2591 حدیث از حضرت امام صادق علیه السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1393
عنوان و نام پدیدآور:2591 حدیث از حضرت امام صادق علیه السلام/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر دیجیتالی:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳93.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه ، رایانه و کتاب
موضوع: احادیث شیعه -- قرن ۱۳ق. ، خاندان نبوت -- احادیث ، خاندان نبوت -- فضایل

از1تا200

حدیث1

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : صُم صَوماً یَقطَعُ شَهوَتَکَ ، ولا تَصُم صَوماً یَمنَعُکَ مِنَ الصَّلاةِ ؛ فَإِنَّ الصَّلاةَ أحَبُّ إلَی اللّه ِ مِنَ الصِّیامِ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان نصایح لقمان علیه السلام به پسرش ـ : روزه ای بگیر که شهوتت را قطع کند و روزه ای نگیر که از نماز، بازت دارد؛ زیرا نماز ، نزد خدا محبوب تر از روزه است .
تفسیر القمی : ج 2 ص 164 ، قصص الانبیاء للراوندی : ص 190 ح 238 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 411 ح 2 و ص 417 ح 10 .

حدیث2

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ، ویُشهَدُ عَلَیها ... ولِلعالِمِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : العِلمُ بِاللّه ِ ، وبِما یُحِبُّ ، وبِما یَکرَهُ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! هر چیز نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن ، گواهی می گردد. دانشمند نیز سه نشانه دارد : شناختن خدا و آنچه خداوند دوست دارد و آنچه دوست ندارد» .
الخصال : ص 121 ح 113 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 8 .

حدیث3

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ أن قالَ لَهُ : یا بُنَیَّ ، اِجعَل فی أیّامِکَ ولَیالیکَ وساعاتِکَ نَصیباً لَکَ فی طَلَبِ العِلمِ ، فَإِنَّکَ لَن تَجِدَ لَهُ تَضییعا مِثلَ تَرکِهِ .
امام صادق علیه السلام :یکی از نصایح لقمان به پسرش ، این بود که گفت : «ای پسرم! بخشی از روز و شب و ساعات خود را برای دانش پژوهی قرار ده؛ زیرا هیچ زیانی را مانند ترک آن نخواهی یافت» .
الأمالی للمفید : ص 292 ح 2 ، الأمالی للطوسی : ص 68 ح 99 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 7 .

حدیث4

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، إن تَأَدَّبتَ صَغیراً انتَفَعتَ بِهِ کَبیراً ، ومَن عَنی
امام صادق علیه السلام ـ در بیان موعظه لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! اگر در کودکی ادب آموختی ، در بزرگی سودش را می بری . هر کس آهنگ ادب کند ، به آن اهتمام می ورزد، و هر کس بدان اهتمام ورزد ، زحمتِ دانستن آن را تحمّل می کند، و هر کس زحمت دانستن آن را بپذیرد ، جستجویش [در پی دانش] زیاد می شود، و هر کس جستجویش زیاد شود، سودش را درمی یابد . پس آن را عادت خود قرار دِه؛ چرا که تو جانشین گذشتگانی و به وسیله آن ، جانشین خود را سود می بخشی و علاقه مند ، برای آن به تو امید می بندد و ترسان، از عظمت تو می هراسد . و از تنبلی نسبت به آن و از رفتن در پیِ غیر آن بپرهیز ؛ زیرا اگر در برابر دنیا شکست بخوری ، در برابر آخرت ، مغلوب نمی شوی ؛ ولی اگر جستجوی دانش در جایگاه های خودش را از دست بدهی ، در برابر آخرت ، مغلوب می شوی . بخشی از روزها و شب ها و لحظاتت را برای جستجوی دانش قرار بده ؛ چرا که تو زیانی شدیدتر از ترک آن را نمی یابی. و در آن ، با هیچ فرد لجوجی مستیز، و با هیچ فقیهی مجادله، با هیچ پادشاهی دشمنی، و با هیچ ستمگری همراهی نکن و او را تصدیق منما . و با فاسقِ آلوده به گناه ، همنشینی نکن، و با متّهم [نیز] همنشینی نکن، و دانش خود را ذخیره کن ، همان طور که پولت را ذخیره می کنی.
فی المصدر : «غنی» ، والتصویب من بحار الأنوار وقصص الأنبیاء : ص 194 ح 243 . وعَنَی الأَمرُ فلاناً : أهَمَّهُ . ویقال : عَنی بأمر فلان (المعجم الوسیط : ج 2 ص 633 «عنا»).

حدیث5

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لا تَتَعَلَّمِ العِلمَ لِتُباهِیَ بِهِ العُلَماءَ ، أو تُمارِیَ بِهِ السُّفَهاءَ ، أو تُزانَ بِهِ فِی المَجالِسِ ، ولا تَترُکِ العِلمَ زَهادَةً فیهِ ورَغبَةً فِی الجَهلِ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! دانش را برای فخر فروشی نزد دانشمندان یا نزاع با سفیهان یا زینت مجالس ، نیاموز و همچنین ، دانش را از سرِ بی رغبتی به آن و تمایل به نادانی ، رها نکن» .
دعائم الإسلام : ج 1 ص 83 ، قصص الأنبیاء : ص 190 ح 238 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 417 ح 10 .

حدیث6

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، جالِسِ العُلَماءَ وزاحِمهُم بِرُکبَتَیکَ ، لا تُجادِلهُم فَیَمنَعوکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان نصایح لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! با دانشمندان همشین باش و با زانو زدنت ، جایشان را تنگ کن ؛ ولی با آنان به مجادله نپرداز ، که در این صورت ، تو را از حضور باز می دارند.
تفسیر القمّی : ج 2 ص 164 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 204 ح 22 .

