] را انتخاب کند و خود ، دیگری را می پوشید و اگر آستینش از انگشتانش بلندتر بود ، آن را قیچی می کرد و اگر از قوزک پایش درازتر بود ، آن را می بُرید و هرگاه دو کار بر او روی می آورد که در هر دو [موجب ]خشنودی خداوند بود ، سخت ترینِ بر جسم خود را برمی گزید .
او پنج سال زمامدار مردم بود و آجری روی آجر و خشتی روی خشت نگذاشت و زمینی از زمین های خراج [و اموال عمومی] را به کسی نبخشید و درم و دیناری به ارث نگذاشت ، جز هفتصد درهم که از بخشش هایش زیاده آمده بود و می خواست برای خانواده اش مستخدمی خریداری کند . کسی را توان کاری که او انجام می داد ، نبود .
علی بن حسین علیه السلام در نوشته های علی علیه السلام می نگریست و بر زمین می کوبید و می فرمود : «کیست که بتواند چنین کند؟!» .
الکافی : ج 8 ص 130 ح 100 .

حدیث730

امام باقر علیه السلام :
مِن سَعادَةِ الرَّجُلِ أن یَکونَ لَهُ الوَلَدُ یُعرَفُ فیهِ شِبهُهُ، خَلقُهُ و خُلُقُهُ و شَمائِلُهُ.
امام باقر علیه السلام : از سعادت های مرد ، این است که فرزندش در جسم و اخلاق و رفتار ، به او شباهت داشته باشد .
الکافی : ج 6 ص 4 ح 2 عن سدیر ، مکارم الأخلاق : ج 1 ص 477 ح 1644 عن الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث731

امام باقر علیه السلام :
أتی رَجُلٌ مِنَ الأنصارِ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله، فَقالَ : هذهِ ابنَةُ عَمِّی وامرَأتی لا أعلَمُ إلاّ خَیرا، وَ قَد أتَتنی بِوَلَدٍ شَدیدِ السَّوادِ، مُنتَشِرِ
المِنخِرَینِ، جَعدٍ،
امام باقر علیه السلام : یکی از انصار ، خدمت پیامبر خدا رسید و گفت : این ، دخترعمو و همسر من است . [از او] جز نیکی چیزی نمی دانم و با این
حال ، او فرزندی برای من آورده است ، بسیار سیاه ، سوراخ های بینی اش بزرگ ، مویش فرفری و بینی اش پهن است. شبیه او را نه در دایی هایم می شناسم ، نه در نیاکانم .
پیامبر خدا به همسر او فرمود : «تو چه می گویی ؟» گفت : نه . سوگند به آن کسی که تو را به حق برانگیخته است ، در مدّتی که او مرا در اختیار گرفته ، هیچ کس را به جای او ننشانده ام .
پیامبر خدا ، مدّتی طولانی سرِ خود را پایین انداخت . سپس ، چشم خود را به آسمان گرداندْ و آن گاه رو به مرد کرد و فرمود : «ای مرد! هیچ کس نیست ، مگر این که بین او و آدم ، 99 رگ (و ریشه) وجود دارد که همگی در نسب ، نقش دارند . وقتی نطفه در رَحِم قرار می گیرد ، این رگ ها به حرکت در می آیند و از خداوند می خواهند که فرزند به آنها شبیه باشد . لذا این ، از رگ هایی است که نه نیاکان تو ، نه نیاکانِ نیاکان تو آن را درک نکرده اند . فرزندت را بگیر» .
زن گفت : مشکل مرا گشودی ، ای پیامبر خدا!
جَعْدِ : جَعْدُ الشعر ضدّ السبط ، و الجَعْدُ : القصیر المُتَردِّدُ الخَلْق (النهایة : ج 1 ص 275 «جعد»).

حدیث732

امام باقر علیه السلام :
مَن طَهُرَت وِلادَتُهُ دَخَلَ الجَنَّةَ .
امام باقر علیه السلام : کسی که ولادتش پاک باشد ، وارد بهشت می شود .
المحاسن : ج 1 ص 233 ح 423 عن سدیر الصیرفی ، بحار الأنوار : ج 5 ص 287 ح 10 .

حدیث733

امام باقر علیه السلام :
إذا زَنَی الرَّجُلُ أدخَلَ الشَّیطانُ ذَکَرَهُ فَعَمِلا جَمیعا، و کانَتِ النُّطفَةُ واحِدَةً، وَ خُلِقَ مِنهُمَا الوَلَدُ، ویَکونُ شِرکَ شَیطانٍ .
امام باقر علیه السلام : وقتی مرد زنا می کند ، شیطان ، نرینه اش را وارد می کند و هر دو با هم عمل می کنند ؛ نطفه [ی آنها ]یکی می شود و فرزند از هر دو آفریده می گردد و همتای شیطان است .
ثواب الأعمال : ص 312 ح 4 ، المحاسن : ج 1 ص 194 ح 332 ولیس فیه «الولد» وکلاهما عن عبد الملک بن أعین .

حدیث734

امام باقر علیه السلام :
إذا أرَدتَ الوَلَدَ فَقُل عِندَ الجِماعِ : اللّهُمَّ ارزُقنی وَلَدا، وَ اجَعَلهُ تَقِیّا لَیسَ فی خَلقِهِ زِیادَةٌ و لا نُقصانٌ، وَ اجعَل عاقِبَتَهُ إلی خَیرٍ.
امام باقر علیه السلام : هرگاه فرزند خواستی ، هنگام آمیزش بگو : «بار الها! فرزندی روزی ام کن و او را با تقوا قرار ده ؛ نه افزونی در جسم او باشد ، نه کاستی، و او را عاقبت به خیر گردان» .
الکافی : ج 6 ص 10 ح 12 ، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 411 ح 1641 کلاهما عن محمّد بن مسلم.

