427 حدیث از حضرت امام سجاد علیه السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1393
عنوان و نام پدیدآور:427 حدیث از حضرت امام سجاد علیه السلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳93.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع: احادیث شیعه -- قرن ۱۳ق. ، خاندان نبوت -- احادیث ، خاندان نبوت -- فضایل

از1تا200

حدیث1

امام سجاد علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ... أنفَعُ الغِنی غِنَی القَلبِ ، فَتَلَبَّث فی کُلِّ ذلِکَ ، وَالزَمِ القَناعَةَ وَالرِّضا بِما قَسَمَ اللّه ُ .
امام زین العابدین علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! ... مفیدترین ثروت، بی نیازیِ دل است. بنا بر این، در همه این موارد، درنگ کن و قناعت پیشه کن و به آنچه خداوند قسمت کرده، خشنود باش».
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 246 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 421 ح 15 .

حدیث2

امام سجاد علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إنَّ أشَدَّ العُدمِ عُدمُ القَلبِ ، وإنَّ أعظَمَ المَصائِبِ مُصیبَةُ الدّینِ ، وأسنَی المَرزِئَةِ مَرزِئَتُهُ
امام زین العابدین علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! بدترین ناداری، نداشتن دل است و بزرگ ترین مصیبت ، بدهکاری است و بالاترین محرومیت و بلا هم ، همان بدهکاری است» .
المرزئة : المصیبة العظیمة .

حدیث3

امام سجاد علیه السلام :
قالَ لُقمانُ: یا بُنَیَّ ... إنَّ السّارِقَ إذا سَرَقَ حَبَسَهُ اللّه ُ مِن رِزقِهِ وکانَ عَلَیهِ إثمُهُ ، ولَو صَبَرَ لَنالَ ذلِکَ وجاءَهُ مِن وَجهِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام :لقمان گفت: «ای پسرم! ... همانا دزد ، هر گاه دزدی کند ، خداوند عز و جل روزی اش را نگه می دارد و گناه آن، به پای خودش است. حالْ آن که اگر صبر می کرد ، از راه خودش به آن روزی دست می یافت» .
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 246 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 421 ح 15 .

حدیث4

امام سجاد علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إن أشَدَّ العُدمِ عُدمُ القَلبِ ، وإنَّ أعظَمَ المَصائِبِ مُصیبَةُ الدّینِ ، وأسنَی المَرزِئَةِ مَرزِئَتُهُ ، وأنفَعَ الغِنی غِنَی القَلبِ ، فَتَلَبَّث فی کُلِّ ذلِکَ ، وَالزَمِ القَناعَةَ وَالرِّضا بِما قَسَمَ اللّه ُ ، وإنَّ السّارِقَ إذا سَرَقَ حَبَسَهُ اللّه ُ مِن رِزقِهِ ، وکانَ عَلَیهِ إثمُهُ ، ولَو صَبَرَ لَنالَ ذلِکَ وجاءَهُ مِن وَجهِهِ . یا بُنَیَّ ، أخلِص طاعَةَ اللّه ِ حَتّی لا یُخالِطَها شَیءٌ مِنَ المَعاصی ، ثُمَّ زَیِّنِ الطّاعَةَ بِاتِّباعِ أهلِ الحَقِّ ؛ فَإِنَّ طاعَتَهُم مُتَّصِلَةٌ بِطاعَةِ اللّه ِ ، وزَیِّن ذلِکَ بِالعِلمِ ، وحَصِّن عِلمَکَ بِحِلمٍ لا یُخالِطُهُ حُمقٌ ، وَاخزُنهُ بِلینٍ لا یُخالِطُهُ جَهلٌ ، وشَدِّدهُ بِحَزمٍ لا یُخالِطُهُ الضِّیاعُ ، وَامزُج حَزمَکَ بِرِفقٍ لا یُخالِطُهُ العُنفُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در بیان سفارش های لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم ! سخت ترین نداری ، نداشتن دل است و بزرگ ترین مصیبت ، بدهکاری است و بالاترین محرومیت و بلا ، همان بدهکاری است و سودمندترین ثروت ، بی نیازیِ دل است . پس در همه اینها درنگ کن و به آنچه خدا قسمت فرموده ، قانع و خشنود باش . هر گاه دزد بدزدد ، خداوند عز و جلاو را از روزی اش باز می دارد و گناه آن ، بر عهده اوست . حال اگر شکیبایی می ورزید ، از راه خودش به آن روزی دست می یافت . ای پسرم! طاعتِ (عبادتِ) الهی را خالصانه انجام بده ، به طوری که گناه کوچکی هم با آن مخلوط نشود . سپس با پیروی از دارندگانِ ایمان حقیقی ، طاعت خود را زینت ببخش ؛ زیرا طاعت آنان ، به طاعت الهی پیوسته است. و همین طاعت را با دانش ، آراسته کن . و دانشت را با بردباری حراست کن ، تا حماقت با آن درنیامیزد. و بردباری ات را با نرم خویی ذخیره کن ، تا با نادانی همراه نگردد. و نرم خویی ات را با تدبیرْ استوار کن ، تا نابودی در آن راه نیابد . و تدبیرت را با مدارا درآمیز ، تا زوری در آن نباشد .
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 247 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 15 .

حدیث5

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ سائِسِکَ بِالعِلمِ ، التَّعظیمُ لَهُ و التَّوقیرُ لِمَجلِسِهِ و حُسنُ الاِستِماعِ إلَیهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :حق استاد تو این است که بزرگش داری و محضرش را محترم شماری و با دقّت به سخنانش گوش بسپاری .
کتاب من لایحضره الفقیه ، ج 2 ، ص 620 .

حدیث6

امام سجاد علیه السلام :
وَأعِنّی عَلی تَربِیَتِهِم و بِرِّهِم ؛
امام سجّاد علیه السلام :خدایا ! مرا در تربیت و نیکی به فرزندان یاری فرما .
الصحیفة السجّادیّه ، ص 135 .

حدیث7

امام سجاد علیه السلام :
لاحَسَبَ لِقُرَشیًّ و لاعَرَبِیٍّ إلاّبِتواضُعِ و لاکَرَمَ إلاّ بِتَّقوی ؛
امام سجّاد علیه السلام :قریشی و عرب را افتخاری نیست مگر به فروتنی ، و هیچ کرامتی نیست مگر به تقوا .
. بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 287 .

حدیث8

امام سجاد علیه السلام :
أنَا ابنُ مَنَ بَکَت عَلَیهِ مَلائِکَةُ السَّماءِ أنَا ابنُ مَن ناحَتْ عَلَیهِ الجِنُّ فِی الأرضِ و الطِّیرُ فِی الهَواءِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :من پسر کسی هستم که فرشتگان آسمان بر او گریستند . من پسر کسی هستم که جنّیان در زمین و پرندگان در هوا بر او نوحه سرایی کردند .
همان ، ج 45 ، ص 174 .

حدیث9

امام سجاد علیه السلام :
ألا و إنَّ أبغَضَ النّاسِ إلَی اللّه ِ مَن یَقتَدی بِسُنَّةِ إمامٍ و لا یَقتَدِی بِأعمالِهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :هشدار که منفورترین مردم نزد خداوند کسی است که سیره امامی را برگزیند ولی از کارهای او پیروی نکند .
. الکافی ، ج 8 ، ص 234 .

حدیث10

امام سجاد علیه السلام :
کَفُّ الأذی ، مِنْ کَمالِ العَقلِ وفیهِ راحَةٌ لِلبَدَنِ عاجِلاً و آجِلاً ؛
امام سجّاد علیه السلام :خودداری از آزار رساندن ، نشانه کمال خرد و مایه آسایش دو گیتی است .
. تحف العقول ، ص 283 .

حدیث11

امام سجاد علیه السلام :
إنَّها [الصَّدَقَةَ] تَقَعُ فِی یَدِاللّه ِ قَبلَ أن تَقَعَ فِی یَدِ السّائِلِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :صدقه ، قبل از این که به دست نیازمند برسد ، در دست خداوند قرار می گیرد .
عدّة الدّاعی ، ص 59 .

حدیث12

امام سجاد علیه السلام :
إذا صَلَّیتَ فَصَلِّ صَلاةَ مُوَدِّعٍ ؛
امام سجّاد علیه السلام :هرگاه نماز می گزاری ، [چنان باش که گویی]نماز آخرین را به جای می آوری .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 160 .

حدیث13

امام سجاد علیه السلام :
المُؤمِنُ یَصمُتُ لِیَسلَمَ و یَنطِقُ لِیَغنَمَ ؛
امام سجّاد علیه السلام :مؤمن سکوت می کند تا سالم ماند و سخن می گوید تا سود برد .
. الکافی ، ج 2 ، ص 231 .

حدیث14

امام سجاد علیه السلام :
خَفِ اللّه َ لِقُدرَتِهِ عَلَیکَ واستَحیِ مِنهُ لِقُربِهِ مِنکَ ؛
امام سجّاد علیه السلام :از قدرت خداوند بر خویش بترس و از نزدیکی اش به خود شرمگین باش!
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 160 .

حدیث15

امام سجاد علیه السلام :
قَدِّمُوا أمرَ اللّه ِ و طاعَتَهُ و طاعَةَ مَن أوجَبَ اللّه ُ طاعَتَهُ بَینَ یَدَیِ الاُمورِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :فرمان خدا و طاعت او و طاعت کسی را که طاعتش را واجب کرده است ، بر همه چیز مقدّم بدارید .
. تحف العقول ، ص 254 .

حدیث16

امام سجاد علیه السلام :
المُؤمِنُ مِن دُعائِهِ عَلی ثَلاثٍ : إمّا أن یُدَّخَرَ لَهُ و إمّا أن یُعَجَّلَ لَهُ و إمّا أن یُدفَعَ عَنهُ بَلاءٌ یُریدُ أن یُصیبَهُ ؛
امام سجّاد علیه السلام :مؤمن از دعای خود یکی از سه نتیجه را می گیرد : یا برایش ذخیره می شود ، یا در دنیا برآورده می شود و یا بلایی که می خواست به او برسد از او برگردانده می شود .
. تحف العقول ، ص 280 .

حدیث17

امام سجاد علیه السلام :
إنّی لاَُحِبُّ أن أدومَ عَلَی العَمَلِ و إن قَلَّ ؛
امام سجّاد علیه السلام :من دوست دارم که در کار پیوسته باشم ، اگر چه اندک باشد .
وسائل الشیعه ، ج 4 ، ص 92 .

حدیث18

امام سجاد علیه السلام :
کانَ إذا أوی إلی مَنزِلِهِ جَزَّءَ دُخولَهُ ثَلاثَةَ أجزاءٍ : جُزءا لِلّهِ و جُزءا لِأهلِهِ و جُزءا لِنَفسِهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :پیامبر وقتی به خانه خویش می رفت ، اوقاتش را سه قسمت می کرد : بخشی برای خدا ، بخشی برای خانواده و بخشی برای خود .
مکارم الأخلاق ، ج 1 ، ص 44 .

حدیث19

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الحَسَنَ بنَ عَلیٍّ علیه السلام کانَ أعبَدَ النّاسِ فی زَمانِهِ و أزهَدَهُم و أفضَلَهُم ؛
امام سجّاد علیه السلام :امام حسن در زمان خود عابدترین ، زاهدترین و برترین مردم بود .
الأمالی ، صدوق ، ص 224 .

حدیث20

امام سجاد علیه السلام :
وَ أمّا حَقُّ اُمِّکَ فَأنْ تَعلَمَ أنَّها حَمَلَتکَ حَیثُ لایَحتَمِلُ أَحَدٌ أَحَدا و أعطَتْکَ مِن ثَمَرَةِ قَلبِها مالا یُعطِی أحَدٌ أحَدا ؛
امام سجّاد علیه السلام :حقّ مادرت بر تو این است که بدانی او تو را در جایی حمل کرده است که هیچ کس دیگری را حمل نمی کند و از میوه دلش آن به تو داد که هیچ کس به دیگری نمی دهد .
الأمالی ، صدوق ، ص453 .

حدیث21

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ فاطِمَةَ بِنتَ أسَدٍ ضَرَبَهَا الطَّلقُ و هِیَ فِی الطَّوافِ فَدَ خَلَتِ الکَعبَةَ فَوَلَدَتْ أمیرَالمُؤمِنینَ فِیها ؛
امام سجّاد علیه السلام فاطمه ، دختر اسد ، در حال طواف بود که درد زایمان او را فرا گرفت ؛ پس وارد کعبه شد و امیرمؤمنان را در کعبه بزاد .
. بحار الأنوار ، ج 35 ، ص 23 .

حدیث22

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ عَمَّتی زَینَبَ مَعَ تِلکَ المَصائبَ و المِحَنِ النّازِلَةِ بِها فی طَرِیقِنا إلَی الشّامِ ما تَرَکَتْ [تَهَجُّدَها] لِلَیلَةٍ ؛
امام سجّاد علیه السلام :عمّه ام ، زینب ، با وجود همه مصیبت ها و رنج هایی که در مسیرمان به سوی شام به او روی آورد ، حتّی یک شب اقامه نماز شب را فرو نگذاشت .
. همان ، ص 441 .

حدیث23

امام سجاد علیه السلام :
أنتِ بِحَمدِ اللّه ِ عالِمَةٌ غَیرُ مُعَلَّمَةٍ ، فَهِمَةٌ غَیرُ مُفهَّمَةٍ ؛
امام سجّاد علیه السلام : [ای زینب !] تو ، بحمداللّه ، عالمی هستی که نزد کسی تعلیم ندیدی و دانایی هستی که نزد کسی نیاموختی .
بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 164 .

حدیث24

امام سجاد علیه السلام :
إنَّها مَا ادَّخَرَت شَیئا مَن یَومِها لِغَدِها أبَدا ؛
امام سجّاد علیه السلام :او هیچ گاه چیزی از امروز برای فردای خود نیندوخت .
وفیات الأئمه ، ص 441 .

حدیث25

امام سجاد علیه السلام :
رَحِمَ اللّه ُ العَبّاسَ فَلَقَد آثَرَ و أبلی و فَدی أخاهُ بِنَفسِهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :رحمت خدا بر عبّاس! ایثار کرد و کوشید و جان فدای برادرش کرد .
. الخصال ، ج 1 ، ص 68 .

حدیث26

امام سجاد علیه السلام :
أنَّ لِلعَبّاسِ عِندَاللّه ِ مَنزِلَةٌ یَغبِطُهُ بِها جَمیعُ الشُّهداءِ یَومَ القیامَةِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :عبّاس را نزد خداوند منزلتی است که در روز قیامت همه شهیدان بر آن رشک می برند.
. بحار الأنوار ، ج 22 ، ص 274 .

حدیث27

امام سجاد علیه السلام :
مَن رَمَی النّاسَ بِما فیهِم رَمَوهُ بِمالَیسَ فیهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :هر کس مردم را به دلیل چیزی که در آنان هست ، وانهد ، او را به دلیل چیزی که در او نیست ، وا می نهند .
. بحار الأنوار ، ج 75 ، ص 261 .

حدیث28

امام سجاد علیه السلام :
نَظَرُ المُؤمِنِ فی وَجهِ أخیهِ المُؤمِنِ لِلمَوَّدَةِ و المَحَبَّةِ لَهُ عِبادَةٌ ؛
امام سجّاد علیه السلام :نگاه مؤمن به چهره برادر مؤمن خود از روی دوستی ومحبّت به او عبادت است.
. تحف العقول ، ص 282 .

حدیث29

امام سجاد علیه السلام :
کانَ آخِرُ ما أوصی بِهِ الخِضرُ مُوسی بنَ عِمران علیهماالسلامأن قالَ لاتُعَیِّرَ نَّ أحَدا بِذَنبٍ ؛
امام سجّاد علیه السلام :آخرین سفارش حضرت خضر به حضرت موسی این بود که : هرگز کسی را به سبب گناهش خوار نکن .
الخصال ، ص 111 .

حدیث30

امام سجاد علیه السلام :
کَفی بِنَصرِاللّه ِ لَکَ أن تَری عَدُوَّکَ یَعمَلُ بِمَعاصِی اللّه ِ فِیکَ ؛
امام سجّاد علیه السلام :تو را یاری خدا همین بس که می بینی دشمنت به قصد تو خدا را نافرمانی می کند .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 136 .

حدیث31

امام سجاد علیه السلام :
رأیتُ الخَیرَ کُلَّهُ قَدِ اجتَمَعَ فی قَطعِ الطَّمَعِ عَمّا فی أیدی النّاسِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :همه خوبی ها را در بریدن طمع از آنچه در دست مردم است ، دیدم .
. همان ، ج 73 ، ص 171 .

حدیث32

امام سجاد علیه السلام :
وَیلٌ لِمَن غَلَبَت آحادُهُ أعشارَهُ ؛
امام سجّاد علیه السلام :وای به حال کسی که یکانش (گناهان) بر ده گانش (نیکی ها) چیره شود .
همان ، ج 71، ص 243 .

حدیث33

امام سجاد علیه السلام :
مُجالَسَةُ الصّالِحینَ داعِیَةٌ إلَی الصَّلاحِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :همنشینی با صالحان ، به سوی صلاح رهنمون می شود .
همان ، ج 78 ، ص 304 .

حدیث34

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ ذِی المَعروفِ عَلَیکَ فَأن تَشکُرَهُ و تَذکُرَ مَعروفَهُ و تُکسِبَهُ المَقالَة الحَسَنَةَ و تُخلِصَ لَهُ الدُّعاءَ فیما بَینَکَ و بَینَ اللّه ِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :حق کسی که بر تو نیکی می کند ، این است که او را سپاس بگویی و نیکی اش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خداوند برایش خالصانه دعا کنی .
الخصال ، ص 568 .

حدیث35

امام سجاد علیه السلام :
المُنتَظِرونَ لِظُهُورِهِ أفضَلُ أهلِ کُلِّ زَمانٍ ؛
امام سجّاد علیه السلام :منتظران ظهور امام مهدی علیه السلام برترین اهل هر زمان اند .
. بحار الأنوار ، ج 52 ، ص 122 .

حدیث36

امام سجاد علیه السلام :
إذا قامَ قائِمُنا أذهَبَ اللّه ُ عَن شیعَتِنَا العاهَةَ و جَعَلَ قُلوبَهُم کزُبَرِ الحَدیدِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :آن گاه که قائم ما قیام کند ، خدا آفت را از شیعیان ما بزداید و دل هایشان را چون پاره های آهن [استوار] سازد .
. الخصال ، ج 2 ، ص 541 .

حدیث37

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الحَسَنَ علیه السلام لَم یُرَ فِی شَی ءٍ مِن أحوالِهِ إلاّ ذاکِرا لِلّهِ سُبحانَهُ ؛
امام سجّاد علیه السلام :امام حسن علیه السلام در همه حال خدای سبحان را یاد می کرد .
الأمالی ، صدوق ، ص 224 .

حدیث38

امام سجاد علیه السلام :
یا راحِمَ رَنَّةِ العَلیلِ و یا عالِمَ ما تَحتَ خَفِیِّ الأنینَ ، اجعَلْنی مِنَ السّالِمینَ فی حِصنِکَ الَّذی لاتَرومُهُ الأعداءُ ؛
امام سجّاد علیه السلام :ای آن که بر ناله دردمند رحمت می آوری ، و ای آن که به آنچه در دل زاری کننده نهفته است دانایی ، مرا از کسانی قرار ده که در پناه تو ایمن اند و دشمنان را به آن جانْ پناه دسترسی نیست .
. بحار الأنوار ، ج 94 ، ص 121 .

حدیث39

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ الحَجِّ أن تَعلَمَ أنَّهُ وِفادَةٌ إلی رَبِّکَ و فِرارٌ إلَیهِ مِن ذُنوبِکَ و بِهِ قَبولُ تَوبَتِکَ و قَضاءُ الفرضِ الَّذی أوجَبَهُ اللّه ُ عَلَیکَ ؛
امام سجّاد علیه السلام :حقّ حجّ [بر تو] آن است که بدانی حجّ، به میهمانی پروردگارت رفتن است . و از گناهان به سوی او گریختن، و سبب قبولی توبه، و گزاردن فریضه ای که خداوند آن را بر تو واجب کرده است .
. الخصال ، ص 566 .

حدیث40

امام سجاد علیه السلام :
حُجُّوا وَاعتَمِرُوا تَصِحَّ أبدانُکُم و تَتَّسِع أرزاقُکُم ؛
امام سجّاد علیه السلام :حجّ و عمره به جای آرید تا بدنتان سالم و روزیتان فراخ شود .
. الکافی ، ج 4 ، ص 252 .

حدیث41

امام سجاد علیه السلام :
إذا ذَبَحَ الحاجُّ کانَ فِداهُ مِنَ النّارِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :قربانی کردن حاجی ، فدیه او در برابر آتش خواهد بود .
. بحار الأنوار ، ج 99 ، ص 288 .

حدیث42

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أرضاکُم عِندَاللّه ِ أسبَغُکُم عَلی عِیالِهِ ؛
امام سجّاد علیه السلام :خداوند از آن کس خشنودتر است که خانواده خود را بیشتر در رفاه و نعمت قرار دهد .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 136 .

حدیث43

امام سجاد علیه السلام :
و أمّا حَقُّ الزَّوجَةِ فَأن تَعلَمَ أنَّ اللّه َ جَعَلَها لکَ سَکَنَا واُنساً ، فَتَعلَمَ أنَّ ذلِکَ نِعمَةٌ مِنَ اللّه ِ عَلَیکَ فَتُکرِمَها و تَرفُقَ بِها ؛
امام سجّاد علیه السلام :حقّ زن این است که بدانی خداوند او را مایه آرامش و انس تو قرار داده است و بدانی این نعمتی است که خداوند به تو داده ؛ پس باید او را گرامی داری و با وی نرمی کنی .
. همان ، ج 74 ، ص 5 .

حدیث44

امام سجاد علیه السلام :
لَأن أدخُلَ السُّوقَ و مَعی دِرهَمٌ أبتاعُ بِهِ لَحما لِعِیالی و قَد قَرِمُوا إلیهِ أحَبُّ إلَیَّ مِن أن اُعتِقَ نَسَمَةً ؛
امام سجّاد علیه السلام :چنان چه وارد بازار شوم و درهمی داشته باشم و با آن برای خانواده ام گوشتی بخرم که بدان رغبت کرده اند ، برای من محبوب تر است از این که بنده ای را آزاد کنم .
. وسائل الشیعه ، ج 21 ، ص 543 .

حدیث45

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ کُلَّ قَلْبٍ حَزینٍ وَ یُحِبُّ کُلَّ عَبْدٍ شَکورٍ؛
خداوند هر قلب محزون و هر بنده شکرگزار را دوست دارد.

کافی، ج 2، ص 99، ح30

حدیث46

امام سجاد علیه السلام :
اِلهی ... فَلا تَطْمَئِنُّ الْقُلوبُ اِلاّ بِذِکْراکَ وَ لا تَسْکُنُ النُّفوسُ اِلاّ عِنْدَرُؤْیاکَ؛
خداوندا، دل ها جز با یاد تو آرام نمی گیرد و جان ها جز با دیدن تو، به آرامشنمی رسد.

بحارالأنوار، ج 94، ص 151، ح 21

حدیث47

امام سجاد علیه السلام :
وَ اَمّا حَقُّ الزَّوجَةِ فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَها لَکَ سَکَنا وَ اُنْسافَتَعْلَمَ اَنَّ ذلِکَ نِعْمَةٌ مِنَ اللّه ِ عَلَیْکَ فَـتُـکْرِمَها وَ تَرْفُقَ بِها وَ اِنْ کانَ حَقُّکَ اَوجَبَ فَاِنَّ لَهاعَلَیْکَ اَنْ تَرْحَمَها؛
حق زن این است که بدانی خداوند عزّوجلّ او را مایه آرامش و انس تو قرار داده و این نعمتی از جانب اوست، پس احترامش کن و با او مدارا نما، هر چند حق تو بر او واجب تراست اما این حق اوست که با او مهربان باشی.

من لایحضره الفقیه، ج2، ص621،ح3214

حدیث48

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ ذِی المَعروفِ عَلَیکَ فَأن تَشکُرَهُ وتَذکُرَ مَعروفَهُ، وَ تُکْسِبَهُالمَقالَةَ الحَسَنَةَ وَتُخلِصَ لَهُ الدُّعاءَ فیما بَینَکَ وَ بَینَ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ، فَإذا فَعَلتَ ذلِکَ کُنتَ قَدشَکَرتَهُ سِرّا وَ عَلانیَةً ، ثُمَّ إن قَدَرْتَ عَلی مُکافاتِهِ یَوما کافَیْتَهُ؛
حق کسی که به تو نیکی کرده ، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوریو از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزّوجلّ برایش خالصانه دعا کنی ، هرگاهچنین کردی بی گمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده ای . سپس اگر روزی توانستینیکی او را جبران کنی ، جبران کن .

خصال، ص 568

حدیث49

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... وَ اَجْرِ لِلنّاسِ عَلی یَدِیَ الْخَیْرَ وَ لا تَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ وَ هَبْ لیمَعالیَ الاَْخْلاقِ وَ اعْصِمْنی مِنَ الْفَخْرِ؛
خدایا به دست من برای مردم خیر و نیکی جاری ساز و آن را با منّت گذاری من تباهمکن، و مرا اخلاق والا عطا فرما و از فخرفروشی نگاه دار.

صحیفه سجادیه، از دعای 20

حدیث50

امام سجاد علیه السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتی تُغَـیِّرُ النِّعَمَ: اَ لْبَغْیُ عَلَی النّاسِ وَ الزَّوالُ عَنِ الْعادَةِ فِیالْخَیْرِ وَ اِصْطِناعِ الْمَعْروفِ وَ کُفْرانِ النِّعَمِ وَ تَرْکِ الشُّکْرِ قالَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ: «اِنَّ اللّه َ لایُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یُغَیِّروا ما بِاَ نْفُسِهِمْ...»؛
گناهانی که باعث تغییر نعمت ها می شوند، عبارت اند از: تجاوز به مردم، ترک نمودنعادت های کار خیر و خوب و کفران نعمت و ترک شکر، زیرا خداوند عزّوجلّ می فرماید:«خداوند سرنوشت هیچ ملتی را تغییر نمی دهد، مگر این که خودشان تغییر روش دهند... ».

معانی الاخبار، ص 270

حدیث51

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... فَالشَّقیٌ مَن لَم تَأخُذْ بِیَدِهِ وَ لَم تُؤمِنهُ مِن غَدِهِ وَالسَّعیدُ مَنآوَیتَهُ إلی کَـنَفِ نِعمَتِکَ و نَقَلتَهُ حَمیدا إلی مَنازِلِ رَحمَتِکَ؛
پروردگارا بدبخت کسی است که دستش را نگیری و از فردایش ایمنی ندهی وخوشبخت کسی است که در پناه نعمتت جایش دهی و با ستایش، او را به جایگاههایرحمتت منتقل کنی.

صحیفه سجادیّه، ص 74

حدیث52

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ عَلی حُسْنِ قَضائِکَ وَ بِما صَرَفْتَ عَنّی مِنْ بَلائِکَ. فَلاتَجعَلْ حَظّی مِن رَحمَتِکَ ما عَجَّلتَ لی مِن عافِیَتِکَ فَأَکونَ قَد شَقَیتُ بِما أحبَبتُ و سَعِدَغَیری بِما کَرِهتُ... ؛
بار خدایا! سپاس تو را بر آن حسن تقدیری که بهره من گردانیدی و آن بلا که از مندور ساختی، پس بهره مرا از رحمتت تنها عافیتی که اکنون بخشیده ای قرار مده، که درنتیجه به خاطر آنچه دوست دارم (اما به صلاح من نیست) بدبخت شوم و دیگران بهخاطر آنچه دوست نمی دارم (اما صلاح من در آن است) خوشبخت گردند.

صحیفه سجادیه، از دعای 18

حدیث53

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ یَا مَنْ لا یَرْغَبُ فِی الْجَزاءِ وَ یا مَنْ لا یَنْدَمُ عَلَی الْعَطاءِ، وَ یا مَنْلا یُکافِی ءُ عَبْدَهُ عَلَی السَّواءِ، مِنَّتُکَ اِبْتِدَاءٌ، وَ عَفْوُکَ تَفَضُّلٌ، وَ عُقُوبَتُکَ عَدْلٌ، وَ قَضاؤُکَخِیَرَةٌ، اِنْ اَعْطَیْتَ لَمْ تَشُبْ عَطاءَکَ بِمَنٍّ، وَ اِنْ مَنَعْتَ لَمْ یَکُنْ مَنْعُکَ تَعَدِّیا، تَشْکُرُ مَنْشَکَرَکَ وَ اَ نْتَ أَلْهَمْتَهُ شُکْرَکَ ؛
خدایا! ای کسی که در برابر احسانت توقع جبران نداری، و ای کسی که از بخششپشیمان نمی شوی و ای کسی که مزد بنده خود را نه به همان اندازه [بلکه بیشتر]می دهی، تو در نعمت بخشیدن آغاز کننده ای و بخشایشت از روی لطف است. مجازاتتعدالت است و قضاوتت بهترین است. اگر عطا کنی، آن را به منّت آلوده نمی کنی و اگرمحروم نمایی، از روی ستم نیست. هرکس تو را شکر گزارد، پادشش می دهی و حال آنکه شکر گزاری را تو خود به او الهام نموده ای.

صحیفه سجّادیه ، از دعای 45

حدیث54

امام سجاد علیه السلام :
اللّه ُ ... یَنْتَقِمُ مِنَ الظّالِمِ بِما هُوَ عادِلٌ بِحُکمِهِ ؛
خداوند به خاطر قضاوت عادلانه اش، از ظالم انتقام می گیرد.

تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام، ص 349، ح 232

حدیث55

امام سجاد علیه السلام :
اِتَّقُوا الْکَذِبَ الصَّغیرَ مِنْهُ وَالْکَبیرَ، فی کُلِّ جِدٍّ وَهَزْلٍ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذاکَذِبَ فِی الصَّغیرِ اجْتَرَأَ عَلَی الْکَبیرِ؛
از دروغ کوچک و بزرگش، جدّی و شوخیش بپرهیزید، زیرا انسان هرگاه در چیزکوچک دروغ بگوید، به گفتن دروغ بزرگ نیز جرئت پیدا می کند.

تحف العقول، ص 278

حدیث56

امام سجاد علیه السلام :
خَیْرُ مَفاتیحِ الاُمورِ الصِّدقُ وَ خَیْرُ خَواتیمِهَا الْوَفاءُ؛
بهترین شروع کارها صداقت و راستگویی و بهترین پایان آنها وفا است.

بحارالأنوار، ج 78، ص 161

حدیث57

امام سجاد علیه السلام :
اَوْحَی اللّه ُ ـ تَبارَکَ وَ تَعالی اِلی داوُودَ علیه السلام : یا داوُودُ اذْکُرْنی فی اَیّامِسَرّائِکَ کَی اَسْتَجیبَ فی اَیّامِ ضَرّائِکَ ؛
خداوند تبارک و تعالی به داوود علیه السلام وحی فرمود : ای داوود! در روزهای خوشی ات مرایاد کن ، تا در روزهای رنج و ناخوشی ات ، تو را پاسخ گویم.

جامع الاحادیث الشیعة ، ج15، ص207،ح 29

حدیث58

امام سجاد علیه السلام :
وَ الذُّنوبُ الَّتی تَرُدُّ الدُّعاءَ: سوءُ النِّیَّةِ وَ خُبْثُ السَّریرَةِ وَالنِّفاقُ مَعَالاِْخْوانِ وَ تَرکُ التَّصدیقِ بِالاِْجابَةِ وَ تَأخیرُ الصَّلَواتِ الْمَفروضاتِ حَتّی تَذْهَبَ اَوقاتُهاوَ تَرْکُ التَّقَرُّبِ اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ بِالْبِرِّ وَالصَّدَقَةِ وَاسْتِعْمالُ الْبَذاءِ وَ الْفُحْشِ فِی الْقَولِ ؛
گناهانی که دعا را رد می کنند ، عبارت اند از : بدی نیّت ، بد ذاتی ، دورویی با برادران ،باور نداشتن اجابت [دعا] ، به تأخیر انداختن نمازهای واجب تا هنگامی که وقتشان بگذرد وتقرّب نجستن به خداوند عزّوجلّ با نیکی کردن و صدقه دادن و بدزبانی و ناسزا گفتن.

معانی الأخبار ، ص 271، ح 2

حدیث59

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ اِنَّهُ یَحْجُبُنی عَنْ مَساَ لَتِکَ خِلالٌ ثَلاثٌ وَ تَحدونی عَلَیْها خَلَّةٌواحِدَةٌ یَحْجُبُنی اَمْرٌ اَمَرْتَ بِهِ فَاَبْطَاْتُ عَنْهُ وَ نَهیٌ نَهَیْتَنی عَنْهُ فَاَسْرَعْتُ اِلَیْهِ وَ نِعْمَةٌ اَنْعَمْتَ بِها عَلَیَّ فَقَصَّرتُ فی شُکْرِها وَ یَحدونی عَلی مَسْاَ لَتِکَ تَفَضُّلُکَ عَلی مَنْ اَقْبَلَبِوَجْهِهِ اِلَیْکَ ، وَ وَفَدَ بِحُسْنِ ظَنِّهِ اِلَیْکَ ، اِذْ جَمیعُ اِحْسانِکَ تَفَضُّلٌ و اِذْ کُلُّ نِعَمِکَ ابْتِداءٌ ؛
بار خدایا! سه چیز باعث می شود که من از تو درخواست نکنم و تنها یک چیز مرا بر آنمی دارد . آنچه مرا باز می دارد ، یکی آن است که تو مرا فرمان دادی و من در انجام آن سستیکردم ، دیگر آن که مرا از کاری نهی فرمودی ، امّا من به انجام دادن آن شتافتم ، سوم آن که مرانعمت ارزانی داشتی ، ولی من در شکرگزاری آن ، کوتاهی کردم . امّا آنچه مرا به درخواستکردن از تو می کشانَد ، تفضّل تو بر کسی است که به درگاهت روی کند و با خوش گمانی به سویتو آید ، که همه احسان هایت ، تفضّل است و همه نعمت هایت ، نخستین است.

صحیفه سجّادیّه ، از دعای 12

حدیث60

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... وَصُنْ وَجْهی بِالْیَسارِ وَ لا تَبْتَذِلْ جاهی بِالاِْقْتارِ فَاَسْتَرْزِقَاَهْلَ رِزْقِکَ وَ اَسْتَعْطیَ شِرارَ خَلْقِکَ، فَاُفْتَتَنَ بِحَمْدِ مَنْ اَعطانی وَ اُبْتَلی بِذَمِّ مَنْ مَنَعَنیوَ اَنْتَ مِنْ دونِهِم وَلیُّ الإِعطاءِ وَ الْمَنْعِ؛
خدایا... با توانگری آبرویم را نگهدار و به تنگدستی حرمتم را از بین مبر که بر اثر آناز کسانی روزی بخواهم که روزی خوار تو هستند و از بندگان پست و بدکردار تو عطا وبخشش طلبم و در نتیجه، به ستایش آن که به من بخشیده و نکوهش آن که از من دریغکرده است، گرفتار شوم. حال آن که بخشیدن و نبخشیدن در حقیقت به دست توست.

صحیفه سجادیه، از دعای 20

حدیث61

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمّدٍ وَ آلِهِ وَ اکْفِنی مَؤونَةَ الاِْکْتِسابِ وَ ارْزُقْنی مِنْغَیْرِ اِحْتِسابٍ فَلا اَشْتَغِلَ عَنْ عِبادَتِکَ بِالطَّلَبِ و لا اَحْتَمِلَ اِصْرَ تَبِعاتِ الْمَکْسَبِ؛
خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست و مرا از کسب روزیِ همراه با رنج، بی نیاز گردان واز جایی که گمان نمی رود، روزی ام ده، تا به خاطر طلب روزی، از عبادت تو باز نمانم و بارسنگین مشکلات کسب روزی را به دوش نکشم.

صحیفه سجادیه، از دعای 20

حدیث62

امام سجاد علیه السلام :
حُجّوا وَ اعْتَمِروا تَصِحَّ اَبْدانُـکُمْ وَ تَتَّسِعْ اَرْزاقُکُمْ وَ تُـکْفَوْنَ مَؤوناتِ عِیالِکُمْ. وَ قالَ: الحاجُّ مَغفورٌ لَهُ و مَوجوبٌ لَهُ الجَنَّةُ و مُستَأنَفٌ لَهُ العَمَلُ و مَحفوظٌ فیأهلِهِ و مالِهِ؛
به حج و عمره بروید تا تندرست بمانید، روزیتان زیاد شود و خرجی خانواده تانتأمین گردد. حاجی آمرزیده است و بهشت بر او واجب است و اعمالش از نو آغاز می گرددو خانواده و مالش محفوظ می ماند.

کافی، ج 4، ص 252، ح 1

حدیث63

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ رَعیَّتِکَ بِمِلْکِ النِّـکاحِ فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّ اللّه َ جَعَلَها سَکَنا وَ مُسْتَراحا وَ اُ نْسا وَ واقیَةً وَ کَذلِکَ کُلُّ واحِدٍ مِنْکُما یَجِبُ اَنْ یَحْمَدَ اللّه َ عَلی صاحِبِهِ وَ یَعْلَمَ اَنَّ ذلِکَنِعْمَةٌ مِنْهُ عَلَیْهِ وَ وَجَبَ اَنْ یُحْسِنَ صُحْبَةَ نِعْمَةِ اللّه ِ وَ یُکْرِمَها وَ یَرْفَقَ بِها وَ اِنْ کانَ حَقُّکَعَلَیْها اَغْلَظَ وَ طاعَتُکَ بِها اَ لْزَمَ فیما اَحْبَبْتَ وَ کَرِهْتَ ما لَمْ تَـکُنْ مَعْصیَةً فَاِنَّ لَها حَقَّالرَّحْمَةِ وَ الْمُؤانَسَةِ وَ مَوْضِعَ السُّکونِ اِلَیْها قَضاءَ اللَّذَّةِ الَّتی لابُدَّ مِنْ قَضائِها وَ ذلِکَعَظیمٌ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه ِ؛
حق زن آن است که بدانی خداوند او را مایه آرامش و آسایش و همدم و پرستار توقرار داده است، هم چنین بر هر یک از شما واجب است که خداوند را بخاطر وجوددیگری ستایش کند و بداند که او نعمتی است که خداوند ارزانی داشته و واجب است کهبا نعمتِ خداوندی رفتار نیک داشته باشد و او را گرامی بدارد و با او سازگاری کند و هرچند حق تو بر زنت بیشتر است و فرمان پذیری از تو، در هر چه دوست می داری یانمی پسندی، تا آن جا که گناه نباشد، بر او لازم تر است، در هر حال او این حق را دارد که ازتو مهربانی ببیند و از همدمی تو برخوردار شود، و حق دارد که در برآوردن کامی که بهناچار باید برآورده شود، آرامش و آسایشش تأمین شود و این حقی بس بزرگ است وهیچ نیرو و توانی جز به خداوند نیست.

تحف العقول ، ص 261

حدیث64

امام سجاد علیه السلام :
وَ أمّا حَقُّ وَلَدِکَ فَتَعْلَمَ اَنَّهُ مِنْکَ وَ مُضافٌ اِلَیْکَ فی عاجِلِ الدُّنْیا بِخَیْرِهِوَ شَرِّهِ وَ اَ نَّکَ مَسئوُلٌ عَمّا وُلّیْتَهُ مِنْ حُسْنِ الاَْدَبِ وَالدَّلالَةِ عَلی رَبِّهِ وَ الْمَعونَةِ لَهُ عَلیطاعَتِهِ فیکَ وَ فی نَفْسِهِ فَمُثابٌ عَلی ذلِکَ وَ مُعاقَبٌ فَاَعْمَلْ فی اَمْرِهِ عَمَلَ المُتَزَیِّنِ بِحُسْنِ اَ ثَرِهِ عَلَیْهِ فی عاجِلِ الدُّنْیا، المُعذِرِ اِلی رَبِّهِ فیما بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ، بِحُسْنِ الْقیامِعَلَیْهِ وَ الاَْخْذِ لَهُ مَنْهُ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه ِ ؛
حقّ فرزند تو آن است که بدانی او از توست و در این جهان در نیک و بدِ خویشوابسته به توست و با تو نسبت به پرورش دادن خوب و راهنمایی کردن او به راهپروردگارش و یاری رساندن به او در اطاعت خداوند هم درباره خودت و هم حق اومسؤول هستی و براساس این مسئولیت پاداش می گیری و کیفر می بینی، پس در کار فرزندهمچون کسی عمل کن که کارش را در این دنیا به حسن اثر خویش آراسته می کند و توبه سبب حسن رابطه میان خود و او سرپرستیِ خوبی که از او کرده ای و نتیجه الهی که ازاو گرفته ای، نزد پروردگار خویش معذور باشی و هیچ نیرو و توانی جز به خداوند نیست.

تحف العقول، ص 263

حدیث65

امام سجاد علیه السلام :
فَحَقُّ اُمِّکَ فَاَنْ تَعْلَمَ اَ نَّها حَمَلَتْکَ حَیْثُ لا یَحْمِلُ اَحَدٌ اَحَدا وَ اَطْعَمَتْکَمِنْ ثَمَرَةِ قَلْبِها ما لا یُطْعِمْ اَحَدٌ اَحَدا وَ اَ نَّها وَقَتْکَ بِسَمْعِها وَ بَصَرِها وَ یَدِها وَ رِجْلِها وَشَعْرِها وَ بَشَرِها وَ جَمیعِ جَوارِحِها مُسْتَبْشِرَةً بِذلِکَ فَرِحَةً مُوابِلَةً مُحْتَمِلَةً لِما فیهِمَکرُوهُها وَ اَ لَمُها وَ ثِقْلُها وَ غَمُّها حَتّی دَفَعَتْها عَنْکَ یَدُالْقُدْرَةِ وَ اَخْرَجَتْکَ اِلَی الاَْرْضِفَرَضَیْتَ اَنْ تَشْبَعَ وَ تَجوعَ هیَ وَ تَکْسُوَکَ وَ تَعْری وَ تَرْویَکَ وَ تَظْمَاَ وَ تُظِلَّکَ وَ تَضْحیوَ تُنَـعِّمَکَ بِبُؤْسِها وَ تُلَذِّذَکَ بِالنَّوْمِ بِاَرَقِها وَ کانَ بَطْنُها لَکَ وِعاءً وَحِجْرُها لَکَ حِواءً وَثَدْیُها لَکَ سِقاءً وَ نَفْسُها لَکَ وِقاءً تُباشِرُ حَرَّ الدُّنْیا وَ بَرْدَها وَ دونَکَ، فَتَشْکُرَها عَلی قَدْرِذلِکَ وَ لا تَقْدِرُ عَلَیْهِ اِلاّ بِعَوْنِ اللّه ِ وَ تَوْفیقِهِ؛
حق مادرت این است که بدانی او تو را چنان در رحم خویش نگهداشته و پرورشداده که کس دیگری را بدان گونه برنگیرد، و از میوه دل خود تو را چنان تغذیه نموده کههیچ کس دیگری را آن گونه غذا ندهد و به راستی تو را با گوش و چشم و دست و پا وپوست و تمام اعضا و جوارحش با خوش رویی و دلشادی نگهداری کرده و هر ناگواری و درد و سختی و نگرانی [دوران بارداری را] تحمّل کرده، چنان که دستِ تجاوز [آفات وبلایا] را از تو دور ساخته و تو را بر زمین نهاده و خشنود بوده است که تو سیر باشی و اوخودش گرسنه مانَد، و تو لباس بر تن داشته باشی و او برهنه باشد و تو را سیراب سازد وخودش تشنه مانَد و تو را در سایه قرار دهد و خودش زیر آفتاب بسربرد، و با بیچارگیخود تو را نعمت دهد، و با بی خوابی خود به تو لذّت خواب را چشاند، و شکمش ظرفوجودِ تو بوده و دامنش پرورشگاه تو و پستان چشمه نوش تو و جانش نگهدارت بودهاست. سرد و گرم دنیا را برای تو و به خاطر تو چشیده است، پس برای قدرشناسی از اینهمه [ایثار و از خودگذشتگی] او را سپاس گزار باش و جز با یاری و توفیق خداوندنخواهی توانست این همه را قدردانی کنی.

تحف العقول ، ص 263

حدیث66

امام سجاد علیه السلام :
اَ لْقَوْلُ الْحَسَنُ یُثْرِی الْمالَ وَ یُنْمِی الرِّزْقَ وَ یُنْسِئُ فِی الاَْجَلِ وَ یُحَبِّبُاِلَی الاَْهْلِ وَ یُدْخِلُ الْجَنَّةَ؛
گفتار نیک، ثروت را زیاد و روزی را فراوان می کند، مرگ را به تأخیر می اندازد، انسانرا در خانواده محبوب می کند و به بهشت وارد می نماید.

خصال، ص 317، ح 100

حدیث67

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِه، وَ فَرِّغْ قَلْبی لِمَحَبَّتِکَ وَاشْغَلْهُ بِذِکْرِکَوَانْعَشْهُ بِخَوْفِکَ وَبِالْوَجَلِ مِنْکَ وَ قَوِّهِ بِالرَّغْبَةِ اِلَیْکَ وَ اَمِلْهُ اِلی طاعَتِکَ...؛
خدایا بر محمد و خاندان او درود فرست و دلم را برای محبتت فارغ و به یادتمشغول گردان و با ترس و هراس از خودت طراوت بخش و با رغبت به سویت نیرومند وبه طاعتت مشتاق گردان.

صحیفه سجادیه، از دعای 21

حدیث68

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ لَمْ یَرْجُ النّاسَ فی شَیْ ءٍ وَ رَدَّ أَمْرَهُ إلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ فی جَمیعِاُمورِهِ اسْتَجابَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ فی کُلِّ شَیْ ءٍ؛
هر کس در هیچ کاری به مردم امید نبندد و همه کارهای خود را به خدای عزوجل واگذارد، خداوند هر خواسته ای که او داشته باشد اجابت کند.

کافی، ج2، ص 148، ح 3

حدیث69

امام سجاد علیه السلام :
قُلْتُ لِعَلیِّ بْنِ الْحُسَینِ علیه السلام اَخْبِرنیِ بِجَمیعِ شَرایِـعِ الّدینِ، قالَ علیه السلام:قَوْلُ الْحَقِّ وَ الْحُکْمُ بِالْعَدْلِ وَ الْوَفاءُ بِالْعَهْدِ؛
به امام سجّاد علیه السلام عرض کردم: مرا از تمام دستورهای دین آگاه کنید، امام علیه السلامفرمودند:حقگویی، قضاوت عادلانه و وفای به عهد.

خصال، ص 113، ح 90

حدیث70

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ لا تَدَعْ خَصْلَةً تُعابُ منّی اِلاّ اَصْلَحْتَها وَ لا عائِبَةً اُوَنَّبُ بِها اِلاّحَسَّنْتَها وَ لا اُکْرومَةً فیَّ ناقِصَةً اِلاّ اَتـْمَمْتَها ؛
خدایا هیچ صفتی که بر من عیب شمرده شود وامگذار مگر آن که اصلاحش فرمایی وهیچ صفت نکوهیده ای را بجای مگذار مگر آن که آن را نکوسازی و مرا در هیچ خصلتپسندیده ناتمامی فرو مگذار مگر آن که کاملش گردانی.

صحیفه سجادیه، از دعای 20

حدیث71

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ نَبِّهْنی لِذِکْرِکَ فی اَوْقاتِ الْغَفْلَةِ وَ اسْتَعْمِلْنی بِطاعَتِکَ فی اَیّامِ الْمُهْلَةِ وَ انْهَجْ لی اِلی مَحَبَّتِکَ سَبیلاً سَهْلَةً، اَکْمِلْ لی بِهاخَیْرَ الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ؛
بار الها! مرا در هنگام غفلت به یاد خود آگاه گردان و در ایام فراغت به اطاعتت موفقبدار و برایم راهی آسان به سوی محبت خود بگشای و خیر دنیا و آخرت را به وسیله آنتکمیل فرمای.

صحیفه سجادیه، از دعای بیستم

حدیث72

امام سجاد علیه السلام :
اَنَّ رَجُلاً کَتَبَ اِلی اَبِی الْحُسَیْنِ بْنِ عَلیٍّ علیه السلام: یا سَیِّدی اَخْبِرْنی بِخَیْرِالدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ فَکَتَبَ علیه السلامبِسْمِ اللّه ِ الرَّحْمنِ الرَّحیم اَمّا بَعْدُ فَاِنَّ مَنْ طَلَبَ رِضَی اللّه ِبِسَخَطِ النّاسِ کَفاهُ اللّه ُ اُمورَ النّاسِ وَ مَنْ طَلَبَ رِضَی النّاسِ بِسَخَطِ اللّه ِ وَکَلَهُ اللّه ُ اِلَیالنّاسِ وَالسَّلامُ؛
مردی به پدرم امام حسین علیه السلام نوشت: سرورم! مرا از خیر دنیا و آخرت آگاه کنید. امام در جواب نوشتند: به نام خداوند مهر گستر مهربان: هر کس در طلب رضای خداوندباشد، هر چند با ناخرسندی مردم، خداوند او را از مردم بی نیاز می کند، و هر کس درطلب رضای مردم باشد، هر چند با ناخرسندی خداوند، خداوند او را به مردم وامی گذارد. والسَّلام

بحارالأنوار، ج 71، ص 208، ح 17

حدیث73

امام سجاد علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فی طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِاللُّجَجِ اِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی اَوحی اِلی دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدی اِلَیَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّبِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدی اِلَیَّ التَّقیُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِالْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم می دانستند که در جستجوی دانش چه چیزی [ نهفته ] است ، بی گمان درپی آن می رفتند، حتّی اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد . خدایتبارک و تعالی به دانیال وحی کرد : منفورترین بندگانم نزد من ، نادانی است که حق اهلعلم را سبک بشمارد و پیروی از ایشان را رها کند و محبوب ترین بندگانم نزد من، تقواپیشه ای است که جویای پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیرایحکیمان باشد .