حدیث7

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام : یا بُنَیَّ ، لا تَتَّخِذِ الجاهِلَ رَسولاً ، فَإِن لَم تُصِب عاقِلاً حَکیماً یَکونُ رَسولَکَ فَکُن أنتَ رَسولَ نَفسِکَ . یا بُنَیَّ ، اِعتَزِلِ الشَّرَّ یَعتَزِلکَ .
امام صادق علیه السلام :لقمان گفت: «ای پسرم! نادان را پیک خود انتخاب مکن. اگر شخص عاقل و حکیم که فرستاده تو باشد، پیدا نکردی، خود فرستاده خودت باش. ای پسرم! از بدی دوری کن تا آن هم از تو دوری کند» .
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 247 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 421 ح 16 .

حدیث8

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا قیلَ لَهُ ما کانَ فی وَصِیَّةِ لُقمانَ ـ : کانَ فیهَا الأَعاجیبُ ، وکانَ أعجَبَ ما فیها أن قالَ لاِبنِهِ : خَفِ اللّه َ خیفَةً لَو جِئتَهُ بِبِرِّ الثَّقَلَینِ لَعَذَّبَکَ ، وَارجُ اللّه َ رَجاءً لَو جِئتَهُ بِذُنوبِ الثَّقَلَینِ لَرَحِمَکَ .
امام صادق علیه السلام ـ وقتی به ایشان گفته شد : در وصیت لقمان چه بود؟ ـ : در آن ، شگفتی های فراوانی بود و عجیب تر از همه ، این است که به پسرش گفت: «از خدا چنان بترس که [گویی] حتّی اگر با همه خوبی های انس و جن به پیشگاهش برسی ، عذابت می کند و چنان به خدا امیدوار باش که [گویی ]حتّی اگر با همه بدی های انس و جن به پیشگاهش برسی ، به تو رحم می کند» .
الکافی : ج 2 ص 67 ح 1 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 259 ح 151 .

حدیث9

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، خَفِ اللّه َ خَوفاً لَو أتَیتَ القِیامَةَ بِبِرِّ الثَّقَلَینِ خِفتَ أن یُعَذِّبَکَ ، وَارجُ اللّه َ رَجاءً لَو وافَیتَ القِیامَةَ بِإِثمِ الثَّقَلَینِ رَجَوتَ أن یَغفِرَ لَکَ . فَقالَ لَهُ ابنُهُ : یا أبَتِ ، وکَیفَ أُطیقُ هذا وإنَّما لی قَلبٌ واحِدٌ . فَقالَ لَهُ لُقمانُ : یا بُنَیَّ لَوِ استُخرِجَ قَلبُ المُؤمِنِ فَشُقَّ لَوُجِدَ فیهِ نورانِ ، نورٌ لِلخَوفِ ونورٌ لِلرَّجاءِ
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش موعظه کرد : «ای پسرم! از خدا چنان بترس که اگر قیامت را با همه خوبی های انس و جن دریابی، باز هم بهراسی که خداوند عذابت کند. و به خدا چنان امیدوار باش که اگر قیامت را با همه بدی های انس و جن دریابی، امیدوار باشی که خداوند تو را بیامرزد » . پسرش به او گفت: ای پدرم! چگونه می توانم چنین باشم ، در حالی که تنها یک قلب دارم؟ لقمان گفت: «ای پسرم! اگر قلب مؤمن بیرون آورده و پاره شود، دو نور در آن دریافت می گردد : نوری برای خوف و نوری برای رجا ، که اگر وزن شوند ، هیچ یک ذرّه ای بر دیگری ترجیح نخواهد داشت . هر کس به خدا ایمان آورَد ، سخن خدا را تصدیق می کند و هر کس گفته خداوند را تصدیق کند، به دستور او جامه عمل می پوشد . و هر کس به دستور او جامه عمل نپوشد، گفته خدا را تصدیق نکرده است زیرا این خلق و خوی ها ، بر درستیِ یکدیگر شهادت می دهند. پس هر کس به خدا ایمان صادقانه داشته باشد، در عمل نیز با خدا خالصانه و خیرخواهانه رفتار می کند و هر که در راه خدا خالصانه و خیرخواهانه عمل کند ، حقیقتا صادقانه به خدا ایمان آورده است . و هر که خدا را اطاعت کند، از او می ترسد و هر که از او بترسد، او را دوست می دارد و هر که او را دوست بدارد، از فرمانش پیروی می کند و هر که از فرمانش پیروی کند ، مستحقّ بهشت و رضوانش می گردد ، و هر که از رضوان الهی پیروی نکند، غضب خدا بر او هموار می گردد. از غضب خدا ، به خدا پناه می بریم!» .
فی المصدر : «نورین نورا للخوف ونورا للرجاء» والصحیح ما أثبتناه کما فی بحار الأنوار.

حدیث10

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، اِختَرِ المَجالِسَ
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! مجالس را با دو چشمانت، آگاهانه انتخاب کن. پس اگر گروهی را دیدی که خدا را یاد می کنند، همراهشان بنشین؛ زیرا اگر عالم باشی، هم دانشت به تو سود می رساند و هم آنهابر دانشت می افزایند، و اگر نادان باشی، تو را دانش می آموزند و چه بسا خداوند بر آنان نظر رحمت افکنَد، پس تو را نیز در بر گیرد».
قال العلاّمة المجلسی رحمه الله : اختر المجالس علی عینک : أی علی بصیرة منک ، أو بعینک ، فإنّ «علی» قد تجیئ بمعنی الباء ، أو رجحِّها علی عینک ، وعلی الاخیر التفصیل لبیان المجلس الذی ینبغی أن یختار علی العین (بحار الأنوار : ج 1 ص 201) .