حدیث735

امام باقر علیه السلام :
یَابنَ الأیّامِ الثَّلاثِ، یَومُکَ الَّذی وُلِدتَ فیهِ، و یَومُکَ الَّذی تَنزِلُ فیهِ قَبرَکَ ، ویَومُکَ الَّذی تَخرُجُ فیهِ إِلی رَبِّکَ، فَیَا لَهُ مِن یَومٍ عَظیمٍ.
امام باقر علیه السلام : ای فرزندِ روزهای سه گانه : آن روز که در آن زاده شدی ، آن روز که در قبرت فرود می آیی و آن روز که به سوی پروردگارت بیرون می آیی . ای وای بر او از آن روز بزرگ!
تحف العقول : ص 292 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 171 ح 4.

حدیث736

امام باقر علیه السلام :
: أَسأَلُ اللّه َ أن یَجعَلَهُ خَلَفا مَعَکَ ، وَ خَلَفا بَعدَکَ، فَإِنَّ الرَّجُلَ یُخلِفُ أَباهُ فِی حَیاتِهِ و مَوتِهِ.
امام باقر علیه السلام ـ هنگام تبریک به خاطر فرزنددار شدن کسی ـ : از خدا می خواهم که او را با تو و پس از تو ، جانشین [شایسته] تو قرار دهد ؛ چرا که فرزند، جانشین پدر در زندگی و مرگ اوست .
نثر الدرّ : ج 1 ص 345 ، نزهة الناظر : ص 100 ح 19 ، کشف الغمّة : ج 2 ص 362.

حدیث737

امام باقر علیه السلام :
أَصدَقُ الأَسماءِ ما سُمِّیَ بِالعُبودِیَّةِ، و أَفضَلُها أَسماءُ الأَنبِیاءِ.
امام باقر علیه السلام : درست ترین نام ها ، آن است که به بندگی خوانده شود و برترینِ آنها ، نام پیامبران است .
الکافی : ج 6 ص 18 ح 1، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 438 ح 1747.

حدیث738

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أَبغَضَ الأسماءِ إلَی اللّه ِ عز و جل : حارِثٌ و مالِکٌ و خالِدٌ.
امام باقر علیه السلام : همانا منفورترینِ نام ها نزد خداوند عز و جل حارث ، مالک و خالد است .
الکافی : ج 6 ص 21 ح 16، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 439 ح 1753 کلاهما عن محمّد بن مسلم .

حدیث739

امام باقر علیه السلام :
إِذا کانَ یَومُ السّابِعِ وقَد وُلِدَ لأَِحَدِکُم غُلامٌ أو جارِیَةٌ فَلیَعُقَّ عَنهُ کَبشا ؛ عَنِ الذَّکَرِ ذَکَرا، و عَنِ الاُنثی مِثلَ ذلِکَ ، عُقّوا عَنهُ و أطعِمُوا القابِلَةَ مِنَ العَقیقَةِ ، و سَمّوهُ یَومَ السّابِعِ .
امام باقر علیه السلام : هر گاه روز هفتم ولادت پسر یا دخترِ یکی از شما فرا رسید ، باید گوسفندی عقیقه کند ؛ برای پسر ، گوسفند نر و برای دختر گوسفند ماده، عقیقه کنید و از عقیقه به ماما بدهید و روز هفتم ، بر او نام بگذارید .
الکافی : ج 6 ص 27 ح 4 ، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 442 ح 1769 ، وسائل الشیعة : ج 15 ص 152 ح 11 .

حدیث740

امام باقر علیه السلام :
اِستَرضِع لِوَلَدِکَ بِلَبَنِ الحِسانِ، وإیَّاکَ وَ القِباحَ ؛ فَإِنَّ اللَّبَنَ قَد یُعدی .
امام باقر علیه السلام : برای فرزندت از شیرِ دایگانِ خوب روی درخواست کن و از شیرِ دایگانِ زشت ، پرهیز کن ؛ زیرا شیر ، [خصلت های شیردهنده را] سرایت می دهد .
الکافی : ج 6 ص 44 ح 12 عن محمّد بن مروان، تهذیب الأحکام : ج 8 ص 110 ح 376 عن الهیثم بن محمّد بن مروان .

حدیث741

امام باقر علیه السلام :
عَلَیکُم بِالوِضاءِ
امام باقر علیه السلام : بر شما باد [انتخاب] دایگان پاکیزه و زیبا ؛ زیرا شیر ، [خصلت ها را] منتقل می کند .
وِضاءٌ : أی حِسانٌ نِقاءٌ (لسان العرب : ج 1 ص 195 «وضأ»).

