356 حدیث از حضرت امام رضا علیه السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1393
عنوان و نام پدیدآور:356 حدیث از حضرت امام رضا علیه السلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳93.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع: احادیث شیعه -- قرن ۱۳ق. ، خاندان نبوت -- احادیث ، خاندان نبوت -- فضایل

از1تا200

حدیث1

امام رضا علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لا یَنزِلَنَّ بِکَ أمرٌ رَضیتَهُ أو کَرِهتَهُ إلاّ جَعَلتَ فِی الضَّمیرِ مِنکَ أنَّ ذلِکَ خَیرٌ لَکَ . قالَ : أمّا هذِهِ فَلا أقدِرُ أن اُعطِیَکَها دونَ أن أعلَمَ ما قُلتَ إنَّهُ کَما قُلتَ . قالَ : یا بُنَیَّ ، فَإِنَّ اللّه َ قَد بَعَثَ نَبِیّاً ، هَلُمَّ حَتّی نَأتِیَهُ فَعِندَهُ بَیانُ ما قُلتُ لَکَ . قالَ : اِذهَب بِنا إلَیهِ . قالَ : فَخَرَجَ وهُوَ عَلی حِمارٍ ، وَابنُهُ عَلی حِمارٍ ، وتَزَوَّدوا ما یُصلِحُهُم مِن زادٍ ، ثُمَّ سارا أیّاماً ولَیالِیَ حَتّی تَلَقَّتهُما مَغارَةٌ ، فَأَخَذا اُهبَتَهُما لَها ، فَدَخَلاها فَسارا ما شاءَ اللّه ُ أن یَسیرا حَتّی ظَهَرا وقَد تَعالَی النَّهارُ ، وَاشتَدَّ الحَرُّ ، ونَفَدَ الماءُ وَالزّادُ ، وَاستَبطَئا حِمارَیهِما ، فَنَزَلَ لُقمانُ ونَزَلَ ابنُهُ ، فَجَعَلا یَشتَدّانِ عَلی سَوقِهِما . فَبَینا هُما کَذلِکَ إذ نَظَرَ لُقمانُ أمامَهُ ، فَإِذا هُوَ بِسَوادٍ ودُخانٍ ، فَقالَ فی نَفسِهِ : السَّوادُ سَحَرٌ
الرضا عن اللّه ، ابن أبی الدنیا ـ به نقل از سعید بن مُسیَّب ـ : لقمان به پسرش گفت: «[بکوش تا] هیچ کار خوش آیند و ناخوش آیندی برای تو پیش نیاید ، مگر این که در باطن خود ، آن را خیری برای خوش بشماری» . پسر لقمان گفت: به این سفارش تو نمی توانم عمل کنم ، مگر بدانم که مطلب ، همان گونه است که گفتی . لقمان گفت: «ای پسرم! همانا خداوند عز و جل پیامبری را مبعوث کرده است . بیا تا پیش او برویم که بیان آنچه برایت گفتم ، نزد اوست» . پسر لقمان گفت: ما را پیش او ببر . لقمان و پسرش ، هر کدام سوار بر الاغ جداگانه ، به راه افتادند و هر چه زاد و توشه لازم داشتند ، با خود برداشتند. روزها و شب ها راه رفتند تا به غاری رسیدند و خود را برای سفر به درون آن غار ، مهیّا کردند . داخل غار شدند و به اندازه ای که خداوند خواسته بود ، در آن راه رفتند ، تا این که از غار بیرون آمدند ، در حالی که روز ، بالا آمده بود و گرما شدّت گرفته بود و آب و توشه تمام شده بود. الاغ ها ایستاندند . لقمان و پسرش پیاده شدند و الاغ ها را از پشت سر ، به سرعت راندند. وقتی لقمان جلو را نگاه کرد ، دید سیاهی و دودی ، از دور پیداست. پیش خود گفت: «سیاهی، درخت است و دود هم آبادی و مردم» . در حالی که در حرکت بودند ، پای پسر لقمان ، روی استخوان تیزی رفت . استخوان ، از کف پا فرو رفت و از بالای آن بیرون آمد. پسر لقمان ، بی هوش به زمین افتاد . لقمان ، وقتی متوجّه شد که پسرش به زمین افتاده ، به سویش پرید و او را به سینه اش چسباند . استخوان را با دندان هایش بیرون آورد و دستاری را که همراه داشت ، پاره کرد و به پای او پیچید . سپس به چهره پسرش نگریست . چشمانش پر از اشک شد و قطره ای از اشکش بر چهره فرزندش افتاد . پسر ، متوجّه اشک پدر شد و دید که پدرش گریه می کند. گفت: پدر جان! داری گریه می کنی و با این حال ، می گویی : «این برای تو خیر است» ؟! چه طور این برایم خیر است ، در حالی که تو می گریی؟ در حالی که آب و غذا تمام شده و من و تو ، در این جا مانده ایم؟ اگر بروی و مرا رها کنی ، تا زنده ای ، در غم و اندوه به سر می بری و اگر با من بمانی ، هر دو می میریم. پس چه طور این برایم خیر باشد ، در حالی که تو می گریی؟ لقمان گفت : «گریه ام ـ ای پسرم! ـ از آن روست که من دوست دارم همه دنیایم را فدای تو بکنم ؛ من پدرم و دل پدر ، نازک است . اما این که گفتی : چه طور این کار برایم خیر است؟ شاید آنچه از تو دور شده ، بزرگ تر از این بلایی باشد که بدان گرفتار آمده ای و شاید آنچه بدان گرفتار شده ای ، آسان تر از آن باشد که از تو دور شده است» . لقمان ، در این حال که با پسرش حرف می زد ، بار دیگر جلوی خود را نگاه کرد ؛ ولی آن دود و سیاهی را ندید و پیش خود گفت : «مگر آن جا چیزی ندیدیم؟» و گفت: «حتما دیدم ؛ ولی شاید خداوند ، برای آنچه دیدم ، چیز تازه ای پیش آورده باشد!» . در همین فکر بود که جلوی خود را نگاه کرد . دید شخصی سوار بر اسب ابلق ، به طرف او می آید و لباس سفید و دستار سفیدی دارد که هوا را صاف و روشن می کند. پیوسته با گوشه چشم ، به او نگاه می کرد تا این که نزدیک شد ؛ ولی از او پنهان شد . سپس فریاد زد و گفت: آیا تو لقمانی؟ گفت: «آری» . گفت: حکیم تویی؟ گفت: «چنین می گویند ، و پروردگارم مرا چنین وصف کرده است» . گفت: این پسر سفیه تو ، چه می گوید؟ گفت: «ای بنده خدا! تو کیستی که من سخن تو را می شنوم ، ولی روی تو را نمی بینم؟» . گفت: من جبرئیل هستم . مرا کسی جز فرشته مقرّب و پیامبر مرسَل نمی بیند. اگر این نبود ، مرا می دیدی. این پسر سفیه تو ، چه می گوید؟ لقمان ، پیش خود گفت: «اگر تو جبرئیلی ، خودت به آنچه پسرم گفته ، آگاهی» . جبرئیل علیه السلام گفت: من وظیفه ای نداشتم جز این که شما را حفظ کنم . با من بیایید . پروردگارم به من فرمان داد که این شهر و اطراف آن را و هر چه را در آن است ، فرو برم . آن گاه ، مرا خبر کردند که شما می خواهید به این شهر بیایید . از این رو ، از خدا خواستم که هر طور خود اراده می کند ، شما را از برخورد با من باز دارد . پس خداوند عز و جل شما را با آنچه پسرت بدان گرفتار شد ، از برخورد با من بازداشت و اگر آن گرفتاریِ پسرت نبود ، شما را هم با دیگران فرو می بردم . سپس جبرئیل علیه السلام به پای پسر لقمان دست کشید ، او به پا خاست ، و به ظرف غذا دست کشید، پر از غذا شد ، و به ظرف آب دست کشید، پر از آب شد . سپس آن دو و الاغ هایشان را حمل کرد و مانند پرنده پروازشان داد تا به خانه ای رسیدند که چند شبانه روز بود از آن خارج شده بودند.
فی الدرّ المنثور : «شجر» بدل «سحر» ، وهو الأنسب .

حدیث2

امام رضا علیه السلام :
طَعمُ الماءِ طَعمُ الحَیاةِ ؛
امام رضا علیه السلام : مزه آب ، مزه زندگی است .
بحار الأنوار ، ج 49 ، ص 99 .

حدیث3

امام رضا علیه السلام :
طَبائِعُ الجِسمِ عَلی أربَعَةٍ : فَمِنها الهَواءُ الَّذی لاتَحیَا النَّفسُ إلاّ بِهِ و بِنَسیِمِهِ ؛
امام رضا علیه السلام :طبیعت جسم بر چهار گونه است : یکی از آنها هوا است که جان با آن و با نسیمش زنده می شود .
الکافی ، ج 8 ، ص 230 .

حدیث4

امام رضا علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأنبیاءِ التَّنظُّفُ ؛
امام رضا علیه السلام :پاکیزگی از اخلاق پیامبران است .
بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 335 .

حدیث5

امام رضا علیه السلام :
مَن أرادَ أن لایُؤذِیَهُ مِعدَتُهُ فَلا یَشرَب بَینَ طَعامِهِ ماءً ؛
امام رضا علیه السلام :هر که می خواهد معده اش آزارش ندهد ، در بین غذا آب نخورد .
بحار الأنوار ، ج 62 ، ص 323 .

حدیث6

امام رضا علیه السلام :
شُربُ الماءِ البارِدِ عَقیبَ الشَّی ءِ الحارِّ أوِ الحَلاوةُ یَذهَبُ بِالأسنانِ ؛
امام رضا علیه السلام :نوشیدن آب سرد ، پس از خوردن چیز گرم ، یا [خوردن] شیرینی دندان ها را از بین می برد .
مستدرک الوسائل ، ج 16 ، ص 458 .

حدیث7

امام رضا علیه السلام :
کُلُّ نافِعٍ مُقوٍّ لِلجِسمِ فیهِ قُوَّةٌ لِلبَدَنِ فَحَلالٌ و کُلُّ مُضِرٍّ یَذهَبُ بِالقُوّةِ أو قاتِلٌ فَحَرامٌ ؛
امام رضا علیه السلام :هر چیز سودمند و نیروزا برای جسم که موجب تقویت بدن می شود ، حلال است ، و هر چیز زیان آور که نیروی آدمی را می گیرد ، یا کشنده است ، حرام است .
فقه الرّضا علیه السلام ، ص 254 .

حدیث8

امام رضا علیه السلام :
فَانظُر ما یُوافِقُکَ و یُوافِقُ مِعدَتَکَ و یُقَوَّی عَلَیهِ بَدَنُکَ ویَستَمرِئُهُ مِنَ الطَّعامِ فَقَدِّرهُ لِنَفسِکَ وَاجعَلهُ غَذائَکَ ؛
امام رضا علیه السلام :بنگر چه چیزی با تو و معده تو سازگار است ، و بدنت از آن نیرو می گیرد و آن را گوارا می داند ؛ چنین غذایی را برای خود برگیر و آن را خوراک خود بدان .
. بحار الأنوار ، ج 62 ، ص 310 .

حدیث9

امام رضا علیه السلام :
إجتَهِدوا أن یَکونَ زَمانُکُم أربَعَ ساعاتٍ : ساعَةً مِنهُ لِمُناجاةِ اللّه ِ و ساعَةً لِأمر المَعاشِ و ساعةً لِمُعاشَرَةِ الإخوانِ و الثِّقاتِ و الَّذینَ یُعَرِّفُونَ عُیُوبَکُم و یَخلِصونَ لَکُم فِی الباطِنِ و ساعَةً تَخلُونَ فِیها لِلَذّاتِکُم و بِهذِهِ السّاعَةِ تَقدِروُن عَلَی الثَّلاثِ ساعاتٍ ؛
امام رضا علیه السلام :بکوشید که زمانتان را به چهار بخش تقسیم کنید : زمانی برای مناجات با خدا ؛ زمانی برای تأمین معاش ؛ زمانی برای معاشرت با برادران و معتمدانی که عیب هایتان را به شما می شناسانند و در دل شما را دوست دارند ، و ساعتی برای کسب لذّت های حلال با بخش چهارم توانایی انجام دادن سه بخش دیگر را به دست می آورید. .
فقه الرّضا علیه السلام ، ص 337 .

حدیث10

امام رضا علیه السلام :
إنَّ یَومَ الحُسَینِ أقرَحَ جُفُونَنا و أسبَلَ دُمُوعَنا و أذَلَّ عَزیزَنا ؛
امام رضا علیه السلام : روز شهادت حسین علیه السلام دیدگان ما را مجروح ، اشک های ما را روان و عزیز ما را خوار کرد .
. الأمالی، صدوق ، ص 190 .

حدیث11

امام رضا علیه السلام :
مَن کانَ یَومُ عاشوراءَ یَومَ مُصیبَتِهِ و حُزنِهِ وبُکائِهِ ، یَجعَلُ اللّه ُ یَومَ القیامَةِ یَومَ فرحِهِ و سُرورِهِ ؛
امام رضا علیه السلام :هر که عاشورا روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد ، خداوند روز قیامت را روز شادی و سرورش می گرداند .
. میزان الحکمه ، ح 13011 .

حدیث12

امام رضا علیه السلام :
مَن تَرکَ السَّعیَ فی حَوائجِهِ یَومَ عاشُوراءَ قَضَی اللّه ُ لَهُ حَوائجَ الدُّنیا و الآخِرَةِ ؛
امام رضا علیه السلام :هر که در روز عاشورا کار و کسب خود را فرو گذارد ، خداوند حاجت های دنیا و آخرت او را بر آورده سازد .
علل الشرائع ، ص 227 .

حدیث13

امام رضا علیه السلام :
فَإذا کانَ الیَومُ العاشِرُ کانَ ذلِکَ الیَومُ یَومَ مُصیبَتِهِ و حُزنِهِ و بُکائِهِ و یَقُولُ : هُوَ الیَومُ الَّذی قُتِلَ فیهِ الحُسَینُ ؛
امام رضا علیه السلام :روز عاشورا ، روز مصیبت و حزن و گریه [امام کاظم علیه السلام] بود و می فرمود : «در چنین روزی بود که حسین علیه السلامکشته شد .»
الأمالی ، صدوق ، ص 128 .

حدیث14

امام رضا علیه السلام :
إن بَکَیتَ عَلَی الحُسَینِ حَتّی تَصیرَ دُموعُکَ عَلی خدَّیکَ غَفَرَاللّه ُ لَکَ کُلَّ ذَنبٍ أذنَبتَهُ ؛
امام رضا علیه السلام :اگر بر حسین بگریی ، چندان که اشک هایت بر گونه ات جاری شود ، خداوند تمام گناهانت را می آمرزد .
. همان ، ج 44 ، ص 286 .

حدیث15

امام رضا علیه السلام :
کانَ أبی إذا دَخَلَ شَهرُ المُحَرَّمِ لایُری ضاحِکا . . . فَإذا کانَ یَومُ العاشِرِ کانَ ذلِکَ الیَومُ یَومَ مُصیبَتِهِ و حُزنِهِ و بُکائِهِ ؛
امام رضا علیه السلام :چون ماه محرّم می رسید ، کسی پدرم را خندان نمی دید . . . چون روز دهم فرا می رسید آن روز ، روز سوگواری و اندوه و گریه او بود .
. وسائل الشیعه ، ج 10 ، ص 505 .

حدیث16

امام رضا علیه السلام :
إنَّ لِکُلِّ إمامٍ عَهدا فی عُنُقِ أولِیائِهِ و شیعَتِهِ و إنَّ مِن تَمامِ الوَفاءِ بِالعَهدِ و حُسنِ الأداءِ زیارَةَ قُبورِهِم ؛
امام رضا علیه السلام :دوست داران و شیعیان هر امامی را با او عهدی است ، و تمامت وفای به عهد و نیکویی انجام دادن آن ، زیارت قبر ایشان است .
وسائل الشیعه ، ج 14 ، ص 322 .

حدیث17

امام رضا علیه السلام :
کُلُّ طِینٍ حَرامٌ [أکلُهُ] کَالمَیتَةِ و الدَّمِ . . . ما خَلاطِینَ قَبرِ الحُسَینِ علیه السلامفَإنَّهُ شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ ؛
امام رضا علیه السلام : [خوردن] هر خاکی ، مانند مردار و خون . . . ، حرام است ، غیر از تربت مزار امام حسین علیه السلام که دوای هر دردی است .
الأمالی ، طوسی ، ص 319 .

حدیث18

امام رضا علیه السلام :
کانَ [الامام الکاظم علیه السلام ]عَقلُهُ لاتُوازی بِهِ العُقُولُ و رُبَّما شاوَرَ الأسوَدَ مِن سُودانِهِ ؛
امام رضا علیه السلام :هیچ اندیشه ای با اندیشه او برابری نمی کرد و [با این حال] چه بسا با یکی از خادمان سیاه خود مشورت می کرد .
مکارم الأخلاق ، ج 2، ص 99 .

حدیث19

امام رضا علیه السلام :
ما زارَنی أحَدٌ مِن أولیِائی عارِفا بِحَقّی إلاّ شُفِّعتُ فیهِ یَومَ القِیامَةِ ؛
امام رضا علیه السلام :هیچ یک از دوستانم مرا با شناخت حقّم زیارت نمی کند مگر این که در روز قیامت شفاعتم از او پذیرفته می شود .
وسائل الشیعه ، ج 13 ، ص 552 .

حدیث20

امام رضا علیه السلام :
مَن جَلَسَ مَجلِسا یُحیی فیهِ أمرُنا ، لَم یَمُت قَلبُهُ یَومَ تَموتُ القُلوُبُ ؛
امام رضا علیه السلام : هر که در مجلسی بنشیند که در آن یاد ما (اهل بیت) زنده می شود ، قلبش ، در روزی که قلب ها می میرند ، نمی میرد .
. همان ، ج 44 ، ص 278 .

حدیث21

امام رضا علیه السلام :
لَیسَ مِنّا مَن تَرَکَ دُنیاهُ لِدِینِهِ و دِینَهُ لِدُنیاهُ ؛
امام رضا علیه السلام :از ما نیست آن که دنیای خود را برای دینش و دین خود را برای دنیایش ترک گوید .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 346 .

حدیث22

امام رضا علیه السلام :
أَجمِل مُعاشَرَتَکَ مَعَ الصَّغیر و الکَبیرِ ؛
امام رضا علیه السلام :نشست و برخاست خود را با کوچک و بزرگ نیکو گردان .
مستدرک الوسائل ، ج 8 ، ص 354 .

حدیث23

امام رضا علیه السلام :
مَن فَرَّجَ مِن مُؤمِنٍ ، فَرَّجَ اللّه ُ عَن قَلبِهِ یَومَ القِیامَةِ ؛
امام رضا علیه السلام :هر کس اندوه مؤمنی را بزداید ، خداوند در روز قیامت ، غم از دلش می زداید .
. الکافی ، ج 2 ، ص 200 .

حدیث24

امام رضا علیه السلام :
صاحِبُ النِّعمَةِ یَجِبُ أن یُوَسَّعَ عَلی عِیالِهِ ؛
امام رضا علیه السلام :آن که صاحب نعمت است باید که بر هزینه خانواده اش وسعت بخشد .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 335 .

حدیث25

امام رضا علیه السلام :
مَن لَم تُتابِعِ رأیَکَ فی صَلاحِهِ فلاتَصغَ إلی رأیِهِ وَ انتَظِر بِهِ أن یُصلِحَهُ شَرٌّ ؛
امام رضا علیه السلام :تو نیز از رأی کسی که از نظر مصلحت اندیشانه تو پیروی نکرد ، پیروی نکن ؛ منتظر باش ؛ حادثه ای ناخوشایند او را اصلاح خواهد کرد .
. همان ، ص 353 .

حدیث26

امام رضا علیه السلام :
مَن زارَها بِقُمَّ کَمَن زارَنی ؛
امام رضا علیه السلام :هر کس (حضرت معصومه علیهاالسلام) را در قم زیارت کند ، چنان است که مرا زیارت کرده است .
کامل الزیارات ، ص 536 .

حدیث27

امام رضا علیه السلام :
مَن زارَها عارِفا بِحَقِّها فَلَهُ الجَنَّةُ ؛
امام رضا علیه السلام :هر کس او را با شناخت زیارت کند ، بهشت پاداش او خواهد بود
. بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 266 .

حدیث28

امام رضا علیه السلام :
[هُوَ] الصّادِقُ و الصّابِرُ وَ الفاضِلُ و قُرَّةُ أعیُنِ المُؤمِنینَ و غَیظُ المُلحِدینَ ؛
امام رضا علیه السلام :او راستگو ، شکیبا ، دارای فضیلت ، نورچشم مؤمنان و مایه خشم ملحدان است .
عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 1 ، ص 250 .

حدیث29

امام رضا علیه السلام :
یُقتَلُ [الامامُ الجَوادُ علیه السلام] غَصبا فَیبکِی لَهُ و عَلَیهِ أهلُ السَّماءِ و یَغضَبُ اللّه ُ عَلی عَدوِّهِ و ظالِمِهِ فلا یَلبَثُ إلاّ یَسیرا حَتّی یُعَجِّلُ اللّه ُ بِهِ إِلی عَذابِهِ الأَلیمِ و عِقابِهِ الشَّدیدِ ؛
امام رضا علیه السلام :امام جواد علیه السلام مظلومانه کشته می شود ، و ساکنان آسمان بر او می گریند و مرثیه می سرایند . خداوند بر دشمن و ستم کننده بر او خشم می گیرد ، و [پس از کشتن او] زمانی کوتاه در دنیا نمی ماند ، تا آن که خداوند به زودی دشمن او را به عذابی دردناک و کیفری سخت گرفتار می کند .
بحار الأنوار ، ج 5 ، ص 14 .

حدیث30

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ أمَرَ بِالشُّکرِ لَهُ و لِلوالِدَینِ ، فَمَن لَم یَشکُر والِدَیهِ لَم یَشکُرِ اللّه َ ؛
امام رضا علیه السلام :خداوند به سپاس گزاری از خود و پدر و مادر فرمان داده است ؛ پس هر که از پدر و مادرش سپاس گزاری نکند ، خداوند را سپاس نگفته است .
الخصال ، ص 156 .

حدیث31

امام رضا علیه السلام :
هذا [الامام الجواد علیه السلام] المَولُودُ الّذی لَم یُولَد مَولُودٌ أعظَمُ بَرَکَةً عَلی شیعَتِنا مِنهُ ؛
امام رضا علیه السلام :این مولودی است که پر برکت تر از او برای شیعه ما به دنیا نیامده است .
الکافی ، ج 1 ، ص 321 .

حدیث32

امام رضا علیه السلام :
زیارَةُ قَبرِ أبی مِثلُ زِیارَةِ قَبِر الحُسَینِ ؛
امام رضا علیه السلام :زیارت قبر پدرم ، موسی بن جعفر علیه السلام ، مانند زیارت قبر حسین علیه السلاماست .
کامل الزیارات ، ص 499 .

حدیث33

امام رضا علیه السلام :
إنَّما جُعِلَ یَومُ الفِطرِ العِیدَ لِیَکونَ لِلمُسلِمینَ مُجتَمَعا یَجتَمِعُونَ فیهِ و یَبرُزونَ لِلّهِ فَیُمَجِّدُونَهُ عَلی ما مَنَّ عَلَیهِم ؛
امام رضا علیه السلام :روز فطر از این رو عید قرار داده شد تا روز گردهمایی مسلمانان باشد، و در این روز گرد هم آیند و برای خدا به صحرا (فضایی باز) درآیند و خداوند را بر منّتی که بر آنها نهاده است ستایش و به بزرگی یاد کنند.
. همان ، ص 522 .

حدیث34

امام رضا علیه السلام :
المُسلِمُ الَّذی یَسلَمُ المُسلِمونَ مِن لِسانِهِ و یَدِهُ ولَیسَ مِنّا مَن لَم یَأمَن جارُهُ بَوائِقَهُ
حضرت عبد العظیم علیه السلام از امام رضا چنین روایت می کند :مسلمان کسی است که مردم از دست و زبان او آسوده باشند و از ما نیست آن که همسایه اش از شرّ او در امان نباشد .
عیون أخبار الرّضا علیه السلام ، ج 1، ص 24 .

حدیث35

امام رضا علیه السلام :
مَن طَلَبَ الأمرَ مِن وَجهِهِ لَم یَزِلَّ ، فَإن زَلَّ لَم تَخذُلهُ الحِیلَةُ ؛
امام رضا علیه السلام :آن که کار را از راهش بجوید نمی لغزد ، و اگر بلغزد راه چاره در پیش رو دارد .
. بحار الأنوار، ج 71، ص 340 .

حدیث36

امام رضا علیه السلام :
مَن سَألَ اللّه َ التَّوفیقَ و لَم یَجتَهِد فَقَدِ استَهزَأَ بِنَفسِهِ ؛
امام رضا علیه السلام : هر کس از خدا توفیق بخواهد و تلاش نکند ، خود را مسخره کرده است .
. میزان الحکمه ، ح 2790 .

حدیث37

امام رضا علیه السلام :
إیّاکَ أن تَتبَعَ النَّفسَ هَواها فَإنَّ فی هَواها رَداها ؛
امام رضا علیه السلام :مبادا از هوای نفس پیروی کنی که در آن نابودی نهفته است .
. مشکاة الأنوار ، ص 455 .

حدیث38

امام رضا علیه السلام :
أفضَلُ المالِ ما وُقِیَ بِهِ العِرضُ ؛
امام رضا علیه السلام :بهترین مال آن است که آب رو با آن محفوظ بماند .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 352 .

حدیث39

امام رضا علیه السلام :
مَن لَقِیَ فَقیرا مُسلِما فَسَلَّمَ عَلَیهِ خِلافَ سَلامِهِ عَلَی الأغنیاءِ لَقِی اَللّه َ یَومَ القِیامَةِ و هُوَ عَلَیهِ غَضبانٌ ؛
امام رضا علیه السلام :هر کس مسلمان فقیری را دیدار کند و برخلاف سلامی که به ثروتمندان می کند، به او سلام کند ، روز قیامت در حالی به دیدار خدا می رود که بر او خشگمین است.
. عیون أخبار الرّضا علیه السلام ، ج 2 ، ص 52 .

حدیث40

امام رضا علیه السلام :
لَم یَخُنکَ الأمینُ و لکِن ائتَمَنتَ الخائنَ ؛
امام رضا علیه السلام :امین به تو خیانت نمی کند ، امّا تو خائن را امین می شماری .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 335 .

حدیث41

امام رضا علیه السلام :
مَا التَقَتْ فِئَتانِ قَطُّ إلاّ نُصِرَ أعظَمُهُما عَفوا ؛
امام رضا علیه السلام :از میان دو گروهی که با هم روبه رو می شوند ، پیروزی با گروهی است که بخشش بیشتری داشته باشد .
. همان ، ج 71 ، ص 452 .

حدیث42

امام رضا علیه السلام :
النّاسُ ضَربانِ : بالِغٌ لایَکتَفِی و طالِبٌ لایَجِدُ ؛
امام رضا علیه السلام :مردم دو گونه اند : یابنده ای که [به یافته اش] بسنده نمی کند، و جوینده ای که نمی یابد.
. همان ، ج 78 ، ص 253 .

حدیث43

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عَزَّوَجلَّ... أمَرَ بِالشُّکرِ لَهُ و لِلوالِدَینِ فَمَن لم یَشکُر والِدَیِهِ لَم یَشکُرِ اللّه َ؛
امام رضا علیه السلام :خداوند به سپاسگزاری از خود و پدر و مادر فرمان داده است ؛ پس هر که از پدر و مادرش سپاسگزاری نکند ، خداوند را سپاس نگفته است.
الخصال، ص 156.

حدیث44

امام رضا علیه السلام :
بِرُّ الوالِدَینِ واجِبٌ وإن کانا مُشرکَینِ ولا طاعَةَ لَهُما فی مَعصِیَةِ الخالِقِ؛
امام رضا علیه السلام :نیکی کردن به پدر و مادر واجب است ، اگر چه مشرک باشند و نباید در معصیت خالق از آنان اطاعت کرد.
بحار الأنوار، ج 74، ص 72.

حدیث45

امام رضا علیه السلام :
غُسلُ یَومِ الجُمُعَةِ سُنَّةٌ ؛
امام رضا علیه السلام :غسل روز جمعه سنّت است .
. همان ، ص 305 .

حدیث46

امام رضا علیه السلام :
اِنّا اَهلُ بَیْتٍ نَری وَعدَنا عَلَینا دَینا کَما صَنَعَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ؛
ما اهل بیت، وعده های خود را برای خودمان، بدهی و دِین حساب می کنیم، چنانکهرسول اکرم صلی الله علیه و آله چنین می کردند.

تحف العقول، ص 446

حدیث47

امام رضا علیه السلام :
اَلتَّواضُعُ دَرَجاتٌ: مِنْها أَنْ یَعْرِفَ الْمَرْءُ قَدْرَ نَفْسِهِ فَیُنْزِلَها مَنْزِلَتَهابِقَلْبٍ سَلیمٍ، لایُحِبُّ أَنْ یَأْتیَ إِلی أَحَدٍ إِلاّ مِثْلَ مایُؤْتی إِلَیْهِ، إِنْ رَأی سَیِّئَةً دَرَأَهابِالْحَسَنَةِ، کاظِمُ الْغَیْظِ عافٍ عَنِ النّاسِ، وَاللّه ُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ؛
تواضع درجاتی دارد: یکی از آنها این است که انسان اندازه خود را بشناسد و با طیبخاطر خود را در آن جایگاه قرار دهد، دوست داشته باشد با مردم همان گونه رفتار کندکه انتظار دارد با او رفتار کنند، اگر بدی دید آن را با خوبی جواب دهد، خشم خود را فروخورد و از مردم درگذرد، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.

کافی، ج 2، ص 124، ح 13

حدیث48

امام رضا علیه السلام :
إنَّ بِسمِ اللّه ِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ أقرَبُ إلَی اسْمِ اللّه ِ الأْعظَمِ مِن سَوادِ الْعَینِ إلی بَیاضِها؛
بسم اللّه الرحمن الرحیم، به اسم اعظم نزدیک تر است از سیاهی چشم به سفیدی اش.

عیون أخبار الرضا، ج 1، ص 8

حدیث49

امام رضا علیه السلام :
مَعنی قَولِ القائِلِ بِسمِ اللّهِ أَیْ أَسِمُ عَلی نَفسی سِمَةً مِن سِماتِ اللّه ِ وهِیَ الْعِبادَةُ؛
معنای گفته کسی که بسم اللّه می گوید، یعنی نشانی از نشانه های خداوند را بر خودمی گذارم و آن عبادت است.

التوحید، ص 229

حدیث50

امام رضا علیه السلام :
... الجُمُعَةُ مَشْهَدٌ عامٌ فَاَرادَ اَنْ یَکونَ لِلاِْمامِ سَبَبٌ اِلی مَوعِظَتِهِمْ وَتَرغیبِهِم فِی الطّاعَةِ وَ تَرهیبِهِم مِنَ الْمَعْصیَةِ وَ فِعْلِهِمْ وَ تَوفیقِهِمْ عَلی ما اَرادوا مِنْمَصْلَحَةِ دینِهِمْ وَ دُنْیاهُم وَ یُخْبِرَهُمْ بِما وَرَدَ عَلَیْهِمْ مِنَ الآْفاتِ و مِنَ الاَْحْوالِ الَّتی لَهُم فیهَا الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ ؛
جمعه روز اجتماع عموم مردم است. خداوند خواست تا امام از رهگذر خطبه نمازجمعه، آنان را موعظه کند و به اطاعت تشویقشان نماید و از معصیت و ارتکاب آن برحذرشان دارد و آنان را بر آنچه در جهت مصلحت دین و دنیای خویش اراده کرده اند موفّقسازد و از زیان هایی که دیده اند و حالاتی که برای آنان زیان آور یا سودآور است، با خبر کند.

علل الشرایع، ج 1، ص 265، ح 9

حدیث51

امام رضا علیه السلام :
جَفَّ الْقَلَمُ بِحَقیقَةِ الکِتابِ مِنَ اللّه ِ بِالسَّعادَةِ لِمَن آمَنَ وَ اتَّقی وَالشَّقاوَةِ مِنَ اللّه ِ تَبارَکَ و تَعالی لِمَن کَذَّبَ وَ عَصی؛
قلم تقدیر خداوند بر خوشبختی کسی رقم خورَدْ که ایمان آورد و تقوا پیشه کند. و بربدبختی کسی رقم خورَدْ که ایمان نیاورد و نافرمانی کند.

قرب الإسناد، ص 355، ح 1270

حدیث52

امام رضا علیه السلام :
مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّه ِ کانَ اللّه ُ عِنْدَ ظَـنِّهِ بِهِ وَ مَنْ رَضیَ بِالْقَلیلِمِنَ الرِّزْقِ قَبِلَ اللّه ُ مِنْهُ الْیَسیرَ مِنَ الْعَمَلِ وَ مَنْ رَضیَ بِالْیَسیرِ مِنَ الْحَلالِخَفَّت مَؤُونَتُهُ وَ تَنَعَّمَ اَهْلُهُ ، وَ بَصَّرَهُ اللّه ُ داءَ الدُّنیا وَ دَواءَها ، وَ اَخْرَجَهُ مِنْها سالِمااِلی دارِ السَّلامِ ؛
هر کس به خدا خوش گمان باشد، خداوند مطابقِ گمان او، با وی رفتار می کند و هرکس به روزیِ کم راضی باشد، خداوند عمل کم را از او می پذیرد و هرکس به روزیحلال اندک خشنود باشد، هزینه زندگی اش سبک می شود و خانواده اش در نعمتخواهند بود و خداوند، او را از بیماری و درمان دنیا آگاه می کند و به سلامت، از دنیا بهخانه سلامت (آخرت) بیرون می بَرد.

کافی ، ج 8 ، ص 347، ح 546

حدیث53

امام رضا علیه السلام :
إِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی لَمْ یُبِحْ اَکْلاً وَ لاشُرْبا اِلاّ لِما فیهِ الْمَنْفَعَةُوَ الصَّلاحُ وَ لَمْ یُحَرِّمْ اِلاّ ما فیهِ الضَّرَرُ وَ التَّلَفُ وَ الْفَسادُ، فَکُلُّ نافِعٍ مُقَوٍّ لِلْجِسْمِ فیهِقُوَّةٌ لِلْبَدَنِ فَهُوَ حَلالٌ؛
خداوند تبارک و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است، مگر آن که درآن منفعت و صلاحی بوده و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام ننموده، مگر آن که در آنضرر و مرگ و فسادی بوده است. پس هر چیز مفید و مقوّی بدن، که باعث تقویت آنشود، حلال شده است.

مستدرک الوسایل، ج 16، ص 333، ح 2

حدیث54

امام رضا علیه السلام :
اَلسِّواکُ یَجْلُو الْبَصَرَ وَ یُنْبِتُ الشَّعْرَ وَ یَذْهَبُ بِالدَّمْعَةِ؛
مسواک زدن، نور چشم و رشد مو را زیاد و آبریزش چشم را برطرف می کند.

بحارالأنوار، ج 76، ص 137

حدیث55

امام رضا علیه السلام :
اَلتّینُ یَذْهَبُ بِالْبَخْرِ وَیَشُدُّ الْعَظْمَ وَیُنْبِتُ الشَّعْرَ وَیَذْهَبُ بِالدّاءِوَلایُحْتاجُ مَعَهُ إِلی دَواءٍ؛
انجیر بوی بد دهان را برطرف، استخوان ها را محکم، رویش مو را زیاد و بیماری رابرطرف می کند و با وجود آن احتیاجی به دارو نیست.

وسائل الشیعة، ج 17، ص 133، ح 1

حدیث56

امام رضا علیه السلام :
شُرْبُ الْماءِ الْبارِدِ عَقیبَ الشَّیْ ءِ الحارِّ وَ عَقیبَ الحَلاوَةِ یَذْهَبُبِالاَْسْنانِ... وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ یَفْسُدَ اَسْنانُهُ فَلا یَأکُلْ حُلْوا اِلاّ بَعْدَ کَسْرَةِ خُبزٍ؛
خوردن آب سرد بعد از چیزهای گرم و شیرینی، دندان ها را از بین می برد ... هر کسمی خواهد دندان هایش فاسد نشود، شیرینی نَخورد، مگر پس از خوردن لقمه ای نان.

بحارالأنوار، ج 62، ص 321، ح 325

حدیث57

امام رضا علیه السلام :
اِنَّما جُعِلَتِ الْخُطْبَةُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ لاَِنَّ الْجُمُعَةَ مَشْهَدٌ عامٌّ فَاَرادَ اَنْیَکونَ لِلاَْمیرِ سَبَبٌ اِلی مَوْعِظَتِهِمْ وَ تَرْغیبِهِمْ فِی الطّاعَةِ وَ تَرْهیبِهِمْ مِنَ الْمَعْصیَةِ وَ تَوْقیفِهِمْ عَلی ما اَرادَ مِنْ مَصْلَحَةِ دینِهِمْ وَ دُنْیاهُمْ وَ یُخْبِرَهُمْ بِما وَرَدَ عَلَیْهِمْ مِنَالاْفاقِ وَ مِنَ الاَْهوالِ الَّتی لَهُمْ فیها الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ؛
فلسفه خطبه نماز جمعه این است که: چون جمعه، روز حضور عامه مردماست، حاکم وسیله ای برای پند و اندرز آنان داشته باشد و مردم را به طاعت تشویق کند واز معصیت بر حذر دارد و از تصمیم خود درباره مصالح دین و دنیایشان آگاه سازد و ازآنچه از گوشه و کنار می رسد و حوادثی که در آنها برای مردم سود و زیانیهست خبردار کند.