حدیث11

امام صادق علیه السلام :
لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ : أنَا مُنذُ سَقَطتُ إلَی الدُّنیَا استَدبَرتُ وَاستَقبَلتُ الآخِرَةَ ، فَدارٌ أنتَ إلَیها تَسیرُ أقرَبُ مِن دارٍ أنتَ مِنها مُتَباعِدٌ . یا بُنَیَّ ، لا تَطلُب مِنَ الأَمرِ مُدبِرا ، ولا تَرفُض مِنهُ مُقبِلاً ؛ فَإِنَّ ذلِکَ یُضِلُّ الرَّأیَ ویُزری بِالعَقلِ .
امام صادق علیه السلام :هنگامی که لقمان پسرش را نصیحت کرد، گفت: «من از همان زمانی که به دنیا آمدم ، به آن پشت کردم و به سوی آخرت رفتم. پس خانه ای که تو به سوی آن روانی ، نزدیک تر است از خانه ای که تو از آن دور می شوی. ای پسرم! در پیِ چیزی نباش که پشت سر نهاده ای، و چیزی را که پیشِ رو داری، رها نکن؛ زیرا این کار، رأی و نظر را گم راه می کند و عقل را بی مایه می گرداند».
قصص الأنبیاء : ص 193 ح 242 ، تنبیه الخواطر : ج 1 ص 138 نحوه .

حدیث12

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : مَن أطاعَ اللّه َ خافَهُ ، ومَن خافَهُ فَقَد أحَبَّهُ ، ومَن أحَبَّهُ اتَّبَعَ أمرَهُ ، ومَنِ اتَّبَعَ أمرَهُ استَوجَبَ جَنَّتَهُ ومَرضاتَهُ ، ومَن لَم یَتَّبِع رِضوانَ اللّه ِ فَقَد هانَ عَلَیهِ سَخَطُهُ . نَعوذُ بِاللّه ِ مِن سَخَطِ اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان نصایح لقمان علیه السلام به پسرش ـ : هر کس خدا را اطاعت کند ، از او می ترسد. و هر کس از خدا بترسد ، او را دوست می دارد. و هر کس خدا را دوست بدارد ، از فرمانش پیروی می کند. و هر کس از خدا پیروی کند ، بهشت و رضای او را از آن خود می سازد. و هر کس به دنبال رضای الهی نباشد ، به آسانی ، خود را مشمول خشم الهی می گرداند. از خشم خدا به خدا پناه می بریم!
تفسیر القمّی : ج 2 ص 162 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 412 ح 2 .

حدیث13

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام لاِبنِهِ : ... یا بُنَیَّ ، إنَّ الدُّنیا قَلیلٌ وعُمُرَکَ قَصیرٌ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! [متاع] دنیا ناچیز است و عمر تو نیز کوتاه».
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث14

امام صادق علیه السلام :
فی وَصِیَّةِ لُقمانَ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، اِعلَم أنَّ الدُّنیا قَلیلٌ ، وعُمُرَکَ مِنها قَلیلٌ مِن قَلیلٍ ، ویَقِرُّ
امام صادق علیه السلام :لقمان در سفارش به پسرش، گفت: «ای پسرم! بدان که [متاع] دنیا ناچیز است و عمر تو اندکی از آن ناچیز است، و از آن اندک نیز اندکی مانده است».
أی یبقی ویستقرّ .

حدیث15

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ : یا بُنَیَّ ... اِقنَع بِقَسمِ اللّه ِ لَکَ یَصفُ عَیشُکَ ، فَإِن أرَدتَ أن تَجمَعَ عِزَّ الدُّنیا فَاقطَع طَمَعَکَ مِمّا فی أیدِی النّاسِ ، فَإِنَّما بَلَغَ الأَنبِیاءُ وَالصِّدّیقونَ ما بَلَغوا بِقَطعِ طَمَعِهِم .
امام صادق علیه السلام :لقمان گفت: «ای پسرم! ... به قسمت الهی قانع باش تا زندگی ات پاک باشد. پس اگر خواستی عزّت دنیا را گرد آوری ، طمع خود را از آنچه در دست مردم است، ببُر . همانا پیامبران و صدّیقان، به اندازه قطع طمعشان ، به آن مقامات رسیدند ».
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 244 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث16

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام لاِبنِهِ : ... یا بُنَیَّ ، اِحذَرِ الحَسَدَ فَلا یَکونَنَّ مِن شَأنِکَ ، وَاجتَنِب سوءَ الخُلُقِ فَلا یَکونَنَّ مِن طَبعِکَ ، فَإِنَّکَ لا تَضُرُّ بِهِما إلاّ نَفسَکَ ، وإذا کُنتَ أنتَ الضّارَّ لِنَفسِکَ کَفَیتَ عَدُوَّکَ أمرَکَ ، لِأَنَّ عَداوَتَکَ لِنَفسِکَ أضَرُّ عَلَیکَ مِن عَداوَةِ غَیرِکَ .
امام صادق علیه السلام :لقمان گفت: . . . «ای پسرم! از حسد بر حذر باش، که در شأن تو نیست، و از بداخلاقی دوری کن، که از سرشت تو نیست؛ زیرا تو به وسیله آن دو ، جز به خودت ضرر نمی زنی، و هر گاه به خودت ضرر رساندی، دشمنت را از پرداختن به کار تو کفایت می کنی؛ زیرا دشمنی تو با خودت، از دشمنی دیگری زیان بارتر است».
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث17