حدیث742

امام باقر علیه السلام :
إنّا نَأمُرُ صِبیانَنا بِالصَّلاةِ إذا کانوا بَنی خَمسِ سِنینَ ، فَمُروا صِبیانَکُم بِالصَّلاةِ إذا کانوا بَنی سَبعِ سِنینَ، و نَحنُ نَأمُرُ صِبیانَنا بِالصَّومِ إذا کانوا بَنی سَبعِ سِنینَ بِما أطاقوا مِن صِیامِ الیَومِ إن کانَ إلی نِصفِ النَّهارِ أو أکثَرَ مِن ذلِکَ أو أقَلَّ، فَإِذا غَلَبَهُمُ العَطَشُ و الغَرَثُ
امام باقر علیه السلام : ما کودکان خود را وقتی پنج ساله اند ، به نماز امر می کنیم ؛ ولی شما کودکانتان را وقتی هفت ساله شدند ، به نماز امر کنید . ما کودکان خود را وقتی هفت ساله اند ، به روزه وامی داریم ؛ به اندازه ای
که توان دارند ، چه تا نصف روز باشد یا بیشتر یا کمتر . وقتی تشنگی و گرسنگی بر آنان چیره شد ، افطار می کنند تا این که به روزه ، عادت کنند و توان آن را بیابند ؛ ولی شما کودکانتان را وقتی نُه ساله شدند ، به اندازه ای که توان دارند ، به روزه وا دارید و وقتی تشنگی بر آنان چیره شد ، افطار کنند .
الغَرَثُ : الجُوع (الصحاح : ج 1 ص 288 «غرث»).

حدیث743

امام باقر علیه السلام :
شَرُّ الآباءِ مَن دَعاهُ البِرُّ إلَی الإِفراطِ، وشَرُّ الأَبناءِ مَن دَعاهُ التَّقصیرُ إلَی العُقوقِ.
امام باقر علیه السلام : بدترین پدر ، کسی است که نیکی کردن ، او را به زیاده روی وا دارد و بدترین فرزند ، کسی است که کوتاهی کردن ، او را به نافرمانی و آزردن [ پدر] وا دارد .
تاریخ الیعقوبی : ج 2 ص 320، الجوهرة : ص 52 .

حدیث744

امام باقر علیه السلام :
کانَ عَلِیُ بنُ الحُسَینِ علیه السلامإذا حَضَرَ وِلادَةُ المَرأةِ قالَ : أخرِجوا مَن فِی البَیتِ مِنَ النِّساءِ ؛ لا تَکونُ المَرأَةُ أوَّلَ ناظِرٍ إلی عَورَتِهِ .
امام باقر علیه السلام : امام زین العابدین علیه السلام همواره وقتی هنگام زایمان زن فرا می رسید ، می فرمود : «زنانی را که در اتاق هستند ، بیرون کنید تا نخستین نگاه زنان ، نگاه به عورت نباشد» .
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 560 ح 4925 ، الکافی : ج 6 ص 17 ح 1 ، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 436 ح 1737 کلاهما نحوه وکلّها عن جابر.

حدیث745

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لَم یَجعَلِ اللّه ُ عز و جل لِأَحَدٍ فیهِنَّ رُخصَةً : أداءُ الأَمانَةِ إلَی البَرِّ وَالفاجِرِ، وَالوَفاءُ بِالعَهدِ لِلبَرِّ وَالفاجِرِ، وبِرُّ الوالِدَینِ بَرَّینِ کانا أو فاجِرَینِ .
امام باقر علیه السلام : سه چیز است که خداوند عز و جل رُخصتی در آنها برای کسی قرار نداده است : بازگرداندن امانت ، به نیکوکار و بدکار ؛ وفای به پیمان ، با نیکوکار و بدکار ؛ ونیکی به پدر و مادر ، نیکوکار باشند یا بدکار .
الکافی : ج 2 ص 162 ح 15 عن عنبسة بن مصعب و ج 5 ص 132 ح 1، تهذیب الأحکام : ج 6 ص 350 ح 988 کلاهما عن الحسین بن مصعب الهمدانی عن الإمام الصادق علیه السلاموفیه «لا عذر لأحد فیها» بدل «لم یجعل ... رخصة».

حدیث746

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أبی نَظَرَ إلی رَجُلٍ ومَعَهُ ابنُهُ یَمشی ، وَالاِبنُ مُتَّکِئٌ عَلی ذِراعِ الأَبِ، قالَ : فَما کَلَّمَهُ أبی علیه السلاممَقتا لَهُ حَتّی فارَقَ الدُّنیا.
امام باقر علیه السلام : نگاه پدرم به کسی افتاد که پسرش همراه او بود ، در حالی که او می رفت و پسر به بازوی پدر ، تکیه زده بود . پدرم از سرِ ناراحتی ، با آن پسر ، سخن نگفت تا از دنیا رفت .
الکافی : ج 2 ص 349 ح 8 عن عبداللّه بن سلیمان، مشکاة الأنوار : ص 285 ح 862 عن عبداللّه بن مسکان ولیس فیه «یمشی».

حدیث747

امام باقر علیه السلام :
قالَ: فَیَهلِکُ کُلُّ شَی ءٍ وَ یَبْقَی الوَجْهُ اَنّ عَزَّوَجَلَّ اَعْظَمُ مِنْ اَنْ یُوصَفَ بِالوَجهِ وَلِکن مَعُناهُ کُلُّ شَی ءٍ هالِکٌ اِلاّ دینُهُ وَ الوَجْهُ الذّی یُؤتی مِنهُ.
امـام بـاقر علیه السلام دربـاره آیـه« کل شی هـالک الاّ وجـهه »بـه ابوحمزه ثمالی فرمود:
هر چیز نابود می شود و وجه باقی می ماند.
خداوند بزرگ تر از آن است که وجه (چهره) داشته باشد و معنای آیه این است که همه چیز نابود می شود الاّ دین خدا و سمت و سویی که مردم از آن به سمت خدا رو می آورند.
معانی الاخبار، ص 12.