وسائل الشیعة، ج 5، ص 39، ح 6

حدیث58

امام رضا علیه السلام :
اِنَّما جُعِلَتِ الْجَماعَةُ لِئَلاّ یَکونَ الاِْخْلاصُ وَ التَّوْحیدُ وَ الاِْسْلامُ وَالْعِبادَةُ لِلّه اِلاّ ظاهِرا مَکْشوفا مَشْهورا؛
علت تشریع نماز جماعت آن است که اخلاص، یکتاپرستی، تسلیم حق بودن وبندگی برای خداوند، آشکار و بی پرده و نمایان باشد.

وسائل الشیعة، ج 5، ص 372، ح 9

حدیث59

امام رضا علیه السلام :
أنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی لَمْ یُبِحْ اَکْلاً وَلا شُرْبا اِلاّ ما فیهِ الْمَنْفَعَةُوَالصَّلاحُ وَ لَمْ یُحَرِّمْ اِلاّ ما فیهِ الضَّرَرُ وَالتَّلَفُ وَالْفَسادُ، فَکُلُّ نافِعٍ مُقَوٍّ لِلْجِسْمِ فیهِقُوَّةٌ لِلْبَدَنِ فَهُوَ حَلالٌ وَ کُلُّ مُضِرٍّ یَذْهَبُ بِالْقُوَّةِ أوْ قاتِلٍ فَحَرامٌ؛
خداوند تبارک و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است مگر آن که درآن سود و صلاحی بوده و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام ننموده، مگر آن که در آ نزیان و نابودی و فسادی بوده است، پس هر چیز سودمندی نیرو بخش جسم، که باعثتقویت بدن است حلال شده است و هر چیزی که قوای جسمانی را از بین ببرد و یاموجب مرگ شود حرام است.

مستدرک الوسائل، ج 16، ص 333، ح 2

حدیث60

امام رضا علیه السلام :
اِثْنانِ عَلیلانِ اَبَدا: صَحیحٌ مُحْتَمٍ وَ عَلیلٌ مُخَلِّطٌ ؛
دو گروه همیشه مریضند: سالمی که پرهیز می کند و مریضی که پرهیز نمی کند.

فقه الرضا، ص 340

حدیث61

امام رضا علیه السلام :
اِذا جُعْتَ فَکُل وَاِذا عَطِشْتَ فَاشْرَبْ وَ اِذا هاجَ بِکَ البَولُ فَبُلْ، وَ لاتُجامِعْ اِلاّ مِنْ حاجَةٍ، وَ اِذا نَعَسْتَ فَنَم، فَاِنَّ ذلِکَ مَصَحَّةٌ لِلْبَدَنِ؛
چون گرسنه شدی بخور، چون تشنه شدی بنوش، چون ادرار بر تو فشار آورد، ادرارکن، جز از سر نیاز، با همسرت نزدیکی مکن و چون احساس خواب آلودگی کردی،بخواب، که اینها مایه تن درستی است.

فقه الرضا، ص 340

حدیث62

امام رضا علیه السلام :
مَنْ اَرادَ اَلاّ یَشْتَـکیَ مَثانَـتَهُ، فَلا یَحْبِسِ الْبَولَ وَ لَو عَلی ظَهْرِ دابَّتِهِ؛
هر کس می خواهد مثانه اش به بیماری ای مبتلا نشود، ادرار خود را نگه ندارد، حتیاگر بر پشت مَرکب خود، نشسته باشد.

طب الرضا علیه السلام، ص 35

حدیث63

امام رضا علیه السلام :
دُخولُ الحَمّامِ عَلَی البِطنَهَ یُوَلِّدُ القولنجَ. الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَاَکلِ السَّمَکِ یورِثُ الفالِجَ... و اِتیانُ المَرأَةِ الحائِضِ یورِثُ الجُذامَ فِی الوَلدِ و الجِماعُمِن غَیرِ اهراقِ الماءِ عَلی أَثَرِهِ یوجِبُ الحَصاةَ. الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ فَصلٍ بَینَهُما بِغُسْلٍ یورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ وَ کَثرَةُ اَکلِ البَیضِ و اِدمانُهُ یُوَلِّدُ الطَّحالَ و رِیاحافی رَأسِ المَعِدَةِ. و الاِمْتِلاءُ مِنَ البَیضِ المَسلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِنبِهارَ. اَکلُ اللَّحمِالنَّیِّ یُوَلِّدُ الدُّودَ فِی البَطنِ. و اَکلُ التّینِ یَقْمَلُ مِنهُ الجَسَدُ اِذا اَدْمَنَ عَلَیهِ. و شُربُ الماءِالبارِدِ عَقیبَ الشَّی ءِ الحارِّ وَ الحَلاوَةِ یَذهَبُ بِالاَسنانِ. و الاِکثارُ مِن اَکلِ لُحومِالوَحشِ وَ البَقَرِ یورِثُ تَغَیُّرَ العَقلِ وَ تَحَیُّرَ الفَهمِ وَ تَبَلُّدَ الذِّهنِ وَ کَثرَةَ النِّسیانِ؛
حمام رفتن با شکم پُر باعث قولنج می گردد. شستشو با آب سرد بعد از خوردنماهی، باعث فلج می شود. همبستری در حال حیض باعث جذام فرزند می شود.همبستری ای که در پی آن دفع مَنی و ادرار نباشد باعث سنگ کلیه و مثانه می شود.جماع پی درپی بدون غسل باعث جنون فرزند می شود. زیاد خوردن تخم مرغ و استمراربر آن، باعث بیماری طحال و گاز معده می شود. انباشته کردن شکم از تخم مرغ آب پز باعث گرفتگی قلب و تنگی نفس می شود.خوردن گوشت نپخته، باعث تولید کرم در معده می شود. پیوسته انجیر خوردن باعثچاقی می شود. نوشیدن آب سرد بعد از غذای داغ و شیرینی، باعث خرابی دندانمی گردد و زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشی (حلال گوشت) و گاو باعث تغییر(به هم ریختگی) عقل و سرگردانی فهم و کندذهنی و فراموشی می شود.

طب الرضا، ص 75

حدیث64

امام رضا علیه السلام :
وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ تُؤذِیَهُ مَعِدَتُهُ فَلا یَشْرَبْ بَینَ طَعامِهِ ماءً حَتّی یَفْرُغَ وَمَنْ فَعَلَ ذلِکَ رَطِبَ بَدَنُهُ، و ضَعُفَتْ مَعِدَتُهُ وَ لَمْ تَأخُذِ العُروقُ قُوَّةَ الطَّعامِ فَإِنَّهُ یَصیرُفِی الْمَعِدَةِ فِجّا اِذا صُبَّ الْماءُ عَلَی الطَّعامِ اَوَّلاً فَاَوّلاً؛
هر کس می خواهد معده اش او را آزار نرساند، نباید میان غذا آب بنوشد تا غذاخوردن را به پایان رساند. هر کس میان غذا آب خورد بدنش به رطوبت گراید، معده اشضعیف گردد و رگ هایش قوّت غذا را به خود جذب نکند؛ زیرا هرگاه پی درپی روی غذاآب ریخته شود در معده نارسایی پدید آید.

طب الرضا، ص 52

حدیث65

امام رضا علیه السلام :
اِذا اَرادَ اللّه ُ اَمْرا سَلَبَ الْعِبادَ عُقولَهُمْ فَاَنْفَذَ اَمْرَهُ وَ تَمَّتْ اِرادَتُهُ فَاِذااَنْفَذَ اَمْرَهُ رَدَّ اِلی کُلِّ ذی عَقْلٍ عَقْلَهُ فَیَقولُ کَیْفَ ذا؟ وَ مِنْ اَیْنَ ذا؟؛
هر گاه خداوند چیزی را بخواهد، عقل های بندگان را از آنها می گیرد و حکم خود رااجرا می کند و خواسته خود را به پایان می رساند. همین که حکم خود را اجرا کرد، عقلِهر صاحب عقل را به او بر می گرداند، آنگاه او مرتب می گوید: چگونه و از کجا چنین وچنان شد.

تحف العقول، ص 442

حدیث66

امام رضا علیه السلام :
اَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللّه ِ فَاِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقولُ: اَنا عِنْدَ ظَنِّ عَبدیَ الْمُؤمِنِبی، اِنْ خَیْرا فَخَیْرا وَ اِنْ شَرّا فَشَرّا؛
به خداوند خوش گمان باش، زیرا خدای عزوجل می فرماید: من نزد گمان بنده مؤمنخویش هستم، اگر به من خوش گمان باشد، به خوبی با او رفتار می کنم و اگر به منبدگمان باشد، به بدی با او رفتار می کنم.

کافی، ج 2، ص 72، ح 3

حدیث67

امام رضا علیه السلام :
لا تَقْرَبِ النِّساءَ فی اَوَّلِ اللَّیْلِ لا شِتاءً وَ لا صَیْفا وَ ذلِکَ اَنَّ الْمَعِدَةَوَ الْعُروقَ تَـکونُ مُمْتَلِئَةً وَ هُوَ غَیْرُ مَحْمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنْهُ الْقولَنْجُ وَ الفالِجُ ، وَ الْلَّقْوَةُوَ النِّقرِسُ ، وَ الْحَصاةُ وَ التَّقْطیرُ ، وَ الْفَتْقُ وَ ضَعْفُ الْبَصَرِ وَ الدِّماغِ. فَاِذا اُریدَ ذلِکَ فَلْیَکُنْفی آخِرِ اللَّیْلِ؛ فَاِنَّهُ اَصَحُّ لِلْبَدَنِ ، وَ اَرْجی لِلْوَلَدِ ، وَ اَذْکی لِلْعَقْلِ فِی الْوَلَدِ الَّذی یُقْضیبَیْنَهُما؛
آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آمیزش مکن ، این بدان جهت است که معده و رگ ها پُرند و این وضعیت مناسبی [برای آمیزش] نیست و بیم قولنجو فلج و لقوه چانه و نِقرس و سنگ [کلیه ]و تقطیر (چکایش) بول وفتق و ضعفدر بینایی و ذهن می رود . پس اگر قصد آمیزش دارد ، باید در پایان شب انجام دهد، کهبرای بدن ، صحت افزاتر و برای فرزنددار شدن امیدبخش تر و برای باهوش شدنفرزندی که در این میان پدید می آید ، بهتر است .

طب الامام الرضا علیه السلام ، ص 64

حدیث68

امام رضا علیه السلام :
مَنِ اتَّقَی اللّه َ یُتَّقی وَ مَنْ اَطاعَ اللّه َ یُطاعُ؛
هر کس حریم خدا را حفظ کند، حرمتش حفظ می شود و هر کس خدا را اطاعت کند،اطاعت می شود.

کافی، ج 1، ص 137، ح 3

حدیث69

امام رضا علیه السلام :
اَنَّ رَجُلاً اَتَی سَیِّدَنا رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَقالَ یا رَسولَ اللّه ِ عَلِّمْنی خُلُقایَجْمَعُ لی خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ فَقالَ صلی الله علیه و آله لا تَکْذِبْ؛
مردی نزد سرور ما رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: به من اخلاقی بیاموزید که خیردنیا و آخرت در آن جمع باشد، حضرت فرمودند: دروغ نگو.

فقه الرضا علیه السلام، ص 354

حدیث70

امام رضا علیه السلام :
اِنَّ رَجُلاً سَاَلَ الْعالِمَ اَنْ یُعَلِّمَهُ ما یَنالُ بِهِ خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ وَ لایُطَوِّلَ عَلَیْهِ فَقالَ لا تَغْضَبْ؛
شخصی از امام کاظم صلی الله علیه و آله درخواست نمود که در کلامی کوتاه، چیزی به او بیاموزد کهبا آن خیر دنیا و آخرت را به دست آورد. حضرت فرمودند: خشمگین مشو.

بحارالأنوار، ج 73، ص 265، ح 13

حدیث71

امام رضا علیه السلام :
دَعاهُ رَجُلٌ فَقالَ لَهُ عَلیٌّ علیه السلام: قَد أجَبْتُکَ عَلی اَنْ تَضْمَنَ لی ثَلاثَخِصالٍ . قالَ: وما هِیَ یا اَمیرَالمُؤمِنینَ ؟ قالَ: لاتُدْخِلْ عَلَیَّ شَیْئا مِنْ خارِ جٍ وَ لا تَدَّخِرْعَنّی شَیْئا فِی الْبَیْتِ، وَ لا تُجحِفْ بِالْعِیالِ . قالَ : ذاکَ لَکَ یا اَمیرَ الْمُؤمِنینَ ، فَاَجابـَهُعَلیُّ بنُ اَبی طالِبٍ علیه السلام ؛
مردی، امیر المؤمنین علیه السلام را به میهمانی دعوت کرد . حضرت فرمودند :می پذیرم بهشرط این که سه قول به من بدهی . عرض کرد : چه قولی ای امیر المؤمنین؟ فرمودند : ازبیرون چیزی برای من تهیه نکنی ، حاضری خانه ات را از من دریغ ننمایی و به زنو فرزندنت زور نگویی . عرض کرد : قبول می کنم ای امیر المؤمنین . پس علی بن ابیطالب علیه السلام دعوت را پذیرفتند .

عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 45، ح 138

حدیث72

امام رضا علیه السلام :
اَلسَّخیُّ یَأکُلُ مِن طَعامِ النّاسِ لِیَاْکُلوا مِنْ طَعامِهِ ، وَ البَخیلُ لا یَاْکُلُمِنْ طَعامِ النّاسِ لِئَلاّ یَأکُلوا مِنْ طَعامِهِ؛
سخاوتمند، از غذای مردم می خورد، تا مردم از غذای او بخورند، اما بخیل از غذایمردم نمی خورد تا آنها نیز از غذای او نخورند.

عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 15، ح 26

حدیث73

امام رضا علیه السلام :
وَقِّرُوا کِبارَکُمْ وَ ارْحَمُوا صِغارَکُمْ وَ صِـلُـوا اَرْحـامَـکُمْ؛
به بزرگترهایتان احترام بگذارید و با کوچکترها مهربان باشید و صله رحم نمایید.

عیون اخبار الرضا، ج 2، ص 265

حدیث74

امام رضا علیه السلام :
عَجِبْتُ لِمَنْ یَشْتَرِی الْعَبیدَ بِمالِهِ فَیُعْتِقُهُم کَیْفَ لا یَشْتَرِی الاَحْرارَبِحُسْنِ خُلقِهِ؛
در شگفتم از کسی که بندگان را با ثروت خویش می خرد تا رهایشان کند، چگونه باخوش اخلاقیِ خویش آزادگان را نمی خرد.

فقه الرضا، ص 354

حدیث75

امام رضا علیه السلام :
رَحِمَ اللّه ُ عَبْدا اَحیا اَمْرَنا ... یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَلَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده ای را که امر ما را زنده کند... دانش های ما را فرا گیرد و به مردمبیاموزد. اگر مردم زیبایی های سخنان ما را می دانستند، از ما پیروی می کردند.

معانی الأخبار ، ص 180، ح 1

حدیث76

امام رضا علیه السلام :
اِعْلَمْ أَنَّ مَنِ اسْتَدانَ دَیْنا وَنَوی قَضاءَهُ، فَهُوَ فی أَمانِ اللّه ِ حَتّییَقْضیَهُ، فَإنْ لَمْ یَنْوِ قَضاءَهُ فَهُوَ سارِقٌ؛
کسی که قرض بگیرد در صورتی که تصمیم داشته باشد آن را پس دهد در امانخداست تا آن را اداء کند ولی اگر تصمیم نداشته باشد آن را به صاحبش برگرداند، دزدمحسوب می شود.

فقه الرضا، ص 268

حدیث77

امام رضا علیه السلام :
اِعْلَمْ ـ یَرْحَمُکَ اللّه ُ ـ اَنَّ الرِّبا حَرامٌ سُحتٌ، مِنَ الکَبائِرِ وَ مِمّا قَدْ وَعَدَاللّه ُ عَلَیْهِ النّارَ فَنَعوذُ بِاللّه ِ مِنْها، وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلی لِسانِ کُلِّ نَبیٍّ وَفی کُلِّ کِتابٍ؛
خدایت رحمت کند! بدان که ربا حرام و از گناهان کبیره است و خداوند بر آن وعدهآتش داده است پس پناه می بریم به خدا از آتش. ربا را همه پیامبران و همه کتاب هایآسمانی حرام کرده اند.

فقه الرضا، ح 256

حدیث78

امام رضا علیه السلام :
لَیْسَ بَیْنَ الْوالِدِ وَ وَلَدِهِ رِبا وَ لا بَیْنَ الزَّوْجِ وَ الْمَرأَةِ رِبا؛
بین پدر و فرزند و بین شوهر و همسرش ربا (حرام) نیست.

فقه الرضا، ص 258

حدیث79

امام رضا علیه السلام :
إِنَّ اللّه َ یُؤَخِّرُ إِجابَةَ الْمُؤْمِنِ شَوْقا إلی دُعائِهِ وَیَقُولُ: صَوتٌ اُحِبُّ أَنْأَسْمَعَهُ، وَیُعَجِّلُ إجابَةَ دُعاءِ الْمُنافِقِ وَیَقُولُ: صَوْتٌ أَکْرَهُ سَماعَهُ؛
خداوند اجابت دعای مؤمن را به شوق (شنیدن) دعایش به تأخیر می اندازد ومی گوید: «صدایی است که دوست دارم آن را بشنوم» و در اجابت دعای منافق عجلهمی کند و می گوید: صدایی است که از شنیدنش بدم می آید.

فقه الرضا علیه السلام، ص 345

حدیث80

امام رضا علیه السلام :
و مَنِ اغْتَسَلَ مِنَ الْماءِ الَّذی قَدِ اغْتُسِلَ فیهِ فَاَصابَهُ الْجُذامُ فَلایَـلومَنَّ اِلاّ نَفْسَهُ ؛
هر کس با آبی غسل کند که پیش تر در آن غسل شده است و به جذام مبتلا شود،کسی را جز خود سرزنش نکند.

کافی، ج 6، ص 503، ح 38

حدیث81

امام رضا علیه السلام :
عَلَیْکَ بِالاِثْمِدِ فَاِنَّهُ یَجْلُو الْبَصَرَ وَ یُنْبِتُ الاَْشْفارَ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیَزیدُ فِی الباه؛
سرمه سیاه بِکشید، چرا که دیده را جلا می دهد، مژه ها را می رویاند، دهان را خوشبومی کند و بر توان جنسی می افزاید.

مکارم الاخلاق، ص 46

حدیث82

امام رضا علیه السلام :
مِنْ اَخْلاقِ الاَْنبیاءِ التَّنَظُّفُ؛
پاکیزگی از اخلاق پیامبران است.

کافی، ج 5، ص 567، ح 50

حدیث83

امام رضا علیه السلام :
اَروی اَنَّ جَبْرَئیلَ علیه السلام اُهْبِطَ اِلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهفَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، اِنَّاللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقْرَاُ عَلَیْکَ السَّلامَ وَ یَقولُ لَکَ : اِقْرَأ : بِسمِ اللّه ِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ «لاَ تَمُدَّنَّعَیْنَیْکَ إِلَی مَا مَتَّعْنَا بِهِ اَزْو جا مِنْهُمْ» الآیَةَ. فَاَمَرَ النَّبیُّ صلی الله علیه و آله مُنادیا یُنادی: مَنْ لَمْ یَتَاَدَّبْبِاَدَبِ اللّه ِ تَقَطَّعَتْ نَفْسُهُ عَلَی الدُّنْیا حَسَراتٍ ؛
روایت می کنم که جبرئیل علیه السلام به نزد پیامبر خدا فرود آمد و گفت : ای پیامبر خدا!خداوند تو را سلام می رساند و به تو می فرماید : بخوان به نام خدای مهرگسترِ مهربان،هرگز به آنچه اصنافی از ایشان را از آن برخوردار کرده ایم ، چشم مدوز که زیور زندگیدنیاست تا ایشان را بیازماییم . و بدان که روزیِ پروردگار تو بهتر و پایدارتر است ، پسپیامبر خدا صلی الله علیه و آله به کسی فرمود تا جار بزند : هر کس [با عمل به این آیه ]به ادب خداآراسته نگردد ، روحش با حسرت از دنیا جدا می شود.

فقه الرضا، ص 364

حدیث84

امام رضا علیه السلام :
... فَاِن قالَ قائِلٌ : فَلِمَ وَجَبَ عَلَیْهِمْ مَعْرِفَةُ الرُّسُلِ وَالاِْقْرارُ بِهِموَالاِْذعانُ لَهُم بِالطّاعَةِ؟ قیلَ : لاَِنـَّهُ لَمّا اَنْ لَمْ یَکُنْ فی خَلْقِهِمْ وَ قُواهُم ما یُکْمِلونَ بِهِمَصالِحَهُم وَ کانَ الصّانِعُ مُتَعالیا عَنْ اَنْ یُری وَ کانَ ضَعْفُهُمْ وَ عَجْزُهُمْ عَنْ اِدْراکِهِظاهِرا ، لَمْ یَکُنْ بُدٌّ لَهُمْ مِنْ رَسولٍ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُمْ مَعْصومٍ ، یُؤَدّی اِلَیْهِم اَمْرَهُ وَ نَهْیَهُوَ اَدَبَهُ ، و یَقِفُهُمْ عَلی ما یَکونُ بِهِ اجْتِرارُ مَنافِعِهِمْ وَ مَضارِّهِم ؛
اگر کسی بگوید : چرا شناخت پیامبران و اعتراف به آنها و اقرار به (لزوم)اطاعت از آنان ، بر مردم واجب است؟ در پاسخ گفته شود : چون در وجود مردمو قوای آنان ، چیزی نیست که با آن ، مصالحشان را کامل سازند و آفریدگار نیزبرتر از آن است که دیده شود ، سستی و ناتوانی آنان از ادراک او آشکار است ،پس چاره ای جز این نیست که میان خداوند و مردم ، پیام آوری معصوم باشد که اوامرو نواهی و ادب (و آموزه های) او را به ایشان برساند و آنها را به آنچه مایه سودو زیانشان است ، آگاه سازد.

عیون اَخبار الرضا ، ج 1، ص 107 ح 1

حدیث85

امام رضا علیه السلام :
کَثْرَةُ اَکْلِ الْبَیْضِ وَ اِدْمانُهُ یورِثُ الطُّحالَ وَ ریاحا فی رَأسِ الْمَعِدَةِ وَالاِْمْتِلاءُ مِنَ الْبَیْضِ الْمَسْلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِْبْتِهارَ؛
زیاد خوردن تخم مرغ و معتاد شدن به آن، بیماری ورم طحال می آورد و ایجادکننده بادهایی در سرِ معده است و زیاد خوردن تخم مرغ آب پز، نفَس تنگی و نفَسبریدگی می آورد.

بحارالأنوار، ج 59، ص 321

حدیث86

امام رضا علیه السلام :
یَنْبَغی اَنْ تَحْذَرَ... اَنْ تَجْمَعَ فی جَوفِکَ الْبَیضَ وَ السَّمَکَ فی حالٍواحِدَةٍ، فَاِنَّها اِذَا اجْتَمَعا وَلَّدا القُولَنْجَ و ریاحَ الْبَواسیرِ، وَ وَجَعَ الاَْضْراسِ؛
بپرهیز از این که... تخم مرغ و ماهی را هم زمان بِخوری، چرا که هرگاه این دو بایکدیگر خورده شوند، قولنج، باد بواسیر و دندان درد می آورند.

حیاة الامام الرضا، ج 1، ص 222

حدیث87

امام رضا علیه السلام :
ـ لِبَعْضِ قَهارِمَتِهِ ـ : اِسْتَـکْثِروا لَنا مِنَ الباذَنـْجانِ، فَاِنَّهُ حارٌّ فی وَقْتِالْبَرْدِ، بارِدٌ فی وَقْتِ الْحَرِّ، مُعْتَدِلٌ فِی الاَْوقاتِ کُلِّها جَیِّدٌ فی کُلِّ حالٍ؛
به یکی از پیشکاران خود ـ : برای ما، بادمجان زیاد تهیه کنید، چرا که در هنگام سرما،گرم و در هنگام گرما، سرد است، در همه اوقات، معتدل و در هر حال، خوب است.

طب الائمة، ص 139

حدیث88

امام رضا علیه السلام :
اَلْحِمَّصُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الظَّهْرِ؛
نخود برای کمر درد مفید است.

کافی، ج 6، ص 343، ح 4

حدیث89

امام رضا علیه السلام :
صاحِبُ النِّعمَةِ یَجِبُ أن یُوَسِّعَ عَلی عِیالِهِ؛
بر صاحب نعمت واجب است که به نانخورَش گشایش رساند.

حدیث90

امام رضا علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأنبِیاءِ التَّنَظُّفُ؛
پاکیزگی از اخلاق پیامبران است.

حدیث91

امام رضا علیه السلام :
لَم یَخُنکَ الأَمینُ ولکِنِ ائتَمَنتَ الخائِنَ؛
امین به تو خیانت نمی کند ؛ بلکه این تویی که به خائنی امانت سپرده ای.

حدیث92

امام رضا علیه السلام :
اَلصَّمتُ بابٌ مِن أبوابِ الحِکمَةِ إنَّ الصَّمتَ یَکسِبُ المَحَبَّةَ ، إنَّهُ دَلیلٌ عَلی کُلِّ خَیرٍ؛
خاموشی دری از درهای حکمت است . خموشی محبّت آورد و بر هر خیری رهنماست.

حدیث93

امام رضا علیه السلام :
إذا ذَکَرتَ الرَّجُلَ وهُوَ حاضِرٌ فَکَنِّهُ وإذا کانَ غائباً فَسَمِّهُ؛
چون شخص حاضری را نام بری ، [از جهت احترام] کنیه او را بگو ، و اگر غایب باشد ، نامش را بگو.

حدیث94

امام رضا علیه السلام :
صَدیقُ کُلِّ امرِی ءٍ عَقلُهُ وعَدُوُّهُ جَهلُهُ؛
دوست هر کس ، خِرد او و دشمن هرکس ، نادانیِ اوست .

حدیث95

امام رضا علیه السلام :
اَلتَّوَدُّدُ إلَی النّاسِ نِصفُ العَقلِ؛
اظهار دوستی با مردم ، نیمی از خِرد است.

حدیث96

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ القِیلَ وَالقالَ وإضاعَةَ المالِ وکَثرَةَ السُؤالِ؛
خداوند ، بگو مگو [و پُر حرفی] و ضایع کردن مال و خواهش بسیار(سماجت) را دشمن دارد.

حدیث97

امام رضا علیه السلام :
سُئِلَ عَنَ حَدِّ التَّوَکُّلِ؟ فَقالَ علیه السلام : أن لاتَخافَ أحَدا إلاَّ اللّه َ ؛
از حضرت تعریف توکّل را پرسیدند . فرمود : «این است که جز از خدا نترسی».

حدیث98

امام رضا علیه السلام :
صِل رَحِمَکَ وَلَو بِشَربَةٍ مِنَ الماءِ وأفضَلُ ما تُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأذی؛
پیوند خویشی نگه دار [و صله رحم به جای آر] ، گرچه با جرعه ای آب باشد . بهترین وسیله ای که با آن صله رحم به جای آورده می شود ، خودداری از آزار رساندن به خویشاوندان است.

حدیث99

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الَّذی یَطلُبُ مِن فَضلٍ یَکُفُّ بِهِ عِیالَهُ أعظَمُ أجرا مِنَ المُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛
کسی که در جستجوی روزیِ بیشتر کوشد تا نانخورِ خود را کفایت رساند ، مزدش از مجاهد در راه خدا بزرگ تر است.

حدیث100

امام رضا علیه السلام :
مَا التَقَت فِئَتانِ قطُّ إلاّ نُصِرَ أعظَمُهُما عَفوا؛


دو گروه هرگز با یکدیگر درگیر نشوند ، مگر آن که با گذشت ترینِ آن دو پیروز شود.

حدیث101

امام رضا علیه السلام :
اَلسَّخِیُّ یَأکُلُ مِن طَعامِ النّاسِ لِیَأکُلوا مِن طَعامِهِ وَالبَخیلُ لایَأکُلُ مِن طَعامِ النّاسِ لِئَّلاّ یَأکُلُوا مِن طَعامِهِ؛
سخاوتمند از خوراک مردم بخورد تا مردم از خوراکش بخورند ، و بخیل از خوراک مردم نخورَد تا از خوراکش نخورند.

حدیث102

امام رضا علیه السلام :
عَونُکَ لِلضَّعیفِ مِن أفضَلِ الصَّدَقَةِ؛
یاریِ تو به ناتوان ، از بهترینِ صدقه هاست.

حدیث103

امام رضا علیه السلام :
إنَّ شَرَّ النّاسِ مَن مَنَعَ رِفدَهُ وأکَلَ وَحدَهُ وجَلَدَ عَبدَهُ؛
بدترینِ مردم ، کسی است که از میهمانش دریغ دارد و تنها بخورد وبنده اش را تازیانه زند.

حدیث104

امام رضا علیه السلام :
أحسِنِ الظَّنَّ بِاللّه ِ فَإنَّ مَن حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّه ِ کانَ اللّه ُ عِندَ ظَنِّهِ؛
به خداوند خوش گمان باش ؛ زیرا هر که به خدا خوش گمان است ، خدا با همان گمانی که به خدا دارد ، با اوست.

حدیث105

امام رضا علیه السلام :
لَیسَ لِبَخیلٍ راحَةٌ ، ولا لِحَسودٍ لَذَّةٌ ، ولا لِمُلوکٍ وَفاءٌ ، ولا لِکَذوبٍ مُرُوَّةٌ؛
بخیل را آسایش نیست ، و حسود را لذّت نیست ، و پادشاهان را وفا نیست ، و دروغزن را مروّت نیست.

حدیث106

امام رضا علیه السلام :
مَن رَضِیَ بِالقَلیلِ مِنَ الرِّزقِ قُبِلَ مِنهُ الیَسیرُ مِنَ العَمَلِ؛
هر کس به اندکْ روزی خرسند است ، اندک کرداری از او پذیرفته شود.

حدیث107

امام رضا علیه السلام :
عَن عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیه السلام ، عَن اُمِّ سَلَمَةَ قالَت : نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ فی بَیتی وفی یَومی ، کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عِندی فَدَعا عَلِیًّا وفاطِمَةَ والحَسَنَ والحُسَینَ ، وجاءَ جَبرَئیلُ فَمَدَّ عَلَیهِم کِساءً فَدَکِیًّا ثُمَّ قالَ :
اللّهُمَّ هؤُلاءِ أهلُ بَیتی ، اللّهُمَّ أذهِب عَنهُمُ الرِّجسَ وطَهِّرهُم تَطهیرًا . قالَ جَبرَئیلُ : وأنَا مِنکُم یا مُحَمَّدُ ؟ فَقالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله : وأنتَ مِنّا یا جَبرَئیلُ .
قالَت اُمُّ سَلَمَةَ : فَقُلتُ : یا رَسولَ اللّه ِ ، وأنَا مِن أهلِ بَیتِکَ ، وجِئتُ لِأَدخُلَ مَعَهُم ، فَقالَ : کونی مَکانَکِ یا اُمَّ سَلَمَةَ، إنَّکِ إلی خَیرٍ ، أنتِ مِن أزواجِ نَبِیِّ اللّه ِ .
فَقالَ جَبرَئیلُ : اِقرَأْ یا مُحَمَّدُ : «إنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطهیرًا» فِی النَّبِیِّ وعَلِیٍّ وفاطِمَةَ والحَسَنِ والحُسَینِ علیهم السلام
امام رضا علیه السلام : به نقل از پدرانش به نقل از امام سجّاد به نقل از امّ سلمه: این آیه در خانه من و در روزی که پیامبر در خانه من بود نازل شد. پیامبر صلی الله علیه و آله نزد من بود که علی، فاطمه، حسن و حسین را فرا خواند. جبرئیل هم آمد و پیامبر
عبای فدکی را بر آنها گستراند و سپس فرمود: 0پروردگارا! اینان اهل بیت من هستند، خدایا! هرگونه پلیدی را از آنها دور کن و کاملاً پاکشان گردان. جبرئیل گفت: ای محمّد! آیا من هم از شمایم؟ پیامبر فرمود: تو نیز از مایی ای جبرئیل.

امّ سلمه: عرض کردم: یا رسول اللّه ! من هم از اهل بیت تو هستم و پیش رفتم تا در کنار آنها باشم. پیامبر فرمود: در جای خود باش ای امّ سلمه، تو به سوی خیر هستی، تو از همسران پیامبر خدایی. جبرئیل گفت: ای محمّد بخوان: «إنّما یریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمْ الرِّجْسَ أهْلَ البیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطْهیراً» ، که در حقّ پیامبر، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلاماست.
أمالی الطوسیّ : 368 / 783 عن علیّ بن علیّ بن رزین .

حدیث108

امام رضا علیه السلام :
ـ فی زِیارَةِ قُبورِ الأَئِمَّةِ علیهم السلام ـ : السَّلامُ عَلی مَحالِّ مَعرِفَةِ اللّه ِ ... مَن عَرَفَهُم فَقَد عَرَفَ اللّه َ ، ومَن جَهِلَهُم فَقَد جَهِلَ اللّه َ
امام رضا علیه السلام ـ در زیارت قبور ائمّه ـ : سلام بر جایگاههای شناخت الهی... هر که ایشان را شناسد خدای را شناخته است و هر که ایشان را نشناسد خدای را نشناخته است.
الکافی : 4 / 578 / 2 ، کامل الزیارات : 315 کلاهما عن علیّ بن حسّان .

حدیث109

امام رضا علیه السلام :
مَن ماتَ ولَم یَعرِفهُم [أی الأَئِمَّةَ مِن أهلِ البَیتِ علیهم السلام] ماتَ میتَةً جاهِلِیَّةً
امام رضا علیه السلام : هر که بمیرد و ایشان ـ امامان اهل بیت علیهم السلام ـ را نشناسد مرده است چونان در جاهلیت.
عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2 / 122 / 1 عن شاذان بن جبرئیل ، وراجع الکافی : 1 / 376 باب من مات ولیس له إمام من أئمّة الهدی و 371 / 5 و 378 / 2 و 397 / 1 ، و : 8 / 146 / 123 ، المحاسن : 1 / 251 باب 22 من لا یعرف إمامه ، البحار : 23 / 76 باب 4 وجوب معرفة الإمام ، وراجع القسم الخامس / مذهب أهل البیت علیهم السلام / الفصل الأوّل ص 346 / 535 .

حدیث110

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الإِمامَةَ خَصَّ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ بِها إبراهیمَ الخَلیلَ علیه السلام بَعدَ النُّبُوَّةِ والخُلَّةِ ، مَرتَبَةً ثالِثَةً ، وفَضیلَةً شَرَّفَهُ بِها وأشادَ بِها ذِکرَهُ ، فَقالَ : «إنّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إمامًا» ، فَقالَ الخَلیلُ علیه السلام سُرورًا بِها : «ومِن ذُرِّیَّتی» ؟ قالَ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی : «لا یَنالُ عَهدِی الظّالِمینَ
امام رضا علیه السلام : خداوند عزّوجل پس از پیامبری و دوستی، امامت را در مرتبه سوم به ابراهیم خلیل اختصاص داد و این را فضیلتی قرار داد که او را بدان مشرّف گردانید و با آن ستودش و فرمود: «من تو را پیشوای مردم گردانیدم» . ابراهیم خلیل علیه السلام از سرِ شادی عرض کرد: «فرزندانم را هم» ؟ خداوند در پاسخ او فرمود: «پیمان من ستمکاران را در بر نگیرد» . بدین ترتیب این آیه، امامت هر ستمگری را تا روز رستاخیز باطل گرداند و امامت، تنها در برگزیدگان خواهد بود. سپس خداوند او را چنین گرامی داشت که امامت را در نسل او که اهل طهارت و برگزیدگی بودند قرار داد و فرمود: «و به او اسحاق و فرزند زاده ای چون یعقوب را بخشیدیم وهمه را از شایستگان گردانیدیم وهمه را پیشوایانی ساختیم که به امر ما هدایت می کردند و انجام دادن کارهای نیک و بر پای داشتن نماز و دادن زکات را به آنها وحی کردیم و همه پرستنده ما بودند» .
البقرة : 124 .

حدیث111

امام رضا علیه السلام :
الأَئِمَّةُ خُلَفاءُ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ فی أرضِهِ
امام رضا علیه السلام : امامان، جانشینان خداوند عزّوجل در زمین هستند.
الکافی : 1 / 193 / 1 عن الجعفریّ .

حدیث112

امام رضا علیه السلام :
ـ فی صِفَةِ الإِمامِ ـ : ناصِحٌ لِعِبادِ اللّه ِ ، حافِظٌ لِدینِ اللّه ِ
امام رضا علیه السلام ـ در توصیف امام ـ : خیر خواه بندگان خدا و پاسدار دین الهی است.
الکافی : 1 / 202 / 1 عن عبدالعزیز بن مسلم .

حدیث113

امام رضا علیه السلام :
ـ فی خُطبَةٍ لَهُ ـ : الحَمدُ للّه ِِ الَّذی حَمِدَ فِی الکِتابِ نَفسَهُ ... وصَلَّی اللّه ُ عَلی مُحَمَّدٍ خاتَمِ النُّبُوَّةِ ، وخَیرِ البَرِیَّةِ ، وعَلی آلِهِ آلِ الرَّحمَةِ ، وشَجَرَةِ النِّعمَةِ ، ومَعدِنِ الرِّسالَةِ ، ومُختَلَفِ المَلائِکَةِ
امام رضا علیه السلام ـ در خطبه ای ـ : سپاس مر خدایی را که خود را در کتابش ستوده است... و درود خدا بر محمّد خاتم نبوّت و بهترین مردم و بر خاندان او که خاندان رحمت و شجره نعمت و کان رسالت و جایگاه آمد و شد فرشتگان هستند.
الکافی : 5 / 373 / 7 ، عوالی اللآلی : 3 / 297 / 77 کلاهما عن معاویة بن حکیم .