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ویُشهَدُ عَلَیها ... ولِلحاسِدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَغتابُ إذا غابَ ، ویَتَمَلَّقَ إذا شَهِدَ ، ویَشمَتُ بِالمُصیبَةِ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! هر چیز ، نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن، گواهی می گردد... . حسود ، سه نشانه دارد : غایب را غیبت، حاضر را چاپلوسی، و گرفتار را شماتت می کند» .
الخصال : ص 121 ح 113 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 8 .

حدیث18

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ویُشهَدُ عَلَیها ... ولِلمُرائی ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَکسَلُ إذا کانَ وَحدَهُ ، ویَنشَطُ إذا کانَ النّاسُ عَندَهُ ، ویَتَعَرَّضُ فی کُلِّ أمرٍ لِلمَحمَدَةِ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! هر چیز نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن، گواهی می گردد... ریاکار نیز سه نشانه دارد: هر گاه تنها باشد، کسل است، و هر گاه پیش مردم باشد ، شاد است، و هر کاری را که در آن ستایش باشد ، انجام می دهد».
الخصال : ص 121 ح 113 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 8 .

حدیث19

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إیّاکَ وَالضَّجَرَ وسوءَ الخُلُقِ وقِلَّةَ الصَّبرِ، فَلا یَستَقیمُ عَلی هذِهِ الخِصالِ صاحِبٌ، وألزِم نَفسَکَ التُّؤَدَةَ فی اُمورِکَ، وصَبِّر عَلی مَؤوناتِ الإِخوانِ نَفسَکَ ، وحَسِّن مَعَ جَمیعِ النّاسِ خُلُقَکَ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! از بی قراری و بداخلاقی و کم صبری بپرهیز، که هیچ کس با این خصوصیّات، پایدار نمی ماند. در کارهایت آرام و نرم باش، و بر خود هزینه برادران [ِدینی] را هموار کن ، و با همه مردم، اخلاق نیکو داشته باش».
قصص الأنبیاء : ص 198 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 419 ح 14 .

حدیث20

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، لا تَرکَن إلَی الدُّنیا ولا تَشغَل قَلبَکَ بِها ، فَما خَلَقَ اللّه ُ خَلقاً هُوَ أهوَنُ عَلَیهِ مِنها ، ألا تَری لَم یَجعَل نَعیمَها ثَواباً لِلمُطیعینَ ، ولَم یَجعَل بَلاءَها عُقوبَةً لِلعاصینَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان نصایح لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! به دنیا تکیه نکن و دلت را به آن مشغول نگردان، که خداوند ، چیزی پَست تر از دنیا نیافریده است. مگر نمی بینی که خداوند ، نعمت های دنیا را برای فرمانبران، پاداش و گرفتاری های آن را برای گناهکاران کیفر قرار نداده است؟
تفسیر القمّی : ج 2 ص 165 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 412 ح 2 .

حدیث21

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ویُشهَدُ عَلَیها ... ولِلکَسلانِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَتَوانی حَتّی یُفَرِّطَ ، ویُفَرِّطُ حَتّی یُضَیِّعَ ، ویُضَیِّعُ حَتّی یَأثَمَ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «ای پسرم! هر چیز ، نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن، گواهی می گردد ... . کاهل (تنبل) نیز سه نشانه دارد: به قدری سستی می کند که کوتاهی می نماید، و چنان کوتاهی می کند تا ضایع می سازد، و آن چنان ضایع می سازد که مرتکب گناه می شود ».
الخصال : ص 121 ح 113 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 8 .

حدیث22

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إن کُنتَ زَعَمتَ أنَّ الکَلامَ مِن فِضَّةٍ ، فَإِنَّ السُّکوتَ مِن ذَهَبٍ
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: «پسرم! اگر گمان کردی که سخن، نقره است، پس [بدان که ]سکوت، طلاست».
قال العلاّمة المجلسی قدس سره فی تبیین الحدیث : «یدل علی أن السکوت أفضل من الکلام ، وکأنه مَبنیّ علی الغالب وإلاّ فظاهر أنّ الکلام خیر من السکوت فی کثیر من الموارد ، بل یجب الکلام ویحرم السکوت عند إظهار اصول الدین وفروعه ، والأمر بالمعروف والنهی عن المنکر ، ویستحب فی المواعظ والنصایح ، وإرشاد الناس إلی مصالحهم وترویج العلوم الدینیة ، والشفاعة للمؤمنین ، وقضاء حوائجهم وأمثال ذلک، فتلک الأخبار مخصوصة بغیر تلک الموارد أو بأحوال عامّة الخلق ، فإنّ غالب کلامهم إنما هو فیما لا یعنیهم ، أو هو مقصور علی المباحات وقد مرّ فی کتاب العقل فی حدیث هشام أنّ أمیر المؤمنین علیه السلام کان یقول : «إنّ من علامة العاقل أن یکون فیه ثلاث خصال یجیب إذا سئل ، وینطق إذا عجز القوم عن الکلام ، ویشیر بالرأی فیه» (بحار الأنوار : ج 71 ص 297) .