کافی ، ج 1، ص 35، ح 5

حدیث74

امام سجاد علیه السلام :
اللهُمَّ... وَاجْعَلْنی مِمَّنْ اَطَلْتَ عُمْرَهُ وَ حَسَّنْتَ عَمَلَهُ وَ اَتْمَمْتَعَلَیْهِ نِعْمَتَکَ وَ رَضَیْتَ عَنْهُ وَ اَحْیَیْتَهُ حَیاةً طَیِّـبَةً فی اَدْوَمِ السُّرورِ وَ اسْبَغِ الْکَرامَةِ وَاَتـَمِّ الْعَیْشِ ؛
خداوند! مرا از کسانی قرار ده که عمرشان را دراز و کردارشان را نیکو گردانیده ای ونعمتت را بر آنان تمام کرده ای و از آنان خُرسندی و به آنان زندگی ای پاک، همراه باپایدارترین شادمانی و سرشارترین کرامت و کامل ترین رفاه، عطا نموده ای.

بحارالأنوار ، ج 98، ص 91، ح 2

حدیث75

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ صَلّی فی مَسْجِدِ السَّهْلَةِ رَکْعَتَیْنِ زادَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ فی عُمُرِهِسَنَتَیْنِ ؛
هر کس در مسجد سهله دو رکعت نماز بخواند، خداوند، دو سال بر عمر او می افزاید.

المزار للمفید ، ص 14

حدیث76

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ... و عَمِّرنی ما کانَ عُمُری بَذلةًفی طاعَتِکَ، فَإِذا کانَ عُمُری مَرتعا للشَّیطانِ فَاقبِضنی إلیکَ قَبْلَ اَنْ یَسْبِقَ مَقْتُکَ اِلَیَّ،اَوْ یَسْتَحْکِمَ غَضَبُکَ عَلَیَّ ؛
خدایا بر محمد و آل او درود فرست... و عمرم را تا زمانی که صرف طاعت تو می شود،دراز گردان و هرگاه عمرم چراگاه شیطان گردید، قبل از آن که نفرتت به من رو کند و یاخشمت بر من قطعی شود، جانم را بستان و به سوی خود ببر.

صحیفه سجّادیه ، از دعای 20

حدیث77

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ إِنّی أَعوذُبِکَ مِنْ... أَنْ نَعْضِدَ ظالِما أَوْ نَخْذُلُ مَلْهوفا أَؤْ نَرومَما لَیْسَ لَنا بِحَقٍّ؛
خدایا به تو پناه می برم... از این که ظالمی را یاری کنیم و یا مظلوم و دلسوخته ای رابی یاور گذاریم و یا آنچه حق ما نیست بخواهیم.

صحیفه سجادیه، از دعای 8

حدیث78

امام سجاد علیه السلام :
اِعْتَبِروا یا اُولِی الاَْبْصارِ وَ احْمَدُوا اللّه َ عَلی ما هَداکُمْ ، وَ اعْلَموا اَ نَّـکُمْلا تَخْرُجونَ مِنْ قُدْرَةِ اللّه ِ اِلی غَیْرِ قُدْرَتِهِ ، وَسَیَرَی اللّه ُ عَمَلَکُمْ وَ رَسولُهُ ثُمَّ اِلَیْهِتُحْشَرونَ ، فَانْتَفِعوا بِالْعِظَةِ وَ تَأَدَّبوا بِآدابِ الصّالِحینَ؛
شما ای اهل بصیرت! پند گیرید و خدا را برای این که هدایتتان کرد ، سپاس گویید وبدانید که از قبضه قدرت خداوند ، به سوی قدرتی دیگر بیرون نتوانید رفت ، و خدا وفرستاده اش ، به زودی کردار شما را می بینند و آن گاه ، در پیشگاه او ، گرد آوردهمی شوید . پس از اندرزها بهره گیرید و ادب شایستگان را داشته باشید.

کافی، ج 8 ، ص 17، ح 2

حدیث79

امام سجاد علیه السلام :
مَرَّ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بِقَومٍ یَرْفَعونَ حَجَرا فَقالَ : ما هذا ؟ قالوا : نَعْرِفُبِذاکَ اَشَدَّنا وَ اَقْوانا . فَقالَ صلی الله علیه و آله : اَلا اُخْبِرُ کُمْ بِاَشَدِّکُمْ وَ اَقْواکُمْ ؟ قالوا : بَلی ، یا رَسولَ اللّه ِ .قالَ : اَشَدُّ کُمْ وَ اَقْواکُمُ الَّذی اِذا رَضیَ لَمْ یُدْخِلْهُ رِضاهُ فی اِثْمٍ وَ لا باطِلٍ وَ اِذا سَخِط لَمْیُخْرِجْهُ سَخَطُهُ مِنْ قَولِ الْحَقِّ وَ اِذا قَدَرَ لَمْ یَتَعاطَ مالَیْسَ لَه بِحَقٍّ ؛
پیامبر صلی الله علیه و آله بر گروهی گذشتند که سنگی را بلند می کردند . فرمودند : این چه کاریاست؟ گفتند : با این کار ، نیرومندترین و محکم ترینِ خود را می شناسیم . فرمودند : آیابه شما خبر دهم که محکم ترین و قوی ترینِ شما کیست؟ گفتند : بلی ای پیامبر خدا !فرمودند : محکم ترین و قوی ترین شما ، کسی است که هر گاه خشنود شود ،خشنودی اش او را به گناه و باطل نکشاند ، و هر گاه خشمگین شود ، خشمش او را ازسخن حق ، بیرون نبرد ، و هر گاه به قدرت رسید ، آنچه برایش حق نیست، دست نزند .

معانی الأخبار ، ص 366

حدیث80

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ لِسانَ ابْنِ آدَمَ یُشْرِفُ کُلَّ یَوْمٍ عَلی جَوارِحِهِ فَیَقولُ: کَیْفَأَصْبَحْتُمْ؟ فَیَقولونَ: بِخَیْرٍ اِنْ تَرَکْتَنا! وَیَقولونَ: اَللّه َ اَللّه َ فینا! وَ یُناشِدونَهُ وَ یَقولونَ: إِنَّمانُثابُ بِکَ وَ نُعاقَبُ بِکَ؛
زبان آدمیزاد، هر روز به اعضای او نزدیک می شود و می گوید: چگونه اید؟ آنهامی گویند: اگر تو ما را به خودمان واگذاری، خوب هستیم! و می گویند: از خدا بترس وکاری به ما نداشته باش. و او را سوگند می دهند و می گویند: ما فقط به واسطه تو پاداشمی یابیم و به واسطه تو، مجازات می شویم.

خصال، ص 6، ح 15

حدیث81

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ اللِّسانِ اِکْرامُهُ عَنِ الْخَنی وَتَعْویدُهُ الْخَیْرَ وَ تَرْکُ الْفُضولِ الَّتیلافائِدَةَ لَها وَ الْبِرُّ بِالنّاسِ وَ حُسْنُ الْقَوْلِ فیهِمْ؛
حق زبان، احترام گذاشتن به آن با ترک زشت گویی، عادت دادنش به خوبی، ترکگفتار بی فایده و نیکی به مردم و خوشگویی درباره آنان است.

بحارالأنوار، ج 71، ص 286، ح 41

حدیث82

امام سجاد علیه السلام :
و اَمّا حَقُّ ذِی المَعْروفِ عَلَیْکَ فَان تَشْـکُرَهُ وَ تَذْکُرَ مَعْروفَهُوَ تَـکْسِبَهُ الْمَقالَةَ الْحَسَنَةَ وَ تُخْلِصُ لَهُ الدُّعاءَ فیما بَیْنَکَ وَ بَیْنَ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ، فَاِذا فَعَلْتَذلِکَ کُنْتَ قَدْ شَکَرْتَهُ سِرّا وَ عَلانیَةً ثُمَّ اِنْ قَدَرْتَ عَلی مُکافاتِهِ یَوْما کافَیْتَهُ؛
حق کسی که به تو نیکی کرده ، این است که از او تشکر کنی و نیکی اش را بهزبان آوری و از او به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزّوجلّ برایش خالصانه دعاکنی ، هرگاه چنین کردی بی گمان در پنهان و آشکار از او تشکر کرده ای . سپس اگر روزیتوانستی نیکی او را جبران کنی ، جبران کن .

خصال، ص 568

حدیث83

امام سجاد علیه السلام :
وَ الذُّنُوبُ الّتی تُنْزِلُ النِّقَمَ عِصْیانُ الْعارِفِ بِالْبَغیِ وَ التَطاوُلُ عَلَیالنّاسِ وَ الاِستِهْزاءُ بِهِمْ وَ السُّخْریَّةُ مِنْهُمْ ؛
گناهانی که باعث نزول عذاب می شوند، عبارت اند از: ستم کردن شخص از رویآگاهی، تجاوز به حقوق مردم، و دست انداختن و مسخره کردن آنان.

معانی الاخبار ، ص 270

حدیث84

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... اَحِبَّنی وَ حَبِّبْنی وَ حَبِّبْ اِلَیَّ ما تُحِبُّ مِنَ الْقَوْلِ وَ الْعَمَلِ حَتّیاَدْخُلَ فیهِ بِلَذَّةٍ وَ اَخْرُجْ مِنْهُ بِنَشاطٍ؛
بار خدایا مرا دوست بدار و نزد دیگران محبوبم گردان و گفتار و کرداری را که دوستداری، نزد من محبوب گردان تا با لذّت وارد آنها شوم و با نشاط به انجامشان رسانم.

بحارالأنوار ، ج 95، ص 298، ح 17

حدیث85

امام سجاد علیه السلام :
فَاَمّا حَقُّ اللّه ِ الاَْکْبَرُ فَاِنَّکَ تَعْبُدُهُ لا تُشْرِکُ بِهِ شَیْئا فَاِذا فَعَلْتَ ذلِکَبِاِخْلاصٍ جَعَلَ لَکَ عَلی نَفْسِهِ اَنْ یَکْفیَکَ اَمْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ وَ یَحْفَظَ لَکَ ما تُحِبُّ مِنْها ؛
حق بزرگ تر خداوند این است که او را بپرستی و چیزی را با او شریک نسازی، که اگرخالصانه چنین کنی، خداوند کار دنیا و آخرتت را کفایت می کند و آنچه را دوست داریبرایت نگه می دارد.

تحف العقول، ص 256

حدیث86

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ اِنّی اَعوذُ بِکَ مِنْ... ایثارِ الْباطِلِ عَلَی الْحَقِّ...؛
خدایا به تو پناه می برم از این که باطل را بر حق ترجیح دهم.

صحیفه سجّادیه، از دعای هشتم

حدیث87

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... وَ اَزْهِقِ الْباطِلَ عَنْ ضَمائِرِنا وَ اَثْبِتِ الْحَقَّ فی سَرائِرِنا، فَاِنَّالشُّکوکَ وَ الظُّنونَ لَواقِحُ الْفِتَنِ وَ مُکَدِّرَةٌ لِصَفْوِ الْمَنائِحِ وَ الْمِنَنِ؛
بار الها... باطل را از درون ما محو نما و حق را در باطن ما جای ده. زیرا که تردیدها وگمان ها فتنه زایند و بخشش ها و نعمت ها را تیره می سازند.

صحیفه سجادیه الجامعه، ص 410

حدیث88

امام سجاد علیه السلام :
وأمّا حَقُّ بَصَرِکَ فَغَضُّهُ عَمّا لایَحِلُّ لَکَ وتَرکُ ابتِذالِهِ إلاّ لِمَوضعِ عِبَرَةٍ تَستَقبِلُ بِها بَصَرا أو تَستَفیدَ بِها عِلماً ، فَإنَّ البَصَرَ بابُ الاِعتِبارِ؛
حقّ چشمت این است که آن را از آنچه بر تو حلال نیست ، فروبندی و مبتذلش نسازی [و به کارش نبری] ، مگر برای جای عبرت آموزی که دیده ات را با آن بینا کنی یا به وسیله آن از دانشی بهره مند شوی ؛ زیرا چشم ، دروازه عبرت آموزی است.

حدیث89

امام سجاد علیه السلام :

حدیث90

امام سجاد علیه السلام :
فَأمّا حَقُّ الصَّلاةِ فَأن تَعلَمَ أنَّها وِفادَةٌ إلَی اللّه ِ وأنَّکَ قائِمٌ بَینَ یَدَیِ اللّه ِ؛


حقّ نماز این است که بدانی نماز ، روی آوردن به درگاه خداست و تو در نماز در برابر خداوند ایستاده ای .

حدیث91

امام سجاد علیه السلام :
وأمّا حَقُّ سائِسِکَ بِالعِلمِ فَالتَّعظیمُ لَهُ والتَّوقیرُ لِمَجلِسِهِ وحُسنُ الاِستِماعِ إلَیهِ؛
حقّ آن که به علم آموزی اداره ات می کند (یعنی حق استادت) ، بزرگداشت اوست ، و حفظ احترام مجلس او و نیک گوش دادن به گفتارش .

حدیث92

امام سجاد علیه السلام :
فَحَقُّ اُمِّکَ أن تَعلَمَ أنَّها حَمَلَتکَ حَیثُ لایَحمِلُ أحَدٌ أحَدا وأطعَمَتکَ مِن ثَمَرَةِ قَلبِها ما لایُطعِمُ أحَدٌ أحَدا ؛
حقّ مادرت این است که بدانی او تو را در جایی حمل کرده که کسی دیگری را حمل نمی کند ، و از میوه دل خود ، تو را چیزی خورانده که هیچ کس ، دیگری را نمی خورانَد.

حدیث93

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حقُّ وَلَدِک فَتَعلَمَ . . . أنَّکَ مَسئولٌ عَمّا وَلَّیتَهُ مِن حُسنِ الأدَبِ والدَّلالَهِ عَلی رَبِّهِ والمَعونَةِ لَهُ عَلی طاعَتِهِ فیکَ وفی نَفسِهِ؛
حقّ فرزندت [این است که] بدانی . . . تو نسبت به کسی که سرپرستی او را بر عهده داری در پرورش خوب و راهنمایی وی به سوی پروردگار و کمک به او در فرمانبرداری از پروردگارش ، هم درباره خودت و هم درباره او ، مسئول هستی .

حدیث94

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ ذِی المَعروفِ عَلَیکَ فَأن تَشکُرَهُ وتَذکُرَ مَعروفَهُ وتَنشُرَ لَهُ المَقالَهَ الحَسَنَةَ وتُخلِصَ لَهُ الدُّعاءَ فیما بَینَکَ وبَینَ اللّه ِ سُبحانَهُ؛
حقّ کسی که به تو احسان کرده ، این است که او را سپاس داری واحسانش را یاد کنی و گفتاری نیکو درباره او بپراکنی و میان خود و خدای سبحان ، خالصانه دعایش کنی.

حدیث95

امام سجاد علیه السلام :
وأمّا حَقُّ المالِ فَأن لاتَأخُذَهُ إلاّ مِن حِلِّهِ ولاتُنفِقَهُ إلاّ فی حِلِّهِ؛
حقّ دارایی این است که آن را جز از راه حلال به دست نیاوری وجز در راه حلال صرف نکنی .

حدیث96

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ قَسوَةَ البِطنَةِ وکِظَّةَ المِلأَةِ وسُکرَ الشَبَعِ وغِرَّةَ المُلکِ مِمّا یُثَبِّطُ ویُبطِی ءُعَنِ العَمَلِ ویُنسِی الذِّکرَ؛
شکمبارگی و پرخوری و سرمستی و فریفتگی به مُلک (مالداری باشد یا حکومت) ، از چیزهایی است که [آدمی را] از کردار باز می دارد و کندْ رفتار می کند و یاد خدا را از یادش می برد .

حدیث97

امام سجاد علیه السلام :
مَن کَرُمَت عَلَیهِ نَفسُهُ هانَت عَلَیهِ الدُّنیا؛
هرکه خود را ارجمند شمارد ، دنیا را پست انگارد.

حدیث98

امام سجاد علیه السلام :
مَن قَنَعَ بِما قَسَمَ اللّه ُ لَهُ فَهُوَ مِن أغنَی النّاسِ؛
هر که به قسمتی که خدایش داده قانع باشد ، همو ، بی نیازترینِ مردم است.

حدیث99

امام سجاد علیه السلام :
اِتَّقُوا الکِذبَ الصَّغیرَ مِنهُ وَالکَبیرَ فی کُلِّ جِدٍّ وهَزلٍ؛
از دروغ بپرهیزید ، چه خُرد و چه بزرگ ، چه به جدّ و چه به هزل.

حدیث100

امام سجاد علیه السلام :
کَفی بِنَصرِ اللّه ِ لَکَ أن تَری عَدُوَّکَ یَعمَلُ بِمَعاصِی اللّه ِ فیکَ؛
همین یاوری الهی تو را بس که می بینی دشمنت در حقِّ تو راه نافرمانیِ خدارا می پیماید.

حدیث101

امام سجاد علیه السلام :
اَلخَیرُ کُلُّهُ صِیانَةُ الإنسانِ نَفسَهُ؛
تمام خیر آن است که انسان ، خویشتندار باشد.

حدیث102

امام سجاد علیه السلام :
إیّاکَ ومُصاحَبَةَ الکَذّابِ فَإنَّهُ بِمَنزِلَةِ السَّرابِ یُقَرِّبُ لَکَ البَعیدَ ویُبَعِّدُ لَکَ القَریبَ؛
مبادا با دروغگو همنشین شوی که وی ، همچون سراب است : به تو دور

را به تو نزدیک و نزدیک را به تو دور می نمایاند.

حدیث103

امام سجاد علیه السلام :
إیّاکَ ومُصاحَبَةَ الأحمَقِ فَإنَّهُ یُریدُ أن یَنفَعَکَ فَیَضُرُّکَ؛
مبادا با بی خرد همنشین شوی که چون خواهد به تو سودی رسانَد ، زیان می رسانَد.

حدیث104

امام سجاد علیه السلام :
اَلمُؤمِنُ مِن دُعائِهِ عَلی ثَلاثٍ : إمّا أن یُدَّخَرَ لَهُ وإمّا أن یُعَجَّلَ لَهُ و إمّا أن یُدفَعَ عَنهُ بَلاءٌ یُریدُ أن یُصیبَهُ؛
مؤمن از دعای خود به یکی از این سه نتیجه دست یابد : یا برایش ذخیره می گردد ، یا در دنیا برآورده می شود ، و یا بلایی را که می خواهد به او برسد ، از او باز داشته می شود .

حدیث105

امام سجاد علیه السلام :
ثَلاثٌ مُنجِیاتٌ لِلمُؤمِنِ : کَفُّ لِسانِهِ عَنِ النّاسِ وَاغتِیابِهِم ، وإشغالُهُ نَفسَهُ بِما یَنفَعُهُ لاِخِرَتِهِ ودُنیاهُ ، و طُولُ البُکاءِ عَلی خَطیئَتِهِ؛
سه چیز مؤمن نجات بخش است : بازداشتنِ زبانش از مردم و ازغیبت کردن آنانْ ، و وا داشتن خود به آنچه در آخرت و دنیایش سود دهد ، و بسیار گریستن بر گناهان خویش.

حدیث106

امام سجاد علیه السلام :
نَظَرُ المُؤمِنِ فی وَجهِ أخیهِ المُؤمِنِ لِلمَوَدَّةِ والمَحَبَّةِ لَهُ عِبادَةٌ؛
نگاه کردن مؤمن به چهره برادر ایمانی خود از راه دوستی و محبّت به او ، عبادت است.

حدیث107

امام سجاد علیه السلام :
ما مِن شَی ءٍ أحَبَّ إلَی اللّه ِ بَعدَ مَعرِفَتِهِ مِن عِفَّةِ بَطنٍ وفَرجٍ؛
چیزی نزد خدا ، پس از شناخت او ، محبوب تر از بازداشتن شکم وعورت [از حرام] نیست.

حدیث108

امام سجاد علیه السلام :
نَحنُ الفُلکُ الجارِیَةُ فِی اللُّجَجِ الغامِرَةِ، یَأمَنُ مَن رَکِبَها ویَغرَقُ مَن تَرَکَها
امام سجاد علیه السلام : ما کشتی روانی در دریاهای عمیق پوشاننده هستیم، هر که بر آن سوار شود ایمن مانَد و هر که از آن چشم پوشد غرق شود.
ینابیع المودّة : 1 / 76 / 12 ، وذکره أیضًا فی : 3 / 359 .

حدیث109

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی دعائِهِ یَومَ عَرَفَةَ ـ : رَبِّ صَلِّ عَلی أطائِبِ أهلِ بَیتِهِ الَّذینَ اختَرتَهُم لِأَمرِکَ، وجَعَلتَهُم خَزَنَةَ عِلمِکَ ، وحَفَظَةَ دِینکَ ، وخُلَفاءَکَ فی أرضِکَ ، وحُجَجَکَ عَلی عِبادِکَ ، وطَهَّرتَهُم مِنَ الرِّجسِ والدَّنَسِ تَطهیرًا بِإِرادَتِکَ، وجَعَلتَهُمُ الوَسیلَةَ إلَیکَ ، والمَسلَکَ إلی جَنَّتِکَ
امام سجاد علیه السلام ـ در دعایش به روز عرفه ـ : خدایا! درود بفرست بر پاک ترین های اهل بیتش که برای امر خود آنها را برگزیدی و آنها را گنجوران علم خود و پاسداران دینت و جانشینان در زمینت و حجّتهای بندگانت قرارشان دادی و با اراده ات از هر گونه پلیدی و پلشتی کاملاً پاکشان گرداندی و آنان را وسیله به سوی خود و راهِ به سوی بهشت قرار دادی.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 47 ص 190 .

حدیث110

امام سجاد علیه السلام :
ـ فِی الدُّعاءِ ـ : ... وصَلِّ عَلی خِیَرَتِکَ اللّهُمَّ مِن خَلقِکَ مُحَمَّدٍ وعِترَتِهِ الصَّفوَةِ مِن بَرِیَّتِکَ الطّاهِرینَ، واجعَلنا لَهُم سامِعینَ ومُطیعینَ کَما أمَرتَ
امام سجاد علیه السلام : ـ در دعا ـ : ... و درود بفرست بار خدایا! بر برگزیده آفریدگانت محمّد و خاندان برگزیده از مردمان پاکت و ما را شنوای ایشان و فرمانبر آنها ـ چنان که دستور داده ای ـ قرار ده.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 34 ص 138 ، ینابیع المودّة : 3 / 417 نقلاً عن الصحیفة وزاد فیه «أی بقولک : أطیعوا اللّه وأطیعوا الرسول واُولی الأمر منکم» .

حدیث111

امام سجاد علیه السلام :
نَحنُ أئِمَّةُ المُسلِمینَ ، وحُجَجُ اللّه ِ عَلَی العالَمینَ ، وسادَةُ المُؤمِنینَ ، وقادَةُ الغُرِّ المُحَجَّلینَ ، ومَوالِی المُؤمِنینَ ، ونَحنُ أمانُ أهلِ الأَرضِ کَما أنَّ النُّجومَ أمانٌ لِأَهلِ السَّماءِ ، ونَحنُ الَّذینَ بِنا یُمسِکُ اللّه ُ السَّماءَ أن تَقَعَ عَلَی الأَرضِ إلاّ بِإِذنِهِ ، وبِنا یُمسِکُ الأَرضَ أن تَمیدَ بِأَهلِها ، وبِنا یُنزِلُ الغَیثَ ، وبِنا یَنشُرُ الرَّحمَةَ ، ویُخرِجُ بَرَکاتِ الأَرضِ ، ولَولا ما فِی الأَرضِ مِنّا لَساخَت بِأَهلِها
امام سجاد علیه السلام : ما امامان مسلمانان و حجّتهای الهی بر جهانیان و سروران مؤمنان و جلوداران سپید پیشانیهای دست و پا سفید و سالار مؤمنان هستیم. ما موجب امنیت زمینیان هستیم چنان که ستارگان، سبب امان آسمانیان هستند. خداوند به سبب ما آسمان را نگاه داشته تا مبادا ـ جز به اذان او ـ بر زمین فرو افتد و با ما زمین را حفظ کرده تا اهل زمین را نلرزاند. باران را به سبب ما فرو می فرستد و رحمت را در پرتو وجود ما می پراکند و برکتهای زمین را بیرون می دهد و اگر کسی از ما در زمین نمی بود اهل خود را فرو می کشید.
أمالی الصدوق : 156 / 15 ، کمال الدین : 207 / 22 ، ینابیع المودّة : 1 / 75 / 11 ، فرائد السمطین : 1 / 45 / 11 کلّها عن الأعمش عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام ، روضه الواعظین : 220 عن عمرو بن دینار .

حدیث112

امام سجاد علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ذاتَ یَومٍ جالِسًا وعِندَهُ عَلِیٌّ وفاطِمَةُ والحَسَنُ والحُسَینُ علیهم السلام ، فَقالَ : والَّذی بَعَثَنی بِالحَقِّ بَشیرًا ، ما عَلی وَجهِ الأَرضِ خَلقٌ أحَبَّ إلَی اللّه ِ عَزَّوجَلَّ ولا أکرَمَ عَلَیهِ مِنّا، إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی شَقَّ لِیَ اسمًا مِن أسمائِهِ فَهُوَ مَحمودٌ وأنَا مُحَمَّدٌ ، وشَقَّ لَکَ یا عَلِیُّ اسمًا مِن أسمائِهِ فَهُوَ العَلِیُّ الأَعلی وأنتَ عَلِیٌّ ، وشَقَّ لَکَ یا حَسَنُ اسمًا مِن أسمائِهِ فَهُوَ المُحسِنُ وأنتَ حَسَنٌ ، وشَقَّ لَکَ یا حُسَینُ اسمًا مِن أسمائِهِ فَهُوَ ذُو الإِحسانِ وأنتَ حُسَینٌ ، وشَقَّ لَکِ یا فاطِمَةُ اسمًا مِن أسمائِهِ فَهُوَ الفاطِرُ وأنتِ فاطِمَةُ .
ثُمَّ قالَ صلی الله علیه و آله : اللّهُمَّ إنّی اُشهِدُکَ أنّی سِلمٌ لِمَن سالَمَهُم ، وحَربٌ لِمَن حارَبَهُم ، ومُحِبٌّ لِمَن أحَبَّهُم ، ومُبغِضٌ لِمَن أبغَضَهُم ، وعَدُوٌّ لِمَن عاداهُم، ووَلِیٌّ لِمَن والاهُم ، لِأَنَّهُم مِنّی وأنَا مِنهُم
امام سجاد علیه السلام : روزی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نشسته بود و علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام نزد او بودند. حضرت صلی الله علیه و آله فرمود: سوگند به کسی که مرا به حقّ مژده رسان برانگیخت، بر روی زمین هیچ کس نزد خداوند عزّوجل محبوب تر و گرامی تر از ما نیست خداوند تبارک و تعالی نام مرا از یکی از نامهای خود مشتق ساخت، او محمود است و من محمّد و ای علی! خداوند نام تو را از نامهای خود مشتق ساخته است، اوست «العلیّ الاعلی» و تویی علی و تو ای حسن! خداوند نامت را از نامهای خود بر گرفته که او «محسن» است و تو حسن و تو ای حسین! خداوند نام تو را نیز از نامهای خود گرفته که او «ذوالاحسان» است و تو حسین و تو ای فاطمه! خداوند نام تو را نیز از نامهای خود برگرفته که او «فاطر» است و تو فاطمه. سپس فرمود: خدایا! تو را گواه می گیرم که با هر کس با ایشان آشتی در پیش گیرد آشتی در پیش می گیرم و با هر که با ایشان سر جنگ داشته باشد سر جنگ دارم و دوستدار کسی هستم که ایشان را دوست داشته باشد و کینه کسی را در دل دارم که کینه ایشان را در دل دارد و دشمن کسی هستم که دشمن آنهاست و دوست کسی هستم که دوست آنهاست، زیرا آنها از من و من از آنهایم.
معانی الأخبار : 55 / 3 عن عبد اللّه بن الفضل الهاشمیّ عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام .

حدیث113

امام سجاد علیه السلام :
ـ مِن خُطبَةٍ لَهُ فی مَجلِسِ یَزیدَ ـ : أیُّهَا النّاسُ ، اُعطینا سِتًّا، وفُضِّلنا بِسَبعٍ : اُعطینَا العِلمَ ، والحِلمَ، والسَّماحَةَ ، والفَصاحَةَ ، والشَّجاعَةَ ، والمَحَبَّةَ فی قُلوبِ المُؤمِنینَ . وفُضِّلنا بِأَنَّ مِنَّا النَّبِیَّ المُختارَ مُحَمَّدًا صلی الله علیه و آله ، ومِنّا الصِّدّیقُ ، ومِنَّا الطَیّارُ ، ومِنّا أسدُ اللّه ِ وأسَدُ الرَّسولِ ، ومِنّا سَیِّدَةُ نِساءِ العالَمینَ فاطِمَةُ البَتولُ ، ومِنّا سِبطا هذِهِ الاُمَّةِ وسَیِّدا شَبابِ أهلِ الجَنَّةِ
امام سجاد علیه السلام ـ در خطبه ای در مجلس یزید ـ : ای مردم! به ما شش سرشت بخشیده شده و به هفت امر، فضیلت داده شده ایم. به ما علم، خرد، بردباری، بخشش، گشاده زبانی، دلیری و محبّت در دل مؤمنان بخشیده شده است و برتری داده شده ایم به این که پیامبر برگزیده، محمّد صلی الله علیه و آله و صدّیق و طیّار و شیر خدا و شیر پیامبر و سرور بانوان جهان، فاطمه بتول و دو نوه این امّت و سالار جوانان بهشتی از ما هستند.
مقتل الحسین للخوارزمیّ : 2 / 69 .

حدیث114

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی صِفَةِ أهلِ البَیتِ علیهم السلام ـ : مِن فُروعِ الشَّجَرَةِ المُبارَکَةِ، وبَقایَا
الصَّفوَةِ الَّذینَ أذهَبَ اللّه ُ عَنهُمُ الرِّجسَ وطَهَّرَهُم ، وبَرَأَهُم مِنَ الآفاتِ ، وافتَرَضَ مَوَدَّتَهُم فِی الکِتابِ . هُمُ العُروَةُ الوُثقی ، و [هُم ]مَعدِنُ التُّقی ، وخَیرُ حِبالِ العالَمینَ ووَثیقُها
امام سجاد علیه السلام ـ در توصیف اهل بیت علیهم السلام ـ : آنها از شاخه های شجره مبارکه و
باقیمانده برگزیدگانی هستند که خداوند هر گونه پلشتی را از آنها دور ساخته است پاکشان گردانیده و از آفات مبرّایشان داشته و دوستی با آنها را در کتابش واجب ساخته است. آنها دستاویز استوار و کان پرهیزگاری و نیکو و ریسمانی استوار برای جهانیان هستند.
ینابیع المودّة : 2 / 367 / 50 ، کشف الغمّة : 2 / 311 کلاهما عن أبی الطفیل عامر بن واثلة ، الصواعق المحرقة : 152 .

حدیث115

امام سجاد علیه السلام :
نَحنُ أبوابُ اللّه ِ ، ونَحنُ الصِّراطُ المُستَقیمُ ، ونَحنُ عَیبَةُ عِلمِهِ ، ونَحنُ تَراجِمَةُ وَحیِهِ ، ونَحنُ أرکانُ تَوحیدِهِ ، ونَحنُ مَوضِعُ سِرِّهِ
امام سجاد علیه السلام : ما درهای خدا هستیم و راه راست اوییم. ما ظرف علم او و بازگو کننده وحی او هستیم و پایه های توحید او و جایگاه راز اوییم.
معانی الأخبار : 35 / 5 ، ینابیع المودّة : 3 / 359 / 1 کلاهما عن ثابت الثمالیّ .

حدیث116

امام سجاد علیه السلام :
ما یَنقِمُ النّاسُ مِنّا ؟! فَنَحنُ واللّه ِ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ ، وبَیتُ الرَّحمَةِ ، ومَعدِنُ العِلمِ ، ومُختَلَفُ المَلائِکَةِ
امام سجاد علیه السلام : چرا مردم کینه ما را می جویند؟! در حالی که به خدا سوگند ما
درخت نبوّت و خانه رحمت و کان علم و معرفت و مکان آمد و شد فرشتگانیم.
الکافی : 1 / 221 / 1 عن أبی الجارود .

حدیث117

امام سجاد علیه السلام :
عِندَنا عِلمُ المَنایا والبَلایا ، وفَصلُ الخِطابِ ، وأنسابُ العَرَبِ ، ومَولِدُ الإِسلام
امام سجاد علیه السلام : آگاهی از مرگ و میرها و بلاها و سخن انجامین و نَسَبهای عرب و زادگاه اسلام نزد ماست.
بصائر الدرجات : 266 / 3 عن عبد الرحمن بن أبی نجران عن الإمام الرضا علیه السلام ، وذکره أیضًا فی : 267 / 4 عن عمّار بن هارون عن الإمام الباقر علیه السلام ، تفسیر فرات الکوفیّ : 396 / 527 وفیه «البلایا والقضایا والوصایا» ، الیقین : 318 / 121 کلاهما عن زیاد بن المنذر عن الإمام الباقر علیه السلام .

حدیث118

امام سجاد علیه السلام :
دَخَلتُ عَلی مَروانَ بنِ الحَکَمِ فَقالَ : ما رَأَیتُ أحَدًا أکرَمَ غَلَبَةً مِن أبیکَ ، ما هُوَ إلاّ أن وَلِیَنا یَومَ الجَمَلِ ، فَنادی مُنادیهِ : لا یُقتَلُ مُدبِرٌ ولا یُذَفَّفُ عَلی جَریحٍ
امام سجاد علیه السلام: بر مروان بن حکم وارد شدم. او گفت: به هنگام چیرگی، کسی را از پدر تو کریمتر نیافتم. او همان کسی بود که در جنگ جمل ما را تعقیب می کرد و منادیش ندا در می داد که: هیچ گریزنده ای، کشته نخواهد شد و هیچ زخم خورده ای، از پای در آورده نخواهد شد.
السنن الکبری : 8 / 314 / 16746 عن إبراهیم بن محمّد عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام ، المبسوط : 7 / 264 عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام وفیه «یدنف» بدل «یذفف» ، وذفّف علی الجریح : أجهز علیه . (أساس البلاغة للزمخشریّ : 143) .

حدیث119

امام سجاد علیه السلام :
إنّی أکرَهُ أن أعبُدَ اللّه َ لا غَرَضَ لی إلاّ ثَوابَهُ ، فَأَکونَ کَالعَبدِ الطَّمِعِ المُطیعِ ، إن طَمِعَ عَمِلَ وإلاّ لَم یَعمَل . وأکرَهُ أن أعبُدَهُ (لا غَرَضَ لی) إلاّ لِخَوفِ عِقابِهِ ، فَأَکونَ کَالعَبدِ السَّوءِ إن لَم یَخَف لَم یَعمَل . قیلَ لَهُ : فَلِمَ تَعبُدُهُ ؟ قالَ : لِما هُوَ أهلُهُ بِأَیادیهِ عَلَیَّ وإنعامِهِ
امام سجاد علیه السلام: من خوش نمی دارم خدا را چنان بپرستم که مقصودی جز پاداش نداشته باشم، تا چونان برده ای باشم آزمند و تسلیم که اگر طمع ورزد می کوشد و الاّ نه و خوش نمی دارم خدا را چنان بپرستم که [مقصودی] جز هراس از کیفر او در سر نداشته باشم تا چونان برده بدکاری باشم که اگر نهراسد، گامی برنمی دارد. به حضرت علیه السلام عرض شد: پس چرا خدا را می پرستی؟ فرمود: چون او با نواختن و نعمت دادن به من، شایسته عبادت است.
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکریّ علیه السلام : 328 / 180 .

حدیث120

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الحَسَنَ بنَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیهماالسلام کانَ أعبَدَ النّاسِ فی زَمانِهِ وأزهَدَهُم وأفضَلَهُم ، وکانَ إذا حَجَّ حَجَّ ماشِیًا ورُبَّما مَشی حافِیًا ، وکانَ إذا ذَکَرَ المَوتَ بَکی ، وإذا ذَکَرَ القَبرَ بَکی ، وإذا ذَکَرَ البَعثَ والنُّشورَ بَکی ، وإذا ذَکَرَ المَمَرَّ عَلَی الصِّراطِ بَکی ، وإذا ذَکَرَ العَرضَ عَلَی اللّه ِ تَعالی ذِکرُهُ شَهَقَ شَهقَةً یُغشی عَلَیهِ مِنها ، وکانَ إذا قامَ فی صَلاتِهِ تَرتَعِدُ
فَرائِصُهُ بَینَ یَدَی رَبِّهِ عَزَّوجَلَّ ، وکانَ إذا ذَکَرَ الجَنَّةَ والنّارَ اضطَرَبَ اضطِرابَ السَّلیمِ ، ویَسأَلُ اللّه َ الجَنَّةَ ویَعوذُ بِهِ مِنَ النّارِ ، وکانَ علیه السلام لا یَقرَأُ مِن کِتابِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ : «یا أیُّهَا الَّذینَ آمَنوا» إلاّ قالَ : لَبَّیکَ اللّهُمَّ لَبَّیکَ . ولَم یُرَ فی شَیءٍ مِن أحوالِهِ إلاّ ذاکِرًا للّه ِِ سُبحانَهُ
امام سجاد علیه السلام: حسن بن علی بن ابی طالب علیه السلام در زمان خود، از همه عابدتر، زاهدتر و با فضلیت تر بود و هرگاه حج می رفت، پیاده و چه بسا پابرهنه می رفت و هرگاه مرگ و گور را به خاطر می آورْد می گریست و هرگاه رستاخیز و زنده شدن را از نظر می گذراند، اشک از دیده می ریخت و هرگاه گذر از صراط را در اندیشه می آورد گریان می شد و هرگاه عرضه [اعمال] را به خدای متعال به یاد می آورد، فریادی می کشید که از آن، بی هوش می شد
و هرگاه به
نماز برمی خاست، گوشت تنش در برابر خداوند عزّوجل، به لرزه می افتاد و هرگاه بهشت و دوزخ را به یاد می آورْد چونان مار گزیده، بی تابی می کرد و از خداوند، بهشت را طلب می کرد و از آتش دوزخ، به او پناه می بُرد. او، هرگاه عبارت «یا اَیُّها الّذینَ آمَنُوا» را از قرآن می خوانْد می گفت: لبّیک اللّهم لبّیک و در هیچ حالی دیده نشد، مگر آن که خداوند سبحان را ذکر می گفت.
أمالی الصدوق : 150 / 8 ، فلاح السائل : 268 ، عدّة الداعی : 123 إلی قوله «من النار» کلّها عن المفضّل بن عمر عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام .

حدیث121

امام سجاد علیه السلام :
کانَ الحَسَنُ بنُ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیهماالسلام یُصَلّی ، فَمَرَّ بَینَ یَدَیهِ رَجُلٌ فَنَهاهُ بَعضُ جُلَسائِهِ ، فَلَمَّا انصَرَفَ مِن صَلاتِهِ قالَ لَهُ : لِمَ نَهَیتَ الرَّجُلَ ؟ قالَ : یَا بنَ رَسولِ اللّه ِ ، حَظَرَ
امام سجاد علیه السلام: حسن بن علی بن ابی طالب علیه السلام نماز می گزارْد که مردی از برابر او گذشت. یکی از همنشینانش او را از این کار نهی کرد. چون حضرت علیه السلاماز نمازش فارغ شد، به آن مرد فرمود: چرا او را باز داشتی؟ عرض کرد: یابن رسول اللّه ، او میان شما و محراب حائل شد . حضرت علیه السلامفرمود: وای بر تو، خداوند عزّوجل به من نزدیکتر از آن است که کسی بتواند میان من و او، حائل شود.
الحَظْرُ : المنع (مجمع البحرین : 1 / 424) .

حدیث122

امام سجاد علیه السلام :
لَمَّا اشتَدَّ الأَمرُ بِالحُسَینِ بنِ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیهماالسلامنَظَرَ إلَیهِ مَن کانَ مَعَهُ فَإِذا هُوَ بِخِلافِهِم ؛ لِأَنَّهُم کُلَّمَا اشتَدَّ الأَمرُ تَغَیَّرَت ألوانُهُم وَارتَعَدَت فَرائِصُهُم ووَجَبَت
امام سجاد علیه السلام: چون کار بر حسین بن علی بن ابی طالب علیه السلامدشوار شد، همراهیان او بدو نگریستند و او را برخلاف خود یافتند، چه، هرگاه کار
دشوار می شد، رنگ آنها تغییر می یافت و گوشت تنشان به لرزه و دلهاشان به تپش می افتاد، در حالی که حسین علیه السلام و برخی از نزدیکان او رنگشان می درخشید و دل و جانشان آرام می گرفت. آنها به یکدیگر می گفتند: ببینید، از مرگ هیچ هراسی ندارد، وحسین علیه السلام بدیشان می فرمود: شکیبایی، ای بزرگ زادگان! مرگ نیست مگر پلی که شما را از بینوایی و سختی به بهشتهای فراخ و نعمتهای جاودان می رسانَد، کدام یک از شما خوش نمی دارد که از زندان به قصر درآید؟! چنان که مرگ برای دشمنان شما نیست، مگر در آمدن از کاخ به زندان و شکنجه. پدرم به نقل از رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: دنیا، زندان مؤمن و فردوس کافر است و مرگ، پل این جماعت است که آنها را به بهشتشان و اینها را به دوزخشان می رسانَد و من نه دروغ می گویم و نه به من دروغ گفته شده است.
وجب القلب وجیبًا : إذا خَفَقَ (النهایة : 5 / 154) .

حدیث123

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَعالی أعطانَا الحِلمَ والعِلمَ والشَّجاعَةَ والسَّخاوَةَ والمَحَبَّةَ فی قُلوبِ المُؤمِنینَ
امام سجاد علیه السلام: خداوند متعال به ما شکیبایی و دانش و دلیری و بخشش و مهر در دل مؤمنان را ارمغان داده است.
منتخب الأثر : 172 / 96 نقلاً عن الکامل ، معجم أحادیث الإمام المهدی : 3 / 200 ، وراجع : ص 242 / 325 من کتابنا هذا .

حدیث124

امام سجاد علیه السلام :
معاشِرَ أصحابی، اُوصیکُم بِالآخِرَةِ ولَستُ اُوصیکُم بِالدُّنیا ، فَإِنَّکُم بِها مُستَوصَونَ وعَلَیها حَریصونَ وبِها مُستَمسِکونَ .
معاشِرَ أصحابی ، إنَّ الدُّنیا دارُ مَمَرٍّ والآخِرَةَ دارُ مَقَرٍّ ، فَخُذوا مِن مَمَرِّکُم لِمَقَرِّکُم ، ولا تَهتِکوا أستارَکُم عِندَ مَن لا یَخفی عَلَیهِ أسرارُکُم ، وأخرِجوا مِنَ الدُّنیا قُلوبَکُم قَبلَ أن تَخرُجَ مِنها أبدانُکُم
امام سجاد علیه السلام: ای گروه اصحاب من! شما را به آخرت سفارش می کنم و به دنیا سفارشتان نمی کنم؛ زیرا خود بدان سفارش شده اید و بدان آزمندید و به دامن آن چنگ افکنده اید.

ای گروه اصحاب من! دنیا، سرای گذر است و آخرت، سرای ماندن، پس از گذرگاه خود برای قرارگاهتان توشه برگیرید و پرده های خود را در پیشگاه کسی که رازهایتان بر او پوشیده نیست، مَدَرید و دلهای خود را از دنیا بیرون کنید، پیش از آن که کالبدهایتان از آن بیرون رود.
أمالی الصدوق : 182 / 5 عن طاووس الیمانیّ .

حدیث125

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی کِتابِهِ إلی مُحَمَّدِ بنِ مُسلِمٍ الزُّهرِیِّ یَعِظُهُ ـ : کَفانَا اللّه ُ وإیّاکَ مِنَ الفِتَنِ ورَحِمَکَ مِنَ النّارِ ، فَقَد أصبَحتَ بِحالٍ یَنبَغی لِمَن عَرَفَکَ بِها أن یَرحَمَکَ ، فَقَد أثقَلَتکَ نِعَمُ اللّه ِ بِما أصَحَّ من بَدَنِکَ وأطالَ مِن عُمُرِکَ ، وقامَت عَلَیکَ حُجَجُ اللّه ِ بِما حَمَّلَکَ مِن کِتابِهِ ، وفَقَّهَکَ فیهِ مِن دینِهِ ، وعَرَّفَکَ مِن سُنَّةِ نَبِیِّهِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله ، فَرَضِیَ لَکَ فی کُلِّ نِعمَةٍ أنعَمَ بِها عَلَیکَ ، وفی کُلِّ حُجَّةٍ اِحتَجَّ بِها عَلَیکَ الفَرضَ بِما قَضی ، فَما قَضی إلاَّ ابتَلی شُکرَکَ فی ذلِکَ وأبدی فیهِ فَضلَهُ عَلَیکَ ، فَقالَ : «لَئِن شَکَرتُم لَأَزیدَنَّکُم ولَئِن کَفَرتُم إنَّ عَذابی لَشَدیدٌ
امام سجاد علیه السلام ـ در اندرزنامه اش به محمّد بن مسلم زهری ـ : خداوند، ما و تو را از فتنه ها نگهدارد و بر تو، از آتش [دوزخ] رحم کند؛ زیرا تو اینک به حالی در افتاده ای که هرکس تو را بدین حال بیند، سزد که بر تو رحم آورد. چه، نعمتهای خداوند تو را سنگین بار ساخته که تنی سالم و عمری دراز ارزانی ات داشته است. حجّت های او، بر تو تمام گشته است، بدان سبب که بار کتابش را، بر دوش تو نهاده [قرآن را می شناسی] و تو را در دینش، فقیه و آگاه ساخته و سنّت پیامبرش محمّد صلی الله علیه و آله را، به تو شناسانده است. در هر نعمتی که به تو ارزانی داشته و در هر حجّتی که بدان وسیله، برایت حجّت آورده، فریضه ای بر تو واجب گردانیده است و مرادش جز این نیست که سپاسگزاری تو را در آن بیازماید و تفضّلی را که به تو نموده، آشکار گرداند و فرموده است: «اگر سپاس بگزارید، بی گمان [نعمت] شما را افزون گردانم و اگر ناسپاسی کنید، به راستی که عذاب من بسی سخت است» .

پس، بنگر که فردای قیامت چگونه مردی خواهی بود، آن گاه که در پیشگاه خداوند بایستی و او از نعمتهایش بر تو، بپرسد که آنها را چگونه پاس داشتی؟! و از حجّت هایش بر تو بازخواستت کند که آنها را چگونه به جای آوردی؟! هرگز مپندار
که خداوند از تو عذر و بهانه ای خواهد پذیرفت و یا به کوتاهی کردنهای تو رضایت خواهد داد. هیهات، هیهات! نه چنین است. او در کتاب خویش از علما پیمان گرفته، آن جا که فرموده است: «باید آن [حقایق قرآن] را برای مردم بیان کنید و آن را کتمان مکنید» .

بدان که کمترین حقیقتی را که کتمان کرده ای و سبکترین باری را که بر دوش داری، این است که با نزدیک شدنت به ستمگر و پذیرش دعوت او، آن گاه که تو را دعوت کرد، مونس تنهایی ستمگرشدی وراه گمراهی را برایش سهل وهموار ساختی. وه چه می ترسم که فردا [ی قیامت] همراه خیانت کاران به کیفر گناهت گرفتارآیی واز آن چه در برابر یاری رساندنت به ستم ستمگران گرفته ای، بازخواست شوی؛ تو چیزی را از کسی که به تو بخشیده است، گرفته ای که از آنِ تو نیست وبه کسی نزدیک شده ای که حقّ احدی را نپرداخته است و تو نیز از زمانی که به او نزدیک گشته ای، از باطلی جلوگیری نکرده ای. تو کسی را به دوستی گرفته ای که با خدا به دشمنی و مخالفت برخاسته است، آیا نه این است که با دعوت او از تو، آن گاه که تو را [به همکاری] دعوت کرد، تو را محوری برای به چرخش درآوردن آسیاب ستمگریهایشان قرار دادند و پلی برای عبور به سوی بلا آفرینی هایشان و نردبانی برای ضلالتشان و مبلّغ گمراهی آنان و پوینده راهشان؟! به واسطه تو کاری کرده اند که مسلمانان به علما [ی راستین ]نیز به دیده شکّ و بدگمانی بنگرند و به وسیله تو دلهای نادانان را به دنبال خود می کشانند ؛ [حتّی] مقربّترین وزیران و نیرومندترین یاران آنها هم در درست جلوه دادن تباهکاری های آنان و کشاندن مردم، از خاصّ و عام به سوی آنان به پای تو نرسیدند. چه اندک است آن چه به تو دادند، در مقایسه با آن چه از توگرفتند؟! وچه ناچیز است آن چه [از دنیا] برایت آبادساختند؟! وچه عظیم است آن چه از تو ویران ساختند [خانه ایمان و آخرتت را]؟! پس مراقب نفس خود باش که کسی جز تو آن را نپاید و چونان مردی مسؤول، به حساب نفست رسیدگی کن.