حدیث114

امام رضا علیه السلام :
بِنا فَتَحَ اللّه ُ الدّینَ ، وبِنا یَختِمُهُ
امام رضا علیه السلام : خداوند، دین را با ما آغازیده و با ما پایان می بخشد.
تفسیر القمّیّ : 2 / 104 عن عبداللّه بن جندب .

حدیث115

امام رضا علیه السلام :
نَحنُ حُجَجُ اللّه ِ فی خَلقِهِ ، وخُلَفاؤُهُ فی عِبادِهِ ، واُمَناؤُهُ عَلی سِرِّهِ . ونَحنُ کَلِمَةُ التَّقوی، والعُروَةُ الوُثقی
امام رضا علیه السلام : ما حجّتهای خداییم در میان خلایق و جانشینان او در میان بندگانش و معتمدان او در اسرارش. ما کلمه تقوا هستیم و دستاویز استوار.
کمال الدین : 202 / 6 ، إرشاد القلوب : 417 کلاهما عن إبراهیم بن أبی محمود .

حدیث116

امام رضا علیه السلام :
نَحنُ آلَ مُحَمَّدٍ النَّمَطُ
امام رضا علیه السلام : ما خاندان محمّدیم و بر راه میانه ای قرار داریم که نه تندرو به ما می رسد و نه آن که از پس می آید، از ما پیشی می گیرد.
النمط : الطریقة من الطرائق ، والضرب من الضروب . (النهایة : 5 / 119) .

حدیث117

امام رضا علیه السلام :
إنّا أهَلُ بَیتٍ یَتَوارَثُ أصاغِرُنا عَن أکابِرِنا القُذَّةَ بِالقُذَّةِ
امام رضا علیه السلام : ما خاندانی هستیم که کوچکترهای ما از بزرگترهامان ارث می برند، بی هیچ گونه تفاوتی.
القذّة ـ بضمّ القاف وفتح الذال ـ : ریش السهم ، جمعها : القُذَذ ، یضرب مثلاً للشیئین یستویان ولا یتفاوتان . (النهایة : 4 / 28) .

حدیث118

امام رضا علیه السلام :
لَنا أعیُنٌ لا تُشبِهُ أعیُنَ النّاسِ ، وفیها نورٌ لَیسَ لِلشَّیطانِ فیهِ نَصیبٌ
امام رضا علیه السلام : ما چشمهایی داریم که به چشمهای مردم نمی مانَد و در آن نوری است که شیطان را در آن بهره ای نیست.
أمالی الطوسیّ : 245 / 427 عن أبی هاشم داود بن إسحاق الجعفریّ ، بصائر الدرجات : 419 / 1 عن محمّد بن مقرن .

حدیث119

امام رضا علیه السلام :
إنّا عَنِ اللّه ِ وعَن رَسولِهِ نُحَدِّثُ
امام رضا علیه السلام : ما از سوی خدا و پیامبر او حدیث می گوییم.
رجال الکشّیّ : 2 / 490 / 401 عن یونس بن عبد الرحمن .

حدیث120

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الأَنبِیاءَ والأَئِمَّةَ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِم یُوَفِّقُهُمُ اللّه ُ ویُؤتیهِم مِن مَخزونِ عِلمِهِ وحُکمِهِ ما لا یُؤتیهِ غَیرَهُم، فَیَکونُ عِلمُهُم فَوقَ عِلمِ أهلِ الزَّمانِ فی قَولِهِ تَعالی : «أفَمَن یَهدی إلَی الحَقِّ أحَقُّ أن یُتَّبَعَ أمَّن لا یَهِدِّی إلاّ أن یُهدی فَما لَکُم کَیفَ تَحکُمونَ
امام رضا علیه السلام : خداوند، پیامبران و امامان صلوات علیهم را توفیق داده است و از گنجینه علم و حکمت خود، بدیشان آن بخشیده که به دیگران نداده است. علم آنها برتر از علم مردم زمان ایشان است، چه، خداوند می فرماید: «آیا آن که به حقّ هدایت می کند برای پیروی سزاوارتر است یا کسی که هدایت نمی کند مگر خود هدایت شود؟ پس شما را چه شده که این گونه قضاوت می کنید» و «هر که حکمت داده شده خیر فراوانی بدو داده شده است» و فرموده او در حقّ طالوت: «خداوند او را بر شما برگزیده و به دانش و توان او افزوده است. خداوند ملک خویش را به هر کس بخواهد می بخشد. خداوند گشایشگری داناست» .
یونس : 35 .

حدیث121

امام رضا علیه السلام :
أوَلَیسَ اللّه ُ یَقولُ : «عالِمُ الغَیبِ فَلا یُظهِرُ عَلی غَیبِهِ أحَدًا * إلاّ مَنِ ارتَضی مِن رَسولٍ
امام رضا علیه السلام : آیا چنین نیست که خداوند می فرماید: «او دانای غیب است و غیب خود را بر هیچ کس آشکار نمی سازد، مگر بر آن پیامبری که از او خشنود باشد» و پیامبر صلی الله علیه و آله ، نزد خدا برگزیده است و ما وارثان پیامبری هستیم که خداوند او را بر هر چه از غیبش بخواهد آگاه می کند و او ما را از آن چه بوده و تا روز رستاخیز خواهد بود آگاه کرده است.
الجنّ : 26 و 27 .

حدیث122

امام رضا علیه السلام :
ـ فیما کَتَبَ إلی عَبدِاللّه ِ بنِ جُندَبٍ ـ : أمّا بَعدُ ، فَإِنَّ مُحَمَّدًا کانَ أمینَ اللّه ِ فی خَلقِهِ، فَلَمّا قُبِضَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله کُنّا أهلَ البَیتِ وَرَثَتَهُ، فَنَحنُ اُمَناءُ اللّه ِ فی أرضِهِ، عِندَنا عِلمُ المَنایا والبَلایا، وأنسابُ العَرَبِ، ومَولِدُ الإِسلام
امام رضا علیه السلام ـ در نامه ای خطاب به عبداللّه بن جندب ـ : امّا بعد، محمّد، امین خدا در میان مردم بود و چون رحلت فرمود ما اهل بیت وارثان او گشتیم و اینک ماییم امینان خدا بر زمین و آگاهی از مرگ و میرها و بلاها و نَسَبهای عرب و زادگاه اسلام، در میان ماست.
تفسیر القمّیّ : 2 / 104 ، مختصر بصائر الدرجات : 174 ، بصائر الدرجات : 267 / 5 .

حدیث123

امام رضا علیه السلام :
ـ فی بَیانِ عَلاماتِ الإِمامِ ـ: یَکونُ عِندَهُ الجَفرُالأَکبَرُ والأَصغَرُ ـ إهابُ ماعِزٍ وإهابُ کَبشٍ ـ فیهِما جَمیعُ العُلومِ حَتّی أرشُ الخَدشِ ، وحَتَّی الجَلدَةِ ونِصفِ الجَلدَةِ وثُلُثِ الجَلدَةِ ، ویَکونُ عِندَهُ مُصحَفُ فاطِمَةَ علیهاالسلام
امام رضا علیه السلام ـ در بیان نشانه های امام ـ : جفر اکبر و اصغر ـ پوست بز وپوست قوچ ـ نزد اوست که در این دو، همه علوم، حتی دیه کوچکترین خراش و یک تازیانه و نیم تازیانه و یک سوم تازیانه وجود دارد و مصحف فاطمه علیهاالسلامنزد اوست.
الفقیه : 4 / 419 / 5914 عن الحسن بن فضّال .

حدیث124

امام رضا علیه السلام :
إنَّ العَبدَ إذَا اختارَهُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ لاُِمورِ عِبادِهِ شَرَحَ لِذلِکَ صَدرَهُ ، وأودَعَ قَلبَهُ یَنابیعَ الحِکمَةِ ، وألهَمَهُ العِلمَ إلهامًا ، فَلَم یَعیَ بَعدَهُ بِجَوابٍ ، ولا یَحیرُ فیهِ عَنِ الصَّوابِ ، فَهُوَ مَعصومٌ مُؤَیَّدٌ ، مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ ، قَد أمِنَ الخَطایا والزَّلَلَ والعِثارَ ، یَخُصُّهُ اللّه ُ بِذلِکَ لِیَکونَ حُجَّتَهُ عَلی عِبادِهِ ، وشاهِدَهُ عَلی خَلقِهِ ، و «ذلِکَ فَضلُ اللّه ِ یُؤتیهِ مَن یَشاءُ واللّه ُ ذُو الفَضلِ العظیمِ
امام رضا علیه السلام : هرگاه خداوند، بنده ای را برای امور بندگانش برگزیند، برای این کار سینه اش را گشاده گرداند و چشمه های حکمت به دل او سپارد و علم را به کمال بر او الهام کند و از این پس دیگر در پاسخی درمانده نگردد و در (تشخیص) صواب، سرگشته نشود. او معصوم است و تأیید شده (از جانب خدا) و توفیق یافته و رهنمون گشته و از خطا و لغزش و افتادن در امان است. خداوند او را به این امور اختصاص داده تا حجّت او بر بندگان خدا و گواه او بر خلقش باشد و «و این فضل خداست که به هر که خواهد، دهد و خدا صاحب فضل بزرگ است».
الجمعة : 4 ، الحدید : 21 .

حدیث125

امام رضا علیه السلام :
إنّی اُحِبُّ أن تَجمَعَ لی مِنَ الحَلالِ والحَرامِ والفَرائِضِ والسُّنَنِ ، فَإِنَّکَ حُجَّةُ اللّه ِ عَلی خَلقِهِ ومَعدِنُ العِلمِ . فَدَعَا الرِّضا علیه السلام بِدَواةٍ وقِرطاسٍ وقالَ علیه السلاملِلفَضلِ : اُکتُب :
حَسبُنا شَهادَةُ أن لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ ، أحَدًا صَمَدًا ، لَم یَتَّخِذ صاحِبَةً ولا وَلَدًا ، قَیّومًا ، سَمیعًا بَصیرًا ، قَوِیًّا قائِمًا ، باقِیًا نورًا ، عالِمًا لا یَجهَلُ ، قادِرًا لا یَعجَزُ ، غَنِیًّا لا یَحتاجُ ، عَدلاً لا یَجورُ ، خَلَقَ کُلَّ شَیءٍ ، لَیسَ کَمِثلِهِ شَیءٌ ، لا شِبهَ لَهُ ولا ضِدَّ ولا نِدَّ ولا کُفوَ .
وأنَّ مُحَمَّدًا عَبدُهُ ورَسولُهُ وأمینُهُ وصَفوَتُهُ مِن خَلقِهِ ، سَیِّدُ المُرسَلینَ
وخاتَمُ النَّبِیّینَ ، وأفضَلُ العالَمینَ ، لا نَبِیَّ بَعدَهُ ، ولا تَبدیلَ لِمِلَّتِهِ ولا تَغییرَ . وأنَّ جَمیعَ ما جاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه و آله أنَّهُ هُوَ الحَقُّ المُبینُ ، نُصَدِّقُ بِهِ وبِجَمیعِ مَن مَضی قَبلَهُ مِن رُسُلِ اللّه ِ وأنبِیائِهِ وحُجَجِهِ . ونُصَدِّقُ بِکِتابِهِ الصّادِقِ «لا یَأتیهِ الباطِلُ مِن بَینِ یَدَیهِ ولا مِن خَلفِهِ تَنزیلٌ مِن حَکیمٍ حَمیدٍ
روایت شده است که مأمون، فضل بن سهل ذوالریاستین را به سوی امام رضا علیه السلامفرستاد. او به امام علیه السلام عرض کرد: دوست دارم حلال و حرام و فریضه ها و سنن را یکجا برای من گرد آوری، چه تو حجّت خدا برای مردم و کان دانشی. امام رضا علیه السلامدوات و کاغذی طلبید و به فضل گفت بنویس:

بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

ما را همین بس که گواهی دهیم خدایی جز «اللّه » نیست و اوست یکتا و صمد، نه همسری دارد و نه فرزندی، قائم به ذات است و بینا، نیرومند و برپا و نوری پاینده است ، دانایی است که نادانی نمی کند، توانایی است که ناتوانی از او دور است، توانگری است که نیاز نمی یابد، دادگری است که ستم نمی کند، همه چیز را او آفریده است، همچون او و شبیه او چیزی نیست، نه ضدّی دارد و نه مانند و همسنگی.

محمّد، بنده و فرستاده او و امین و برگزیده اش در میان بندگان اوست که
سرور رسولان و خاتم پیامبران است. او برترینِ جهانیان است که پیامبری پس از او نیاید، آیین او تحوّل و دگرگونی نپذیرد و هر آن چه محمّد صلی الله علیه و آله به ارمغان آورده، حقّ آشکار است. ما هر آن چه را محمّد آورده تصدیق داریم و به وجود رسولان الهی و پیامبران پیشین و حجّتهای خدا اعتراف داریم و کتاب صادق او را تصدیق می کنیم: «نه از پیش روی، باطل بدو راه یابد و نه از پس، از جانب خداوندی حکیم و ستودنی نازل شده است» و این که قرآن، پاسدار همه کتابهای آسمانی دیگر است و از آغاز تا انجام آن، حقّ خالص می باشد. به محکم و متشابه و خاص و عامّ و وعده و وعید و ناسخ و منسوخ و اخبار آن، ایمان داریم و کسی از آفریده ها نمی تواند مانند آن را بیاورد و این که راهنما و حجّت پس از او، برای مؤمنان و عهده دار امور مسلمانان و قرآن گویا و دانای به احکام آن، برادر و جانشین و وصیّ او، یعنی امیرمؤمنان که برای حضرت صلی الله علیه و آله همچون هارون نسبت به موسی بود، او امام پرهیزگاران و جلودار سپیدرویان دست و پا سفید و راهبر مؤمنان و برترینِ جانشینان پس از هر پیامبری است و پس از او، حسن و حسین علیهماالسلام یکی پس از دیگری که تا امروز ادامه دارد و همه از خاندان پیامبر هستند و به کتاب و سنّت، از همه آگاهتر و در داوری، از همه دادگرتر و در هر عصر و زمانی، از همگان به امامت شایسته ترند. آنها استوارترین دستاویز و امامان هدایت و حجّت اهل دنیایند تا آن گاه که خداوند، زمین و هر آن چه را بر آن است به ارث بَرَد که او بهترین ارث برنده است و این که هرکس با ایشان (اهل بیت) به مخالفت برخیزد، گمراهِ رهزن است و حقّ و هدایت را کنار نهاده، تنها ایشان بیان کننده قرآن و گویندگان بیان نبوی هستند. هرکس بمیرد و آنها را نشناسد و مشخّصاً با نام آنها و پدرانشان بدیشان محبّت نورزد به مرگی جاهلی مرده است.
فصّلت : 42 .

حدیث126

امام رضا علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ وَرِثنَا العَفوَ مِن آلِ یَعقوبَ ، ووَرِثنَا الشُّکرَ مِن آلِ داودَ
امام رضا علیه السلام: ما خاندانی هستیم که گذشت را از آل یعقوب و سپاسگزاری را از آل داود، به ارث برده ایم.
الکافی : 8 / 308 / 480 عن محمّد بن الحسین بن یزید . وقال علیّ بن أسباط بعد ذکر الحدیث عن محمّد بن الحسین : زعم أنّه کان کلمة اُخری ونسیها محمّد ، فقلت له : لعلّه ، قال : وورثنا الصبر من آل أیّوب ! فقال : ینبغی .

حدیث127

امام رضا علیه السلام :
ـ فی کِتابِهِ لِلفَضلِ بنِ سَهلٍ ـ : إنَّ مِن دینِهِم [أیِ الأَئِمَّةِ علیهم السلام] الوَرَعَ وَالعِفَّةَ ، وَالصِّدقَ وَالصَّلاحَ وَالاِجتِهادَ ، وأداءَ الأَمانَةِ إلَی البَرِّ وَالفاجِرِ ، وطولَ السُّجودِ ، وَالقِیامَ بِاللَّیلِ ، وَاجتِنابَ المَحارِمِ ، وَانتِظارَ الفَرَجِ بِالصَّبرِ ،
وحُسنَ الصُّحبَةِ ، وحُسنَ الجِوارِ ، وبَذلَ المَعروفِ ، وکَفَّ الأَذی، وبَسطَ الوَجهِ ، وَالنَّصیحَةَ ، وَالرَّحمَةَ لِلمُؤمِنینَ
امام رضا علیه السلام ـ در نامه اش به فضل بن سهل ـ : جزو دین ایشان [امامان علیه السلام ]است پاکدامنی و عفّت، راستی و صلاح و سخت کوشی، ادای امانت به نیکوکار و
تبهکار، سجده طولانی، عبادت شبانه، دوری از حرام، انتظار گشایش با شکیبایی، نیکو همنشینی و نیک همسایگی، نیکی کردن، دست از آزار شستن، گشاده رویی، خیرخواهی و رحمت برای مؤمنان.
تحف العقول : 416 .

حدیث128

امام رضا علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ نَری وَعدَنا عَلَینا دَینًا کَما صَنَعَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
امام رضا علیه السلام: ما خاندانی هستیم که چونان رسول خدا صلی الله علیه و آله پیمان خود را، بدهی خویش می دانیم.
تحف العقول : 446 ، مشکاة الأنوار : 173 وفیه «ما وعدنا» .

حدیث129

امام رضا علیه السلام :
لَنا أهلَ البَیتِ عِندَ نَومِنا عَشرُ خِصالٍ
امام رضا علیه السلام: ما اهل بیت، هنگام خواب ده خوی و خصلت داریم: طهارت، خوابیدن به طرف راست، سی و سه بار تسبیح خدا گفتن، سی و سه بار حمد خدا گفتن، سی و چهار بار تکبیر گفتن، رو به قبله بودن چهره، خواندن سوره حمد و آیة الکرسی وآیه «شهد اللّه أنّه لا إله إلاّ هو» تا پایان آن ... هر که چنین کند بهره خود را از شبش برده است.
قال علیّ بن موسی بن جعفر بن محمّد بن محمّد الطاووس : هکذا وجدتُ هذا الحدیث ، فإنّ الراوی ذکر عشر خصال ثمّ عدّد تسع خصال ، فلعلّه سها فی الجملة أو التفصیل ، والظاهر أنّه فی التفصیل لأنّ خصالهم عند النوم أکثر من تسع کما رویناه . ولعلّه قد وقع السهو عن ذکر قراءة «قل هو اللّه أحد» أو قراءة «إنّا أنزلناه» . (البحار : 76 / 210) .

حدیث130

امام رضا علیه السلام :
ـ لِعَبدِ العَظیمِ الحَسَنِیِّ ـ : یا عَبدَ العَظیمِ ، أبلِغ عَنّی أولِیائِیَ السَّلامَ، وقُل لَهُم أن لا یَجعَلوا لِلشَّیطانِ عَلی أنفُسِهِم سَبیلاً ، ومُرهُم بِالصِّدقِ فِی الحَدیثِ وأداءِ الأَمانَةِ ، ومُرهُم بِالسُّکوتِ ، وتَرکِ الجِدالِ فیما لا یَعنیهِم ، وإقبالِ بَعضِهِم عَلی بَعضٍ ، وَالمُزاوَرَةِ ، فَإِنَّ ذلِکَ قُربَةٌ إلَیَّ . ولا یَشغِلوا
امام رضا علیه السلام ـ به عبدالعظیم حسنی ـ : ای عبدالعظیم! دوستانم را از جانب من سلام برسان و به آنان بگو که شیطان را به خود راه ندهند؛ و ایشان را به راستگویی و امانتداری سفارش کن. به آنان توصیه کن که خاموشی گزینند و بحث و جدلهای بیهوده را رها کنند، به یکدیگر روی آورند و به دیدن هم بروند؛ زیرا که این امور، باعث نزدیک شدن به من می شوند، خود را سرگرم تکه پاره کردن یکدیگر نکنند؛ زیرا من به جان خودم سوگند یاد کرده ام که هرکس چنین کند و دوستی از دوستان مرا خشمگین سازد، از خدا بخواهم که در دنیا، سخت ترین عذاب را به او بچشاند و در آخرت، از زیانکاران باشد. به آنان بگو که خداوند، نیکوکار ایشان را آمرزیده و از بدکارشان گذشت کرده است، مگر کسی که بدو شرک آورد یا دوستی از دوستان مرا آزار دهد و یا نسبت به او قصد بدی داشته باشد؛ زیرا [در این صورت ] خداوند او را نمی بخشد تا زمانی که از این کارها [یا از این بداندیشی] دست بردارد و اگر دست برنداشت، روح ایمان از دلش کنده شود و از ولایت و دوستی من خارج گردد و نصیبی در ولایت ما نداشته باشد، پناه می برم به خدا از این امر.
فی المصدر «یشتغلوا» والصحیح ما أثبتناه کما فی بحارالأنوار : 74 / 230 / 27 .

حدیث131

امام رضا علیه السلام :
کَمالُ الدّینِ وَلایَتُنا وَالبَراءَةُ مِن عَدُوِّنا
امام رضا علیه السلام: کمال دین در ولایت ما و بیزاری جستن از دشمن ماست.
مستطرفات السرائر : 149 / 3 .

حدیث132

امام رضا علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یَنظُرَ إلَی اللّه ِ بِغَیرِ حِجابٍ ویَنظُرَ اللّه ُ إلَیهِ بِغَیرِ حِجابٍ ، فَلیَتَوَلَّ آلَ مُحَمَّدٍ ، وَلیَتَبَرَّأ مِن عَدُوِّهِم ، وَلیَأتَمَّ بِإِمامِ المُؤمِنینَ مِنهُم ، فَإِنَّهُ إذا کانَ یَومُ القِیامَةِ نَظَرَ اللّه ُ إلَیهِ بِغَیرِ حِجابٍ ونَظَرَ إلَی اللّه ِ بِغَیرِ حِجابٍ
امام رضا علیه السلام: هر که خوشحال می شود که خدا را بی پرده و حجابی ببیند و خدا نیز بی پرده به او بنگرد، پس ولایت آل محمّد را بپذیرد و از دشمنان آنان بیزاری جوید و از ایشان که پیشوای مؤمنان هستند پیروی کند. در این صورت، چون روز قیامت شود، خداوند بی پرده به او بنگرد و او نیز خدا را بدون پرده و حجابی مشاهده کند.
المحاسن : 1 / 133 / 165 عن بکر بن صالح .

حدیث133

امام رضا علیه السلام :
مَن تَذَکَّرَ مُصابَنا وبَکی لِمَا ارتُکِبَ مِنّا کانَ مَعَنا فی دَرَجَتِنا یَومَ القِیامَةِ . ومَن ذَکَرَ بِمُصابِنا فَبَکی وأبکی لَم تَبکِ عَینُهُ یَومَ تَبکِی العُیونُ . ومَن جَلَسَ مَجلِسًا یُحیی فیهِ أمرَنا لَم یَمُت قَلبُهُ یَومَ تَموتُ القُلوبُ
امام رضا علیه السلام: هرکس مصیبت ما را به یاد آورد و به خاطر ستمهایی که بر ما رفته است بگرید، روز قیامت با ما در یک درجه باشد و هر که یاد مصیبت ما کند و بگرید و بگریاند، در آن روزی که چشمها می گریند چشم او نگرید و هرکس در مجلسی بنشیند که یاد و نام ما در آن زنده می شود در آن روزی که دلها می میرند دل او نمیرد.
أمالی الصدوق : 68 / 4 عن علیّ بن فضّال ، وراجع عیون أخبار الرضا علیه السلام : 1 / 294 / 48 ، مکارم الأخلاق : 2 / 93 / 2663 .

حدیث134

امام رضا علیه السلام :
ـ فی حَدیثٍ ـ : فَقُلتُ لَهُ : یَابنَ رَسولِ اللّه ِ ، فَما مَعنَی الخَبَرِ الَّذی رَوَوهُ : إنَّ ثَوابَ لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ النَّظَرُ إلی وَجهِ اللّه ِ تَعالی ؟ فَقالَ علیه السلام : یا أبَا الصَّلتِ ، مَن وَصَفَ اللّه َ تَعالی بِوَجهٍ کَالوُجوهِ فَقَد کَفَرَ ، ولکِن وَجهُ اللّه ِ تَعالی أنبِیاؤُهُ ورُسُلُهُ وحُجَجُهُ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِم ، هُمُ الَّذینَ بِهِم یُتَوَجَّهُ إلَی اللّه ِ عَزَّوجَلَّ وإلی دینِهِ ومَعرِفَتِهِ ، وقالَ اللّه ُ تَعالی : «کُلُّ مَن عَلَیها فانٍ * ویَبقی وَجهُ رَبِّکَ ذُو الجَلالِ وَالإِکرامِ
عبدالسلام بن صالح هروی از حضرت رضا علیه السلام ـ در حدیثی ـ : عرض کردم: یابن رسول اللّه ، این خبری که روایت کرده اند: «ثواب لا اله الا اللّه [گفتن ]نگاه کردن به چهره خدای متعال است». به چه معناست؟ حضرت فرمود: ای اباصلت، هر که برای خدای متعال چهره ای مانند این چهره ها قائل باشد کافر است، بلکه چهره خدای متعال، همان پیامبران و فرستادگان و حجّتهای اویند، صلوات اللّه علیهم. به واسطه اینان است که به جانب خدای عز و جلوبه دین او ومعرفت او، روی آورده می شود. خدای متعال فرموده است «هرچه بر روی زمین است، فانی شونده است. و وجه [ذات ]با شکوه و ارجمند پروردگارت باقی خواهد ماند» . و نیز فرموده است: «جز وجه او، همه چیز نابود شونده است» . پس، نظر کردن به پیامبران خدای متعال و فرستادگان و حجّتهای او، با درجاتی که دارند، در روز قیامت ثواب بزرگی برای مؤمنان در بردارد. پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است: هرکه اهل بیت و عترت مرا دشمن دارد، در روز قیامت نه او مرا ببیند و نه من او را می بینم.
الرحمن : 26 و 27 .

حدیث135

امام رضا علیه السلام :
الحَمدُ للّه ِِ الَّذی حَفِظَ مِنّا ما ضَیَّعَ النّاسُ ، ورَفَعَ مِنّا ما وَضَعوهُ ، حَتّی لَقَد لُعِنّا عَلی مَنابِرِ الکُفرِ ثَمانینَ عامًا ، وکُتِمَت فَضائِلُنا ، وبُذِلَتِ الأَموالُ فی الکَذِبِ عَلَینا ، وَاللّه ُ تَعالی یَأبی لَنا إلاّ أن یُعلِیَ ذِکرَنا ، ویُبَیِّنَ فَضلَنا . وَاللّه ِ ، ما هذا بِنا وإنَّما هُوَ بِرَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وقَرابَتِنا مِنهُ ، حَتّی صارَ أمرُنا وما نَروی عَنهُ أنَّهُ سَیَکونُ بَعدَنا مِن أعظَمِ آیاتِهِ ودَلالاتِ نُبُوَّتِهِ
امام رضا علیه السلام: سپاس و ستایش خدایی را که آن چه را مردم نسبت به ما تباه کردند، او حفظ کرد و آن چه را آنان نسبت به ما پست کردند، او رفعت بخشید، تا جایی که ما هشتاد سال بر روی منبرهای کفر لعنت شدیم و فضایل ما کتمان گردید و در راه دروغ بستن به ما، پولها خرج شد، اما خداوند متعال برای ما جز این نخواست که نام ما را بلند آوازه گرداند و فضیلت ما را آشکار سازد. به خدا قسم؛ این نه به خاطر شخص ما، بلکه به واسطه وجود رسول خدا صلی الله علیه و آله و خویشاوندی ما با اوست، تا جایی که قضیّه ما و آن چه از او روایت می کنیم، به زودی پس از ما، از بزرگترین آیات و نشانه های نبوت او خواهد شد.
عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2/164/26 عن محمّد بن أبی الموج بن الحسین الرازیّ عن أبیه عمّن سمعه علیه السلام .

حدیث136

امام رضا علیه السلام :
ـ کان یَأمُرُ لِصاحِبِ الأَمرِ بِهذَا الدُّعاءِ ـ : اللّهُمَّ ادفَع عَن وَلِیِّکَ وخَلیفَتِکَ وحُجَّتِکَ عَلی خَلقِکَ ، ولِسانِکَ المُعَبِّرِ عَنکَ النّاطِقِ بِحُکمِکَ ، وعَینِکَ النّاظِرَةِ بِإِذنِکَ ، وشاهِدِکَ عَلی عِبادِکَ ، الجَحجاحِ المُجاهِدِ ، العائِذِ بِکَ ، العابِدِ عِندَکَ ، وأعِذهُ مِن شَرِّ جَمیعِ ما خَلَقتَ وبَرَأتَ وأنشَأتَ وصَوَّرتَ ، وَاحفَظهُ مِن بَینِ یَدَیهِ ومِن خَلفِهِ وعَن یَمینِهِ وعَن شِمالِهِ ومِن
فَوقِهِ ومِن تَحتِهِ بِحِفظِکَ الَّذی لا یَضیعُ مَن حَفِظتَهُ بِهِ ، وَاحفَظ فیهِ رَسولَکَ وآباءَهُ أئِمَّتَکَ ودَعائِمَ دینِکَ ، وَاجعَلهُ فی وَدیعَتِکَ الَّتی لا تَضیعُ ، وفی جِوارِکَ الَّذی لا یُخفَرُ ، وفی مَنعِکَ وعِزِّکَ الَّذی لا یُقهَرُ ، وآمِنهُ بِأَمانِکَ الوَثیقِ الَّذی لا یُخذَلُ مَن آمَنتَهُ بِهِ ، وَاجعَلهُ فی کَنَفِکَ الَّذی لا یُرامُ مَن کانَ فیهِ ، وَانصُرهُ بِنَصرِکَ العَزیزِ ، وأیِّدهُ بِجُندِکَ الغالِبِ ، وقَوِّهِ بِقُوَّتِکَ ، وأردِفهُ بِمَلائِکَتِکَ ، ووالِ مَن والاهُ ، وعادِ مَن عاداهُ ، وألبِسهُ دِرعَکَ الحَصینَةَ ، وحُفَّهُ بِالمَلائِکَةِ حَفًّا .
اللّهُمَّ اشعَب بِهِ الصَّدع ، وَارتُق بِهِ الفَتقَ ، وأمِت بِهِ الجَورَ ، وأظهِر بِهِ العَدلَ ، وزَیِّن بِطولِ بَقائِهِ الأَرضَ ، وأیِّدهُ بِالنَّصرِ ، وَانصُرهُ بِالرُّعبِ ، وقَوِّ ناصِریهِ ، وَاخذُل خاذِلیهِ ، ودَمدِم مَن نَصَبَ لَهُ ، ودَمِّر مَن غَشَّهُ ، وَاقتُل بِهِ جَبابِرَةَ الکُفرِ وعَمَدَهُ ودَعائِمَهُ ، وَاقصِم بِهِ رُؤوسَ الضَّلالَةِ وشارِعَةَ البِدَعِ ومُمیتَةَ السُّنَّةِ ومُقَوِّیَةَ الباطِلِ ، وذَلِّل بِهِ الجَبّارینَ ، وأبِر بِهِ الکافِرینَ وجَمیعَ المُلحِدینَ فی مَشارِقِ الأَرضِ ومَغارِبِها وبَرِّها وبَحرِها وسَهلِها وجَبَلِها حَتّی لا تَدَعَ مِنهُم دَیّارًا ولا تُبقِیَ لَهُم آثارًا .
اللّهُمَّ طَهِّر مِنهُم بِلادَکَ ، وَاشفِ مِنهُم عِبادَکَ ، وأعِزَّ بِهِ المُؤمِنینَ ، وأحیِ بِهِ سُنَنَ المُرسَلینَ ، ودارِسَ حُکمِ النَّبِیّینَ ، وجَدِّد بِهِ مَا امتَحی مِن دینِکَ وبُدِّلَ مِن حُکمِکَ حَتّی تُعیدَ دینَکَ بِهِ وعَلی یَدَیهِ جَدیدًا غَضًّا مَحضًا صَحیحًا لا عِوَجَ فیهِ ولا بِدعَةَ مَعَهُ ، وحَتّی تُنیرَ بِعَدلِهِ ظُلَمَ الجَورِ ، وتُطفِئَ بِهِ نیرانَ الکُفرِ ، وتَوضِحَ بِهِ معاقِدَ الحَقِّ ومَجهولَ العَدلِ ، فَإِنَّهُ عَبدُکَ الَّذِی استَخلَصتَهُ لِنَفسِکَ وَاصطَفَیتَهُ عَلی غَیبِکَ وعَصَمتَهُ مِنَ الذُّنوبِ وبَرَّأتَهُ مِنَ
العُیوبِ وطَهَّرتَهُ مِنَ الرِّجسِ وسَلَّمتَهُ مِنَ الدَّنَسِ .
اللّهُمَّ فَإِنّا نَشهَدُ لَهُ یَومَ القِیامَةِ ویَومَ حُلولِ الطّامَّةِ أنَّهُ لَم یُذنِب ذَنبًا ، ولا أتی حوبًا ، ولَم یَرتَکِب مَعصِیَةً ، ولَم یُضِع لَکَ طاعَةً ، ولَم یَهتِک لَکَ حُرمَةً ، ولَم یُبَدِّل لَکَ فَریضَةً ، ولَم یُغَیِّر لَکَ شَریعَةً ، وأنَّهُ الهادِیُ المُهتَدِیُ الطّاهِرُ التَّقِیُّ النَّقِیُّ الرَّضِیُّ الزَّکِیُّ .
اللّهُمَّ أعطِهِ فی نَفسِهِ وأهلِهِ ووُلدِهِ وذُرِّیَّتِهِ واُمَّتِهِ وجَمیعِ رَعِیَّتِهِ ما تُقِرُّ بِهِ عَینَهُ وتَسُرُّ بِهِ نَفسَهُ ، وتَجمَعُ لَهُ مُلکَ المَملَکاتِ کُلِّها قَریبِها وبَعیدِها وعَزیزِها وذَلیلِها ، حَتّی یُجرِیَ حُکمَهُ عَلی کُلِّ حُکمٍ ویَغلِبَ بِحَقِّهِ کُلَّ باطِلٍ .
اللّهُمَّ اسلُک بِنا عَلی یَدَیهِ مِنهاجَ الهُدی وَالمَحَجَّةَ العُظمی وَالطَّریقَةَ الوُسطَی الَّتی یَرجِعُ إلیَها الغالی ویَلحَقُ بِهَا التّالی ، وقَوِّنا عَلی طاعَتِهِ ، وثَبِّتنا عَلی مُشایَعَتِهِ ، وَامنُن عَلَینا بِمُتابَعَتِهِ ، وَاجعَلنا فی حِزبِهِ القَّوّامینَ بِأَمرِهِ الصّابِرینَ مَعَهُ الطّالِبینَ رِضاکَ بِمُناصَحَتِهِ ، حَتّی تَحشُرَنا یَومَ القِیامَةِ فی أنصارِهِ وأعوانِهِ ومُقَوِّیَةِ سُلطانِهِ .
اللّهُمَّ وَاجعَل ذلِکَ لَنا خالِصًا مِن کُلِّ شَکٍّ وشُبهَةٍ ورِیاءٍ وسُمعَةٍ ، حَتّی لا نَعتَمِدَ بِهِ غَیرَکَ ولا نَطلُبَ بِهِ إلاّ وَجهَکَ ، وحَتّی تُحِلَّنا مَحِلَّهُ وتَجعَلَنا فِی الجَنَّةِ مَعَهُ ، وأعِذنا مِنَ السَّأَمَةِ وَالکَسَلِ وَالفَترَةِ ، وَاجعَلنا مِمَّن تَنتَصِرُ بِهِ لِدینِکَ وتُعِزُّ بِهِ نَصرَ وَلِیِّکَ ، ولا تَستَبدِل بِنا غَیرَنا ؛ فَإِنَّ استِبدالَکَ بِنا غَیرَنا عَلَیکَ یَسیرٌ وهُوَ عَلَینا کَثیرٌ .
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی وُلاةِ عَهدِهِ وَالأَئِمَّةِ مِن بَعدِهِ ، وبَلِّغهُم آمالَهُم ، وزِد فی آجالِهِم ، وأعِزَّ نَصرَهُم ، وتَمِّم لَهُم ما أسنَدتَ إلَیهِم مِن أمرِک لَهُم ، وثَبِّت دَعائِمَهُم ، وَاجعَلنا لَهُم أعوانًا وعَلی دینِکَ أنصارًا ؛ فَإِنَّهُم مَعادِنُ کَلِماتِکَ وخُزّانُ عِلمِکَ وأرکانُ تَوحیدِکَ ودَعائِمُ دینِکَ ووُلاةُ أمرِکَ وخالِصَتُکَ مِن عِبادِکَ وصَفوَتُکَ مِن خَلقِکَ وأولِیاؤُکَ وسَلائِلُ أولِیائِکَ وصَفوَةُ أولادِ نَبِیِّکَ ، وَالسَّلامُ عَلَیهِ وعَلَیهِم ورَحمَةُ اللّه ِ وبَرَکاتُهُ
امام رضا علیه السلام به خواندن این دعا برای حضرت صاحب الامر دستور می داد: بار خدایا، دور گردان (بلاها را) از ولّی خودت و جانشینت و حجّت تو بر خلقت و آن که زبان گویای توست و سخنگوی حکم تو و دیده توست که به اذن و اجازه تو می نگرد و گواه تو بر بندگانت می باشد، سرور است و مجاهد، پناه برنده به توست و عبادت کننده تو؛ او را از شرّ هر آن چه آفریده ای و ساخته ای و پدید آورده ای و صورت بخشیده ای، در پناه خود بدار و با نگهداشت خود، او را از پیش رو و راست و چپ و بالای سر و زیر پایش نگه
دار، نگهداشتی
که هرکس را با آن حفظ کنی، از بین نرود و با حفظ او [راه و رسم ]رسول خودت و پدران او را که امامان تو و ارکان تو هستند، حفظ فرما و او را در ودیعه خود گیر؛ ودیعه ای که [چون تو امانت دار آن هستی ]هرگز تباه نمی شود و او را در امان و زنهار ناشکستنی خویش و در پناه حمایت و قدرت مقهور ناشدنی خود، قرار ده و با امان استوارت او را امان ده؛ امانی که هرکس را بدان امان دهی، هرگز تنها و بی یاور نماند و اورا در سایه حمایت و رحمت خویش نگه دار؛ سایه حمایتی که هرکس در آن باشد، گزندی نبیند؛ با یاری عزّتمند خویش، او را یاری رسان و با سپاه همواره چیره ات، تأییدش فرما و بانیروی خویش او را نیرو بخش و [شکر ]فرشتگانت را پشت سر او قرار ده و دوستدار او را دوست بدار و با دشمن او دشمن باش و زره محکم خویش را بر قامت او بپوشان و او را در حلقه ای از انبوه فرشتگان، محفوظ بدار.