حدیث748

امام باقر علیه السلام :
هَلْ یَعْطِفُ الغَنِیُّ عَلی الفَقیرَ، وَ یَتَجاوَزُ المُحْسِنُ عَنْ المُسی ء وَ یَتَواسُونَ؟
قُلْتُ: لا، قالَ علیه السلام :
لَیْسَ هؤُلاءِ الشّیعَةَ، الشَّیعَةُ مَنْ یَفْعَلُ هذا.
یکی از یاران امام باقر علیه السلام به آن حضرت گفت: شیعیان در منطقه ما زیادند. حضرت فرمود:
آیـا توانـگر آنان بر فقیر مهر می ورزد؟ و نیکوکار از بدکار می گذرد؟ و مواسات و بذل و بخشش مالی دارند؟
گفت: خیر. حضرت فرمود:
اینان شیعه نیستند. شیعه کسی است که چنین باشد.
قضاء حقوق المؤمنین، الشیخ ابو علی الصوری، ص 21، ح 22.

حدیث749

امام باقر علیه السلام :
کُلُ عَیْنٍ باکِیَةٌ یَوْمَ القِیامَةِ اِلاّ ثَلاثَ عُیُونٍ:
عَیْنٌ سَهَـرَتْ فِی سَبـیلِ اللّه ِ.
وَ عَیْنٌ فاضَت مِنْ خَشْیَةِ اللّه ِ.
وَ عَیْنٌ غَضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللّه ِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
روز قیامت همه چشم ها گریان است مگر سه چشم:
چشمی که در راه خدا بیدار مانده است،
چشمی که از خوف خدا گریسته است،
چشمی که از محارم الهی فرو بسته شده است.
معدن الجواهر و ریاضة الخواطر، ص 34.

حدیث750

امام باقر علیه السلام :
تِسْعُ خِصالٍ خَصَّ اللّه ُ بِها رُسُلَهُ فَاْمتَحِنُوا أنفُسَکُمْ فَإنْ کانت فَیکُمْ فَاحْمَدُوا اللّه َ تَعالی عَلَیْها فاْسَاَلُوُهُ فِیْها، وَ هُمُ:
الیَقینُ وَ القَناعَةُ وَ الصَّبْرُ وَ الشُّکْرُ وَ الحِلْمُ
وَ حُسْنُ الخُلْقِ وَ السَّخاءُ وَ الشَّجاعَةُ وَ التَّنَزُّهُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
نُه خصلت است که خداوند آن ها را از ویژگیهای پیامبرانش قرار داده است. پس خود را بیازمایید بنگرید اگر آنها را دارید، خدا را حمد و ستایش کنید و اگر ندارید از او بخواهید. آن ها عبارتند از:
یقین، قناعت، صبر، شکر، حلم، حسن خلق، سخاوت، شجاعت، پاکیزگی و پارسایی.
معدن الجواهر و ریاضة الخواطر، ص 34.

حدیث751

امام باقر علیه السلام :
مَنْ کَذَبَ ذَهَبَ جَمالُهُ،
وَ مَنْ ساءَ خُلقُهُ عَذَّبَ نَفْسَهُ وَ کَثُرَتْ هُمُومُهُ وَتَظاهَرَ عَلَیْهِ الْـنِّعمَةَ فَلْیُکْثِر مِنَ الشُّکْرِ،
وَ مَنْ کَثُرَتْ هُمُومُهُ فَلیُکثِرْ مِنْ الاِسْتِغفارِ،
وَ مَنْ اَلَحَّ عـَلَیْهِ الفَقرُ، فَلیَقُلْ « لا حَولَ وَ لا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ العَلِیّ العَظیمِ».
امام باقر علیه السلام فرمود:
هر کس دروغ بگوید آراستگی او برود،
هر کس اخـلاقش بد شود خـود را عذاب می دهد و اندوهش فراوان می شود.
هر کس نعمت ها پیایی بر او فرود آید، باید زیاد شکر کند.
هر کس اندوهش زیاد شود، بسیار استغفار کند.
و هر کس فقر بر او فشار آورد، بگوید: «لا حَولَ وَ لا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ العَلِی العَظیمِ».
معدن الجواهر و ریاضة الخواطر، ص 34.

حدیث752

امام باقر علیه السلام :
ما مِنْ خُطْوَةٍ اَحَبُّ [إلَی] اللّه ِ مِنْ خُطْوَتَینِ:
خُطْوَةٌ تَشُدُّ صَفّاً فی سَبیلِ اللّه ِ.
وَ خُطْوَةٌ إلِی ذی رَحِمٍ قاطِعٍ
وَ ما مِنْ جُرعَةٍ اَحَبُّ [الِیَّ] مِنْ جُرعَتَیْنِ:
جُرْعَةُ غَیْظٍ رَدَّها مُؤمِنٌ بِحِلْمٍ
وَ جُرعَةُ مُصیبَةٍ رَدَّها مُؤمِنٌ بِصَبْرٍ
وَ ما مِنْ قَطْرَةٍ اَحَبُّ الِیَ اللّه ِ مِنْ قَطْرَتَینِ:
قَطْرَةُ دَمٍ فِی سَبیلِ اللّه ِ
وَقَطْرَةُ دَمْعٍ فِی سَوادِاللَّیلِ لایُریدُ بِها إلاَّاللّه َ عَزَّوَجَلَّ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
دو گام است که از آن محبوب تر نزد خدا نیست:
1. گامی به سوی جبهه ها برای تحکیم صف مجاهدان راه خدا.
2. گامی به سوی خویشاوندی که پیوند خویش گسسته است.
دو جرعه است که از آن محبوب تر نزد خدا نیست:
1. جرعه ای از خشم که مؤمن آن را با حلم فرو برد.
2. جرعه ای از مصیبت که با صبر آن را باز گرداند.
و دو قطره است که از آن نزد خدا بهتر نیست:
1. قطره ای خون در راه خدا،
2. قطره ای اشـک در سیاهی شب که جز برای خـدا
نیفشاند.
معدن الجواهر و ریاضة الخواطر، ص 27.