بنگر که چگونه از کسی که تو را در خُردی و بزرگیت با نعمتهایش پرورانده، سپاس می گزاری؟ وه چه می ترسم که تو آن گونه باشی که خداوند در کتابش فرموده است: «پس، بعد از آنان، جانشینانی وارث کتاب (آسمانی) شدند که متاع این دنیای پست را می گیرند و می گویند: بخشیده خواهیم شد» تو در سرای ماندگاری نیستی ؛ تو در سرایی هستی که بانگ رحیل سر داده است ؛ مگر انسان پس از همگنانش (که رفته اند) چه اندازه می زِیَد؟! خوشا به حال کسی که در دنیا، هراسناک به سر برد و بدا به حال آن کسی که بمیرد و پس از او، گناهانش بماند.

بر حذر باش، زیرا خبردار شده ای و بشتاب، زیرا مهلتت محدود است. تو با کسی معامله می کنی که نادان نیست و آن که مراقب توست [لحظه ای] غافل نمی شود. آماده شو، زیرا که سفری دور و دراز به تو نزدیک شده است
و [درد ]گناهت را درمان کن زیرا که مرضی سخت به جانت راه یافته است.

گمان مبر که قصدم توبیخ و سرزنش و نکوهش کردن توست، بلکه می خواهم خداوند، اندیشه از دست رفته ات را جان دهد و دین از کف رفته ات را به تو باز گرداند و این سخن خدای متعال در کتابش را یادآور شوم که فرموده است : «یادآوری کن که یادآوری، مؤمنان را سود می بخشد» .

تو یاد آن عده از همسالان و همگنانت را که رفته اند به دست غفلت سپرده ای و پس از آنان، چونان تک شاخ قوچی هستی که شاخ دیگرش شکسته است [تنها و بی یاور مانده ای] بنگر که آیا آنان نیز به همان بلایی گرفتار شدند که تو شده ای؟ یا آیا آنها هم در همان مهلکه ای افتادند که تو افتاده ای؟ و یا آیا فکر می کنی خیری را یادآور شده ای که آنان فروگذاشتند و چیزی را می دانی که آنان نمی دانستند؟ [نه چنین است ]بلکه تو از مقام و منزلتی بهره مند گشته ای که سبب شده است تا در دلهای توده مردم جای گیری و به تو عشق ورزند؛ از اندیشه ات پیروی می کنند و فرمان تو را به کار می بندند؛ اگر تو چیزی را روا شماری، آنان نیز روایش می شمارند و اگر چیزی را ناروا دانی، آنها نیز آن را ناروا می دانند، حال آن که تو از این شایستگی برخوردار نیستی، امّا علاقه آنان به آن چه تو داری [علم و دانش] و از دست رفتن علمایشان و چیره آمدن جهل و نادانی بر تو و برایشان و ریاست طلبی و دنیاخواهی تو و آنان، باعث شده است تا از تو پشتیبانی و پیروی کنند. آیا نمی بینی که تو خود گرفتار چه جهل و غفلتی شده ای و مردم دچار چه بلا و فتنه ای گشته اند؟! بی گمان تو آنان را گرفتار کرده ای و به فتنه درافکنده ای و از کار و زندگی بازشان داشته ای؛ زیرا همه مشتاق آنند که در علم و دانش به پایه تو برسند، یا به مانند آن چه تو دست یافته ای، دست یابند، از این رو، به واسطه تو به دریایی که ژرفایش ناپیداست و به بلایی که اندازه اش نامعلوم است در افتادند. خدا به داد ما و تو برسد و اوست که دست مدد به سویش دراز می شود.

پس اینک از این وضعی که داری، روی بگردان تا بدان شایستگانی بپیوندی که در جامه های ژنده و فرسوده خویش مدفون گشته اند، شکمهایشان [از شدّت گرسنگی و روزه داری] به پشتهایشان چسبیده، میان آنان و خداوند حجابی نیست، دنیا فریبشان ندهد و آنها نیز فریفته دنیا نشوند، خواستند و طلبیدند و دیری
نپایید که [به خواسته اخروی خود ]رسیدند. وقتی دنیا با چون تویی که سالخورده و دانشمند و دم مرگ هستی چنین کند، پس جوان نورسته ای که از دانش بی بهره است و اندیشه ای ناپخته و خردی ناقص دارد، چگونه ایمن ماند؟! اناللّه و انا الیه راجعون. به که باید تکیه کرد؟ و از چه کسی باید
عذر خواست؟ از اندوه خود و وضعی که در تو می بینیم به خدا شِکوه می کنیم و مصیبتی را که به واسطه تو بر ما وارد شده است به حساب خدا می گذاریم.

پس بنگر که سپاسگزاری تو از کسی که در خردی و بزرگیت تو را با نعمتهایش پرورده، چگونه است؟ و کسی را که به واسطه دینش، تو را در میان مردم خوشنام کرده است، چگونه بزرگ می داری؟ و از خلعت کسی که با پوشاندن آن بر قامت تو، تو را در میان مردم پوشیده [و آبرومند] داشته است، چگونه نگهداری می کنی؟ و نزدیکی یا دوری تو از کسی که به تو فرمان داده است خود را به او نزدیک کنی و در برابرش خوار و فروتن باشی، تا چه حدّ است؟ تو را چه شده که از خواب (غفلت) خود بیدار نمی شوی و از لغزشت توبه نمی کنی و بگویی: به خدا سوگند که من حتی یک بار هم برای خدا به زنده کردن [حکمی از احکام] دین او و میراندن باطلی اقدام نکردم؛ زیرا همین، خود، سپاسگزاری تو از کسی است که این بار [دانش] را بر دوش تو نهاده [به کارت گرفته]است! چقدر می ترسم که تو از آنانی باشی که خداوند متعال در کتابش فرموده است: «نماز را تباه ساختند واز خواهشهای نفسانی پیروی نمودند، پس زودا که کیفر گمراهی را بیابند» . خداوند، کتابش را بر دوش تو نهاد و عملش را به امانت، نزد تو سپرد، اما تو آن را تباه کردی. خدای را سپاس و ستایش می گوییم که ما را از آن چه تو را بدان گرفتار ساخت، به سلامت داشت، والسلام.
إبراهیم : 7 .

حدیث126

امام سجاد علیه السلام :
خَطَبَ الحَسَنُ بنُ عَلِیٍّ النّاسَ حینَ قُتِلَ عَلِیٌّ ، فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ ثُمَّ قالَ : . . . وأنَا مِن أهلِ البَیتِ الَّذِی افتَرَضَ اللّه ُ مَوَدَّتَهُم عَلی کُلِّ مُسلِمٍ ، فَقالَ تَبارَکَ وتَعالی لِنَبِیِّهِ صلی الله علیه و آله : «قُل لا أسأَلُکُم عَلَیهِ أجرًا إلاَّ المَوَدَّةَ فِی القُربی ومَن یَقتَرِف حَسَنَةً نَزِد لَهُ فِیها حُسنًا» فَاقتِرافُ الحَسَنَةِ مَوَدَّتُنا أهلَ البَیتِ
امام سجاد علیه السلام: حسن بن علی پس از کشته شدن علی برای مردم سخنرانی کرد و پس از حمد و ثنای خداوند فرمود:... من از خانواده ای هستم که خداوند دوستی آنان را بر هر مسلمانی فرض کرده است. او، تبارک و تعالی، به پیامبرش فرمود: «بگو: من به ازای این از شما مزدی نمی خواهم مگر دوستی با خویشاوندان و هر کس نیکی به جای آورد برای او در ثواب آن خواهیم افزود» . انجام دادن نیکی همان دوستی ما اهل بیت است.
المستدرک علی الصحیحین : 3 / 189 / 4802 عن عمربن علیّ ، مجمع الزوائد : 9 / 203 / 14798 نحوه عن أبی الطفیل عن الإمام الحسن علیه السلام ، تأویل الآیات الظاهرة : 530 عن الحسن بن زید عن أبیه علیهم السلام .

حدیث127

امام سجاد علیه السلام :
حُبُّنا أهلَ البَیتِ یُکَفِّرُ الذُّنوبَ ویُضاعِفُ الحَسَناتِ
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله : دوست داشتن ما اهل بیت، گناهان را پاک می کند و حسنات را دو چندان می سازد. ?
أمالی الطوسیّ : 164 / 274 عن علیّ بن مهدیّ عن أبیه عن الإمام الرضا عن آبائه علیهم السلام ، إرشاد القلوب : 253 عن الإمام الرضا عن آبائه علیهم السلام .

حدیث128

امام سجاد علیه السلام :
قَصیرَةٌ مِن طَویلَةٍ
امام سجاد علیه السلام: سخن کوتاه : هرکس ما را دوست بدارد، اما نه به خاطر آن که از قِبَل ما به دنیایی برسد و دشمن ما را دشمن بدارد، لیکن نه به سبب کینه ای که میان آن دو است، روز قیامت به همراه محمّد صلی الله علیه و آله و ابراهیم و علی علیهماالسلامبه پیشگاه خدا در آید.
قوله «قصیرة من طویلة» إمّا کلام الراوی ، أی : اقتصر علیه السلاممن الکلام الطویل علی قلیل یغنی غناءه ، أو من کلامه علیه السلامبأن یکون معمولاً لفعل محذوف أی : خُذها کما هو المتعارف ، أو خبر مبتدأ محذوف ، أی : هذه . (کما فی هامش المحاسن) .

حدیث129

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی فَضلِ کَربَلاءَ وزِیارَةِ الحُسَینِ علیه السلام ـ : یوحِی اللّه ُ إلَی السَّماواتِ وَالأَرضِ وَالجِبالِ وَالبِحارِ ومَن فیهِنَّ . . . وعِزَّتی وجَلالی
لاَُعَذِّبَنَّ مَن وَتَرَ رَسولی وصَفِیّی ، وَانتَهَکَ حُرمَتَهُ ، وقَتَلَ عِترَتَهُ ، ونَبَذَ عَهدَهُ ، وظَلَمَ أهلَ بَیتِهِ عَذابًا لا اُعَذِّبُهُ أحَدًا مِنَ العالَمینَ
امام سجاد علیه السلام ـ در فضیلت کربلا و زیارت حسین علیه السلام ـ : خداوند به آسمانها و زمین و کوهها و دریاها و هر موجودی که در آنهاست وحی می فرماید... سوگند به
عزّت و جلالم که هرکس به رسول و برگزیده ام ستم کند و حرمت او را بشکند و عترتش را بکشد و پیمانش را زیر پا نهد و به اهل بیت او ستم کند، وی را عذابی دهم که هیچ یک از جهانیان را چنان عذابی نچشانم.
کامل الزیارات : 264 عن قدامة بن زایدة عن أبیه .

حدیث130

امام سجاد علیه السلام :
رَبِّ صَلِّ عَلی أطائِبِ أهلِ بَیتِهِ الَّذینَ اختَرتَهُم لِأَمرِکَ ، وجَعَلتَهُم خَزَنَةَ عِلمِکَ ، وحَفَظَةَ دینِکَ ، وخُلفاءَکَ فی أرضِکَ ، وحُجَجَکَ عَلی عِبادِکَ ، وطَهَّرتَهُم مِنَ الرِّجسِ وَالدَّنَسِ تَطهیرًا بِإِرادَتِکَ ، وجَعَلتَهُمُ الوَسیلَةَ إلَیکَ وَالمَسلَکَ إلی جَنَّتِکَ . . . اللّهُمَّ فَأَوزِع لِوَلِیِّکَ شُکرَ ما أنعَمتَ بِهِ عَلَیهِ ، وأوزِعنا مِثلَهُ فیهِ ، وآتِهِ مِن لَدُنکَ سُلطانًا نَصیرًا ، وَافتَح لَهُ فَتحًا یَسیرًا ، وأعِنهُ بِرُکنِکَ الأَعَزِّ ، وَاشدُد أزرَهُ ، وقَوِّ عَضُدَهُ ، وراعِهِ بِعَینِکَ ، وَاحمِهِ بِحِفظِکَ ، وَانصُرهُ بِمَلائِکَتِکَ ، وَامدُدهُ بِجُندِکَ الأَغلَبِ ، وأقِم بِهِ کِتابَکَ وحُدودَکَ وشَرائِعَکَ وسُنَنَ رَسولِکَ صَلَواتُکَ اللّهُمَّ عَلَیهِ وآلِهِ ، وأحیِ بِهِ ما أماتَهُ الظّالِمونَ مِن مَعالِمِ دینِکَ ، وَاجلُ بِهِ صَدَأَ الجَورِ عَن طَریقَتِکَ ، وأبِن بِهِ الضَّرّاءَ مِن سَبیلِکَ ، وأزِل بِهِ النّاکِبینَ عَن صِراطِکَ ، وَامحَق بِهِ بُغاةَ قَصدِکَ عِوَجًا ، وألِن جانِبَهُ لِأَولِیائِکَ ، وَابسُ یَدَهُ عَلی
أعدائِکَ ، وهَب لَنا رَأفَتَهُ ورَحمَتَهُ وتَعَطُّفَهُ وتَحَنُّنَهُ ، وَاجعَلنا لَهُ سامِعینَ مُطیعینَ ، وفی رِضاهُ ساعینَ ، وإلی نُصرَتِهِ وَالمُدافَعَةِ عَنهُ مُکنِفینَ ، وإلَیکَ وإلی رَسولِکِ صَلَواتُکَ اللّهُمَّ عَلَیهِ وآلِهِ بِذلِکَ مُتَقَرِّبینَ
امام سجاد علیه السلام: ای پروردگار من، بر پاک تران اهل بیت او درود و صلوات فرست؛ همانان که ایشان را برای امر خود (راهنمایی و هدایت مردم) برگزیدی و خزانه داران دانشت و نگهبانان دینت و جانشینان خود در زمینت و حجّت های خویش بر بندگانت قرار دادی و به خواست و اراده خود، آنان را از پلیدی و ناپاکی پاک ساختی و ایشان را وسیله واصل شدن به مقام قرب خود و راه رسیدن به بهشتت قرار دادی... بار خدایا، به ولیّ خود شکر و سپاس نعمتی را که به او ارزانی داشته ای، الهام فرما و به ما نیز همانند او چنین سپاسی را الهام ده و به او سلطنت و قدرتی یاری گر عطایش فرما و به او پیروزی و فتحی آسان ارزانی دار و با نیرومندترین رکن قدرت خود یاریش ده و پشتش را محکم و بازوانش را توانا گردان و تحت مراقبت خویش قرارش ده و در سایه حفظ خود نگاهش دار و با فرشتگانت یاریش نما و به وسیله لشکر پیروزمند خود، مددش رسان و کتاب خود و حدود و شرایعت و سنتهای پیامبرت را ـ که درود تو ای پروردگار بر او و خاندانش باد ـ به وسیله او برپا دار و آن چه را از نشانه های دینت که ستمگران از بین برده اند، به واسطه او زنده گردان و به وسیله او، زنگار ستم (ستمگران) را از آیین خود بزدای و به وسیله او، سختی و دشواریها را از راه خود دور گردان و به نیروی او، منحرفان از راه خود را از میان بردار و به وسیله او، کسانی را که
خواهان کج ساختن راه راست تو هستند، نیست و نابود کن؛ و او را نسبت به دوستان خود، نرمخو ومهربان ساز و دست قدرت وی را بر دشمنانت بگشای و رأفت ومهربانی و عطوفت و محبّتش را نصیب ما گردان و ما را گوش به فرمان و مطیع او قرار ده و چنان کن که در راه خشنودی او بکوشیم و در حمایت و دفاع از او جدّیت کنیم و بدین سبب، به تو و رسول تو ـ که درود تو ای پروردگار بر او و خاندانش ـ تقرّب جوییم.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 47 ص 190 و 191 ، إقبال الأعمال : 2 / 91 .

حدیث131

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الیَهودَ أحَبّوا عُزَیرًا حَتّی قالوا فیهِ ما قالوا ، فَلا عُزَیرٌ مِنهُم ولا هُم مِن عَزَیرٍ . وإنَّ النَّصاری أحَبّوا عیسی حَتّی قالوا فیهِ ما قالوا ، فَلا عیسی مِنهُم ولا هُم مِن عیسی .
وإنّا عَلی سُنَّةٍ مِن ذلِکَ ، إنَّ قَومًا مِن شیعَتِنا سَیُحِبّونَنا حَتّی یَقولوا فینا ما قالَتِ الیَهودُ فی عُزَیرٍ وما قالَتِ النَّصاری فی عیسَی بنِ مَریَمَ ، فَلا هُم مِنّا ولا نَحنُ مِنهُم
امام سجاد علیه السلام: یهود، عزیر را چندان دوست داشتند که درباره او گفتند آن چه گفتند [و با این حرفها کار را به جایی رساندند که] نه عزیر از آنان است و نه آنان از عزیر؛ نصارا نیز عیسی را چندان دوست داشتند که درباره او گفتند آن چه گفتند، پس نه عیسی از آنان است و نه آنان از عیسی.

درباره ما نیز همین شیوه پیموده خواهد شد؛ گروهی از شیعیان ما، آن قدر ما را دوست خواهند داشت که راجع به ما همان چیزی را بگویند که یهود درباره عزیر گفتند و نصارا درباره عیسی بن مریم؛ این گروه از ما نیستند و ما نیز از آنان نمی باشیم.
رجال الکشّیّ : 1 / 336 / 191 عن أبی خالد الکابلیّ .

حدیث132

امام سجاد علیه السلام :
اِعلَموا أنَّ اللّه َ لَم یُحِبَّ زَهرَةَ الدُّنیا وعاجِلَها لاِءَحَدٍ مِن أولِیائِهِ ، ولَم یُرَغِّبهُم فیها وفی عاجِلِ زَهرَتِها وظاهِرِ بَهجَتِها ، وإنَّما خَلَقَ الدُّنیا وخَلَقَ أهلَها لِیَبلُوَهُم فیها أیُّهُم أحسَنُ عَمَلاً لاِآخِرَتِهِ ، واَیمُ اللّه ِ لَقَد ضَرَبَ لَکُم فیهِ

الأَمثالَ ، وصَرَّفَ الآیاتِ لِقَومٍ یَعقِلونَ ، ولا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ .
امام زین العابدین علیه السلام : بدانید که خداوند زرق و برق زودگذر دنیا را برای هیچ یک از دوستانش نخواسته است و آنان را به دنیا و به زیور گذرای آن و زیبایی ظاهری آن ، ترغیب نکرده است؛ بلکه دنیا را آفرید و اهل آن را خلق کرد تا آنان را در دنیا بیازماید که کدامینشان برای آخرتش بهتر عمل می کنند. به خدا سوگند که او در این باره ، برای شما مثال ها آورده و برای مردمی که خِرد ورزند دلایل

گوناگون آورده است ؛ و نیرویی نیست ، مگر به واسطه خداوند.
الکافی : ج 8 ص 75 ح 29 عن سعید بن المسیّب ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 49 ، تحف العقول : ص 251 ولیس فیه «وعاجلها» ، الأمالی للصدوق : ص 595 ح 882 عن سعید بن المسیّب وفیه «لم یختر هذه الدنیا» بدل «لم یحبّ زهرة الدنیا» ، أعلام الدین : ص 225 وفیه «هذه الدنیا» بدل «زهرة الدنیا» ، بحار الأنوار : ج 78 ص 145 ح 6 .

حدیث133

امام سجاد علیه السلام :
العَجَبُ کُلُّ العَجَبِ لِمَن عَمِلَ لِدارِ الفَناءِ ، وتَرَکَ دارَ البَقاءِ .
امام زین العابدین علیه السلام : شگفتا ، بس شگفتا از آن که برای سرای نیستی می کوشد و بر سرای ماندگاری چشم می پوشد!
الأمالی للطوسی : ص 664 ح 1387 ، المحاسن : ج 1 ص 378 ح 832 نحوه وکلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، جامع الأخبار : ص 296 ح 810 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 142 ح 4 .

حدیث134

امام سجاد علیه السلام :
: أما بَلَغَکُم ما قالَ عیسَی بنُ مَریَمَ علیه السلام لِلحَوارِیّین ! قالَ لَهُم : الدُّنیا قَنطَرَةٌ ، فَاعبُروها ولا تَعمُروها
امام زین العابدین علیه السلام ـ به یارانش ـ : آیا به شما نرسیده است که عیسی بن مریم علیه السلام به حواریان چه گفت؟ به آنان فرمود: «دنیا، پُلی است . پس ، از آن بگذرید و آبادش مسازید».
قال فی تنبیه الخواطر بعد نقله قول النبیّ عیسی علیه السلام : هو مثال واضح ، فإنّ حیاة الدنیا معبر الآخرة ، والمَهد هو المثل الأوّل علی رأس القنطرة ، واللحد هو المثل الثانی ، وبینهما مسافة محدودة ؛ فمن الناس من قطع نصف القنطرة ، ومنهم من قطع ثلثها ، ومنهم من قطع ثلثیها ، ومنهم من لم یبق إلاّ خطوة واحدة وهو غافل عنها ، وکیف ما کان لابدّ من العبور .

حدیث135

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ جَمیعَ ما طَلَعَت عَلَیهِ الشَّمسُ فی مَشارِقِ الأَرضِ ومَغارِبِها ـ بَحرِها وبَرِّها وسَهلِها وجَبَلِها ـ عِندَ وَلِیٍّ مِن أولِیاءِ اللّه ِ وأهلِ المَعرِفَةِ بِحَقِّ اللّه ِ ، کَفَیءِ الظِّلالِ .
امام زین العابدین علیه السلام : همه آنچه خورشید بر آن طلوع کند ، در خاوران و باختران زمین ـ از دریاها و خشکی هایش و دشت ها و کوه هایش ، در نزد هر یک از اولیای خدا و به نزد آنان که خدا را به درستی می شناسند، همانند جا به جا شدن سایه هاست.
تحف العقول : ص 391 عن الإمام الکاظم علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 78 ص 306 ح 1 .

حدیث136

امام سجاد علیه السلام :
الدُّنیا سوقُ الآخِرَةِ ، وَالنَّفسُ تاجِرٌ ، وَاللَّیلُ وَالنَّهارُ رَأسُ المالِ ، وَالمَکسَبُ الجَنَّةُ ، وَالخُسرانُ النّارُ .
امام زین العابدین علیه السلام : دنیا ، بازار آخرت است و نفس ، بازرگان است و شب و روز ، سرمایه و سود ، بهشت و زیان ، دوزخ.
أعلام الدین : ص 96 .

حدیث137

امام سجاد علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : ألا اُخبِرُکُم بِما یَکونُ بِهِ خَیرُ الدُّنیا وَالآخِرَةِ ، وإذا کُرِبتُم
امام زین العابدین علیه السلام : پیامبر خدا فرمود: «آیا به شما خبر دهم از چیزی که خیر دنیا و آخرت به آن است، و هرگاه ناراحت و اندوهگین شدید ، با آن خدا را بخوانید و خداوند ، غم و رنج شما را بزداید؟»
گفتند: بگو ای پیامبر خدا!
فرمود: «بگویید: "لا إله إلاّ اللّه ربّنا ، لا نشرک به شیئاً ؛ جز خدای یکتا که پروردگار ماست ، خدایی نیست و ما هیچ گونه به وی شِرک نمی ورزیم" . سپس ، هر دعایی که خواستید ، بکنید».
کرَبَهُ الأمرُ : شقّ علیه (المصباح المنیر : ص 529 «کرب») .

حدیث138

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ قَد تَعلَمُ ما یُصلِحُنی مِن أمرِ دُنیایَ وآخِرَتی ، فَکُن بِحَوائِجی حَفِیّا .
امام زین العابدین علیه السلام : بار خدایا! تو می دانی که کار دنیا و آخرتِ مرا چه چیز به صلاح می آورد . پس حاجت هایم را عطا فرما.
الصحیفة السجّادیّة : ص 95 الدعاء 22 وراجع مصباح المتهجّد : ص82 ح132 و ص471 ح568 وفلاح السائل : ص 329 ح 317 وبحار الأنوار : ج 86 ص 15 ح 11 .

حدیث139

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ أعطِنی کُلَّ سُؤلی ، وَاقضِ لی حَوائِجی ، ولا تَمنَعنِی الإِجابَةَ وقَد ضَمِنتَها لی ، ولا تَحجُب دُعائی عَنکَ وقَد أمَرتَنی بِهِ ، وَامنُن عَلَیَّ بِکُلِّ ما یُصلِحُنی فی دُنیایَ وآخِرَتی ؛ ما ذَکَرتُ مِنهُ وما نَسیتُ ، أو أظهَرتُ أو أخفَیتُ ، أو أعلَنتُ أو أسرَرتُ .
امام زین العابدین علیه السلام : بار خدایا! همه درخواست هایم را به من عطا فرما، حوایجم را برآور و اجابت را که برایم تضمین کرده ای ، از من دریغ مکن و دعایم را که تو خود به آن دستور داده ای ، از درگاهت محجوب مگردان و هر آنچه را که سبب اصلاح من در دنیا و آخرتم شود ، به من عطا فرما ؛ چه آنهایی را که یاد کردم و یا فراموش نمودم، چه آنهایی را که اظهار کردم و یا نهان داشتم، چه آنهایی را که آشکارا گفتم و یا در دل ، بیان داشتم.
الصحیفة السجادیة : ص 106 الدعاء 25 .

حدیث140

امام سجاد علیه السلام :
کَتَبَ رَجُلٌ إلی أبیَ الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیه السلام : یا سَیِّدی أخبِرنی بِخَیرِ الدُّنیا وَالآخِرَةِ . فَکَتَبَ إلَیهِ :
بِسمِ اللّه ِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ
أمّا بَعدُ ، فَإِنَّ مَن طَلَبَ رِضَا اللّه ِ بِسَخَطِ النّاسِ کَفاهُ اللّه ُ اُمورَ النّاسِ ، ومَن طَلَبَ رِضَا النّاسِ بِسَخَطِ اللّه ِ وَکَلَهُ اللّه ُ إلَی النّاسِ . وَالسَّلامُ .
امام زین العابدین علیه السلام : مردی به پدرم حسین بن علی علیهماالسلام نوشت: «سرورم! مرا از خیر دنیا و آخرت ، خبر ده».
به او نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. بدان که هر کس خشنودی خدا را بر ناخشنودی مردم برگزیند ، خدا او را از مردم ، بی نیاز می گرداند و هرکه خشنودی مردم را با ناخشنودی خدا بجوید ، خداوند ، او را به مردم وا می گذارد. بدرود!».
الأمالی للصدوق : ص 268 ح 293 عن یحیی بن أبی القاسم عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام ، الاختصاص : ص 225 عن الإمام الصادق عن أبیه عن جدّه علیهم السلام ، روضة الواعظین : ص 485 ، بحار الأنوار : ج 71 ص 208 ح 17 .

حدیث141

امام سجاد علیه السلام :
لا تَرکَنوا إلی ما فی هذِهِ الدُّنیا رُکونَ مَنِ اتَّخَذَها دارَ قَرارٍ ومَنزِلَ استیطانٍ ، وَاللّه ِ إنَّ لَکُم مِمّا فیها عَلَیها لَدلیلاً وتَنبیها ؛ مِن تَصریفِ أیّامِها وتَغَیُّرِ انقِلابِها ومَثُلاتِها
امام زین العابدین علیه السلام : به آنچه در این دنیاست ، دل مبندید ، چونان دل بستگیِ کسی که آن را خانه ماندن و منزلگاه همیشگی قرار داده است. به خدا سوگند که در امور این دنیا ، برای شما نشانی و هشداری بر [بی وفایی و ناپایداریِ [دنیاست: اموری چون کشاکش روزگار ، فراز و نشیب های آن ، کیفرهای عبرت آموزش و به بازی گرفتن اهل خود. دنیا، گم نام را بالا می برد و بلندْ پایه را پست می گردانَد و فردای قیامت ، اقوامی را به آتش می افکند و در این همه ، عبرت و تجربه و مایه بازدارندگی است برای شخص هشیار.
المَثُلات : الأشباه والأمثال ممّا یُعتبر به (مجمع البحرین : ج 3 ص 1671 «مثل») .

حدیث142

امام سجاد علیه السلام :
: أما بَلَغَکُم ما قالَ عیسَی بنُ مَریَمَ علیه السلام لِلحَوارِیّین؟ قالَ لَهُم : . . . أیُّکُم یَبنی عَلی مَوجِ البَحرِ دارا؟ تِلکُمُ الدّارُ الدُّنیا ، فَلا

تَتَّخِذوها قَرارا .
امام زین العابدین علیه السلام ـ به یارانش ـ : آیا آنچه عیسی بن مریم علیهماالسلام به حواریان فرمود: به شما نرسیده است؟ او به آنان فرمود : «... کدام یک از شما بر [روی [موج دریا خانه ای می سازد؟ دنیا، چنین خانه ای است. پس، آن را اقامتگاه مگیرید».
الأمالی للمفید : ص 43 ح 1 عن أبی حمزة الثمالی ، تنبیه الخواطر : ج 1 ص 76 وص133 من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، بحار الأنوار : ج 73 ص 107 ح 107 ؛ الزهد لابن حنبل : ص 76 عن مکحول من دون إسنادٍ إلی المعصوم وراجع الدرّ المنثور : ج 2 ص 207 والبدایة والنهایة : ج 2 ص 89 .

حدیث143

امام سجاد علیه السلام :
الدُّنیا دُنیاءانِ : دُنیا بَلاغٍ ، ودُنیا مَلعونَةٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : دنیا دو گونه است: دنیای در حدّ کفاف و دنیای لعنت شده.
الکافی : ج 2 ص 131 ح 11 عن محمّد بن مسلم بن شهاب وص 317 ح 8 عن محمّد بن مسلم بن عبید اللّه ، مشکاة الأنوار : ص 466 ح 1555 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 20 ح 9 .

حدیث144

امام سجاد علیه السلام :
لَمَّا اشتَدَّ الأَمرُ بِالحُسَینِ بنِ عَلِی بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام نَظَرَ إلَیهِ مَن کانَ مَعَهُ فَإِذا هُوَ بِخِلافِهِم ؛ لاِءَنَّهُم کُلَّمَا اشتَدَّ الأَمرُ تَغَیَّرَت ألوانُهُم وَارتَعَدَت فَرائِصُهُم
امام زین العابدین علیه السلام : [در کربلا] چون کار بر حسین بن علی بن ابی طالب علیه السلام سخت شد ، همراهانش به او نگریستند ، دیدند که ایشان به خلاف ایشان است؛ چرا که هرچه کار سخت تر می شد ، رنگ از چهره آنان بر می گشت و بدن هایشان به لرزه و قلب هایشان به تپش می افتاد ؛ امّا حسین علیه السلام و عدّه ای از یاران خاصّ او ، رنگ چهره شان روشن می شد و بدن هایشان آرام می گرفت و دل هایشان تسکین می یافت. همراهان به یکدیگر گفتند: ببینید، از مرگ باکی ندارد!

حسین علیه السلام به ایشان فرمود: «صبور باشید ، ای بزرگ زادگان؛ زیرا مرگ ، چیزی نیست ، جز پلی که شما را از رنج و سختی به سوی بهشت های پهناور و خوشی و آرامش همیشگی عبور می دهد. پس کدام یک از شما دوست ندارد که از زندانی به کاخی منتقل شود؟ و برای دشمنان شما ، مرگ چیزی نیست ، جز همانند کسی که از کاخی به زندان و شکنجه گاهی منتقل شود. پدرم از پیامبر خدا برایم حدیث کرد که: «دنیا، زندان مؤمن و بهشت کافر است و مرگ ، پل آنان به سوی بهشتشان و پل اینان به سوی دوزخشان است. هرگز دروغ نگفته ام و به من ، دروغ گفته نشده است».
الفَریصة : اللحمة بین الجَنب والکتف ، التی لا تزال تُرعَد من الدابّة ، وجمعها فریص وفرائص (الصحاح : ج 3 ص 1048 «فرص») .

حدیث145

امام سجاد علیه السلام :
وَاللّه ِ مَا الدُّنیا وَالآخِرَةُ إلاّ کَکَفَّتَیِ المیزانِ ؛ فَأَیُّهُما رَجَحَ ذَهَبَ بِالآخَرِ .
امام زین العابدین علیه السلام : به خدا سوگند ، دنیا و آخرت ، درست مانند دو کفّه ترازویند که هرکدام سنگین تر شود ، دیگری سبُک تر می شود.
الخصال : ص 64 ح 95 عن الزهری ، عوالی اللآلی : ج 4 ص 115 ح 178 وفیه «نقصت» بدل «ذهب» ، بحار الأنوار : ج 73 ص 92 ح 69 .

حدیث146

امام سجاد علیه السلام :
مِن هَوانِ الدُّنیا عَلَی اللّه ِ تَعالی أنَّ یَحیَی بنَ زَکَرِیّا علیه السلام اُهدِیَ رَأسُهُ [ إلی ]
امام زین العابدین علیه السلام : از نشانه های بی ارزشی دنیا در نزد خداوند متعال، این است که سر یحیی بن زکریّا علیه السلام در تشتی از طلا به یک روسپی پیشکش شد، و این خود ، مایه تسلّی خاطر هر آزاده بافضیلتی است که می بیند یک فرد بی کمال پست ، از دنیا به بهره وافر می رسد، چنان که آن روسپی به آن پیشکش گران سنگ دست یافت.
ما بین المعقوفین إضافة منّا یقتضیها السیاق .

حدیث147

امام سجاد علیه السلام :
خَرَجنا مَعَ الحُسَینِ علیه السلام فَما نَزَلَ مَنزِلاً ولاَ ارتَحَلَ مِنهُ إلاّ ذَکَرَ یَحیَی بنَ زَکَرِیّا علیه السلام وقَتلَهُ ، وقالَ یَوما : ومِن هَوانِ الدُّنیا عَلَی اللّه ِ أنَّ رَأسَ یَحیَی بنَ زَکَرِیّا علیه السلام اُهدِیَ إلی بَغِیٍّ مِن بَغایا بَنی إسرائیل .
امام زین العابدین علیه السلام : با حسین علیه السلام به راه افتادیم. ایشان در هیچ منزلی فرود نمی آمد و از آن نمی کوچید، مگر آن که از یحیی بن زکریّا علیه السلام و کشته شدن او یاد می کرد. روزی فرمود: «از بی ارزشی دنیا در نزد خداست که سر یحیی بن زکریّا علیه السلام به فاحشه ای از فاحشه های بنی اسرائیل پیشکش شد».
الإرشاد للمفید : ج 2 ص 132 عن علیّ بن یزید ، کشف الغمّة : ج 2 ص 221 ، إعلام الوری : ج 1 ص 429 کلاهما عن علیّ بن زید ، المناقب لابن شهرآشوب : ج 4 ص 85 ، عوالی اللآلی : ج 4 ص 81 ح 83 نحوه من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، بحار الأنوار : ج 45 ص 298 ح 10 .

حدیث148

امام سجاد علیه السلام :
: ما مِن عَمَلٍ بَعدَ مَعرِفَةِ اللّه ِ ـ جَلَّ وعَزَّ ـ ومَعرِفَةِ رَسولِهِ صلی الله علیه و آله أفضَلَ مِن بُغضِ الدُّنیا ، وإنَّ لِذلِکَ لَشُعَبا کَثیرَةً
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از برترین اعمال در نزد خداوندـ : بعد از شناخت خداوند و شناخت پیامبر او صلی الله علیه و آله ، هیچ عملی برتر از نفرت از دنیا نیست، و برای آن ، شاخه های بسیاری است ، چنان که گناهان نیز شاخه هایی دارند و نخستین چیزی که خدا با آن نافرمانی شد ، تکبّر بود و آن ، نافرمانی شیطان بود ، آن گاه که سرپیچی و گردن فرازی کرد و از کافران شد. و [دوم ، [آزمندی بود و آن ، نافرمانی آدم و حوّا بود ، آن گاه که خداوند به آن دو فرمود: «از هر چه می خواهید ، بخورید ؛ ولی به این درخت ، نزدیک مشوید که از ستمکاران خواهید بود» ؛ امّا آن دو [از سر آزمندی ، [چیزی را برداشتند که بدان نیازی نداشتند، و این خصلت به نسل آنها راه یافت تا روز قیامت. از همین رو ، آدمیزاد ، به بیشتر آنچه می طلبد ، نیازی ندارد. و [سوم ،] حسد بود و آن ، نافرمانی پسر آدم بود ، آن گاه که به برادرش حسادت ورزید و او را کشت.

و از این خصلت ها ، زن دوستی، دنیادوستی، ریاست خواهی، راحت طلبی، شهوت کلام، حبّ جاه و ثروت ، نشئت گرفت. پس، هفت خصلت شدند که همگی در دنیادوستی گرد آمده اند. از این رو، پیغمبران و دانشمندان ـ که این نکته را شناخته اند ـ گفته اند: دنیادوستی ، منشأ هر گناهی است.
«إنّ لذلک» أی لبُغض الدنیا ، «لَشُعَبا» أی من الصفات الحسنة والأعمال الصالحة ، وهی ضدّ شعب المعاصی (مرآة العقول : ج 8 ص 279) .

حدیث149

امام سجاد علیه السلام :
ما مِن عَمَلٍ بَعدَ مَعرِفَةِ اللّه ِ ـ جَلَّ وعَزَّ ـ ومَعرِفَةِ رَسولِهِ أفضَلَ مِن بُغضِ الدُّنیا .
امام زین العابدین علیه السلام : بعد از شناخت خداوند و شناخت پیامبر او، هیچ کاری برتر از بیزاری از دنیا نیست.
الکافی : ج 2 ص 130 ح 11 عن الزهری محمّد بن مسلم بن شهاب ، مشکاة الأنوار : ص 465 ح 1555 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 19 ح 9 .

حدیث150

امام سجاد علیه السلام :
ما آثَرَ قَومٌ قَطُّ الدُّنیا عَلَی الآخِرَةِ ، إلاّ ساءَ مُنقَلَبُهُم وساءَ مَصیرُهُم .
امام زین العابدین علیه السلام : هرگز هیچ مردمی دنیا را بر آخرت برنگزیدند ، مگر آن که فرجامی بد و سرنوشتی ناگوار یافتند.
الکافی : ج 8 ص 16 ح 2 ، الأمالی للمفید : ص 202 ح 33 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، تحف العقول : ص 253 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 38 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 150 ح 11 .

حدیث151

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ عَلامَةَ الزّاهِدینَ فِی الدُّنیَا الرّاغِبینَ فِی الآخِرَةِ : تَرکُهُم کُلَّ خَلیطٍ وخَلیلٍ ، ورَفضُهُم کُلَّ صاحِبٍ لا یُریدُ ما یُریدونَ . ألا وإنَّ العامِلَ لِثَوابِ الآخِرَةِ هُوَ الزّاهِدُ فی عاجِلِ زَهرَةِ الدُّنیا .
امام زین العابدین علیه السلام : نشانه دنیاگریزان آخرت گرای ، ترک هر معاشر و دوستی ، و طرد هر هم صحبتی است که خواسته اش با خواسته آنان ، یکی نیست. آگاه باشید آن که برای پاداش و آخرت کار کند ، به زیب و زیور نقد دنیا ، بی رغبت است.
تحف العقول : ص 272 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 128 ح 1 وراجع ذمّ الدنیا لابن أبی الدنیا : ص 87 ح 225 .

حدیث152

امام سجاد علیه السلام :
: عَشَرَةُ أشیاءَ : فَأَعلی دَرَجَةِ الزُّهدِ أدنی دَرَجَةِ الوَرَعِ ، وأعلی دَرَجَةِ الوَرَعِ أدنی دَرَجَةِ الیَقینِ ، وأعلی دَرَجَةِ الیَقینِ أدنی دَرَجَةِ الرِّضا .
ألا وإنَّ الزُّهدَ فی آیَةٍ مِن کِتابِ اللّه ِ «لِّکَیْلاَ تَأْسَوْاْ عَلَی مَا فَاتَکُمْ وَلاَ تَفْرَحُواْ

بِمَا ءَاتَاکُمْ»
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از زهد ـ : زهد ، ده درجه دارد: بالاترین درجه زهد ، پایین ترین درجه وَرَع است، و بالاترین درجه وَرَع ، پایین ترین درجه یقین است، و بالاترین درجه یقین ، پایین ترین درجه رضاست .
آگاه باشید که زهد در یک آیه از کتاب خداوند خلاصه شده است: «تا
بر آنچه از دست می دهید ، افسوس نخورید و برای آنچه خدا به شما می دهد ، شادمان نشوید» .
الحدید : 23 .

حدیث153

امام سجاد علیه السلام :
: اِزهَدوا فیما زَهَّدَکُمُ اللّه ُ فیهِ مِن عاجِلِ الحَیاةِ الدُّنیا .
امام زین العابدین علیه السلام ـ از اندرزهای ایشان به مردم در مسجد پیامبر خدا ـ : از این زندگی کنونی دنیا که خداوند شما را به زهد در آن ترغیب کرده است، دل بر کَنید.
الکافی : ج 8 ص 75 ح 29 ، الأمالی للصدوق : ص 596 ح 822 کلاهما عن سعید بن المسیّب ، تحف العقول : ص 252 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 145 ح 6 .

حدیث154

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الدُّنیا قَدِ ارتَحَلَت مُدبِرَةً ، وإنَّ الآخِرَةَ قَدِ ارتَحَلَت مُقبِلَةً ، ولِکُلِّ واحِدَةٍ مِنها بَنونَ ، فَکونوا مِن أبناءِ الآخِرَةِ ولا تَکونوا مِن أبناءِ الدُّنیا ، ألا وکونوا مِنَ الزّاهِدینَ فِی الدُّنیَا الرّاغِبینَ فِی الآخِرَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : دنیا کوچ کرده است و می رود و آخرت ، کوچ کنان می آید، و برای هریک از آن دو ، فرزندانی است. پس، از فرزندان آخرت باشید و از فرزندان دنیا نباشید. هان! از دنیا گریزانِ آخرت خواه باشید.
الکافی : ج 2 ص 131 ح 15 عن أبی حمزة عن الإمام الباقر علیه السلام ، تحف العقول : ص 281 ، الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : ص 370 عن العالم علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 73 ص 43 ح 18 ؛ صحیح البخاری : ج 5 ص 2359 ، کنز العمّال : ج 3 ص 719 ح 8565 کلاهما عن الإمام علیّ علیه السلام نحوه وراجع الخصال : ص 51 ح 62 والأمالی للمفید : ص 93 ح 1 .

حدیث155

امام سجاد علیه السلام :

وفیدونِ ما عایَنتَ مِن فَجَعاتِها إلی رَفضِها داعٍ وبِالزُّهد آمِرُ
فَجِدَّ ولا تَغفَل فَعَیشُکَ زائِلٌ وأنتَ إلی دارِ المَنِیَّةِ صائِرُ
ولا تَطلُبِ الدُّنیا فَإِنَّ طِلابَها وإن نِلتَ مِنها غِبُّهُ
امام زین العابدین علیه السلام :
در کمترین ناملایمات دنیا که دیده ای / دعوتگری است به طرد آن ، و دستور دهنده ای است به ترک آن
پس، بکوش و غافل مشو؛ زیرا زندگی تو ، به سر آمدنی است / و تو به سرای مرگ ، ره سپاری
و دنیا را مَطَلب ، که طلبیدن دنیا / اگر چه به چیزی از آن برسی ، عاقبت برایت زیانبار است .
غِبُّ کلِّ شیء : عاقبته (الصحاح : ج 1 ص 190 «غبب») .

حدیث156

امام سجاد علیه السلام :
: وَانزِع مِن قَلبی حُبَّ دُنیا دَنِیَّةٍ تَنهی عَمّا عِندَکَ ، وتَصُدُّ عَنِ ابتِغاءِ الوَسیلَةِ إلَیکَ ، وتَذهَلُ عَنِ التَّقَرُّبِ مِنکَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعایش در روز عرفه ـ : دوستیِ دنیای دون را از دلم بَر کن که از [دستیابی به] آنچه نزد توست ، باز می دارد، و از جستن وسیله رسیدن به تو مانع می شود، و از نزدیک شدن به تو غافل می سازد .
الصحیفة السجّادیّة : ص 197 الدعاء 47 ، الإقبال : ج 2 ص 97 نحوه .

حدیث157

امام سجاد علیه السلام :
إلهی أسأَ لُکَ بِحَقِّکَ الواجِبِ عَلی جَمیعِ خَلقِکَ . . . أن تُسَلِّیَ نَفسی عَنِ الدُّنیا بِمَخافَتِکَ ، وأن تُثنِیَنی بِالکَثیرِ مِن کَرامَتِکَ بِرَحمَتِکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : معبود من! به آن حقّ تو که بر همه آفریدگانت واجب است ، از تو درخواست می کنم... که با افکندن خوفت در دلم ، دنیا را از یادم ببری، و به مهربانی ات به کرامت (احسان) فراوانت بازم گردانی.
الصحیفة السجّادیّة : ص 223 الدعاء 52 .

حدیث158

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وآلِ مُحَمَّد ، وَاقبِض عَلَی الصِّدقِ نَفسی ، وَاقطَع مِنَ الدُّنیا حاجَتی ، وَاجعَل فیما عِندَکَ رَغبَتی شَوقا إلی لِقائِکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : بار خدایا! بر محمّد و آل محمّد درود فرست، و جانم را بر راستی [در پندار و گفتار و کردار] بگیر، و نیازم را از دنیا قطع کن، و مرا به آنچه نزد توست ، راغب نما تا به دیدارت مشتاق گردم.
الصحیفة السجّادیّة : ص 228 الدعاء 54 .

حدیث159

امام سجاد علیه السلام :
: أسأَلُ اللّه َ العَونَ لَنا ولَکُم عَلی تَزَوُّدِ التَّقوی وَالزُّهدِ فیها ، جَعَلَنَا اللّه ُ وإیّاکُم مِنَ الزّاهِدینَ فی عاجِلِ زَهرَةِ الحَیاةِ الدُّنیَا ، الرّاغِبینَ لاِآجِلِ ثَوابِ الآخِرَةِ ، فَإِنَّما نَحنُ بِهِ ولَهُ ، وصَلَّی اللّه ُ عَلی مُحَمَّد النَّبِیِّ وآلِهِ وسَلَّمَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پایان سخنانی که هر جمعه مردم را با آنها موعظه می کرد ـ : از خداوند ، درخواست می کنم که ما و شما را در اندوختن توشه پرهیزگاری و دل برکندن از دنیا کمک کند، و ما و شما را از زهدوَرزانِ به زرق و برق کنونی زندگی دنیا ، و از راغبانِ به پاداش آینده آخرت قرار دهد؛ چرا که ما وابسته به او و از آنِ اوییم. سلام خداوند بر محمّدِ پیامبر و خاندان او باد!
الکافی : ج 8 ص 76 ح 29 ، الأمالی للصدوق : ص 596 ح 822 کلاهما عن سعید بن المسیّب ، تحف العقول : ص 252 وفیه «هذه» بدل «زهرة» ، بحار الأنوار : ج 78 ص 146 ح 6 .

حدیث160

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وآلِهِ ، وَارزُقنِی الرَّغبَةَ فِی العَمَلِ لَکَ لاِآخِرَتی حَتّی أعرِفَ صِدقَ ذلِکَ مِن قَلبی ، وحَتّی یَکونَ الغالِبُ عَلَیَّ الزُّهدَ فی دُنیایَ .
امام زین العابدین علیه السلام : خدایا! بر محمّد و آل محمّد ، درود فرست و رغبت به کار خداپسندانه برای آخرتم را روزی ام کن، به طوری که درستی آن را با قلبم بشناسم، و به طوری که زهدورزی به دنیایم ، بر من چیره باشد.
الصحیفة السجّادیّة : ص 94 الدعاء 22 .

حدیث161

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وآلِهِ ، وَاجعَل ثَنائی عَلَیکَ ومَدحی إیّاکَ وحَمدی لَکَ فی کُلِّ حالاتی ، حَتّی لا أفرَحَ بِما آتَیتَنی مِنَ الدُّنیا ، ولا أحزَنَ عَلی ما مَنَعتَنی فیها .
امام زین العابدین علیه السلام : خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست، و مرا در همه حال به تمجید و ستایشت و سپاس گزاری از خودت بگمار تا برای آنچه از دنیا به من داده ای ، شادمان نگردم، و برای آنچه از دنیا به من نداده ای ، اندوهگین نشوم.
الصحیفة السجّادیّة : ص 91 الدعاء 21 .

حدیث162

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ حَبِّب إلَیَّ صُحبَةَ الفُقَراءِ، وأعِنّی عَلی صُحبَتِهِم بِحُسنِ الصَّبرِ، وما زَوَیتَ عَنّی مِن مَتاعِ الدُّنیَا الفانِیَةِ فَاذخَرهُ لی فی خَزائِنِکَ الباقِیَةِ.
امام زین العابدین علیه السلام : بار خدایا! مرا دوستدار همنشینی با فقیران گردان، و کمکم کن که در همنشینی با آنان خوب شکیبایی کنم، و آنچه را از متاع دنیای فانی از من دریغ کرده ای ، در گنجینه های جاویدانت برایم اندوخته کن.
الصحیفة السجّادیّة : ص 122 الدعاء 30 .