بار خدایا، به وسیله او، از هم گسیختگی [ما] را به پیوستگی و تفرقه و جدایی را به همبستگی مبدل گردان و ستم را نابود کن و عدل و داد را آشکار گردان و زمین را به طول عمر او، آراسته گردان و او را نصرت عطا فرما و از طریق ایجاد رعب [در دل دشمنانش]، او را یاری و پیروزی ده و یارانش را قدرت بخش و کسانی را که تنها و بی یاورش گذارند، تنها گذار و هرکه را کمر به دشمنی او بندد، نابود کن و هر که را با او دغلی و ناراستی کند، واژگون ساز و سران و استوانه ها و ارکان کفر را با دست او، از میان بردار و سردمداران گمراهی و بدعت گزاران و از بین برندگان سنّت [پیامبر] و تقویت کنندگان باطل را به وسیله او، درهم شکن و جبّاران را به دست او، خوار گردان و کافران و همه ملحدان را در شرق و غرب عالم و خشکی و دریا و دشت و کوه، به دست او هلاک گردان تا جایی که احدی از آنان نگذاری و نشانی از آنها برجای ننهی.

بار خدایا! شهرهایت را از (لوث وجود) آنان پاک گردان و انتقام بندگانت را از ایشان بگیر و به وسیله او (امام زمان) مؤمنان را بر سریر عزّت (و قدرت) بنشان و سنتهای فرستادگان را به دست او زنده بگردان و حکمتها (و تعالیم) پیامبران را آموزش ده و از دین و احکامت، آن چه را که محو و تحریف گشته است، به دست او تجدید گردان، تا این که دینت را به وسیله او و با دست او، دوباره نو و تازه و ناب و درست و عاری از کژی و بدعت
سازی و ظلمت ستم را به نور عدالتش روشن گردانی و آتشهای کفر را به دست او فرو نشانی و حقّ را که پیچیده و مبهم گشته و عدالت را که ناشناخته مانده
است، روشن سازی؛ زیرا او، بنده توست که وی را برای خودت برگزیده ای و بر عالم غیب خویش، ترجیحش داده ای و از گناهان، مصونش داشته ای و از هر گونه عیبی، مبرّایش ساخته ای و از پلیدی، پاکش کرده ای و از آلودگی، سالم نگهش داشته ای.

بار خدایا، در روز قیامت و در روز فرا رسیدن آن هنگامه بزرگ، ما برای او گواهی می دهیم که هیچ گناهی نکرد و هیچ معصیتی مرتکب نشد و کمترین طاعتی از تو را فرو نگذاشت و حرمت تو را زیر پا ننهاد و هیچ فریضه ای از فرایض تو را تغییر ندارد و هیچ شریعتی از شرایع تو را عوض نکرد و او هدایتگر و هدایت شده و پاک و پرهیزگار و پاکیزه و پسندیده و وارسته است.

بار خدایا! به او و همسر و فرزندان و ذریّه و امّت و همه رعیتش، آن عطا فرما که مایه روشنی دیدگان او و شادمانی جانش گردد و سراسر گیتی را، از نزدیک و دور و قدرتمند و ضعیف، در قلمرو او در آور تا فرمان او بر هر فرمانی جاری گردد و با حقّ خود بر هر باطلی چیره آید.

بار خدایا، ما را به دست او، سالک طریق هدایت و شاهراه [رستگاری ]و راه میانه که تندرونده پیش افتاده، بدان بر می گردد و واپس مانده، به آن ملحق می شود، قرارده و قدرت فرمانبری از او عطایمان فرما و در پیروی از او استوارمان بدار ونعمت پیروی از او را به ما ارزانی دار، ما را در حزب او در آور و از آنان قرارمان ده که فرمان او را برپا می دارند و در رکاب او شکیبایی می ورزند و با خیرخواهی و خلوص نسبت به او، خشنودی تو را می جویند، تا این که روز قیامت ما را در زمره یاران و مددکاران و تقویت کنندگان قدرت و سلطنت او، محشور فرمایی.

بارخدایا! ما را در این امر، از هر گونه شکّ و شبهه و ریا و شهرت طلبی خالص گردان، تا در آن جز به تو تکیه نکنیم و چیزی جز رضای تو نطلبیم، تا این که ما را در جایگاه او قرار دهی و در بهشت، ما را در کنار او جای دهی، ما را از بی حوصلگی و تنبلی و سستی نگهدار و از کسانی قرارمان ده
که به واسطه آنان دینت را یاری می دهی و یاری دادن به ولیّ خود را تقویت می کنی؛ (بار خدایا) دیگران را جایگزین ما مگردان؛ زیرا که قرار دادن دیگران به جای ما برای تو آسان است، اما برای ما بسی گران باشد.

بار خدایا، بر ولیعهدان وی و پیشوایان پس از او، درود فرست و آنان را به آرمانهایشان برسان و بر عمرشان بیفزای و یاری و نصرت خود به آنان را افزون گردان و فرمان خود را که به دست آنان سپرده ای، برایشان به اتمام رسان و پایه هایشان را استوار بدار و ما را یار آنان و یاور دینت قرار بده؛ زیرا ایشان معدن های کلمات تو و خزانه داران دانش تو و ارکان توحید تو و تکیه گاههای دین تو و زمامداران امر تو و بندگان منتخب تو و برگزیدگان از خلق تو و اولیای تو و سلاله اولیای تو و برگزیدگان فرزندان پیامبران تو هستند، سلام و رحمت و برکات خدا بر او و آنان باد.
مصباح المتهجّد : 409 ، المصباح للکفعمیّ : 548 ، جمال الاُسبوع : 307 کلّها عن یونس بن عبدالرحمن .

حدیث137

امام رضا علیه السلام :
نَحنُ آلَ مُحَمَّدٍ النَّمَطُ الأَوسَطُ الَّذی لا یُدرِکُنا الغالی ولا یَسبِقُنَا التّالی
امام رضا علیه السلام: ما خاندان محمّد، تکیه گاه میانه ایم که تندرونده [غالی ]به ما نمی رسد [مگر این که به سوی ما باز گردد] و کند رونده از ما پیشی نمی گیرد.
الکافی : 1 / 101 / 3 عن إبراهیم بن محمّد الخزّاز ومحمّد بن الحسین .

حدیث138

امام رضا علیه السلام :
ـ کانَ یَقولُ فی دُعائِهِ ـ : اللّهُمَّ إنّی أبرَأُ مِنَ الحَولِ وَالقُوَّةِ فَلا حَولَ ولا قُوَّةَ إلاّ بِکَ . اللّهُمَّ إنّی أبرَأُ إلَیکَ مِنَ الَّذینَ ادَّعَوا لَنا ما لَیسَ لَنا بِحَقٍّ ، اللّهُمَّ إنّی أبرَأُ إلَیکَ مِنَ الَّذینَ قالوا فینا ما لَم نَقُلهُ فی أنفُسِنا . اللّهُمَّ لَکَ الخَلقُ ومِنکَ الأَمرُ وإیّاکَ نَعبُدُ وإیّاکَ نَستَعینُ . اللّهُمَّ أنتَ خالِقُنا وخالِقُ آبائِنَا الأَوَّلینَ وآبائِنَا الآخِرینَ ، اللّهُمَّ لا تَلیقُ الرُّبوبِیَّةُ إلاّ بِکَ ، ولا تَصلُحُ الإِلهِیَّةُ إلاّ لَکَ ، فَالعَنِ النَّصارَی الَّذینَ صَغَّروا عَظَمَتَکَ ، وَالعَنِ المُضاهینَ لِقَولِهِم مِن بَرِیَّتِکَ .
اللّهُمَّ إنّا عَبیدُکَ وأبناءُ عَبیدِکَ ، لا نَملِکُ لِأَنفُسِنا ضَرًّا ولا نَفعًا ولا مَوتًا ولا حَیاةً ولا نُشورًا . اللّهُمَّ مَن زَعَمَ أنَّنا أربابٌ فَنَحنُ إلَیکَ مِنهُ بُرَآءُ ، ومَن
زَعَمَ أنَّ إلَینَا الخَلقَ وعَلَینَا الرِّزقَ فَنَحنُ إلَیکَ بُرَآءُ مِنهُ کَبَراءَةِ عیسی علیه السلاممِنَ النَّصاری . اللّهُمَّ إنّا لَم نَدعُهُم إلی ما یَزعُمونَ ، فَلا تُؤاخِذنا بِما یَقولونَ ، وَاغفِر لَنا ما یَزعُمونَ ، و «رَبِّ لا تَذَر عَلَی الأَرضِ مِنَ الکافِرینَ دَیّارًا * إنَّکَ إن تَذَرهُم یُضِلّوا عِبادَکَ ولا یَلِدوا إلاّ فاجِرًا کَفّارًا
امام رضا علیه السلام در دعای خود می گفت: بار خدایا، من (به خودی خود) فاقد حرکت و نیرویم؛ زیرا که هیچ حرکت و نیرویی جز به مدد تو نیست؛ بار خدایا، من از کسانی که در حقّ ما چیزی را ادعا می کنند که سزاوار ما نیست، به درگاه تو بیزاری می جویم؛ بار خدایا، من از کسانی که درباره ما مطالبی می گویند که ما خود در حقّ خویش نگفته ایم، به درگاه تو اعلام بیزاری می کنم؛ بار خدایا، آفریدگار تویی و فرمانروا تو، تنها تو را می پرستیم و تنها از تو یاری می جوییم. بار خدایا، تویی آفریدگار ما و آفریدگار پدران نخستین و پدران آخرین ما. بار خدایا، ربوبیّت، سزاوار کسی جز تو نیست و الوهیّت، شایسته کسی جز تو نباشد؛ پس لعن و نفرین خود را نثار نصارا کن که عظمت تو را
پایین آوردند و لعن و نفرین خود را نثار دیگر مردمانی کن که اعتقادی همچون آنان دارند.

بار خدایا! ما بندگان تو و زاده بندگان تو هستیم؛ نه مالک سود و زیانی در حقّ خود هستیم و نه اختیار مرگ و زندگی و حشر و نشر خود را داریم؛ بار خدایا، هرکس بگوید ما خدا هستیم، به پیشگاه تو از او بیزاری می جوییم. و هرکس معتقد باشد که کار آفریدن و روزی دادن در دست ماست، به پیشگاه تو از او اعلام بیزاری می کنیم، همان گونه که عیسی علیه السلاماز نصارا بیزاری جست؛ بار خدایا، ما آنان را به چنین عقایدی فرا نخوانده ایم؛ پس به واسطه عقاید و گفته های آنان، ما را مؤاخذه مفرما و آن چه را درباره ما می گویند بر ما ببخش و «پروردگارا هیچ کس از کافران را بر روی زمین مگذار؛ زیرا اگر آنان را باقی بگذاری بندگانت را گمراه می سازند و جز پلیدکارِ ناسپاس نزایند» .
الاعتقادات للصدوق : 99 .

حدیث139

امام رضا علیه السلام :
مَن قالَ بِالتَّشبیهِ وَالجَبرِ فَهُوَ کافِرٌ مُشرِکٌ ، ونَحنُ مِنهُ بُرَآءُ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ . یَا بنَ خالِدٍ ، إنَّما وَضَعَ الأَخبارَ عَنّا فِی التَّشبیهِ وَالجَبرِ الغُلاةُ الَّذین صَغَّروا عَظَمَةَ اللّه ِ تَعالی ، فَمَن أحَبَّهُم فَقَد أبغَضَنـا ، ومَن أبغَضَهُم فَقَد أحَبَّنا ، ومَن والاهُم فَقَد عادانا ، ومَن عاداهُـم فَقَد والانـا ، ومَن وَصَلَهُم فَقَد قَطَعَنا ، ومَن قَطَعَهُـم فَقَد وَصَلَنا ، ومَن جَفاهُـم فَقَد بَرَّنـا ، ومَن بَرَّهُم فَقَد جَفانا ، ومَن أکرَمَهـُم فَقَد أهانَنا ، ومَن أهانَهُم فَقَد أکرَمَنا ، ومَن قَبِلَهُم فَقَد رَدَّنا ، ومَن رَدَّهُم فَقَد قَبِلنَا ، ومَن أحسَنَ إلَیهِم فَقَد أساءَ إلَینا ، ومَن أساءَ إلَیهِم فَقَد أحسَنَ إلَینا ، ومَن صَدَّقَهُم فَقَد کَذَّبَنا ، ومَن کَذَّبَهُم فَقَد صَدَّقَنا ، ومَن أعطاهُم فَقَد حَرَمَنا ، ومَن حَرَمَهُم فَقَد أعطانا . یَا بنَ خالِدٍ ، مَن کانَ مِن شیعَتِنا فَلا یَتَّخِذَنَّ مِنهُم وَلِیًّا ولا نَصیرًا
حسین بن خالد از حضرت رضا علیه السلام: هر که معتقد به تشبیه و جبر باشد، کافر و مشرک است و ما در دنیا و آخرت از او بیزاریم. ای پسر خالد، غالیان، اخبار مربوط به تشبیه و جبر را از قول ما جعل کرده اند، همانان که عظمت خدای بزرگ را پایین آورده اند. پس، هر که دوستدار آنان باشد، دشمن ماست و هرکه دشمن آنان باشد، دوستدار ماست، هر که به آنان محبّت ورزد، با ما دشمنی کرده است و هر که با آنان دشمنی کند، به ما محبّت ورزیده است، هر که با آنان پیوند برقرار کند، از ما بریده است و هرکه از آنان ببرد، با ما پیوند برقرار کرده است، هر که از آنان دوری کند، با ما دوستی کرده و هر که با آنان دوستی کند، از ما دوری کرده است، هر که به آنان احترام گذارد، به ما بی احترامی کرده است و هرکه به آنان بی احترامی کند، به ما احترام گذاشته است، هرکه آنان را بپذیرد، دست ردّ به سینه ما زده است و هرکه دست ردّ به سینه آنان زند، ما را پذیرفته است، هرکه به آنان خوبی کند، به ما بدی کرده است و هرکه به آنان بدی کند، به ما خوبی کرده است، هرکه آنان را تصدیق کند، ما را تکذیب کرده است و هرکه آنان را تکذیب کند، ما را تصدیق کرده است. هر که به آنان عطا کند، ما را محروم کرده است و هرکه آنان را محروم کند، به ما عطا کرده است. ای پسر خالد، کسی که شیعه ماست هرگز از این جماعت، دوست و یاوری برای خود نگیرد.
عیون أخبارالرضا علیه السلام : 1 / 143 / 45 ، التوحید : 364 ، الاحتجاج : 2 / 400 .

حدیث140

امام رضا علیه السلام :
مَن واصَلَ لَنا قاطِعًا أو قَطَعَ لَنا واصِلاً أو مَدَحَ لَنا عائِبًا أو أکرَمَ لَنا مُخالِفًا فَلَیسَ مِنّا ولَسنا مِنهُ
امام رضا علیه السلام: هرکس با کسی که از ما بریده است پیوند برقرار کند، یا از کسی که با ما پیوند و رابطه دارد، ببرد، یا نکوهش گر ما را ستایش کند، یا مخالف ما را گرامی دارد، از ما نیست و ما از او نیستیم.
صفات الشیعة : 85 / 10 عن ابن فضّال .

حدیث141

امام رضا علیه السلام :
نَروی أنَّ رَجُلاً أتی سَیِّدَنا رَسولَ اللّه صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ عَلِّمنی خُلُقا یَجمَعُ لی خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
فَقالَ : لا تَکذِب .
قالَ الرَّجُلُ : وکُنتُ عَلی حالَةٍ یَکرَهُهَا اللّه ُ فَتَرَکتُها خَوفا مِن أن یَسأَلَنی سائِلٌ عَنها عَمِلتَ کَذا وکَذا ، فَأَفتَضِحَ أو أکذِبَ ، فَأَکونَ قَد خالَفتُ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فیما حَمَلَنی عَلَیهِ .
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : روایت می کنم که مردی خدمت سرورمان پیامبر خدا آمد و گفت: ای پیامبر خدا! مرا اخلاقی بیاموز که خیر دنیا و آخرتِ مرا در خود داشته باشد.
فرمود: «دروغ مگو».
آن مرد گفت: من در وضعیتی خداناپسند قرار گرفتم ، ولی مرتکب آن نشدم؛ چون ترسیدم که کسی از من بپرسد چنین و چنان کردی؟ و من [یا باید راستش را بگویم و] رسوا شوم و یا دروغ بگویم که در این صورت ، با توصیه پیامبر خدا به من مخالفت کرده باشم.
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : ص 354 ، معدن الجواهر : ص 21 نحوه .

حدیث142

امام رضا علیه السلام :
: الحَمدُ ِللّه ِ رِضیً بِحُکمِ اللّه ِ ، شَهِدتُ أنَّ اللّه َ قَسَمَ مَعایِشَ عِبادِهِ بِالعَدلِ ، وأخَذَ عَلی جَمیعِ خَلقِهِ بِالفَضلِ ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وآلِهِ ، ولا تَفتِنّی بِما أعطَیتَهُم ، ولا تَفتِنهُم بِما مَنَعتَنی ؛ فَأَحسُدَ خَلقَکَ ، وأغمَطَ
امام زین العابدین علیه السلام ـ در دعا در مقام رضا ، هنگامی که چشمش به دنیاداران می افتاد ـ : ستایش ، خداوند را از سر خشنودی به حکم خدا. گواهی می دهم که خداوند ، روزی های بندگانش را به عدالت تقسیم کرده، و با همه آفریدگانش به احسان ، رفتار نموده است.
بار خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست، و مرا با آنچه به دنیاداران داده ای ، در بوته امتحان میفکن، و آنان را به خاطر آنچه به من نداده ای [و به آنان داده ای] ، میازمای، که در نتیجه بر آفریدگانت رشک برم و تقدیر تو را به دیده حقارت بنگرم.
بار خدایا! بر محمّد و آل او درود فرست، و جان مرا به قضای خودت شاد بدار، و سینه ام را برای [پذیرش] جایگاه های حُکمت (تقدیرت) بگشای، و مرا چنان اعتمادی [به خودت] ببخش تا به سبب آن ، اقرار کنم که قضای تو ، جز به نیکی روان نگشته است، و مرا بر نداده هایت به من ، سپاس گزارتر از داده هایت به من ، قرار ده.
و مرا از این که به خاطر ناداری ، گمان پستی برم ، یا دارایی را برتر بپندارم، مصون بدار؛ زیرا بزرگ ، کسی است که طاعت تو بزرگش کرده است، و عزیز ، کسی است که عبادت تو عزّتش بخشیده است. پس بر محمّد و آل او درود فرست، و ما را از ثروتی پایان ناپذیر برخوردار کن، و با عزّتی از دست ناشدنی ، تأییدمان فرما، و ما را در مُلک جاویدانْ رها گردان، که تویی خدای یگانه یکتای بی نیاز، که نه فرزندی داری و نه فرزند کسی هستی، و تو را هیچ همتایی نیست.
غَمَِطَ الناسَ ـ کضَرَبَ وسَمِعَ ـ : استحقرَهُم ، والعافیَةَ : لم یشکُرها، والنعمةَ : بَطِرَها (القاموس المحیط : ج 2 ص 376 «غمط») .

حدیث143

امام رضا علیه السلام :
سَأَلتُ العالِمَ علیه السلام عَن أزهَدِ النّاسِ ، فَقالَ : الَّذی لا یَطلُبُ المَعدومَ حَتّی یَنفَدَ المَوجودُ .
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : از عالم (امام کاظم) علیه السلام درباره زاهدترینِ مردم پرسیدم . فرمود: «کسی که تا آنچه دارد ، تمام نشود ، در پیِ آنچه ندارد ، بر نیاید».
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : ص 371 ، بحار الأنوار : ج 70 ص 315 ح 19 .

حدیث144

امام رضا علیه السلام :
: مُتَبَلِّغٌ
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به پرستش از ویژگی زاهد ـ : به کمتر از قُوت خویش بسنده می کند، برای روزِ مرگش آماده است، و از زنده ماندن خود ، دل تنگ است.
تَبَلَّغَ بکذا : أی اکتفی به (الصحاح : ج 4 ص 1317 «بلغ») .

حدیث145

امام رضا علیه السلام :
بِالزُّهدِ فِی الدُّنیا أرجُو النَّجاةَ مِن شَرِّ الدُّنیا .
امام رضا علیه السلام : با زهد در دنیاست که به رهایی از شرّ دنیا امیدوارم.
عیون أخبار الرضا : ج 2 ص 139 ح 3 ، علل الشرائع : ص 237 ح 1 ، الأمالی للصدوق : ص 125 ح 115 ، روضة الواعظین : ص 246 کلّها عن أبی الصلت الهروی ، المناقب لابن شهرآشوب : ج 4 ص 362 عن أبی الصلت ویاسر وغیرهما ، بحار الأنوار : ج 49 ص 129 ح 3 .

حدیث146

امام رضا علیه السلام :
قالَ عیسَی بنُ مَریَمَ ـ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِ ـ لِلحَوارِیّین : یا بَنی إسرائیل ، لا تَأسَوا عَلی ما فاتَکُم مِنَ الدُّنیا کَما لا یَأسی أهلُ الدُّنیا عَلی ما فاتَهُم مِن دینِهِم إذا أصابوا دُنیاهُم .
امام رضا علیه السلام : عیسی بن مریم ـ که درودهای خداوند بر او باد به حواریان گفت : «ای بنی اسرائیل! برای از دست دادن چیزی از دنیا افسوس مخورید، چنان که دنیاپرستان هر گاه به دنیایشان می رسند ، برای از دست دادن چیزی از دینشان افسوس نمی خورند».
الکافی : ج2 ص137 ح25 عن الوشّاء ، الأمالی للصدوق : ص585 ح805 ، الزهد للحسین بن سعید : ص 51 ح 137 کلاهما عن الحسن بن علیّ الخزّاز ، مشکاة الأنوار : ص 469 ح 1568 کلّها نحوه ، بحار الأنوار : ج 73 ص 80 ح 41 .

حدیث147

امام رضا علیه السلام :
کانَ جُلوسُ الرِّضا علیه السلام فِی الصَّیفِ عَلی حَصیرٍ وفِی الشِّتاءِ عَلی مِسحٍ
عیون أخبار الرضا : ـ به نقل از ابو عبّاد ـ امام رضا علیه السلام در تابستان ، روی حصیر و در زمستان ، روی پلاس می نشست، و جامه درشت می پوشید، و وقتی در برابر مردم ظاهر می شد ، آراسته می گشت .
المسح : ثوب من الشعر غلیظ (تاج العروس : ج 4 ص 205 «مسح») .

حدیث148

امام رضا علیه السلام :
ـ فی تَفسیرِ قَولِهِ تَعالی : «وَ الَّیْلِ إِذَا یَغْشَی ...»
امام رضا علیه السلام : ـ در تفسیر آیه شریف «و سوگند به شب ، آن گاه که فرو پوشد ...» ـ : مردی در باغ یکی از انصار ، درخت خرمایی داشت و این امر موجب آسیب رسانی [و مزاحمتِ [وی برای مرد انصاری شده بود . مرد انصاری ، از این موضوع به پیامبر خدا شکایت کرد .
پیامبر صلی الله علیه و آله او را فرا خواند و فرمود : «درخت خرمایَت را به درخت خرمایی در بهشت به من بفروش!» ، و[لی] مرد نپذیرفت.
این خبر به گوش مردی دیگر از انصار (معروف به ابو الدَّحداح) رسید . پس ، نزد صاحب نخل آمد و گفت : درخت خرمایت را به باغ خرمایم می خرم . او بدین صورت ، باغش را فروخت و سپس نزد پیامبر خدا آمد
و گفت : ای پیامبر خدا! نخل فلانی را به [بهای] باغم خریدم.
پیامبر خدا به او فرمود : «به جای آن ، یک نخل در بهشت از آنِ توست» .
پس ، خداوند متعال ، این آیه را بر پیامبرش صلی الله علیه و آله نازل فرمود : «و سوگند به آن که نر و ماده را آفرید ، همانا تلاش شما پراکنده است . امّا آن که عطا کرد ...» یعنی درخت خرما را « ...و پروا داشت و پاداش نیکوتر را تصدیق کرد ...» یعنی وعده پیامبر خدا را « ...به زودی راه آسانی را پیش پای او خواهیم گذاشت» .
اللیل : 1.

حدیث149

امام رضا علیه السلام :
الاِستِکثارُ مِنَ الأَصدِقاءِ فِی الحَیاةِ یُکثِرُ الباکینَ بَعدَ الوَفاةِ .
امام رضا علیه السلام : افزودن بر شمار دوستان در زندگی ، گریه کنندگان پس از مرگ را افزایش می دهد .
أعلام الدین : 308 ، بحار الأنوار : 78 / 358 / 12 .

حدیث150

امام رضا علیه السلام :
مِن عَلاماتِ الفِقهِ الحِلمُ ، وَالعِلمُ ، وَالصَّمتُ . إنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن أبوابِ الحِکمَةِ . إنَ الصَّمتَ یَکسبُ المَحَبَّةَ . إنَّهُ دَلیلٌ عَلی کُلِّ خَیرٍ .
امام رضا علیه السلام : بردباری ، دانش و خاموشی ، از نشانه های فهم است . خاموشی ، دری از درهای حکمت است . خاموشی ، دوستی را نصیب [انسان] می کند و راهنمایی به سوی هر نیکی است .
الکافی : 2 / 113 / 1 ، الخصال : 158 / 202 ، قرب الإسناد : 369 / 1321 ، عیون أخبار الرضا علیه السلام : 1 / 258 / 14 وفیه «الفقیه» بدل «الفقه» کلّها عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر ، تحف العقول : 445 وفیه «الحلم والعلم ، والصمت بابٌ . . .» و ص 442 ، الاختصاص : 232 کلاهما نحوه ، بحار الأنوار : 71 / 276 / 8 ، وراجع مشکاة الأنوار : 175 .

حدیث151

امام رضا علیه السلام :
: الإِمامُ الأَنیسُ الرَّفیقُ ، وَالوالِدُ الشَّفیقُ ، وَالأَخُ الشَّقیقُ ، وَالاُمُّ البَرَّةُ بِالوَلَدِ الصَّغیرِ .
امام رضا علیه السلام ـ در تعریف «امام» ـ : امام ، همدم و رفیق است و پدر مهربان ؛ و برادرِ همسان است و مادر نیکوکار به فرزند کوچکش .
الکافی : 1 / 200 / 1 ، الغیبة للنعمانی : 219 / 6 ، تحف العقول : 439 نحوه وفیه «الولد» بدل «الوالد» ، کمال الدین : 678 / 31 ، معانی الأخبار : 98 / 2 ، الأمالی للصدوق : 776 / 1049 والثلاثة الأخیرة نحوه إلی «الشقیق» وکلّها عن عبد العزیز بن مسلم ، بحار الأنوار : 25 / 123 / 4 .

حدیث152

امام رضا علیه السلام :
مَن تَبَسَّمَ فی وَجهِ أخیهِ المُؤمِنِ کَتَبَ اللّه ُ لَهُ حَسَنَةً ، و مَن کَتَبَ اللّه ُ لَهُ حَسَنَةً لَم یُعَذِّبهُ .
امام رضا علیه السلام : هرکه به روی برادر مؤمن خود لبخند بزند ، خداوند برایش ثوابی خواهد نوشت و هرکه خداوند برایش ثوابی بنویسد ، او را عذاب نخواهد داد .
مصادقة الإخوان : 157 / 1 .

حدیث153

امام رضا علیه السلام :
: التَّجَرُّعُ لِلغُصَّةِ ، و مُداهَنَةُ الأَعداءِ ، و مُداراةُ الأَصدِقاءِ .
امام رضا علیه السلام ـ چون از ایشان پرسیدند که عقل چیست ، فرمود ـ : اندک اندک فرو خوردن غصه ، مسالمت با دشمنان و مدارای با دوستان .
الأمالیللصدوق : 358/441 عن الحسین بن خالد، روضة الواعظین: 8 ، بحار الأنوار : 75/393/3 .

حدیث154

امام رضا علیه السلام :
حَضَرنا مَجلِسَ عَلِیِّ بنِ موسی علیه السلام ، فَشَکا رَجُلٌ أخاهُ ، فَأَنشَأَ یَقولُ :
اِعذِر أخاکَ عَلی ذُنوبِهوَاستُر وغَطِّ عَلی عُیوبِه
وَاصبِر عَلی بَهتِ السَّفیهولِلزَّمانِ عَلی خُطوبِه
ودَعِ الجَوابَ تَفَضُّلاًوکِلِ الظَّلومَ إلی حَسیبِه
عیون أخبار الرضا علیه السلام ـ به نقل از حسین (کاتب ابو فیاض) ـ : در مجلس امام رضا علیه السلامبودیم که مردی از برادرش شکایت کرد . حضرت [در پاسخ ]این اشعار را برخواند:
برادرت را در گناهانش معذور دار/
و عیب هایش را بپوشان
در برابر دروغ زنی و تهمت زدن بی خرد/
و گرفتاری های روزگار ، شکیبا باش
و از سرِ بزرگواری ، پاسخ مده/
و ستمکار را به حسابرس او واگذار کن .
عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2 / 176 / 4 ، بشارة المصطفی : 78 عن إبراهیم بن هاشم ، إعلام الوری : 318 وفیه من «شکا رجل . . . إلخ» ، بحار الأنوار : 49 / 110 / 5 .

حدیث155

امام رضا علیه السلام :
سَأَلتُ الرِّضا علیه السلام فَقُلتُ لَهُ : ... جُعِلتُ فِداکَ ، أشتَهی أن أعلَمَ کَیفَ أنَا عِندَکَ ؟
قالَ : اُنظُر کَیفَ أنَا عِندَکَ .
عیون أخبار الرضا علیه السلام ـ به نقل از حسن بن جَهْم ـ : از امام رضا علیه السلام پرسیدم : فدایت گردم ! خوش دارم بدانم که نزدت چه جایگاهی دارم .
حضرت فرمود : «نگاه کن که من چه جایگاهی نزدت دارم [که جایگاه تو در نزد من نیز مانند آن است]» .
عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2 / 50 / 192 ، الأمالی للصدوق: 312/360 ، تنبیه الخواطر : 2/165، روضه الواعظین : 418 ، إرشاد القلوب : 135 وفیه «اُحبّ أن أعرف» بدل «أشتهی أن أعلم» ، بحار الأنوار : 70 / 54 / 20 .

حدیث156

امام رضا علیه السلام :
قُلتُ لِأَبِی الحَسَنِ علیه السلام : لا تَنسَنی مِنَ الدُّعاءِ .
قالَ : (أ)وَتَعلَمُ أنّی أنساکَ ؟
فَتَفَکَّرتُ فی نَفسی وقُلتُ : هُوَ یَدعو لِشیعَتِهِ وأنَا مِن شیعَتِهِ ، قُلتُ : لا ، لا تَنسانی .
قالَ : وکَیفَ عَلِمتَ ذلِکَ ؟
قُلتُ : إنّی مِن شیعَتِکَ ، وإنَّکَ لَتَدعو لَهُم .
فَقالَ : هَل عَلِمتَ بِشَیءٍ غَیرِ هذا ؟
قُلتُ : لا .
قالَ : إذا أرَدتَ أن تَعلَمَ ما لَکَ عِندی فَانظُر (إلی) ما لی عِندَکَ .
الکافی ـ به نقل از حسن بن جَهْم ـ : به امام رضا علیه السلامگفتم : مرا از دعا فراموش مکن .
حضرت فرمود : «گمان می کنی که من فراموشت می کنم ؟».
اندکی در خودم اندیشیدم و با خود گفتم : او برای شیعیانش دعا می کند و من نیز از شیعیانش هستم . آن گاه گفتم : نه ، فراموشم نمی کنی .
فرمود : «از کجا فهمیدی ؟» .
گفتم : من از شیعیانت هستم و تو برایشان دعا می کنی .
فرمود : «آیا متوجّه چیز دیگری جز این شدی ؟».
گفتم : نه .
فرمود : «هرگاه خواستی بدانی که نزد من چه جایگاهی داری ، ببین من نزدت چه جایگاهی دارم» .
الکافی : 2 / 652 / 4 .

حدیث157

امام رضا علیه السلام :
الحُبُّ داعِی المَکارِهِ .
امام رضا علیه السلام : دوستی ، دعوتگر ناخوشی هاست .
العدد القویّة : 299 / 35 ، أعلام الدین : 308 ، بحار الأنوار : 78 / 355 / 9 .

حدیث158

امام رضا علیه السلام :
قالَ السَّجّانُ لِیوسُفَ : إنّی لاَُحِبُّکَ ، فَقالَ یوسُفُ : ما أصابَنی بَلاءٌ إلاّ مِنَ الحُبِّ ؛ إن کانَت عَمَّتی أحَبَّتنی فَسَرَّقَتنی ، وإن کانَ أبی أحَبَّنی فَحَسَدونی إخوَتی ، وإن کانَتِ امرَأَةُ العَزیزِ أحَبَّتنی فَحَبَسَتنی .
امام رضا علیه السلام : زندانبان به یوسف علیه السلامگفت : من تو را دوست دارم .
یوسف علیه السلامپاسخ داد : «هر بلایی که به من رسیده از دوستی است . عمّه ام مرا دوست داشت . مرا دزدید . پدرم مرا دوست داشت . در نتیجه ، برادرانم به من حسادت کردند و زنِ عزیز [مصر] ، مرا دوست داشت . پس به زندانم افکند» .
تفسیر القمّی : 1 / 354 ، تفسیر العیّاشی : 2 / 175 / 21 کلاهما عن العبّاس بن هلال نحوه وفیه «لا تقل هکذا» بدل «ما أصابنی بلاء إلاّ من الحبّ» ، بحار الأنوار : 12 / 247 / 12.

حدیث159

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یَکرَهُ شُهرَةَ العِبادَةِ ، وشُهرَةُ النّاسِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند ، انگشت نما شدن در عبادت و انگشت نما شدن در برابر مردم را ناخوش می دارد .
الأمالی للطوسی : 649 / 1348 عن الحسن بن علیّ بن فضّال.

حدیث160

امام رضا علیه السلام :
حُبُّ أولِیاءِ اللّه ِ تَعالی واجِبٌ ، و کَذلِکَ بُغضُ أعداءِ اللّه ِ وَ البَراءَةُ مِنهُم و مِن أئِمَّتِهِم .
امام رضا علیه السلام : دوست داشتن اولیای خداوند متعال ، واجب است . همچنین ، دشمنی با دشمنان خدا و بیزاری از آنان و پیشوایانشان ، واجب است .
عیون أخبار الرضا علیه السلام : 2 / 124 / 1 عن الفضل بن شاذان .

حدیث161

امام رضا علیه السلام :
لِکُلِّ أخَوَینِ فِی اللّه ِ لِباسٌ وهَیئَةٌ یُشبِهُ هَیئَةَ صاحِبِهِ ، وهُم یُعرَفونَ بِذلِکَ ، حَتّی یُدخَلوا فی دارِ اللّه ِ عز و جل ، فَیَقولُ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی : مَرحَبا بِعَبیدی وخَلقی وزُوّاری وَالمُتَحابّینَ فِیَّ فی مَحَلِّ کَرامَتی .
امام رضا علیه السلام : برای هریک از دو برادر (دوست) در راه خدا ، لباس و هیئتی است همانند هیئت دوستش که هر دو بدان شناخته می شوند ، تا آن که به سرای خداوند عز و جل وارد شوند . پس خداوند متعال می فرماید : «ای بندگان و آفریدگان و زائران من که در راه من یکدیگر را دوست می داشتید ! به جایگاه کرامت من ، خوش آمدید !» .
جامع الأخبار : 323 / 911 .

حدیث162

امام رضا علیه السلام :
مَنِ استَفادَ أخا فِی اللّه ِ عز و جل استَفادَ بَیتا فِی الجَنَّةِ .
امام رضا علیه السلام : هرکه در راه خداوندْ برادری به دست آورَد ، در بهشت ، خانه ای به دست آورده است .
ثواب الأعمال : 182 / 1 ، مصادقة الإخوان : 150 / 2 کلاهما عن محمّد بن زید ، الأمالی للمفید : 316 / 8 ، الأمالی للطوسی : 84 / 124 کلاهما عن داود بن سلیمان الغازی ، بحار الأنوار : 74 / 276 / 4 ؛ تاریخ بغداد : 3 / 55 عن محمّد بن زید عن الإمام الجواد علیه السلام .