حدیث23

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : إذا سافَرتَ مَعَ قَومٍ فَأَکثِرِ استِشارَتَکَ إیّاهُم فی أمرِکَ واُمورِهِم ، وأکثِرِ التَّبَسُّمَ فی وُجوهِهِم ، وکُن کَریماً عَلی زادِکَ . وإذا دَعَوکَ فَأَجِبهُم ، وإذَا استَعانوا بِکَ فَأَعِنهُم ، وَاغلِبهُم بِثَلاثٍ: بِطولِ الصَّمتِ ، وکَثرَةِ الصَّلاةِ ، وسَخاءِ النَّفسِ بِما مَعَکَ مِن دابَّةٍ أو مالٍ أو زادٍ . وإذَا استَشهَدوکَ عَلَی الحَقِّ فَاشهَد لَهُم ، وَاجهَد رَأیَکَ لَهُم إذَا استَشاروکَ ثُمَّ لا تَعزِم حَتّی تَثَبَّتَ وتَنظُرَ ، ولا تُجِب فی مَشوَرَةٍ حَتّی تَقومَ فیها وتَقعُدَ وتَنامَ وتَأکُلَ وتُصَلِّیَ وأنتَ مُستَعمِلٌ فِکرَکَ وحِکمَتَکَ فی مَشوَرَتِهِ ، فَإِنَّ مَن لَم یُمحِضِ النَّصیحَةَ لِمَنِ استَشارَهُ سَلَبَهُ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی رَأیَهُ ، ونَزَعَ عَنهُ الأَمانَةَ . وإذا رَأَیتَ أصحابَکَ یَمشونَ فَامشِ مَعَهُم ، وإذا رَأَیتَهُم یَعمَلونَ فَاعمَل مَعَهُم ، وإذا تَصَدَّقوا وأعطَوا قَرضاً فَأَعطِ مَعَهُم ، وَاسمَع لِمَن هُوَ أکبَرُ مِنکَ سِنّا ، وإذا أمَروک بِأَمرٍ وسَأَلوکَ فَقُل : نَعَم ولا تَقُل : لا ، فَإِنَّ لا عِیٌّ ولُؤمٌ . وإذا تَحَیَّرتُم فی طَریقِکُم فَانزِلوا ، وإذا شَکَکتُم فِی القَصدِ فَقِفوا ، وتَآمَروا ، وإذا رَأَیتُم شَخصاً واحِداً فَلا تَسأَلوهُ عَن طَریقِکُم ولا تَستَرشِدوهُ ، فَإِنَّ الشَّخصَ الواحِدَ فِی الفَلاةِ مُریبٌ ، لَعَلَّهُ أن یَکونَ عَیناً لِلُّصوصِ ، أو یَکونَ هُوَ الشَّیطانَ الَّذی حَیَّرَکُم ، وَاحذَرُوا الشَّخصَینِ أیضاً إلاّ أن تَرَوا ما لا أری ؛ فَإِنَّ العاقِلَ إذا أبصَرَ بِعَینِهِ شَیئاً عَرَفَ الحَقَّ مِنهُ ، وَالشّاهِدَ یَری ما لا یَرَی الغائِبُ . یا بُنَیَّ ، وإذا جاءَ وَقتُ صَلاةٍ فَلا تُؤَخِّرها لِشَیءٍ ، وصَلِّها وَاستَرِح مِنها ؛ فَإِنَّها دَینٌ . وصَلِّ فی جَماعَةٍ ولَو عَلی رَأسِ زُجٍّ . ولا تَنامَنَّ عَلی دابَّتِکَ ؛ فَإِنَّ ذلِکَ سَریعٌ فی دَبرِها ، ولَیسَ ذلِکَ مِن فِعلِ الحُکَماءِ إلاّ أن تَکونَ فی مَحمِلٍ یُمکِنُکَ التَّمَدُّدُ لاِستِرخاءِ المَفاصِلِ ، وإذا قَرُبتَ مِنَ المَنزِلِ فَانزِل عَن دابَّتِکَ ، وَابدَأ بِعَلَفِها قَبلَ نَفسِکَ ، وإذا أرَدتَ النُّزولَ فَعَلَیکَ مِن بِقاعِ الأَرضِ بِأَحسَنِها لَوناً ، وألیَنِها تُربَةً ، وأکثَرِها عُشباً . وإذا نَزَلتَ فَصَلِّ رَکعَتَینِ قَبلَ أن تَجلِسَ ، وإذا أرَدتَ قَضاءَ حاجَةٍ فَأَبعِدِ المَذهَبَ فِی الأَرضِ ، وإذَا ارتَحَلتَ فَصَلِّ رَکعَتَینِ ، ووَدِّعِ الأَرضَ الَّتی حَلَلتَ بِها ، وسَلِّم عَلَیها وعَلی أهلِها ؛ فَإِنَّ لِکُلِّ بُقعَةٍ أهلاً مِنَ المَلائِکَةِ . وإنِ استَطَعتَ أن لا تَأکُلَ طَعاماً حَتّی تَبدَأَ فَتَتَصَدَّقَ مِنهُ فَافعَل ، وعَلَیکَ بِقِراءَةِ کِتابِ اللّه ِ عَزَّ وجَلَّ ما دُمتَ راکِباً ، وعَلَیکَ بِالتَّسبیحِ ما دُمتَ عامِلاً ، وعَلَیکَ بِالدُّعاءِ ما دُمتَ خالیاً . وإیّاکَ وَالسَّیرَ مِن أوَّلِ اللَّیلِ ، وعَلَیکَ بِالتَّعریسِ وَالدُّلجَةِ مِن لَدُن نِصفِ اللَّیلِ إلی آخِرِهِ ، وإیّاکَ ورَفعَ الصَّوتِ فی مَسیرِکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بین سفارش لقمان علیه السلام به پسرش ـ هر گاه با گروهی مسافرت کردی ، با آنان در کارهای مربوط به خود و آنها، بسیار مشورت کن و به رویشان