حدیث163

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ أصلِح لی دینی ؛ فَإِنَّهُ عِصمَةُ أمری ، وأصلِح لی آخِرَتی ؛ فَإِنَّها دارُ مَقَرّی وإلَیها مِن مُجاوَرَةِ اللِّئامِ مَفَرّی.
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای روز سه شنبه ـ : بارخدایا! دینم را برایم درست گردان ؛ چرا که آن ، نگهبان امور من است ، و آخرتم را برایم درست گردان ؛ چرا که آن ، سرای ماندن من و گریزگاه من از همسایگی با فرومایگان است .
البلد الأمین : ص 123 ، المصباح للکفعمی : ص 164 ، بحار الأنوار : ج 90 ص 187 ح 25 .

حدیث164

امام سجاد علیه السلام :
مَعاشِرَ أصحابی ، الدُّنیا دارُ مَمَرٍّ وَالآخِرَةُ دارُ مَقَرٍّ ، فَخُذوا مِن مَمَرِّکُم لِمَقَرِّکُم.
امام زین العابدین علیه السلام : ای گروه یاران من! دنیا سرای گذر است و آخرت ، سرای ماندن . پس ، از گذرگاه خویش برای اقامتگاهتان توشه برگیرید.
الأمالی للصدوق : ص 289 ح 321 عن طاووس الیمانی ، بحار الأنوار : ج 78 ص 147 ح 7 .

حدیث165

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ وإذ سَتَرتَنی بِعَفوِکَ ، وتَغَمَّدتَنی بِفَضلِکَ فی دارِ الفَناءِ بِحَضرَةِ الأَکفاءِ ، فَأَجِرنی من فَضیحاتِ دارِ البَقاء عِندَ مَواقِفِ الأَشهادِ ؛ مِنَ المَلائِکَةِ المُقَرَّبینَ ، وَالرُّسُلِ المُکَرَّمینَ ،

وَالشُّهَداءِ وَالصّالِحینَ.
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعایش در نماز شب ـ : بارخدایا! همچنان که در این سرایِ رفتنی و در حضور همگنان ، با گذشت خودت [گناهان [مرا پوشاندی و مرا غرق در فضل و لطفت نمودی ، از رسوایی های سرای ماندگاری ، در هنگام ایستادن در محضر فرشتگان مقرّب و فرستادگان گرامی و شهدا و نیکان نیز پناهم ده.
الصحیفة السجّادیّة : ص 131 الدعاء 32 ، مصباح المتهجّد : ص 190 ح 272 ، المصباح للکفعمی : ص 83 ، الإقبال : ج 2 ص 154 عن الإمام الصادق علیه السلام نحوه ، بحار الأنوار : ج 98 ص 265.

حدیث166

امام سجاد علیه السلام :
الدُّنیا سِنَةٌ
امام زین العابدین علیه السلام : دنیا خواب است و آخرت ، بیداری ، و ما [در فاصله [میان این دو ، خواب هایی آشفته می بینیم.
السِّنَةُ: شِدّة النوم ، أو أوّلُه (القاموس المحیط: ج 4 ص 275 «وَسَن») .

حدیث167

امام سجاد علیه السلام :
: إخوانی ، اُوصیکُم بِدارِ الآخِرَةِ ، ولا اُوصیکُم بِدارِ الدُّنیا؛ فَإِنَّکُم عَلَیها حَریصونَ وبِها مُتَمَسِّکونَ.
امام زین العابدین علیه السلام ـ روزی ، خطاب به یارانش ـ : برادرانم! من شما را به سرای آخرت سفارش می کنم . و به سرای دنیا سفارشتان نمی کنم ؛ زیرا که شما [خود به خود [به دنیا حریص هستید و به آن پایبندید .
الأمالی للمفید : ص 43 ح 1 عن أبی حمزة الثمالی ، بحار الأنوار : ج 73 ص 107 ح 107.

حدیث168

امام سجاد علیه السلام :
: وَاجعَل تَقواکَ مِنَ الدُّنیا زادی .
امام زین العابدین علیه السلام : [ خدایا! ] پروای از خود را در دنیا ده توشه ام گردان!
الصحیفة السجّادیّة : ص 91 ، الدعاء 21 ، مهج الدعوات : ص 40 و فیه «واجعل زادی من الدنیا تقواک» ، بحار الأنوار : ج 94 ص 334 ح 5 .

حدیث169

امام سجاد علیه السلام :
مَن تَعزّی عَنِ الدُّنیا بِثَوابِ الآخِرَةِ فَقَد تَعزّی عَن حَقیرٍ بِخَطیرٍ ، وأعظَمُ مِن ذلِکَ مَن عَدَّ فائِتَها سَلامَةً نالَها وغَنیمَةً اُعینَ عَلَیها .
امام زین العابدین علیه السلام : کسی که به خاطر ثواب آخرت ، در برابر [از دست دادن [دنیا شکیبایی ورزد ، هر آینه به خاطر امر مهمّی ، در برابر چیزی حقیر ، شکیبایی ورزیده است . از این مهم تر ، کسی است که آنچه را از دنیا از دستش رفته ، سلامتی می داند که به آن دست یافته و غنیمتی می شمارد که برای [به دست آوردن [آن ، یاری شده است.
الأمالی للطوسی : ص 613 ح 1266 عن زید بن علیّ علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 82 ص 131 ح 14.

حدیث170

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ ومَتی وَقَفنا بَینَ نَقصَینِ فی دینٍ أو دُنیا فَأَوقِعِ النَّقصَ بِأَسرَعِهِما فَناءً ، وَاجعَلِ التَّوبَةَ فی أطوَلِهِما بَقاءً . وإذا هَمَمنا بِهَمَّینِ یُرضیکَ أحَدُهُما عَنّا ویُسخِطُکَ الآخَرُ عَلَینا ، فَمِل بِنا إلی ما یُرضیکَ عَنّا ، وأوهِن قُوَّتَنا عَمّا یُسخِطُکَ عَلَینا ، ولا تُخَلِّ فی ذلِکَ بَینَ نُفوسِنا وَاختِیارِها ؛ فَإِنَّها مُختارَةٌ لِلباطِلِ إلاّ ما وَفَّقتَ ، أمّارَةٌ بِالسُّوءِ إلاّ ما رَحِمتَ.
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ : بارخدایا! هر گاه میان دو نقصان ، یکی در دین و یکی در دنیا ، قرار گرفتیم ، نقصان را در همانی قرار بده که زودگذرتر است و توبه را در همانی قرار بده که ماندگارتر است . و هر گاه میان دو خواست قرار گرفتیم که یکی از آن دو ، تو را از ما خشنود می سازد و آن دیگری ، تو را بر ما خشمگین می نماید ، ما را به آنی متمایل گردان که تو را از ما خشنود می سازد و نیروی ما را به آن یک که تو را بر ما خشمگین می نماید ، سست بگردان و در آن ، ما را به اختیار خودمان وا مگذار ؛ زیرا که نفْس های ما ، اگر توفیق خود را یارشان نگردانی ، باطل را برمی گزینند و در صورتی که تو رحم نکنی ، به بدی فرمان می دهند.
الصحیفة السجّادیّة : ص 47 الدعاء 9.

حدیث171

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی فَاجعَلنا مِنَ الَّذینَ تَوَشَّحَت
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجاة العارفین ـ : معبود من! ما را از کسانی قرار بده که باغ های سینه های آنان ، کمربند مرصّع نشانِ شوقِ به تو را بر کمر بسته اند ... و نهادِ آنان با رسیدن به خواسته شان و نِیل به آرزویشان آرام گرفته است و با فروختن دنیا به آخرت ، تجارتی سودآور کرده اند.
الوِشاح : شیء یُنسج من أدیم عریضا ، ویرصّع بالجواهر ، وتشدّه المرأة بین عاتقیها. توشّحت هی : أی لبسته (الصحاح : ج 1 ص 415 «وشح») . والکلام هنا علی سبیل الاستعارة .

حدیث172

امام سجاد علیه السلام :
: وأنتَ الَّذی زِدتَ فِی السَّومِ عَلی نَفسِکَ لِعِبادِکَ ، تُریدُ رِبحَهُم فی مُتاجَرَتِهِم لَکَ وفَوزَهُم بِالوِفادَةِ عَلَیکَ وَالزِّیادَةَ مِنکَ فَقُلتَ تَبارَکَ اسمُکَ وتَعالَیتَ : «مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَن جَاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلاَ یُجْزَی إِلاَّ مِثْلَهَا»
امام زین العابدین علیه السلام ـ از دعای ایشان در وداع با ماه رمضان ـ : و تو کسی هستی که در معامله با بندگانت ، همواره به سود آنان ، بر بها می افزایی و می خواهی که در سودای با تو ، آنان سود برند و کامیاب و با دست پُر از جانب تو ، به پیشگاهت درآیند . پس ، تو ـ که خجسته نام و بلندمرتبه ای ـ فرمودی : «هر کس کار نیکی بیاورَد ، ده برابر به او پاداش داده می شود و هر که بدی بیاورَد ، تنها همانند آن کیفر می بیند» و نیز فرمودی : «مَثَل آنان که اموال خود را در راه خدا انفاق می کنند ، مَثَل دانه ای است که هفت خوشه برآورَد و در هر خوشه ای ، صد دانه باشد . خدا پاداش هر کس را که بخواهد ، چند برابر می کند» و نیز فرمودی : «کیست که به خدا قرض الحسنه بدهد تا خدا بر آن ، چند برابر بیشتر بیفزاید؟» و امثال این آیات که در قرآن درباره چند برابر کردن حسنات ، فرو فرستاده ای.
الأنعام : 160 .

حدیث173

امام سجاد علیه السلام :
لا تُعادِیَنَّ أحَدا وإن ظَنَنتَ أنَّهُ لا یَضُرُّکَ ، ولا تَزهَدَنَّ فی صَداقَةِ أحَدٍ وإن ظَنَنتَ أنَّهُ لا یَنفَعُکَ ؛ فَإِنَّکَ لا تَدری مَتی تَرجو صَدیقَکَ ، ولا تَدری مَتی تَخافُ عَدُوَّکَ . ولا یَعتَذِرُ إلَیکَ أحَدٌ إلاّ قَبِلتَ عُذرَهُ وإن عَلِمتَ أنَّهُ کاذِبٌ .
امام سجاد علیه السلام : با هیچ کس دشمنی مکن ، گرچه گمان کنی به تو زیانی نمی رساند و نسبت به دوستی هیچ کس ، بی رغبتی نشان مده ، گرچه گمان کنی به تو سودی نمی رساند؛ زیرا تو نمی دانی که کِی به دوستت نیازمندی و کِی از دشمنت هراسان . هرگاه کسی از تو عذرخواهی کرد ، عذرش را بپذیر ، گرچه بدانی که دروغ می گوید .
الدرّة الباهرة : 26 ، أعلام الدین : 299 نحوه ولیس فیه ذیله ، بحار الأنوار : 74 / 180 / 28.

حدیث174

امام سجاد علیه السلام :
القَولُ الحَسَنُ یُثرِی المالَ ، ویُنمِی الرِّزقَ ، ویُنسِئُ فِی الأَجَلِ ، ویُحَبِّبُ إلَی الأَهلِ ، ویُدخِلُ الجَنَّةَ .
امام سجاد علیه السلام : گفتار نیک ، دارایی را افزون می کند ، روزی را فراوان می سازد ، مرگ را به تأخیر می اندازد ، [انسان را] محبوب خانواده می کند و [او را ]به بهشت ، وارد می سازد .
الخصال : 317 / 100 ، الأمالی للصدوق : 49 / 1 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، روضة الواعظین : 404 ، بحار الأنوار: 71 / 310 / 1 .

حدیث175

امام سجاد علیه السلام :
اللّهُمَّ اقذِف فی قُلوبِ عِبادِکَ مَحَبَّتی . . . ولا تَجعَلنی مِنَ الغافِلینَ ، أحِبَّنی وحَبِّبنی ، وحَبِّب إلَیَّ ما تُحِبُّ مِنَ القَولِ وَالعَمَلِ ؛ حَتّی أدخُلَ فیهِ بِلَذَّةٍ .
امام سجاد علیه السلام : بارالها ! دوستی مرا در دل های بندگانت بیفکن ... و مرا از غافلان قرار مده . دوستم بدار و محبوبم کن و هر گفتار و کرداری را که خود دوست داری ، محبوبم ساز ، تا با لذّت بدان بپردازم .
بحار الأنوار: 95 / 298 / 17نقلاً عن الکتاب العتیق الغروی.

حدیث176

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ فَاجعَل نَفسی مُطمَئِنَّةً بِقَدَرِکَ ، راضِیَةً بِقَضائِکَ ، مولَعَةً بِذِکرِکَ ودُعائِکَ ، مُحِبَّةً لِصَفوَةِ أولِیائِکَ ، مَحبوبَةً فی أرضِکَ وسَمائِکَ ، صابِرَةً عَلی نُزولِ بَلائِکَ .
امام سجاد علیه السلام ـ چون آرامگاه جدّش امیر مؤمنان را زیارت کرد ـ : بارالها ! جانم را مطمئن و پذیرای سرنوشت ، خشنود به قضایت ، شیفته یاد و دعایت ، دوستدار دوستان برگزیده ات ، محبوب در زمین و آسمانت ، و صبور به هنگام فرود آمدن بلایت ، قرار ده .
کامل الزیارات : 92 / 93 عن أبی علیّ مهدی بن صدقة الرقّی عن الإمام الرضا عن آبائه علیهم السلام ، مصباح المتهجّد : 738 / 829 ، فرحة الغری : 40 کلاهما عن جابر الجعفی عن الإمام الباقرعنه علیهماالسلام ، بحار الأنوار : 100 / 328 / 28 نقلاً عن الکتاب العتیق الغروی نحوه .

حدیث177

امام سجاد علیه السلام :
إیّاکُم و صُحبَةَ العاصینَ ، و مَعونَةَ الظّالِمینَ ، و مُجاوَرَةَ الفاسِقینَ ، اِحذَروا فِتنَتَهُم ، و تَباعَدوا مِن ساحَتِهِم .
امام سجاد علیه السلام : از مصاحبت با معصیتکاران ، یاری ستمگران و همنشینی فاسقان ، بپرهیزید . از فتنه شان برحذر باشید و از عرصه شان دوری کنید .
الکافی : 8 / 16 / 2 ، الأمالی للمفید : 203 / 33 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی ، تحف العقول : 254 ، بحارالأنوار : 78 / 151 / 11 .

حدیث178

امام سجاد علیه السلام :
لا یَقولُ رَجُلٌ فی رَجُلٍ مِنَ الخَیرِ ما لا یَعلَمُ إلاّ أوشَکَ أن یَقولَ فیهِ مِنَ الشَّرِّ ما لا یَعلَمُ ، و لاَ اصطَحَبَ اثنانِ عَلی غَیرِ طاعَةِ اللّه ِ إلاّ أوشَکَ أن یَتَفَرَّقا عَلی غَیرِ طاعَةِ اللّه ِ .
امام سجاد علیه السلام : کسی ندانسته درباره دیگری به نیکی سخنی نمی گوید ، مگر آن که نزدیک است ندانسته در باره همو به بدی سخن بگوید . هرگاه دو تن بر غیر طاعت خدا با یکدیگر دوستی کنند ، نزدیک است که بر غیر طاعت خدا از یکدیگر جدا شوند .
تاریخ دمشق : 41 / 399 ، البدایة و النهایة : 9 / 108 کلاهما عن سفیان بن عیینة .

حدیث179

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ المَلائِکَةَ إذا سَمِعُوا المُؤمِنَ یَدعو لِأَخیهِ المُؤمِنِ بِظَهرِ الغَیبِ أو یَذکُرُهُ بِخَیرٍ قالوا : نِعمَ الأَخُ أنتَ لِأَخیکَ ، تَدعو لَهُ بِالخَیرِ وهُوَ غائِبٌ عَنکَ ، وتَذکُرُهُ بِخَیرٍ ، قَد أعطاکَ اللّه ُ عز و جل مِثلَی ما سَأَلتَ لَهُ ، وأثنی عَلَیکَ مِثلَی ما أثنَیتَ عَلَیهِ ، ولَکَ الفَضلُ عَلَیهِ . وإذا سَمِعوهُ یَذکُرُ أخاهُ بِسوءٍ ویَدعو عَلَیهِ قالوا لَهُ : بِئسَ الأَخُ أنتَ لِأَخیکَ ، کُفَّ أیُّهَا المَسَتَّرُ عَلی ذُنوبِهِ وعَورَتِهِ ، وَاربَع عَلی نَفسِکَ ، وَاحمَدِ اللّه َ الَّذی سَتَرَ عَلَیکَ ، وَاعلَم أنَّ اللّه َ عز و جلأعلَمُ بِعَبدِهِ مِنکَ .
امام سجاد علیه السلام : هرگاه ملائکه بشنوند که مؤمنی در غیاب برادر مؤمنش برای او دعا می نماید و یا به نیکی از او یاد می کند ، می گویند : «تو برای برادرت ، نیک برادری هستی . در حالی که غایب است ، برایش دعا می نمایی و از او به نیکی یاد می کنی . خداوند عز و جل ، به تو دو برابر آنچه را برای او درخواست کرده ای ، عطا کرد و دو برابر آنچه او را ستوده ای ، تو را ستود و تو را بر او برتری است» .
امّا هرگاه بشنوند که مؤمنی از برادرش به بدی یاد می کند و یا او را نفرین می نماید ، به او می گویند : «تو برای برادرت ، بد برادری هستی . ای آن که گناهانش و زشتی اش را پوشانده اند ! باز ایست و به خودت رحم کن و خدا را که [گناهانت را ]برایت پوشانده است ، سپاس گوی و بدان که خداوند عز و جل ، از تو به بنده اش آگاه تر است» .
الکافی : 2 / 508 / 7 عن ثویر وراجع بحار الأنوار : 93 / 387 ـ 392 .

حدیث180

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ الخَلیطِ فَأَن لا تَغُرَّهُ ، ولا تَغُشَّهُ ، ولا تُکَذِّبَهُ ، ولا تُغَفِّلَهُ ، ولا تَخدَعَهُ ، ولا تَعمَلَ فِی انتِقاضِهِ عَمَلَ العَدُوِّ الَّذی لا یَبقی عَلی صاحِبِهِ ، وإنِ اطمَأَنَّ إلَیکَ استَقصَیتَ لَهُ عَلی نَفسِکَ ، وعَلِمتَ أنَّ غَبنَ المُستَرسِلِ رِبا .
امام سجاد علیه السلام : امّا حقّ دوست آمیزگار ، آن است که او را فریفته اش نکنی ، به او نیرنگ نزنی ، او را تکذیب نکنی ، او را غافل نسازی ، او را نفریبی و همچون دشمن که بر ضدّ رقیب خود می کوشد ، بر ضدّش نکوشی و اگر به تو اعتماد کرد ، هرچه می توانی برایش انجام دهی و بدانی که فریفتن آن که به شخص اعتماد کرده است ، [گناهش مانند ]ربا خواری است .
تحف العقول : 268 / 36 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : 2 / 624 / 3214 عن ثابت بن دینار ، الخصال : 569 / 1 عن أبی حمزة الثمالی وفیهما «وتتّقی اللّه تبارک وتعالی فی أمره» .

حدیث181

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ الصّاحِبِ فَأَن تَصحَبَهُ بِالفَضلِ ما وَجَدتَ إلَیهِ سَبیلاً ، وإلاّ فَلا أقَلَّ مِنَ الإِنصافِ . وأن تُکرِمَهُ کَما یُکرِمُکَ ، وتَحفَظَهُ کَما یَحفَظُکَ . ولا یَسبِقَکَ فیما بَینَکَ وبَینَهُ إلی مَکرُمَةٍ ، فَإِن سَبَقَکَ کافَأتَهُ . ولا تُقَصِّرَ بِهِ عَمّا یَستَحِقُّ مِنَ المَوَدَّةِ . تُلزِمُ نَفسَکَ نَصیحَتَهُ ، وحِیاطَتَهُ ، ومُعاضَدَتَهُ عَلی طاعَةِ رَبِّهِ ، ومَعونَتِهِ عَلی نَفسِهِ فیما لا یَهُمُّ بِهِ مِن مَعصِیَةِ رَبِّهِ . ثُمَّ تَکونُ (عَلَیهِ) رَحمَةً ، ولا تَکونُ عَلَیهِ عَذابا .
امام سجاد علیه السلام : امّا حقّ هم صحبت ، آن است که هرچه می توانی به او خوبی کنی ، وگرنه ، دست کم ، انصاف را مراعات کنی و همان گونه که تو را گرامی می دارد ، گرامی اش بداری و آن گونه که تو را حفظ می کند ، حفظش کنی، و در هیچ کَرَمی بر تو پیش دستی نکند و اگر چنین کرد ، آن را جبران کنی و در برآوردن حقّ دوستی او کوتاهی نکنی . بر خود ، لازم بدانی که نیکخواه و حامی و پشتیبان او در فرمانبری پروردگارش باشی و او را در آنچه به نافرمانیِ پروردگارش نمی انجامد ، یاری دهی و برای او مایه رحمت باشی ، نه مایه رنج .
تحف العقول : 266 / 32 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : 2 / 623 / 3214 عن ثابت بن دینار ، الخصال : 569 / 1 عن أبی حمزة الثمالی وکلاهما نحوه .

حدیث182

امام سجاد علیه السلام :
: سَیِّدی ، أنتَ أنقَذتَ أولِیاءَکَ مِن حَیرَةِ الشُّکوکِ ، وأوصَلتَ إلی نُفوسِهِم حَبرَةَ المُلوکِ ... وعَقَدتَ عَزائِمَهُم بِحَبلِ مَحَبَّتِکَ .
امام سجّاد علیه السلام : سرورم! تو دوستانت را از حیرت شک ها رهایی بخشیدی و به جان هایشان شادمانیِ پادشاهان را رساندی ... و اراده شان را با رشته دوستی خودت استوار کردی .
بحار الأنوار : 94 / 172 / 22 نقلاً عن کتاب أنیس العابدین من مؤلّفات بعض قدمائنا .

حدیث183

امام سجاد علیه السلام :
: إنَّهُ لا یَنبَغی لِمَن حَمَّلتَهُ مِن نِعَمِکَ ما حَمَّلتَنا أن یَغفُلَ عَن شُکرِکَ ، وأن یَتَشاغَلَ بِشَیءٍ غَیرَکَ ، یا مَن هُوَ عِوَضٌ عَن کُلِّ شَیءٍ ولَیسَ مِنهُ عِوَضٌ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعا ـ : به راستی برای آن کس که از نعمت هایی که به ما دادی به وی [نیز ]عنایت کرده ای ، سزاوار نیست که از سپاسگزاری ات غفلت ورزد ، و به کسی جز تو مشغول گردد . ای کسی که جایگزین همه چیزی ، و چیزی جایگزین تو نیست!
بحار الأنوار : 99 / 125 / 19 نقلاً عن العتیق الغروی .

حدیث184

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی وسَیِّدی ، هَدَأَتِ العُیونُ ، وغارَتِ النُّجومُ ، وسَکَنَتِ الحَرَکاتُ مِنَ الطَّیرِ فِی الوُکورِ وَالحیتانِ فِی البُحورِ ، وأنتَ العَدلُ الَّذی لا یَجورُ ، وَالقِسطُ الَّذی لا تَمیلُ ، وَالدّائِمُ الَّذی لا یَزولُ ، أغلَقَتِ المُلوکُ أبوابَها ، ودارَت عَلَیها حُرّاسُها ، وبابُکَ مَفتوحٌ لِمَن دَعاکَ یا سَیِّدی ، وخَلا کُلُّ حَبیبٍ بِحَبیبِهِ ، وأنتَ المَحبوبُ إلَیَّ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! سرورا ! چشم ها آرام گرفت ، ستاره ها فرو رفت ، جنبش پرندگان در آشیانه ها و ماهی ها در دریاها آرام گرفت ، و تو دادگری هستی که ستم نمی کند و عادلی هستی که [از حق ، ]منحرف نمی شود و پایداری هستی که زائل نمی شود . پادشاهان ، درهای خود را بسته اند و نگهبانان ، برگِرد آنها در گردش اند ؛ امّا درِ [رحمت] تو ـ ای سرورم ! ـ برای آن که بخوانَدَت ، گشوده است . هر دوستی ، با محبوبش خلوت کرده است و تو محبوب منی !
بحار الأنوار : 87 / 308 / 86 نقلاً عن صحیفة قدیمة مصحّحة عن عمیر بن المتوکّل عن أبیه عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام.

حدیث185

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی، لَو قَرَنتَنی بِالأَصفادِ ، ومَنَعتَنی سَیبَکَ مِن بَینِ الأَشهادِ . . . ماقَطَعتُ رَجائی مِنکَ، ولا صَرَفتُ وَجهَ تَأمیلی لِلعَفوِ عَنکَ ، ولا خَرَجَ حُبُّکَ مِن قَلبی .
امام سجاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! اگر مرا به زنجیر کشی و عطای خود را در میان شاهدان از من بازداری ، ... امیدم را از تو نخواهم بُرید و چهره ام را که به گذشتت امیدوار است ، از تو نخواهم گرداند و محبّتت از قلبم بیرون نخواهد رفت .
إقبال الأعمال: 1 / 167 عن أبی حمزة الثمالی .

حدیث186

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ إنَّ قُلوبَ المُخبِتینَ إلَیکَ والِهَةٌ ، وسُبُلَ الرّاغِبینَ إلَیکَ شارِعَةٌ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در زیارت امین اللّه ـ : بارالها ! دل های خاشعان ، شیفته توست و راه ها برای راغبان به تو ، هموار است .
کامل الزیارات: 93/93 عن مهدیبن صدقة الرقی عن الإمام الرضا عن الإمام الکاظم عن الإمام الصادق علیهم السلام.

حدیث187

امام سجاد علیه السلام :
: سَیِّدی ، أنتَ دَلیلُ مَنِ انقَطَعَ دَلیلُهُ ، وأمَلُ مَنِ امتَنَعَ تَأمیلُهُ ، فَإِن کانَت ذُنوبی حالَت بَینَ دُعائی وإجابَتِکَ فَلَم یَحُل کَرَمُکَ بَینی وبَینَ مَغفِرَتِکَ ، وإنَّکَ لا تُضِلُّ مَن هَدَیتَ ، ولا تُذِلُّ مَن والَیتَ ، ولا یَفتَقِرُ مَن أغنَیتَ ، ولا یَسعَدُ مَن أشقَیتَ ، وعِزَّتِکَ لَقَد أحبَبتُکَ مَحَبَّةً اِستَقَرَّت فی قَلبی حَلاوَتُها ، وأنِسَت نَفسی بِبِشارَتِها ، ومُحالٌ فی عَدلِ أقضِیَتِکَ أن تَسُدَّ أسبابَ رَحمَتِکَ عَن مُعتَقِدی مَحَبَّتِکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در نیایشش ـ : سرورا ! تو راهنمای کسی هستی که بی راهنما شده و امید کسی هستی که امیدش ناامید گشته است . پس اگر گناهانم میان دعایم و اجابت تو حایل شده است ، کرم تو میان من و بخششت حایل نشده است . تو آن را که هدایت کرده ای ، گمراه نمی سازی و آن را که با او دوستی کرده ای ، خوار نمی کنی . آن که بی نیازش ساخته ای ، درویش نمی شود و آن که شوربختش کرده ای ، نیک بخت نمی شود . سوگند به عزتّت که چنان دوستت می دارم که شیرینی آن ، در قلبم جایگیر شده و جانم به مژده آن ، انس گرفته است . از داوری های عادلانه تو محال است که اسباب رحمت خویش را بر گره زنندگان رشته محبّت خودت ببندی .
بحار الأنوار : 94 / 169 / 22 نقلاً عن کتاب أنیس العابدین .

حدیث188

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی وسَیِّدی ، وعِزَّتِکَ وجَلالِکَ لَئِن طالَبتَنی بِذُنوبی ¨
لاَُطالِبَنَّکَ بِعَفوِکَ ، ولَئِن طالَبتَنی بِلُؤمی لاَُطالِبَنَّکَ بِکَرَمِکَ ، ولَئِن أدخَلتَنِی النّارَ لاَُخبِرَنَّ أهلَ النّارِ بِحُبّی لَکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : ای اِله و سرورم ! به عزّت و جلالت سوگند ،
اگر مرا با گناهانم بازخواست کنی ، تو را به بخششت بازخواست خواهم کرد و اگر مرا به پستی ام بازخواست کنی ، تو را به کرامتت بازخواست خواهم کرد و اگر مرا به دوزخ درآوری، دوزخیان را از دوستی ام نسبت به تو با خبر خواهم ساخت.
مصباح المتهجّد : 596 ، إقبال الأعمال : 1 / 172 ، مصباح الکفعمی : 795 کلّها عن أبی حمزة الثمالی ، البلد الأمین : 212 ، بحار الأنوار : 98 / 92 / 2 .

حدیث189

امام سجاد علیه السلام :
أوحَی اللّه ُ عز و جل إلی موسی علیه السلام : حَبِّبنی إلی خَلقی ، وحَبِّبِ الخَلقَ إلَیَّ .
قالَ : یا رَبِّ کَیفَ أفعَلُ ؟
قالَ : ذَکِّرهُم آلائی ونَعمائی لِیُحِبّونی ، فَلَئِن تَرُدَّ آبِقا عَن بابی أو ضالاًّ عَن فِنائی أفضَلُ لَکَ مِن عِبادَةِ مِائَةِ سَنَةٍ بِصِیامِ نَهارِها وقِیامِ لَیلِها .
امام سجاد علیه السلام : خداوند عز و جل به موسی علیه السلاموحی کرد : «مرا محبوب خلقم گردان و خلقم را محبوب من گردان» .
موسی علیه السلام گفت : پروردگارا ! چگونه این کار را انجام دهم ؟
فرمود : «نعمت ها و عطاهای مرا به آنان یادآوری کن ، تا مرا دوست بدارند ، که اگر شخصِ گریزان از درگاهم و یا گم شده از آستانم را بازگردانی و هدایت نمایی ، از عبادت صد ساله ای که روزهایش را روزه دار و شب هایش را شب زنده دار باشی ، برایت برتر است» .
تنبیه الخواطر : 2 / 108 ، منیة المرید : 116 ، التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکریّ علیه السلام : 342 / 219 ، بحارالأنوار : 2 / 4 / 6 .

حدیث190

امام سجاد علیه السلام :
: یا أمَلی ، یا رَجائی ، یا خَیرَ مُستَغاثٍ ، یا أجوَدَ المُعطینَ ، یا مَن سَبَقَت رَحمَتُهُ غَضَبَهُ ، یا سَیِّدی ومَولایَ ورجَائی وثِقَتی ومُعتَمَدی ، ویا ذُخری وظَهری وعُدَّتی وغایَةَ أمَلی ورَغبَتی .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعای روز عَرَفه ـ : ای آرزویم ! ای امیدم ! ای بهترین فریادرس ! ای بخشنده ترینِ بخشندگان ! ای آن که رحمتش بر غضبش پیشی گرفته است ! ای سرورم ، مولایم ، امیدم ، تکیه گاهم و مایه اطمینانم ! ای پشتوانه و پشتیبان و ساز و برگ و نهایت آرزو و خواسته ام !
إقبال الأعمال : 2 / 108 .

حدیث191

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی ... یا مُنتَهی أمَلِ الآمِلینَ ، ویا غایَةَ سُؤلِ السّائِلینَ ، ویا أقصی طَلِبَةِ الطّالِبینَ ، ویا أعلی رَغبَةِ الرّاغِبینَ ... لَکَ تَخَضُّعی وسُؤالی ، وإلَیکَ تَضَرُّعی وَابتِهالی .
امام سجّاد علیه السلام : بارالها ! . . . ای نهایت آرزوی آرزومندان ! ای نهایت درخواستِ درخواست کنندگان ! ای غایت خواسته خواستاران ! ای والاترین امیدِ امیدواران ! ... فروتنی ام برای تو و درخواستم از توست و مویه و زاری ام به سوی توست .
بحار الأنوار : 94 / 150 .

حدیث192

امام سجاد علیه السلام :

أتُحرِقُنی بِالنّارِ یا غایَةَ المُنی؟!فَأَینَ رَجائی! ثُمَّ أینَ مَحَبَّتی!
امام سجّاد علیه السلام :
ای منتهای آرزو ! آیا مرا به آتش می سوزانی ؟ /
پس امیدم چه می شود ؟ پس آن گاه ، دوستی ام چه می شود ؟
المناقب لابن شهر آشوب : 4 / 151 عن طاووس الفقیه.

حدیث193

امام سجاد علیه السلام :
: اِبتَدَعَ بِقُدرَتِهِ الخَلقَ ابتِداعا ، وَاختَرَعَهُم عَلی مَشِیَّتِهِ اختِراعا ، ثُمَّ سَلَکَ بِهِم طَریقَ إرادَتِهِ ، وبَعَثَهُم فی سَبیلِ مَحَبَّتِهِ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش در ستایش خدای عز و جلـ : خلق را با قدرت خود ، بی هیچ سابقه ای بیافرید و آنان را بر طبق مشیّت خود ، صورت داد . سپس آنان را در راه اراده اش پیش برد و در راه دوستی اش برانگیخت .
الصحیفة السجّادیة : 19 الدعاء 1 .

حدیث194

امام سجاد علیه السلام :
: یا مَن آنَسَ العارِفینَ بِطولِ مُناجاتِهِ ، وألبَسَ الخائِفینَ ثَوبَ مُوالاتِهِ .
امام سجّاد علیه السلام : ای آن که عارفان را با رازگویی بلند خویش ، مأنوس ساخت و بر خائفان ، لباس دوستی خود پوشاند !
الصحیفة السجادیة (الجامعة) : 441 / 1199 .

حدیث195

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ ، ونَبِّهنی لِذِکرِکَ فی أوقاتِ الغَفلَةِ ، وَاستَعمِلنی بِطاعَتِکَ فی أیّامِ المُهلَةِ ، وَانهَج لی إلی مَحَبَّتِکَ سَبیلاً سَهلَةً ، أکمِل لی بِها خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام سجّاد علیه السلام : بارالها ! بر محمّد و آل محمّد ، درود فرست و به هنگام غفلت ، مرا با یاد خود ، هشیار ساز . به روزگار مهلت ، مرا در راه طاعت خود به کار گیر و راه آسانی به سوی دوستی ات برایم بگشا که با آن ، خیر دنیا و آخرت را بر من کامل گردانی .
الصحیفة السجّادیة : 87 الدعاء 20 .

حدیث196

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ صَلَّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ ، وفَرِّغ قَلبی لِمَحَبَّتِکَ ، وَاشغَلهُ بِذِکرِکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! بر محمّد و آل محمّد درود بفرست و قلبم را برای محبّتت بپرداز و آن را به یاد خود مشغول بدار .
الصحیفة السجّادیة : 91 الدعاء 21 ، مهج الدعوات : 40 عن الإمام الکاظم علیه السلام ولیس فیه «واشغله».

حدیث197

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ وإنّی أتوبُ إلَیکَ مِن کُلِّ ما خالَفَ إرادَتَکَ ، أو زالَ عَن مَحَبَّتِکَ ؛ مِن خَطَراتِ قَلبی ، ولَحَظاتِ عَینی ، وحِکایاتِ لِسانی .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! من از هرچه با اراده تو مخالفت دارد و یا از محبّت تو به دور است ، به سویت توبه می کنم ؛ از آنچه در دلم می گذرد ، و از نگاه های چشمم و از گفته های زبانم .
الصحیفة السجّادیة : 126 الدعاء 31 .

حدیث198

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ اجعَلنی مِنَ الَّذینَ جَدّوا فی قَصدِکَ فَلَم یَنکِلوا ، و سَلَکُوا الطَّریقَ إلَیکَ فَلَم یَعدِلوا ، وَاعتَمَدوا عَلَیکَ فِی الوُصولِ حَتّی وَصَلوا ، فَرَوِیَت قُلوبُهُم مِن مَحَبَّتِکَ ، وأنِسَت نُفوسُهُم بِمَعرِفَتِکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! مرا از کسانی قرار ده که برای دیدنت جدّیت به خرج دادند و باز نماندند و راه تو را پیمودند و از آن ، منحرف نشدند و برای رسیدن ، به تو اعتماد کردند ، تا آن که رسیدند . پس دل هایشان را از محبّت خود ، سیراب ساختی و جان هایشان را به معرفت خویش ، مأنوس کردی .
بحار الأنوار : 94 / 156 / 22 نقلاً عن کتاب أنیس العابدین .

حدیث199

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ ، وَاحفَظنا مِن بَینِ أیدینا ،
ومِن خَلفِنا ، وعَن أیمانِنا ، وعَن شَمائِلِنا ، ومِن جَمیعِ نَواحینا ، حِفظا عاصِما مِن مَعصِیَتِکَ ، هادِیا إلی طاعَتِکَ ، مُستَعمِلاً لِمَحَبَّتِکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! بر محمّد و آل محمّد، درود بفرست و ما
را از پیش و پس ، چپ و راست و از همه سویمان حفظ کن ؛ حفظ کردنی که از معصیتْ بازدارد، به سوی طاعتت هدایت کند و دوستی ات را به کار گیرد.
الصحیفة السجّادیة : 41 الدعاء 6 ، مصباح المتهجّد : 246 ولیس فیه «وعن أیماننا وعن شمائلنا» ، العدد القویّة : 363 ، بحار الأنوار : 97 / 307 .

حدیث200

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ . . . وَاعمِ أبصارَ قُلوبِنا عَمّا خالَفَ مَحَبَّتَکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! ... دیده دل هایمان را از آنچه مخالف دوستی توست ، کور گردان .
الصحیفة السجّادیة : 47 الدعاء 9 .

از201تا400

حدیث201

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ . . . لا تَبتَلِیَنّی بِالکَسَلِ عَن عِبادَتِکَ ، ولاَ العَمی عَن سَبیلِکَ ، ولا بِالتَّعَرُّضِ لِخِلافِ مَحَبَّتِکَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! ... مرا به کاهِلی در عبادتت ، کوری از راهت و بیرون شدن از طریق محبّتت ، مبتلا مکن .
الصحیفة السجّادیة : 84 الدعاء 20 .

حدیث202

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی ، فَاجعَلنا مِنَ الَّذینَ تَوَشَّحَت أشجارُ الشَّوقِ إلَیکَ فی حَدائِقِ صُدورِهِم ، وأخَذَت لَوعَةُ مَحَبَّتِکَ بِمَجامِعِ قُلوبِهِم ، فَهُم إلی أَوکارِ الأَفکارِ یَأوونَ ، وفی رِیاضِ القُربِ وَالمُکاشَفَةِ یَرتَعُونَ ، ومِن حِیاضِ المَحَبَّةِ بِکأسِ المُلاطَفَةِ یَکرَعُونَ ، وشَرائِعَ المُصافاةِ یَرِدونَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! ما را از کسانی قرار ده که درختان شوق به تو در بوستان سینه هایشان آراسته شد و آتش محبّتت، دل هایشان را بی قرار ساخت. پس آنان در آشیانه های اندیشه ها جای گرفته اند و در باغ های قرب و مکاشفه می خرامند و از حوض های محبّت ، با جام های ملاطفت می نوشند و به سرچشمه های صفا و یک رنگی وارد می شوند .
بحار الأنوار : 94 / 150 نقلاً عن بعض کتب الأصحاب .

حدیث203

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ ، وَاجعَلنی لَهُم قَرینا ، وَاجعَلنی لَهُم نَصیرا ، وَامنُن عَلَیَّ بِشَوقٍ إلَیکَ ، وبِالعَمَلِ لَکَ بِما تُحِبُّ وتَرضی ، إنَّکَ عَلی کُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ ، وذلِکَ عَلَیکَ یَسیرٌ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! بر محمّد و آل محمّد ، درود بفرست و مرا همنشین آنان قرار ده و یاور آنان ساز و با شوق به سویت و توفیق انجام دادن آن عملی که دوست می داری و خشنود می شوی ، بر من منّت بگذار ، که تو بر هر چیزی توانایی و این کار ، بر تو آسان است .
الصحیفة السجّادیة : 92 الدعاء 21 .

حدیث204

امام سجاد علیه السلام :
: قَد قُلتَ یا إلهی فی مُحکَمِ کِتابِکَ إنَّکَ تَقبَلُ التَّوبَةَ عَن عِبادِکَ وتَعفو عَنِ السَّیِّئاتِ وتُحِبُّ التَّوّابینَ ، فَاقبَل تَوبَتی کَما وَعَدتَ، وَاعفُ عَن سَیِّئاتی کَما ضَمِنتَ، وأوجِب لی مَحَبَّتَکَ کَما شَرَطتَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در دعا ـ : بارالها ! در کتاب استوارت فرمودی که توبه را از بندگانت می پذیری و از گناهان درمی گذری و توبه کاران را دوست می داری . پس همان گونه که وعده داده ای ، توبه ام را بپذیر و همان گونه که تضمین کرده ای ، از گناهانم درگذر و همان گونه که شرط کرده ای ، دوستی ات را بر من مقرّر دار.
الصحیفة السجّادیة : 125 الدعاء 147 .

حدیث205

امام سجاد علیه السلام :
: أعتَذِرُ إلَیکَ یا إلهی . . . فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ ، وَاجعَل نَدامَتی عَلی ما وَقَعتُ فیهِ مِنَ الزَّلاّتِ وعَزمی عَلی تَرکِ ما یَعرِضُ لی مِنَ السَّیِّئاتِ تَوبَةً توجِبُ لی مَحَبَّتَکَ ، یا مُحِبَّ التَّوّابینَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در دعا ـ : بارالها ! از تو پوزش می خواهم ... . پس بر محمّد و آل محمّد ، درود فرست و پشیمانی ام را از لغزش هایی که دچار آن شدم و عزمم را بر واگذاشتن گناهانی که با آنها رویاروی می شوم ، توبه ای قرار ده که محبّتت را برایم در پی بیاورد ، ای دوستدار توبه کاران !
الصحیفة السجّادیة : 125 الدعاء 38 .

حدیث206

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ ارزُقنا خَوفَ عِقابِ الوَعیدِ... وَاجعَلنا عِندَکَ مِنَ التَّوّابینَ الَّذینَ أوجَبتَ لَهُم مَحَبَّتَکَ ، وقَبِلتَ مِنهُم مُراجَعَةَ طاعَتِکَ ، یا أعدَلَ العادِلینَ.
امام سجاد علیه السلام ـ در دعا ـ : بارالها ! ترس از کیفر موعود را روزی ما گردان ... و ما را نزد خود ، از توبه کارانی قرار ده که محبّتت را بر آنان مقرّر داشتی و بازگشتشان را به فرمانبری ات پذیرفتی ، ای عادل ترین عادلان !
الصحیفة السجّادیة : 179 الدعاء 45 ، مصباح المتهجّد : 647 ، إقبال الأعمال : 1 / 429 وفیه «غم» بدل «عقاب» ، بحار الأنوار : 98 / 176 / 1 .

حدیث207

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أحَبَّ عَبیدی إلَیَّ التَّقِیُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الجَزیلِ ، اللاّزِمُ لِلعُلَماءِ ، التّابِعُ لِلحُلَماءِ ، القابِلُ عَنِ الحُکَماءِ .
امام سجّاد علیه السلام : محبوب ترین بندگانم نزد من ، شخص پرهیزگارِ جوینده پاداشِ بسیار ، ملازمِ عالمان ، پیرو بردباران و پذیرنده از حکیمان است .
الکافی : 1 / 35 / 5 عن أبی حمزة ، بحار الأنوار : 1 / 185 / 109 .

حدیث208

امام سجاد علیه السلام :
: أتوبُ إلَیکَ فی مَقامی هذا . . . تَوبَةَ . . . عالِمٍ بِأَنَّ العَفوَ عَنِ الذَّنبِ العَظیمِ لا یَتَعاظَمُکَ . . . وأنَّ أحَبَّ عِبادِکَ إلَیکَ مَن تَرَکَ الاِستِکبارَ عَلَیکَ ، وجانَبَ الإِصرارَ ، ولَزِمَ الاِستِغفارَ .
امام سجاد علیه السلام ـ ضمن نیایش در اعتراف به قصور و تقصیر ـ : در این جایگاهم به سویت توبه می کنم ؛ توبه کسی که می داند گذشت از گناه بزرگ ، بر تو دشوار و بزرگ نمی نماید ... و این که محبوب ترینِ بندگانت نزدت ، کسی است که گردنْ فرازی در برابر تو را واگذارد و پافشاری [بر گناه ]را رها کند و پایبند استغفار گردد .
الصحیفة السجّادیة : 55 الدعاء 12 .

حدیث209

امام سجاد علیه السلام :
: وَانزَع مِن قَلبی حُبَّ دُنیا دَنِیَّةٍ ؛ تَنهی عَمّا عِندَکَ ، وتَصُدُّ عَنِ ابتِغاءِ الوَسیلَةِ إلَیکَ ، وتُذهِلُ عَنِ التَّقَرُّبُ مِنکَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : دوستیِ دنیای پست را از قلبم برکَن که از آنچه نزد توست ، باز می دارد و مانع طلب وسیله برای رسیدن به تو می گردد و نزدیک شدن به تو را از یاد می برد .
الصحیفة السجّادیة : 197 الدعاء 47 .

حدیث210

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی أوحی إلی دانِیالَ : إنَّ أمقَتَ عَبیدی إلَیَّ الجاهِلُ المُستَخِفُّ بِحَقِّ أهلِ العِلمِ ، التّارِکُ لِلاِقتِداءِ بِهِم .
امام سجاد علیه السلام : خداوند متعال به دانیال علیه السلام وحی کرد : «دشمن ترین بندگانم در نزد من ، نادانی است که حقّ عالمان را سَبُک می شمارد و از پیروی آنان ، تن می زند» .
الکافی : 1 / 35 / 5 عن أبی حمزة الثمالی ، جامع الأحادیث للقمّیّ : 198 ، منیة المرید : 111 ، بحار الأنوار : 14 / 379 / 23 .

حدیث211

امام سجاد علیه السلام :
ألا وإنَّ أبغَضَ النّاسِ إلَی اللّه ِ مَن یَقتَدی بِسُنَّةِ إمامٍ ولا یَقتَدی بِأَعمالِهِ .
امام سجاد علیه السلام : هان ! دشمن ترین مردم در نزد خدا ، کسی است که سنّت امامی را سرمشق خود قرار می دهد ، امّا کردارش را سرمشق خود قرار نمی دهد .
الکافی : 8 / 234 / 312 ، الخصال : 18 / 62 ، تنبیه الخواطر : 2 / 152 کلّها عن أبی حمزة الثمالی ، تحف العقول : 280 ، بحار الأنوار : 1 / 207 / 4 .

حدیث212

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ إن کُنتُ قَد عَصَیتُکَ فَإِنّی قَد أطَعتُکَ فی أحَبِّ الأَشیاءِ إلَیکَ ؛ وهُوَ الإِیمانُ بِکَ ، مَنّا مِنکَ عَلَیَّ ، لا مَنّا مِنّی علَیکَ . وتَرَکتُ مَعصِیَتَکَ فی أبغَضِ الأَشیاءِ إلَیکَ ؛ وهُوَ أن أدعُوَ لَکَ وَلَدا أو أدعُوَ لَکَ شَریکا ، مَنّا مِنکَ عَلَیَّ ، لا مَنّا مِنّی علَیکَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در سجده اش ـ : بارالها ! اگر تو را گاهی نافرمانی کردم ، در مورد محبوب ترین چیزها در نزدت ـ یعنی ایمان به تو ـ ، از تو فرمان بردم ، و تو را بدین سبب بر من منّت است و مرا بر تو منّتی نیست ؛ و در مورد منفورترین چیزها در نزدت ـ یعنی این که برایت فرزندی یا شریکی قرار دهم و بخوانم ـ ، نافرمانی تو را نکردم ؛ و تو را بدین سبب بر من منّتی است و مرا بر تو منّتی نیست .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1 / 333 / 977 ، الأمالی للطوسی : 415/934 عن جابر عن الإمام الباقر عنه علیهماالسلامنحوه، بحار الأنوار : 94 / 91 / 4 .

حدیث213

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی . . . أستَغفِرُکَ مِن کُلِّ لَذَّةٍ بِغَیرِ ذِکرِکَ ، ومِن کُلِّ راحَةٍ بِغَیرِ اُنسِکَ ، ومِن کُلِّ سُرورٍ بِغَیرِ قُربِکَ ومِن کُلِّ شُغلٍ بِغَیرِ طاعَتِکَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در «مناجاةُ الذاکرین» ـ : بارالها ! ... از هر لذّتی جز یاد تو ، از هر آسایشی جز همدمی تو ، از هر شادمانی ای جز نزدیکی به تو ، و از هر کاری جز فرمانبری ات، به درگاه تو آمرزش می خواهم .
بحار الأنوار: 94 / 151 .

حدیث214

امام سجاد علیه السلام :
: یا مَن آنَسَ العارِفینَ بِطولِ مُناجاتِهِ ، وألبَسَ الخائِفینَ ثَوبَ مُوالاتِهِ .
امام سجاد علیه السلام ـ در نیایشش ـ : ای آن که با رازگویی طولانی اش ، همدم عارفان گشت و لباس دوستی اش را بر تن ترسیدگان پوشاند !
الصحیفة السجّادیة (الجامعة) : 441 / 1199 .

حدیث215

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ . . . ألبِس قَلبِیَ الوَحشَةَ مِن شِرارِ خَلقِکَ ، وهَب لِیَ الاُنسَ بِکَ وبِأَولِیائِکَ وأهلِ طاعَتِکَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! . . . قلبم را از وحشت آفریدگانِ بدت بپوشان و اُنس به خود و دوستان و فرمانبرانت را به من ببخش .
الصحیفة السجّادیة : 91 الدعاء 21 .