حدیث753

امام باقر علیه السلام :
اِنّ مِنْ عِبادی مَنْ یَتَقَرَّبُ بِالحَسَنَةِ فَاُحکِمُهُ فِی الجَنَّةِ، فَقالَ مُوسی: یا رَبِّ ما تِلْکَ الحَسَنَةُ؟
قالَ: یَمْشی فِیحاجَةِ اَخیهِ المُؤمِن قُضِیَت اَوْ لَمْ تُقْضَ!
امام باقر علیه السلام: فرمود:
خداوند به موسی علیه السلام وحی کرد که:
بعضی از بندگان من آن قدر کار نیک انجام می دهد که او را در بهشت حاکم و برقرار می سازم.
موسی گفت: خدایا آن کار نیک چیست؟
فرمود: برای تأمین نیاز برادرش تلاش می کند، موفق به قضای حوائج او بشود یا نشود.
مصادقة الاخوان، ص 66 صدوق(ره).

حدیث754

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثةٌ مِنْ أفْضَلِ الاَعْمالِ:
شِبْعـَةُ جُوْعـَةِ المُسْلِمِ
وَ تَنْفیسُ کُرْبَتِهِ وَ تَکْسُو عَوْرَتَهُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
سه چیز از برترین اعمال است:
سیر کردن گرسـنگی مسلمـان،
زدودن غم مسلمان، پوشاندن زشتی و عیب او.
مصادقة الأخوان، ص 44.

حدیث755

امام باقر علیه السلام :
لَوَ اَنَّ رَجُلاً اَحَبَّ رَجُلاً فِیاللّه لاََثابَهُ اللّه ُ عَلی حُبِّهِ
وَ اِنْ کانَ المَحْبُوبُ فِی عِلْمِ اللّه ِ مِن اَهْلِ النّارِ
وَلَوَاَنَّ رَجُلاً اَبَغَضَ رَجُلاً للّه ِِ لاََثابَهُ عَلی بُغْضِهِ اِیّاهُ،
وَ اِنْ کانَ المُبْغَضُ فِی عِلْمِ اللّه ِ مِنْ اَهْلِ الجَنَّةِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
اگر کسی مردی را در راه خدا دوست بدارد، خداوند به او پاداش محبتش را می دهد، گرچه آن شخص محبوب در علم الهی اهل آتش باشد و اگر کسی شخصی را در راه خدا دشمن بدارد، خداوند پاداش بغض و خشم او را می پردازد، گرچه شخص مورد خشم و نفرت در علم الهی از اهل بهشت باشد.
مصادقة الأخوان، ص 50.

حدیث756

امام باقر علیه السلام :
تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فِی وَجْهِ اَخیهِ حَسَنَةٌ وَ صَرْفُهُ القَذا عَنهُ حَسَنَةٌ وَ ما عُبِدَاللّه ُ بِشَی ءٍ اَحَبُّ اِلَیْهِ مِنْ اِدْخالِ السُّرُورِ عَلی المُؤمِنِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
لبخند انسان به چهره برادرش حسنه و کار نیک است و دور کردن خار و خاشاک و رنج و گرفتاری از برادر دینی حسنه است و خداوند به چیزی بهتر از شاد کردن مؤمن عبادت نشده است.
مصادقة الأخوان، ص 52.

حدیث757

امام باقر علیه السلام :
اَتَتَجالَسُونَ؟
قُلْتُ: نَعَمْ.
قالَ: واهاً لِتِلْکَ المَجالِسِ.
فضیل بن یسار می گوید: امام باقر علیه السلام به من فرمود:
آیا با هم جلسه و نشست دارید؟
گفتم: آری.
فرمود: خوشا به آن مجلس ها.
مصادقة الأخوان، ص 34.

حدیث758

امام باقر علیه السلام :
قالَ رَسُولُ اللّه صلی الله علیه و آله :
مَنْ سَرَّ مُؤمِناً فَقَدْ سَرَّنی
وَ مَنْ سَرَّنی فَقَد سَرَّ اللّه َ.
ابوحمزه می گوید: از امام باقر علیه السلام شنیدم که فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است:
هر کس مؤمنی را شاد کند مرا شاد کرده است
و هـر کس مــرا شـاد سـازد ،
در حقیقت خدا را مسرور ساخته است.
مصادقة الأخوان، ص 62.

حدیث759

امام باقر علیه السلام :
مِنَ القَواصِمِ الفَواقِرِ الَّتی تَقْصِمُ الظَّهْرَ جارُالسَوْءِ،
اِنْ رَأی حَسَنَةً اَخْفاها وَ اِنْ رَأی سَیِئةً اَفْشاها.
امام باقر علیه السلام فرمود:
یکی از عوامل کمر شکن، همسایه بد است،
اگـر کـار خـوبی ببیند پنهـان می سـازد
و اگر کار بدی مشاهده کند، افشا گری می کند.
اصول کافی، ج 2، ص 668.

حدیث760

امام باقر علیه السلام :
حَدُّ الجِوارِ أربَعُونَ داراً مِن کُلِّ جانِبٍ،
مِن بَینِ یَدَیهِ وَ مِن خَلفِهِ وَ عَنْ یَمینِهِ وَشِمالِهِ.
جمیل بن دراج می گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:
حدّ همسایگی چهل منزل است ار هر سـو،
از جـلو ، از پشت سـر ، از راسـت و از چپ.
اصول کافی، ج 2، ص 669 .