حدیث163

امام رضا علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ نَری ما وَعَدْناعلَینا دَینا کَما صَنَعَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله .
امام رضا علیه السلام : ما خاندانی هستیم که وعده خود را دَینی بر گردن خویش می بینیم، چنان که رسول خدا صلی الله علیه و آله چنین کرد.
بحار الأنوار : 75/97/20.

حدیث164

امام رضا علیه السلام :
ـ لَمّا سألَهُ ابنُ الجَهمِ : ما حَدُّ التَّواضُعِ الّذی إذا فَعَلَهُ العَبدُ کانَ مُتَواضِعا ؟ ـ : التَّواضُعُ دَرَجاتٌ : مِنها أن یَعرِفَ المَرءُ قَدرَ نَفسِهِ فیُنزِلَها مَنزِلَتَها بقَلبٍ سَلیمٍ ، لا یُحِبُّ أن یأتیَ إلی أحَدٍ إلّا مِثلَ ما یُؤتی إلَیهِ ؛ إن رأی سَیّئةً دَرأها بِالحسَنَةِ ، کاظِمُ الغَیظِ ، عافٍ عَنِ النّاسِ ، واللّه ُ یُحِبُّ المُحسِنینَ .
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به ابن جهم که ازایشان پرسید: حدّ و مرز تواضع که هرگاه بنده آن را به کار بندد فروتن است، چیست؟ ـ فرمود: فروتنی درجاتی دارد: یکی از آنها این است که انسان اندازه خود را بشناسد و با طیب خاطر خود را در آن جایگاه قرار دهد، دوست داشته باشد با مردم همان گونه رفتار کند که انتظار دارد با او رفتار کنند، اگر بدی دید آن را با خوبی جواب دهد، خشم خود را فرو خورد و از مردم درگذرد، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
الکافی : 2/124/13.

حدیث165

امام رضا علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن حَدِّ التَّواضُعِ ـ : أن تُعطِیَ النّاسَ مِن نَفسِکَ ما تُحِبُّ أن یُعطوکَ مِثلَهُ .
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به این سؤال که تعریف فروتنی چیست؟ ـ : با مردم آن گونه رفتار کنی که دوست داری مانند آن با تو رفتار کنند .
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2 / 50 / 192 .

حدیث166

امام رضا علیه السلام :
التَّواضُعُ أن تُعطِیَ النّاسَ ما تُحِبُّ أن تُعطاهُ .
امام رضا علیه السلام : فروتنی آن است که با مردم چنان رفتار کنی که دوست داری با تو رفتار شود.
الکافی : 2/124/13.

حدیث167

امام رضا علیه السلام :
ـ فی عِلَّةِ الوُضوءِ ـ : لأنّهُ یَکونُ العَبدُ طاهِرا إذا قامَ بَینَ یَدَیِ الجَبّارِ عِندَ مُناجاتِهِ إیّاهُ ، مُطیعا لَهُ فیما أمَرَهُ ، نَقِیّا مِن الأدناسِ والنَّجاسَةِ ، مَع ما فیهِ مِن ذَهابِ الکَسَلِ وطَردِ النُّعاسِ ، وتَزکِیَةِ الفُؤادِ لِلقِیامِ بَینَ یَدَیِ الجَبّارِ .
امام رضا علیه السلام ـ درباره حکمت وضو ـ فرمود: برای اینکه بنده وقتی برای مناجات باخداوند جبّار در برابر او می ایستد، پاک باشد، فرمان او را اطاعت کرده باشد و از آلودگی ها و نجاست پاکیزه باشد، به علاوه اینکه وضو باعث از بین رفتن حالت کسالت و زدودن خواب آلودگی و پاک ساختن دل برای ایستادن در حضور خداوند جبّار است.
علل الشرائع : 257/9.

حدیث168

امام رضا علیه السلام :
ـ أیضا ـ : عِلَّةُ إعطاءِ النِّساءِنِصفَ ما یُعطَی الرِّجالُ مِن المِیراثِ لأنَّ المرأةَ إذا تَزَوَّجَت أخَذَت والرّجُلُ یُعطی ، فلِذلکَ وُفِّرَ علَی الرِّجالِ . وعِلَّةٌ اُخری فی إعطاءِ الذَّکَرِ مِثلَی ما یُعطَی الاُنثی ، لِأنَّ الاُنثی فی عِیالِ الذَّکَرِ إنِ احتاجَت ، وعلَیهِ أن یَعُولَها وعلَیهِ نَفَقَتُها ، ولَیسَ علَی المَرأةِ أن تَعُولَ الرَّجُلَ ، ولا یُؤخَذُ بنَفَقَتِهِ إنِ احتاجَ ، فوَفَّرَ اللّه ُ تعالی علَی الرِّجالِ لِذلکَ ، وذلکَ قَولُ اللّه ِ عزّوجلّ : «الرِّجالُ قَوّامُونَ علَی النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّه ُ بَعْضَهُمْ علی بَعْضٍ وبِما أنفَقوا مِن أمْوالِهِم»
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به همین پرسش ـ فرمود : علت اینکه از میراث به زنان نصف سهم مردهاداده می شود این است که زن چون ازدواج کند، می گیرد ولی مرد دهنده است. به همین جهت بر سهم مردها افزوده شده است و علت دیگر اینکه سهم مرد دو برابر سهم زن می باشد، این است که زن اگر احتیاج پیدا کند تحت کفالت مرد است و مرد مکلّف است امور معاش او را تأمین کند و نفقه اش را بپردازد، اما زن نه مکلّف است معاش مرد را تأمین کند و نه وظیفه دارد در صورتی که مرد محتاج شود نفقه او را بپردازد. به این دلایل است که خداوند متعال بر سهم مردها افزوده است و این سخن خداوند عز و جل است که می فرماید: «مردان قیّم زنان هستند، بدان سبب که خداوند بعضی از آنان (انسان ها) را بر برخی دیگر برتری داده و [نیز ]بدان سبب است که [مردان] از اموال خود هزینه می کنند».
النساء : 34 .

حدیث169

امام رضا علیه السلام :
حَرَّمَ اللّه ُ التَّعَرُّبَ بَعدَ الهِجرَةِ للرُّجوعِ عَنِ الدِّینِ وتَرکِ المُوازَرَةِ للأنبیاءِ والحُجَجِ علیهم السلام ، وما فی ذلِکَ مِن الفَسادِ وإبطالِ حَقِّ کُلِّ ذی حَقٍّ لِعِلَّةِ سُکنَی البَدوِ ؛ ولذلکَ لَو عَرَفَ الرّجُلُ الدِّینَ کامِلاً لَم یَجُزْ لَهُ مُساکَنَةُ أهلِ الجَهلِ، والخَوفِ علَیهِ؛ لأنّهُ لا یُؤمَنُ أن یَقَعَ مِنهُ تَرکُ العِلمِ، والدُّخولُ مَع أهلِ الجَهلِ والتَّمادِی فی ذلکَ .
امام رضا علیه السلام : خداوند تعرّب بعد از هجرت را حرام فرمود؛ چون باعث برگشتن از دین و دست شستن از یاری پیامبران و حجّتها[ی خدا] علیهم السلام و نیز تباهی و از بین بردن حقّ هر صاحب حقّی می شود، چون با بادیه نشینان همنشین می شود و همچنین اگر کسی دین را کاملاً شناخت، برای او جایز نیست در میان مردمان نادان و بی خبر [از دین و معارف آن ]سکونت کند؛ چون بیم آن می رود که دست از علم بردارد و با نادانان در آید و در جهل غوطه ور شود.
وسائل الشیعة : 11 / 75 / 2.

حدیث170

امام رضا علیه السلام :
إنَّ النَّومَ سُلطانُ الدِّماغِ ،وهُو قِوامُ الجَسَدِ وقُوَّتُهُ .
امام رضا علیه السلام : خواب، سلطان مغز است و مایه قوام و نیروی بدن.
بحار الأنوار : 62 / 316.

حدیث171

امام رضا علیه السلام :
اِستِعمالُ العَدلِ والإحسانِ مُؤْذِنٌ بِدَوامِ النِّعمَةِ .
امام رضا علیه السلام : به کار بستن عدالت و نیکوکاری، خبر از دوام نعمت می دهد.
عیون أخبار الرِّضا : 2 / 24 / 52 .

حدیث172

امام رضا علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأنبیاءِ التَّنَظُّفُ .
امام رضا علیه السلام : پاکیزگی از اخلاق پیامبران است.
بحار الأنوار : 78 / 335 / 4.

حدیث173

امام رضا علیه السلام :
ـ مِمّا کَتَبَ فی جَوابِ مَسائلِ محمّدِ بنِ سِنانٍ ـ : وحُرِّمَ النَّظَرُ إلی شُعورِ النِّساءِ المَحجوباتِ بالأزواجِ وإلی غَیرِهِنَّ مِن النِّساءِ ؛ لِما فیهِ مِن تَهییجِ الرِّجالِ ، وما یَدعو التَّهییجُ إلَیهِ مِن الفَسادِ والدُّخولِ فیما لا یَحِلُّ ولایَجمُلُ ، وکذلکَ ما أشبَهَ الشُّعورَ ، إلّا الّذی قالَ اللّه ُ تعالی : «والقَـواعِدُ مِـن النِّسـاءِ الـلاتی لا یَـرجُونَ نِکاحا ...»
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به یکی از پرسش های محمّد بن سنان ـ فرمود : نگاه کردن به موی زنان شوهردار و دیگر زنان به این علّت حرام شده است که باعث تحریک مردها می شود و این تحریک به فساد و ارتکاب اعمال حرام و ناشایست می انجامد. همچنین است چیزهایی که [به لحاظ تحریک کنندگی ]مانند مو باشد. مگر در مواردی که خدای متعال فرموده است «والقواعد من النساء اللاتی لا یرجون نکاحا... ؛ و زنان از کار افتاده ای که امید به ازدواج ندارند ...» ... نگاه کردن به موهای این گونه زنان اشکالی ندارد.
النور : 60 .

حدیث174

امام رضا علیه السلام :
ـ فیما احتَجَّ بهِ علی جاثلِیقِ النَّصاری ـ : إنّ الیَسَعَ قد صَنَعَ مِثلَ ما صَنَعَ عیسی علیه السلام : مَشی علَی الماءِ ، وأحیا المَوتی ، وأبرَأ الأکمَهَ والأبرَصَ ، فلَم تَتَّخِذْهُ اُمّتُهُ رَبّا .
امام رضا علیه السلام ـ در مباحثه خود با جاثلیق نصرانی ـ فرمود : یَسَع نیز همان کارهای عیسی علیه السلام را می کرد : روی آب راه می رفت، مردگان را زنده می کرد، کور مادرزاد و پیس را شفا می داد؛ با این حال امّتش او را به خدایی نگرفتند.
الاحتجاج : 2/407/307 .

حدیث175

امام رضا علیه السلام :
إنّ الخضرَ شَرِبَ مِن ماءِالحَیاةِ فهُو حَیٌّ لا یَموتُ حتّی یُنفَخَ فی الصُّورِ ، وإنّهُ لَیأتِینا فیُسَلِّمُ فنَسمَعُ صَوتَهُ ولا نَری شَخصَهُ ، وإنّهُ لَیَحضُرُ حیثُ ما ذُکِرَ ، فمَن ذکَرَهُ مِنکُم فلْیُسَلِّمْ علَیهِ ، وإنّهُ لَیَحضُرُ المَوسِمَ کُلَّ سَنةٍ فیَقضی جَمیعَ المَناسِکِ ویَقِفُ بعَرَفَةَ فیُؤمِّنُ علی دُعاءِ المؤمِنینَ ، وسیُؤنِسُ اللّه ُ بهِ وَحشَةَ قائمِنا فی غَیبَتِهِ ، ویَصِلُ بهِ وَحدَتَهُ .
امام رضا علیه السلام : خضر از آب حیات نوشید و از این رو زنده است و تا روزی که در صور دمیده شود نمی میرد. او نزد ما می آید و سلام می کند و ما صدایش را می شنویم امّا خودش را نمی بینیم. هرجا اسمش برده شود، حاضر می شود. بنابراین، هریک از شما نام او را برد، به وی سلام دهد. هر سال در موسم حج حاضر می شود و تمام مناسک را به جا می آورد و در عرفه می ایستد و برای دعای مؤمنان آمین می گوید. زودا که خداوند او را انیس تنهایی قائم ما، در زمان غیبتش قرار دهد و به وسیله او، وی را از تنهایی به در آورد.
کمال الدین : 390/4 .

حدیث176

امام رضا علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأنبیاءِ التَّنَظُّفُ .
امام رضا علیه السلام : یکی از خصلت های پیامبران پاکیزگی است.
تحف العقول : 442 .

حدیث177

امام رضا علیه السلام :
الطِّیبُ مِن أخلاقِ الأنبیاءِ .
امام رضا علیه السلام : به کار بردن بوی خوش، از اخلاق پیامبران است.
الکافی : 6/510/1 .

حدیث178

امام رضا علیه السلام :
خَیرُ مالِ المَرءِ ذَخائِرُالصَّدَقَةِ .
امام رضا علیه السلام : بهترین دارایی انسان، اندوخته های صدقه است.
تنبیه الخواطر : 2/182 .

حدیث179

امام رضا علیه السلام :
لا یَجتَمِعُ المالُ إلّا بخِصالٍ خَمسٍ : بِبُخلٍ شَدیدٍ ، وأمَلٍ طَویلٍ ، وحِرصٍ غالِبٍ ، وقَطیعَةِ الرَّحِمِ ، وإیثارِ الدُّنیا علَی الآخِرَةِ .
امام رضا علیه السلام : مال و ثروت جمع نشود، مگر با داشتن پنج خصلت : بخل شدید، آرزوی دراز، آزمندی چیره [بر جان]، رسیدگی نکردن به خویشان و برگزیدن دنیا بر آخرت.
الخصال : 282/29 .

حدیث180

امام رضا علیه السلام :
ـ فی عِیادَةِ رجُلٍ مِن أصحابهِ ـ : کیفَ تَجِدُکَ ؟ قالَ : لَقِیتُ المَوتَ بَعدَکَ ! ـ یُریدُ ما لَقِیَهُ مِن شِدَّةِ مَرَضِهِ ـ فقالَ : کیفَ لَقِیتَهُ ؟ فقالَ : ألیما شَدیدا ، فقالَ : ما لَقِیتَهُ ، إنّما لَقِیتَ ما یُنذِرُکَ بهِ ویُعرِّفُکَ بعضَ حالِهِ ...
امام رضا علیه السلام ـ هنگام عیادت از مردی از اصحاب خود ـ : حالت چگونه است ؟ عرض کرد : بعد از (رفتن) شما ، مرگ را دیدم ! ـ منظورش درد و رنجی بود که از شدّت بیماریش می کشید ـ حضرت فرمود : آن را چگونه دیدی ؟ عرض کرد : سخت و دردناک . فرمود : تو مرگ را ندیده ای ، بلکه هشداردهنده مرگ و چیزی را دیده ای که پاره ای از احوال آن را به تو می شناساند ... .
معانی الأخبار : 289 / 7 .

حدیث181

امام رضا علیه السلام :
عِلّةُ تَحریمِ الذُّکرانِ للذُّکرانِ والإناثِ للإناثِ ؛ لِما رُکِّبَ فی الإناثِ وما طُبِعَ علَیهِ الذُّکرانُ ، ولِما فی إتیانِ الذُّکرانِ الذُّکرانَ والإناثِ الإناثَ مِنِ انقِطاعِ النَّسلِ ، وفَسادِ التَّدبیرِ ، وخَرابِ الدُّنیا .
امام رضا علیه السلام : علّت تحریم روی آوردن مردان به مردان و زنان به زنان، یکی ساختار وجودی زنان و سرشت وجودی مردان است [که هر یک برای جنس مخالف آفریده شده است] و دیگر این که روی آوردن مردان به مردان و زنان به زنان سبب از بین رفتن نسل [بشر ]و برهم خوردن نظم و تدبیر [جامعه ]و نابودی دنیا می شود.
علل الشرائع : 547/1.

حدیث182

امام رضا علیه السلام :
کانَ جُلوسُ الرِّضا علیه السلام فیالصَّیفِ علی حَصیرٍ ، وفی الشِّتاءِ علی مِسْحٍ
عیون أخبار الرضا : حضرت رضا علیه السلام در تابستان روی حصیر و در زمستان روی پلاس می نشست. لباسش از پارچه درشت بود. اما هرگاه در میان مردم ظاهر می شد، خود را می آراست.
المِسحُ : الکساء من الشعر (لسان العرب : 2/596) .

حدیث183

امام رضا علیه السلام :
إنّ أهلَ الضَّعفِ مِن مَوالِیَّیُحِبّونَ أن أجلِسَ علَی اللُّبُودِ وألبَسَ الخَشِنَ ، ولَیس یَتَحَمّلُ الزَّمانُ ذلکَ .
امام رضا علیه السلام : دوستداران کوته اندیشِ من دوست دارند که من روی نمد بنشینم و لباس درشت بپوشم، درحالی که زمانه [ما ]این را نمی پذیرد.
مکارم الأخلاق : 1/220/648.

حدیث184

امام رضا علیه السلام :
إنَّ لِلقُلوبِ إقبالاً وإدبارا ، ونَشاطا وفُتورا ، فإذا أقبَلَت بَصُرَت وفَهِمَت ، وإذا أدبَرَت کَلَّت ومَلَّت ، فَخُذُوها عِندَ إقبالِها ونَشاطِها ، واترُکُوها عِندَ إدبارِها وفُتورِها .
امام رضا علیه السلام : همانا دلها را رویکردی استو روی گردی، نشاطی است و ضعفی. پس هر گاه رو کنند، با فهم و بصیرت شوند و هر گاه پشت کنند، خسته و ملول گردند. بنابراین، به گاه روی آوری و نشاطشان، به آنها چنگ زنید [و در عبادات به کارشان کشید] و به گاه رویگردانی و ضعفشان، آنها را به حال خود رها سازید.
بحار الأنوار : 78/353/9.

حدیث185

امام رضا علیه السلام :
ـ فی ذکرِ سیرة الإمام الرِّضا علیه السلام وقد صَحبَه إلی خراسان ـ : یُکثِرُ باللَّیلِ فی فِراشِهِ مِن تِلاوَةِ القرآنِ ، فإذا مَرَّ بآیَةٍ فیها ذِکرُ جَنّةٍ أو نارٍ بَکی وسَألَ اللّه َ الجَنّةَ وتَعَوَّذَ بهِ مِن النارِ .
عیون أخبار الرضا ـ به نقل از رجاء بن ابی ضحاک در بیان سیره امام رضا علیه السلام در سفر به خراسان ـ : شبها در بسترش بسیار قرآن می خواند و هرگاه به آیه ای که در آن از بهشت یا آتش یاد شده بود می رسید، می گریست و بهشت را از خدا مسئلت می کرد و از آتش به او پناه می برد.
عیون أخبار الرضا : 2/182/5.

حدیث186

امام رضا علیه السلام :
حَرَّمَ اللّه ُ قَتلَ النفسِ لِعِلَّهِ فَسادِ الخَلقِ فی تَحلیلِهِ لو أحَلَّ ، وفَنائهِم وفَسادِ التَّدبیرِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند قتل نفس را حرام فرمود؛ چون اگر این کار را روا می شمرد، موجب نابودی مردم و هرج و مرج در جامعه می شد.
کتاب من لا یحضره الفقیه : 3/565/4934.

حدیث187

امام رضا علیه السلام :
مِن علاماتِ الفِقهِ الحِلمُ والعِلمُ والصَّمتُ .
امام رضا علیه السلام : از نشانه های فقاهت، بردباری و دانش و خاموشی است.
الاختصاص : 232 .

حدیث188

امام رضا علیه السلام :
مَن لَقِیَ فقیرا مُسلِما فَسَلَّمَ علَیهِ خِلافَ سَلامِهِ علَی الغَنیِّ ، لَقِیَ اللّه َ عَزَّوجلَّ یَومَ القِیامَةِ وهُو علَیهِ غَضبانُ .
امام رضا علیه السلام : هر کس با مسلمانی فقیر رو به رو شود و به او سلامی متفاوت با سلامی کند که به ثروتمند می کند، روز قیامت خداوند عز و جل را دیدار کند در حالی که خدا از او در خشم است.
الأمالی للصدوق : 527/714.

حدیث189

امام رضا علیه السلام :
مِن الفَسادِ قَطعُ الدِّرهَمِ والدِّینارِ وطَرحُ النَّوی .
امام رضا علیه السلام : از جمله فساد (اسراف) است شکستن درهم و دینار [سالم برای مصرفی دیگر] و دور انداختن هسته میوه.
کتاب من لا یحضره الفقیه : 3/167/3625.

حدیث190

امام رضا علیه السلام :
إنَّ أمیرَ المؤمنینَ علیه السلام عادَصَعصَعةَ بنَ صُوحانَ فی مَرَضِهِ ، فلمّا قامَ مِن عندِهِ قالَ : یا صَعصَعةُ ، لا تَفتَخِرَنَّ علی إخوانِکَ بعِیادَتی إیّاکَ واتَّقِ اللّه َ .
امام رضا علیه السلام : امیر المؤمنین از صعصعة بن صوحان که بیمار بود عیادت کرد . وقتی برخاست که برود ، فرمود : ای صعصعه! مبادا از این که من به عیادت تو آمده ام بر برادرانت فخر بفروشی؛ و از خدا بترس.
مستدرک الوسائل : 12/90/13599.

حدیث191

امام رضا علیه السلام :
مَن تَجاوَزَ بأمیرِ المؤمنینَ علیه السلام العُبودیَّهَ فهُو مِن المَغضوبِ علَیهِم ومِنَ الضالِّینَ .
امام رضا علیه السلام : کسی که امیرالمؤمنین را از مرز عبودیت خدا فراتر برد، از شمار کسانی است که مورد خشم خدایند و از گمراهان است.
بحار الأنوار : 25/274/20.

حدیث192

امام رضا علیه السلام :
الغُلاةُ کُفّارٌ ، والمُفَوِّضَةُ مُشرِکونَ ... .
امام رضا علیه السلام : غلات کافرند و قائلان به تفویض مشرک ... .
بحار الأنوار : 25/273/19

حدیث193

امام رضا علیه السلام :
مَنِ استَغفَرَ بلِسانِهِ ولم یَندَمْ بقَلبِهِ فَقدِ استَهزَأ بنفسِهِ .
امام رضا علیه السلام : هر که به زبانش آمرزش بخواهد و در دلش [از گناه خود ]پشیمان نباشد، خودش را ریشخند کرده است.
بحار الأنوار : 78/356/11.

حدیث194

امام رضا علیه السلام :
المُستَغفِرُ مِن ذَنبٍ ویَفعَلُهُ کَالمُستَهزئَ بربِّهِ .
امام رضا علیه السلام : کسی که از گناهی استغفار می کندو باز آن را انجام می دهد، مانند کسی است که پروردگارش را ریشخند کند.
الکافی : 2/504/3.

حدیث195

امام رضا علیه السلام :
دَخَلَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یومَ فَتحِ مکَّةَ والأصنامُ حَولَ الکعبَةِ ، وکانَت ثلاثَمِائةٍ وسِتِّینَ صَنَما ، فَجَعَلَ یَطعَنُها بِمِخصَرَةٍ فی یَدِهِ ویقولُ : «جاءَ الحَقُّ وزَهَقَ الباطلُ إِنَّ الباطلَ کانَ زَهُوقا» ، جاءَ الحَقُّ ومایُبدِئُ الباطِلُ ومایُعیدُ . فَجَعَلَت تُکَبُّ لِوَجهِها .
امام رضا علیه السلام : روزی که پیامبرخدا صلی الله علیه و آله مکه را فتح کرد، بتها که تعدادشان سیصد و شصت عدد بود پیرامون کعبه نصب شده بودند.آن حضرت با چوبی که در دستش بود به آنها می زد و می فرمود : حق آمد و باطل نابود شد، براستی که باطل نابود شدنی است. حق آمد و باطل دیگر آغاز نمی شود و بر نمی گردد. در این هنگام بتها یکی یکی به رو در می افتادند.
بحار الأنوار : 21/116/11

حدیث196

امام رضا علیه السلام :
ـ وقَد قالَ عَبدُ اللّه ِ بنُ أبانَ لَهُ : إنَّ قَوما مِن مَوالیکَ سَألونی أن تَدعُوَ اللّه َ لَهُم ـ : وَاللّه ِ إنّی لَأعرِضُ أعمالَهُم عَلَی اللّه ِ فی کُلِّ یَومٍ .
امام رضا علیه السلام ـ وقتی عبد اللّه بن ابان عرض کرد : گروهی از دوستان شما از من خواسته اند که از شما تقاضا کنم برایشان دعا کنید ـ فرمود : به خدا قسم هر روز اعمال آنها را بر خدا عرضه می کنم.
وسائل الشیعة : 11/392/25.

حدیث197

امام رضا علیه السلام :
صَدیقُ کُلِّ امرِئٍ عَقلُهُ وعَدُوُّهُ جَهلُهُ .
امام رضا علیه السلام : دوست هر آدمی ، خرد اوست و دشمن او بی خردی اش .
الکافی : 1/11/4.

حدیث198

امام رضا علیه السلام :
ـ فی قَولِه تَعالی : «فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِیلَ» ـ : عَفوٌ مِن غَیرِ عُقوبَةٍ، ولا تَعنیفٍ ، ولا عَتبٍ .
امام رضا علیه السلام ـ درباره آیه : «پس گذشت کن گذشتی نیکو» ـ فرمود : مقصود، گذشت بدون کیفر دادن و نکوهش و سرزنش است.
أعلام الدین : 307.

حدیث199

امام رضا علیه السلام :
. . . فهُوَ مَعصومٌ مُؤَیَّدٌ مُوَفَّقٌ مُسَدَّدٌ ، قَدأمِنَ مِنَ الخَطایا والزَّلَلِ والعِثارِ ، یَخُصُّهُ اللّه ُ بِذلکَ لِیَکونَ حُجَّتَهُ عَلی عِبادِهِ وشاهِدَهُ عَلی خَلقِهِ .
امام رضا علیه السلام : ... پس، امام معصوم است و تأییدو تقویت شده و توفیق یافته و استوار گشته [از جانب خدا]. از هر گونه خطا و لغزش و اشتباه در امان است. خداوند این خصوصیات را به او می بخشد تا حجت او بر بندگانش و گواه او بر آفریدگانش باشد.
الکافی : 1/203/1 .

حدیث200

امام رضا علیه السلام :
الإمامُ : المُطَهَّرُ مِنَ الذُّنوبِ ، والمُبَرَّأُ عَنِ العُیوبِ .
امام رضا علیه السلام : امام، از گناهان پاک و از عیبهابرکنار است.
الکافی : 1/200/1

از201تا356

حدیث201

امام رضا علیه السلام :
فَعَلی مِثلِ الحُسَینِ فَلیَبکِ الباکونَ ؛فإنَّ البُکاءَ عَلَیهِ یَحُطُّ الذُّنوبَ العِظامَ . ... کانَ أبی علیه السلام إذا دَخَلَ شَهرُ المُحَرَّمِ لا یُری ضاحِکا ، وکانَتِ الکَآبَةُ تَغلِبُ عَلَیهِ حَتّی تَمضِیَ عَشرَةُ أیّامٍ ، فإذا کانَ یَومُ العاشِرِ کانَ ذلکَ الیَومُ یَومَ مُصیبَتِهِ وحُزنِهِ وبُکائهِ ، ویَقولُ : هُوَ الیَومُ الَّذی قُتِلَ فیهِ الحُسَینُ علیه السلام .
امام رضا علیه السلام : بر کسی چون حسین باید که گریندگان بگریند؛ زیرا که گریستن بر او گناهان بزرگ را می زداید. ... چون ماه محرّم می رسید کسی پدرم علیه السلام را خندان نمی دید. غم و اندوه بر او چیره بود تا آن که ده روز می گذشت. روز دهم روز سوگواری و اندوه و گریه او بود و می فرمود: این روزی است که حسین علیه السلام در آن کشته شد.
وسائل الشیعة : 10/394/8.

حدیث202

امام رضا علیه السلام :
مَن کانَ یَومُ عاشوراءَ یَومَ مُصیبَتِهِ وحُزنِهِ وبُکائهِ ، یَجعَلِ اللّه ُ عزَّوجلَ یَومَ القِیامَةِ یَومَ فَرَحِهِ وسُرورِهِ .
امام رضا علیه السلام : هر که روز عاشورا روز سوگواری و اندوه و گریه اش باشد، خداوند عز و جل روز قیامت را روز شادی و سرور او قرار دهد.
علل الشرائع : 227/2.

حدیث203

امام رضا علیه السلام :
ـ فی تَعزِیَتِهِ لِلحَسَنِ بنِ سَهلٍ ـ : التَّهنِئَةُ بِآجِلِ الثَّوابِ أولی مِن التَّعزِیَةِ عَلی عاجِلِ المُصیبَةِ .
امام رضا علیه السلام ـ در تسلیت به حسن بن سهل ـ فرمود : تبریک گفتن برای ثواب آخرت، سزاوارتر از تسلیت گفتن برای سوگواری دنیاست.
بحار الأنوار : 78/353/9 .

حدیث204

امام رضا علیه السلام :
المَشیئَةُ والإرادَةُ مِن صِفاتِ الأفعالِ، فمَن زَعَمَ أنَّ اللّه َ تَعالی لَم یَزَلْ مُریدا شائیا فلَیسَ بِمُوَحِّدٍ .
امام رضا علیه السلام : مشیّت و اراده از صفات فعلند؛بنابراین هر کس خیال کند که خداوند متعال همیشه مرید و خواهنده بوده است موحّد نیست.
التوحید : 338/5.

حدیث205

امام رضا علیه السلام :
أمّا اللَّطیفُ فلَیسَ عَلی قِلَّةٍ وقَضافَةٍ وصِغَرٍ ، ولکِنَّ ذلِکَ عَلَی النَّفاذِ فی الأشیاءِ ، والامتِناعِ مِن أن یُدرَکَ ، أمّا الخَبیرُ فالّذی لا یَعزُبُ عَنهُ شَیءٌ ولا یَفوتُهُ ، لَیسَ لِلتَّجرِبَةِ ولا لِلاعتِبارِ بِالأشیاءِ ، فعِندَ التَّجرِبَةِ والاعتِبارِ عِلمانِ ، ولَولاهُما ما عَلِمَ ؛ لأنَّ مَن کانَ کذلِکَ کانَ جاهِلاً .
امام رضا علیه السلام : لطیف بودن خدا به معنای کمی و باریکی و خُردی نیست بلکه به معنای نفوذ [علم و قدرت او ]در اشیاء و غیر قابل درک بودن است ، اما خبیر بدین معناست که چیزی بر او پوشیده و از نظرش پنهان نمی ماند. آگاه بودن خدا [از اشیاء ]ناشی از آزمودن و نتیجه گیری نیست؛ زیرا آزمودن و نتیجه گیری (رسیدن از علمی به علم دیگر) دو علم است و اگر این دو نبود علم و دانشی وجود نداشت؛ چه، کسی که چنین باشد (علم و دانشش از طریق تجربه و کسب به دست آید) قبلاً جاهل بوده است [و آگاهی خدا چون از این دو طریق به دست نمی آید، پس همیشه آگاه بوده است] .
الکافی : 1/122/2 .

حدیث206

امام رضا علیه السلام :
لَمّا لَم یَخفَ عَلَیهِ خافِیَةٌ مِن
أثَرِ الذَّرَّةِ السَّوداءِ ، عَلَی الصَّخرَةِ الصَّمّاءِ ، فی اللَّیلَةِ الظَّلماءِ ، تَحتَ الثَّری وبحار الأنوار ، قُلنا : بَصیرٌ .
امام رضا علیه السلام : از آن جا که هیچ امر پنهانی حتّی
همچون ردپای موری سیاه بر روی خرسنگی تیره در شبی تار در زیر زمین و دریاها بر او پوشیده نیست، می گوییم: او بیناست.
التوحید : 65/18 .

حدیث207

امام رضا علیه السلام :
ظاهِرٌ لا بِتأویلِ المُباشَرَةِ ،مُتَجَلٍّ لا بِاستِهلالِ رُؤیَةٍ ، باطِنٌ لا بِمُزایَلَةٍ .
امام رضا علیه السلام : آشکار است، اما نه به واسطه حواسّ و تماس حسّی؛ پیداست اما نه پیدایی ناشی از دیدن با چشم؛ نهان است اما نه به سبب دور بودن.
التوحید : 37/2 .

حدیث208

امام رضا علیه السلام :
الحَمدُ للّه ِِ فاطِرِ الأشیاءِ إنشاءً ، ومُبتَدِعِها ابتِداءً بِقُدرَتِهِ وحِکمَتِهِ ، لا مِن شَیءٍ فَیَبطُلَ الاختِراعُ ، ولا لِعِلَّةٍ فلا یَصِحَّ الابتِداعُ ، خَلَقَ ما شاءَ کَیفَ شاءَ .
امام رضا علیه السلام : ستایش خدای را سزد که با قدرت و حکمت خویش اشیاء را آفرید و ابداع کرد نه از چیزی دیگر که اختراع صادق نیاید و نه به علّتش تا در نتیجه، ابداعی در کار نباشد. او آفرید هر آنچه که خواست و هر گونه که خواست.
التوحید : 98/5 .

حدیث209

امام رضا علیه السلام :
ـ فی قولِهِ تعالی : «لا تُدرِکُهُ الأبصارُ ...» ـ : لا تُدرِکُهُ أوهامُ القُلوبِ ، فکَیفَ تُدرِکُهُ أبصارُ العُیونِ ؟ !
امام رضا علیه السلام ـ درباره آیه «دیدگان او را در نمی یابند...» ـ فرمود : اوهام دلها او را در نمی یابند، چگونه نگاه چشمها دریابندش؟!
الأمالی للصدوق : 495/673 .

حدیث210

امام رضا علیه السلام :
أوَّلُ عِبادَةِ اللّه ِ مَعرِفتُهُ،
وأصلُ مَعرِفةِ اللّه ِ جلَّ اسمُهُ تَوحیدُهُ ، ونِظامُ تَوحیدِهِ نَفیُ التَّحدیدِ عَنهُ ؛ لِشَهادَةِ العُقولِ أنَّ کلَّ مَحدودٍ مَخلوقٌ .
امام رضا علیه السلام : نخستین گام در بندگی خدا شناخت اوست و پایه شناخت خداوند بلند نام، یگانه دانستن اوست و نظام توحیدش نفی حدّ و
حدود از اوست؛ زیرا خردها بر این گواهی می دهند که هر موجود محدودی مخلوق است.
الأمالی للطوسی : 22/28 .

حدیث211

امام رضا علیه السلام :
کُنهُهُ تَفریقٌ بَینَهُ وبَینَ خَلقِهِ .
امام رضا علیه السلام : کنه او، عامل جدائی میان او وآفریدگان اوست.
التوحید : 36/2

حدیث212

امام رضا علیه السلام :
ـ فی صِفَةِ اللّه ِ سُبحانَهُ ـ : هُوَ أجَلُّ مِن أن یُدرِکَهُ بَصَرٌ ، أو یُحیطَ بِه وَهمٌ ، أو یَضبِطَهُ عَقلٌ .
امام رضا علیه السلام ـ در وصف خداوند سبحان ـ فرمود : او والاتر از آن است که دیده ای دریابدش، یا در وهمی بگنجد، یا خردی فراچنگش آورد.
التوحید : 252/3 .

حدیث213

امام رضا علیه السلام :
لَیسَتِ العِبادَةُ کَثرَةَ الصِّیامِ وَالصَّلاةِ، وَإنَّما العِبادَةُ کَثرَةُ التَّفَکُّرِ فی أمرِ اللّه ِ .
امام رضا علیه السلام : عبادت به فراوانی روزه و نماز نیست بلکه عبادت به بسیار اندیشیدن در امور مربوط به خداست .
تحف العقول : 442.

حدیث214

امام رضا علیه السلام :
الطِّیبُ مِن أخلاقِ الأنبیاءِ .
امام رضا علیه السلام : عطر زدن از اخلاق پیامبران است .
الکافی : 6/510/1

حدیث215

امام رضا علیه السلام :
ـ مِمّا کَتَبَ إلی محمّدِ بنِ سِنانٍ فیعِلَّةِ الطلاقِ ثلاثا ـ : وعِلَّةُ الطلاقِ ثلاثا لِمافیهِ مِن المُهلَةِ فیما بینَ الواحِدَةِ إلی الثلاثِ؛ لرَغبَةٍ تَحدُثُ أو سُکونِ غَضَبٍ إن کانَ، ولِیَکُونَ ذلکَ تَخویفا وتَأدیبا للنِّساءِ وزَجِرا لهُنَّ عن مَعصیَةِ أزواجِهِنَّ فَاستَحَقَّتِ المرأةُ الفُرقَةَ والمُبایَنَةَ لدُخُولِها فیما لا یَنبَغی مِن مَعصیَةِ زَوجِها، وعِلَّةُ تَحریمِ المرأةِ بعدَ تِسعِ تَطلیقاتٍ فلا تَحِلُّ لَهُ أبدا عُقوبَةً؛ لئلّا یُتَلاعَبَ بِالطلاقِ، ولا تُستَضعَفَ المرأةُ، ولِیَکُونَ ناظِرا فی اُمورِهِ مُتَیَقِّظا مُعتَبِرا، ولِیَکونَ یائسا لَها مِن الاجتِماعِ بعدَ تِسعِ تَطلِیقاتٍ .
امام رضا علیه السلام ـ به محمّد بن سنان درباره علت سه بار طلاق ـ نوشت : علت مقرر شدن سه بار طلاق این است که از طلاق اوّل تا سوم فرصتی است برای آن که میل و رغبتی به از سر گرفتن زندگی زناشویی پیش آید یا اگر عصبانیت و خشمی در کار بوده فروکش کند و نیز برای آن که زنان ترسان و متنبّه شوند و از نافرمانی شوهرانشان باز ایستند ؛ زیرا زن از این رو مستحق جدایی و طلاق شده است که مرتکب عمل ناشایستِ نافرمانی از شوهرش گردیده است . علت حرمت ابدی زن بر مرد بعد از نُه طلاق این است که مرد، طلاق را بازیچه قرار ندهد و به زن زورگویی نکند و در کارهای خود با چشم باز عبرت آموز بنگرد و بداند که بعد از نُه طلاق از زندگی کردن با او برای همیشه محروم خواهد شد .
علل الشرائع : 507/1 .