حدیث216

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی ، فَاجعَلنا مِنَ الَّذینَ تَوَشَّحَت أشجارُ الشَّوقِ إلَیکَ فی حَدائِقِ صُدورِهِم ، وأخَذَت لَوعَةُ مَحَبَّتِکَ بِمَجامِعِ قُلوبِهِم . . . وقَرَّت بِالنَّظَرِ إلی مَحبوبِهِم أعیُنُهُم .
امام سجّاد علیه السلام ـ در «مناجاةُ العارفین» ـ : بارالها ! ما را از کسانی قرار ده که درختان شوق تو در باغ سینه هاشان، شاخه گسترده و آتش محبّتت ، دل هایشان را فرا گرفته است ... و چشمانشان با نگریستن به تو روشن گشته است .
بحار الأنوار : 94 / 150 .

حدیث217

امام سجاد علیه السلام :
: إلهی ، مَن ذَا الَّذی ذاقَ حَلاوَةَ مَحَبَّتِکَ فَرامَ مِنکَ بَدَلاً ! ومَن ذَا الَّذی أنِسَ بِقُربِکَ فَابتَغی عَنکَ حِوَلاً ! إلهی ، فَاجعَلنا مِمَّنِ اصطَفَیتَهُ لِقُربِکَ ووِلایَتِکَ ، وأخلَصتَهُ لِوُدِّکَ ومَحَبَّتِکَ ، وشَوَّقتَهُ إلی لِقائِکَ ، ورَضَّیتَهُ بِقَضائِکَ ، ومَنَحتَهُ بِالنَّظَرِ إلی وَجهِکَ ، وحَبَوتَهُ بِرِضاکَ ، وأعَذتَهُ مِن هَجرِکَ وقَلاکَ ، وبَوَّأتَهُ مَقعَدَ الصِّدقِ فی جِوارِکَ ، وخَصَصتَهُ بِمَعرِفَتِکَ ، وأهَّلتَهُ لِعِبادَتِکَ ، وهَیَّمتَهُ لاِءِرادَتِکَ ، وَاجتَبَیتَهُ لِمُشاهَدَتِکَ ، وأخلَیتَ وَجهَهُ لَکَ ، وفَرَّغتَ فُؤادَهُ لِحُبِّکَ ، ورَغَّبتَهُ فیما عِندَکَ ، وألهَمتَهُ ذِکرَکَ ، وأوزَعتَهُ شُکرَکَ ، وشَغَلتَهُ بِطاعَتِکَ ، وصَیَّرتَهُ مِن صالِحی بَرِیَّتِکَ ، وَاختَرتَهُ لِمُناجاتِکَ ، وقَطَعتَ عَنهُ کُلَّ شَیءٍ یَقطَعُهُ عَنکَ .
اللّهُمَّ اجعَلنا مِمَّن دَأبُهُمُ الاِرتِیاحُ إلَیکَ وَالحَنینُ ، ودَهرُهُمُ الزَّفرَةُ وَالأَنینُ ، جِباهُهُم ساجِدَةٌ لِعَظَمَتِکَ ، وعُیونُهُم ساهِرَةٌ فی خِدمَتِکَ ، ودُموعُهُم سائِلَةٌ مِن خَشیَتِکَ ، وقُلوبُهُم مُتَعَلِّقَةٌ بِمَحَبَّتِکَ ، وأفئِدَتُهُم مُنخَلِعَةٌ مِن مَهابَتِکَ .
یا مَن أنوارُ قُدسِهِ لِأَبصارِ مُحِبّیهِ رائِقَةٌ ، وسُبُحاتُ وَجهِهِ لِقُلوبِ عارِفیهِ شائِقَةٌ ، یا مُنی قُلوبِ المُشتاقینَ ، ویا غایَةَ آمالِ المُحِبّینَ ، أسأَلُکَ حُبَّکَ ، وحُبَّ مَن یُحِبُّکَ ، وحُبَّ کُلِّ عَمَلٍ یوصِلُنی إلی قُربِکَ ، وأن تَجعَلَکَ أحَبَّ إلَیَّ مِمّا سِواکَ ، وأن تَجعَلَ حُبّی إیّاکَ قائِدا إلی رِضوانِکَ ، وشَوقی إلَیکَ ذائِدا عَن عِصیانِکَ ، وَامنُن بِالنَّظَرِ إلَیکَ عَلَیَّ ، وَانظُر بِعَینِ الوُدِّ وَالعَطفِ إلَیَّ ، ولا تَصرِف عَنّی وَجهَکَ ، وَاجعَلنی مِن أهلِ الإِسعادِ وَالحُظوَةِ عِندَکَ ، یا مُجیبُ ، یا أرحَمَ الرّاحِمینَ .
امام سجاد علیه السلام ـ در «مناجاةُ المحبّین» ـ : بارالها ! چه کسی شیرینی محبّت تو را چشید و پس از آن ، در پیِ جایگزینی برایت برآمد ؟ چه کسی به نزدیکی با تو اُنس گرفت و پس از آن ، خواستار جابه جایی از کنارت شد ؟
بارالها! ما را از کسانی قرار ده که برای نزدیکی و دوستی ات برگزیدی ، و برای محبّت و دوستی ات خالصشان ساختی ، و به دیدارت مشتاقشان کردی ، و به قضایت خشنودشان نمودی ، و نگریستن به رخسارت را به آنان بخشیدی ، و خشنودی ات را به آنان عطا کردی ، و از دوری و هجرانت ایمنشان ساختی ، و در کنارت در جایگاهی راستینْ جایشان دادی ، و شناختت را ویژه ایشان ساختی ، و آنان را اهلیّت عبادتت دادی و شیفته اراده ات کردی ، و برای مشاهده خودت برگزیدی و چهره ات را برایشان بی پرده ساختی و دلشان را به دوستی خودت پرداختی و آنان را خواستار آنچه نزدت هست ، نمودی ، و یادت را به آنان الهام نمودی ، و آنان را وادار به شکرگزاری ات کردی و به فرمانبری ات مشغولشان ساختی ، و آنان را از صالحانِ خلقت قرار دادی و آنان را برای رازگویی ات برگزیدی و هر آنچه آنان را از تو بِبُرَد ، از آنان بریدی .
بارالها ! ما را از کسانی قرار ده که عادتشان شادابی و شوق به تو باشد و روزگارشان در سوز و گداز و ناله [از هجران تو ]به سر شود . پیشانی هایشان برای عظمت تو به سجده درآمده ، چشمانشان در خدمت
به تو شب ها بیدار مانده، اشک هایشان از هراس توریزان است،قلب هایشان به محبّتت پیوسته ، و دل هایشان از هیبت و شُکوه تو برکَنده است .
ای آن که روشنی های قِداستش برای چشمان دوستدارانش می درخشد و درخشش های رخسارش برای دل های شناسندگانش شوق آور است ! ای امید دل های مشتاقان و ای نهایت آرزوهای دوستداران ! دوستی تو را و دوستی آنان را که دوستت دارند و دوستی هر آن عملی را که مرا به نزدیکی تو می رساند ، از تو مسئلت می کنم . از تو می خواهم که خودت را نزدم محبوب تر از هر آنچه جز توست ، قرار دهی و دوستی مرا نسبت به خودت ، راهبر به سوی خشنودی ات و شوق مرا به تو ، بازدارنده از نافرمانی ات قرار دهی . بر من منّت بگذار تا به تو بنگرم ، و با نگاه دوستی و توجّه به من بنگر و رخسارت را از من برمگردان و مرا از سعادتمندان و بهره مندان نزد خودت قرار بده ، ای اجابت کننده و ای مهربان ترین مهربانان !
بحار الأنوار : 94 / 148 .

حدیث218

امام سجاد علیه السلام :
: وَانْهَجْ لی إلی مَحَبَّتِکَ سَبیلاً سهَلَةً ، أکمِل لی بِها خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعا ـ : و به سوی محبّتت ، راهی آسان برایم بگشا که بدان ، خیر دنیا و آخرت را برایم کامل گردانی .
الصحیفة السّجادیة : 87 الدعاء 20 .

حدیث219

امام سجاد علیه السلام :
: مَولایَ وَ ارحَمنی فی حَشری و نَشری ، وَ اجعَل فی ذلِکَ الیَومِ مَعَ أولِیائِکَ مَوقِفی ، و فی أحِبّائِکَ مَصدَری ، و فی جِوارِکَ مَسکَنی ، یا رَبَّ العالَمینَ .
امام سجّاد علیه السلام ـ در دعایش ـ : سرورم ! در روزی که مرا زنده می کنی و برای حسابْ حاضر می کنی ، بر من رحم کن و ایستادنم را در کنار دوستانت و بازگشتم را همراه دوستدارانت و مَسکنم را در جوارتْ قرار ده ، ای پروردگارِ عالمیان!
الصحیفة السجّادیة : 226 الدعاء 53 .

حدیث220

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ . . . وَ اجعَلنا بِخِدمَتِکَ لِلعُبّادِ وَ الأَبدالِ فی أقطارِها طُلاّبا ، و لِلخاصَّةِ مِن أصفِیائِکَ أصحابا ، و لِلمُریدینَ المُتَعَلِّقینَ بِبابِکَ أحبابا .
امام سجّاد علیه السلام ـ در مناجات موسوم به «مناجات کوتاه» ـ : بارالها ! بر محمّد و آل محمّد ، درود فرست و ما را در راه خدمتت ، جوینده عابدان و عارفان در سراسر زمین و یارانی برای اولیای خاصّ خودت و دوستانی برای خواستارانت که به درِ [رحمت ]تو درآویخته اند ، قرار ده .
بحار الأنوار : 94 / 128 نقلاً عن الکتاب العتیق الغروی .

حدیث221

امام سجاد علیه السلام :
إذا جَمَعَ اللّه ُ عز و جلالأَوَّلینَ وَالآخِرینَ قامَ مُنادٍ فَنادی یُسمِعُ النّاسَ ، فَیَقولُ : أینَ المُتَحابّونَ فِی اللّه ِ ؟ قالَ : فَیَقومُ عُنُقٌ مِنَ النّاسِ ، فَیُقالُ لَهُم : اِذهَبوا إلَی الجَنَّةِ بِغَیرِ حِسابٍ . قالَ : فَتَلقاهُمُ المَلائِکَةُ فَیَقولونَ : إلی أینَ ؟ فَیَقولونَ : إلَی الجَنَّةِ بِغَیرِ حِسابٍ . قالَ : فَیَقولونَ : فَأَیُّ ضَربٍ أنتُم مِنَ النّاسِ ؟ فَیَقولونَ : نَحنُ المُتَحابّونَ فِی اللّه ِ . قالَ : فَیَقولونَ : وأیُّ شَیءٍ کانَت أعمالُکُم ؟ قالوا : کُنّا نُحِبُّ فِی اللّه ِ ، ونُبغِضُ فِی اللّه ِ . قالَ : فَیَقولونَ : نِعمَ أجرُ العامِلینَ .
الکافی ـ به نقل از ابوحمزه ثُمالی ، از امام سجاد علیه السلامـ : چون خداوند ، اوّلین و آخرینِ خلق را گرد آورد ، مُنادی ای برمی خیزد و در حالی که مردم را می شنوانَد ، می گوید : «دوستانِ خدایی کجایند ؟».
گروهی از مردم برمی خیزند . به آنان گفته می شود : «بی حسابرسی به بهشت درآیید» .
فرشتگان ، آنان را می بینند و می پرسند : «کجا ؟».
پاسخ می دهند : بی حسابرسی به سوی بهشت [می رویم] .
از آنان می پرسند : «از کدام گروهِ مردمان هستید؟».
پاسخ می دهند: ما دوستانِ خدایی هستیم .
پس می پرسند : «اعمالتان چه بود ؟».
پاسخ می دهند : در راه خدا دوست می داشتیم و در راه خدا دشمن می داشتیم .
فرشتگان می گویند : «چه نیک است پاداش عاملان [به خیر]!» .
الکافی : 2 / 126 / 8 ، المحاسن : 1 / 412 / 940 ، مشکاة الأنوار : 98 وفیهما «حزب» بدل «ضرب» ، بحار الأنوار : 69 / 245 / 19 .

حدیث222

امام سجاد علیه السلام :
لا حَسَبَ لِقُرَشیٍّولا عَرَبیٍّ إلّا بِتَواضُعٍ ، ولا کرَمَ إلّا بِتَقوی .
امام زین العابدین علیه السلام : هیچ افتخاری برای فرد قرشی و یا عرب نیست، مگر به فروتنی و هیچ کرامتی نیست مگر به تقوا.
بحار الأنوار : 70/288/19 .

حدیث223

امام سجاد علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن جَمیعِ شَرایعِ الدِّینِ ـ : قَولُ الحَقِّ ، والحُکمُ بِالعَدلِ، والوَفاءُ بِالعَهدِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به این سؤال که : چکیده شرایع دین چیست؟ ـ فرمود : حقگویی، داوری عادلانه، و وفای به عهد.
الخصال : 113/90

حدیث224

امام سجاد علیه السلام :
ـ کانَ یقولُ ـ : ابنَ آدَمَ،لا تَزالُ بِخَیرٍ ما کانَ لکَ واعِظٌ مِن نَفسِکَ ، وما کانَتِ المُحاسَبَةُ مِن هَمِّکَ ، وما کانَ الخَوفُ لَکَ شِعارا ، والحُزنُ لَکَ دِثارا . ابنَ آدمَ ، إنّکَ مَیِّتٌ وَمبعوثٌ ومَوقوفٌ بَینَ یَدَیِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ ومَسؤولٌ فأعِدَّ جَوابا .
امام زین العابدین علیه السلام ـ بارها ـ می فرمود: ای فرزند آدم! تا زمانی که واعظی درونی داری و به محاسبه نفْس اهتمام می ورزی و ترسْ جامه زیرین تو باشد و اندوهْ بالاپوشَت ، پیوسته در خیر و صلاح خواهی بود. ای فرزند آدم! تو می میری و برانگیخته می شوی؛ و نیز در برابر خداوند عز و جل نگه داشته می شوی و بازخواست می شوی؛ پس جوابی آماده کن.
الأمالی للطوسی: 115/176.

حدیث225

امام سجاد علیه السلام :
الوَرَعُ نِظامُ العِبادَةِ ،فإذا انقَطَعَ ذَهَبَتِ الدِّیانَةُ ؛ کما إذا انقَطَعَ السِّلکُ أتبَعَهُ النِّظامُ .
امام زین العابدین علیه السلام : پارسایی، رشته عبادت است، اگر این رشته پاره شود دینداری از بین می رود، همچنان که اگر نخِ [مهره و تسبیح و گردنبند و امثال آن] پاره گردد رشته از هم می پاشد.
تنبیه الخواطر : 2/88.

حدیث226

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدُّعاءِ ـ : أسألُکَ مِن الشَّهادَةِ أقسَطَها ، ومِن العِبادَةِ أنشَطَها ... ومِن الهِمَمِ أعلاها .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت: [بارخدیا!]از گواهی و شهادت، عادلانه ترین آن را از تو مسألت دارم و از عبادت ، با نشاط ترین آن را... و از همّت ، عالیترین آن را.
الصحیفة السجّادیّة الجامعة : الدعاء 199 .

حدیث227

امام سجاد علیه السلام :
لا عَمَلَ إلّا بِنِیَّةٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : عمل جز به نیّت نیست.
الکافی : 2 / 84 / 1.

حدیث228

امام سجاد علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن عِلَّةِ کَونِ المُتَهَجِّدینَ باللَّیلِ مِن أحسَنِ النّاسِ وَجها ـ : لأ نَّهُم خَلَوا باللّه ِ فکَساهُمُ اللّه ُ مِن نُورِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به این سؤال که : چرا شب زنده داران نیکوروی ترین مردمان هستند؟ ـ فرمود : چون آنان با خدا خلوت کرده اند و خداوند از نور خود بر [قامت ]آنان پوشانده است.
علل الشرائع : 366 / 1.

حدیث229

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدّعاء ـ : وَهَبْ لی نُورا أمشی بهِ فی النّاسِ ، وأهتَدی بهِ فی الظُّلُماتِ ، وأستَضیءُ بهِ مِن الشَّکِّ والشُّبُهاتِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : و مرانوری بخش تا با آن در میان مردم گام بردارم و به واسطه آن در تاریکی ها راه یابم و در پرتو آن از شکّ و شبهات به درآیم.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 22 .

حدیث230

امام سجاد علیه السلام :
إنّ مِن أخلاقِ المُؤمنِ الإنفاقَ علی قَدرِ الإقتارِ .
امام زین العابدین علیه السلام : از خصلت های مؤمن، انفاق کردن به اندازه تنگدستی است.
تحف العقول : 282.

حدیث231

امام سجاد علیه السلام :
المُنافِقُ یَنهی ولا یَنتَهی ، ویأمُرُ بما لا یأتی ، إذا قامَ فی الصَّلاةِ اعتَرَضَ ، وإذا رَکَعَ رَبَضَ ، وإذا سَجَدَ نَقَرَ ، وإذا جَلَسَ شَغَرَ ، یُمسی وهَمُّهُ الطَّعامُ وهُو مُفطِرٌ ، ویُصبِحُ وهَمُّهُ النَّومُ ولَم یَسهَرْ ، إن حَدَّثَکَ کَذبَکَ ، وإن وَعَدَکَ أخلَفَکَ ، وإنِ ائتَمَنتَهُ خانَکَ ، وإن خالَفتَهُ اغتابَکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : منافق نهی می کند و خودنهی نمی پذیرد، به آنچه دستور می دهد خودش عمل نمی کند، چون به نماز ایستد به چپ و راست می نگرد، چون رکوع کند خود را به زمین اندازد، چون سجده کند [مانند پرندگان ]منقار به زمین زند و چون بنشیند نیم خیز نشیند ، چون شب شود با اینکه روزه نداشته است همه اش به فکر خوردن غذاست و در روز با آنکه شب زنده داری نکرده است، همّ و غمش خفتن است. اگر سخنی (حدیثی) به تو گوید، دروغ گوید و اگر به تو وعده ای دهد، خلف وعده کند و اگر به او اعتماد کنی و امانتی سپاری به تو خیانت کند و اگر با او مخالفت کنی، پشت سرت بدگویی کند.
الأمالی للصدوق : 582 / 802 .

حدیث232

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی المُناجاةِ ـ : إلهی ، إلیکَ أشکو نَفسا بالسُّوءِ أمّارَةً ، وإلَی الخَطیئةِ مُبادِرَةً ، وبمَعاصیکَ مُولَعَةً ، ... کثیرَةَ العِلَلِ ، طَویلَةَ الأمَلِ ، إن مَسَّها الشَّرُّ تَجزَعْ ، وإن مَسَّها الخَیرُ تَمنَعْ ، مَیّالَةً إلَی اللَّعبِ واللَّهوِ ، مَملُوّةً بالغَفلَةِ والسَّهوِ ، تُسرِعُ بی إلَی الحَوبَةِ ، وتُسَوِّفُنی بالتَّوبَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجات ـ گفت: الهی،به تو شکایت می کنم از نفسی که همواره به بدی فرمان می دهد و به سوی گناه می شتابد و به معاصی تو آزمند است... پر عذر و بهانه است و آرزوی دراز دارد، اگر به او گزندی رسد بیتابی می کند و اگر خیر و برکتی رسدش بخل می ورزد، شیفته بازی و سرگرمی است، آکنده از غفلت و بی خبری است، مرا به سوی گناه می شتاباند و در کار توبه، به من وعده امروز و فردا می دهد.
بحار الأنوار : 94 / 143.

حدیث233

امام سجاد علیه السلام :
کَثرَةُ النُّصحِ یَدعوإلَی التُّهمَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : نصیحت زیاد باعث بدبینی و تهمت می شود.
الدرّة الباهرة : 26.

حدیث234

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی احتِجاجِهِ مَع قُرَشیٍّ یَصِفُ فیهِ تَزویجَ هابِیلَ بلوزا اُختِ قابِیلَ ، وتَزویجَ قابیلَ بإقلیما اُختِ هابِیلَ ، فقالَ لَهُ القُرَشیُّ : فأولَداهُما؟! ـ : نَعَم . فقالَ لَهُ القُرَشیُّ : فهذا فِعلُ المَجوسِ إنّما فَعَلوا ذلکَ بعدَ التَّحریمِ مِن اللّه ِ . ثُمّ قالَ لَهُ علیُّ بنُ الحسینِ علیهماالسلام : لا تُنکِرْ هذا إنّما هِیَ شَرایعُ جَرَت ... فکانَ ذلکَ شَریعَةً مِن شَرایعِهِم ، ثُمّ أَنزَلَ اللّه ُ التَّحریمَ بعدَ ذلکَ
امام زین العابدین علیه السلام : در بحث با شخصی قرشی که طی آن به نحوه ازدواج هابیل با بلوزا خواهر قابیل و ازدواج قابیل با اقلیما خواهر قابیل می پردازد و آن قرشی می گوید : پس ، فرزندان آن دو با هم ازدواج کردند؟ فرمود : آری . قرشی گفت : این کاری است که امروزه مجوسی ها می کنند! علی بن حسین علیهماالسلامفرمود : مجوس این کار را بعد از تحریم خداوند انجام دادند . علی بن حسین علیه السلام سپس فرمود : منکر این مطلب مباش . این ها قوانین و شرایعی است که صورت گرفته است ... پس این یکی از شرایع و مقررات آن ها بود . اما بعدا خداوند آن را تحریم کرد .
الاحتجاج : ج 2 ص 143 ح 180 .

حدیث235

امام سجاد علیه السلام :
اِستِثمارُ المالِ تَمامُ المُرُوَّةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : بهره برداری از مال (به کار انداختن سرمایه) کمال مردانگی است.
الکافی : 1/20/12

حدیث236

امام سجاد علیه السلام :
ـ لمّا سُئلَ عنِ المَوتِ ـ : لِلمؤمنِ کنَزعِ ثِیابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ ، وفَکِّ قُیودٍ وأغلالٍ ثَقیلَةٍ ، والاستِبدالِ بأفخَرِ الثِّیابِ وأطیَبِها رَوائحَ ، وأوطَاَ المَراکِبِ ، وآنَسِ المَنازِلِ ؛ وللکافِرِ کخَلعِ ثِیابٍ فاخِرَةٍ ، والنَّقلِ عن مَنازِلَ أنیسَةٍ ، والاستِبدالِ بأوسَخِ الثِّیابِ وأخشَنِها ، وأوحَشِ المَنازِلِ ، وأعظَمِ العَذابِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به این پرسش که مرگ چیست؟ ـ فرمود : برای مؤمن چون برکندن جامه هایی چرکین و شپشی از تن است و از هم گسستن کُند و زنجیرهای گرانبار و جایگزین کردن فاخرترین و خوشبوترین جامه ها و راهوارترین مرکب ها و امن ترین منزل ها. و برای کافر به منزله برکندن جامه هایی فاخر از تن و منتقل شدن از منزل هایی امن و جایگزین کردن آنها به کثیف ترین و خشن ترین جامه ها و وحشتناک ترین منزل ها و بزرگترین عذاب است.
معانی الأخبار : 289/4

حدیث237

امام سجاد علیه السلام :
المؤمنُ یَصمُتُ لِیَسلَمَ ، ویَنطِقُ لِیَغنَمَ... إن زُکِّیَ خافَ مِمّا یَقولونَ ، ویَستَغفِرُ اللّه َ لِما لایَعلمونَ ، لایَغِرُّهُ قَولُ مَن جَهِلَهُ ، ویَخافُ إحصاءَ ما عَمِلَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : مؤمن خاموش می ماند، تا سالم ماند و سخن می گوید، تا سود برد... اگر به پاکی ستوده شود، از آنچه می گویند هراسان می شود و از آنچه که نمی دانند، از خداوند آمرزش می طلبد. سخن کسی که او را نمی شناسد [و می ستایدش ]فریبش نمی دهد و از برشمردن اعمالش [در آخرت ]می ترسد.
الکافی : 2/231/3.

حدیث238

امام سجاد علیه السلام :
القَولُ الحَسَنُ یُثرِیالمالَ ، ویُنمی الرِّزقَ ، ویُنسِئُ فی الأجَلِ ، ویُحَبِّبُ إلَی الأهلِ ، ویُدخِلُ الجَنَّةَ .
امام زین العابدین علیه السلام : گفتار نیک، دارایی را زیاد می کند و روزی را افزایش می دهد و اجل را به تأخیر می اندازد و انسان را نزد خانواده محبوب می گرداند و [شخص را ]به بهشت می برد.
الأمالی للصدوق : 49/1

حدیث239

امام سجاد علیه السلام :
إنّ الکریمَ یَبتَهِجُ بفَضلِهِ ، واللَّئیمَ یَفتَخِرُ بمُلکِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : انسان بزرگوار به بخشش خود می بالد، و انسان پست به دارایی خویش می نازد.
الدّرة الباهرة : 27.

حدیث240

امام سجاد علیه السلام :
ـ کانَ یقولُ لِوُلدِهِ ـ : اتَّقُوا الکَذِبَ الصَّغیرَ مِنهُ والکبیرَ ، فی کلِّ جِدٍّ وهَزلٍ ، فإنّ الرجُلَ إذا کذبَ فی الصَّغیرِ اجتَرَأَ علَی الکبیرِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ خطاب به فرزندان خود ـ فرمود : از دروغ کوچک و بزرگش، جدّی و شوخی اش بپرهیزید؛ زیرا انسان هر گاه در چیز کوچک دروغ بگوید، به گفتن دروغ بزرگ جری می شود .
بحار الأنوار : 72/235/2.

حدیث241

امام سجاد علیه السلام :
وَدِدتُ واللّه ِ أنّی افتَدَیتُ خَصلَتَینِ فی الشِّیعَةِ لنا بِبَعْضِ لَحمِ ساعِدی : النَّزَقُ
امام زین العابدین علیه السلام : به خدا سوگند که حاضرم به جبران دو خصلتِ شیعیانمان مقداری از گوشت ساعد خود را فدیه دهم: شتابزدگی و کمی راز داری.
النَّزَق : الخِفّة و الطَّیش . (لسان العرب : 10/352).

حدیث242

امام سجاد علیه السلام :
قالَ موسی بن عمرانَ علیه السلام :یا رَبِّ ، مَن أهلُکَ الذینَ تُظِلُّهُم فی ظِلِّ عَرشِکَ یَومَ لا ظِلَّ إلّا ظِلُّکَ ؟ قالَ : فَأوحَی اللّه ُ إلَیهِ : الطاهِرَةُ قُلوبُهُم .
امام زین العابدین علیه السلام : موسی بن عمران علیه السلام به خدا عرض کرد : پروردگارا! کیستند آن کسان تو که زیر سایه عرش تو هستند، در آن روزی که هیچ سایه ای جز سایه تو نیست؟ خداوند به او وحی فرمود : پاکدلان.
المحاسن : 1/457/1058.

حدیث243

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی: «ولَکُم فی القِصاصِ حَیاةٌ» ـ : لأنَّ مَن هَمَّ بالقَتلِ فَعَرَفَ أ نّهُ یُقتَصُّ مِنهُ فکَفَّ لِذلکَ عنِ القَتلِ کانَ حَیاةً لِلّذی (کانَ) هَمَّ بقَتلِهِ ، وحَیاةً لهذا الجانی الذی أرادَ أن یَقتُلَ ، وحَیاةً لغَیرِهِما مِن الناسِ إذا عَلِموا أنَّ القِصاصَ واجِبٌ لا یَجرؤونَ علَی القَتلِ مَخافَةَ القِصاصِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ درباره آیه: «و برای شمادر قصاص زندگی است» ـ فرمود : چون اگر کسی تصمیم بگیرد دیگری را بکشد و بداند که در این صورت قصاص می شود و بدین سبب از کشتن خودداری ورزد، هم موجب زنده ماندن کسی است که می خواسته است او را بکشد و هم موجب زنده ماندن این جنایتکاری است که قصد آدم کشی داشته است و هم مایه زنده ماندن دیگران؛ زیرا وقتی بدانند که قصاص واجب و لازم است از ترس قصاص جرأت آدم کشی به خود راه نمی دهند.
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام : 595/354 .

حدیث244

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أقرَبَکُم مِن اللّه ِأوسَعَکُم خُلقا .
امام زین العابدین علیه السلام : نزدیکترین شما به خداوند، گشاده خوترین شماست.
الکافی : 8/69/24 .

حدیث245

امام سجاد علیه السلام :
لو ماتَ مَن بَینَ المَشرِقِ والمَغرِبِ لَما استَوحَشتُ بعدَ أن یکونَ القرآنُ مَعی .
امام زین العابدین علیه السلام : اگر همه مردم از شرق تا غرب عالم بمیرند، با وجود قرآن در کنار من، هرگز احساس وحشت و تنهایی نکنم.
الکافی : 2/602/13.

حدیث246

امام سجاد علیه السلام :
إذا کانَ یَومُ القِیامَهِ جَمَعَ اللّه ُ تبارَکَ وتعالَی الأوَّلینَ والآخِرینَ فی صَعیدٍ واحِدٍ ، ثُمّ یُنادِی مُنادٍ : أینَ أهلُ الفَضلِ ؟ قالَ : فَیَقومُ عُنُقٌ مِن الناسِ ، فَتَلقّاهُم المَلائکةُ فیَقولونَ : وما کانَ فَضلُکُم ؟ فیَقولونَ : کنّا نَصِلُ مَن قَطَعَنا ، ونُعطِی مَن حَرَمَنا ، ونَعفُو عَمَّن ظَلَمَنا ، فیقالُ لَهُم :صَدَقتُم، ادخُلُوا الجَنَّةَ .
امام زین العابدین علیه السلام : چون روز قیامت شود خداوند تبارک و تعالی همه مردم را، از اولین نفر تا آخرین نفر، در یک صحرا جمع کند، آن گاه آواز دهنده ای جار زند: کجایند اهل فضیلت؟ پس گروهی از مردم برخیزند. فرشتگان به استقبال آنان روند و گویند: فضل شما چه بوده است؟ گویند: ما با کسی که از ما می برید پیوند برقرار می کردیم و به آن که ما را محروم می کرد عطا می کردیم و از کسی که به ما ستم می کرد گذشت می کردیم. پس به آنان گفته شود: راست گفتید، وارد بهشت شوید.
الکافی : 2/107/4.

حدیث247

امام سجاد علیه السلام :
ـ أیضا ـ : وارزُقْنِی صِحَّةً فی عِبادَةٍ ، وفَراغا فی زَهادَةٍ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در همان دعا ـ گفت: تندرستی و صحّتی که با عبادت گذرد و فراغتی که با پارسایی همراه باشد، روزیم فرما.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 20

حدیث248

امام سجاد علیه السلام :
ـ مِن دعائهِ فی یومِ عَرَفَةَ ـ : وأذِقْنیطَعمَ الفَراغِ لِما تُحِبُّ بِسَعَةٍ مِن سَعَتِکَ ، والاجتِهادِ فیما یُزلِفُ لَدَیکَ وعِندَک ، وأتحِفْنی بتُحفَةٍ من تُحَفاتِکَ ، واجعَلْ تِجارَتِی رابِحَةً ، وکَرَّتی غیرَ خاسِرَةٍ ، وأخِفنِی مَقامَکَ ، وشَوِّقْنی لِقاءَکَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای روز عرفه ـ گفت : [خدایا!] به گشایشی از گشایشهایت مزه فراغت برای انجام آنچه تو دوست داری و کوشش در آنچه [مرا ]به تو نزدیک می گرداند، به من بچشان و ارمغانی از ارمغانهایت سوی من بفرست و تجارتم را سودمند و بازگشتم را بی زیان قرار ده و مرا از مقامت بترسان و مشتاق دیدارت گردان.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 47.

حدیث249

امام سجاد علیه السلام :
ـ مِن دعائهِ فی مکارمِ الأخلاقِ ـ : اللّهُمَّ صَلِّ علی محمّدٍ وآلِهِ ، واکفِنی ما یَشغَلُنِی الاهتِمامُ بهِ ، واستَعمِلْنی بما تَسألُنِی غَدا عَنهُ ، واستَفرِغْ أیّامِی فیما خَلَقتَنِی لَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای مکارم الاخلاق ـ گفت : بار خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست و مرا از کاری که اهتمام بدان [از عبادت و بندگیت ]بازم می دارد، بی نیاز گردان و مرا به کاری وا دار که فردا[ی قیامت ]درباره آن از من بازخواست می کنی و روزهای مرا در راه آنچه برای آن آفریده شده ام، صرف نما.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 20

حدیث250

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی دعائهِ ـ : وَاشغَلْ قُلوبَنا بِذِکرِکَ عن کُلِّ ذِکرٍ ، وألسِنَتَنا بشُکرِکَ عن کُلِّ شُکرٍ ، وجَوارِحَنا بطاعَتِکَ عن کُلِّ طاعَةٍ ، فإن قَدَّرتَ لنا فَراغا مِن شُغلٍ فاجعَلْهُ فَراغَ سلامَةٍ ، لاتُدرِکُنا فیهِ تَبِعَةٌ ، ولاتَلحَقُنا فیهِ سَأمَةٌ ، حتّی یَنصَرِفَ عنّا کُتّابُ السَّیّئاتِ بصَحیفَةٍ خالِیَةٍ مِن ذِکرِ سَیِّئاتِنا ، ویَتَوَلّی کُتّابُ الحَسَناتِ عنّا مَسرورِینَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت: دلهای ما را با یاد خود از هر یادی و زبانهایمان را با سپاس خود از هر سپاسی و اندامهایمان را با طاعت خود از هر طاعت دیگر باز دار و اگر فراغت از کاری برای ما مقدّر فرموده ای آن را فراغتی سالم قرار ده که در آن گناهی ما را نرسد و دلزدگی به ما روی نیاورد، تا فرشتگان نویسنده بدیها با نامه ای خالی از گناهانِ ما برگردند و نویسندگان نیکیها، شادمان از حسناتی که برای ما نگاشته اند مراجعت کنند.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 11

حدیث251

امام سجاد علیه السلام :
مَن عَمِلَ بما افتَرَضَ اللّه ُ علَیهِ فهُو مِن خَیرِ الناسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : هر کس به آنچه خداوند بر او فرض کرده است عمل کند، او از بهترین مردمان است.
الکافی : 2/81/1

حدیث252

امام سجاد علیه السلام :
عَجَبا للمُتَکبِّرِ الفَخورِ الذی کانَ بالأمسِ نُطفَةً ثُمّ هُو غَدا جِیفَةٌ !
امام زین العابدین علیه السلام : شگفتا از متکبّر فخر فروشکه دیروز نطفه ای بود و فردا مرداری است!
الکافی : 2/328/1.

حدیث253

امام سجاد علیه السلام :
حقُّ السَّمعِ تَنزیهُهُ عن سَماعِ الغِیبَةِ، وسَماعِ ما لایَحِلُّ سَماعُهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : حق گوش این است که آن را از شنیدن غیبت و شنیدن هر آنچه شنیدنش روا نیست، دور نگه داری.
الخصال : 566/1.

حدیث254

امام سجاد علیه السلام :
أظهِرِ الیَأسَ مِن الناسِ ؛ فإنَّ ذلکَ هُو الغِنی .
امام زین العابدین علیه السلام : چشم امید از مردم برکن؛ زیرا که این عین توانگری است.
الأمالی للمفید : 183/6.

حدیث255

امام سجاد علیه السلام :
قالَ موسی بنُ عمرانَ علیه السلام :یا ربِّ ، مَن أهلُکَ الذینَ تُظِلُّهُم فی ظِلِّ عَرشِکَ یومَ لا ظِلَّ إلّا ظِلُّکَ ؟ فَأوحَی اللّه ُ إلَیهِ : ... والذینَ یَغضَبُونَ لِمَحارِمیإذا استُحِلَّت مِثلَ النِّمِرِ إذاجُرِحَ!
امام زین العابدین علیه السلام : موسی بن عمران علیه السلام به خداوند عرض کرد : پروردگارا! کیستند آن کسان تو که در آن روزی که هیچ سایه ای جز سایه تو نیست آنها در سایه عرش تو هستند؟ خداوند به او وحی فرمود : ... و کسانی که هرگاه حرامهای من حلال شمرده شوند، مانند پلنگ زخم خورده خشمناک می شوند!
وسائل الشیعة : 11/416/3.

حدیث256

امام سجاد علیه السلام :
رُبَّ مَغرورٍ مَفتونٍ یُصبِحُ لاهِیا ضاحِکا یَأکُلُ ویَشرَبُ ، وهو لا یَدرِی لَعلَّهُ قد سَبَقَت لَهُ مِنَ اللّه ِ سَخَطَةٌ یَصلی بها نارَ جَهَنَّمَ .
امام زین العابدین علیه السلام : ای بسا شخص غافل فریفته ای که روز خود را به هوسرانی و خنده و خوردن و آشامیدن می گذراند، بی خبر از آن که شاید خشمی از خداوند او را فرا گرفته باشد که بدان در آتش دوزخ افکنده شود.
تحف العقول : 282

حدیث257

امام سجاد علیه السلام :
أشَدُّ ساعاتِ ابنِ آدَمَ ثَلاثُ ساعاتٍ : السّاعَةُ الّتی یُعایِنُ فیها مَلَکَ المَوتِ ، والسّاعَةُ الّتی یَقومُ فیها مِن قَبرِهِ ، والسّاعَةُ الّتی یَقِفُ فیها بَینَ یَدَیِ اللّه ِ تَبارَکَ وتَعالی .
امام زین العابدین علیه السلام : سخت ترین لحظات فرزند آدم سه لحظه است : لحظه ای که ملک الموت را می بیند، لحظه ای که از گور خود بر می خیزد و لحظه ای که در پیشگاه خدای تبارک و تعالی می ایستد.
الخصال : 119/108.

حدیث258

امام سجاد علیه السلام :
ـ مِن مَواعِظِهِ ـ : اِعلَمْ یَابنَ آدَمَ أنَّ مِن وَراءِ هذا أعظَمَ وأفظَعَ وأوجَعَ لِلقُلوبِ یَومَ القِیامَةِ ، ذلکَ یَومٌ مَجموعٌ لَهُ النّاسُ وذلکَ یَومٌ مَشهودٌ ، یَجمَعُ اللّه ُ فیهِ الأوَّلینَ والآخِرینَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در موعظه های خود ـ فرمود : بدان ای پسر آدم که در پس امروز روزی بزرگتر و ترسناکتر و درد آورتر برای دلهاست و آن روز قیامت است. در آن روز مردم گرد آورده می شوند و در آن روز همگان حاضر گردیده می شوند. در آن روز خداوند اولین و آخرین خلایق را جمع می کند.
الکافی : 8/73/29.

حدیث259

امام سجاد علیه السلام :
ـ مِن دُعائهِ فی مَکارِمِ الأخلاقِ ـ : وعَمِّرْنی ما کانَ عُمری بِذْلَةً فی طاعَتِکَ ، فإذا کانَ عُمری مَرتَعا لِلشَّیطانِ فَاقبِضْنی إلَیکَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای مکارم الاخلاق ـ گفت : عمر مرا تا زمانی که صرف طاعت تو شود، دراز گردان و هر گاه عمرم چراگاه شیطان شود، جانم را بستان و به سوی خود بِبَر.
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 20 .

حدیث260

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ سائسِکَ بِالعِلمِ : التَّعظیمُ لَهُ ، والتَّوقیرُ لِمَجلِسِهِ ، وحُسنُ الاستِماعِ إلَیهِ ، والإقبالُ عَلَیهِ ، وأن لا تَرفَعَ عَلَیهِ
صَوتَکَ ، وأن لا تُجیبَ أحَدا یَسألُهُ عَن شَیءٍ حَتّی یَکونَ هُوَ الّذی یُجیبُ ، ولا تُحَدِّثَ فی مَجلسِهِ أحَدا ، ولا تَغتابَ عِندَهُ أحَدا ، وأن تَدفَعَ عَنهُ إذا ذُکِرَ عِندَکَ بِسُوءٍ ، وأن تَستُرَ عُیوبَهُ ، وتُظهِرَ مَناقِبَهُ ، ولا تُجالِسَ لَهُ عَدُوّا ، ولا تُعادِیَ لَهُ وَلِیّا ، فإذا فَعَلتَ ذلکَ شَهِدَ لَکَ مَلائکَةُ اللّه ِ بِأنَّکَ قَصَدتَهُ وتَعَلَّمتَ عِلْمَهُ للّه ِِ جَلَّ اسمُهُ لا لِلنّاسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : حق استاد تو این است که به او احترام گذاری، محضرش را موقّر داری، با دقت به سخنانش گوش بسپاری، رویت به او باشد و به او توجّه نمایی، صدایت را بر صدای او بلندتر نکنی، هرگاه کسی از او سؤالی کند تو جواب ندهی، بلکه بگذاری
خودش جواب دهد. در محضر او با کسی سخن نگویی، در حضور او از کسی غیبت نکنی، اگر پیش تو از او بدگویی شود، از وی دفاع کنی. عیبهایش را بپوشانی، خوبیها و صفات نیکش را آشکار سازی، با دشمن او همنشینی نکنی و با دوستش دشمنی نورزی. هر گاه این کارها را کردی فرشتگان خدا درباره ات گواهی دهند که تو برای رضای خدای بلند نام، نه برای مردم، نزد آن استاد رفته ای و دانش او را فرا گرفته ای.
الخصال : 567/1.

حدیث261

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ رَعِیَّتِکَ بِالعِلمِ:فأن تَعلَمَ أنَّ اللّه َ عَزَّوجلَّ إنَّما جَعَلَکَ قَیِّما لَهُم فیما آتاکَ مِنَ العِلمِ ، وفَتَحَ لَکَ مِن خَزائنِهِ ، فإذا أحسَنتَ فی تَعلیمِ النّاسِ ولَم تَخرُقْ بِهِم ولَم تَضجَرْ عَلَیهِم زادَکَ اللّه ُ مِن فَضلِهِ ، وإن أنتَ مَنَعتَ النّاسَ عِلمَکَ أو خَرَقتَ بِهِم عِندَ طَلَبِهِمِ العِلمَ کانَ حَقّا عَلَی اللّه ِ عَزَّوجلَّ أن یَسلُبَکَ العِلمَ وبَهاءَهُ ، ویُسقِطَ مِنَ القُلوبِ مَحَلَّکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : حق شاگرد تو این است که بدانی خداوند عز و جل، به واسطه علم و دانشی که به تو داده و از خزانه های [دانش ]خود برای تو گشوده، تو را سرپرست شاگردانت ساخته است. بنابراین، اگر مردم را خوب آموزش دهی و با آنان درشتی و بدرفتاری نکنی و از تعلیمشان به ستوه نیایی، خداوند از فضل خود بر دانش تو بیفزاید. اما اگر دانش خود را از مردم مضایقه کنی یا وقتی برای آموختن دانش نزد تو آمدند با ایشان درشتی و بدرفتاری کنی، بر خداوند عز و جل سزاوار است که علم و شکوه آن را از تو بگیرد و جایگاه تو را از دل مردم بیندازد.
عوالی اللآلی : 4/74/54.

حدیث262

امام سجاد علیه السلام :
ـ لَمّا ضَرَبَ عَلی کَتِفِ رَجُلٍ یَطوفُ بِالکَعبَةِ ویَقولُ : اللّهُمَّ إنّی أسألُکَ الصَّبرَ ـ : سَألتَ البَلاءَ ! قُلِ : اللّهُمَّ إنّی أسألُکَ العافِیَةَ ، والشُّکرَ عَلَی العافِیَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ آنگاه که مردی را در حال طواف دید که می گوید : بار خدایا! به من صبر عطا فرما! دستی به شانه او زد و فرمود : بلا می طلبی؟ بگو: بار خدایا! به من عافیت و شکر بر عافیت عطا فرما.
الدعوات : 114/261

حدیث263

امام سجاد علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَنِ العَصَبِیَّةِ ـ : العَصَبِیَّةُ الّتی یَأثَمُ عَلَیها صاحِبُها أن یَرَی الرَّجُلُ شِرارَ قَومِهِ خَیرا مِن خِیارِ قَومٍ آخَرینَ ، ولَیسَ مِنَ العَصَبِیَّةِ أن یُحِبَّ الرَّجُلُ قَومَهُ، ولکِن مِنَ العَصَبِیَّةِ أن یُعینَ قَومَهُ عَلَی الظُّلمِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به پرسش از تعصّب ورزی ـ فرمود : تعصّبی که صاحبش به سبب آن گنهکار می باشد، این است که آدمی بَدانِ قوم خود را از نیکانِ قومی دیگر بهتر بداند . این از عصبیّت نیست که کسی قوم و مردم خود را دوست داشته باشد، بلکه کمک کردن قوم خود بر ستم از عصبیت است.
الکافی : 2/308/7.

حدیث264

امام سجاد علیه السلام :
أیُّما مُؤمِنٍ دَمِعَت عَیناهُ لِقَتلِ الحُسَینِ علیه السلام حَتّی تَسیلَ عَلی خَدِّهِ، بَوَّأهُ اللّه ُ بِها فی الجَنَّةِ غُرَفا یَسکُنُها أحقابا .
امام زین العابدین علیه السلام : هر مؤمنی که چشمانش برای کشته شدن حسین علیه السلام گریان شود به طوری که اشک بر گونه هایش سرازیر گردد، خداوند به سبب آن او را در غرفه های بهشتی جای دهد که روزگاران درازی را در آنها به سر بَرَد.
ثواب الأعمال : 108/1.

حدیث265

امام سجاد علیه السلام :
طاعَةُ وُلاةِ الأمرِ تَمامُ العِزِّ .
امام زین العابدین علیه السلام : فرمان بردن از فرمانروایان [الهی ]کمال عزّت است.
تحف العقول : 283.

حدیث266

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی دُعائهِ یَومَ الأضحی والجُمعَةِ ـ : وقَد عَلِمتُ أ نَّهُ لَیسَ فی حُکمِکَ ظُلمٌ ، ولا فی نَقمَتِکَ عَجَلَةٌ ، وإنّما یَعجَلُ مَن یَخافُ الفَوتَ ، وإنَّما یَحتاجُ إلَی الظُّلمِ الضَّعیفُ ، وقَد تَعالَیتَ یا إلهی عَن ذلکَ عُلُوّا کَبیرا .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای روز قربانو جمعه ـ گفت : هر آینه می دانم که نه در حکم و داوری تو ستمی روا می شود و نه در خشم و کیفر رسانیت شتابی است؛ زیرا کسی شتاب می کند که می ترسد [فرصت ]از دستش برود و کسی احتیاج به ستم کردن دارد که ناتوان است، و تو ای خدای من! بسی برتر و والاتر از این امور هستی.
الصحیفة السجّادیّة : ص 207 الدعاء 48 .

حدیث267

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدّعاءِ ـ : عَجَزَتِ العُقولُ عَن إدراکِ کُنهِ جَمالِکَ ، وانحَسَرَتِ الأبصارُ دونَ النَّظَرِ إلی سُبُحاتِ وَجهِکَ، ولَم تَجعَلْ لِلخَلقِ طَریقا إلی مَعرِفَتِکَ إلّا بِالعَجزِ عَن مَعرِفَتِکَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : خردهااز رسیدن به کنه جمال تو در ماندند و دیدگان، تاب دیدن انوار و عظمت وجه تو را نیاوردند و برای خلایق راهی به سوی شناخت (ذات) خودت قرار ندادی، مگر همان درماندگی از شناختت .
بحار الأنوار : 94/150/21 .

حدیث268

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدُّعاءِ ـ : واجعَلنامِنَ الّذین عَرَفوا أنفُسَهُم ، وأیقَنوا بِمُستَقَرِّهِم ، فکانَت أعمارُهُم فی طاعَتِکَ تَفنی .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : ما را از کسانی قرار ده که خود را شناختند و به قرارگاه خویش یقین یافتند و از این رو عمرشان در راه طاعت تو می گذشت.
بحار الأنوار : 94/128/19 .

حدیث269

امام سجاد علیه السلام :
مَن کَفَّ عَن أعراضِ المُسلِمینَ أقالَهُ اللّه ُ عَزَّوجلَّ عَثرَتَهُ یَومَ القِیامَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : هرکه از لطمه زدن به آبروی مسلمانان خودداری کند، خداوند عز و جل روز قیامت از لغزش او در گذرد.
صحیفة الإمام الرِّضا علیه السلام : 85/195 .

حدیث270

امام سجاد علیه السلام :
إن شَتَمَکَ رَجُلٌ عَن یَمینِکَ ثُمّ تَحَوَّلَ إلی یَسارِکَ واعتَذَرَ إلَیکَ فَاقبَلْ عُذرَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : اگر مردی از طرف راستت به تو ناسزا گفت و سپس به طرف چپت آمد و عذر خواست، عذرش را بپذیر.
بحار الأنوار : 78/141/34 .

حدیث271

امام سجاد علیه السلام :
مِسکینٌ ابنُ آدَمَ ! لَهُ فی کُلِّ یَومٍ ثَلاثُ مَصائبَ لا یَعتَبِرُ بِواحِدَةٍ مِنهُنَّ، ولَوِ اعتَبَرَ لَهانَت عَلَیهِ المَصائبُ وأمرُ الدُّنیا: فَأمّا المُصیبَةُ الاُولی : فالیَومُ الَّذی یَنقُصُ مِن عُمرِهِ، وإنْ نالَهُ نُقصانٌ فی مالِهِ اغتَمَّ بِهِ، والدِّرهَمُ یَخلُفُ عَنهُ وَالعُمرُ لا یَرُدُّهُ شیء.