حدیث761

امام باقر علیه السلام :
ألخَـیرُ وَ الشَّـرُّ
یُضاعَفُ یَوْمَ الجُمُعَةِ.
جابر از امام باقر علیه السلام نقل می کند که فرمود:
کار خیر و شرّ در روز جمعه دو چندان می گردد.
( یعـنی پـاداش و کیفـرش دو برابر اسـت. )
جامع الاحادیث، ص 156.

حدیث762

امام باقر علیه السلام :
مَنْ أصابَ مالاً مِنْ غَلُولٍ أوَ رِباً أَو خِیانَةٍ اوَ سِرقَةٍ
لَمْ یُقبـَلْ مِنـهُ
فی زَکوةٍ وَ لا فی صَدَقَهٍ وَ لا فی حَجٍّ وَ لا عُمرَةٍ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هرکس مالی از راه اختلاس یا ربا یا خیانت و یا دزدی به چنگ آورد، مصرف آن در راه زکات واجب و صدقه و حج و عمره از وی پذیرفته نمی شود.
امالی صدوق، ص 442.

حدیث763

امام باقر علیه السلام :
ما مِنْ شَی ءٍ اَحَبَّ إلَی اللّه ِ
مِـنْ أنْ یُسْـألَ ما عِنْـدَهُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هیچ چیز در نزد خدا آن قدر مطلوب و محبوب نیست
که آنچه نزد اوست از وی درخواست و تقاضا شود.
المحاسن، ص 292، جامع الاحادیث، ص 183.

حدیث764

امام باقر علیه السلام :
اَحَبُّ الاَعمالِ إلَی اللّه ِ تَعالی
أدوَمُهـا وَاِنْ قَلَّتْ .
ابوحمزه ثمالی می گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:
محبوبترین کارها نزد خدای متعال آن کاری است
که دوام بیشـتری دارد، گرچـه انـدک باشـد.
جامع الاحادیث، ص 182.

حدیث765

امام باقر علیه السلام :
إنَّ أحَبَّ الاَعمالِ إلَی اللّه ِ تَعـالی سَبعَةٌ:
اِشْباعُ جُوْعَةِ مُؤمِنٍ، وَ تَنـفیسُ کُرْبَتِهِ،
وَ قَضاءُ دینِهِ، وَ إنَّ مَن یَفعَلُ ذلِکَ لَقَلیلٌ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
محبوبترین کارها در نزد خدای تعالی هفت چیز است، از جمله: گرسنگی مؤمنی را سیر کند،
اندوه غمزده ای را برطرف سازد،
قرض بدهکاری را بپردازد.
کسانی که این گونه رفتار کنند، اندکند.
جامع الاحادیث، ص 183، بحارالانوار، ج 74، ص369.

حدیث766

امام باقر علیه السلام :
عَلَیـکُم بـِالوَرَعِ
فَاِنَّهُ لَیْسَ شَی ءٌ اَحَبَّ إلَی اللّه ِ تَعالی
مِنَ الـوَرَعِ وَ عِفـَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجْ.
ابو حمزه ثمالی می گوید امام باقر علیه السلام فرمود:
بر شـما باد ورع و پارسـایی،
که چیزی نزد خدای متعال محبوب تر از
پارسایی ومهار زدن بر شکم وغریزه جنسی نیست.
مستدرک، ج 11، ص 265، جامع الاحادیث، ص 183.

حدیث767

امام باقر علیه السلام :
أفْضَلُ العِبادَةِ ألقَرائَةُ فِی المُصحَفِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
برترین عبادت، تـلاوت قـرآن است.
بحارالانوار، ج 92، ص202.

حدیث768

امام باقر علیه السلام :
ما شَی ءٌ أعظَمَ ثَواباً مِن شَهادَةِ اَنْ لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ،
إنَّ اللّه َ لا یَعْدِلُهُ شَی ءٌ وَ لا یُشرِکُهُ فِی الاُمُورِ اَحَدٌ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هیـچ کاری ثوابـش بـالاتر از این نیست که بـه «لا اله الاّ اللّه » گواهی و شهادت دهی. براستی خداوند را هیچ چیز همانند و برابر نیست و در کارها هیچ کس شریک او نیست.
الکافی، ج 2، ص 375.

حدیث769

امام باقر علیه السلام :
ما مِنْ شَیْی ءٍ أبغَضُ إلَی اللّه ِ مِنْ بَطْنٍ مَملُوءٍ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هیچ چیز به اندازه شکم انباشته،
منفـور خـداوند نیسـت.
الکافی، ج 6، ص 270، جامع الاحادیث کتاب الغایات، ص 201.

حدیث770

امام باقر علیه السلام :
قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله:
خیارُ اُمَّتی ألّذینَ إذا سافَرُوا قَصَّرُوا وَ أفْطَرُوا
وَ إذا اَحْسَنُوا، استَبْشَرُوا وَ إذا اَساؤُا استَغْفَرُوا.
امام باقر علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است:
نیکان امّت من کسانی اند که هنگام سفر نماز را شکسته می خوانند و روزه را افطار می کنند.
وقتی نیکی کنند، شادمان می شوند،
هنگامی که کار بدی کردند، استغفار می کنند.
الکافی، ج 4، ص 127، جامع الاحادیث، ص 215.