بسیار لبخند بزن و نسبت به زاد و توشه ات، کریم و بخشنده باش. هر گاه دعوتت کردند، بپذیر و هر گاه از تو یاری خواستند، کمکشان کن و با سه چیز، بر آنان فائق باش: سکوت طولانی، نماز گزاردنِ بسیار و سخاوتمندی نسبت به آنچه از حیوان و مال و توشه داری. هر گاه تو را به گواهی طلبیدند، برایشان گواهی بده. هر گاه با تو مشورت کردند ، درباره رأی خود، کوشش کن؛ اما تصمیم قطعی نگیر، تا این که [اندیشه ات] تثبیت شود و تأمّل کرده باشی . پاسخ هیچ مشورتی را نده ، مگر آن که درباره آن ـ در حالی که قیام و قعود می کنی و می خوابی و می خوری و نماز می خوانی ـ فکر کنی و حکمتت را به کار گیری؛ زیرا هر کس برای مشورتْ خواه، خالصانه خیرخواهی نکند ، خداوند ـ تبارک و تعالی ـ نظرش را از او سلب می کند و امانت [ ـِ اهلیت مشورت ]را باز می گیرد. و هر گاه دیدی که یارانت می روند ، تو هم با آنان برو، و هر گاه دیدی کار می کنند ، تو هم با آنان کار کن. هر گاه صدقه دادند و قرضی عطا کردند، تو هم بده و حرف بزرگ تر را گوش بده. و هر گاه به تو امر کردند و از تو چیزی خواستند، در جوابشان آری «بگو» و «نه» نگو؛ زیرا «نه» گفتن، درماندگی و پستی است . هر گاه در راهتان سرگردان شدید، پیاده شوید و هر گاه در مقصدتان تردید پیدا کردید ، درنگ و مشورت کنید و اگر شخص تنهایی را دیدید ، درباره راهتان از او نپرسید و از او راه نمایی نخواهید؛ زیرا شخص تنها در بیابان، مشکوک است؛ شاید دیده بان و جاسوس دزدان باشد ، یا شاید او همان شیطانی باشد که شما را متحیّر ساخته است. و اگر دو شخص بودند ، باز هم احتیاط و حذر کنید ، مگر چیزی را تشخیص دهید که من الآن تشخیص نمی دهم ؛ زیرا عاقل، وقتی به چیزی با دیده بصیرت بنگرد ، حق را در آن می یابد و شخص شاهد و حاضر، چیزی را می بیند که غایب نمی بیند. ای پسرم! هر گاه وقت نماز رسید ، آن را به خاطر چیز دیگری به تأخیر نینداز و آن را بخوان و خود را از آن راحت کن؛ زیرا نماز، بدهی [به خداوند ]است. نماز را به جماعت بخوان ؛ هرچند بر نوک پیکان باشد. بر روی حیوانت نخواب؛ زیرا این کار ، پشت حیوان را زود زخم می کند و این ، کار حکیمان نیست؛ مگر محملی داشته باشد که بتوانی در آن دراز بکشی و مفاصلت را راحت سازی. هر گاه به منزل نزدیک شدی ، از حیوانت پیاده شو و قبل از [پرداختن به] خود ، علف آن را بده . هر گاه خواستی در جایی نزول کنی ، بهترین جای زمین را بر گزین که خوش منظره، خاکش نرم و علفزار باشد. هر گاه پیاده شدی ، قبل از نشستن ، دو رکعت نماز بخوان. هر گاه خواستی قضای حاجت کنی ، قدری در زمین راه برو که دور[از دیگران] باشی. هر گاه خواستی کوچ کنی ، دو رکعت نماز بخوان و با زمینی که در آن بودی، وداع کن و بر آن زمین و اهل آن، سلام کن؛ زیرا هر جایی از زمین، ساکنانی از فرشتگان دارد . اگر توانستی از طعامی نخوری تا این که ابتدا از آن صدقه بدهی ، این کار را انجام بده. و بر توباد که تا سواره ای ، کتاب خداوند عز و جل را قرائت کنی، و بر توباد که تا مشغول کاری هستی ، تسبیح بگویی، و بر توباد که تا بیکاری ، دعا کنی. از سفر کردن در اوّل شب، بپرهیز و در آخر شب، رحل اقامت بیفکن و از نیمه شب به بعد تا آخر آن، سفر کن و در هنگام حرکت، از بلند کردن صدا بپرهیز.
الکافی : ج 8 ص 348 ح 547 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 298 ح 2505 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 422 ح 18 .