والثانِیةُ : أنَّهُ یَستَوفی رِزقَهُ، فإن کانَ حَلالاً حُوسِبَ عَلَیهِ، وإن کانَ حَراما عُوقِبَ عَلَیهِ.
والثّالِثَةُ أعظَمُ مِن ذلِکَ ـ قیلَ : وما هِیَ؟ قالَ ـ : ما مِن یَومٍ یُمسی إلّا وقَد دَنا مِنَ الآخِرَةِ مَرحَلَةً، لا یَدری عَلَی الجَنَّةِ أم عَلَی النّارِ ؟!
بحار الأنوار به نقل از امام زین العابدین علیه السلام : بینوا آدمی! هر روز سه مصیبت به او می رسد و حتی از یکی از آنها پند نمی گیرد که اگر پند می گرفت، سختیها و کار دنیا بر او آسان می شد: مصیبت نخست روزی است که از عمر او کم می شود. در صورتی که اگر از مال او چیزی کم گردد، اندوهگین می شود حال آن که درهم (مال) جایگزین دارد اما عمر از دست رفته جبران نمی شود.
مصیبت دوم این است که روزیش را به طور
کامل دریافت می کند که اگر از راه حلال باشد باید حساب پس دهد و اگر از راه حرام باشد کیفر می بیند.
مصیبت سوم از اینها بزرگتر است. عرض شد: آن چیست؟ فرمود: هیچ روزی را به شب نمی رساند مگر این که یک منزل به آخرت نزدیک شده است، اما نمی داند به سوی بهشت یا به سوی آتش ؟!
بحار الأنوار : 78/160/20.

حدیث272

امام سجاد علیه السلام :
لا عِبادَةَ إلّا بالتَفَقُّهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : هیچ عبادتی جز با شناخت ارزش ندارد.
تحف العقول : 280.

حدیث273

امام سجاد علیه السلام :
ـ أیضا ـ : فإنّما أسألُکَ لِقَدیمِ الرَّجاءِ فیکَ، وعَظیمِ الطَّمَعِ منکَ؛ الذی أوجَبتَهُ علی نفسِکَ مِن الرَّأفَةِ والرَّحمَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : خدایا! به سبب امید دیرینی که به تو دارم و چشمداشت بزرگی که از تو دارم و به سبب رأفت و رحمتی که بر خود فرض کرده ای ، از تو مسألت می کنم .
الإقبال : 1/168 .

حدیث274

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدعاءِ ـ : إذا رَأیتُ مَولایَ ذُنُوبی فَزِعتُ، وإذا رَأیتُ عَفوَکَ طَمِعتُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : سرورم! چون به گناهان خود می نگرم بیمناک می شوم و چون به بخشش تو می نگرم ، [امید ]می بندم .
بحار الأنوار : 98/83/2 .

حدیث275

امام سجاد علیه السلام :
ـ وقد سُئلَ عن سَبَبِ قَبولِ الصَّلاةِ ـ : وَلایَتُنا والبَراءةُ مِن أعدائنا .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از آنچه موجب قبولی نماز می شود ـ فرمود : دوستی و ولایت ما و بیزاری از دشمنان ما.
المناقب لابن شهر آشوب : 4/131 .

حدیث276

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ الصاحِبِ :فَأن تَصحَبَهُ بِالتَفَضُّلِ والإنصافِ ، وتُکرِمَهُ کما یُکرِمُکَ ، ولا تَدَعَهُ یَسبِقُ إلی مَکرُمةٍ ، فإن سَبَقَ کافَأتَهُ ، وتَوَدُّهُ کما یَوَدُّکَ ، وتَزجُرُهُ عمّایَهُمُّ بهِ مِن مَعصیَةٍ ، وکُن علَیهِ رَحمَةً ، ولا تَکُن علَیهِ عَذابا .
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ همنشین این است که با او به فضل و انصاف رفتار کنی و به اندازه ای که احترامت می کند، احترامش کنی . اجازه ندهی در هیچ بخششی پیشدستی کند واگر پیشدستی کرد جبران کنی، همانقدر که دوست دارد دوستش بداری، اگر تصمیم به گناهی گرفت او را از آن بازداری، برای او مایه رحمت و مهر باش و باعث عذاب او مباش .
بحار الأنوار : 74/7/1 .

حدیث277

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی وصیَّتِهِ لابنِهِ الباقِرِ علیه السلام ـ : إیّاکَ ومصاحَبَةَ القاطِعِ لِرَحِمِهِ؛ فإنّی وَجَدتُهُ مَلعونا فی کتابِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ فی ثلاثِ مَواضِعَ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در سفارش به فرزند بزرگوارش حضرت باقر علیه السلام ـ فرمود : زنهار از مصاحبت با کسی که از خویشان خود می برد؛ زیرا من چنین کسی را در سه جای کتاب خداوند عز و جللعنت شده یافتم .
الکافی : 2/377/7 .

حدیث278

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ المُستَشیرِ إنْ عَلِمتَ أنَّ لَهُ رَأیا
امام زین العابدین علیه السلام : حق مشورت کننده این است ، که اگر برای راهنمایی او نظری داری ، راهنماییش کنی و اگر اطلاعی نداشته باشی او را به کسی که [در آن زمینه ]آگاهی دارد ، راهنمایی کنی .
فی الأمالی للصدوق: 456/610 «... له رأیا حسنا» .

حدیث279

امام سجاد علیه السلام :
مَن ماتَ علی مُوالاتِنافی غَیبةِ قائمِنا أعطاهُ اللّه ُ أجرَ ألفِ شَهیدٍ مِثلِ شُهَداءِ بَدرٍ واُحُدٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : هرکه در زمان غیبت قائم ما بر موالات و دوستی ما بمیرد ، خداوند پاداش هزار شهید ، مانند شهیدان بدر و اُحد، به او عطا کند .
بحار الأنوار : 82/173/6 .

حدیث280

امام سجاد علیه السلام :
یقولُ اللّه ُ تبارکَ وتعالی لِعبدٍ مِن عَبِیدِهِ یَومَ القِیامَةِ : أشَکَرتَ فُلانا ؟ فیقولُ : بَل شَکَرتُکَ یا ربِّ ، فیقولُ : لَم تَشکُرْنی إذ لَم تَشکُرْهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند تبارک و تعالی در روز قیامت به یکی از بندگان خود می فرماید : آیا از فلانی سپاسگزاری کردی؟ عرض می کند : [نه]، بلکه از تو سپاسگزاری کردم ای پروردگار من . خداوند می فرماید : چون از او تشکّر نکرده ای از من هم نیز تشکّر نکرده ای .
الکافی : 2/99/30 .

حدیث281

امام سجاد علیه السلام :
أشکَرُکُم للّه ِِ أشکَرُکُم للناسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : سپاسگزارترین شما از خدا ، سپاسگزارترین شما از مردم است .
الکافی : 2/99/30 .

حدیث282

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ ذِی المَعروفِ علَیکَ فأن تَشکُرَهُ وتَذکُرَ مَعروفَهُ ، وتُکسِبَهُ المَقالَةَ الحَسَنَةَ ، وتُخلِصَ لَهُ الدعاءَ فیما بینَکَ وبینَ اللّه ِ عَزَّوجلَّ ، فإذا فَعَلتَ ذلکَ کنتَ قد شَکَرتَهُ سِرّا وعَلانِیَةً ، ثُمّ إن قَدَرْتَ علی مُکافَأتِهِ یَوما کافَیتَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ کسی که به تو نیکی می کند این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خداوند عز و جل برایش خالصانه دعا کنی . اگر چنین کنی بیگمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده باشی . وانگهی اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی ، جبران کن .
الخصال : 568/1 .

حدیث283

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی المناجاةِ ـ : فکیفَ لی بتَحصیلِ الشُّکرِ ، وشُکرِی إیّاکَ یَفتَقِرُ إلی
شُکرٍ؟! فَکُلَّما قُلتُ : لکَ الحَمدُ ، وَجَبَ عَلَیَّ لذلکَ أن أقولَ : لکَ الحَمدُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجات با خدا ـ گفت : چگونه شکر تو توانم کرد وقتی شکرگزاری من از تو خود نیازمند شکرگزاری است؟ هر بار که بگویم : تو را سپاس . به خاطر
همین سپاس گویی بر من واجب می آید که [بار دیگر ]بگویم : تو را سپاس .
بحار الأنوار : 94/146/21 .

حدیث284

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی دعائهِ ـ : فلَولا أنَّ الشَّیطانَ یَختَدِعُهُم عَن طاعَتِکَ ما عَصاکَ عاصٍ ، ولَولا أ نّهُ صَوَّرَ لَهُمُ الباطِلَ فی مِثالِ الحَقِّ ما ضَلَّ عَن طَرِیقِکَ ضالٌّ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعای خود ـ گفت : اگر شیطان با فریبکاری آنان را از طاعت تو باز نمی داشت ، هیچ معصیت کاری معصیت تو نمی کرد، و اگر او باطل را در لباس حق برای آنان در نمی آورد ، هیچ ره گم کرده ای راه تو را گم نمی کرد .
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 37 .

حدیث285

امام سجاد علیه السلام :
مَرَّ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بقَومٍیرفَعونَ حَجَرا ، فقالَ : ما هذا؟ قالوا : نعرِفُ بذلکَ أشَدَّنا وأقوانا ، فقالَ صلی الله علیه و آله : ألا اُخبِرُکُم بأشَدِّکُم وأقواکُم ؟ قالوا : بلی یا رسولَ اللّه ِ . قالَ : أشَدُّکُم وأقواکُمُ الذی إذا رَضِیَ لَم یُدخِلْهُ رِضاهُ فی إثمٍ ولا باطِلٍ ، وإذا سَخِطَ لَم یُخرِجْهُ سَخَطُهُ مِن قَولِ الحَقِّ ، وإذا قَدَرَ لَم یَتَعاطَ ما لَیسَ لَهُ بِحَقٍّ .
امام زین العابدین علیه السلام : رسول خدا به قومی که سنگی را بلند می کردند رسید و فرمود چه کار می کنید؟ گفتند: با این کار قوی ترین و زورمندترینمان را می شناسیم. حضرت فرمود : آیا زورمندترین و قویترین شما را معرفی نکنم؟ عرض کردند : بفرمایید ، ای رسول خدا! فرمود : زورمندترین و قویترین شما کسی است که هرگاه خشنود باشد خشنودی اش او را به گناه و نادرستی نکشاند و هرگاه ناخشنود باشد از جاده حقگویی خارج نشود و هرگاه قدرت یابد آنچه را که حق او نیست نستاند .
معانی الأخبار : 366/1 .

حدیث286

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی مُناجاتِهِ ـ : وأعِنّی بِالبُکاءِ عَلی نَفسی ، فقد أفنَیتُ بِالتَّسویفِ والآمالِ عُمرِی ، وقَد نَزَلتُ مَنزِلَةَ الآیِسِینَ مِن خَیرِی .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجات با خدا ـ گفت : مرا در گریستن بر خودم یاری رسان ؛ زیرا که با امروز و فردا کردن و آمال و آرزوها عمر خویش را بر باد فنا داده و از آنها شده ام که به خیر و نجات خود امیدی ندارند .
بحار الأنوار : 98/88/2

حدیث287

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أفضَلَ الأعمالِ عندَ اللّه ِما عُمِلَ بِالسُّنَّةِ وإن قَلَّ .
امام زین العابدین علیه السلام : برترین کارها نزد خداوند ، کاری است که طبق سنّت (پیامبر) عمل شود، گر چه اندک باشد .
الکافی : 1/70/7 .

حدیث288

امام سجاد علیه السلام :
مَن سَقی مُؤمنا مِن ظَمَأٍ سَقاهُ اللّه ُ مِنَ الرَّحیقِ المَختومِ .
امام زین العابدین علیه السلام : هرکه مؤمن تشنه ای را آب دهد، خداوند او را از شراب سر به مُهر بهشتی بنوشاند .
الکافی : 2/201/5 .

حدیث289

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدعاءِ ـ : وامنَعْنیمِنَ السَّرَفِ ، وحَصِّنْ رِزقی مِن التَّلَفِ ، ووَفِّرْ مَلَکَتِی بالبَرَکَةِ فیهِ ، وأصِبْ بِی سَبیلَ الهِدایَةِ لِلبِرِّ فیما اُنفِقُ مِنهُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : و مرا از زیاده روی باز دار و روزی ام را از تلف شدن نگاه دار و دارایی ام را با برکت دادن به آن افزون گردان و راه مصرف آن را در کارهای خیر به من بنمایان .
الصحیفة السجّادیّة : الدعاء 20 .

حدیث290

امام سجاد علیه السلام :
ضَمِنتُ علی رَبّی أن لایَسألَ أحَدٌ أحَدا مِن غَیرِ حاجَةٍ إلّا اضطَرَّتْهُ حاجَةٌ بالمَسألةِ یَوما إلی أن یَسألَ مِن حاجَةٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : من پروردگارم را ضامن می گیرم که هیچ کس بدون داشتن نیاز از کسی چیزی نخواهد مگر آن که روزی ، نیاز واقعی او را مجبور کند که دست نیاز [به سوی مردم] دراز کند .
بحار الأنوار : 96/158/37

حدیث291

امام سجاد علیه السلام :
طَلَبُ الحَوائجِ إلی الناسِ مَذَلَّةٌ للحیاةِ ، ومَذهَبَةٌ للحَیاءِ ، واستِخفافٌ بِالوَقارِ ، وهُو الفَقرُ الحاضِرُ ، وقِلَّةُ طَلَبِ الحوائجِ مِنَ الناسِ هُو الغِنی الحاضِرُ .
امام زین العابدین علیه السلام : نیاز خواهی از مردم ،مایه خواری در زندگی و از بین رفتن حیاست و از وقار آدمی می کاهد و آن، فقر نقد است، و کمتر دست نیاز دراز کردن به سوی مردم ، توانگری نقد است .
تحف العقول : 279.

حدیث292

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أرضاکُم عِندَ اللّه ِ أسبَغُکُم عَلی عِیالِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند از آن کس از شما خشنودتر است که خانواده خود را بیشتر در رفاه و نعمت قرار دهد .
بحار الأنوار : 78/136/13

حدیث293

امام سجاد علیه السلام :
یقولُ اللّه ُ : یا ابنَ آدَمَ ، اِرْضَ بما آتَیتُکَ تَکُن مِن أزهَدِ الناسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند می فرماید : ای پسر آدم! به آنچه تو را داده ام خشنود و قانع باش ، تا از زاهدترین مردمان باشی .
بحار الأنوار : 78/139/22

حدیث294

امام سجاد علیه السلام :
مَن زَهِدَ فی الدنیاهانَتْ علَیهِ مَصائبُها ولم یَکرَهْها .
امام زین العابدین علیه السلام : هر که دل از دنیا برکند، مصیبتهای آن بر او آسان شود و از آنها ناراحت نشود .
تحف العقول : 281 .

حدیث295

امام سجاد علیه السلام :
کانَ آخِرُ ما أوصی بهِ الخضرُ موسی بنَ عِمرانَ علیهماالسلام : . . . ما رَفَقَ أحَدٌ بأحَدٍ فی الدنیا إلّا رَفَقَ اللّه ُ عزّوجلّ بهِ یَومَ القِیامَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : آخرین سفارشی که خضربه موسی بن عمران علیهماالسلام کرد این بود : هیچ کس در دنیا با کسی ملایمت و مدارا نکند مگر آن که خداوند عز و جل در روز قیامت با او ملایمت و مدارا کند .
بحار الأنوار : 73/386/6

حدیث296

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أرضاکُم عِندَ اللّه ِ أسبَغُکُم علی عِیالِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : همانا مرضی ترین شما نزد خداوند کسی است که خانواده خود رابیشتر در گشایش و رفاه قرار دهد .
بحار الأنوار : 78/136/13

حدیث297

امام سجاد علیه السلام :
الرِّضا بمَکروهِ القَضاءِ مِن أعلی دَرَجاتِ الیَقینِ .
امام زین العابدین علیه السلام : راضی بودن به قضای ناخوشایند [خدا] از بالاترین درجات یقین است .
التمحیص : 60/131 .

حدیث298

امام سجاد علیه السلام :
أعلی دَرَجةِ الزُّهدِ أدنی دَرَجةِ الوَرَعِ ، وأعلی دَرَجةِ الوَرَعِ أدنی دَرَجةِ الیَقینِ ، وأعلی دَرَجةِ الیَقینِ أدنی دَرَجةِ الرِّضا .
امام زین العابدین علیه السلام : بالاترین درجه زهد پایین ترین درجه ورع است، و بالاترین درجه ورع پایین ترین درجه یقین است، و بالاترین درجه یقین پایین ترین درجه خشنودی [از خدا ]است .
الکافی : 2/128/4 .

حدیث299

امام سجاد علیه السلام :
ـ لمّا قیلَ لَهُ : إنّ الحسنَ البصریَّ قالَ : لَیسَ العَجَبُ مِمَّن هَلَکَ کیفَ هَلَکَ وإنّما العَجَبُ مِمّن نَجا کیفَ نَجا ! ـ : أنا أقُولُ : لَیسَ العَجَبُ مِمَّن نَجا کیفَ نَجا ، وأمّا العَجَبُ مِمَّنْ هَلَکَ کَیفَ هَلَکَ مَع سَعَةِ رحمةِ اللّه ِ ؟!
امام زین العابدین علیه السلام ـ آنگاه که به ایشان عرض شد : حسن بصری می گوید : از این که کسی هلاک شود جای تعجّب نیست، بلکه از نجات یافته تعجّب است که چگونه نجات یافته است ـ فرمود : اما من می گویم : از این که کسی نجات یافته تعجّب نیست، بلکه تعجّب از هلاک شده است که چگونه با وجود رحمت گسترده خداوند هلاک گشته است؟!
بحار الأنوار : 78/153/17 .

حدیث300

امام سجاد علیه السلام :
الذُّنوبُ التی تَحبِسُ غَیثَ السماءِ : جَورُ الحُکّامِ فی القَضاءِ ، وشَهادَةُ الزُّورِ ، وکِتمانُ الشهادَةِ .
امام زین العابدین علیه السلام : گناهانی که بارش آسمان را باز می دارند عبارتند از : قضاوت ظالمانه قاضیان ، شهادت دروغ، و کتمان شهادت .
معانی الأخبار : 271/2 .

حدیث301

امام سجاد علیه السلام :
إیّاکَ والابتِهاجَ بالذنبِ ، فإنّ الابتِهاجَ بهِ أعظَمُ مِن رُکوبِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : از شاد شدن به گناه بپرهیز، که شاد شدن به گناه از ارتکاب آن بدتر است .
بحار الأنوار : 78/159/10 .

حدیث302

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ قَسوَةَ البِطنَةِ وفَترَةَ المَیلَةِ وسُکرَ الشِّبَعِ وغِرَّةَ المُلکِ مِمّا یُثَبِّطُ ویُبطِئُ عَنِ العَمَلِ ویُنسِی الذِّکرَ .
امام زین العابدین علیه السلام : پر خوری و سستی اراده و مستی سیری و غرور قدرت ، از عوامل باز دارنده و کند کننده در عمل است و یاد [خدا] را از دل می برد .
بحار الأنوار : 78/129/1 .

حدیث303

امام سجاد علیه السلام :
واللّه ِ ما الدُّنیا والآخِرَةُ إلّا کَکِفَّتَیِ المِیزانِ ، فأیُّهما رَجَحَ ذَهَبَ بالآخَرِ .
امام زین العابدین علیه السلام : به خدا قسم دنیا و آخرت همانند دو کفه ترازویند، هر کدام پایین آید دیگری بالا رود.
الخصال : 64/95 .

حدیث304

امام سجاد علیه السلام :
الدنیا دُنیاءانِ : دنیابلاغٍ ودنیا ملعونةٌ .
امام زین العابدین علیه السلام : دنیا دو گونه است : دنیای بلاغ و دنیای ملعون.
الکافی : 2/317/8 .

حدیث305

امام سجاد علیه السلام :
المؤمنُ مِن دُعائهِ علی ثلاثٍ: إمّا أن یُدَّخَرَ لَهُ ، و إمّا أن یُعَجَّلَ لَهُ ، و إمّا أن یُدْفَعَ عَنهُ بَلاءٌ یُریدُ أن یُصِیبَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : دعای مؤمن از سه حال خارج نیست : یا برایش ذخیره می گردد ، یا در دنیا برآورده می شود ، یا بلایی را که می خواهد به او برسد، دفع می شود .
تحف العقول : 280 .

حدیث306

امام سجاد علیه السلام :
مَن لم یَرجُ النّاسَ فی شیءٍ ورَدَّ أمرَهُ إلی اللّه ِ عزّوجلّ فی جمیعِ اُمورِهِ استَجابَ اللّه ُ عزّوجلّ لَهُ فی کلِّ شیءٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : هر که در هیچ کاری به مردم امید نبندد و همه کارهای خود را به خداوند عز و جلواگذارد، خداوند هر خواسته ای که او داشته باشد اجابت کند .
بحار الأنوار : 75 / 110 / 16

حدیث307

امام سجاد علیه السلام :
الدُّعاءُ یَدفَعُ البَلاءَ النّازِلَ وَما لَم یَنزِلْ .
امام زین العابدین علیه السلام : دعا ، بلای نازل شده و نازل نشده را دفع می کند .
الکافی : 2/469/5

حدیث308

امام سجاد علیه السلام :
الخَیرُ کُلُّهُ صِیانَةُ الإنْسانِ نَفْسَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام : همه خیر و خوبی در خویشتن داری است .
تحف العقول : 278 .

حدیث309

امام سجاد علیه السلام :
رأیتُ الخَیرَ کُلَّهَ قدِاجْتَمَعَ فی قَطْعِ الطَّمَعِ عَمّا فی أیْدی النّاسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : همه خوبیها را در بر کندن چشم طمع از مال و منال مردم ، فراهم دیدم .
بحار الأنوار : 73/171/10 .

حدیث310

امام سجاد علیه السلام :
ابنَ آدَمَ ، لا تَزالُ بخَیرٍ ... ما کانَ الخَوفُ لکَ شِعارا والحُزنُ دِثارا .
امام زین العابدین علیه السلام : ای فرزند آدم ! تا زمانی که ترس [از خدا] جامه زیرین تو باشد و اندوه بالاپوشت پیوسته در خیر و خوبی خواهی بود .
الأمالی للطوسی : 115/176 .

حدیث311

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی الدُّعاءِ ـ : وأَعوذُبکَ مِن نَفْسٍ لا تَقْنَعُ وبَطْنٍ لا یَشْبَعُ ، وقَلبٍ لا یَخْشَعُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا ـ گفت : خدایا! به تو پناه می برم از نفسی که قانع نمی شود و شکمی که سیر نمی گردد و دلی که خاشع نمی شود .
الإقبال : 1/174 .

حدیث312

امام سجاد علیه السلام :
ـ لِمَن قالَ بحَضْرَتِهِ: اللّهُمَّ أغْنِنی عَن خَلْقِکَ ـ : لَیس هکذا ، إنّما النّاسُ بالنّاسِ، ولکِنْ قُل:اللّهُمَّ أغْنِنی عن شِرارِ خَلْقِکَ.
امام زین العابدین علیه السلام ـ به کسی که در حضور آن حضرت عرض کرد: خدایا! مرا از بندگانت بی نیاز گردان ـ فرمود : این طور نگو؛ زیرا مردم به هم نیازمندند؛ بلکه بگو : خدایا! مرا از بدان خلقت بی نیاز گردان .
تحف العقول : 278

حدیث313

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی وصیّتهِ لابنهِ الباقرِ علیه السلام ـ : إیّاکَ یا بُنیَّ أنْ تُصاحِبَ الأحمَقَ أو تُخالِطَهُ ، واهْجُرْهُ ولا تُحادِثْهُ ؛ فإنّ الأحمَقَ هُجْنَةٌ غائبا کانَ أو حاضِرا ، إنْ تَکَلَّم فضَحَهُ حُمقُهُ ، وإنْ سَکَتَ قَصُرَ بهِ عِیُّهُ ، وإنْ عَمِلَ أفسَدَ ، وإنِ اسْتُرعِیَ أضاعَ . لا عِلمُهُ مِن نَفْسِهِ یُغْنیهِ ، ولا عِلمُ غَیرهِ یَنْفَعُهُ ، ولا یُطیعُ ناصِحَهُ ، ولا یَستریحُ مقارِنُهُ ، تَوَدُّ اُمُّهُ أنّها ثَکَلَتْهُ ، وامْرَأتُهُ أنّها فَقَدتْهُ ، وجارُهُ بُعدَ دارِهِ ، وجَلیسُهُ الوَحْدةَ مِن مُجالَسَتِهِ . إنْ کانَ أصْغَرَ مَن فی المَجلِسِ أعْنی مَن فَوقَهُ ، وإنْ کانَ أکْبَرَهُم أفْسَدَ مَن دُونَهُ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در سفارش به فرزند بزرگوار خود حضرت باقر علیه السلام ـ فرمود : فرزندم ! از همنشینی یا رفت و آمد با احمق بپرهیز و از او دوری کن و با وی همسخن مشو ؛ زیرا آدم احمق، غایب باشد یا حاضر ، پست و فرومایه است ؛ هرگاه زبان به سخن گشاید حماقتش او را رسوا کند و هرگاه خاموش شود به دلیل ناتوانی در سخن گفتن باشد ، اگر کاری کند خرابی به بار آورد و چون مسؤولیتی به عهده گیرد آن را تباه سازد ، نه علم خودش به کار او می آید و نه دانش دیگران سودش می رساند ، به سخن خیرخواه خود گوش نمی دهد، وهمنشینش از دست او آسوده نیست ، مادرش آرزوی مرگ او را دارد و همسرش آرزوی از دست دادن او را و همسایه اش آرزوی رفتن از همسایگی اش را و همنشینش آرزوی خلاصی از همنشینی او را. اگر در مجلسی کمترین فرد مجلس باشد بالاتر از خود را به رنج افکند و اگر بالاترین فرد باشد فرو دستان خود را به فساد و تباهی کشاند .
الأمالیللطوسی:613/1268.

حدیث314

امام سجاد علیه السلام :
إنّهُ لَیُعْجِبُنی الرّجُلُ أنْ یُدرِکَهُ حِلمُهُ عِندَ غَضَبِهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : من از مردی که هنگام خشم بردباری کند، خوشم می آید .
الکافی : 2/112/3 .

حدیث315

امام سجاد علیه السلام :
إذا جَمعَ اللّه ُ عزّوجلّ الأوَّلینَ والآخِرینَ،قامَ مُنادٍ فنادی یُسمِعُ النّاسَ فیقولُ : أینَ المُتَحابّونَ فی اللّه ِ ؟ قالَ : فیَقومُ عُنُقٌ مِن النّاسِ فیُقالُ لَهُم : اذْهَبوا إلی الجَنّةِ بغَیرِ حِسابٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : آن گاه که خداوند عز و جل همه آدمیان را، از اولین تا آخرین نفر، جمع کند منادیی برخیزد و با صدایی که همگان بشنوند بانگ برآورد : کجایند آنان که برای خدا دوستی می ورزیدند ؟ پس گروهی از مردم برخیزند و به آنان گفته شود : بدون حسابرسی وارد بهشت شوید .
الکافی : 2/126/8

حدیث316

امام سجاد علیه السلام :
إذا جَمعَ اللّه ُ الأوَّلینَ والآخِرینَ یُنادی مُنادٍ : أینَ الصّابِرونَ لِیَدْخُلوا الجَنّةَ جَمیعا بغَیرِ حِسابٍ ... : قالَتِ المَلائکَةُ لَهُم : ـ مَن أنتُم ؟ قالوا : الصّابرونَ . قالوا : وما کانَ صَبْرُکُم ؟ قالوا: صَبَرْنا علی طاعَةِ اللّه ِ ،
وصَبَرْنا عَن مَعصِیَةِ اللّه ِ .
امام زین العابدین علیه السلام : آن گاه که خداوند همه انسانها را گرد آورد، منادیی جار زند : کجایند شکیبایان که همگی بدون حسابرسی به بهشت روند ... فرشتگان به ایشان گویند : شما که هستید ؟ گویند : شکیبایان . فرشتگان پرسند :
شکیبایی شما چه بود؟ پاسخ دهند : در راه طاعت خدا و خویشتنداری از نافرمانی او شکیبایی ورزیدیم .
بحار الأنوار : 82/138/22 .

حدیث317

امام سجاد علیه السلام :
ابنَ آدمَ ، إنّکَ لا تَزالُ
بخَیرٍ ما کانَ لکَ واعِظٌ مِن نَفْسِکَ ، وما کانَتِ المُحاسَبَةُ مِن هَمِّکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : ای فرزند آدم ! تو تا زمانی که خود واعظ خویش باشی و به محاسبه [اعمال
نفس ]خویش پردازی پیوسته در خیر و خوبی به سر خواهی برد.
تحف العقول : 280 .

حدیث318

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ کُلَّ قَلبٍ حَزینٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند دلهای حزین را دوست دارد .
الکافی : 2/99/30 .

حدیث319

امام سجاد علیه السلام :
إنْ أخَذْتَ الأسیرَفعَجَزَ عنِ المَشْیِ ولَم یَکُنْ مَعکَ مَحْمِلٌ فأرْسِلْهُ ولا تَقْتُلْهُ ؛ فإنّکَ لا تَدری ما حُکْمُ الإمامِ فیهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : اگر اسیری گرفتی که قدرت راه رفتن نداشت وتو وسیله ای برای حمل او نداشتی او را نکش وآزادش کن ؛ زیرا نمی دانی که حکم امام درباره او چیست .
علل الشرائع : 565/1 .

حدیث320

امام سجاد علیه السلام :
حِجّوا واعْتَمِروا ، تَصِحَّ أجْسامُکُم ، وتَتّسِعْ أرْزاقُکُم ، ویَصْلُحْ إیمانُکُم، وتُکْفَوا مؤونَةَ النّاسِ ومؤونَةَ عِیالاتِکُم .
امام سجاد علیه السلام : حجّ و عمره به جای آورید تا بدنهایتان سالم بماند و روزیها (درآمدهایتان) زیاد شود و ایمانتان استوار گردد و هزینه مردم و خانه خود را تأمین کنید.
ثواب الأعمال : 70/3 .

حدیث321

امام سجاد علیه السلام :
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند هر دل غمناک و هر
بنده سپاسگزار را دوست دارد.
امام زین العابدین علیه السلام : خداوند هر دل غمناک و هر
بنده سپاسگزار را دوست دارد.

حدیث322

امام سجاد علیه السلام :
معاشِرَ شیعتِنا ،أمّا الجنّةُ فلَن تَفوتَکُم سَریعا کانَ أو بَطیئا، ولکنْ تَنافَسُوا فی الدَّرَجاتِ .
امام زین العابدین علیه السلام : ای شیعیان ما! شما بهشت را هرگز از دست نمی دهید، چه شتاب کنید و چه کندی، اما برای رسیدن به درجات آن با هم رقابت کنید.
بحار الأنوار : 74/308/61.

حدیث323

امام سجاد علیه السلام :
امام زین العابدین علیه السلام : بر تو باد قرآن؛ زیراخداوند
بهشت را آفرید ... و درجات آن را به اندازه آیات قرآن قرار داد. پس هر که قرآن بخواند، قرآن به او می گوید: بخوان و بالا رو. و هر کس از این افراد وارد بهشت شود در آن جا کسی بلند مرتبه تر از او نخواهد بود مگر پیامبران و صدّیقان.
امام زین العابدین علیه السلام : بر تو باد قرآن؛ زیراخداوند
بهشت را آفرید ... و درجات آن را به اندازه آیات قرآن قرار داد. پس هر که قرآن بخواند، قرآن به او می گوید: بخوان و بالا رو. و هر کس از این افراد وارد بهشت شود در آن جا کسی بلند مرتبه تر از او نخواهد بود مگر پیامبران و صدّیقان.

حدیث324

امام سجاد علیه السلام :
أَمّا حقُّ جَلیسِکَ :فأنْ تُلِینَ لَهُ جانِبَکَ ، وتُنْصِفَهُ فی مُجازاة اللّفظِ ، ولا تَقومَ مِن مَجلِسِکَ إلّا بإذْنِهِ . ومَن یَجلِسُ إلَیکَ یَجوزُ لَهُ القِیامُ عَنکَ بغَیرِ إذْنِکَ ، وتَنسی زَلّاتِهِ ، وتَحْفَظُ خَیْراتِهِ، ولا تُسْمِعُهُ إلّا خَیرا .
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ همنشین تو آن است که: با او نرمخو و مهربان باشی، در هنگام گفتگو با او به انصاف رفتار کنی، جز با اجازه او از جای خود بلند نشوی، (اما) اگر در کنار تو نشست بتواند بدون اجازه تو برخیزد و برود، لغزشهایش را فراموش کنی، خوبیهایش را به یاد داشته باشی و جز خیر و خوبی به او نگویی.
الخصال : 569/1.

حدیث325

امام سجاد علیه السلام :
مَجالِسُ الصّالِحینَ داعِیَةٌ إلی الصَّلاحِ .
امام زین العابدین علیه السلام : مجالس پاکان،فراخوانِ به سوی پاکی است.
بحار الأنوار : 78/141/ 35.

حدیث326

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی مُناجاته ـ : واجْعَلْنا مِن الّذینَ ... قَطَعوا أسْتارَ نارِ الشَّهَواتِ بنَضْحِ ماءِ التَّوبَةِ ، وغَسَلوا أوْعِیَةَ الجَهلِ بِصَفْوِ ماءِ الحَیاةِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجات ـ گفت : و ما را از آنان قرار ده که ... پرده های آتشِ خواهشهای نفس را با ریختن آب توبه گسستند و ظرفهای نادانی را با زلال آب زندگی شستند.
بحار الأنوار : 94/127/19.

حدیث327

امام سجاد علیه السلام :
مَن رمی النّاسَ بِما فیهِم رَمَوهُ بِما لیسَ فیهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : هر کس به مردم عیبی را نسبت دهد که دارند مردم به او عیبی را که ندارد نسبت می دهند.
بحار الأنوار : 78/160/21

حدیث328

امام سجاد علیه السلام :
إنّی لَأکرَهُ أنْ یُعافی الرَّجُلُ فی الدُّنیا ولا یُصیبَهُ شَیءٌ مِن المَصائبِ .
امام زین العابدین علیه السلام : من خوش ندارم که آدمی در دنیا در عافیت باشد و هیچ گرفتاری و مصیبتی به وی نرسد.
بحار الأنوار : 81/176/14

حدیث329

امام سجاد علیه السلام :
ما مِن قَطرةٍ أحَبَّ إلی اللّه ِعزّ وجلّ مِن قَطْرَتَینِ : قَطرةُ دَمٍ فی سبیلِ اللّه ِ ، وقَطرةُ دَمعَةٍ فی سَوادِ اللّیلِ ، لا یُریدُ بها عبدٌ إلّا اللّه َ عزّ وجلّ .
امام زین العابدین علیه السلام : هیچ قطره ای نزدخدا محبوبتر از این دو قطره نیست: قطره خونی که در راه خدا ریخته می شود و قطره اشکی که فقط برای خداوند عز و جل در دل شب فرو می غلتد .
بحار الأنوار : 69/378/31

حدیث330

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ عَلِیّاً علیه السلام کَتَبَ إلی مالِکٍ ـ و هُوَ عَلی مُقَدِّمَتِهِ یَومَ البَصرَةِ ـ بِأَن لا یَطعُنَ فی غَیرِ مُقبِلٍ و لا یَقتُلَ مُدبِراً وَ لا یُجیزَ عَلی جَریحٍ و مَن أغلَقَ بابَهُ فَهُوَ آمِنٌ .
امام زین العابدین علیه السلام : علی علیه السلام ، به مالک اشتر ـ در حالی که در طلیعه سپاهش در جنگ جمل بود ـ نوشت : تنها کسانی زده شوند ، که می جنگند ؛ فراری از جنگ ، کشته نشود ؛ به مجروح ، ضربه خلاص زده نشود . و هر کس درِ خانه اش را بست ، در امان است .
الکافی: 5 / 32 / 3

حدیث331

امام سجاد علیه السلام :
عَلاماتُ المؤمنِ خَمسٌ : الوَرعُ فی الخَلوةِ ، والصَّدقةُ فی القِلّةِ ، والصَّبرُ عند المصیبةِ ، والحِلْمُ عنـد الغضـبِ ، والصِّدقُ عند الخوفِ .
امام زین العابدین علیه السلام : نشانه های مؤمن پنج تاست: پارسایی در خلوت، صدقه دادن در تنگدستی ، شکیبایی در برابر مصیبت، بردباری هنگام خشم، و راست گویی با وجود بیم و ترس.
حار الأنوار : 67 / 293 / 15

حدیث332

امام سجاد علیه السلام :
المؤمنُ یَصمُتُ لِیَسْلَمَ، ویَنْطِقُ لِیَغْنَمَ .
امام زین العابدین علیه السلام : مؤمن سکوت می کند تا سالم ماند و سخن می گوید تا سود برد.
الکافی : 2 / 231 / 3

حدیث333

امام سجاد علیه السلام :
إذا قامَ قائمُنا أذْهَبَ اللّه ُ عن شِیعتِنا العاهَةَ ، وجَعلَ قلوبَهُم کَزُبَرِ الحدیدِ ، وجَعلَ قُوّةَ الرّجُلِ مِنهُم قُوّةَ أربَعینَ رجُلاً ، ویکونونَ حُکّامَ الأرضِ وسَنامَها .
امام زین العابدین علیه السلام : زمانی که قائم ما قیام کند، خداوند آفت را از شیعیان ما می زداید و دلهای آنان را چون پاره های آهن [سخت و تزلزل ناپذیر ]می کند و هر مرد آنان را قدرت چهل مرد می دهد. آنان فرمانروا و سالار جهان خواهند بود.
مشکاة الأنوار : 151 / 366 .

حدیث334

امام سجاد علیه السلام :
انتظارُ الفَرَجِ مِن أعظمِ الفَرَجِ .
امام زین العابدین علیه السلام : انتظار فرج، خود بزرگترین فرج است.
بحار الأنوار : 52 / 122 / 4

حدیث335

امام سجاد علیه السلام :
سَمِعتُ الحُسَینَ علیه السلام یَقولُ : لَو شَتَمَنی رَجلٌ فی هَذهِ الأُذُنِ ـ وَأومی إلی الیُمنی ـ وَاعتَذَر لی فی الاُخری لَقَبِلتُ ذلک مِنهُ ، وَذَلِکَ أنَّ أمیرَالمُؤمِنینَ عَلیَّ بنَ أبی طالبٍ علیه السلام حَدَّثَنی أنَّهُ سَمِعَ جَدّی رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَقولُ : لا یَرِدُ الحَوضَ مَن لَم یَقبَلِ العُذرَ مِن مُحقٍّ أو مُبطِلٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : از حسین علیه السلام شنیدم که می فرماید : اگر مردی در این گوشم ـ اشاره به گوش راست خود کرد ـ مرا دشنام دهد و در دیگری از من پوزش بخواهد ، پوزش او را می پذیرم ؛ چرا که امیر المؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام برایم نقل کرد که از جدّم رسول خدا صلی الله علیه و آله شنید که می فرماید : بر حوض کوثر وارد نمی شود کسی که عذر را ـ موجّه باشد یا غیر موجّه ـ نپذیرد .
إحقاق الحقّ : 11 / 431.

حدیث336

امام سجاد علیه السلام :
فَلَمّا وُلِدَ الحُسَینُ علیه السلام أوحی اللّه تَعالی إلی جَبرَئیلَ علیه السلام أنَّهُ قَد وُلِدَ لُِمحَمَّدٍ ابن فاهبِط إلَیهِ فَهَنِّئْهُ وَقُل لَهُ إنَّ عَلیّا مِنکَ بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی فَسمِّهِ بِاسمِ ابنِ هارونَ فَهَبَطَ جَبرَئیلُ علیه السلام فَهَنَّاهُ مِنَ اللّه ِ تَعالی ثُمَّ قالَ : إنَّ اللّه َ عزّ وجلّ یَأمُرُکَ أن تُسَمّیهِ بِاسمِ ابنِ هارونَ ، فَقالَ وَما کانَ اسمُهُ ؟ قالَ : شُبَیرا ، قالَ : لِسانی عَرَبیٌ ، قالَ : سَمِّهِ الحُسَینَ .
امام زین العابدین علیه السلام : چون حسین علیه السلام زاده شد ، خداوند متعال به جبرئیل وحی فرمود که : برای محمّد صلی الله علیه و آله پسری متولّد شده است ، نزد او برو و شادباش بگو ، و به او بگو که علی برای تو به منزله هارون برای موسی است . پس ، طفل را به نام پسر هارون نامگذاری کن . جبرئیل علیه السلام فرود آمد و از جانب خداوند متعال به پیامبر تبریک گفت ، و آن گاه عرضه داشت : خداوند عز و جل به تو فرمان می دهد که او را به نام پسر هارون نامگذاری کنی . پیامبر پرسید : نام پسرهارون چه بوده است ؟ جبرئیل گفت : شُبَیر . پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود : زبان من عربی است . جبرئیل گفت : نامش را حُسَین بگذار .
علل الشرائع : 137 / 5.

حدیث337

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ الحَسَنَ بنَ عَلیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام کانَ أعبَدَالناسِ فیزَمانِهِ وَأزهَدَهُم وَأفضَلَهم، وَکانَ إذا حَجَّ حجَّ ماشیا وَرُبَّما مَشی حافیا ، وَکانَ إذا ذُکِرَ المَوتُ بَکی ، وَإذا ذُکِرَ القَبرُ بَکی ، وَإذا ذُکِرَ البَعثُ وَالنُشورُ بَکی ، وَإذا ذُکِرَ المَمَرُّ عَلی الصِّراطِ بَکی ، وَإذا ذُکِرَ العَرضُ عَلی اللّه ِ تَعالی ذِکرُه شَهِقَ شَهقَةً یُغشی عَلَیهِ مِنها ، وَکانَ إذا قامَ فی صَلاتِهِ تَرتَعِدُ فَرائِصُهُ بَینَ یَدی رَبِّهِ عزّ وجلّ ، وَکانَ إذا ذُکِرَ الجَنَّةُ وَالنارُ اضطَرَبَ اضطِرابَ السَّلیمِ وَسأل اللّه َ تعالی الجَنَّةَ وَتَعوذُ بِهِ مِنَ النَّارِ .
امام زین العابدین علیه السلام : حسن بن علی بن ابی طالب علیهماالسلامعابدترین و زاهدترین و بافضیلت ترین مردم روزگار خود بود . هرگاه حج می رفت پیاده و گاه با پای برهنه می رفت ؛ هرگاه سخن از مرگ به میان می آمد می گریست ؛ هرگاه سخن از قبر به میان می آمد می گریست ؛ هرگاه سخن از قیامت و رستاخیز به میان می آمد می گریست ؛ هرگاه از گذشتن بر صراط یاد می شد می گریست ؛ هرگاه از حاضر شدن در دادگاه عدل الهی سخن به میان می آمد ، چنان صیحه ای می زد که بر اثر آن از هوش می رفت ؛ هرگاه به نماز می ایستاد بدنش در پیشگاه پروردگارش عز و جل ، می لرزید ؛ هرگاه از بهشت و دوزخ سخن به میان می آمد ، مانند مارگزیده به خود می پیچید و بهشت را از خداوند مسئلت می کرد و از آتش دوزخ به او پناه می برد.
الأمالی للصدوق : 244 / 262.

حدیث338

امام سجاد علیه السلام :
إلهی ، لا تُؤدِّبْنی بِعُقوبَتِکَ، ولا تَمکُرْ بِی فی حِیلَتِکَ .
امام زین العابدین علیه السلام : خدای من ! با کیفر خود مرا ادب مفرما و به مکر خودت گرفتارم مکن .
الإقبال : 1/157.

حدیث339

امام سجاد علیه السلام :
مِن سَعادَةِ الرّجُلِ أن یَکونَ لَهُ وُلْدٌ یَستَعینُ بِهِم .
امام زین العابدین علیه السلام : یکی از خوشبختی های مرد این است که فرزندانی داشته باشد که کمک کار و یاورش باشند.
الکافی : 6/2/2.

حدیث340

امام سجاد علیه السلام :
جاءَ رَجلٌ إلی النبیِّ صلی الله علیه و آله فقالَ : یا رسولَ اللّه ِما مِن عَمَلٍ قَبیحٍ إلّا قَد عَمِلتُهُ ، فهَل لِی مِن تَوبَةٍ ؟ فقالَ لهُ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : فهَل مِن والِدَیکَ أحَدٌ حَیٌّ ؟ قالَ : أبی ، قالَ : فاذهَبْ فَبَرَّهُ . قالَ : فلَمّا ولّی ، قالَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : لَو کانَت اُمُّهُ!
امام زین العابدین علیه السلام : مردی خدمت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله آمد و به ایشان عرض کرد: هیچ کار زشتی نیست که نکرده باشم. آیا راه توبه و بازگشت برایم وجود دارد؟ حضرت فرمود : آیا از پدر و مادرت کسی زنده هست؟ عرض کردم: پدرم. فرمود: برو و به او نیکی کن. وقتی آن مرد رفت، رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کاش مادرش می بود!
بحار الأنوار : 74/82/88.

حدیث341

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... وَ اَجْرِ لِلنّاسِ عَلی یَدِیَ الْخَیْرَ وَ لا تَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ وَ هَبْ لی مَعالیَ الاَْخْلاقِ وَ اعْصِمْنی مِنَ الْفَخْرِ؛
خدایا به دست من برای مردم خیر و نیکی جاری ساز و آن را با منّت گذاری من تباه مکن، و مرا اخلاق والا عطا فرما و از فخرفروشی نگاه دار.
صحیفه سجادیه، از دعای 20.

حدیث342

امام سجاد علیه السلام :
ایّاکُمْ وَ صُحْبَةَ العاصینَ، وَ مَعُونَةَ الظّالِمینَ، وَ مُجاوَرَةَ الفاسِقینَ اِحْذَروا فِتْنَتَهُمْ وَ تَباعَدوا مِنْ ساحَتِهِمْ؛
از هم نشینی با اهل گناه و یاری دادن ستمکاران و همسایگی فاسدان، بپرهیزید. از فتنه آنها بر حذر باشید و از محیطشان دوری کنید.
کافی، ج 8، ص 16، ح 2.

حدیث343

امام سجاد علیه السلام :
ما تَجَرَّعْتُ جُرْعَةً اَحَبَّ اِلَیَّ مِنْ جُرْعَةِ غَیظٍ لا اُکافِی ءُ بِها صاحِبَها؛
هیچ جُرعه ای، نزد من، لذّت بخش تر از جُرعه خشمی نیست که فرو می خورم تا آن را بر سر دیگری خالی نکنم.
کافی، ج 2، ص 109، ح 1.

حدیث344

امام سجاد علیه السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتی تَرُدُّ الدُّعاءَ : سوءُ النِّیَّةِ ، وَخُبْثُ السَّریرَةِ ، وَالنِّفاقُ مَعَ الإِْخْوانِ ، وَتَرکُ التَّصْدیقِ بِالإِْجابَةِ ، وَتَأْخیرُ الصَّلَواتِ الْمَفْروضاتِ حَتّی تَذْهَبَ أَوْقاتُها ، وَتَرکُ التَّقَرُّبِ إِلَی اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ بِالبِرِّ وَالصَّدَقَةِ ، وَاسْتِعْمالُ الْبَذاءِ ، وَالْفُحْشِ فِی الْقَوْلِ؛
گناهانی که از استجابت دعا جلوگیری می کنند عبارت اند از: بد نیّتی، خبث باطن، دو رویی با برادران، باور نداشتن به اجابت دعا، به تأخیر انداختن نمازهای واجب تا آن که وقتشان بگذرد، تقرّب نجستن به خدای عزّوجلّ با نیکوکاری و صدقه، بد زبانی و زشتگویی.
معانی الأخبار، ص 271.

حدیث345

امام سجاد علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی: «وَ لَکُمْ فِی القِصاصِ حَیاةٌ» ـ لاَِنَّ مَنْ هَمَّ بِالقَتْلِ فَعَرَفَ اَ نَّهُ یُقْتَصُّ مِنهُ فَـکَفَّ لِذلکَ عَنِ الْقَتْلِ؛ کانَ حَیاةً لِلَّذی (کانَ) هَمَّ بِقَتْلِهِ، وَ حَیاةً لِهذَا الْجانِی الَّذی اَرادَ اَنْ یَقْتُلَ وَ حَیاةً لِغَیْرِهِما مِنَ النّاسِ اِذا عَلِموا اَنَّ الْقِصاصَ واجِبٌ لا یَجرَؤونَ عَلَی الْقَتْلِ مَخافَةَ الْقِصاصِ؛
درباره آیه «قصاص، برای شما، مایه حیات [و امنیّت] است»، فرمودند: چون اگر کسی تصمیم بگیرد کسی را بکشد و بداند که در این صورتْ قصاص خواهد شد، از کشتن، خودداری می کند. پس هم موجب زنده ماندن کسی است که خواسته او را بکشد، هم موجب زنده ماندن جنایتکاری است که قصد آدم کشی دارد و هم مایه زنده ماندن دیگرانی است که می دانند قصاص، واجب است و از ترس آن، جرأت آدم کشی پیدا نمی کنند.
تفسیر امام عسکری علیه السلام، ص 595، ح 354.