حدیث771

امام باقر علیه السلام :
یا جابِرُ ! مَنْ دَخَلَ عَلَیهِ شَهرُ رَمضانَ وَ صامَ نَهارَهُ وَ قامَ وَرْداً مِنْ لَیْلِهِ، وَ حَفِظَ لِسانَهُ وَ فَرجَهُ وَ غَضَّ بَصَرَهُ وَ کَفَّ اذانَهُ، خَرَجَ مِن الذُّنُوبِ کَیَومٍ وَلَدَتهُ اُمُّهُ.
قالَ قُلْتُ: ما احَسنَ هَذا مِنْ حَدیث، جُعِلتُ فِداکَ. قالَ:
ما اشَدَّ هَذا مِنْ شَرْطٍ.
جابر می گوید، امام باقر علیه السلام به من فرمود:
هر کس ماه رمضان بر او وارد شود و روزهایش را روزه بدارد و پاسی از شب را به نیایش برخیزد و زبانش را نگهدارد و چشم خود از حرام بربندد و آزار به کسی نرساند، مثل روز تولد از مادر از گناه پاکیزه می شود.
گفتم: چه حدیث خوبی! فرمود:
چه شرایط دشواری !
جامع الاحادیث، ص 222، الکافی، ج 2، ص 87.

حدیث772

امام باقر علیه السلام :
. قالَ:
مَنْ قالَ إنِّیإمامٌ وَ لَیْسَ بِإمامٍ.
قُلتُ: وَ اِنْ کانَ عَلَوِیّاً؟
قالَ علیه السلام: وَ اِنْ عَلَوِیّاً.
قُلتُ: وَ اِنْ کانْ مِنْ وُلدِ عَلِیِ بنِ أبی طالِبٍ؟
قالَ علیه السلام: وَ اِنْ کان.
راوی درباره آیه«وَ یَوْمَ القِیامَةِ تَرَی الَّذینَ کَذَبُوا عَلَی اللّه ِ وُجُوهُهُمْ مُسوَدَّةٌ»از امام باقر علیه السلام پرسید (یعنی روز قیامت، تکذیب کنندگان بر خداوند را سیه رو می بینی). حضرت فرمود:
هرکس امام نباشد و مدعی امامت شود، مشمول آیه است.
گفتم: گر چه عـلوی باشد؟
حضرت فرمود: اگر چه عـلوی باشد.
گفتم: اگر چه از فرزندان علی بن أبی طالب باشد؟
حضرت فرمود: اگر چه از آنان باشد.
الکافی، ج 1، ص 307.

حدیث773

امام باقر علیه السلام :
اِنَّ هذِهِ الدُّنیا یُعطیهَا اللّه ُ البِرَّ وَ الفاجِرَ
وَ لایُعْطِی الإیمانَ إلاّ صَفْوَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
خــدا این دنیـا را به نیـکوکار و بدکار می بخـشد،
ولی «ایمان» را جز به برگزیدگان خلقش نمی دهد.
اصول کافی(با ترجمه)، ج 3، ص 305.

حدیث774

امام باقر علیه السلام :
سَلامَةُ الدّینِ وَ صِحَّةُ البَدَنِ خَیرٌ مِنَ المالِ
وَ المالُ زینَةٌ مِنْ زینَةِ الدُّنیا، حَسَنَةٌ.
فضیل بن یسار از امام باقر علیه السلام نقل می کند که فرمود:
سلامتی دین و تندرستی از ثروت بهتر است.
و مال، زینتی از زینت های دنیاست که خوب است.
اصول کافی (باترجمه)، ج 3، ص 306.

حدیث775

امام باقر علیه السلام :
إنَّما جُعِلَتِ التَّقِیَّةُ لِیُحقَنَ بِهَا الدَّمُ،
فَإذا بَلَغَ الدَّمَ فَلَیْسَ تَقِیَّةٌ.
محمد بن مسلم می گوید، امام باقر علیه السلام فرمود:
تقـیّه برای این است که خـونها حـفظ شود،
وقتی مسأله به خون ریزی رسید،
دیـگر جـای تقیـّه نیست.
اصول کافی، ج 3، ص 313.

حدیث776

امام باقر علیه السلام :
اِنَّما شیعَةُ عَلِیٍّ ألحُلَماءُ وَ العُلَماءُ الذُّبْلُ الشِّفاهِ
تُعْرَفُ الرُّهبانِیَّةُ عَلی وُجُوهِهِمْ.
جابر می گوید حضرت امام باقر علیه السلام فرمود:
براستی شیعیان علی علیه السلام بردباران و دانشورانند
که لب به یـاد خــدا تـر دارنـد
و بر چهره هاشان رنگ عبادت و ساده زیستی پیداست.
اصول کافی، ج 3، ص 332.

حدیث777

امام باقر علیه السلام :
ما یُبالی مَنْ عَرَّفَهُ اللّه ُ هَذا الاَمرَ أنْ یَکُونَ عَلی قُلَّةِ جَبَلٍ یَأکُلُ مِنْ نَباتِ الأرْضِ حَتّی یَأْتِیَهُ الْمَوتُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هر کس خداوند به او حقیقت تشیع و ولایت معصومین علیه السلام را آموخت، باکی ندارد که بر قله کوهی باشد و از گیاهان زمین تغذیه کند، تا روزی که مرگش فرا رسد.
اصول کافی، ج 3، ص 343.

حدیث778

امام باقر علیه السلام :
لا یُصیبُ قَریـَةً عَـذابٌ
وَ فیها سَبْعَةٌ مِنَ الْمُؤمِنینَ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
هر آبادی که در آن هفت نفر مؤمن باشند،
گرفـتار عــذاب نمی شـود.
اصول کافی، ج 3، ص 346.