حدیث24

امام صادق علیه السلام :
فی وَصِیَّةِ لُقمانَ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، سافِر بِسَیفِکَ وخُفِّکَ وعِمامَتِکَ وخِبائِکَ وسِقائِکَ وإبرَتِکَ وخُیوطِکَ ومِخرَزِکَ ، وتَزَوَّد مَعَکَ مِنَ الأَدوِیَةِ ما تَنتَفِعُ بِها أنتَ ومَن مَعَکَ ، وکُن لِأَصحابِکَ مُوافِقاً إلاّ فی مَعصِیَةِ اللّه ِ عَزَّ وجَلَّ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش لقمان علیه السلام به پسرش ـ : پسرم! شمشیر، کفش، عمامه، خیمه، مَشک ، سوزن، نخ و درفش خود را در مسافرت، همراه داشته باش و از ادویه، آنچه خود و همراهانت لازم دارید ، توشه بردار و با یارانت، جز در معصیت خداوند عز و جل سازگار باش .
الکافی : ج 8 ص 303 ح 466 ، بحار الأنوار : ج 76 ص 270 ح 26 .

حدیث25

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : ... یا بُنَیَّ ، إن عَدِمَکَ ما تَصِلُ بِهِ قَرابَتَکَ ، وتَتَفَضَّلُ بِهِ عَلی إخوَتِکَ فَلا یَعدَمَنَّکَ حُسنُ الخُلُقِ وبَسطُ البِشرِ ؛ فَإِنَّهُ مَن أحسَنَ خُلُقَهُ أحَبَّهُ الأَخیارُ وجانَبَهُ الفُجّارُ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان آنچه لقمان علیه السلام به پسرش گفت ـ : پسرم! اگر چیزی نداری که بدان صله رحم کنی و به برادران [دینیِ] خود بخشش نمایی، نیک خویی و گشاده رویی را از دست نده ؛ زیرا هر کس اخلاقش را نیکو گردانَد ، نیکوکاران او را دوست می دارند و بدکاران از او کناره می گیرند.
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 244 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث26

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : ولا تُجادِلَنَّ فَقیهاً ، ولا تُعادِیَنَّ سُلطاناً ، ولا تُماشِیَنَّ ظَلوماً ، ولا تُصادِقَنَّهُ ، ولا تُصاحِبَنَّ فاسِقاً نَطِفاً ، ولا تُصاحِبَنَّ مُتَّهَماً .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان موعظه لقمان علیه السلام به پسرش ـ : با فقیه ، مجادله و با پادشاه ، دشمنی و با ستمگر ، همراهی و دوستی و با فاسقِ پلید ، رفاقت نکن و با متّهم نیز رفاقت نکن .
تفسیر القمّی : ج 2 ص 164 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 412 ح 2 .

حدیث27

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام : یا بُنَیَّ ، إنِ احتَجتَ إلَی السُّلطانِ فَلا تُکثِرِ الإِلحاحَ عَلَیهِ ، ولا تَطلُب حاجَتَکَ مِنهُ إلاّ فی مَواضِعِ الطَّلَبِ ، وذلِکَ حینَ الرِّضا وطیبِ النَّفسِ ، ولا تَضجَرَنَّ بِطَلَبِ حاجَةٍ ؛ فَإِنَّ قَضاءَها بِیَدِ اللّه ِ ولَها أوقاتٌ ، ولکِنِ ارغَب إلَی اللّه ِ وسَلهُ ، وحَرِّک أصابِعَکَ إلَیهِ .
امام صادق علیه السلام :لقمان گفت: «ای پسرم! اگر محتاج پادشاه شدی ، زیاد اصرار نکن و حاجت خود را جز در جای مناسبِ درخواست ، از او نخواه، و آن، هنگام خشنودی و خوش حالی است. و در طلب حاجت ، بی قراری نکن؛ زیرا برآورده شدن آن، به دست خداست و آن هم اوقاتی دارد ؛ ولی تمایل و توجّهت، به خداوند باشد و از او بخواه و انگشتانت را به سوی او بجنبان».
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث28

امام صادق علیه السلام :
لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ : ... یا بُنَیَّ ، لِیَکُن مِمّا
امام صادق علیه السلام :وقتی که لقمان پسرش را موعظه می کرد ، به او گفت: « . . . ای پسرم! چیزهایی که می خواهی با آنها بر دشمنت چیره شوی، اینها باشند: پرهیز از محرّمات، برتری در دینت ، حفظ جوان مردی ات ، تکریم نفس خود تا به نافرمانی های خدای رحمان و اخلاق بد و کردار زشت، آلوده نگردد. رازت را پنهان کن و باطنت را نیکو گردان؛ چرا که هر گاه چنین کردی ، در پناه خداوند خواهی بود تا از دستیازیِ دشمن بر نقطه ضعف تو و یا پی بردن او به لغزشت ، در امان بمانی . خود را از حیله دشمن، در امان نبین تا مبادا در برخی از حالات ، فریبش را بخوری . هر گاه توانست، به تو حمله می کند و هیچ لغزشی را از تو نمی بخشد. باید یکی از سلاح هایی که تو در برابر دشمنت به کار می گیری، اعلان رضایت از او باشد. در جلب منفعت، بسیار را اندک، و در زیان دیدن ، کوچک را بزرگ بشمار» .
فی المصدر : «ما» ، وما أثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث29

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما أوصی بِهِ لُقمانُ ابنَهُ ناتانَ أن قالَ لَهُ : یا بُنَیَّ ، لِیَکُن مِمّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلی عَدُوِّکَ فَتَصرَعُهُ المُماسَحَةُ وإعلانُ الرِّضا عَنهُ ، ولا تُزاوِلهُ بِالمُجانَبَةِ فَیَبدُوَ لَهُ ما فی نَفسِکَ فَیَتَأَهَّبَ لَکَ .
امام صادق علیه السلام :در سفارش لقمان به پسرش ناتان است که گفت: «ای پسرم! از جمله چیزهایی که باید داشته باشی تا بتواند تو را در برابر دشمن، مسلّح گرداند و زمینگیرش کند ، نرم زبانی با دشمن و اعلان رضایت از اوست؛ ولی با کناره گیری ، او را رها نکن؛چرا که در این صورت ، آنچه در ضمیر توست ، برایش آشکار می شود و آن گاه، خود را برایت آماده می کند ».
الأمالی للصدوق : ص 766 ح 1031 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 413 ح 3 .