حدیث216

امام رضا علیه السلام :
ـ لمّا سُئلَ عن العلّةِ التی من أجلِها لا تَحِلُّ المُطَلَّقَةُ لِلعِدَّةِ لِزَوجِها حتّی تَنکِحَ زَوجا غیرَهُ ـ : إنَّ اللّه َ تبارکَ و تعالی إنّما أذِنَ فی الطلاقِ مَرَّتَینِ، فقالَ عَزَّوجلَّ : «الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساکٌ بِمَعْروفٍ أَوْ تَسْریحٌ بِإِحْسانٍ»
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به این سؤال که چرا زن مطلّقه به طلاق عدّی ، برای شوهر خود حلال نیست ، مگر این که با کس دیگری ازدواج کند؟ ـ فرمود : خداوند تبارک وتعالی تا دوبار اجازه طلاق داده است و فرموده : «طلاق، دو بار است ، آن گاه به شایستگی نگهداشتن یا به نیکی رها کردن» که همان طلاق سوم است . از آن جا که مرد با سوّمین طلاق، کاری کرده که خداوند عز و جلخوش ندارد ، پس خداوند، آن زن را بر وی حرام کرد و دیگر بر او حلال نیست، مگر این که با مرد دیگری ازدواج کند، تا مردم طلاق را سبک نگیرند و زنان زیان و لطمه نبینند.
البقرة : 229 .

حدیث217

امام رضا علیه السلام :
دَعا رجُلٌ أمیرَ المؤمنینَ علیه السلام فقالَ لَهُ : قد أجَبتُکَ علی أن تَضمَنَ لیثلاثَ خِصالٍ . قال : وما هِیَ یا أمیرَ المؤمنینَ ؟ قال : لا تُدخِلْ عَلَیَّ شیئا مِن خارِجٍ ، ولا تَدَّخِرْ عَنّی شیئا فی البیتِ، ولا تُجحِفْ بالعِیالِ . قالَ : ذاکَ لکَ یا أمیرَ المؤمنینَ ، فأجابَهُ علیُّ بنُ أبی طالبٍ علیه السلام .
امام رضا علیه السلام : مردی امیر المؤمنین علیه السلام را به میهمانی دعوت کرد . حضرت فرمود : می پذیرم به شرط این که سه قول به من بدهی . عرض کرد : چه قولی ای امیر المؤمنین؟ فرمود : از بیرون چیزی برای من تهیه نکنی ، آن چه را در خانه داری از من دریغ نکنی، و در حقّ زن و بچّه ات اجحاف ننمایی . عرض کرد : قبول می کنم ای امیر المؤمنین . پس علی بن ابی طالب علیه السلام دعوت او را پذیرفت .
عیون أخبار الرِّضا : 2/42/138 .

حدیث218

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن أبوابِ الحِکمَةِ، إنَّ الصَّمتَ یُکسِبُ المَحَبَّةَ إنّه دَلیلٌ علی کُلِّ خَیرٍ .
امام رضا علیه السلام : خاموشی، یکی از درهای حکمت است ، خاموشی، محبّت می آورد ، خاموشی، راهنمای آدمی به هر خیر و خوبی است .
الکافی : 2/113/1 .

حدیث219

امام رضا علیه السلام :
صَدیقُ الجاهِلِ فی تَعَبٍ .
امام رضا علیه السلام : دوستِ آدم نادان، در رنج است .
بحار الأنوار : 78/352/9

حدیث220

امام رضا علیه السلام :
مَن شَهَرَ نفسَهُ بِالعِبادَةِ فاتَّهِمُوهُ علی دِینِهِ ؛ فإنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُ شُهرَةَ العِبادَةِ وشُهرَةَ اللِّباسِ .
امام رضا علیه السلام : هر که خود را به عبادت شهره سازد ، به دین (و دینداری) او بدگمان باشید ؛ زیرا خدای عز و جل از شهرت عبادت و شهرت لباس نفرت دارد .
بحارالأنوار : ج 70 ص 252 ح 5 .

حدیث221

امام رضا علیه السلام :
مَن لَم یَشکُرِ المُنعِمَ مِنَ المَخلوقینَ لَم یَشکُرِ اللّه َ عَزَّوجلَّ .
امام رضا علیه السلام : هرکه در قبال خوبی مردم تشکر نکند ، از خداوند عز و جل هم تشکّر نکرده است .
عیون أخبار الرِّضا : 2/24/2 .

حدیث222

امام رضا علیه السلام :
السِّواکُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویَذهَبُ بِالدَّمعَةِ .
امام رضا علیه السلام : مسواک زدن ، نور چشم را زیاد می کند ، مو را پرپشت می کند ، و آبریزش چشم را برطرف می سازد .
بحار الأنوار : 76/137/48 .

حدیث223

امام رضا علیه السلام :
کانَ أمیرُ المؤمنینَ علیه السلام لا یَنامُ ثلاثَ لیالٍ : لَیلةَ ثلاثٍ وعِشرِینَ مِن شَهرِ رَمَضانَ ، ولَیلةَ الفِطرِ ، ولَیلةَ النِّصفِ مِن شَعبانَ ، وفیها تُقسَمُ الأرزاقُ والآجالُ وما یَکونُ فی السَّنَةِ .
امام رضا علیه السلام : امیر المؤمنین علیه السلام سه شب نمی خوابید : شب بیست و سوم ماه رمضان ، شب عید فطر و شب نیمه ماه شعبان ؛ در این شبها روزیها تقسیم و مدت عمر و هر آنچه در آن سال رخ خواهد داد ، تعیین می شود .
بحار الأنوار : 97/88/15 .

حدیث224

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الإمامَةَ اُسُ الإسلامِ النامی،وفَرعُهُ السامی .
امام رضا علیه السلام : امامت، ریشه بالنده اسلام و شاخه بلند آن است .
الکافی : 1/200/1 .

حدیث225

امام رضا علیه السلام :
لَقَد خَرَجنا إلی نُزهَةٍ لَناونَسِیَ بعض الغِلمانُ المِلحَ فَذَبَحُوا لَنا شاةً مِن أسمن ما یکونُ فمَا انتَفَعنا بِشَیءٍ حتّی انصَرَفنا .
امام رضا علیه السلام : روزی به گردشی خودمانی رفتیم ، ولی یکی از خدمتکاران فراموش کرد نمک بیاورد ؛ از این رو ، از گوسفند چاقی که برایمان ذبح کردند ، هیچ استفاده ای نکردیم و بازگشتیم .
الکافی : 6 / 326 / 7 .

حدیث226

امام رضا علیه السلام :
حَرَّمَ اللّه ُ السَّرِقَةَ لِما فِیه[ا]مِن فَسادِ الأموالِ وقَتلِ النَّفسِ لَو کانَت مُباحَةً ، ولِما یَأتی فی التَّغاصُبِ مِنَ القَتلِ والتَّنازُعِ والتَّحاسُدِ ، وما یَدعُو إلی تَرکِ التِّجاراتِ والصِّناعاتِ فی المَکاسِـبِ ، واقتِناءِ الأموالِ إذا کانَ الشَّیءُ المُقتَنی لا یکونُ أحَدٌ أحَقَّ بِهِ مِن أحَدٍ ...
وعِلَّةُ قَطعِ الیَمینِ مِنَ السّارِقِ ؛ لأ نّهُ یُباشِرُ الأشیاءَ بِیَمِینِهِ ، وهِی أفضَلُ أعضائهِ وأنفَعُها لَهُ ، فَجُعِلَ قَطعُها نَکالاً وعِبرَةً لِلخَلقِ لِئلّا یَبتَغُوا أخذَ الأموالِ مِن غَیرِ حِلِّها ، ولأ نّهُ أکثَرَ ما یُباشِرُ السَّرِقَةَ بیَمینِهِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند دزدی را حرام فرمود؛ چون اگر مباح بود موجب تباهی اموال و آدم کشی می شد و نیز به خاطر این که غصب اموال یکدیگر ، موجب کشتار و درگیری و حسدورزی به یکدیگر می شود . و همچنین موجب ترک تجارت و پیشه وری ، و کسب اموال و ثروتهای به ناحق و ناروا می گردد ...
علّت بریدن دست راست دزد آن است که وی با دست راست خود با اشیاء تماس دارد و این دست، بهترین و کار آمدترین عضو بدن اوست . پس بریدن آن کیفری برای دزد و درس عبرتی است برای دیگران تا درصدد تصرّف اموال، از راه ناروا نیایند و نیز چون بیشتر با دست راست دزدی می کند .
نور الثقلین : 1/627/183 .

حدیث227

امام رضا علیه السلام :
مَن فَرَّجَ عن مُؤمِنٍ فَرَّجَ اللّه ُ عن قَلبِهِ یَومَ القِیامَةِ.
امام رضا علیه السلام : هر که غم و نگرانی مؤمنی را بزداید،خداوند در روز قیامت گره غم از دل او بگشاید .
الکافی : 2/200/4.

حدیث228

امام رضا علیه السلام :
لا یَکونُ المؤمنُ مؤمنا حتّی یَکونَ فیهِ ثلاثُ خِصالٍ: سُنَّةٌ مِن رَبِّهِ ، وسُنَّةٌ مِن نَبِیِّهِ ، وسُنَّةٌ مِن وَلِیِّهِ ، فالسُّنَّةُ مِن رَبِّهِ کِتمانُ سِرِّهِ ، قالَ اللّه ُ عزّوجلّ : «عالِمُ الغَیْبِ فلا یُظْهِرُ عَلی غَیْبِهِ أَحَدا * إلّا مَنِ ارْتَضی مِن رسولٍ»
امام رضا علیه السلام : مؤمن ، مؤمن نباشد مگر این که سه خصلت در او باشد : خصلتی از پروردگارش و خصلتی از پیامبرش و خصلتی از ولیّش . خصلت پروردگارش راز پوشی است . خداوند عز و جل فرموده است : «دانای غیب و نهان است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی سازد ، مگر پیامبری را که پسندیده باشد» .
الجنّ : 26 و 27 .

حدیث229

امام رضا علیه السلام :
السَّخِیُّ یَأکُلُ مِن طَعامِ الناسِ لِیَأکُلُوا مِن طَعامِهِ ، والبَخیلُ لا یَأکُلُ مِن طَعامِ الناسِ لِئَلّا یَأکُلُوا مِن طَعامِهِ .
امام رضا علیه السلام : شخص بخشنده از غذای مردم می خورد ، تا مردم از غذای او بخورند ، اما شخص خسیس از غذای مردم نمی خورد تا آنها نیز از غذای او نخورند .
بحار الأنوار : 71/352/8 .

حدیث230

امام رضا علیه السلام :
مَن زارَنِی عَلَی بُعدِ دارِی ، أتَیتُهُ یَومَ القِیامَةِ فی ثلاثِ مَواطِنَ حتّی اُخَلِّصَهُ مِن أهوالِها : إذا تَطایَرَتِ الکُتُبُ یَمینا وشِمالاً ، وعِندَ الصِّراطِ وعِندَ المِیزانِ .
امام رضا علیه السلام : هر که مرا در دیار غربت زیارت کند ، روز قیامت در سه جا به داد او می رسم و از هراسها و سختیهای آنها نجاتش می دهم : وقتی که نامه های اعمال از راست و چپ پراکنده شوند و هنگام گذشتن از صراط و موقع سنجیدن میزان [اعمال] .
عیون أخبار الرِّضا : 2/255/2 .

حدیث231

امام رضا علیه السلام :
ما زارَنِی أحَـدٌ مِن أولِیائی عارِفا بِحَقِّی إلّا تَشَفَّعتُ لَهُ یَومَ القِیامَةِ .
امام رضا علیه السلام : هیچ یک از دوستان من که عارف به حق و مقام من باشد زیارتم نکند مگر این که در روز قیامت شفاعتش کنم .
عیون أخبار الرِّضا : 2/258/ 16

حدیث232

امام رضا علیه السلام :
ـ لَمّا سَألَهُ ابنُ سِنانٍ : ما لِمَن زارَ أباکَ ؟ ـ :لَهُ الجَنَّةُ فَزُرْهُ .
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به ابن سنان که پرسید : ثواب کسی که پدر شما را زیارت کند چیست؟ ـ فرمود : پاداش او بهشت است ؛ پس آن بزرگوار را زیارت کن .
بحار الأنوار : 102/1/3 .

حدیث233

امام رضا علیه السلام :
فَضلُ زیارَةِ قَبرِ أمیرِ المؤمنینَ علی زیارَةِ قَبرِ الحُسینِ کَفَضلِ أمیرِ المؤمنینَ عَلَی الحُسینِ .
امام رضا علیه السلام : برتری قبر امیر مؤمنان بر زیارت قبر حسین همچون برتری خود امیر مؤمنان بر حسین است .
بحار الأنوار : 100/262/14

حدیث234

امام رضا علیه السلام :
نَزَلَ جَبرئیلُ علی النبِیّ صلی الله علیه و آله فقالَ : یا محمّدُ ، إنّ رَبَّکَ یُقرِئُکَ السلامَ ، ویقولُ : إنّ الأبکارَ مِنَ النساءِ بمَنزِلَةِ الثَّمَرِ علی الشَّجَرِ ، فإذا أینَعَ الثَّمرُ فلا دَواءَ لَهُ إلّا اجتِناؤهُ وإلّا أفسَدَتْهُ الشَّمسُ ، وغَیَّرَتْهُ الرِّیحُ ، وإنّ الأبکارَ إذا أدرَکنَ ما تُدرِکُ النساءُ فلا دَواءَلَهُنَ إلّا البُعُولُ، وإلّا لَم یُؤمَنْ علَیهِنَّ الفِتنَةُ ، فَصَعِدَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله المِنبَرَ فَجَمَعَ الناسَ ثُمّ أعلَمَهُم ما أمَرَ اللّه ُ عزّوجلّ بِهِ .
امام رضا علیه السلام : جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله فرود آمد و گفت : ای محمّد! پروردگارت تو را سلام می رساند و می فرماید : دوشیزگان همچون میوه روی درخت هستند . میوه چون برسد برای آن دارویی جز چیدن نباشد وگرنه بر اثر آفتاب و باد خراب می شود . دوشیزگان نیز هرگاه به مرحله زنان برسند آنان را دارویی جز شوهر دادن نباشد وگرنه از گمراهی و فساد ایمن نخواهند بود . پس ، رسول خدا صلی الله علیه و آله بر منبر رفت و مردم را جمع کرد و فرمان خداوند عز و جل را به آگاهی آنان رساند .
بحار الأنوار : 16/223/22

حدیث235

امام رضا علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن صِفَةِ الزاهِدِ ـ : مُتَبَلِّغٌ بِدُونِ قُوتِهِ ، مُستَعِدٌّ لِیَومِ مَوتِهِ ، مُتَبَرِّمٌ بحَیاتِهِ .
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به پرسش از صفت زاهد ـ فرمود : کسی که به کمتر از قُوت خود بسنده می کند ، برای روز مرگش آماده است و از زنده ماندن خود دلتنگ است (شوق آخرت و دیدار خدا را دارد) .
بحار الأنوار : 78/349/6 .

حدیث236

امام رضا علیه السلام :
حُرِّمَ الزِّنا لِما فیهِ مِنَ الفَسادِمِن قَتلِ الأنفُسِ ، وذَهابِ الأنسابِ ، وتَرکِ التَّربیَةِ للأطفالِ ، وفَسادِ المَوارِیثِ ، وما أشبَهَ ذلکَ مِن وُجُوهِ الفَسادِ .
امام رضا علیه السلام : زنا به علّت مفاسدی که در بردارد ، مانند قتل نفس ، از بین رفتن و مخدوش شدن اصل و نسب ، ترک تربیت کودکان ، تباه شدن موضوع ارث و میراث و امثال این مفاسد ، حرام شده است .
بحار الأنوار : 79/24/19

حدیث237

امام رضا علیه السلام :
أنشَدَنِیالرِّضا علیه السلام لعبدِالمُطَّلِبِ:
یَعِیبُ الناسُ کُلُّهُمُ زَمانا وما لِزَمانِنا عَیبٌ سِوانا
نَعِیبُ زَمانَنا والعَیبُ فِینا ولو نَطَقَ الزَّمانُ بِنا هَجانا
وإنَّ الذِئبَ یَترُکُ لَحمَ ذِئبٍ ویَأکُلُ بَعضُنا بَعضا عِیانا
لَبِسْنا لِلخداعِ مسوکَ طِیبٍ ووَیلٌ لِلغَرِیبِ إذا أتانا.
عیون أخبار الرضا علیه السلام ـ به نقل از ریّان بن صلت ـ : حضرت رضا علیه السلام این ابیات را از عبدالمطّلب برای ما خواند :
تمام مردم از زمانه ایراد می گیرند
حال آن که زمانه را عیبی جز ما نیست
ما از زمانه خود ایراد می گیریم حال آن که عیب در خود ماست
اگر زمانه زبان داشت ما را هجو می کرد
گرگ گوشت گرگ را نمی خورد
ولی ما آشکارا یکدیگر را می خوریم
فریبکارانه پوستهای فریبا بر تن می کنیم
و وای بر غریبی که نزد ما آید.
عیون أخبار الرِّضا : 2/177/5 .

حدیث238

امام رضا علیه السلام :
إذا حُبِسَتِ الزَّکاةُ ماتَتِ المَواشِی .
امام رضا علیه السلام : هرگاه زکات پرداخته نشود ، چارپایان دچار مرگ و میر شوند .
بحار الأنوار : 73/373/8 .

حدیث239

امام رضا علیه السلام :
إنّ رسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله کانَ إذا أصبَحَ قالَ لأصحابِهِ : هل مِن مُبَشِّراتٍ؟ یَعنِی بهِ الرُّؤیا .
امام رضا علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله صبح که می شد به اصحابش می فرمود : آیا کسی نوید دهنده ای دارد؟ منظور آن حضرت رؤیا بود.
الکافی : 8/90/59 .

حدیث240

امام رضا علیه السلام :
ـ بعد ما ذَکَرَ الإمامُ علیه السلام رجُلاً وقالَ: إنَّهُ یُحِبُّ الرئاسـةَ ـ : ما ذِئبانِ ضارِیانِ فی غَنَمٍ قد تَفَرَّقَ رِعاؤها بِأضَرَّ فی دِینِ المُسلمِ مِنَ الرئاسةِ .
امام رضا علیه السلام ـ پس از آن که نام مردی را برد و گفت : او ریاست طلب است ـ فرمود : اگر دو گرگ درنده به یک رمه بی شبان حمله کنند خسارتی که می زنند بیشتر از خسارتی که جاه طلبی به دین مسلمان وارد می کند ، نیست .
الکافی : 2/297/1 .

حدیث241

امام رضا علیه السلام :
مَن لم یَقدِرْ علی ما یُکَفِّرُ بهِ ذُنوبَهُ فَلْیُکثِرْ مِنَ الصَّلاةِ علی محمّدٍ وآلِهِ فإنّها تَهدِمُ الذُّنوبَ هَدماً .
امام رضا علیه السلام : هر که نمی تواند کاری کند که به سبب آن گناهانش زدوده شود بر محمّد و خاندان او بسیار درود فرستد ؛ زیرا صلوات گناهان را ریشه کن می کند .
الأمالی للصدوق: 131/123.

حدیث242

امام رضا علیه السلام :
ما أحَدٌ مِن شیعَةِ عَلیٍّ أصبَحَ صَبیحةً أتی بِسیّئةٍ أو ارتَکَبَ ذنباً إلّا أمسی وقد نالَهُ غَمٌّ حَطَّ عَنهُ سَیِّئَتَهُ ، فکیف یَجرِی علَیهِ القَلمُ ؟!
امام رضا علیه السلام : هیچ یک از شیعیان علی نیست که روز مرتکب عمل زشتی یا گناهی شود ، مگر آن که شب اندوهی به او رسد که آن گناه را فرو ریزد ؛ پس ، چگونه قلم برای نوشتن گناهان چنین کسی به کار افتد؟!
بحار الأنوار : 68/146/94 .

حدیث243

امام رضا علیه السلام :
إذا کَذَبَ الوُلاةُ حُبِسَ المَطَرُ ،وإذا جارَ السُّلطانُ هانَتِ الدَّولةُ ، وإذا حُبِسَتِ الزکاةُ ماتَتِ المَواشی .
امام رضا علیه السلام : هر گاه حکمرانان دروغ بگویند ، باران نمی بارد و هر گاه سلطان ستم کند، دولت سست و بی اعتبار شود و هر گاه زکات داده نشود چارپایان بمیرند .
الأمالی للمفید : 310/2

حدیث244

امام رضا علیه السلام :
الصَّغائرُ مِنَ الذنوبِ طُرُقٌ إلی الکبائرِ ، ومَن لَم یَخَفِ اللّه َ فی القَلیلِ لَم یَخَفْهُ فی الکثیرِ .
امام رضا علیه السلام : گناهان کوچک راههایی به سوی گناهان بزرگند وکسی که ازخداوند دراندک ترس نداشته باشد، در زیاد نیز از اونمی ترسد.
بحار الأنوار : 73/353/55 .

حدیث245

امام رضا علیه السلام :
المُذِیعُ بالسیّئةِ مَخذُولٌ ، والمُستَتِرُ بالسیّئةِ مَغفورٌ لَهُ .
امام رضا علیه السلام : کسی که گناه[خود] را آشکار کند به حال خود وانهاده شود و کسی که گناه را پوشیده بدارد ، آمرزیده گردد .
بحار الأنوار : 73/356/67

حدیث246

امام رضا علیه السلام :
مَن ذَکَرَ اللّه َ ولم یَستَبِقْ إلی لِقائهِ فَقدِ استَهزَأ بنَفسِهِ .
امام رضا علیه السلام : هرکه خدا را یاد کند اما به دیداراو شتاب (شوق) نشان ندهد، خود را ریشخند کرده است .
بحار الأنوار : 78 / 356 / 11

حدیث247

امام رضا علیه السلام :
لادِینَ لِمَن لاوَرَعَ لَهُ .
امام رضا علیه السلام : کسی که پارسایی ندارد، دین ندارد .
کمال الدین : 371/5 .

حدیث248

امام رضا علیه السلام :
مَن لَم یَخَفِ اللّه َ فی القَلیلِ لَم یَخَفْهُ فی الکَثیرِ .
امام رضا علیه السلام : کسی که در [گناهِ] اندک از خدا نترسد در [گناهِ] بسیار هم از او نمی ترسد .
بحار الأنوار : 71/174/10 .

حدیث249

امام رضا علیه السلام :
حَرّمَ اللّه ُ الخَمرَ لِما فیها مِن الفَسادِ ، ومِن تَغْییرِها عُقولَ شارِبِیها ، وحَمْلِها إیّاهُم علی إنْکارِ اللّه ِ عزّوجلّ ، والفِرْیَةِ علَیهِ وعلی رُسُلِهِ ، وسائرِ ما یکونُ مِنهُم مِن الفَسادِ والقَتلِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند شراب را حرام فرمود ؛زیرا شراب تباهی می آورد ، عقل شرابخواران را دگرگون می کند و آنان را به انکار خدای عز و جل و دروغ وتهمت بستن به او و پیامبرانش وا می دارد و دیگر اعمالی چون تبهکاری و قتل که از شرابخواران سر می زند .
عیون أخبار الرِّضا: 2/98/2 .

حدیث250

امام رضا علیه السلام :
لا یَکونُ الرّجُلُ عابِدا حتّی یکونَ حَلیما .
امام رضا علیه السلام : آدمی عابد نباشد، مگر آن که بردبار باشد .
الکافی : 2/111/1 .

حدیث251

امام رضا علیه السلام :
حَرّمَ اللّه ُ الفِرارَ مِن الزَّحْفِ ؛ لِمافیهِ مِن الوَهْنِ فیالدِّینِ ، والاسْتِخْفافِ بالرُّسُلِ والأئمّهِ العادِلةِ علیهم السلام .
امام رضا علیه السلام : خداوند فرار از میدان جهادرا حرام کرده است ؛ چون باعث ضعف دین و خفیف شدن پیامبران و پیشوایان عادل علیهم السلام است .
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2/92/1 .

حدیث252

امام رضا علیه السلام :
إنَّ فی أخْبارِنا مُتَشابِهاکمُتَشابِهِ القُرآنِ ، ومُحْکَما کمُحْکَمِ القُرآنِ ، فَرُدّوا مُتَشابِهَها إلی مُحْکَمِها ، ولا تَتَّبِعوا مُتَشابِهها دُونَ مُحْکَمِها فتَضِلّوا .
امام رضا علیه السلام : در اخبار ما نیز، همچون قرآن، محکم و متشابه وجود دارد. پس، اخبار متشابه ما را به محکمات آن ارجاع دهید وبدون توجه به محکمات آن از متشابهاتش پیروی مکنید که گمراه می شوید.
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 1/290/39 .

حدیث253

امام رضا علیه السلام :
إنَّما اُمِروا
امام رضا علیه السلام : از آن رو مردم به احرام بستن فرمان داده شده اند که، پیش از وارد شدن به حرم خدا و حوزه امنیت او، دلهایشان خاشع گردد وبه هیچ چیز از اموردنیا و زیورها ولذّتهای آن دل نبندند و در آن حال و وضعی که دارند جدی و کوشا باشند و آهنگ او کنند و با تمام وجود رو به سوی او آورند.
فی الطبعة المعتمدة «یأمروا» وما أثبتناه من طبعة مؤسسة آل البیت علیهم السلام .

حدیث254

امام رضا علیه السلام :
فإنْ قالَ : فَلِمَ أمرَ بالحَجِّ؟ قیلَ :لِعلَّةِ الوِفادَةِ إلی اللّه عزّوجلّ وطَلَبِ الزِّیادَةِ... مَع ما فیهِ مِن التَّفَقُّهِ ونَقْلِ أخْبارِ الأئمّةِ علیهم السلام إلی کُلِّ صُقْعٍ وناحِیَةٍ .
امام رضا علیه السلام : اگر [کسی] بپرسد: چرا فرمان حجّ داده شده است؟ در پاسخ گفته شود : علتش وارد شدن بر خداوند عز و جل و طلب فزونی از اوست ... و نیز آگاه شدن از مسائل دینی و رساندن اخبار امامان علیهم السلام به هر سو و ناحیه ای .
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2/119/1 .

حدیث255

امام رضا علیه السلام :
لیسَ مِنّا مَن لَمْ یأمن جارُهُ بَوائقَهُ .
امام رضا علیه السلام : از ما نیست کسی که همسایه اش از شرّ او در امان نباشد.
عیون أخبار الرِّضا علیه السلام : 2/24/2 .

حدیث256

امام رضا علیه السلام :
مَن سألَ اللّه َ الجَنّةَ ولَم یَصْبِرْعلی الشَّدائدِ فَقدِ اسْتَهْزأ بنَفْسِهِ .
امام رضا علیه السلام : هر کس [از خدا] بهشت بخواهد و در برابر سختیها شکیبایی نورزد، بی گمان خود را ریشخند کرده است.
بحار الأنوار : 78/356/11.

حدیث257

امام رضا علیه السلام :
کانَ رسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله إذا بَعثَ جیشا فاتَّهَم أمیرا ، بَعثَ مَعهُ مِن ثِقاتِهِ مَن یتَجَسَّسُ لَه خَبرَهُ .
امام رضا علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله هرگاه سپاهی را گسیل می داشت و به فرماندهی بدگمان بود یکی از افراد مورد اعتماد خود را به عنوان جاسوس همراه او می فرستاد .
وسائل الشیعة : 11/44/4.

حدیث258

امام رضا علیه السلام :
قالَ اللّه ُ تعالی : یابنَ آدمَ ،بِمَشِیَّتی کُنتَ أنتَ الّذی تَشاءُ ، وبِنِعْمَتی أدَّیْتَ إلَیَّ فَرائضی، وبِقُدرَتی قَوِیتَ علی مَعْصیَتی، خَلَقتُکَ سَمیعا بَصیرا ، أنا أوْلی بحَسَناتِکَ مِنکَ ، وأنتَ أوْلی بسَیّئاتِکَ مِنّی .
امام رضا علیه السلام : خداوند متعال فرمود: ای زاده آدم! با خواست من است که تو می خواهی و با نعمت من است که واجباتم را برای من انجام می دهی و با قدرت من است که بر نافرمانی و گناه من توانا گشتی. من تو را شنوا و بینا آفریدم. من به نیکیهایت از تو سزاوارترم و تو به بدیهایت سزاوارتری تا من.
بحار الأنوار: 5/4/3 و ص56/99 و ص57/ 104

حدیث259

امام رضا علیه السلام :
ـ وقد سُئلَ عن عِلّةِ إغْراقِ اللّه ِ فِرْعَونَ وقـد آمَنَ بهِ وأقَرَّ بتَوحیـدِهِ ـ : لأنَّهُ آمنَ عندَ رُؤیـةِ البَأْسِ ، والإیمانُ عندَ رُؤیَةِ البَأْسِ غیرُ مَقبولٍ .
امام رضا علیه السلام ـ در پاسخ به این پرسش که: چرا خداوند فرعون را با آن که ایمان آورد و به یگانگی او اقرار کرد غرق ساخت؟ ـ فرمود : زیرا او هنگامی ایمان آورد که عذاب را مشاهده کرد و ایمان آوردن به هنگام مشاهده عذاب پذیرفته نیست.
بحار الأنوار : 6/23/25.

حدیث260

امام رضا علیه السلام :
لا یَعْدَمُ المرءُ دائرةَ السّوءِمَعَ نَکْثِ الصَّفْقةِ .
امام رضا علیه السلام : آدم پیمان شکن از پیشامد بد در امان نیست.
بحار الأنوار : 67/186/4.

حدیث261

امام رضا علیه السلام :
رأیتُ أبی علیه السلام فی المَنامِ فقالَ : یا بُنَیَّ ، إذا کُنتَ فی شِدّةٍ فأکْثِرْ أنْ تقولَ : «یا رؤوفُ یا رحیمُ»، والّذی تَراهُ فی المَنامِ کما تَراهُ فی الیَقَظةِ .
امام رضا علیه السلام : پدرم را در خواب دیدم فرمود: پسرم! هرگاه در سختی و گرفتاری بودی جمله «یا رؤوف یا رحیم» را فراوان بگو و آنچه در خواب می بینی چنان است که در بیداری می بینی.
مُهج الدعوات : 397.

حدیث262

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُبغِضُ القِیلَ والقالَ ، وإضاعَةَ المالِ ، وکَثْرَةَ السُّؤالِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند از قیل و قال و بر باد دادن مال و خواهش بسیار نفرت دارد.
بحار الأنوار : 78 / 335 / 16.

حدیث263

امام رضا علیه السلام :
البُخلُ یُمَزِّقُ العِرْضَ .
امام رضا علیه السلام : بخل، آبرو را بر باد می دهد.
بحار الأنوار : 78 / 357 / 12

حدیث264

امام رضا علیه السلام :
الاسْتِرسالُ بالاُنسِ یُذهِبُ المَهابةَ .
امام رضا علیه السلام : انس زیاد، ابّهت را از میان می برد.
أعلام الدین : 307 .

حدیث265

امام رضا علیه السلام :
لا یکونُ المؤمنُ مؤمنا حتّی تکونَ فیه ثلاثُ خِصالٍ : سُنّةٌ مِن ربِّهِ ، وسُنّةٌ مِن نبیِّهِ صلی الله علیه و آله ، وسنّةٌ مِن ولیِّهِ علیه السلام ؛ فأمّا السُّنَّةٌ مِن ربّهِ فکِتْمانُ السِّرِّ ، وأمّا السُّنَّةُ مِن نبیِّه صلی الله علیه و آله فمُداراةُ النّاسِ ، وأمّا السُّنَّةُ مِن ولیِّهِ علیه السلام فالصَّبرُ فی البَأْساءِ والضَّرّاءِ .
امام رضا علیه السلام : تا سه خصلت در مؤمن نباشد، مؤمن نیست: خصلتی از پروردگارش، خصلتی از پیامبرش صلی الله علیه و آله و خصلتی از ولیّ خدا . امّا خصلت پروردگارش، نهفتن راز است؛ و خصلت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ، ملایمت با مردم است؛ و خصلت ولیّ خدا، شکیبایی در تنگنا و سختی است.
تحف العقول : 442 .

حدیث266

امام رضا علیه السلام :
إنّما یَجیءُ الفَرَجُ علی الیَأْسِ .
امام رضا علیه السلام : همانا فرج و گشایش ، پس از نومیدی می آید.
بحار الأنوار : 52 / 110 / 17 .

حدیث267

امام رضا علیه السلام :
ما رَأیتُ أبا الحَسَنِ الرّضا علیه السلام جَفا أحَدا بِکَلِمَةٍ قَطُّ وَلا رَأیتُهُ قَطَعَ عَلی أحَدٍ کَلامَهُ حَتَّی یَفرُغَ مِنهُ ، وَمارَدَّ أحَدا عَن حاجَةٍ یَقدِرُ عَلَیها وَلا حَدَّ رِجلَهُ بَینَ یَدَی جَلیسٍ لَهُ قَطُّ وَلا اتَّکی بَینَ یَدَی جَلیسٍ لَهُ قَطُّ ، وَلا رَأیتُهُ شَتَمَ أحَدا مِن مَوالیهِ وَمَمالیکِهِ قَطُّ ، وَلا رَأیتُهُ تَفَلَ وَلا رَأیتُهُ یُقَهقِهُ فی ضِحکِهِ قَطُّ ، بَل کانَ ضِحکُهُ التَّبَسُّمُ ، وَکانَ إذا خَلا وَنَصَبَ مائِدَتَهُ أجلَسَ مَعَهُ عَلی مائِدَتِهِ مَمالیکَهُ وَمَوالیهِ حَتَّی البَوّابَ السّائِسَ .
عیون أخبار الرضا ـ به نقل از ابراهیم بن العباس ـ : هرگز ندیدم که امام رضا علیه السلام به کسی سخن تندی بگوید ، و یا پیش از آن که کسی سخنش تمام شود سخن او را قطع کند . اگر می توانست حاجت کسی را برآورد ، هرگز او را دست خالی برنمی گرداند ؛ هیچ گاه در برابر کسی پای خود را دراز نمی کرد ، و چنانچه کسی در حضور او نشسته بود ، تکیه نمی کرد . هرگز ندیدم که به یکی از غلامان و خدمتکارانش ناسزا بگوید ؛ هرگز ندیدم که آب دهان بیندازد ، و یا هنگام خندیدن قهقهه سر دهد ، بلکه خنده اش تبسّم بود . هرگاه سفره اش را پهن می کرد غلامان و خدمتکاران خود و حتی دربان [و ]مِهتر اسبان را با خود سر سفره می نشاند .
عیون أخبار الرضا : 2 / 184 / 7 .

حدیث268

امام رضا علیه السلام :
إنّ المأمونَ قالَ للرِّضا علیه السلام : یابنَ رسولَ اللّه ِ ... إنّی قد رأیتُ أنْ أعزِلَ نَفْسی عنِ الخِلافةِ ، وأجْعَلَها لکَ واُبایِعَکَ !
فقالَ له الرِّضا علیه السلام : إنْ کانتْ هذهِ الخلافةُ لکَ واللّه ُ جَعلَها لکَ فلا یَجوزُ لکَ أنْ تَخْلَعَ لِباسا ألبَسَکَهُ اللّه ُ وتَجْعلَهُ لِغَیرِکَ ، وإنْ کانتِ الخِلافةُ لَیستْ لکَ فلایَجوزُ لکَ أن تَجْعلَ لِی ما لیسَ لکَ.
فقالَ له المأمونُ : یابنَ رسولِ اللّه ِ ، فَلابُدَّ لکَ مِن قَبولِ هذا الأمرِ! فقالَ : لَستُ أفْعَلُ ذلک طائعا أبدا ... تُریدُ بذلکَ أن یَقولَ النّاسُ : إنّ علیَّ بنَ موسی الرِّضا لم یَزْهَدْ فی الدُّنیا بل زَهِدَتِ الدُّنیا فیهِ ! ألا تَرَونَ کیفَ قَبِلَ وِلایةَ العهدِ طمَعا فی الخِلافة ؟ ! فغَضِبَ المأمونُ ثُمَّ قالَ : ... فباللّه ِ اُقسِمُ لَئنْ قَبِلْتَ وِلایةَ العهدِ وإلّا أجْبَرتُکَ علی ذلکَ ، فإنْ فَعلتَ وإلّا ضَرَبتُ عُنُقَکَ .
عیون أخبار الرضا : مأمون به حضرت رضا علیه السلام گفت: ای پسر رسول خدا! ... من صلاح دیدم که خود را از خلافت عزل کنم و آن را به تو بسپارم و با تو بیعت کنم!
حضرت رضا علیه السلام فرمود: اگر این خلافت از آنِ توست و خدا به تو داده است که روا نیست جامه ای را که خدا بر قامت تو پوشانده از تن به درآوری و به دیگری بپوشانی و اگر خلافت از آنِ تو نیست ، حق نداری آنچه را از آنِ تو نیست به من واگذاری.
مأمون گفت: ای فرزند رسول خدا! باید این کار را بپذیری . امام فرمود: من با میل خود هرگز این کار را نمی کنم ... تو با این کار می خواهی مردم بگویند: علی بن موسی به دنیا پشت نکرده بود، بلکه دنیا به او پشت کرده بود، مگر نمی بینید که چگونه به طمع خلافت ، ولایتعهدی را پذیرفت؟! مأمون در خشم شد و گفت: ... به خدا سوگند اگر ولایتعهدی را نپذیری تو را به پذیرفتن آن مجبور می کنم. اگر این کار را کردی چه بهتر و گرنه گردنت را می زنم.
عیون أخبار الرضا : 2 / 139 / 3 .