حدیث779

امام باقر علیه السلام :
اِنَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ لَیَتَعاهـَدُ المُؤْمِـنَ بِالبـَلاءِ
کَما یَتَعاهَدُ الرَّجُلُ أهْلَهُ بِالهَدِیَّةِ مِنَ الغَیبَةِ
وَ یَحْمیهِ الدُّنیا کَما یَحْمِی الطَّبیبُ المَریضَ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
براستی خدای متعال گاهی با فرستادن بلا با مؤمن تجدید خاطره می کند و او را می نوازد، همانطور که شخصی که به سفر رفته با هدیّه خانواده اش را می نوازد و همان طور که پزشک بیمار را از چیزهایی پرهیز می دهد، خداوند هم مؤمن را از دنیا برحذر می دارد.
اصول کافی، ج 3، ص 354.

حدیث780

امام باقر علیه السلام :
إنَّ العَبدَ لَیُذْنِبُ الذَّنْبَ فَیُزْوی عَنهُ الرِّزْقُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
گاهی بنده خــدا گناهی مرتکب می شود،
و بدین وسیله روزی از او دور می شود
(و گرفتار تنگی معیشت می شود).
اصول کافی، ج 3، ص 371.

حدیث781

امام باقر علیه السلام :
اَبلِغْ شیعَتَنا إنَّهُ لَنْ یُنالَ ما عِندَ اللّه ِ إلاّ بِعَمَلٍ
وَ اَبْلِغْ شیعَتَنا إنَّ اَعْظَمَ النّاسِ حَسرَةً یَوْمَ القِیامَةِ
مَنْ وَصَفَ عَدْلاً ثُمَّ یُخالِفُهُ إلی غَیرِهِ.
خیثمه گوید، امام باقر علیه السلام به من فرمود:
به شیعیان ما ابلاغ کن به آنچه نزد خداست، جز با عمل «صالح» نمی توان رسید.
به شیعیان ما بگو: در روز قیامت حسرت کسی بزرگتر و بیشتر است که رفتار عادلانه ای راستایش کند و بر خلاف آن سمت و سوی دیگر حرکت کند.
اصول کافی، ج 3، ص 409.

حدیث782

امام باقر علیه السلام :
ألکِـبرُ رِداءُ اللّه ِ
وَ الْمُتَکَبِّرُ یُنازِعُ اللّه َ رِدآءَهُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
برتری و بزرگی، جامه بلند شایسته خداست
ومتکبر درجامه ویژه خدا، با خدا به کشمکش می پردازد.
اصول کافی، ج 3، ص 423.

حدیث783

امام باقر علیه السلام :
مَنْ هَمَّ بِشَی ءٍ مِنْ الْخَیْرِ فَلْیُعَجِّلْهُ
فَاِنَّ کُلَّ شَی ءٌ فیهِ تَأخیرٌ فَإنَّ لِلشَّیطانِ فیهِ نَظْرَةٌ.
ابوالجارود گوید، از امام باقر علیه السلام شنیدم که می فرمود:
هرکس تصمیم به کارخیری گرفت، سریع اقدام کند،
زیرا اگر در آن تاخیر روا دارد، شیطان در آن کار مهلت می یابد. (و فرصت انجام آن را می گیرد.)
اصول کافی، ج 3، ص 213.

حدیث784

امام باقر علیه السلام :
قالَ إنّ ِللّه ِ جَنَّةٌ لایَدْخُلُها إلاّ ثَلاثَةٌ:
اَحَدُهُمْ مَنْ حَکَمَ فی ـ علی ـ نَفْسِهِ بِالْحَقِّ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
خداوند بهشتی دارد که جز سه کس به آن وارد نمی شوند. یکی از آن سه، کسی است که درباره خویش به حق داوری کند.
اصول کافی، ج 3، ص 218.

حدیث785

امام باقر علیه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ تُزَکِّی الاَعمالُ وَ تَدْفَعُ البَلْوی
وَ تُنْمِی الاَمـوالَ وَ تُنسِی ءُ لَهُ فی عـُمْرِهِ.
وَ تُوَسِّعُ فی رِزَقِهِ وَ تُحَبِّبُ فی اَهْلِ بَیتِهِ
فَلْیَتَّقِ اللّه َ وَ لْیَصِلْ رَحِمَهُ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
صله ارحام، اعمال را افزایش می دهد،
بـلا و گرفتاری را بر طرف می کنـد،
امـوال را فـزونی می بخـشد،
مـرگ را به تـأخیر می افکـند،
و مایه وسعت روزی و محبوبیت خانوادگی می شود.
پس بـاید [انسان] تقـوا پیشه کـند
و بـه خویشان نیـکی نمـاید.
اصول کافی، ج 3، ص 223.

حدیث786

امام باقر علیه السلام :
ثَلاثٌ لَمْ یَجعَلِ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ فیهِنَّ رُخصَةً:
أداءُ الاَمانَةِ إلَی البَرِّ وَ الفاجِرِ وَ الوَفاءُ بِالعَهْدِ لِلبَرِّ وَ الفاجِرِ وَ بَرُّ الوالِدَینِ بِرَّیْنِ کانا أوْ فاجِرَینِ.
امام باقر علیه السلام فرمود:
سه چیز است که خدای عزوجل به هیچ کس رخصت و اجازه نقض آن را نداده است:
1. ادای امانت به نیکو کار و بدکار.
2. وفای به پیمان در برابر نیکوکار و بد کار.
3. خوشرفتاری و نیکی نسبت به پدر و مادر، چه نیک باشند و چه بد کار.
اصول کافی، 3، ص 236.

درباره مركز

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».