حدیث346

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ لَـکَ قَلْبی وَ لِسانی، وَ بِکَ نَجاتی وَ اَمانی، وَ اَ نْتَ العالِمُ بِسِرّی وَ اِعْلانی فَاَمِتْ قَلْبی عَنِ البَغْضاءِ، وَ اَصْمِتْ لِسانی عَنِ الفَحشاءِ، وَ اَخْلِص سَریرَتی عَن عَلائِق الاَهْواءِ، وَ اکْفِنی بِاَمانِکَ عَنْ عَوائِق الضَّرّاءِ، وَ اجْعَلْ سِرّی مَعقودا عَلی مُراقَبَتِکَ، وَ اِعْلانی مُوافِقا لِطاعَتِکَ، وَ هَبْ لی جِسْما روحانیّا، وَ قَلْبا سَماویّا، وَ هِمَّةً مُتَّصِلَةً بِکَ؛
خدایا! دل و زبانم از آن توست و رهایی و امانم به دست توست و تویی دانا به پنهان و آشکار من. پس صفحه دلم را از دشمنی و کینه پاک ساز و زبانم را از زشت گویی خاموش گردان و دلم را از آلودگی های هوس، بشوی و مرا در پناه خود، از گزند ناملایمات حفظ کن و درونم را به مراقبت از خودت وادار و بیرونم را با فرمانبری از خودت سازگار ساز و مرا جسمی روحانی و دلی آسمانی و همّتی پیوسته به خودت عطا فرما.
بحار الأنوار، ج 94، ص 156، ح 22.

حدیث347

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ بَطْنِکَ اَنْ لا تَجْعَلَهُ وِعاءً لِلْحَرامِ، وَ لا تَزیدَ عَلَی الشَّبَع؛
حقّ شکمت بر تو، این است که آن را ظرف غذای حرام قرار ندهی و چون سیر شدی، دست از غذا بکشی.
بحار الأنوار، ج 74، ص 4.

حدیث348

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ مَنْ اَساءَکَ اَنْ تَعفُوَ عَنْهُ، وَ اِنْ عَلِمْتَ اَنَّ الْعَفْوَ عَنْهُ یَضُرُّ انتَصَرْتَ، قالَ اللّه ُ تَبارَکَ وَ تَعالی: «وَ لَمَنِ انتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَاُولئِکَ ما عَلَیْهِم مِنْ سَبیلٍ؛
حقّ کسی که به تو بدی کرده، این است که از او درگذری؛ ولی اگر دانستی که گذشت از او زیانبار است، انتقام بگیر. خدای منزّهِ والا مرتبه فرموده است: «بر کسانی که پس از ستم دیدن، انتقام می گیرند، ملامتی نیست».
خصال، ص 570، ح 1.

حدیث349

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ ... صُنْ وَجْهی بِالْیَسارِ وَ لا تَبْتَذِلْ جاهی بِالاِْقْتارِ فَاَسْتَرْزِقَ اَهْلَ رِزْقِکَ وَ اَسْتَعْطیَ شِرارَ خَلْقِکَ، فَاُفْتَتَنَ بِحَمْدِ مَنْ اَعطانی وَ اُبْتَلی بِذَمِّ مَنْ مَنَعَنی وَ اَنْتَ مِنْ دونِهِم وَلیُّ الإِْعطاءِ وَ الْمَنْعِ؛
خدایا! ... با توانگری آبرویم را نگهدار و به تنگدستی حرمتم را از بین مبر که بر اثر آن از کسانی روزی بخواهم که روزی خوار تو هستند و از بندگان پست و بدکردار تو عطا و بخشش طلبم و در نتیجه، به ستایش آن که به من بخشیده و نکوهش آن که از من دریغ کرده است، گرفتار شوم. حال آن که بخشیدن و نبخشیدن در حقیقت به دست توست.
صحیفه سجادیه، از دعای 20.

حدیث350

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ لِسانَ ابْنِ آدَمَ یُشْرِفُ کُلَّ یَوْمٍ عَلی جَوارِحِهِ فَیَقولُ: کَیْفَ أَصْبَحْتُمْ؟ فَیَقولونَ: بِخَیْرٍ اِنْ تَرَکْتَنا! وَ یَقولونَ: اَللّه َ اَللّه َ فینا! وَ یُناشِدونَهُ وَ یَقولونَ: إِنَّما نُثابُ بِکَ وَ نُعاقَبُ بِکَ؛
زبان آدمیزاد، هر روز به اعضای او نزدیک می شود و می گوید: چگونه اید؟ آنها می گویند: اگر تو ما را به خودمان واگذاری، خوب هستیم! و می گویند: از خدا بترس و کاری به ما نداشته باش. و او را سوگند می دهند و می گویند: ما فقط به واسطه تو پاداش می یابیم و به واسطه تو، مجازات می شویم.
خصال، ص 6، ح 15 .

حدیث351

امام سجاد علیه السلام :
فِی التَّحمیدِ لِلّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ـ : وَ جَعَلَ لِکُلِّ رُوحٍ مِنْهُمْ قوتا مَعْلوما مَقْسوما مِنْ رِزْقِهِ، لا یَنْقُصُ مَنْ زادَهُ ناقِصٌ، وَ لا یَزیدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زائِدٌ؛
در حمد و ستایش خدای ـ عزّ و جلّ ـ می فرماید: از روزی ای که داده، برای هر جانداری بهره مشخصی قرار داده است و به هر کس بیشتر بدهد، کسی نمی تواند از آن کم کند و به هر کس کمتر بدهد، کسی نمی تواند بر آن بیفزاید.
صحیفه سجادیه، از دعای 1.

حدیث352

امام سجاد علیه السلام :
حُجّوا وَ اعْتَمِروا تَصِحَّ اَجْسامُـکُم وَ تَتّسِـعْ اَرزاقُکُم وَ یَصْلُحْ ایمانُـکُمْ وَ تُـکْفَوا مؤونَةَ النّاسِ وَ مَؤونَةَ عِیالاتِکُمْ؛
حج و عمره به جای آورید تا بدن هایتان سالم بماند و روزی هایتان زیاد شود و ایمانتان استوار گردد و هزینه های جامعه و مَخارج خانواده تان تأمین گردد.
وسائل الشیعه، ج 11، ص 15، ح 14126.

حدیث353

امام سجاد علیه السلام :
وَ اَمّا حَقُّ الْمُسْتَنْصِحِ فَاِنَّ حَقَّهُ اَنْ تُؤَدِّیَ اِلَیْهِ النَّصیحَةَ عَلَی الْحَقِّ الَّذی تَری لَهُ اَ نَّهُ یَحْمِلُ وَ یُخَرَّجُ الْمَخْرَجَ الَّذی یَلینُ عَلی مَسامِعِهِ وَ تُـکَلِّمَهُ مِنَ الْکَلامِ بِما یُطیقُهُ عَقْلُهُ، فَاِنَّ لِکُلِّ عَقْلٍ طَبَقَةٌ مِنَ الْکَلامِ یَعْرِفُهُ وَ یَجْتَنِبُهُ وَلْیَکُنْ مَذْهَبُکَ الرَّحمَةُ؛
حقّ نصیحت خواه این است که به راه صحیحی که می دانی می پذیرد، راهنمائیش کنی و سخن، در حدّ درک و فهم و عقلش بگویی که هر عقلی، ظرفیت مخصوص خود را دارد و روش تو باید همراه با مهربانی و رحمت باشد.
تحف العقول، ص 269.

حدیث354

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ قَسْوَةَ الْبِطْنَةِ وَ کِظَّةَ الْمِلاَْةِ وَ سُکْرَ الشِّبَعِ وَ غِرَّةَ الْمُلْکِ، مِمّا یُثَـبِّطُ وَ یُبْطِی ءُ عَنِ الْعَمَلِ وَ یُنْسی الذِّکْرَ؛
پرخوری و شکم بارگی، مستیِ سیری، غرور ثروت و قدرت، از جمله عوامل بازدارنده از عمل صالح و کاهلی در آن هستند و یاد خدا را از خاطر انسان می بَرند.
تحف العقول، ص 273.

حدیث355

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ... وَفِّقْنی لِطاعَةِ مَنْ سَدَّدَنی وَ مُتابَعَةِ مَنْ اَرْشَدَنی؛
خدایا! بر اطاعت کسی که به راه راست هدایتم می کند و به پیروی آن که ارشادم می نماید، توفیقم ده.
>صحیفه سجادیه،از دعای 20.

حدیث356

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغْ بِایمانی، اَکْمَلَ الاْیمانِ، وَ اجْعَلْ یَـقینی اَفْضَلَ الْیَقینِ، وَ انْتَهِ بِنیَّتی اِلی اَحْسَنِ النّیّاتِ، وَ بِعَمَلی اِلی اَحْسَنِ الاَْعْمالِ؛
خدایا! بر محمّد و آل محمّد، درود فرست و ایمان مرا کامل ترین ایمان، یقینم را برترین یقین قرار ده و نیّتم را به بهترین نیّت ها و عملم را به بهترین اعمال برسان.
صحیفه سجادیه، از دعای 20.

حدیث357

امام سجاد علیه السلام :
اِلهی اَ لْبَسَتْنِی الْخَطایا، ثَوْبَ مَذَلَّتی وَ جَلَّـلَنِی التَّباعُدُ مِنْکَ، لِباسَ مَسْکَنَتی وَ اَماتَ قَلْبی، عَظیمُ جِنایَتی فَاَحْیهِ بِتَوْبَةٍ مِنْکَ، یا اَمَلی وَ بُغْیَتی!؛
پروردگارا! گناهان، لباسِ خواری بر من پوشانده اند و دوری از تو، جامه خشن فقر را بر تن من کرده و بزرگی گناهم، مرا، دل مرده کرده است. پس با توبه پذیری خود، دلم را زنده گردان، ای امید و ای مطلوب من!
بحار الأنوار، ج 94، 142، ح 21.

حدیث358

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ ارْزُقْنی عَقْلاً کامِلاً وَ عَزْما ثاقِبا وَ لُبّا راجِحا وَ قَلْبا زَکیّا وَ عِلْما کَثیرا وَ اَدَبا بارِعا، وَ اجْعَلْ ذلِکَ کُلَّهُ لی وَ لاتَجْعَلْهُ عَلَیَّ، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ!؛
خدایا! مرا عقلی کامل، تصمیمی نافذ، خردی برتر، دلی پاک، دانشی فراوان و ادبی والا، روزی کن و تمام اینها را به سود من قرار ده، نه به زیانم، ای مهربان ترین مهربانان!
بحار الأنوار، ج 87، ص 325، ح 14.

حدیث359

امام سجاد علیه السلام :
وَ هَبْ لی نُورا اَمْشی بِه فِی النّاسِ، وَ اهْتَدی بهِ فِی الظُّـلُماتِ، وَ اسْتَضی ءُ بِهِ مِنَ الشَّکِّ وَ الشُّبُهاتِ؛
[خداوندا!] مرا نوری بخش تا با آن، در میان مردم گام بردارم و به واسطه آن، در تاریکی ها راه یابم و در پرتو آن، از شکّ و شبهات به درآیم.
صحیفه سجادیه، از دعای 22.

حدیث360

امام سجاد علیه السلام :
فَاَمّا حَقُّ اللّه ِ الاَْکْبَرُ، فَاِنَّکَ تَعْبُدُهُ، لاتُشْرِکُ بِهِ شَیئا، فَاِذا فَعَلْتَ ذلِکَ بِاخْلاصٍ، جَعَلَ لَکَ عَلی نَفْسِهِ اَنْ یَکْفیَکَ اَمْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ وَ یَحْفَظَ لَکَ ما تُحِبُّ مِنْها؛
حقّ بزرگ تر خداوند این است که او را بپرستی و چیزی را با او شریک نسازی، که اگر خالصانه چنین کنی، خداوند، کار دنیا و آخرتت را کفایت می کند و آنچه را دوست داری برایت نگه می دارد.
تحف العقول، ص 292.

حدیث361

امام سجاد علیه السلام :
یا مَنْ ذِکْرُهُ شَرَفٌ لِلذّاکِرینَ! وَ یا مَنْ شُکْرُهُ فَوْزٌ لِلشّاکِرینَ! وَ یا مَنْ طاعَتُهُ نَجاةٌ لِلْمُطیعینَ! صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اشْغَلْ قُلوبَنا بِذِکْرِکَ عَنْ کُلِّ ذِکْرٍ؛
ای آن که یادش مایه شرافت و بزرگی یاد کنندگان است! و ای آن که سپاسگزاریش موجب دست یافتن سپاسگزاران (بر نعمت ها) است! و ای آن که فرمانبرداریش سبب نجات فرمانبرداران است! بر محمّد و آل او، درود فرست و با یاد خود، دل های ما را از هر یاد دیگری بازدار.
صحیفه سجادیه، از دعای 11.

حدیث362

امام سجاد علیه السلام :
لَیْسَ لَکَ اَنْ تَتَـکَلَّمَ بِما شِئْتَ... رَحِمَ اللّه ُ عَبْدا قالَ خَیْرا فَغَنِمَ، اَوْ صَمَتَ فَسَلِمَ وَ لَیْسَ لَکَ اَنْ تَسْمَعَ ما شِئْتَ...؛
تو حق نداری هر چه را که خواستی بگویی... خداوند، رحمت کند کسی را که خیر بگوید و سود ببرد، یا سکوت نماید و سالم بماند و نیز حق نداری هر چه را می خواهی گوش بدهی.
علل الشرایع، ص 605، ح 80.

حدیث363

امام سجاد علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فی طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوْضِ اللُّجَجِ. اِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی، اَوْحی اِلی دانیالَ: اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدی اِلَیَّ، الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ. وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدی اِلَیَّ، التَّقیُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ، اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ، التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ، القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم می دانستند که در جستجوی دانش، چه چیزی [ نهفته ] است، بی گمان در پی آن می رفتند، حتّی اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خدای تبارک و تعالی، به دانیال وحی کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانی است که حقّ اهل علم را سبک بشمارد و پیروی از ایشان را رها کند و محبوب ترین بندگانم نزد من، تقواپیشه ای است که جویای پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیرای حکیمان باشد.
کافی، ج 1، ص 35، ح 5.

حدیث364

امام سجاد علیه السلام :
مِسْـکینٌ ابْنُ آدَمَ! لَهُ فی کُلِّ یَومٍ ثَلاثُ مَصائِبَ لا یَعْتَبِرُ بِواحِدَةٍ مِنْهُنَّ، وَ لَوِ اِعْتَبَرَ لَهانَت عَلَیهِ الْمَصائِبُ وَ اَمْرُ الدُّنْیا، فَاَمَّا الْمُصیبَةُ الاُْولی: فَالْـیَوْمُ الَّذی یَنْقُصُ مِن عُمُرِهِ وَ اِنْ نالَهُ نُقْصانٌ فی مالِهِ اغْتَمَّ بِهِ، وَ الدِّرْهَمُ یَخْلُفُ عَنْهُ وَ الْعُمُرُ لایَرُدُّهُ شَیْ ءٌ. وَ الثّانیةُ اَنَّهُ یَسْتَوفی رِزْقَهُ فَاِنْ کانَ حَلالاً حوسِبَ عَلَیْهِ وَ اِنْ کانَ حَراما عوقِبَ عَلَیهِ. وَ الثّالِثَةُ اَعْظَمُ مِنْ ذالِکَ ـ قیلَ: وَ ما هیَ؟ قالَ: ـ ما مِنْ یَوْمٍ یُمْسی اِلاّ وَ قَددَنا مِنَ الاْخِرَةِ مَرْحَلَةً لایَدری عَلَی الْجَنَّةِ اَمْ عَلَی النّارِ!
بینوا آدمی! هر روز، سه مصیبت به او می رسد و حتی از یکی از آنها پند نمی گیرد که اگر پند می گرفت، سختی ها و کار دنیا بر او آسان می شد: مصیبت نخست، روزی است که از عمر او کم می شود، در صورتی که اگر از مال او چیزی کم شود، غمگین می شود، حالْ آن که مال، جایگزین دارد؛ اما عمرِ از دست رفته جبران نمی شود. مصیبت دوم، آن است که روزی اش را به طور کامل می طلبد که اگر از راه حلال باشد، باید حساب پس بدهد و اگر از راه حرام باشد، کیفر می بیند. مصیبت سوم، از همه اینها بزرگ تر است. هیچ روزی را به شب نمی رساند مگر آن که یک منزل به آخرت، نزدیک شده است؛ امّا نمی داند به سوی بهشت می رود یا به سوی آتش.
بحار الأنوار، ج 78، ص 160، ح 20.

حدیث365

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ اللِّسانِ اِکْرامُهُ عَنِ الْخَنی وَ تَعْویدُهُ الْخَیْرَ وَ تَرْکُ الْفُضولِ الَّتی لا فائِدَةَ لَها وَ الْبِرُّ بِالنّاسِ وَ حُسْنُ الْقَوْلِ فیهِمْ؛
حقّ زبان، احترام گذاشتن به آن با ترک زشت گویی، عادت دادنش به خوبی، ترک گفتار بی فایده و نیکی به مردم و خوشگویی درباره آنان است.
بحار الأنوار، ج 71، ص 286، ح 41.

حدیث366

امام سجاد علیه السلام :
اِعْتَبِروا یا اُولیِ الاَْبْصارِ! وَ احْمَدُوا اللّه َ عَلی ما هَداکُمْ، وَ اعْلَموا اَ نَّـکُمْ لاتَخْرُجونَ مِنْ قُدْرَةِ اللّه ِ اِلی غَیْرِ قُدْرَتِهِ، وَ سَیَرَی اللّه ُ عَمَلَکُمْ وَ رَسولُهُ ثُمَّ اِلَیْهِ تُحْشَرونَ، فَانْتَفِعوا بِالْعِظَةِ وَ تَاَدَّبوا بِآدابِ الصّالِحینَ؛
شما ای اهل بصیرت! پند گیرید و خدا را برای این که هدایتتان کرد، سپاس گویید و بدانید که از قبضه قدرت خداوند، به سوی قدرتی دیگر بیرون نتوانید رفت، و خدا و فرستاده اش، به زودی کردار شما را می بینند و آن گاه، در پیشگاه او، گرد آورده می شوید. پس از اندرزها بهره گیرید و ادب شایستگان را داشته باشید.
کافی، ج 8، ص 17، ح 2.

حدیث367

امام سجاد علیه السلام :
خَیْرُ مَفاتیحِ الاُْمورِ الصِّدقُ وَ خَیْرُ خَواتیمِهَا الْوَفاءُ؛
بهترین شروع کارها، صداقت و راستگویی و بهترین پایان آنها، وفا است.
بحار الأنوار، ج 78، ص 161.

حدیث368

امام سجاد علیه السلام :
سُبْحانَ مَنْ جَعَلَ الاِْعْتِرافَ بِالنِّعْمَةِ لَهُ حَمْداً سُبْحانَ مَنْ جَعَلَ الاِْعْتِرافَ بِالْعَجْزِ عَنِ الشُّکرِ شُکْراً؛
پاک است خدایی که اعتراف به نعمتش را ستایش قرار داد. و پاک است خدایی که اعتراف به ناتوانی از شکرش را شکر قرار داد.
تحف العقول، ص 283.

حدیث369

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ فَرِّغْ قَلْبی لِمَحَبَّتِکَ، وَ اشْغَلْهُ بِذِکْرِکَ، وَ انْعَشْهُ بِخَوْفِکَ وَ بِالْوَجَلِ مِنْکَ، وَ قَوِّهِ بِالرَّغْبَةِ اِلَیْکَ، وَ اَمِلْهُ اِلی طاعَتِکَ ... ؛
خدایا بر محمّد و خاندان او درود فرست و دلم را برای محبّتت فار غ و به یادت مشغول گردان و با ترس و هراس از خودت طراوت بخش و با رغبت به سویت نیرومند و به طاعتت مشتاق گردان.
صحیفه سجادیه، دعای 21.

حدیث370

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ! اِنّی اَعْتَذِرُ اِلَیْکَ مِنْ مَظْلومٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتی فَلَمْ اَنْصُرْهُ ... ؛
خدایا! از پیشگاه تو عذر می خواهم از این که در حضور من به مظلومی ظلم شده باشد و او را یاری نکرده باشم.
صحیفه سجادیه، از دعای 38.

حدیث371

امام سجاد علیه السلام :
اَلذُّنُوبُ الَّتی تُنْزِلُ النِّقَمَ: عِصْیانُ الْعارِفِ بِالْبَغْیِ وَ التَّطاوُلِ عَلَی النّاسِ وَ الاِْسْتِهْزاءِ بِهِم وَ السُّخْریَّةِ مِنْهُم؛
گناهانی که عذاب را به همراه می آورند، عبارت اند از: ظلم کردن کسی که ظلم و تجاوز را می شناسد، و دست اندازی بر جان و مال مردم، و به ریشخند گرفتن و مسخره کردن مردم.
معانی الأخبار، ص 270، ح 2.

حدیث372

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ! یَا مَنْ لایَرْغَبُ فِی الْجَزاءِ وَ یا مَنْ لایَنْدَمُ عَلَی الْعَطاءِ، وَ یا مَنْ لایُکافِی ءُ عَبْدَهُ عَلَی السَّواءِ، مِنَّـتُکَ اِبْتِدَاءٌ، وَ عَفْوُکَ تَفَضُّلٌ، وَ عُقُوبَتُکَ عَدْلٌ، وَ قَضاؤُکَ خِیَرَةٌ، اِنْ اَعْطَیْتَ لَمْ تَشُبْ عَطاءَکَ بِمَنٍّ، وَ اِنْ مَنَعْتَ لَمْ یَکُنْ مَنْعُکَ تَعَدِّیا، تَشْکُرُ مَنْ شَکَرَکَ وَ اَ نْتَ اَ لْهَمْتَهُ شُکْرَکَ؛
خدایا! ای کسی که در برابر احسانت توقّع جبران نداری، و ای کسی که از بخشش پشیمان نمی شوی، و ای کسی که مزد بنده خود را نه به همان اندازه [بلکه بیشتر] می دهی، تو در نعمت بخشیدن، آغازکننده ای و بخشایشت از روی لطف است. مجازاتت عدالت است و قضاوتت بهترین است. اگر عطا کنی، آن را به منّت آلوده نمی کنی و اگر محروم نمایی، از روی ستم نیست. هرکس تو را شکر گزارد، پادشش می دهی و حال آن که شکر گزاری را تو خود به او الهام نموده ای.
صحیفه سجّادیه، از دعای 45.

حدیث373

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمّدٍ وَ آلِهِ وَ اکْفِنی مَؤونَةَ الاِْکْتِسابِ وَ ارْزُقْنی مِنْ غَیْرِ اِحْتِسابٍ فَلااَشْتَغِلَ عَنْ عِبادَتِکَ بِالطَّـلَبِ و لااَحْتَمِلَ اِصْرَ تَبِعاتِ الْمَکْسَبِ؛
خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست و مرا از کسب روزیِ همراه با رنج، بی نیاز گردان و از جایی که گمان نمی رود، روزی ام ده، تا به خاطر طلب روزی، از عبادت تو باز نمانم و بار سنگین مشکلات کسب روزی را به دوش نکشم.
صحیفه سجادیه، از دعای 20.

حدیث374

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ رَعیَّتِکَ بِمِلْکِ النِّـکاحِ، فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّ اللّه َ جَعَلَها سَکَنا وَ مُسْتَراحا وَ اُ نْسا وَ واقیَةً وَ کَذلِکَ کُلُّ واحِدٍ مِنْکُما یَجِبُ اَنْ یَحْمَدَ اللّه َ عَلی صاحِبِهِ وَ یَعْلَمَ اَنَّ ذلِکَ نِعْمَةٌ مِنْهُ عَلَیْهِ وَ وَجَبَ اَنْ یُحْسِنَ صُحْبَةَ نِعْمَةِ اللّه ِ وَ یُکْرِمَها وَ یَرْفَقَ بِها وَ اِنْ کانَ حَقُّکَ عَلَیْها اَغْلَظَ وَ طاعَتُکَ بِها اَ لْزَمَ فیما اَحْبَبْتَ وَ کَرِهْتَ ما لَمْ تَـکُنْ مَعْصیَةً فَاِنَّ لَها حَقَّ الرَّحْمَةِ وَ الْمُؤانَسَةِ وَ مَوْضِعَ السُّکونِ اِلَیْها قَضاءَ اللَّذَّةِ الَّتی لابُدَّ مِنْ قَضائِها وَ ذلِکَ عَظیمٌ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه ِ؛
حقّ زن آن است که بدانی خداوند او را مایه آرامش و آسایش و همدم و پرستار تو قرار داده است، هم چنین بر هر یک از شما واجب است که خداوند را به خاطر وجود دیگری ستایش کند و بداند که او نعمتی است که خداوند ارزانی داشته و واجب است که با نعمتِ خداوندی، رفتار نیک داشته باشد و او را گرامی بدارد و با او سازگاری کند و هر چند حقّ تو بر زنت بیشتر است و فرمان پذیری از تو، در هر چه دوست می داری یا نمی پسندی، تا آن جا که گناه نباشد، بر او لازم تر است، در هر حال او این حق را دارد که از تو مهربانی ببیند و از همدمی تو برخوردار شود، و حق دارد که در برآوردن کامی که به ناچار باید برآورده شود، آرامش و آسایشش تأمین شود و این حقی بس بزرگ است و هیچ نیرو و توانی جز به خداوند نیست.
تحف العقول، ص 261.

حدیث375

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ قَسْوَةَ الْبِطْنَةِ وَ فَتْرَةَ الْمَیْلَةِ وَ سُکْرَ الشَّبَعِ وَ عِزَّةَ الْمُلْکِ مِمّا یُثَبِّطُ وَ یُبَطِّی ءُ عَنِ الْعَمَلِ وَ یُنْسِی الذِّکْرَ؛
پرخوری و سستی اراده و مستی سیری و غفلت حاصل از قدرت، از عوامل بازدارنده و کندکننده در عمل است و ذکر (خدا) را از یاد می برد.
بحار الأنوار، ج 78، ح 129، ح 1.

حدیث376

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ ... وَ اَجْرِ لِلنّاسِ عَلی یَدِیَ الْخَیْرَ وَ لاتَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ، وَ هَبْ لی مَعالیَ الاَْخْلاقِ وَ اعْصِمْنی مِنَ الْفَخْرِ؛
خدایا! به دست من برای مردم خیر و نیکی جاری ساز و آن را با منّت گذاری من تباه مکن و مرا اخلاق والا عطا فرما و از فخرفروشی نگاه دار.
صحیفه سجّادیه، از دعای 20.

حدیث377

امام سجاد علیه السلام :
اَمّا حَقُّ مالِکَ فَاَنْ لاتَاْخُذَهُ اِلاّ مِنْ حِلِّهِ، وَ لاتُنْفِقَهُ اِلاّ فی وَجْهِهِ وَ لاتُؤْثِرَ عَلی نَفْسِکَ مَنْ لایَحْمَدُکَ، فَاعْمَلْ بِهِ بِطاعَةِ رَبِّکَ وَ لاتَبْخَلْ بِهِ فَتَبوءَ بِالْحَسْرَةِ وَ النَّدامَةِ مَعَ التَّبِعَةِ؛
حقّ دارایی ات این است که آن را جز از حلال به دست نیاوری و جز در راه درست، خرج نکنی و [در خرج کردن دارایی ات] کسی را که قدرشناس تو نیست، بر خود، ترجیح ندهی. پس آن را در راه اطاعت پروردگارت به کار بر و در آن بخل نَوَرز، که غیر از پیامدهای بدش، گرفتار حسرت و پشیمانی نیز خواهی شد.
أمالی صدوق، ص 455، ح 610.

حدیث378

امام سجاد علیه السلام :
اَمّا حَقُّ جارِکَ فَحِفْظُهُ غائِبا وَ اِکْرامُهُ شاهِدا وَ نُصْرَتُهُ اِذا کانَ مَظْلوما وَ لاتَـتَّبِـعْ لَهُ عَوْرَةً فَاِنْ عَلِمْتَ عَلَیْهِ سوءً سَتَرْتَهُ عَلَیْهِ وَ اِنْ عَلِمْتَ اَ نَّهُ یَقْبَلُ نَصیحَتَکَ نَصَحْتَهُ فیما بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ وَ لاتُسَلِّمْهُ عِنْدَ شَدیدَةٍ وَ تُقیلُ عَثْرَتَهُ وَ تَغْفِرُ ذَنْبَهُ وَ تُعاشِرُهُ مُعاشَرَةً کَریمَةً؛
اما حقّ همسایه ات این است که در غیاب او آبرویش را حفظ کنی و در حضورش او را احترام نهی. اگر به او ظلمی شد یاریش رسانی، دنبال عیب هایش نباشی، اگر بدی از او دیدی بپوشانی، اگر بدانی نصیحت تو را می پذیرد، او را در خفا نصیحت کنی، در سختی ها رهایش نکنی، از لغزشش درگذری، گناهش را ببخشی و با او به خوبی و بزرگواری معاشرت کنی.
خصال، ص 569.

حدیث379

امام سجاد علیه السلام :
اَللّهُمَّ ... اَحِبَّنی وَ حَبِّبْنی وَ حَبِّبْ اِلَیَّ ما تُحِبُّ مِنَ الْقَوْلِ وَ الْعَمَلِ حَتّی اَدْخُلَ فیهِ بِلَذَّةٍ وَ اَخْرُجْ مِنْهُ بِنَشاطٍ؛
بار خدایا! مرا دوست بدار و نزد دیگران محبوبم گردان و گفتار و کرداری را که دوست داری، نزد من محبوب گردان تا با لذّت وارد آنها شوم و با نشاط به انجامشان رسانم.
بحار الأنوار، ج 95، ص 298، ح 17.

حدیث380

امام سجاد علیه السلام :
مَرَّ رَسولُ اللّه ِ بِقَومٍ یَرفَعونَ حَجَرا فَقالَ : ما هذا ؟
قالوا : نَعرِفُ بِذاکَ أشَدَّنا وأقوانا .
فَقالَ صلی الله علیه و آله : ألا اُخبِرُکُم بِأَشَدِّکُم وأقواکُم ؟
قالوا : بَلی ، یا رَسولَ اللّه ِ .
قالَ : أشَدُّکُم وَأقواکُم الَّذی إذا رَضِیَ لَم یُدخِله رِضاهُ فی إثمٍ ولا باطِلٍ ، وإذا سَخِط لَم یُخرِجهُ سَخَطُهُ مِن قَولِ الحَقِّ ، وإذا قَدَرَ لَم یَتَعاطَ مالَیسَ بِحَقٍّ .
امام زین العابدین علیه السلام : پیامبر صلی الله علیه و آله بر گروهی گذشت که سنگی را بلند می کردند . فرمود : «این چه کاری است؟» .
گفتند : با این کار ، نیرومندترین و محکم ترینِ خود را می شناسیم .
فرمود : «آیا به شما خبر دهم که محکم ترین و نیرومندترینِ شما کیست؟» .
گفتند : بلی ، ای پیامبر خدا .
فرمود : «محکم ترین و نیرومندترینِ شما ، کسی است که هر گاه خشنود شود ، خشنودی اش او را به گناه و باطل نکشاند ، و هر گاه خشمگین شود ، خشمش ، او را از سخن حق ، بیرون نراند ، و هر گاه به قدرت رسید ، به کارِ غیر حق ، دست نزند» .
معانی الأخبار : ص 366 .

حدیث381

امام سجاد علیه السلام :
رَأَیتُ الخَیرَ کُلَّهُ قَدِ اجتَمَعَ فی قَطعِ الطَّمَعِ عَمّا فی أیدِی النّاسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : تمام خیر و برکت را در بُریدن طمع از آنچه در دست مردم است ، یافتم .
الکافی : ج 2 ص 148 ح 3 .

حدیث382

امام سجاد علیه السلام :
أمّا حَقُّ جَلیسِکَ : فَأَن تُلینَ لَهُ جانِبَکَ ، وتُنصِفَه فی مُجازاةِ اللَّفظِ ، ولا تَقومَ مِن مَجلِسِکَ إلاّ بِإِذنِهِ . ومَن یَجلِسُ إلَیکَ یَجوزُ لَهُ القِیامُ عَنکَ بِغَیرِ إذنِکَ ، وتَنسی زَلاّتِهِ ، وتَحفَظَ خَیراتِهِ ، وَلا تُسمِعَهُ إلاَّ خَیرا .
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ همنشین تو عبارت است از این که : با او نرمی کنی ، و در توبیخ لفظی ، انصاف را رعایت کنی ، و جز با اذن او از جایت برنخیزی ، و این که اگر نزد تو نشست ، بتواند بدون اجازه تو برخیزد ، لغزش هایش را فراموش کنی و خوبی هایش را به یاد داشته باشی و جز نیکی به گوشش نرسانی .
الخصال : ص 569 .

حدیث383

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ رَجُلاً رَکِبَ البَحرَ بِأَهلِهِ فَکُسِرَ بِهِم ، فَلَم یَنجُ مِمَّن کانَ فِی السَّفینَةِ إلاَّ امرَأَةُ الرَّجُلِ ، فَإِنَّها نَجَت عَلی لَوحٍ مِن ألواحِ السَّفینَةِ حَتّی ألجَأَت عَلی جَزیرَةٍ مِن جَزائِرِ البَحرِ ، وکانَ فی تِلکَ الجَزیرَةِ رَجُلٌ یَقطَعُ الطَّریقَ ولَم یَدَع لِلّهِ حُرمَةً إلاَّ انتَهَکَها ، فَلَم یَعلَم إلاَّ وَ المَرأَةُ قائِمَةٌ عَلی رَأسِهِ ، فَرَفَعَ رَأسَهُ إلَیها فَقالَ : إنسِیَّةٌ أم جِنِّیَّةٌ؟
فَقالَت : إنسِیَّةٌ ، فَلَم یُکَلِّمها کَلِمَةً حَتّی جَلَسَ مِنها مَجلِسَ الرَّجُلِ مِن أهلِهِ ، فَلَمّا أن هَمَّ بِهَا اضطَرَبَت ، فَقالَ لَها : ما لَکِ تَضطَرِبینَ؟
فَقالَت : أفرَقُ مِن هذا؟ وأومَأَت بِیَدِها إلَی السَّماءِ .
قالَ : فَصَنَعتِ مِن هذا شَیئاً .
قالَت : لا وعِزَّتِهِ .
قالَ : فَأَنتِ تَفرَقینَ مِنهُ هذَا الفَرَقَ ولَم تَصنَعی مِن هذا شَیئاً ، وإنَّما أستَکرِهُکِ استِکراهاً ، فَأَنَا وَاللّهِ أولی بِهذَا الفَرَقِ وَالخَوفِ وأحَقُّ مِنکِ ، قالَ فَقامَ ولَم یُحدِث شَیئاً ، ورَجَعَ إلی أهلِهِ ولَیسَت لَهُ هِمَّةٌ إلاَّ التَّوبَةُ وَالمُراجَعَةُ ، فَبَینا هُوَ یَمشی إذ صادَفَهُ راهِبٌ یَمشی فِی الطَّریقِ فَحَمِیَت عَلَیهِمَا الشَّمسُ ، فَقالَ الرّاهِبُ لِلشّابِّ : اُدعُ اللّهَ یُظِلَّنا بِغَمامَةٍ ، فَقَد حَمِیَت عَلَینَا الشَّمسُ .
فَقالَ الشّابُّ : ما أعلَمُ أنَّ لی عِندَ رَبّی حَسَنَةً فَأَتَجاسَرَ عَلی أن أسأَ لَهُ شَیئاً!
قالَ : فَأَدعو أ نَا وتُوءمِّنُ أنتَ .
قالَ : نَعَم ، فَأَقبَلَ الرّاهِبُ یَدعو وَالشّابُّ یُوءمِّنُ ، فَما کانَ بِأَسرَعَ مِن أن أظَلَّتهُما غَمامَةٌ فَمَشَیا تَحتَها مَلِیّاً مِنَ النَّهارِ ، ثُمَّ تَفَرَّقَتِ الجَادَّةُ جَادَّتَینِ ، فَأَخَذَ الشَّابُّ فی واحِدَةٍ وأخَذَ الرّاهِبُ فی واحِدَةٍ ، فَإِذَا السَّحابَةُ مَعَ الشّابِّ!
فَقالَ الرّاهِبُ : أنتَ خَیرٌ مِنّی لَکَ استُجیبَ ولَم یُستَجَب لی فَأَخبِرنی ما قِصَّتُکَ ، فَأَخبَرَهُ بِخَبَرِ المَرأَةِ .
فَقالَ : غُفِرَ لَکَ مَا مَضی حَیثُ دَخَلَکَ الخَوفُ ، فَانظُر کَیفَ تَکونُ فیما تَستَقبِلُ؟!
امام زین العابدین علیه السلام : مردی با خانواده خود ، به سفری دریایی رفت . کشتی آنها درهم شکست و هیچ کس ، جز همسر آن مرد ، نجات پیدا نکرد . او بر تخته شکسته ای از کشتی نجات یافت و به جزیره ای پناه برد .
در آن جزیره ، مردی راهزن بود که هیچ حریمی برای خدا نبود که او آن را هتک نکرده باشد . ناگهان دید که آن زن بالای سرش ایستاده است . سرش را به سوی او بلند کرد و پرسید : انسانی یا جنّی؟
زن پاسخ داد : انسانم .
مرد ، بی آن که با او سخنی بگوید ، همانند مردی که با همسرش می نشیند ، نزد او نشست . هنگامی که قصد نزدیکی با او کرد ، زن پریشان شد . مرد از وی پرسید : چرا پریشان و نگران شدی؟
پاسخ داد : از این (خدا) می ترسم ، و به آسمان اشاره کرد .
مرد گفت : آیا تا به حال چنین کاری کرده ای (زنا داده ای)؟
زن پاسخ داد : نه ؛ به عزّتش سوگند .
مرد گفت : تو این چنین از او می ترسی ، در حالی که چنین کاری نکرده ای . و اینک هم من تو را مجبور می کنم؟! به خدا سوگند که من به پریشانی و ترس ، از تو سزاوارترم .
سپس مرد برخواست . و هیچ کاری نکرد و به سوی خانواده اش رهسپار شد ، در حالی که هیچ فکری جز توبه به سوی خداوند نداشت .
در همان اندیشه راه می رفت که راهبی در راه با او برخورد کرد . خورشید ، گرمای سوزانی بر آن دو می تابانْد . راهب به جوان گفت : از خداوند بخواه که برایمان ابری سایه افکن فراهم کند . خورشید ، گرمای سوزانی دارد .
جوان گفت : گمان نمی کنم هیچ خوبی ای در پیشگاه خداوند داشته باشم تا با آن جرئت درخواست از او را داشته باشم .
راهب گفت : پس من دعا می کنم ، تو آمین بگو.
جوان پاسخ داد : باشد .
راهب ، دعا می کرد و جوان ، آمین می گفت ، طولی نکشید که ابری بر آنها سایه گسترانْد . هر دو مدّتی را زیر سایه ابر ، راه طی کردند . آن گاه ، راهشان جدا شد . جوان به راهی و راهب به راه دیگری رفت . ابر با جوان همراه شد . راهب به وی گفت : تو از من بهتری . برای این که دعای تو اجابت شد و دعای من اجابت نشد . به من بگو ماجرایت چیست؟
جوان ، ماجرای خود را با آن زن برای راهب بازگفت . راهب گفت : به جهت ترسی که از خداوند در دلت راه یافت ، گناهان گذاشته ات آمرزیده شد . دقّت کن که در آینده چگونه خواهی بود .
الکافی : ج 2 ص 69 ح 8 .

حدیث384

امام سجاد علیه السلام :
اللَّجاجَةُ مَقرونَةٌ بِالجَهالَةِ ، وَالحَمِیَّةُ مَوصولَةٌ بِالبَلِیَّةِ ، وسَبَبُ الرِّفعَةِ التَّواضُعُ .
امام زین العابدین علیه السلام : لجاجت ، با نادانی همراه است؛ غیرت ، با گرفتاری گره خورده است؛ و عامل بزرگی ، فروتنی است .
نزهة الناظر : ص 91 ح 14 .

حدیث385

امام سجاد علیه السلام :
: رَبَّنا ... وَامنُن عَلَینا بِالنَّشاطِ وأعِذنا مِنَ الفَشَلِ وَالکَسَلِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ در مناجاتش ـ : پروردگارا! شادابی را به ما ارزانی کن و از کاهلی و سستی ، ما را پناه ده .
بحار الأنوار : ج 94 ص 125 .

حدیث386

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ ومُنَّ عَلَیَّ بِبَقاءِ وُلدی وبِإِصلاحِهِم لی وبِإِمتاعی بِهِم .
إلهِی امدُد لی فی أعمارِهِم ، وزِد لی فی آجالِهِم ، ورَبِّ لی صَغیرَهُم ، وقَوِّ لی ضَعیفَهُم ، وأصِحَّ لی أبدانَهُم وأدیانَهُم وأخلاقَهُم ، وعافِهِم فی أنفُسِهِم وفی جِوارِحِهِم وفی کُلِّ ما عُنِیَت بِهِ مِن أمرِهِم ، وأدرِر لی وعَلی یَدی أرزاقَهُم .
وَاجعَلهُم أبرارا أتقِیاءَ بُصَراءَ سامِعینَ مُطیعینَ لَکَ ، ولِأَولِیائِکَ مُحِبّینَ مُناصِحینَ ، ولِجَمیعِ أعدائِکَ مُعانِدینَ ومُبغِضینَ ، آمینَ .
اللّهُمَّ اشدُد بِهِم عَضُدی ، وأقِم بِهِم أوَدی ، وکَثِّر بِهِم عَدَدی ، وزَیِّن بِهِم مَحضَری ، وأحیِ بِهِم ذِکری ، وَاکفِنی بِهِم فی غَیبَتی ، وأعِنّی بِهِم عَلی حاجَتی ، وَاجعَلهُم لی مُحِبّینَ ، وعَلَیَّ حَدِبینَ مُقبِلینَ مُستَقیمینَ لی ، مُطیعینَ ، غَیرَ عاصینَ ولا عاقّینَ ولا مُخالِفینَ ولا خاطِئینَ .
وأعِنّی عَلی تَربِیَتِهِم وتَأدیبِهِم ، وبِرِّهِم ، وهَب لی مِن لَدُنکَ مَعَهُم أولادا ذُکورا ، وَاجعَل ذلِکَ خَیرا لی ، وَاجعَلهُم لی عَونا عَلی ما سَأَلتُکَ . وأعِذنی وذُرِّیَّتی مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ .
فَإِنَّکَ خَلَقتَنا وأمَرتَنا ونَهَیتَنا ورَغَّبتَنا فی ثَوابِ ما أمَرتَنا ورَهَّبتَنا عِقابَهُ ، وجَعَلتَ لَنا عَدُوّا یَکیدُنا ، سَلَّطتَهُ مِنّا عَلی ما لَم تُسَلِّطنا عَلَیهِ مِنهُ ، أسکَنتَهُ صُدورَنا ، وأجرَیتَهُ مَجارِیَ دِمائِنا .
لا یَغفُلُ إن غَفَلنا ، ولا یَنسی إن نَسینا ، یُؤمِنُنا عِقابَکَ ، ویُخَوِّفُنا بِغَیرِکَ . إن هَمَمنا بِفاحِشَةٍ شَجَّعَنا عَلَیها ، وإن هَمَمنا بِعَمَلٍ صالِحٍ ثَبَّطَنا عَنهُ ، یَتَعَرَّضُ لَنا بِالشَّهَواتِ ، ویَنصِبُ لَنا بِالشُّبَهاتِ ، إن وَعَدَنا کَذَبَنا ، وإن مَنّانا أخلَفَنا ، وإلاّ تَصرِف عَنّا کَیدَهُ یُضِلَّنا ، وإلاّ تَقِنا خَبالَهُ یَستَزِلَّنا .
اللّهُمَّ فَاقهَر سُلطانَهُ عَنّا بِسُلطانِکَ حَتّی تَحبِسَهُ عَنّا بِکَثرَةِ الدُّعاءِ لَکَ فَنُصبِحَ مِن کَیدِهِ فِی المَعصومینَ بِکَ .
اللّهُمَّ أعطِنی کُلَّ سُؤلی ، وَاقضِ لی حَوائِجی ، ولا تَمنَعنِی الإِجابَةَ وقَد ضَمِنتَها لی ، ولا تَحجُب دُعائی عَنکَ وقَد أمَرتَنی بِهِ ، وَامنُن عَلَیَّ بِکُلِّ ما یُصلِحُنی فی دُنیایَ وآخِرَتی ما ذَکَرتُ مِنهُ وما نَسیتُ ، أو أظهَرتُ أو أخفَیتُ أو أعلَنتُ أو أسرَرتُ .
وَاجعَلنی فی جَمیعِ ذلِکَ مِنَ المُصلِحینَ بِسُؤالی إیّاکَ ، المُنجِحینَ بِالطَّلَبِ إلَیکَ غَیرِ المَمنوعینَ بِالتَّوَکُّلِ عَلَیکَ . المُعَوَّدینَ بِالتَّعَوُذِ بِکَ ، الرّابِحینَ فی التِّجارَةِ عَلَیکَ ، المُجارینَ بِعِزِّکَ ، المُوَسَّعِ عَلَیهِمُ الرِّزقُ الحَلالُ مِن فَضلِکَ ، الواسِعِ بِجودِکَ وکَرَمِکَ ، المُعَزّینَ مِنَ الذُّلِّ بِکَ ، وَالمُجارینَ مِنَ الظُّلمِ بِعَدلِکَ ، وَالمُعافَینَ مِنَ البَلاءِ بِرَحمَتِکَ ، والمُغنَینَ مِنَ الفَقرِ بِغِناکَ ، والمَعصومینَ مِنَ الذُّنوبِ وَالزَّلَلِ وَالخَطاءِ بِتَقواکَ، وَالمُوَفَّقینَ لِلخَیرِ وَالرُّشدِ وَالصَّوابِ بِطاعَتِکَ ، وَالمُحالِ بَینَهُم وبَینَ الذُّنوبِ بِقُدرَتِکَ ، التّارِکینَ لِکُلِّ مَعصِیَتِکَ ، السّاکِنینَ فی جِوارِکَ .
اللّهُمَّ أعطِنا جَمیعَ ذلِکَ بِتَوفیقِکَ ورَحمَتِکَ ، وأعِذنا من عَذابِ السَّعیرِ ، وأعطِ جَمیعَ المُسلِمینَ وَالمُسلِماتِ وَالمُؤمِنینَ وَالمُؤمِناتِ مِثلَ الَّذی سَأَلتُکَ لِنَفسی ولِوُلدی فی عاجِلِ الدُّنیا وآجِلِ الآخِرَةِ ، إنَّکَ قَریبٌ مُجیبٌ سَمیعٌ عَلیمٌ عَفُوٌّ غَفورٌ رَؤوفٌ رَحیمٌ .
وآتِنا فِی الدُّنیا حَسَنَةً ، وفِی الآخِرَةِ حَسَنَةً وقِنا عَذابَ النّارِ .
امام زین العابدین علیه السلام ـ از دعاهای ایشان برای فرزندانش ـ : بار خدایا! بر من منت گذار و فرزندانم را برایم نگه دار ، شایستگی شان ده ، و برایم بهره ای در آنان نِه ، عمرشان را دراز فرما و بر زندگانی شان بیفزا ، خُردسالشان را پرورش ده ، نَاتوانشان را توانا ساز ، تنشان ، دینشان و اخلاقشان را به سلامت دار ، در جان و جسمشان ، و در هر کار از کارهایشان که در آن می کوشند ، عافیت نِه ، و روزی شان را برای من و به دست من ، پیوسته قرار ده .
[بار خدایا!] فرَزندانم را همه ، از نیکان ، پرهیزگاران ، بینایان ، شنوندگان ، فرمانبردارانِ خویش و دوستدار و نیکخواه دوستانت گردان ، و چنان کن که دشمن و کین توز دشمنانت باشند . آمین!
بار خدایا! بازویم را به نیروی فرزندانم توانا ساز ، نابسامانی هایم را بدانان سامان ده ، شمار یارانم را بدیشان فزونی بخش ، و مجلسم را بدانان بیارای ، نامم را بدیشان زنده بدار ، و در نبودنم ، آنان را به کارم برگمار ، و در نیازمندی ها آنان را به یاری ام وا دار .
[بار خدایا!] چنان کن که فرزندانم دوستدار من باشند ، به من مهر بورزند ، به من روی آورند ، و در یاری ام پایدار باشند . چنان کن که فرمانبردارم باشند ، نه عصیانگر و نافرمان ، و نه از مخالفان و خطاکاران .
[بار خدایا!] مرا در پرورش و تربیت و نیکی به آنان موفّق دار، و همراه آنان ، فرزندانی پسر نیز ارزانی ام دار، خیرم را در آن نِه، و مرا در آنچه از تو خواسته ام، بدانان یاری ده ، و مرا و فرزندانم را از شرّ شیطان رانده شده ، پناه ده .
[بار خدایا!] تو ما را آفریده ای و به نیکی امر کرده و از بدی بازداشته ای ، به ثوابِ فرمانبرداری ات تشویق ، و از عقابِ نافرمانی ات بیمناک ساخته ای، کسی را که در کار ما نیرنگ می کند ، به دشمنیِ ما گمارده ای ، و در اموری وی را بر ما چیره کرده ای که ما را بر وی چیره نکرده ای . او را در سینه های ما جای داده ای و چون خون در رگ هایمان روان ساخته ای .
اگر از وی شویم ، از ما غافل نمی شود ، اگر فراموشش کنیم ، فراموشمان نمی کند ، کیفرت را در نظر ما ناچیز می نماید ، و ما را از دیگری جز تو می ترساند . اگر آهنگِ گناه کنیم ، در ارتکاب آن ، دلیرمان می گرداند و اگر آهنگ کاری شایسته کنیم ، از گزاردنش بازمان می دارد ، هواهای نفسانی را برای ما می آراید و شبهات را به ما می نمایاند . اگر وعده مان دهد ، دروغ ، می گوید ، و اگر آرزویی در دلمان برانگیزد ، خلاف آن می کند . اگر مکرش را از ما باز نگردانی ، گم راهمان می سازد و اگر از تبهکاری اش بازمان نداری ، ما را می لغزاند .
بار خدایا! به توانایی ات قدرتش را در هم شکن ، تا بنیان سعادتمان را نلرزاند ، و توفیق دعایمان ده تا ما را از مکر و فریبش نگه دارد .
بار خدایا! همه خواسته هایم را عطا کن ، حوایجم را برآور ، و از اجابت محرومم مساز ، که اجابت را خود بر عهده گرفته ای . دعایم را از درگاهت مگردان ، که خود بدان فرمانم داده ای . آنچه دنیا و آخرتم را اصلاح می کند ، عطایم کن : بر زبانش آورده باشم یا از یادش برده باشم ، اظهارش کرده باشم یا در دل نهان داشته باشم ، آشکارش کرده باشم یا پوشانده باشم .
[بار خدایا!] چنان کن که در همه حال ، با درخواست از تو ، از مصلحان باشم ، و با طلب از درگاهت ، از کام یافتگان گردم ، و با توکلّ بر تو از کسانی نباشم که محروم اند .
[بار خدایا!] در شمارِ آنانم بر پناه جستن به تو خو گرفته اند و از سودایت سود برده اند و در آسایشگاهِ عزّتت آرمیده اند و از کَرَمت به روزیِ حلال ، دست یافته اند و از بخششت به فراخیِ نعمت رسیده اند و با تو از ذلّت به عزّت دست یافته اند و از ستم به دادگری ات پناه جسته اند و به مِهرت از گرفتاری رهیده اند و از توانگری ات توانگری یافته اند و به پارسایی ات از گناه و لغزش مصون مانده اند و به طاعتت به خیر و رشاد و صواب ، توفیق یافته اند ، و به قدرتت از گناهان رهایی یافته و در کوی رحمت آرمیده اند .
بار خدایا! همه این خواسته ها را به توفیق و مهرت ارزانی ام دار ، و ما را از عذاب دوزخت نگه دار ، و همه مردان و زنان با ایمان را در این سرای در گذار و آخرت ماندگار ، بدانچه برای خود و فرزندانم خواسته ام گرامی دار ، که تو نزدیک و اجابت کننده ای ، شنوای دانایی ، در گذرنده و آمرزگاری ، نرم خوی و مهربانی .
ما را در این دنیا نیکی و در آخرت ، نیکی عطا فرمای و از عذاب آتش ، رهایی مان بخش .
الصحیفة السجادیة : ص 105 الدعاء 25 .