حدیث269

امام رضا علیه السلام :
کانَت لأبی الحَسَنِ موسَی بنِ جَعفَرٍ علیهماالسلام بِضعَ عَشَرهَ سِنَةٍ کُلَّ یَومٍ سَجدَةٌ بَعدَ ابیضاضِ الشَّمسِ إلی وَقتِ الزَّوالِ قالَ : فَکانَ هارونُ رُبَّما صَعَدَ سَطحا یُشرِفُ مِنهُ عَلی الحَبسِ الَّذی حَبَسَ فیهِ أبا الحَسَنِ علیه السلام فَکانَ یَری أبا الحَسَنِ علیه السلام ساجِدا فَقالَ للرَّبیعِ : ما ذاکَ الثَّوبُ الَّذی أراهُ کُلَّ یَومٍ فی ذلک المَوضِعِ؟ قالَ : یا أمیرَالمُؤمِنینَ ما ذاک بِثَوبٍ وإنّما هُوَ موسَی بنُ جَعفَرٍ علیهماالسلاملَهُ کُلُّ یَومٍ
سَجدَةٌ بَعدَ طُلوعِ الشَّمسِ إلی وَقتِ الزَّوالِ ، قالَ الرَّبیعُ : فَقالَ لی هارونُ : أما إنَّ هذا من رُهبانِ بَنی هاشِمٍ ، قُلتُ : فَما لَکَ فَقَد ضَیَّقتَ عَلیهِ فی الحَبسِ ؟! قالَ : هَیهاتَ لابُدَّ مِن ذلک .
عیون أخبار الرضا ـ به نقل از ثوبانی ـ : ابوالحسن موسی بن جعفر علیهماالسلام ، به مدّت ده سال و اندی ، هر روز پس از بالا آمدن آفتاب به سجده می رفت و تا هنگام ظهر در سجده بود. گاهی اوقات هارون روی بامی که مشرف بر زندان امام کاظم علیه السلام بود می رفت و حضرت را در حال سجده می دید . یک بار به ربیع گفت : این جامه ای که هر روز در آن جا می بینم چیست ؟ ربیع گفت : ای امیر المؤمنین ! آن جامه نیست بلکه موسی بن جعفر علیهماالسلاماست که هر روز بعد از طلوع خورشید تا هنگام ظهر به
سجده می افتد . ربیع گفت : هارون به من گفت : براستی که او از راهبان بنی هاشم است . من گفتم : پس چرا در زندان عرصه را بر او تنگ کرده ای ؟ ! گفت : هیهات که چاره ای جز این نیست .
عیون أخبار الرضا : 1 / 95 .

حدیث270

امام رضا علیه السلام :
إنّ العبدَ إذا اختارَهُ اللّه ُ عزّ وجلّ لاُمورِ عبادِهِ شَرحَ صَدرَهُ لذلکَ ، وأودَعَ قلبَهُ یَنابِیعَ الحِکمةِ، وألْهَمهُ العِلمَ إلهاما ، فلَم یَعْیَ بعدَهُ بجوابٍ ولا یَحیرُ فیهِ عنِ الصّوابِ .
امام رضا علیه السلام : هرگاه خداوند عز و جل بنده ای را برای [اداره ]امور بندگانش برگزیند برای این امر به او شرح صدر عطا می کند، چشمه های حکمت را در دلش جاری می سازد و به او علم و دانش الهام می فرماید که از آن پس ، از پاسخ هیچ چیز درنمی ماند و در یافتن راه درست سرگردان نمی شود.
الکافی : 1 / 202 / 1 .

حدیث271

امام رضا علیه السلام :
ـ فی صِفَةِ الإمامِ ـ : مُضْطَلِعٌ بالإمامةِ ، عالِمٌ بالسِّیاسَةِ .
امام رضا علیه السلام ـ در بیان ویژگی امام ـ فرمود : در امامت ، توانمند و از سیاست ، آگاه است.
الکافی : 1 / 202 / 1 .

حدیث272

امام رضا علیه السلام :
إنّ الإمامةَ زِمامُ الدِّینِ ، ونِظامُ المُسلِمینَ، وصَلاحُ الدُّنیا، وعِزُّالمُؤمِنینَ .
امام رضا علیه السلام : امامت، زمام دین است و رشته مسلمانان و اصلاح و آبادانی دنیا و عزّت مؤمنان.
الکافی : 1/200/1 .

حدیث273

امام رضا علیه السلام :
إنَّ الإمامةَ اُسُّ الإسلامِ النّامی، وفَرْعُهُ السّامی .
امام رضا علیه السلام : امامت ریشه بالنده اسلام و شاخه برافراشته آن است.
الکافی : 1 / 200 / 1

حدیث274

امام رضا علیه السلام :
وأنْزَلَ فی حِجَّةِ الوَداعِ وَهِیَ آخِرُ عُمْرِهِ صلی الله علیه و آله «الیَومَ أکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ» وأمرُ الإمامةِ مِنْ تَمامِ الدِّینِ .
امام رضا علیه السلام : خداوند آیه «امروز دینتان را برای شما کامل کردم» را در حجّة الوداع که در پایان عمر پیامبر صلی الله علیه و آله بود نازل کرد و امر امامت از جمله کمال دین است .
الکافی : 1 / 199 / 1

حدیث275

امام رضا علیه السلام :
إنَّ فی تَسمِیَةِ اللّه ِ عزّ وجلّ الإِقرارُ بِرُبوبِیَّتِهِ وتَوحیدِهِ .
امام رضا علیه السلام : در نامیدن خداوند عز و جل به اللّه ، اقرار به ربوبیت و یگانی او نهفته است .
عیون أخبار الرضا : 2/93/1 .

حدیث276

امام رضا علیه السلام :
مَنْ أرادَ أنْ یَکُونَ صَالِحا خَفِیفَ الجِسْمِ (وَاللّحْمِ) فَلْیُقَلِّلْ مِنْ عَشائِه بِاللَّیْلِ .
امام رضا علیه السلام : هر که می خواهد تندرست و دارای بدنی لاغر و چابک باشد، از شام شبش کم کند .
بحار الأنوار : 62/324.

حدیث277

امام رضا علیه السلام :
مُرِ الصَّبیَّ فلْیَتَصدَّقْ بیدِهِ بالکِسْرةِ والقَبْضةِ والشَّیءِ وإنْ قَلَّ ، فإنَّ کلَّ شیءٍ یُرادُ بهِ اللّه ُ ـ وإنْ قَلَّ ـ بعدَ أنْ تَصدُقَ النِّیّةُ فیهِ عظیمٌ .
امام رضا علیه السلام : به کودک دستور ده که بادست خودش صدقه بدهد، اگر چه به اندازه تکّه نانی یا یک مشت چیز اندک باشد؛ زیرا هر چیزی که در راه خدا داده می شود، هر چند کم، اگر با نیّت پاک باشد زیاد است.
الکافی : 4/4/10.

حدیث278

امام رضا علیه السلام :
إنّ اللّه َ عَزَّوجلَّ ... أمَرَ بِالشُّکرِلَهُ ولِلوالِدَین ، فمَن لَم یَشکُرْ والِدَیهِ لَم یَشکُرِ اللّه َ .
امام رضا علیه السلام : خداوند عز و جل... به سپاسگزاری ازخود و پدر و مادر فرمان داده است. پس هر که از پدر و مادرش سپاسگزاری نکند، از خداوند سپاسگزاری نکرده است.
الخصال : 156/196.

حدیث279

امام رضا علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن قَولِ اللّه ِ لإبراهیمَ: «أوَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلی ولکِنْ لِیَطْمَئنَّ قَلْبی»
امام رضا علیه السلام ـ درباره این سخن خداوند به ابراهیم که: «آیا ایمان نداری؟ گفت: چرا، اما برای اینکه دلم آرام گیرد» سؤال شد که: مگر در دل او شک بود؟ ـ فرمود : نه، او یقین داشت، اما از خداوند خواست به یقین او بیفزاید.
البقرة : 260 .

حدیث280

امام رضا علیه السلام :
بِرُّ الْوالِدَیْنِ واجِبٌ وَ اِنْ کانا مُشْرِکَیْنِ، وَ لا طاعَةَ لَهُما فی مَعْصیَةِ الْخالِقِ؛
نیکی کردن به پدر و مادر، واجب است، حتّی اگر مشرک باشند، ولی نباید در نافرمانی خداوند، از آنها اطاعت کرد.
بحار الأنوار، ج 74، ص 72، ح 55.

حدیث281

امام رضا علیه السلام :
لا تَقْرَبِ النِّساءَ فی اَوَّلِ اللَّیْلِ لا شِتاءً وَ لا صَیْفا وَ ذلِکَ اَنَّ الْمَعِدَةَ وَ الْعُروقَ تَـکونُ مُمْتَلِئَةً وَ هُوَ غَیْرُ مَحْمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنْهُ الْقولَنْجُ وَ الفالِجُ ، وَ الْلَّقْوَةُ وَ النِّقرِسُ ، وَ الْحَصاةُ وَ التَّقْطیرُ ، وَ الْفَتْقُ وَ ضَعْفُ الْبَصَرِ وَ الدِّماغِ. فَاِذا اُریدَ ذلِکَ فَلْیَکُنْ فی آخِرِ اللَّیْلِ؛ فَاِنَّهُ اَصَحُّ لِلْبَدَنِ ، وَ اَرْجی لِلْوَلَدِ ، وَ اَذْکی لِلْعَقْلِ فِی الْوَلَدِ الَّذی یُقْضی بَیْنَهُما؛
آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آمیزش مکن ، این بدان جهت است که معده و رگ ها پُرند و این وضعیت مناسبی [برای آمیزش] نیست و بیم قولنج و فلج و لقوه چانه و نِقرس و سنگ [کلیه ]و تقطیر (چکایش) بول وفتق و ضعف در بینایی و ذهن می رود . پس اگر قصد آمیزش دارد ، باید در پایان شب انجام دهد، که برای بدن ، صحت افزاتر و برای فرزنددار شدن امیدبخش تر و برای باهوش شدن فرزندی که در این میان پدید می آید ، بهتر است .
طب الامام الرضا علیه السلام ، ص 64.

حدیث282

امام رضا علیه السلام :
اِنَّما جُعِلَتِ الْجَماعَةُ لِئَلاّ یَکونَ الاِْخْلاصُ وَ التَّوْحیدُ وَ الاِْسْلامُ وَ الْعِبادَةُ لِلّه اِلاّ ظاهِرا مَکْشوفا مَشْهورا؛
علّت تشریع نماز جماعت آن است که اخلاص، یکتاپرستی، تسلیم حق بودن و بندگی برای خداوند، آشکار و بی پرده و نمایان باشد.
وسائل الشیعة، ج 5، ص 372، ح 9 .

حدیث283

امام رضا علیه السلام :
جَفَّ الْقَلَمُ بِحَقیقَةِ الکِتابِ مِنَ اللّه ِ بِالسَّعادَةِ لِمَن آمَنَ وَ اتَّقی وَ الشَّقاوَةِ مِنَ اللّه ِ تَبارَکَ و تَعالی لِمَن کَذَّبَ وَ عَصی؛
قلم تقدیر خداوند بر خوشبختی کسی رقم خورَدْ که ایمان آورد و تقوا پیشه کند. و بر بدبختی کسی رقم خورَدْ که ایمان نیاورد و نافرمانی کند.
قرب الإسناد، ص 355، ح 1270.

حدیث284

امام رضا علیه السلام :
مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلی ما یُکَفِّرُ بِهِ ذُنوبَهُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الصَّلَواتِ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَإِنَّها تَهْدِمُ الذُّنوبَ هَدْما؛
هر کس نمی تواند کاری کند که به سبب آن گناهانش آمرزیده شود، بر محمّد و آل او بسیار صلوات فرستد؛ زیرا که آن، گناهان را ریشه کن می کند.
أمالی صدوق، ص 131.

حدیث285

امام رضا علیه السلام :
اَلتّینُ یَذْهَبُ بِالْبَخْرِ وَ یَشُدُّ الْعَظْمَ وَ یُنْبِتُ الشَّعْرَ وَ یَذْهَبُ بِالدّاءِ وَ لایُحْتاجُ مَعَهُ إِلی دَواءٍ؛
انجیر، بوی بد دهان را برطرف، استخوان ها را محکم، رویش مو را زیاد، بیماری را برطرف می کند و با وجود آن احتیاجی به دارو نیست.
وسائل الشیعه، ج 17، ص 133، ح 1.

حدیث286

امام رضا علیه السلام :
حَرَّمَ اللّه ُ قَتْلَ النَّفْسِ لِعِلَّةِ فَسادِ الخَلقِ فی تَحلیلِهِ لَوْ اُحِلَّ، وَ فَنائِهِمْ، وَ فَسادِ التَّدْبیرِ293. اجرای احکام خدا، آرامش بخش است
خداوند، کشتنِ انسان را بِدان جهتْ حرام فرمود که اگر آن را حلال می کرد، باعث نابودی مردم و هرج و مرج در اداره جامعه می شد.
من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 565، ح 4934.

حدیث287

امام رضا علیه السلام :
فَاِن قالَ: فَلِمَ اَمَرَ بِالْحَج؟ قیلَ: لَعَلَّةُ الوِفادَةُ الَی اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ طَـلَبِ الزّیادَةِ... مَعَ ما فیهِ مِنَ التَفَقُّهِ و نَقلِ اَخبارِ الأئمَّةِ علیهم السلامالی کُلِّ صَقْحٍ و ناحیةٍ کما قالَ اللّه ُ تعالی «فَلولا نَفَر مِن کُلِّ فِرقَةٍ مِنهُم طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهوا فِی الدینِ...»و «لِیَشهَدوا مَنافعَ لَهُم»؛
اگر گفته شود: چرا خداوند فرمان به حج داده؟ در پاسخ گفته می شود: به خاطر مهمان خدا شدن، و درخواست زیادی از خدا... اضافه بر اینها آشنایی با دین و یاد گرفتن احکام و گفت و شنود احادیث امامان علیهم السلام و نقل احادیث به چهارگوشه جهان، چنانچه خدای متعال می فرماید: «چرا از هر گروهی از آنان طایفه ای کوچ نمی کنند تا در دین و معارف آگاهی یابند و فرموده است [مردم را به حج بخوان...] تا منافع خویش را بیابند».
عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 119، ح 1.

حدیث288

امام رضا علیه السلام :
حَرَّمَ اللّه ُ السَّرِقَةَ لِما فیهِ مِنْ فَسادِ الاَْمْوالِ وَ قَتْلِ النَّفُسِ لَوْ کانَتْ مُباحَةً، وَ لِما یَأْتِی فِی التَّغاصُبِ مِنَ الْقَتلِ وَ التَّنازُعِ وَ التَّحاسُدِ وَ ما یَدْعو اِلی تَرْکِ التِّجاراتِ وَ الصِّناعاتِ فِی الْمَکاسِبِ وَ اقْتِناءِ الاَْمْوالِ اِذا کانَ الشَّیْ ءُ الْمُقتَنی لا یَـکونُ اَحَدٌ اَحَقَّ بِهِ مِنْ اَحَدٍ وَ عِلَّةُ قَطْعِ الْیَمینِ مِنَ السّارِقِ لاَ نَّهُ یُباشِرُ الاَْشْیاءَ بِیَمینِهِ، وَ هِیَ اَفْضَلُ اَعْضائِهِ وَ اَ نْفَعُها لَهُ، فَجُعِلَ قَطْعُها نَـکالاً وَ عِبْرَةً لِلْخَلْقِ لِئَلاّ یَبْتَغوا اَخْذَ الاَْمْوالِ مِنْ غَیْرِ حِلِّها، وَ لاَ نَّهُ اَکْثَرُ ما یُباشِرُ السَّرِقَةَ بِیَمینِهِ؛
خداوند، دزدی را حرام فرمود؛ چرا که اگر مُجاز بود، باعث ضایع شدن اموال و آدم کشی می شد و نیز به این خاطر که غصب اموال یکدیگر، مایه کشتار و درگیری و حسد ورزی نسبت به یکدیگر می شود و در نتیجه، تجارت و تولید و کسب و کار، ترک می گردد و اموال به ناحق به دست می آید. علّت قطع دست راستِ دزد، آن است که او با دست راست خود با اشیاء تماس دارد و این دست، بهترین و کار آمدترین عضو بدن اوست. پس قطع آن، مجازاتی برای دزد و درس عبرتی برای دیگران است که در صدد تصرّف اموال [دیگران] از راه غیر حلال نباشند و نیز علّت دیگر [قطع دست راست دزد]، آن است که دزد، بیشتر با دست راستش مرتکب دزدی می شود.
تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 627، ح 183.

حدیث289

امام رضا علیه السلام :
اِنَّ نوحا قالَ: «رَبِّ اِنَّ ابْنی مِنْ اَهْلی وَ اِنَّ وَعْدَکَ الْحَقُّ وَ اَ نْتَ اَحْکَمُ الحاکِمینَ»، فَقالَ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ: «یا نوحُ اِنَّهُ لَیْسَ مِنْ اَهْلِکَ اِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صالِحٍ» فَاَخْرَجَهُ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ اَنْ یَـکونَ مِنْ اَهْلِهِ بِمَعْصیَتِهِ؛
نوح علیه السلام گفت: «پروردگارا! پسر من هم از خانواده من است و وعده تو حق است [که نجات خانواده مرا تضمین فرمودی] و البته تو بهترینْ قضاوت کننده ای». خداوند ـ عزّ و جلّ ـ فرمود: «ای نوح! آن پسر، از خانواده تو نیست؛ چرا که [فرزندی] ناصالح است». بدین ترتیب، خداوند، آن پسر را به خاطر گناهانش، از خانواده نوح، بیرون کرد.
بحار الأنوار، ج 11، ص 321، ح 28.

حدیث290

امام رضا علیه السلام :
عَنِ الرِّضا علیه السلام قالَ: قُلْتُ لَهُ: لاَِیِّ عِلَّةٍ اَغْرَقَ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ الدُّنْیا کُلَّها فی زَمَنِ نوحٍ علیه السلاموَ فیهمُ الاَْطْفالُ، وَ فیهِمْ مَنْ لا ذَ نْبَ لَهُ؟ فَقالَ علیه السلام: ما کانَ فیهِمُ الاَْطْفالُ لاَِنَّ اللّه َ عَزَّ وَ جَلَّ اَعْقَمَ اَصْلابَ قَوْمِ نُوحٍ علیه السلاموَ اَرْحامَ نِسائِهِمْ اَربَعینَ عامّا، فَانْقَطَعَ نَسْلُهُمْ، فَغَرِقوا وَ لا طِفْلَ فیهِمْ، وَ ما کانَ اللّه ُ عَزَّ وَ جَلَّ لِیُهْلِکَ بِعَذابِهِ مَنْ لا ذَ نْبَ لَهُ. وَ اَمَّا الْباقونَ مِنْ قَوْمِ نوحٍ علیه السلامفَاُغْرِقُوا لِتَـکْذِیبِهِم لِنَبیِّ اللّه ِ نُوحٍ علیه السلام، وَ سائِرُهُمْ اُغْرِقوا بِرِضاهُمْ بِتَـکْذیبِ الْمُکَذِّبِینَ وَ مَنْ غابَ عَنْ اَمْرٍ فَرَضیَ بِهِ کانَ کَمَنْ شَهِدَهُ وَ اَتاهُ؛
شخصی می گوید: از امام رضا علیه السلام سؤال کردم: چرا خداوند ـ عزّ و جلّ ـ همه دنیا را در زمان نوح علیه السلام غرق کرد، در حالی که کودکان و مردمِ بی گناه نیز در میان آنها بودند. امام رضا علیه السلام فرمودند: کودکان در میان آنها نبودند؛ زیرا خدای ـ عزّ و جلّ ـ ، تا چهل سال، مردان قوم نوح را عقیم و زنان آن قوم را نازا نمود و نسل آنها منقطع گردید. بدین ترتیب، آنها در حالی غرق شدند که خُردسال در میانشان نبود. به علاوه، خداوند ـ عزّ و جلّ ـ بنا ندارد که بی گناهان را عذاب کند؛ امّا از قوم نوح، تنها کسانی غرق شدند که یا پیامبر خدا را تکذیب [و نبوّتش را انکار] نموده بودند و یا به رفتار تکذیب کنندگان، راضی [و در برابر آن، ساکت] بودند، و هر کس که در کاری سهیم نباشد، امّا به آن رضایت دهد، همانندِ کسی است که در آن، سهیم بوده و آن را انجام داده است.
بحار الأنوار، ج 11، ص 320، ح 25.

حدیث291

امام رضا علیه السلام :
اَوَّلُ عِبادَةِ اللّه ِ، مَعرِفَتُهُ؛
آغاز بندگی خدا، شناخت اوست.
التوحید، ص 34، ح 2.

حدیث292

امام رضا علیه السلام :
فی بَیانِ عِلَّةِ الْعِبادَةِ: لِئَلاّ یَکونوا ناسینَ لِذِکْرِهِ، و لا تارِکینَ لاَِدَبِهِ، و لا لاهینَ عَنْ اَمْرِهِ وَ نَهْیِهِ، اِذ کانَ فیهِ صَلاحُهُم و قِوامُهُم، فَلَو تُرِکوا بغَیرِ تَعَبُّدٍ، لَطالَ عَلَیْهِمُ الاَْمَدُ، فَقَسَتْ قُلوبُهُم؛
در توضیح علّت عبادت، می فرماید: تا این که مردم، یاد خدا را فراموش نکنند و آداب او را ترک ننمایند و از امر و نهی او ـ که اصلاح کننده آنان و مایه استواری کارشان است ـ غافل نشوند و اگر بدون عبادت، به حال خود رها می شدند، زمانی بر آنها می گذشت و دل هایشان سخت می شد.
عیون أخبار الرضا7، ج 2، ص 103، ح 1.

حدیث293

امام رضا علیه السلام :
اِنَّما جُعِلَتِ الْخُطْبَةُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ، لاَِنَّ الْجُمُعَةَ مَشْهَدٌ عامٌّ، فَاَرادَ اَنْ یَکونَ لِلاَْمیرِ سَبَبٌ اِلی مَوْعِظَتِهِمْ وَ تَرْغیبِهِمْ فِی الطّاعَةِ وَ تَرْهیبِهِمْ مِنَ الْمَعْصیَةِ وَ تَوْقیفِهِمْ عَلی ما اَرادَ مِنْ مَصْلَحَةِ دینِهِمْ وَ دُنْیاهُمْ وَ یُخْبِرَهُمْ بِما وَرَدَ عَلَیْهِمْ مِنَ الاْفاقِ وَ مِنَ الاَْهْوالِ الَّتی لَهُمْ فیها الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ؛
فلسفه خطبه نماز جمعه این است که: چون جمعه، روز حضور عامه مردم است، حاکم، وسیله ای برای پند و اندرز آنان داشته باشد و مردم را به طاعت، تشویق کند و از معصیت، بر حذر دارد و از تصمیم خود درباره مصالح دین و دنیایشان، آگاه سازد و از آنچه از گوشه و کنار می رسد و حوادثی که در آنها برای مردم سود و زیانی هست، خبردار کند.
وسائل الشیعة، ج 5، ص 39، ح 6.

حدیث294

امام رضا علیه السلام :
اِنَّ الْخُمْسَ عَوْنُنا عَلی دینِنا وَ عَلی عِیالاتِنا وَ عَلی مَوالینا وَ ما نَبْذُلُهُ وَ نَشْتَری مِنْ اَعْراضِنا مِمَّن نَخافُ سَطْوَتَهُ فَلاتَزووهُ عَنّا وَ لاتَحْرِموا اَنْفُسَکُم دُعاءَنا ما قَدَرْتُم عَلَیهِ، فَاِنَّ اِخْراجَهُ مِفْتاحُ رِزْقِکُم وَ تَمْحیصُ ذُنوبِکُم وَ ما تَمْهِدونَ لاَِنْفُسِکُم لِیَومِ فاقَتِکُم؛
در حقیقت، خمس، کمکی به ما برای اهداف دینی ما و خانواده ها و دوستان ما و وسیله حفظ آبروی ما در برابر آنانی است که از قدرتشان بیم داریم. پس خمس را از ما دریغ ندارید و حتی المقدور خویشتن را از دعای ما محروم نسازید؛ چرا که خارج کردن خمس از [سرمایه] ، کلید روزی شما و مایه پاک شدن گناهانتان و اندوخته شما برای روز نیازتان در آخرت خواهد بود.
کافی، ج 1، ص 547، ح 25.

حدیث295

امام رضا علیه السلام :
رَحِمَ اللّه ُ عَبْدا اَحْیا اَمْرَنا ... یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ، فَاِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده ای که امر ما را زنده کند ... دانش های ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم، زیبایی های سخنان ما را می دانستند، از ما پیروی می کردند.
معانی الأخبار، ص 180، ح 1.

حدیث296

امام رضا علیه السلام :
مَا الْتَقَتْ فِئَتانِ قَطُّ اِلاّ نُصِرَ اَعْظَمُهُما عَفْوا؛
هرگز دو گروه با هم رویاروی نشدند، مگر این که با گذشت ترین آنها پیروز شد.
کافی، ج 2، ص 108، ح 8.

حدیث297

امام رضا علیه السلام :
فی قَوْلِهِ تَعالی: (فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمیلَ) ـ: عَفْوٌ مِنْ غَیْرِ عُقوبَةٍ وَ لا تَعْنیفٍ وَ لا عَتْبٍ؛
درباره آیه «پس گذشت کن، گذشتی زیبا...» فرمودند: مقصود، گذشت بدون مجازات و تندی و سرزنش است.
أعلام الدین، ص 307.

حدیث298

امام رضا علیه السلام :
... فَاِنْ قالَ قائِلٌ: فَلِمَ وَجَبَ عَلَیْهِمْ مَعْرِفَةُ الرُّسُلِ وَ الاِْقْرارُ بِهِم وَ الاِْذعانُ لَهُم بِالطّاعَةِ؟ قیلَ: لاَِنـَّهُ لَمّا اَنْ لَمْ یَکُنْ فی خَلْقِهِمْ وَ قُواهُم ما یُکْمِلونَ بِهِ مَصالِحَهُم وَ کانَ الصّانِعُ مُتَعالیا عَنْ اَنْ یُری وَ کانَ ضَعْفُهُمْ وَ عَجْزُهُمْ عَنْ اِدْراکِهِ ظاهِرا، لَمْ یَکُنْ بُدٌّ لَهُمْ مِنْ رَسولٍ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُمْ مَعْصومٍ، یُؤَدّی اِلَیْهِم اَمْرَهُ وَ نَهْیَهُ وَ اَدَبَهُ، و یَقِفُهُمْ عَلی ما یَکونُ بِهِ اجْتِرارُ مَنافِعِهِمْ وَ مَضارِّهِم؛
اگر کسی بگوید: چرا شناخت پیامبران و اعتراف به آنها و اقرار به (لزوم) اطاعت از آنان، بر مردم واجب است؟ در پاسخ گفته شود: چون در وجود مردم و قوای آنان، چیزی نیست که با آن، مصالحشان را کامل سازند و آفریدگار نیز برتر از آن است که دیده شود، سستی و ناتوانی آنان از ادراک او آشکار است، پس چاره ای جز این نیست که میان خداوند و مردم، پیام آوری معصوم باشد که اوامر و نواهی و ادب (و آموزه های) او را به ایشان برساند و آنها را به آنچه مایه سود و زیانشان است، آگاه سازد.
عیون اَخبار الرضا، ج 1، ص 107 ح 1.

حدیث299

امام رضا علیه السلام :
اِسْتِعْمالُ الْعَدْلِ وَ الاِْحْسانِ، مُؤْذِنٌ بِدَوامِ النِّعْمَةِ؛
عدالت پیشگی و نیکوکاری، باعث دوام نعمت های خداست.
عیون أخبار الرضا7، ج 2، ص 24، ح 52.

حدیث300

امام رضا علیه السلام :
اِعْلَمُوا اَ نَّـکُم لاتَشْکُرونَ اللّه َ تَعالی بِشَیْ ءٍ بَعْدَ ایمانٍ بِاللّه ِ وَ بَعْدَ الاِْعْتِرافِ بِحُقوقِ اَولیاءِ اللّه ِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهاَحَبَّ اِلَیْهِ مِنْ مُعاوَنَتِکُم لاِِخْوانِکُمُ الْمُؤْمِنینَ عَلی دُنْیاهُم؛
بدانید که بعد از ایمان به خدا و بعد از اعتراف به حقوق اولیاء اللّه از آل محمّد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، هیچ شکری نزد خدا خوشایندتر از این نیست که برادران مؤمن خود را در امور دنیایشان یاری رسانید.
عیون أخبار الرضا7، ج 1، ص 180.

حدیث301

امام رضا علیه السلام :
اِعْلَمْ ـ یَرْحَمُکَ اللّه ُ ـ اَنَّ الرِّبا حَرامٌ سُحْتٌ، مِنَ الْکَبائِرِ وَ مِمّا قَدْ وَعَدَ اللّه ُ عَلَیْهِ النّارَ فَنَعوذُ بِاللّه ِ مِنْها، وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلی لِسانِ کُلِّ نَبیٍّ وَ فی کُلِّ کِتابٍ؛
خدایت رحمت کند! بدان که ربا، حرام و از گناهان کبیره است و خداوند، بر آن وعده آتش داده است. پس پناه می بریم به خدا از آتش. ربا را همه پیامبران و همه کتاب های آسمانی حرام کرده اند.
فقه الرضا7، ح 256.

حدیث302

امام رضا علیه السلام :
اِذا کَذِبَ الْوُلاةُ حُبِسَ الْمَطَرُ وَ اِذا جارَ السُّلْطانُ هانَتِ الدَّوْلَةُ وَ اِذا حُبِسَتِ الزَّکاةُ ماتَتِ الْمَواشی؛
هرگاه حاکمان دروغ بگویند، باران، بند می آید و هرگاه سلطان ستم کند، دولت، سست و بی اعتبار می شود و هرگاه زکات داده نشود، چارپایان، بمیرند.
امالی مفید، ص 310.

حدیث303

امام رضا علیه السلام :
کُلَّما اَحْدَثَ الْعِبادُ مِنَ الذُّنوبِ ما لَمْ یَکونوا یَعْمَلونَ، اَحْدَثَ اللّه ُ لَهُمْ مِنَ الْبَلاءِ ما لَمْ یَکونوا یُعْرِفونَ؛
هرگاه بندگان، مرتکب گناهانی شوند که قبلاً انجام نمی دادند، خداوند، بلاهایی را برایشان پدید آورد که سابقه نداشته است.
کافی، ج 2، ص 275، ح29.

حدیث304

امام رضا علیه السلام :
أروی أنَّهُ لَوکانَ شَیءٌ یَزیدُ فِیالبَدَنِ لَکانَ الغَمزُ یَزیدُ ، وَاللَّیِّنُ مِنَ الثِّیابِ ، وکَذلِکَ الطّیبُ ، ودُخولُ الحَمّامِ ، ولَوغُمِزَ المَیِّتُ فَعاشَ لَماأنکَرتُ ذلِکَ.
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : روایت می کنم اگر چیزی بر توانمندی بدن بیفزاید ، مشت و مال چنین است ، و نیز لباس نرم ، بوی خوش و رفتن به حمّام . اگر مُرده مُشت و مال داده شد و زنده گشت ، آن را انکار نمی کنم .
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : ص 346.

حدیث305

امام رضا علیه السلام :
إنَّ إبلیسَ کانَ یَأتِی الأَنبِیاءَ علیهم السلام مِن لَدُن آدَمَ علیه السلامإلی أن بَعَثَ اللّه ُ المَسیح َ علیه السلام یَتَحَدَّثُ عِندَهُم ویُسائِلُهُم ، ولَم یَکُن بِأَحَدٍ مِنهُم أشَدُّ اُنسا مِنهُ بِیَحیَی بنِ زَکَرِیّا ، فَقالَ لَهُ یَحیی : یا أبا مُرَّةَ إنَّ لی إلَیکَ حاجَةً .
فَقالَ لَهُ : أنتَ أعظَمُ قَدراً مِن أن أرُدَّکَ بِمَسأَلَةٍ فَسَلنی ما شِئتَ ، فَإِنّی غَیرُ مُخالِفِکَ فی أمرٍ تُریدُهُ .
فَقالَ یَحیی : یا أبا مُرَّةَ اُحِبُّ أن تَعرِضَ عَلَیَّ مَصائِدَکَ وفُخوخَکَ الَّتی تَصطادُ بِها بَنی آدَمَ .
فَقالَ لَهُ إبلیسُ : حُبّا و کَرامَةً ، وواعَدَهُ لِغَدٍ ، فَلَمّا أصبَحَ یَحیی علیه السلامقَعَدَ فی بَیتِهِ یَنتَظِرُ المَوعِدَ وأجافَ عَلَیهِ البابَ إغلاقا فَما شَعَرَ حَتّی ساواهُ من خَوخَةٍ کانَت فی بَیتِهِ ، فَإِذا وَجهُهُ صورَةُ وَجهِ القِردِ ، وَجَسَدُهُ عَلی صورَةِ الخِنزیرِ ، وإذا عَیناهُ مَشقوقَتانِ طولاً ، وفَمُهُ مَشقوقٌ طولاً وإذا أسنانُهُ وفَمُهُ عَظما واحِدا بِلا ذَقَنٍ ولا لِحیَةٍ ، ولَهُ أربَعَةُ أیدٍ : یَدانِ فی صَدرِهِ ویَدانِ فی مِنکَبِهِ ، وإذا عَراقیبُهُ قَوادِمُهُ ، و أصابِعُهُ خَلفَهُ ، وَعلَیهِ قَباءٌ وقَد شَدَّ وَسَطَهُ بِمِنطَقَةٍ فیها خُیوطٌ مُعَلَّقَةٌ بَینَ أحمَرَ و أخضَرَ وأصفَرَ وَجمیعِ الأَلوانِ ، وإذا بِیَدِهِ جَرَسٌ عَظیمٌ ، وعَلی رَأسِهِ بَیضَةٌ ، وإذا فِی البَیضَةِ حَدیدَةٌ مُعَلَّقَةٌ شَبیهَةٌ بِالکُلاّبِ .
فَلَمّا تَأَمَّلَهُ یَحیی علیه السلام قالَ لَهُ : ما هذِهِ المِنطَقَةُ الَّتی فی وَسَطِکَ؟
فَقالَ : هذِهِ المَجوسِیَّةُ ، أ نَا الَّذی سَنَنتُها وزَیَّنتُها لَهُم .
فَقالَ لَهُ : فَما هذِهِ الخُیوطُ الأَلوانُ؟
قالَ : هذِهِ جَمیعُ أصباغِ النِّساءِ ، لا تَزالُ المَرأَةُ تَصبَغُ الصِّبغَ حَتّی تَقَعَ مَعَ لَونِها ، فَأَفتَتِنَ النّاسَ بِها .
فَقالَ لَهُ : فَما هذَا الجَرَسُ الَّذی بِیَدِکَ؟
قالَ : هذا مَجمَعُ کُلِّ لَذَّةٍ مِن طُنبورٍ و بَربَطٍ ومِعزَفَةٍ وطَبلٍ ونایٍ وصُرنایٍ ، وإنَّ القَومَ لَیَجلِسونَ عَلی شَرابِهِم فَلایَستَلِذّونَهُ فَاُحَرِّکُ الجَرَسَ فیما بَینَهُم ، فَإِذا سَمِعوهُ استَخَفَّهُمُ الطَّرَبُ ، فَمِن بَینِ مَن یَرقُصُ ومِن بَینِ مَن یُفَرقِعُ أصابِعَهُ ، ومِن بَینِ مَن یَشُقُّ ثِیابَهُ .
فَقالَ لَهُ : وأیُّ الأَشیاءِ أقَرُّ لِعَینِکَ ؟
قالَ : النِّساءُ ، هُنَّ فُخوخی ومَصائِدی ، فَإِنّی إذَا اجتَمَعَت عَلَیَّ دَعَواتُ الصّالِحینَ ولَعَناتُهُم صِرتُ إلَی النِّساءِ فَطابَت نَفسی بِهِنَّ .
فَقالَ لَهُ یَحیی علیه السلام : فَما هذِهِ البَیضَةُ الَّتی عَلی رَأسِکَ؟
قالَ : بِها أتَوَقّی دَعوَةَ المُؤمِنینَ .
قالَ : فَما هذِهِ الحَدیدَةُ الَّتی أراها فیها؟
قالَ : بِهذِهِ اُقَلِّبُ قُلوبَ الصّالحِینَ .
قالَ یَحیی علیه السلام : فَهَل ظَفِرتَ بی ساعَةً قَطُّ؟
قالَ : لا ، ولکِن فیکَ خَصلَةٌ تُعجِبُنی .
قالَ یَحیی : فَما هِیَ ؟
قالَ : أنتَ رَجُلٌ أکولٌ ، فَإِذا أفطَرتَ أکَلتَ وبَشِمتَ فَیَمنَعُکَ ذلِکَ مِن بَعضِ
صَلاتِکَ وقِیامِکَ بِاللَّیلِ .
قالَ یَحیی علیه السلام : فَإِنّی اُعطِی اللّه َ عَهدا أنّی لا أشبَعُ مِنَ الطَّعامِ حَتّی ألقاهُ .
قَالَ لَهُ إبلیسُ : وأ نَا اُعطِی اللّه َ عَهدا أنّی لا أنصَحُ مُسلِما حَتّی ألقاهُ ، ثُمَّ خَرَجَ فَما عادَ إلَیهِ بَعدَ ذلِکَ .
امام رضا علیه السلام ـ به نقل از پدرانش ـ : شیطان ، از زمان آدم علیه السلام تا هنگامی که خداوند ، مسیح علیه السلام را برانگیخت ، سراغ پیامبران می آمد ، با آنان سخن می گفت و از آنان سؤال می کرد و بیش از همه با یحیی بن زکریا علیه السلام مأنوس بود . [روزی ]یحیی به وی گفت : «ای ابا مُرّه (پدر تلخی ها)! از تو خواسته ای دارم» .
شیطان گفت : تو برتر از آنی که خواسته ات را رد کنم . هرچه می خواهی بپرس . به راستی که من ، در کاری که تو بخواهی ، مخالف تو نیستم .
یحیی علیه السلام گفت : «ای ابا مُرّه! دوست دارم برایم دام ها و تله هایت که با آنها آدمیان را به دام می اندازی ، بیان کنی» .
شیطان گفت : [چشم ،] با علاقه و احترام! و وعده فردا را داد .
چون صبح شد ، یحیی علیه السلام در خانه نشست و منتظر قرار بود و در را محکم بست تا این که با او از روزنه خانه ، مواجه شد که صورتش صورت بوزینه و بدنش ، بدن خوک بود . چشمان و دهانش از طول شکافته بود . دندان ها و دهانش یک استخوان بدون چانه و ریش بود و چهار دست داشت : دو دست در سینه و دو دست در شانه ، پیِ پاهایش در جلو و انگشتانش در پشت بود . قبایی به تَن داشت که وسطش را با کمربندی که خط های رنگارنگ داشت ، بسته بود . زنگی بزرگ در دست داشت . کلاه خُودی روی سرش بود و در آن ، آهنی آویزان بود ، شبیه چنگال آهنین . وقتی یحیی در وی نگریست ، به وی گفت : «این کمربندِ وسط [قبا] چیست؟» .
گفت : این ، نشان مَجوسیّت (زُنّار) است . من آن را بنیاد کردم و برایشان آرایش دادم .
پرسید : «این خط های رنگی چیست؟» .
گفت : این ، نمای رنگ های زنان است . زن با آن ، رنگ عوض می کند تا مردم را بدان بفریبد .
پرسید : «این زنگ در دست تو چیست؟» .
گفت : این ، در بر دارنده همه خوشی ها از قبیل : تار ، عود ، ساز ، دُهُل ، نِی و کَرناست . مردمان ، وقتی بر سفره شراب می نشینند و از آن لذّت می برند ، این زنگ را در میان آنان به صدا درمی آورم . وقتی آن را بشنوند ، طرب ، آنان را سُست می گرداند . برخی می رقصند ، برخی بِشکن می زنند و برخی لباسشان را پاره می کنند .
پرسید : «چه چیز ، [مایه] چشم روشنی توست؟» .
گفت : زنان . آنها تله ها و دام های من اند . هرگاه دعای صالحان و نفرین آنها بر من سرازیر شود ، سراغ زنان می روم و آرامش می گیرم .
یحیی علیه السلام گفت : «این کلاه خُود روی سرت چیست؟» .
گفت : با آن خود را ، از دعای مؤمنان ، نگه می دارم .
گفت : این آهنی که داخل آن است ، چیست؟
گفت : با آن ، دل صالحان را دگرگون می سازم .
یحیی علیه السلام گفت : «آیا تاکنون بر من پیروز شده ای؟» .
گفت : نه؛ ولی در تو خصلتی است که خوشم می آید .
یحیی علیه السلام گفت : «آن خصلت چیست؟» .
گفت : تو مردی پُرخوری . وقتی افطار می کنی و می خوری و پُرخوری می کنی ، تو را از نماز و شب زنده داری باز می دارد .
یحیی علیه السلام گفت : «با خدا پیمان می بندم که از این پس ، از غذا سیر نشوم تا خدا را ملاقات کنم» .
شیطان گفت : و من هم با خدا عهد می بندم که مسلمانی را نصیحت نکنم تا خدا را ملاقات کنم .
پس ، از نزد یحیی علیه السلام بیرون رفت و دیگر برنگشت .
الأمالی للطوسی : ص 339 ح 692 .

حدیث306

امام رضا علیه السلام :
قالَ السَّجّانُ لِیوسُفعَ : إنّی لاَُحِبُّکَ .
فَقالَ یوسُفعُ : ما أصابَنی بَلاءٌ إلاّ مِنَ الحُبِّ أن کانَت خالَتی أحَبَّتنی
فَسَرَّقَتنی ، وأن کانَ أبیأحَبَّنی فَحَسَدونی إخوَتی ، وأن کانَتِ امرَأَةُ العَزیزِ أحَبَّتنی فَحَبَسَتنی ، قالَ : وشَکا یوسُفعُ فِی السِّجنِ إلَی اللّه ِ ، فَقالَ : یا رَبِّ ، بِماذَا استَحقَقتُ السِّجنَ ؟ فَأَوحَی اللّه ُ إلَیهِ : أنتَ اختَرتَهُ حینَ قُلتَ : «رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنِی إِلَیْهِ» ، هَلاّ قُلتَ : العافِیَةُ أحَبُّ إلَیَّ مِمّا یَدعونَنی إلَیهِ؟!
امام رضا علیه السلام : زندانبان به یوسف علیه السلام گفت : من ، تو را دوست دارم .
یوسف علیه السلام گفت : «هر بلایی به من رسیده ، از دوست داشتن است . خاله ام مرا دوست داشت، مرا دزدید. پدرم مرا دوست داشت، برادرانم به من حسادت ورزیدند . همسر عزیز مصر ، مرا دوست داشت ، مرا به زندان انداخت» .
یوسف علیه السلام در زندان به خداوند شکوه کرد و گفت : پروردگارا! من به چه جرمی گرفتار زندان شدم؟
خداوند بر یوسف علیه السلام وحی فرستاد : «تو آن را انتخاب کردی ، آن هنگام که گفتی : «پروردگارا! زندان ، برایم دوست داشتنی تر است از آنچه مرا بدان می خوانند» . چرا نگفتی : سلامتی و رهایی برایم دوست داشتنی تر است از آنچه مرا بدان می خوانند؟» .
تفسیر القمّی : ج 1 ص 354 . بیان : سرقتنی بتشدید الراء. قال الفیروزآبادی : التسریق : النسبة إلی السرقة (القاموس المحیط : ج 3 ص 244) .

حدیث307

امام رضا علیه السلام :

حدیث308

امام رضا علیه السلام :
علیه السلام : إنَّ اللّه َ تَبارَکَ و تَعالی إذا أَرادَ بِعَبدٍ خَیرا لَم یُمِتهُ حَتّی یُرِیَهُ الخَلَفَ.
امام رضا علیه السلام : بی تردید ، هرگاه خداوند ـ تبارک و تعالی ـ خیر بنده ای را بخواهد ، او را نمی میرانَد تا جانشینش (فرزند صالح) را به او نشان دهد .
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 481 ح 4690 ، مکارم الأخلاق : ج 1 ص 472 ح 1615.

حدیث309

امام رضا علیه السلام :

الکافی ـ به نقل از خراسانی ـ : خوردن انار شیرین ، منیِ مرد را
افزایش می دهد و فرزند را زیبا می گردانَد .
عمرو بن إبراهیم فی کتب الرجال من أصحاب الصادق و الظاهر المراد بالخراسانی الرضا علیه السلامو روایته عنه فی غایة البعد (هامش المصدر).

حدیث310

امام رضا علیه السلام :
أطعِمُوا حَبالاکُم ذَکَرَ اللُّبان، فَإِن یَکُ فی بَطنِها غُلامٌ خَرَجَ ذَکِیَ القَلبِ ، عَالِما، شُجاعا، و إن تَکُ جارِیَةً حَسُنَ خَلقُها و خُلُقُها، و عَظُمَت عَجیزَتُها، و حَظِیَت عِندَ زَوجِها.
امام رضا علیه السلام : به زنان باردارتان کُندُر نر بدهید که اگر در شکم او پسر باشد ، هوشمند ، دانا و دلیر خارج می شود و اگر دختر باشد ، خوش رو و خوش خو می گردد و سَرین او بزرگ می شود و مورد علاقه شوهرش قرار می گیرد .
الکافی : ج 6 ص 23 ح 7 ، تهذیب الأحکام : ج 7 ص 440 ح 1758 کلاهما عن محمّد بن سنان ، مکارم الأخلاق : ج 1 ص 424 ح 1443.

حدیث311

امام رضا علیه السلام :
الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ أن یَکونَ بَینَهُما غُسلٌ یُورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ.
امام رضا علیه السلام : آمیزش پس از آمیزش ، بدون این که میان آنها غسل باشد ، دیوانگی را برای فرزند در پی می آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه السلام : ص 28 ، بحار الأنوار : ج 62 ص 321.

حدیث312

امام رضا علیه السلام :
لا تَقرَبِ النِّساءَ فی أوَّلِ اللَّیلِ لا شِتاءً و لا صَیفا، و ذلِکَ أنَّ المَعِدَةَ وَ العُروقَ تَکونُ مُمتَلِئَةً و هُوَ غَیرُ مَحمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنهُ القولَنجُ
امام رضا علیه السلام : آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آمیزش مکن .این ، بدان جهت است که معده و رگ ها پُرند و این ، وضعیت مناسبی [برای آمیزش] نیست و بیم قولنج و فلج و لرزش چانه و نِقرس و سنگ [کلیه ]و تقطیر (چکایش) بول وفتق و ضعف
در بینایی و ذهن می رود . پس اگر اراده آمیزش دارد ، باید در پایان شب باشد که برای بدن ، سالم تر و برای فرزند [آوردن] ، امیدوارتر و برای افزونی هوش فرزندی که در این میان پدید می آید ، بهتر است .
القُولَنجُ : مرض معوی مؤلم، یُعسر معه خروج الثفَلُ والریح (مجمع البحرین : ج 3 ص 1525 «قولنج»).

حدیث313

امام رضا علیه السلام :
: وحَنِّکهُ بِماءِ الفُراتِ إن قَدَرتَ عَلَیهِ أو بِالعَسَلِ ساعَةَ یولَدُ .
امام رضا علیه السلام ـ در کتاب فقه منسوب به ایشان ـ : هنگامی که فرزند ، زاده می شود ، کام او را اگر توانستی با آب فرات ، و گرنه با عسل بردار .
الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : ص 239 ، مستدرک الوسائل : ج 15 ص 138 ح17783 .

حدیث314

امام رضا علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل ... أمَرَ بِالشُّکرِ لَهُ ولِلوالدَینِ، فَمَن لَم یَشکُر والِدَیهِ لَم یَشکُرِ اللّه َ.
امام رضا علیه السلام : بی تردید ، خداوند عز و جل . . . انسان را به سپاس گزاری از خدا و پدر و مادر ، فرمان داده است . پس کسی که سپاس گذارِ (قدرشناسِ) پدر و مادرش نباشد ، از خدا سپاس گزاری نکرده است .
الخصال : ص 156 ح 196، عیون أخبار الرضا علیه السلام : ج 1 ص 258 ح 13 کلاهما عن الدلهاث .

حدیث315

امام رضا علیه السلام :
کودک در دوران شیرخوارگی ، دارای دو حقّ اساسی است :
1 . تغذیه مناسب
بر پایه رهنمودهای پیشوایان اسلام ، بهترین غذا برای کودک ، شیر مادر است . هیچ چیز برای کودک ، جای شیر مادر را نمی گیرد . بنا بر این ، کودک حق دارد که در صورت امکان ، از شیر مادر استفاده کند .
مادرانی که مایل باشند به این وظیفه مادری به طور کامل عمل کنند ، قرآن کریم تصریح می کند که دو سال تمام باید به فرزندان خود شیر دهند ، و یا برای برخورداری کودک از این حقّ طبیعی ، طبق فرمایش امام رضا7 ، 21 ماه به فرزند خود شیر دهند که هر چه از این مدّت کاسته گردد، در حقّ کودک، ستم شده است.
امّا در صورتی که به هر دلیل ، کودک نمی تواند از شیر مادر استفاده کند ، پدر موظّف است دایه ای شایسته برای شیر دادن وی ، انتخاب نماید ؛ دایه ای که از زیبایی ظاهری و باطنی برخوردار باشد ، چه این که شیر در پرورش جسم و جان کودک ، نقش دارد . از این رو ، روایات اسلامی نسبت به انتخاب دایه هایی که از نظر اعتقادی و یا عملی و یا اخلاقی انحراف دارند و یا دچار بیماری هستند ، هشدار داده اند .
2 . احترام به احساسات
نکته مهم دیگری که در سیره پیامبر خدا در مورد رعایت حقوق کودکان

شیرخوار ، شگفت انگیز است ، احترام به احساسات آنهاست . در حدیث است که روزی پیامبر خدا ، بر خلاف روش همیشگی ، نماز خود را که با جماعت می خواند ، کوتاه کرد . به قدری پیامبر9 با سرعت نماز خود را تمام کرد که مسلمانان ، تصوّر کردند که دستور جدیدی از جانب خداوند متعال در این باره به ایشان رسیده است ؛ امّا وقتی از ایشان ، علّت این کار را پرسیدند ، با تعجّب پاسخ شنیدند که : «مگر صدای گریه کودک را نشنیدید ؟» .
معلوم شد که دلیل کوتاه شدن نماز پیامبر9 ، گریه کودکی بوده که در کنار نمازگزاران ، بی تابی می کرده و ایشان ، برای زودتر آرام کردن کودک ، نماز را کوتاه کرده است .
مکرّر اتّفاق می افتاد که کودکی را خدمت پیامبر خدا می آوردند که برای او دعا کند . ایشان ، او را در بغل می گرفت و هنگامی که مشغول دعا خواندن می شد ، کودک ، لباس ایشان را آلوده می کرد . می خواستند او را از ایشان ، جدا کنند تا مانع آلوده شدن بیشتر لباس های ایشان شوند ؛ امّا آن حضرت نمی گذاشت .
پیامبر خدا ، با این گونه برخوردهای حکیمانه ، ضمن دلجویی از خانواده کودک ، مانع جریحه دار شدن احساسات کودک می شد ؛ چرا که می دانست بی احترامی به احساسات کودک ، آثار نامطلوبی برای آینده وی در پی خواهد داشت .

حدیث316

امام رضا علیه السلام :

حدیث317

امام رضا علیه السلام :
لا یَسْتَکْمِلُ عَبْدٌ حَقیقَةَ الایمـانِ
حَتّی تَکُونَ فیهِ خِصالٌ ثـَلاثٌ:
اَلتـَفـَقـُّهُ فیالدّینِ،
وَ حُسْنُ التَّقْدیرِ فِی الْمَعیشَةِ
وَالصَّبْرُ عَـلَی الرَّزایا.
امام رضا علیه السلام فرمود:
هیـچ بنده ای به کمال حقیقی ایمان نمی رسد،
تا اینکه این سه خصلت در او باشد:
دین شـناسی.
اندازه و برنامه ریزی در زندگی.
شکیبایی بر سختیها و ناملایمات.
تحف العقول، ص 446.

حدیث318

امام رضا علیه السلام :
اَلاْءیمـانُ هـُوَ مَعْرِفـَةٌ بِالْقـَلْبِ
وَ اِقْرارٌ بِالّلِسانِ وَ عَمَلٌ بِالْأرْکانِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
ایمان عبارت است از:
شناخت قلبی، اعتراف زبانی، عمل با اعضاء وجوارح
تحف العقول، ص 422.

حدیث319

امام رضا علیه السلام :
اَلْمُؤمِنُ اِذا غَضِبَ لَمْ یُخْرِجْهُ غَضَبُهُ عَنْ حَقٍّ،
وَ اِذا رَضِیَ لَمْ یُدْخِلْهُ رِضاهُ فی باطِلٍ،
وَ اِذا قَدَرَ لَمْ یَأْخُذْ اَکْثَرَ مِنْ حَقِّهِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
مؤمن، هرگاه خشمگین شود، غضبش او را از حق بیرون نمی برد و هرگاه خرسند شود، خوشنودیش او را به باطل نمی کشاند و هرگاه قدرت یابد، بیش از حق خودش بر نمی دارد.
بحار الانوار، ج 75، ص 355.

حدیث320

امام رضا علیه السلام :
لایُحِبُّنا کافِرٌ وَلا یُبْغِضُنا مُؤْمِنٌ، وَ مَنْ ماتَ
وَهُوَ یُحِبُّنا کانَ عَلَی اللّه ِ حَقّا اَنْ یَبْعَثَهُ مَعَنا.
امام هشتم علیه السلام فرمود:
هیچ کافری ما را دوست نمی دارد و هیچ مؤمنی دشمن ما نمی شود. هرکس با محبّت ما اهل بیت بمیرد، بر خداوند حتمی است که او را در قیامت با ما برانگیزد.
مسند الامام الرضا علیه السلام ، ج 1، ص 358.

حدیث321

امام رضا علیه السلام :
اِنَّ الإمامَةَ زِمامُ الدّینِ وَ نِظامُ الْمُسْلِمینَ
وَ صـَلاحُ الدُّنیـا وَ عِـزُّ الْمـُؤْمِنینَ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
امامت و رهبری، رشته داری دین
و نظام بخشی مسلمانان است
و مـوجب اصـلاح دنیـا
و عزّت و سربلندی مؤمنان است.
اصول کافی، ج 1، ص 200.

حدیث322

امام رضا علیه السلام :
اِنَّ زُوّارَ قَبْری لَأَکْرَمُ الْوُفُودِ عَلَی اللّه ِ یَوْمَ الْقِیامَةِ،
وَ ما مِنْ مُؤْمِنٍ یَزُورُنی فَیُصیبُ وَجْهَهُ مِنَ الْماءِ
اِلاّ حَرَّمَ اللّه ُ تَعالی جَسَدَهُ عَلَی النـّارِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
زائران قبرم از گرامی ترین گروههایی اند که روز قیامت، بر خدا وارد می شوند.
هیچ مؤمنی نیست که مرا زیارت کند و در راه زیارتم بر چهره اش قطره آبی بچکد، مگر آنکه خدای متعال، بدن او را بر آتش دوزخ حرام می کند.
عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 248.

حدیث323

امام رضا علیه السلام :
حـُبُّ اَوْلِیاءِ اللّه ِ واجِبٌ وَ کَذلِکَ
بُغْضُ اَعْدائِهِمْ وَ الْبَرائَةُ مِنْهُمْ وَ مِنْ اَئِمَّتِهِمْ.
امام رضا علیه السلام در نوشته خود به مأمون، فرموده است:
دوستی با دوستان خدا واجب است، همچنین دشمن داشتن و بیزاری جستن از دشمنان دوستان خدا و سران آنان واجب است.
وسائل الشیعه، ج11، ص433.

حدیث324

امام رضا علیه السلام :
مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلی زِیارَتِنا فَلْیَزُرْ صالِحی مَوالینا
یُکْتَبْ لَهُ ثَوابُ زِیارَتِنا.
از امام رضا علیه السلام روایت است:
هرکس نتـواند ما را زیـارت کنـد،
دوستان و پیروان شایسته ما را زیارت کند،
تـا پاداش زیـارت مـا برایش نوشـته شـود.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 2، ص 254.

حدیث325

امام رضا علیه السلام :
اَلَّذینَ اِذا اَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُوا،
وَاِذا اَساؤُوا اسْتَغْفَرُوا،
وَ اِذا اُعْطُوا شَکَرُوا،
وَ اِذَا ابْتَلَوْا صَبَرُوا،
وَ اِذا غَضِبُوا عَفَوا.
از حضرت رضا علیه السلام درباره بهترین بندگان پرسیدند.
حضـرت فـرمــود:
آنان که هرگاه نیکی می کنند، خوشحال می شوند،
هرگاه بدی می کنند، استغفار می کنند،
هرگاه چیزی به آنان داده می شود، سپاس می گویند،
هرگاه مبتلا و گرفتار می شوند، شکیبایی می کنند،
و هرگاه خشمگین می شوند، عفو و گذشت می کنند.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1 ص 284.

حدیث326

امام رضا علیه السلام :
سِـعَةُ الْمَنْزِلِ وَ کَثْرَةُ الْمُحِـبّینَ.
از حضرت رضا علیه السلام پرسیدند: بهترین خوشی و لذّت دنیا چیست؟ فــرمـود:
خـانه وسـیع و بسـیاری دوسـتان.
بحار الانوار، ج 71، ص 177.

حدیث327

امام رضا علیه السلام :
مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقینَ،
لَمْ یَشْکُرِ اللّه َ عَزَّ وَ جَلَّ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
هرکس که صاحبان نعمت و نیکی را از مردم،
تشـکّر و سـپاس نـکنـد،
خدای متعال را هم سپاس نکرده است.
عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 27.

حدیث328

امام رضا علیه السلام :
مَـوَدَّةُ عِشْـرینَ سَنَـةً قَرابَـةٌ.
ابراهیم بن عباس می گوید شنیدم که حضرت رضا علیه السلاممی فرمود:
دوسـتی بیست سـال،
در حکم خویشاوندی است.
بحار الانوار، ج 71، ص 175.

حدیث329

امام رضا علیه السلام :
تُعْرَضُ عَلی رَسُولِ اللّه ِ عَلَیْهِ وَآلِهِ السَّلامُ
اَعْمالُ اُمَّتِهِ کُلَّ صَباحٍ اَبْرارِها وَ فُجّارِها،
فَاحْـذَرُوا.
از امام رضا علیه السلام روایت شده است:
کارهای امّت پیامبر صلی الله علیه و آله، چه نیکان و چه بدکاران، هر بامداد به محضر رسول خدا صلی الله علیه و آلهگزارش و عرضه می شود ، پس حذر کنید!
مسندالامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 339.

حدیث330

امام رضا علیه السلام :
لا یَجْتَمِعُ الْمالُ اِلاّ بِخِصالٍ خَمْسٍ:
بِبُخْلٍ شَدیدٍ
وَ اَمَلٍ طَویلٍ
وَ حِرْصٍ غالِبٍ
وَقطیعَةِ الرَّحِمِ
وَ ایثارِ الدُّنْیا عَلَی الآخِرَةِ.
از سخنان امام رضا علیه السلام:
هـرگز ثروت جمع و اندوخته نمی گردد، مگر بـا پنـج خـصلت:
بخـل شـدید،
آرزوی دور و دراز،
حـرصِ غالب،
قطع رحـم
و برگزیدن دنیا بر آخـرت.
کشف الغمّه، ج 3، ص 84.

حدیث331

امام رضا علیه السلام :
اِجْعَلُوا لِأَنْفُسِکُمْ حَظّا مِنَ الدُّنْیا،
بِاِعْطائِها ماتَشْتَهی مِنَ الْحَلالِ
وَ مالَمْ یَنَلِ المُرُوَّةَ وَلاسَرَفَ فیهِ،
وَاسْتَعینوُا بِذلِکَ عَلی اُمُورِالدّینِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
برای خودتـان بهره ای از دنیـا قرار دهـید،
به اینکه خواسته های دل را از حلال به آن بدهید،
تا حدّی که مروّت را از بین نبرد و اسراف در آن نباشد،
و بدین وسیله، بر کارهای دین، کمک بجویید.
فقه الرضا علیه السلام، ص 337.

حدیث332

امام رضا علیه السلام :
کُلَّما اَحْدَثَ الْعِبادُ مِنَ الذُّنُوبِ ما لَمْ یَکُونُوا یَعْمَلُونَ،
اَحْدَثَ اللّه ُ لَهُمْ مِنَ الْبَلاءِ ما لَمْ یَکُونُوا یَعْرِفُونَ.
از عباس بن هلال شامی است که، شنیدم امام رضا علیه السلاممی فرمود:
هـرگاه که بندگان، گناهان تازه پـدید آورنـد که قبلاً مرتکب نمی شدند، خداوند بلای تازه ای برایشان پیش می آورد که قبلاً نمی شناختند.
وسائل الشیعه، ج 11، ص 240.

حدیث333

امام رضا علیه السلام :
ما اَفادَ عَبْدٌ فائِدَةً خَیْرا مِنْ زَوْجَةٍ صالِحَةٍ اِذا رَآها
سَرَّتْهُ وَ اِذا غابَ عَنْها حَفِظَتْهُ فی نَفْسِها وَ مالِهِ.
از امام رضا علیه السلام روایت است:
بنده مؤمن، هیچ بهره ای نبرده که بهتر از همسر خوب و شایسته ای باشد که هنگام حضور شوهر، مایه خوشحالی او باشد و در غیاب شوهر، نگهدار ناموس و مال او باشد.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 2، ص 256.

حدیث334

امام رضا علیه السلام :
عَلَیْکَ بِطاعَةِ الأَبِ وَ بِرِّهِ وَ التَّواضُعِ وَ الخُضُوعِ
وَالاْءعْظامِ وَ الاْءکْرامِ لَهُ وَ حَفْضِ الصَّوْتِ بِحَضْرَتِهِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
بر تو باد که از پدر، فرمانبرداری کنی، به او نیکی کنی، در برابرش فروتنی و کرنش و بزرگداشت و احترام داشته باشی و صدایت را در حضور او پایین بیاوری.
فقه الرضا علیه السلام، ص 334.

حدیث335

امام رضا علیه السلام :
یَنْبَغی لِلرَّجُلِ اَنْ یُوَسِّعَ عَلی عِیالِهِ
لِئـَلاّ یَتَمـَنَّوْا مـَوْتـَهُ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
سزاوار است که مرد، در هزینه ها و خرجها
بر خانواده خود توسعه و گشایش دهد،
تا آرزوی مرگش را نداشته باشند.
من لا یحضره الفقیه، ج 23، ص 68.

حدیث336

امام رضا علیه السلام :
اِصْحَبِ السُّلْطانَ بِالْحَذَرِ، وَ الصَّدیقَ بِالتَّواضُعِ،
وَ الْعـَدُوَّ بِالْحـَذَرِ، وَ الْعامَّةَ بِالْبِشْـرِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
با حاکم، با احتیاط همنشینی کن،
با دوسـت هـمراه با تواضـع،
با دشمن، همراه با هشیاری و پرهیز،
و با عمـوم مـردم با خوشـرویی.
بحار الانوار، ج 75، ص 355.

حدیث337

امام رضا علیه السلام :
عَوْنُکَ لِلضَّعیفِ مِنْ اَفْضَلِ الصَّدَقَةِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
از بهـترین نـوع صـدقـه،
یاری کردن تو نسبت به ناتوان است.
تحف العقول، ص 446.

حدیث338

امام رضا علیه السلام :
مَـنْ فَـرَّجَ عـَنْ مُـؤمِنٍ
فَرَّجَ اللّه ُ عَنْ قَلْبِهِ یَوْمَ الْقِیامَةِ.
از امام رضا علیه السلام روایت است:
کسی که گِره از کار مؤمنی بگشاید و شادش کند،
خداوند هم در روز قیامت، کارِ بسته او را می گشاید.
اصول کافی، ج 2، ص 200.

حدیث339

امام رضا علیه السلام :
بِرُّ الْوالِدَیْنِ واجِبٌ وَاِنْ کانا مُشْرِکَیْنِ
وَ لا طاعَةَ لَهُما فی مـَعْصِیَةِ الْخـالِقِ.
در نوشته امام رضا علیه السلام به مأمون آمده است:
نیکی به پدر و مادر واجب است، هرچند مشرک باشند،
ولی در راه معصیت آفریدگار، اطاعتی از آن دونیست.
بحار الانوار، ج 71، ص 72.

حدیث340

امام رضا علیه السلام :
یـَکُونُ الرَّجـُلُ یَصِلُ رَحِمَهُ
فَیَکُونُ قَدْ بَقِیَ مِنْ عُمْرِهِ ثَلاثُ سِنینَ،
فَیُصَیِّرُهَا اللّه ُ ثَلاثینَ سَنـَةً
وَ یَفْعـَلُ اللّه ُ ما یَشـاءُ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
گـاهی کسی صـله رحـم می کنـد،
در حالی که از عمرش سه سال باقی است.
خـداونـد (بـه خـاطر ایـن عمـل)
باقی مانده عمر او را سی سال می کند
و خــدا آنچـه بخـواهد می کنـد.
اصول کافی، ج 2، ص 150.

حدیث341

امام رضا علیه السلام :
مِنْ اَخـْلاقِ الأَنْبِیاءِ التـَّنَظـُّفُ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
تمیـزی و پاکـیزگی
از اخـلاق پـیامبران است.
تحف العقول، ص 442.

حدیث342

امام رضا علیه السلام :
مَنْ حاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ
وَ مَنْ غَفِلَ عَنْها خَسِرَ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
هرکس به حساب خودش رسیدگی کند، سود می برد
وهرکس از خود (و اعمالش) غافل شود، زیان می کند.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 302.

حدیث343

امام رضا علیه السلام :
ماذِئْبانِ ضارِیانِ فی غَنَمِ قَوْمٍ قَدْ تَفَرَّقَ رُعاؤُها
بِاَضَرَّ فی دینِ الْمُسلِمِ مِنَ الرِّئاسَةِ.
معمر بن خلاّد، نزد آن حضرت از مردی یاد کرد و گفت او ریاست طلب است. حضرت فرمود:
دو گرگ درنده در گله بی چوپان، به اندازه
ریاست طلبی در دین یک مسلمان زیانبار نیست!
اصول کافی، ج 2، ص 297.

حدیث344

امام رضا علیه السلام :
مَنْ سَأَلَ اللّه َ التَّوفیقَ وَ لَمْ یَجْتَهِدْ،
فَقـَدِاسْتـَهْزَءَ بِنـَفْسِهِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
هرکس از خداوند، توفیق بطلبد ولی تلاش نکند،
او خـود را مسـخره کـرده اسـت.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 283.

حدیث345

امام رضا علیه السلام :
مَنْ غابَ عَنْ اَمْرٍ فَرَضِیَ بِهِ
کانَ کَـمَنْ شَهِـدَهُ وَ اَتـاهُ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
کسی که از صحنه کاری غایب باشد،
اما به آن کار (چه نیک و چه بد) راضی باشد،
همچون کسی است که در صحنه عمل حاضر بوده
و آن را انجـام داده اسـت.
توحید، صدوق، ص 392.

حدیث346

امام رضا علیه السلام :
لاتَدَعُوا الْعَمَلَ الصّالِحَ وَ الإجْتِهادَ فی الْعِبادَةِ،
اتِّکالاً عَلی حُبِّ آلِ محمّدٍ علیهم السلام.
از سخنان امام رضا علیه السلام چنین روایت است:
کار شایسته و کوشش در پرستش و عبادت را، تنها به اعتماد و پشت گرمیِ محبّت آل محمّد صلی الله علیه و آلهرها نکنید.
فقه الرضا علیه السلام، ص 339.

حدیث347

امام رضا علیه السلام :
مَنْ لَقِیَ فَقـیرا مُسْلِما فَسَلَّمَ عَلَیْهِ
خِلافَ سـَلامِهِ عـَلَی الأَغـْنِیاءِ
لَقِیَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ الْقِیامَةِ
وَ هـُوَ عَلَیـْهِ غـَضـْبانٌ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
هرکس مسلمان تهیدستی را دیدار کند و به او سلام دهد، اما متفاوت با سلامی که به ثروتمندان می دهد، روز قیامت، خداوند را دیدار می کند، در حالی که خدا بر او خشمگین است.
عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 57.

حدیث348

امام رضا علیه السلام :
کَلامُ اللّه ِ لا تَـتَجاوَزُوهُ
وَلاتَطْلُبُوا الْهُدی فیغَیْرِهِ فَتَضِلُّوا.
ریّان بن صلت می گوید:
از حضرت رضا علیه السلام پرسیدم: ای پسر پیامبر! درباره قرآن چه می فرمایی؟ فرمود:
قـرآن کلام خــداست، از آن فـراتر نـرویـد
و هدایت را در غیر قرآن مجویید که گمراه می شوید.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 308.

حدیث349

امام رضا علیه السلام :
اِعْلَمْ اَنَّهُ لا وَرَعَ اَنْفَعُ مِنْ تَجَنُّبِ مَحارِمِ اللّه ِ
وَالْکَـفِّ عَنْ اَذَی الْمُـؤمِنِ.
از امام رضا علیه السلام روایت شده است:
بدان که هیچ ورع و پرهیزگاری، سودمندتر از پرهیز از حرامهای خدا و اجتناب از اذیّت مؤمن نیست.
فقه الرضا علیه السلام، ص 356.

حدیث350

امام رضا علیه السلام :
مَنْ قَصَدَ اِلَیْهِ رَجُلٌ مِنِ اخْوانِهِ
مُسْتَجیرا بِهِ فی بَعْضِ اَحْوالِهِ
فَلَمْ یُجِرْهُ بَعْدَ اَنْ یَقْدِرَ عَلَیْهِ،
فَقَدْ قَطَعَ وِلایَةَ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ.
از امام رضا علیه السلام روایت است:
کسی که یکی از برادران دینی اش برای کاری به او پناه آورد ولی او، با آنکه می تواند، پناه ندهد و کاری برایش نکند، رشته ولایت خدای متعال را بریده است.
بحار الانوار، ج 72، ص 181.

حدیث351

امام رضا علیه السلام :
لَتَأمُرَنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لَتَنْهَنَّ عَنِ الْمُنْکَرِ،
اَوْ لَـیَسْتَـعْمِلَنَّ عَلَـیْکُمْ شِـرارُکُمْ
فَیَدْعُو خِیارُکُمْ فَلا یُسْتَجابُ لَهُمْ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
حتـما امر به معروف و نهی از منکر کنید،
وگرنه اشرارتان بر شما مسلّط و حاکم می شوند،
آنـگاه خوبانتـان هم دعـا می کنند،
امّا دعـایشان مستجـاب نمی شـود.
وسائل الشیعه، ج 11، ص 394.

حدیث352

امام رضا علیه السلام :
اِذا کَذِبَ الوُلاةُ حُبِسَ الْمـَطَرُ،
وَ اِذا جارَ السُّلْطانُ هانَتِ الدَّوْلَةُ،
وَاِذا حُبِسَتِ الزَّکاةُ ماتَتِ الْمَواشی.
از امام رضا علیه السلام روایت شده است:
هرگاه زمامداران دروغ بگویند، خشکسالی می شود.
هرگاه حاکم، ستم کند، حـکومت سست می شود.
و هرگاه زکات نپـردازند، چهـارپایان می مـیرند.
امالی، شیخ مفید، ص 310.

حدیث353

امام رضا علیه السلام :
اَلصَّغائِرُ مِنَ الذُّنـُوبِ طُـرُقٌ اِلَی الْکَبائِرِ
ومَنْ لَمْ یَخَفِ اللّه َ فِی الْقَلیلِ، لَمْ یَخَفْهُ فِی الْکَثیرِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
گناهان کوچک، راهی به سوی گناهان کبیره است.
هر کس کـه در گنـاهان کوچـک از خــدا نترسـد،
در مورد گناهان بزرگ و بسیار هم از او نمی ترسد.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 290.

حدیث354

امام رضا علیه السلام :
اِنَّمَا النّاسُ رَجُلانِ:
مُسْتَریحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَراحٌ مِنهُ بِهِ.
امام رضا علیه السلام هنگام عیادت از یکی از اصحابش فرمود:
مردم دو دسته اند:
یکی آنکه با مـرگ، آسـوده می شود.
دیگری آنکه مردم با مرگش از دست او آسوده می شوند.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 263.

حدیث355

امام رضا علیه السلام :
اَلسَّخِیُّ یَأْکُلُ مِنْ طَعامِ النّاسِ
لِیـَأْکـُلُوا مِنْ طـَعـامِهِ،
وَالْبَخیلُ لایَأکُلُ مِنْ طَعامِ النّاسِ
لِـئَلاّ یـَأْکـُلُوا مِنْ طـَعـامِهِ.
امام رضا علیه السلام فرمود:
بخشنده و سخاوتمند، از غذای مردم می خورد،
تـا از غـذایش بخـورنـد،
ولی بخیل از غذای دیگران نمی خورد،
تـا از غـذای او نخورنـد.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 295.

حدیث356

امام رضا علیه السلام :
مَنْ رَضِیَ بِالْیَسیرِ مِنَ الْحَلالِ
خـَفَّتْ مـَؤُنَتـُهُ وَ تَنَعـَّمَ اَهـْلـُهُ
وَ بَصَّرَهُ اللّه ُ داءَ الدُّنْیا وَ دَوائَها
وَ اَخْرَجـَهُ مِنْها سالِما
امام رضا علیه السلام فرمود:
کسی که به مال حلال اندک، راضی شود، مخارجش سبک می شود، خانواده اش برخوردار می گردند، خداوند او را به درد و درمان دنیا بینا می کند و ا و را سالم و بی گناه از دنیا به دارالسلام بهشت بیرون می برد.
مسند الامام الرضا علیه السلام، ج 1، ص 269.

درباره مركز

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».