حدیث387

امام سجاد علیه السلام :
إنَّ أعرابِیّا أتی رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَخَرَجَ إلَیهِ فی رِداءٍ مُمَشَّقٍ .
فَقالَ : یا مُحَمَّدُ ، لَقَد خَرَجتَ إلَیَّ کَأَنَّکَ فَتیً .
فَقالَ صلی الله علیه و آله : نَعَم یا أعرابِیُّ ، أنَا الفَتَی ، ابنُ الفَتی ، أخُو الفَتی .
فَقالَ : یا مُحَمَّدُ ، أمَّا الفَتی فَنَعَم ، وکَیفَ ابنُ الفَتی وأخُو الفَتی؟
فَقالَ : أما سَمِعتَ اللّه َ عز و جل یَقولَ : «قَالُواْ سَمِعْنَا فَتًی یَذْکُرُهُمْ یُقَالُ لَهُو إِبْرَ هِیمُ»
امام زین العابدین علیه السلام : مردی بادیه نشین ، نزد پیامبر خدا آمد . پیامبر صلی الله علیه و آلهبا عبایی سرخ رنگ ، بیرون آمد . بادیه نشین گفت : ای محمّد! طوری بیرون آمده ای که گویا جوان هستی؟!
فرمود : «بلی ، ای بادیه نشین! من جوانم ، فرزند جوان و برادرِ جوان» .
مرد گفت : ای محمّد! خودت جوانی ، آری ؛ ولی چگونه فرزندِ جوان و برادرِ جوانی؟
فرمود : «آیا سخن خداوند عز و جل را در قرآن نشنیده ای که می فرماید : «گفتند : شنیدیم جوانی ، از آنها [به بدی] یاد می کرد که به او ابراهیم گفته می شود ...» و من ، فرزند ابراهیم هستم . و امّا برادرِ جوان هستم؛ زیرا در روز نبرد اُحد ، منادی از آسمان ندا داد که : "شمشیری جز ذو الفقار ، و جوانی جز علی نیست" و علی ، برادر من است و من ، برادر اویم» .
الأنبیاء : 60 .

حدیث388

امام سجاد علیه السلام :
فی قَولِ اللّه ِ عز و جل : «لَوْلاَ أَن رَّءَا بُرْهَـنَ رَبِّهِی» ـ قالَ : قامَتِ امرَأَةُ العَزیزِ إلَی الصَّنَمِ فَأَلقَت عَلَیهِ ثَوبا ، فَقالَ لَها یوسُفعُ : ما هذا
فَقالَت : أستَحیی مِنَ الصَّنَمِ أن یَرانا .
فَقالَ لَها یوسُفعُ : أتَستَحیینَ مَن لا یَسمَعُ ولا یُبصِرُ ولا یَفقَهُ ولا یَأکُلُ ولا یَشرَبُ ولا أستَحیی أ نَا مِمَّن خَلَقَ الإِنسانَ وعَلَّمَهُ فَذلِکَ قَولُهُ عز و جل : «لَوْلاَ أَن رَّءَا بُرْهَـنَ رَبِّهِی».
امام زین العابدین علیه السلام ـ درباره این سخن خداوند عز و جل : ـ
«اگر برهان پروردگارش را ندیده بود ، ...» : همسر عزیز مصر به سمت بُت رفت و پارچه ای بر او افکند . یوسف علیه السلام به وی گفت : «این ، چه کاری است؟» .
زن گفت : خجالت می کشم که بت ما را ببیند .
یوسف علیه السلام به وی گفت : «تو از چیزی که نمی شنود و نمی بیند و درک نمی کند و نمی خورد و نمی آشامد ، حیا می کنی و من از کسی که انسان را آفرید و به او آموخت ، حیا نکنم؟!» . این است معنای سخن خداوند عز و جل : «اگر برهان پروردگارش را ندیده بود ...» .
عیون أخبار الرضا علیه السلام : ج 2 ص 45 ح 162 .

حدیث389

امام سجاد علیه السلام :
مِن سَعادَةِ الرَّجُلِ أن یَکونَ لَهُ وُلدٌ یَستَعینُ بِهِم .
امام زین العابدین علیه السلام : از سعادت مرد ، داشتن فرزندانی است که از آنها کمک می گیرد .
الکافی : ج 6 ص 2 ح 2 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 164 ح 3598.

حدیث390

امام سجاد علیه السلام :
: و أمّا حَقُّ وَلَدِکَ فَأن تَعلَمَ أنَّهُ مِنکَ ، و مُضافٌ إلَیکَ فی عاجِلِ الدُّنیا بِخَیرِهِ وَشَرِّهِ ، وأَنَّکَ مَسؤولٌ
عَمّا وَلیتَهُ مِن حُسنِ الأَدَبِ وَالدِّلالَةِ عَلی رَبِّهِ، عز و جلوَالمَعونَةِ عَلی طاعَتِهِ ، فَاعمَل فی أمرِهِ عَمَلَ مَن یَعلَمُ أنَّهُ مُثابٌ عَلَی الإِحسانِ إلَیهِ ، مُعاقَبٌ عَلَی الإِساءَةِ إلَیهِ .
امام زین العابدین علیه السلام : و امّا حقّ فرزندت این است که بدانی او از توست و با خوب و بدش در دنیا ، منتسب به توست و بی گمان ، تو درباره
آنچه بر عهده ات است : خوب تربیت کردن او و او را به سوی خداوند عز و جلراهنمایی کردن و به فرمان برداری از او (خداوند) یاری کردن ، مسئولی . پس در کار او ، همانند کسی عمل کن که می داند برای نیکی کردن به او پاداش می گیرد و بر بدی کردن به او مجازات می شود .
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 622 ح 3214 ، الخصال : ص 568 ح 1 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی (ثابت بن دینار).

حدیث391

امام سجاد علیه السلام :
وأمّا حَقُّ وَلَدِکَ فَتَعَلَمَ أَنَّهُ مِنکَ ، ومُضافٌ إِلَیکَ فی عاجِلِ الدُّنیا بِخَیرِهِ وشَرِّهِ ، وأَنَّکَ مَسؤولٌ عَمّا وَلِیتَهُ مِن حُسنِ الأَدَبِ وَالدِّلالَةِ عَلی رَبِّهِ، وَالمَعونَةِ لَهُ عَلی طاعَتِهِ فیکَ وفی نَفسِهِ ، فَمُثابٌ عَلی ذلِکَ ومُعاقَبٌ ، فَاعمَلْ فِی أمرِهِ عَمَلَ المُتَزَیِّنِ بِحُسنِ أثَرِهِ عَلَیهِ فی عاجِلِ الدُّنیا ، المُعذِرِ إلی رَبِّهِ فیما بَینَکَ وبَینَهُ بِحُسنِ القِیامِ عَلَیهِ وَالأَخذِ لَهُ مِنهُ ، ولا قُوَّةَ إلاّ بِاللّه ِ .
امام زین العابدین علیه السلام : و امّا حقّ فرزندت ، این است که بدانی او از توست و با خوب و بدش در دنیا منسوب به توست و تو درباره آنچه بر عهده ات است ، یعنی : خوب تربیت کردن او ، او را به سوی خداوند عز و جلراهنمایی کردن ، و در کار فرمان برداری از خداوند در حقّ تو و خودش یاری کردن ، مسئولی و بر آن، هم پاداش می گیری و هم مجازات می شوی . پس در کار [تربیت] او ، همانند کسی رفتار کن که در این دنیا با اثر نیکش در حقّ او کارش را می آراید و در آنچه میان تو و پروردگارت است، به خاطر انجام دادن درستِ آن و نتیجه ای که از آن می گیری، نزد او معذور است و نیرویی نیست جز از خدا .
تحف العقول : ص 263 ح 23 ، بحار الأنوار : ج 74 ص 15 ح 2 .

حدیث392

امام سجاد علیه السلام :
أمَّا صَومُ التَّأدیبِ فَأَن یُؤخَذَ الصَّبِیُ إذا رَاهَقَ بِالصَّومِ، تَأدیبا و لَیسَ بِفَرضٍ .
امام زین العابدین علیه السلام : امّا روزه آموزشی این است که وقتی کودک ، نزدیک بلوغ رسید ، برای تربیت ، و نه آن که واجب باشد ، به روزه گرفتن ، وا داشته می شود .
الکافی : ج 4 ص 86 ح 1 ، تهذیب الأحکام : ج 4 ص 296 ح 895 کلاهما عن الزهری .

حدیث393

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ الصَّغیرِ رَحمَتُهُ فی تَعلیمِهِ، وَالعَفوُ عَنهُ وَالسِّترُ عَلَیهِ، وَالرِّفقُ بِهِ ، وَالمَعونَةُ لَهُ ... وحَقُّ أهلِ مِلَّتِکَ ... أن یَکونَ شُیوخُهُم بِمَنزِلَةِ أبیکَ، وشُبّانُهُم، بِمَنزِلَةِ إخوَتِکَ ، وعَجائِزُهُم بِمَنزِلَةِ اُمِّکَ، وَالصِّغارُ بِمَنزِلَةِ أولادِکَ.
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ خردسال ، مهربانی در آموزش او ، بخشیدن او و پوشاندن [اشتباهات ]او ، مدارا کردن با او و یاری کردن اوست . . . وحقّ هم کیشان تو این است که . . . پیرمردانِ آنها به جای پدر تو باشند و جوانانشان ، به جای برادران تو وزنان پیرشان به جای مادر تو و خردسالان [آنها]به جای فرزندان تو .
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 625 ح 3214 ، الخصال : ص 570 ح 1 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی (ثابت بن دینار).

حدیث394

امام سجاد علیه السلام :
قالَ النَّبِیُ صلی الله علیه و آلهلَهُما [لِلحَسَنِ وَالحُسَینِ علیهماالسلام] : قُوما الآنَ فاصطَرعا،فَقاما لِیَصطَرِعا،وقَد خَرَجَت فاطِمَةُ علیهاالسلام فی بَعضِ حاجَتِها، فَدَخَلَت فَسَمِعَتِ النَّبِیَ صلی الله علیه و آله وهُوَ یَقولُ : إیهِ
امام زین العابدین علیه السلام : پیامبر صلی الله علیه و آله به آن دو (امام حسن و امام حسین علیهماالسلام) فرمود : «هم اکنون ، برخیزید و کُشتی بگیرید» .
آن دو از جای برخاستند تا کشتی بگیرند . فاطمه علیهاالسلام که برای کاری [از خانه ]خارج شده بود ، بر آنان وارد شد و شنید که پیامبر صلی الله علیه و آلهمی گوید : «دوباره ، ای حسن ! حسین را محکم بگیر و به زمین بزن» .
[از این رو] به پدر گفت : شگفتا ای پدر ! این را بر آن دیگری تحریک می کنی؟ آیا بزرگ تر را بر کوچک تر تحریک می کنی ؟!
پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود : «دختر عزیزم ! آیا خشنود نیستی از این که من بگویم : "ای حسن! حسین را محکم بگیر و به زمین بزن ؛ در حالی که دوست من جبرئیل می گوید : "ای حسین! حسن را محکم بگیر و بر زمین بزن ؟"» .
إیهِ : هذه کلمة یراد بها الاستزادة (النهایة : ج 1 ص 87 «إیه»).

حدیث395

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ ومُنَّ عَلَیَ بِبَقاءِ وُلدِی، وبِإصلاحِهِم لی، وبِإمتاعی بِهِم، إلهی امدُد لی فی أعمارِهِم، وزِد لی فی آجالِهِم، ورَبِّ لی صَغیرَهُم، وقَوِّ لی ضَعیفَهُم، وأصِحَّ لی
أبدانَهُم وأدیانَهُم وأخلاقَهُم، وعافِهِم فی أنفُسِهِم وفی جَوارِحِهِم وفی کُلِّ ما عُنیتُ بِهِ مِن أمرِهِم، وأدرِر لی وعَلی یَدَیَ أرزَاقَهُم، وَاجعَلهُم أبرارا أتقیاءَ بُصَراءَ سامِعینَ مُطیعینَ لَکَ، ولِأَولِیائِکَ مُحِبِّینَ مُناصِحینَ ، ولِجَمیعِ أعدائِکَ مُعانِدینَ ومُبغِضینَ، آمینَ .
اللّهمَّ اشدُد بِهِم عَضُدِی، وأقِم بِهِم أوَدی
امام زین العابدین ـ از جمله دعاهای ایشان برای فرزندانش ـ : بار الها ! با بقای فرزندانم و با صالح گردانیدن آنان برای من و با بهره مند شدن من از آنان، بر من منّت گذار . خدای من! عمر آنان را برای من، طولانی گردان و مدّتْ زمان [زندگی] آنان را برای من بیفزا و خردسالشان را برایم بپرور و ناتوانشان را برایم نیرومند گردان وجسم و دین و اخلاق آنان را برایم سالم بدار و آنان را در جان
و اعضایشان و در هر آنچه از امور آنان که در نظر دارم ، سلامت بدار و به دست من، روزی آنان را برای من ، فراوان گردان و آنان را نیکوکار ، پارسا ، بینا ، شنوا ، فرمان بُردار خود ، دوست خیرخواهِ دوستان خود و دشمنِ خشمگین همه دشمنانت قرار ده . آمین!
خداوندا! بازویم را به وجودشان نیرومند گردان و نابه سامانی امورم را به وجودشان استوار کن ونفرات مرا با آنان ، فراوان نما ومحضر مرا به وجودشان آراسته کن و یادم را به وسیله آنان ، زنده نگه دار و در نبودِ من، امورم را به وسیله آنان، کفایت نما و به وسیله آنان، مرا در [برآوردن ]نیازهایم یاری فرما . و آنان را دوستدار من و نسبت به من ، دلسوزِ توجّه کننده استوار [در این راه] ، و [نیز ]فرمان بردارانی قرار ده که نه نافرمان باشند ، نه بدکردار ، نه مخالف و نه خطاکار .
و مرا در تربیت کردن و ادب آموختن و نیکی کردن به آنان ، یاری فرما و با وجود اینان ، از نزد خود به من ، فرزندانِ پسری عطا کن و این را مایه خیر من قرار ده و آنان را در آنچه از تو خواسته ام ، یاورم قرار ده .
و من و خاندانم را از شیطان رانده شده ، پناه ده ، که همانا تو ، ما را آفریدی و امر کردی و نهی نمودی و ما را به پاداش آنچه امر نمودی ، تشویق کردی و از مجازاتش بیم دادی و برای ما، دشمنی قرار دادی که با ما نیرنگ کند . به او تسلّطی بر ما دادی که به ما همانند آن ، تسلّطِ بر او را ندادی . او را در دل های ما جای دادی و او را در مجرای خون ما روان ساختی . اگر ما غفلت کنیم ، او غافل نمی مانَد و اگر ما فراموش کنیم ، او فراموش نمی کند . او ما را از کیفر تو ، ایمن می گردانَد و از کسی غیر از تو بیم می دهد . اگر به کار زشتی همّت گماریم ، ما را بر آن ، دلیر می گردانَد و اگر به کار شایسته همّت کنیم ، ما را از آن ، باز می ایستانَد. شهوت ها را به ما عرضه می کند و شبهات را در برابر ما قرار می دهد . اگر به ما وعده بدهد ، دروغ می گوید و اگر ما را [به چیزی ]آرزومند کند ، خلافش عمل می کند . اگر نیرنگ او را از ما نگردانی ، گم راهمان می سازد و اگر ما را از فساد او نگه نداری ، ما را می لغزانَد . بار الها! با چیره مندی ات ، چیرگی او را
از ما بگردان ، به گونه ای که به خاطر فراوانی دعا برای تو ، او را از ما باز داری و از کسانی شویم که از نیرنگش ایمن می داری .
بار الها! همه خواسته هایم را به من بده ونیازم را برایم برآورده ساز واجابت را از من ، باز مدار که خود ، آن را برایم ضمانت کرده ای و دعایم را از خودت نپوشان که خود ، ما را به آن وا داشتی و با [اعطای] هر آنچه دنیا و آخرتِ مرا اصلاح می کند ؛ چه آنچه را یاد کرده ام یا فراموش ، آشکار ساخته ام یا پنهان ، علنی کرده ام یا پوشیده ، بر من منّت گذار و در همه اینها به خاطر درخواستم از تو ، مرا از [شمار ]مصلحان و به خاطر عرض نیاز به سوی تو ، از کامیابان و به خاطر تکیه برتو ، از منع نشدگان و به خاطر پناه بردن به تو ، از پناهندگان ، و [همچنین مرا] از سودکنندگان در سودای با تو ، از پناه برندگانِ به عزّت تو ، از توسعه یافتگان در روزی حلال از فضلت که به خاطر جود و کَرَم توست ، از عزّت یافتگان از خواری به وسیله تو و از پناه جویانِ از ستم به عدل تو و از رَهیدگان از بلا با رحمت تو و بی نیاز شدگان از فقر با غنای تو و از ایمن شدگان از گناهان و لغزش ها و خطاها به وسیله [توان ]بازداری تو و از توفیق مندان به خیر و رشد و درستی به خاطر فرمان برداری از تو ، و از فاصله افتادگان میان آنان و گناهان با قدرت تو و ترک کنندگان هر گونه نافرمانی تو و از ساکنان در کنار خود ، قرار ده .
بار الها! با توفیق خودت و رحمت خودت ، همه اینها را به من ده و از عذاب دوزخ سوزان ، پناهمان ده و به همه مردان و زنان مسلمان ، و مردان و زنان اهل ایمان ، همانند آنچه را برای خودم و فرزندانم در حالِ دنیا و آینده آخرت از تو خواستم ، عطا کن که تو نزدیک ، پاسخگو ، شنوا ، دانا ، بخشایشگر ، آمرزنده ، مهربان و بخشنده ای .
الأَوَدُ : العِوَجُ (النهایة : ج 1 ص 79 «أود») .

حدیث396

امام سجاد علیه السلام :
: اللّهُمَّ اجعَلنی أهابُهُما هَیبَةَ السُّلطانِ العَسوفِ
امام زین العابدین علیه السلام ـ از دعای ایشان برای پدر و مادر ـ : بارالها! مرا این گونه قرار ده که از آنان در هراس باشم ، همانند هراس از سلطان سختگیر ، و به آنان نیکی کنم ، همانند نیکی کردنِ مادر مهربان . و فرمانبرداری از پدر و مادرم را و نیکی کردنم به آنان را برای چشمانم آرام تر از خواب سنگین (شیرین) ، و برای سینه ام خنک تر از نوشیدنی شخص تشنه قرار ده تا آن که خواسته آنان را بر خواسته خودم مقدّم بدارم .
العَسُوفُ : الظَّلُومُ (تاج العروس : ج 12 ص 387 «عسف») .

حدیث397

امام سجاد علیه السلام :
حَقُّ سائِسِکَ بِالعِلمِ التَّعظیمُ لَهُ ، وَالتَّوقیرُ لِمَجلِسِهِ ، وحُسنُ الاِستِماعِ إلَیهِ ، وَالإِقبالُ عَلَیهِ، وألاّ تَرفَعَ عَلَیهِ صَوتَکَ، ولا تُجیبَ أحَدا یَسأَلُهُ عَن شَیءٍ حَتّی یَکونَ هُوَ الَّذی یُجیبُ، ولا تُحَدِّثَ فی مَجلِسِهِ أحَدا، ولا تَغتابَ عِندَهُ أحَدا، وأن تَدفَعَ عَنهُ إذا ذُکِرَ عِندَکَ بِسوءٍ، وأن تَستُرَ عُیوبَهُ وتُظهِرَ مَناقِبَهُ، ولا تُجالِسَ لَهُ عَدُوّا ولا تُعادِیَ لَهُ وَلِیّا، فَإِذا فَعَلتَ ذلِکَ شَهِدَت لَکَ مَلائِکَةُ اللّه ِ عز و جلبِأَنَّکَ قَصَدتَهُ، وتَعَلَّمتَ عِلمَهُ للّه ِِ جَلَّ وعَزَّ اسمُهُ لا لِلنّاسِ .
امام زین العابدین علیه السلام : حقّ سرپرست علمی تو ، بزرگ داشتن او ، نگه داشتن احترام مجلس او ، خوب گوش دادن به او و توجّه به اوست و ا ین که صدایت را بر او بلند نکنی و به کسی که از او سؤال می کند ، پاسخ ندهی تا این که او خود ، پاسخ دهد ، و در مجلس او با کسی سخن نگویی و نزد او غیبتِ هیچ کس را نکنی ، و این که وقتی نزد تو از او به بدی یاد شد ، از او دفاع کنی ، و این که اشتباهاتش را بپوشانی و خوبی هایش را آشکار سازی وبا دشمن او همنشین نشوی و با دوست او دشمنی نکنی . پس هرگاه چنین کردی، فرشتگان خدا برای تو شهادت می دهند که تو به خاطرِ خدای عز و جل، نزد او رفته ای و دانشش را فرا گرفته ای، نه به خاطرِ مردم.
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 620 ح 3214، الخصال : ص 567 ح 1 کلاهما عن أبی حمزة الثمالی (ثابت بن دینار) و راجع تحف العقول : ص 260.

حدیث398

امام سجاد علیه السلام :
لایَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ تَقْوی
وَکَیْفَ یَقـِلُّ مایُتقَبَّلُ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
کاری که با تقوا همراه باشد اندک نیست،
چگونه آنچه مقبول خـدا قرار گرفته،
انـدک محسـوب شـود.
تحف العقول، ص 318.

حدیث399

امام سجاد علیه السلام :
اِیـّاکَ وَالاِْبْتـِهاجَ بالِذَّنْبِ،
فاِنَّ الاِْبْتِهاجَ بِهِ اَعْظَمُ مِنْ رکُوُبِهِ.
امام چهارم علیه السلام فرمود:
مبادا به گناهی که انجام داده ای خوشحال باشی،
زیـرا اظـهار شـادی بخـاطـر گـناه
از انجام آن «گناه» بزرگتر است.
کشف الغمه، ج 2، ص 108.

حدیث400

امام سجاد علیه السلام :
ما اَکَلْتُ بِقِرابَتی بِرَسُولِ اللّه ِ شَیْئا قَطُّ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
هیچگاه به دلیل انتساب به پیامبرخدا صلی الله علیه و آله
چـیزی نخــوردم
«و از آبروی آن بزرگوار به سود خود استفاده نکردم».
کشف الغمه، ج 2، ص 93.

از401تا437

حدیث401

امام سجاد علیه السلام :
وَیْحَکَ اَفی حَرَمِ اللّه ِ اَسْأَلُ غَیْرَاللّه ِ عَزَّوَجَلَّ؟!!
اِنّی آنِفُ اَنْ اَسْأَلَ الدُّنْیا خالِقَها،
فَکَیْفَ اَسْأَلُها مَخْلُوقا مِثْلی؟!
کسی به حضرت گفت: حال که ولید بن عبدالملک در مکّه است، نزد او برو و از او بخواه در مورد تولیّت اوقاف و صدقات علی بن ابی طالب علیه السلام از تو حمایت کند.
امام چهارم فرمود:
بیچاره! در حرم خدا از غیرخدا چیزی درخواست کنم؟!! براستی من خوش ندارم که از آفریننده جهان، دنیا را درخواست کُنم، چگونه آن را از مخلوقی همچون خود درخواست نمایم.
بحارالانوار، ج 46، ص 64.

حدیث402

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّـما الاِْسْتِـعْدادُ لْلِمَوْتِ
تَجنُّبُ الْحرامِ وَبَذْلُ النَّدی فی الْخَیْرِ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
بـراسـتی آمـادگی برای مـرگ،
دوری از حرام و بذل و بخشش در کار خیر است.
بحارالانوار، ج 46، ص 66.

حدیث403

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ عَلَّی بَنُ الْحُسینِ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیْهِما اِسْتَقْبَلَهُ مَـوْلیً لَهُ فی لَیْـلَةٍ بارِدَةٍ وَعَلَیْهِ جُبـَّةُ ومُطْرَفُ خَزٍّ وَعَمامَةُ خَزٍّ وَهُوَ مُتَغَلِّفٌ بالْغالِیَةِ فَقالَ لَهُ جُـعِلْتُ فَداکَ فی مِثْلِ هذه الساعَةِ عَلی هذهِ الْهَیْئَة اِلی اَیْنَ؟ قـالَ: فَـقالَ:
اِلی مَسْـجِدِ جَدّی رَسُـولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
اَخْطُبُ الْحُورَ العینَ اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلّ.
امام صـادق علیه السلام فرموده است:
یکی از غلامان امام چهارم آن بزرگوار را در شبی خنک دید. که. لباس خَزّ، روپوش «پالتو» خَزَّ و عمّامه خزّ «گرانبهائی» پوشیده و غرق بوی خوش است. به حضرت گفت:
این موقع شب با این لباس به کجا می روید؟
امام صادق علیه السلام فرمود:
امام سجاد علیه السلام چنین پاسخ داد:
به مسجد جدّم رسول خدا صلی الله علیه و آلهمی روم تا از خدای عَزَّوَجَلَّ حورالعین را خواستگاری کنم!
بحارالانوار، ج 46، ص 59.

حدیث404

امام سجاد علیه السلام :
اِیّـاکُمْ وَصَحْـبَةَ الْعاصـینَ
وَمَعُونَهَ الظالِمینَ وَمجاوِرَة الْفاسقینَ
اِحْذَروُا فِتْنَتَهُمْ وَتَباعِدُوا مِنْ ساحَتِهِمْ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
هـشدار، از همنشـینی گنـاهـکاران
و یاری ستمگران و همسایگی بدکاران بپرهیزید،
از فتنه آنان برحذر باشید و از ناحیه آنان دور شوید.
الروضة من الکافی، ص 16.

حدیث405

امام سجاد علیه السلام :
اِعْـلَمُوا عِبـادَ اللّه ِ اَنَّ اَهْـلَ الشِّرْکِ
لایُنْصَبُ لَهُمْ اَلمَوازینَ وَلایُنْشَرُ لَهُم الدَّواوینَ
وَاِنمّا یُحْشَرُونَ اِلی جَهَنـَّمَ زُمَرا
وَاِنمّا نَصْبُ الْمَوازینَ وَنَشْرُ الدَواوینَ
لاَهِـلِ الاِسْلامِ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
بندگان خدا! بدانید، بپاداشتن میزان
و گشودن دیوان اعمال برای مشرکان نیست
آنان دسته جمعی بسوی جهنّم محشور می شوند.
نصب میـزان و باز کـردن دفتر اعـمال
ویژه اهل اسـلام است.
الروضه من الکافی، ص 75.

حدیث406

امام سجاد علیه السلام :
لَوْماتَ مَنْ بَیْنِ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ
لَمَا اسْتَوْحَشْتُ بَعْدَ اَنْ یَکُونَ الْقُرآنُ مَعی.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
اگر همه آنها که بین مشرق و مغرب هستند، بمیرند،
تا وقتی قرآن با من باشد، احساس تنهائی نمی کنم.
الانوار البهیّه، الشیخ عباس القمی ص 94، منشورات الشریف الرضی قم.
اصول کافی، ج 2، ص 602.

حدیث407

امام سجاد علیه السلام :
اَکْرَهُ اَنْ تَسْبِقَ یَدِیَ اِلی ما سَبَقَتْ اِلَیْهِ عَیْنُها
فَـاَکُونَ عاقَّـا لَهـا.
به امام سجـاد علیه السلام گفتند: شما که نیکوکارترین مردمی، چرا همراه با مادرت از یک کاسه غذا نمی خوری و حال آنکه مادرت بدین کار مایل است. فرمود:
می ترسم دستم بسوی لقمه ای پیشی گیردکه قبلاً اوبدان چشم دوخته است و بدین گونه حق او را رعایت نکنم.
الانوار البهیة، ص 100.

حدیث408

امام سجاد علیه السلام :
یـابُنّـی ایّاکَ وَظُلْمَ
مَنْ لایَجِدُ علیکَ ناصِرا اِلاّ اللّه .
امام سجاد علیه السلام فرمود:
فرزنـدم! بپرهـیز از سـتم
بر کسی که یاوری جز خدا ندارد.
اصول الکافی، ج 2، ص 331.

حدیث409

امام سجاد علیه السلام :
فَـقْـدْ الاَْحِبَّـةِ غُـرْبَـةٌ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
از دست دادن دوســتان
نـوعی «غریبی» اسـت.
کشف الغمه، ج 2، ص 75 و 102.

حدیث410

امام سجاد علیه السلام :
مَرْحَبا بِمَنْ یَحْمِلُ لی زادی اِلیَ الآخِرَة.
وقتی نیازمندی به نزد او می آمد چنین می فرمود:
آفریـن و خوشـآمد! بـه کسی کـه
توشه ی مرا بسوی آخرت حمل می کند.
کشف الغمه، ج 2، ص 76.

حدیث411

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ صَدَقَةَ السِّرِ تُطْفِی ءُ غَضَبَ الرَبِّ.
ابوحمزه ثمالی نقل کرده که امام زین العابدین کیسه نان بدوش می گرفت و شبانه صدقه می داد و می فرمود:
براستی صدقه پنهانی خشم خدا را فرومی نشاند.
کشف الغمه، ج 2، ص 77.

حدیث412

امام سجاد علیه السلام :
الرِّضا بِمَکْرُوهِ الْقَضاءِ
اَرْفَعُ دَرَجـاتِ الْیَقینِ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
خوشنودی به قضای ناخوشایند الهی
عالی ترین پایه های ایمان و یقین است.
تحف العقول، ص 318.

حدیث413

امام سجاد علیه السلام :
وَالذّیَ بَعَثَ مُحمَّدا بِالْحَقِّ بَشیرا ونَذیرا
اِنّ الاَْبـْرارَ مِنّـا اهـلَ الْبَیْتِ
وَشْیعَتِهِمْ بِمَنْزَلَةِ مُوسی وشیعَتِهِ
وَاِنّ عـَدُوَّنـا وَاَشْیـاعَهِمْ
بَمْنِزِلَةِ فِرْعَوْنَ وَاَشْیاعِهِ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
سوگند به کسی که محمّد صلی الله علیه و آله را به عنوان مژده بخش و بیم رسان برانگیخت، نیکان ما اهل بیت و پیروان ما همانند موسی و شیعیان اویند و دشمنان ما و پیروان ایشان همانند فرعون و پیروان آنان محسوب می شوند.
مجمع البیان، ج 7، ص 239.

حدیث414

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ قَنَعَ بِما قَسَّمَ اللّه ُ لَهُ
فَهُوَ مِنْ اَغْنَی النـاسِ.
امام چهارم علیه السلام فرمود:
هر کس به تقسیم الهی قانع باشد
از بی نیـازترین مـردم اسـت.
کشف الغمه، ج 2، ص 102.

حدیث415

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ لَمْ یَرَیَ الدّنیا خَطَرا لِنَفْسِهِ.
به امـام سـجاد علیه السلام گفتند مهمـترین مـردم کیست؟
فرمود:
آنکه دنیا را مایه ارزش خود نداند.
کشف الغمه، ج 2، ص 107.

حدیث416

امام سجاد علیه السلام :
عَجِبْتُ لِمَنْ یَحْتَمی مِنَ الطَّعامِ لِمَضَرَّتِهِ
وَلایَحْتَمی مِنَ الذَّنْبِ لَمِعَرَّتَهِ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
در شگفتم از کسی که از غذا می پرهیزد
تـا گـرفـتـار زیـان آن نشـود ؛
ولی از گـناه پـرهـیز نمی کـند
تا گرفتار ننگ و عار آن نگردد.
کشف الغمه، ج 2، ص 107.

حدیث417

امام سجاد علیه السلام :
نَظَرُ الْمُؤمِنِ فی وَجْهِ اخیهِ الْمُؤمِنِ
لِلْمـَوَدَّةِ وَالمَحـَبَّةِ لَهُ عِبـادَةٌ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
نگاه مؤمن از روی دوستی و مهربانی
به سیمای برادر مؤمِنش عبادت است.
تحف العقول، علمیه اسلامیه ص 332.

حدیث418

امام سجاد علیه السلام :
لاعَـمَـلَ اِلاّ بـالنـیَّـةِ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
عمـل بـدون نیّت ارزش نـدارد.
رساله نیّت: آقا جمال خوانساری،
مصباح الشریعه، محدث ارموی، ص 586،
اصول کافی، ج 3، ص 132.

حدیث419

امام سجاد علیه السلام :
ما اخْتَلَجَ عِرْقٌ وَلاصُدِعَ مُؤمِنٌ اِلاّ بِذَنْبِهِ
وَ مـا یَعـْفـُو اللّه ُ عَنـْهُ اَکْـثَرُ .
وَکانَ اِذا رَأَی الْمَریضَ قَدْبَرَئَ قالَ:
لَیُهَنِّئُکَ الطُّهْرُ مِنَ الذُّنُوبِ فَاسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
رگی نمی جهد، و سر مؤمنی درد نگیرد مگر به دلیل گناهش و آنچـه خـداوند عـفو می کند بیش از آن است.
وقتی امام سجاد علیه السلام می دید که بیماری بهبود یافته است. می فـرمــود:
گوارا باد بر تو پاکی از گناهان،
هم اکنون کار را از سرگیر.
امالی مفید، ص 47.

حدیث420

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ کَسی مُؤَمِنا کَساهُ اللّه ُ مِنَ الثِیابِ الْخُضْرِ
وَقالَ فی حَدیثٍ آخَرَ:
وَلایَزالُ فی ضِمانِ اللّه ِ مادامَ عَلَیْه سِلْکٌ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
هرکس مؤمنی را جامه پوشاند، خداوند از جامه های سبز «بهشتی» بر او بپوشاند. و در ضمان خدا هست تا وقتی که ریشه او باقی است.
و در حدیث دیگر فرمود:
تا وقتی نخی از آن جامه باقی باشد در ضمان خدا باشد.
اصول کافی مترجم، ج 3، ص 293.

حدیث421

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ عَمِلَ بِما افْتَرَضَ اللّه ُ عَلَیْهِ
فَهُـوَ مِـنْ خَیْـرِ النـاسِ.
امام چهارم فرمود:
هر کس که به واجبات الهی رفتار کند
از بهـتریـن مـردم اسـت.
اصول کافی، ج 3، ص 128.

حدیث422

امام سجاد علیه السلام :
اَلصَّبْرُ مِنَ الاْیمانِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ
وَ لا ایمـانَ لِمـَنْ لا صَبْرَ لَهُ .
امام سجاد علیه السلام فرمود:
«شکیبائی» نسبت به «ایمان»
چـون سـر نسبت به پـیکر اسـت.
و کسی که «صبر» ندارد «ایمان» ندارد.
اصول کافی، ج 3، ص 128.

حدیث423

امام سجاد علیه السلام :
اِنّی لاَُحِبُّ اَنْ اُداوِمَ عَلَی الْعَمَلَ وَاِنْ قَلَّ.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
من دوست دارم، کار «نیک» را ادامه دهم
اگر چـه کم بـاشــد.
اصول کافی، ج 3، ص 130.

حدیث424

امام سجاد علیه السلام :
مَنْ اَطْعَمَ مُؤمِنـا مِنْ جـُوعٍ
اَطْعَمَهُ اللّه ُ مِنْ ثِمارِ الجنـَّةِ
وَمـَنْ سَقی مُؤمِنـا مِنْ ظـَمَاً?
سَقاهُ اللّه ُ مِنَ الرَّحیقِ الْمَخَتُومِ.
وَ مْـنَ کسـاه مِـن عُـریً
کساه اللّه ُ مِنْ اسْتَبْرقٍ وَ حریرٍ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
هر کس مؤمنی را از گرسنگی سیر کند،
خدایش از میوه های بهشت به او بخوراند،
و هر که مؤمن تشنه ای را آب دهد،
خداوند از نوشابه ی سر به مهربهشتی به اوبنوشاند
و هرکه مؤمنی را بپوشاند در صورتیکه برهنه باشد
می پوشاند او را از الباس استبرق و حریر.
اصول کافی، ج 3، ص 288.بلاغة الامام علی بن الحسین، باب سوم، ح 18، باب سوم، ح 186.

حدیث425

امام سجاد علیه السلام :
وَدَدْتُ وَاللّه ِ اَنّی افْتَدَیْتُ خَصْلَتینِ فی الشّیَعةِ لَنا
بِبْعضِ لَحْمِ ساعِدی، النَزْقَ وَقِلَّةَ الْکِتْمانِ.
ابو حمزه ثمالی می گوید، امام سجاد علیه السلامفرمود:
به خدا سوگند، دوست داشتم قدری از گوشت بازویم را فدیه می دادم تا دو خصلت «تندخوئی» و «نا راز داری» از میان شیعه برداشته شود.
اصول کافی، ج 3، ص 314.

حدیث426

امام سجاد علیه السلام :
مِنْ اَخْـلاقِ الْمُؤمِـنِ،
الاْنِفاقُ عَلی قَدْرِ الاْقِتـارِ
وَالتَوَسُّعُ عَلی قَدِرْ التَوَّسُعَ
وَ اِنـْصــافُ النـاسِ
وَابْتِداؤُهُ بالسّلام عَلَیْهِمْ.
ابو حمزه ثمالی می گوید، امام سجاد علیه السلامفرمود:
از جمله اخلاق مؤمن آن است که
به قدر تنگدستی و توسعه خرج می کند
و «بر اهل و عیال» توسعه می دهد
با مردم به انصاف رفتار می کند
و در سلام کردن پیشی می گیرد.
اصول کافی، ج 3، ص 338.

حدیث427

امام سجاد علیه السلام :
اَلْعَصَبِیَّةُ التّی یَأَثِمُ عَلَیْها صاحِبُها اَنْ یَرَی الرَّجُلُ شِرارَ قَوْمِهِ خَیْرا مِنْ خِیارِ قَوْمٍ آخَرینَ وَلَیْسَ مِنَ الْعَصَبِیَّةِ اِنْ یُحِبَّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ وَلکِنْ مِنَ الْعَصَبیَةِ اَنْ یُعینَ قَوْمَهُ عَلَی الظُّلْمِ.
از امام زین العابدین درباره تعصّب ورزی پرسیدند، فرمود:
تعصّبی که دارنده آن گناهکار می شود آن است که شخص، بَدانِ قوم خود را بهتر از نیکان قومِ دیگر ببیند.
دوست داشتن خویشان تعّصب نیست ولی کمک کردنِ قوم خود درستم کردن، تعّصب ورزی است.
اصول کافی، ج 3، ص 421.

حدیث428

امام سجاد علیه السلام :
عَجَـبا لِلْمُتَکَـبِّرِ الْفَخـُورِ،
الذّی کانَ بالاَْمْسِ نُطْفَةً ثُمّ هُوَغَدَا جیفَةٌ.
ابوحمزه ثمالی گوید، امام چهارم علیه السلام فرمود:
شـگـفتا از متـکبّر بـر خـویش بالنـده ،
آنکه دیروز نطفه «بدبو و بی ارزش» بوده
و فـردا مرداری « گنـدیده » خواهـد بود.
اصول کافی، ج 4، ص 20.

حدیث429

امام سجاد علیه السلام :
آیاتُ الْقُرآنِ خَزائِنٌ فَکُلَّما فُتِحَتْ خَزانَةٌ
ینبغی لَکَ اَنْ تَنْظُرَ مافیها.
زُهْری گفته است از امام زین العابدین علیه السلامشنیدم که می فرمود:
آیـات قـرآن ، گـنجیـنه هائی اسـت
و هرگاه (درب) گنجیـنه ای گـشوده شد
شایسته است ببینی چه چیزی در آن است.
اصول کافی ج 4، ص 412.

حدیث430

امام سجاد علیه السلام :
اِتَّقُوا الْکِذْبَ؛ اَلصّغیرَ مِنْهُ والْکَبیرَ فیکُلِّ جِدٍّ وَهَزْلٍ
فَاِنَّ الرَّجُلَ اِذا کَذَبَ فیالصّغیر، اِجَتَرئَ عَلَی الْکَبیرِ.
امام باقر علیه السلام فرمـود که حضـرت سـجاد علیه السلام بـه فرزنـدانش چنـین می گفـت:
از دروغ بپرهیزید، چه دروغ کوچک و چه دروغ بزرگ خواه در اموری جدّی و خواه به شوخی، زیرا وقتی انسان در کارهای کوچک دروغ بگوید. بر گفتن دروغ های بزرگ، گستاخ می شود.
اصول کافی، ج 3، ص 35.

حدیث431

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ الْمُنافِقَ یَنهی وَلایَنتَهی وَیَأْمُرْ بِما لایَأتی وَاِذا قامَ اِلی الصَّلاةِ اعْتَرَضَ.
قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللّه ِ وَما الاِْعْتِراضُ؟ قالَ:
اَلاِْلْتِفاتُ وَاِذا رَکَعَ رَبَضَ، یُمْسی وَهَمُّهُ الْعَشاءُ وَهُوَ مُفْطِرٌ وَیُصْبِحُ وَهَمُّهُ النَّومُ وَلَمْ یَسْهَرْ. اِنْ حَدَّثَکَ کَذَبکَ وَاِنْ ائتَمَنْتَهُ خانَکَ وَاِنْ غِبْتَ اغْتابَکَ وَاِنْ وَعَدَکَ اَخْلَفَکَ.
ابوحمزه ثمالی از امام سجاد علیه السلام نقل کرده که فرمود:
همانا منافق نهی می کند و خود باز نمی ایستد، امر می کند و خود انجام نمی دهد و چون به نماز بایستد «اعتراض» می کند.
گفتم ای فرزند رسول خدا «اعتراض» چیست؟ فرمود:
روگرانیدن به راست و چپ و چون رکوع کند مثل گوسفند به زمین می خوابد «بعد از رکوع قیام نمی کند» روز را به شب می برد و اندوهی جز شام خوردن ندارد؛ با اینکه روزه نداشته است و در هر بامداد فکری جز خوابیدن ندارد و حال آنکه کم خوابی نکشیده است. اگر باتو سخن گوید، به تو دروغ می گوید. و اگر او را امین شماری، به تو خیانت می کند. و اگر از او پنهان شوی، تو را غیبت می کند و اگر به تو وعده دهد، وفا نمی کند.
اصول کافی، ج 4، ص 112.

حدیث432

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ اَسْرَعَ الْخَیرِ ثَوابا اَلْبِرُّ
واَسْرَعَ الشَرِّ عُقُوبَةً اَلْبَغْیُ
وکَفی بِالْمَرْءِ عَیبا اَنْ یَنْظُرَ فی عُیُوبِ غَیْرِهِ ماَیعْمی عَلَیْهِ مِنْ عَیْبِ نَفْسِهِ
اَوْ یُؤذی جَلیسَهُ بِما لایَعنیهِ.
اَوْ یَنهَی النّاسَ عَمّا لایَسْتَطیعُ تَرْکَهُ.
ابوحـمزه ثمالی از امام باقر و امام سـجاد علیهم السلامنقـل کرده کـه فرمـودند:
براستی پاداش نیکوکاری «به خویشان و عموم مردم» سریع تر از هر کار خیری داده می شود و کیفر ستمکاری «بر مردم یا حاکم اسلامی» زودتر از هر کاری به انسان می رسد. و برای مرد همین عیب بس که عیبی که در دیگران می بیند در خویش نبیند یا بی جهت همنشین خود را آزار دهد. یا از کاری که خود توان ترکش ندارد، دیگران را نهی کند.
اصول کافی، ج 3، ص 200.

حدیث433

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ الدُّعاءَ وَالْبَلاءَ لَیَتَرافَقانِ اِلَی یَوْمِ الْقیامَةِ،
اِنّ الدُّعاءَ لَیَرُدُّ الْبَلاءَ وَقَدْ اُبْرِمَ اِبْراما.
امام رضا علیه السلام فرمود: امام سجاد علیه السلام فرموده است:
براستی دعا و بلا تا روز قیامت با هم رفاقت و همراهی کنند و همانا دعا بلائی را که قطعی و مستحکم شده، باز می گرداند.
اصول کافی، ج 3، ص 215.

حدیث434

امام سجاد علیه السلام :
نَحـْکُمُ بِحـُکْم آلِ داودَ،
فَاِنْ عَیِینا شیئا تَلَقّانا به رُوحُ الْقُدُس.
حعید همدانی گفته از امام زین العابدین علیه السلامپرسیدم:
به چه روشی شما بین مردم قضاوت و حکومت خواهید کرد؟ فرمود:
بر روش داوری و حکم خاندان داود علیه السلام و اگر از چیزی ناتوان شدیم، روح القدس بما الهام می کند.
بحارالانوار، ج 25، ص 56.

حدیث435

امام سجاد علیه السلام :
ثَلاثَةٌ لایُکَلِّمُهُمُ اللّه ُ یَوْمَ الْقیامَةِ وَلایَنْظُرُ اِلَیْهِمْ وَلایُزَکیّهِمْ وَلَهُمْ عَذابٌ
مـَنَ حَجـَدَ اِماما مـِنَ اللّه ِ
اَوْ ادَّعی امِاما مِنْ غـَیرِ اللّه ِ
اَوْ زَعَمَ لِفُلانَ وَفُلانٍ فِی اْلإسْلامِ نَصیبا.
ابو حمزه ثمالی از امام چهارم علیه السلام نقل کرده که فرمود:
سه گروه اند که خداوند در روز قیامت با آنان سخن نگوید و به آنان نظر نکند و ایشان را پاک نسازد و برای آنان عذابی دردناک است:
1 ـ کسی که امامِ از سوی خدا را انکار کند.
2 ـ کسی که امامی از سوی غیرِخدا را بپذیرد. و ادّعا کند.
3 ـ کسی که خیال کند، فلانی و فلانی از اسلام بهره ای دارند.
بحارالانوار، ج 25، ص 111.

حدیث436

امام سجاد علیه السلام :
ما مِنْ مُؤمِنٍ تُصیـبُهُ رُفـاهیَةٌ فی دَوْلَةِ الْباطِلِ اِلاّ ابْتُلِیَ قَبْلَ مَوْتِهِ بَبِدَنِهِ اَوْ مالِهِ حَتَی یَتَوَفَّرَ حَظُّهُ فی دَوْلَةِ الْحَقّ.
امام زین العابدین علیه السلام فرمود:
هر مؤمنی که در حـکومت باطل به رفـاه برسد،
قبل از مرگ گرفتاری جانی یا مالی پیدا می کند
تـا سـهم او در دولت حـق کاهش نیـابد
و کامـل از آن بهـره مـند گـردد.
بحارالانوار، ج 6، ص 57.

حدیث437

امام سجاد علیه السلام :
اِنَّ الْقَبْرَ رَوْضَةٌ مِنْ رِیاضِ الجَنَّةِ
اَوْ حُفَـرةٌ مِنْ حُفَـرِ النّـیران.
امام سجاد علیه السلام فرمود:
هـمانا قـبر بـاغی از باغـهای بهشـت
یا گودالی از گودالهای آتش جهنم است.
بحارالانوار، ج 6، ص 214.

درباره مركز

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».