حدیث30

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : ... یا بُنَیَّ ، اِستَصلِحِ الأَهلینَ وَالإِخوانَ مِن أهلِ العِلمِ إنِ استَقاموا لَکَ عَلَی الوَفاءِ ، وَاحذَرهُم عِندَ انصِرافِ الحالِ بِهِم عَنکَ ؛ فَإِنَّ عَداوَتَهُم أشَدُّ مَضَرَّةً مِن عَداوَةِ الأَباعِدِ بِتَصدیقِ النّاسِ إیّاهُم لاِطِّلاعِهِم عَلَیکَ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: « . . . پسرم! میان خودی ها و برادران اهل علم ، اگر به تو وفادارند ، اصلاح کن، و اگر موضعشان نسبت به تو عوض شده ، از آنان بر حذر باش ؛ زیرا از آن جایی که مردم نظر آنها را ـ به دلیل آگاهی شان بر تو ـ تصدیق می کنند، زیان دشمنیِ آنان، بیش از زیان دشمنیِ بیگانگان است » .
قصص الأنبیاء : ص 194 ح 244 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 419 ح 13 .

حدیث31

امام صادق علیه السلام :
ـ کانَ فیما أوصی بِهِ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، حَمَلتُ الجَندَلَ وَالحَدیدَ وکُلَّ حِملٍ ثَقیلٍ فَلَم أحمِل شَیئا أثقَلَ مِن جارِ السَّوءِ ، وذُقتُ المَراراتِ کُلَّها فَلَم أذقُ شَیئاً أمَرَّ مِنَ الفَقرِ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش های لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! صخره بزرگ و آهن و هر چیز سنگینی را بر دوش خود کشیدم ؛ ولی باری سنگین تر از همسایه بد حمل نکردم ، و همه تلخی ها را چشیدم ؛ ولی چیزی تلخ تر از فقر نچشیدم .
الأمالی للصدوق : ص 766 ح 1031 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 413 ح 3 .

حدیث32

امام صادق علیه السلام :
قیلَ لِلعَبدِ الصّالِحِ لُقمانَ : ... أیُّ النّاسِ أشَرُّ ؟ قالَ : الَّذی لا یُبالی أن یَراهُ النّاسُ مُسیئاً .
امام صادق علیه السلام :به بنده صالح ، لقمان ، گفته شد : . . . بدترینِ مردم کیان اند ؟ گفت : «آن که اهمیّت ندهد که مردم او را بدکار ببینند » .
قصص الأنبیاء : ص 197 ح 248 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 421 ح 16 .

حدیث33

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام لاِبنِهِ : ... یا بُنَیَّ ، سَیِّدُ أخلاقِ الحِکمَةِ دینُ اللّه ِ تَعالی ، ومَثَلُ الدّینِ کَمَثَلِ الشَّجَرَةِ الثّابِتَةِ ، فَالإِیمانُ بِاللّه ِ ماؤُها ، وَالصَّلاةُ عُروقُها ، وَالزَّکاةُ جِذعُها ، وَالتَّآخی فِی اللّه ِ شُعَبُها ، وَالأَخلاقُ الحَسَنَةُ وَرَقُها ، وَالخُروجُ عَن مَعاصِی اللّه ِ ثَمَرُها ، ولا تَکمُلُ الشَّجَرَةُ إلاّ بِثَمَرَةٍ طَیِّبَةٍ ، کَذلِکَ الدّینُ لا یَکمُلُ إلاّ بِالخُروجِ عَنِ المَحارِمِ .
امام صادق علیه السلام :لقمان به پسرش گفت: . . . «ای پسرم! سرور اخلاق حکیمانه، دین خدای متعال است . مَثَل دین ، همانند درخت استوار است ؛ ایمان به خدا آب آن است و نماز ، ریشه های آن و زکات ، تنه آن و برادری در راه خدا ، شاخه های آن و اخلاق نیک ، برگ های آن و بیرون آمدن از گناهان ، میوه آن و همان گونه که درخت ، جز با [دادنِ] میوه پاکیزه به کمال نمی رسد، دین نیز جز با بیرون آمدن از محرّمات، کامل نمی شود» .
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث34

امام صادق علیه السلام :
ـ فیما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ : یا بُنَیَّ ، إنَّ الدُّنیا بَحرٌ عَمیقٌ ، قَد هَلَکَ فیها عالَمٌ کَثیرٌ ، فَاجعَل سَفینَتَکَ فیهَا الإِیمانَ ، وَاجعَل شِراعَهَا التَّوَکُّلَ ، وَاجعَل زادَکَ فیها تَقوَی اللّه ِ ، فَإِن نَجَوتَ فَبِرَحمَةِ اللّه ِ ، وإن هَلَکتَ فَبِذُنوبِکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در پندهای لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! دنیا ، دریای عمیقی است که بسیاری در آن هلاک گردیده اند . پس کشتی ات را در دنیا ، ایمان به خدا قرار بده و بادبان آن را توکّل بر خدا ، و توشه راهت را تقوای خداوند عز و جل قرار بده ؛ اگر نجات یافتی، از رحمت خداست و اگر هلاک شدی، به سبب گناهانت خواهد بود .
تفسیر القمّی : ج 2 ص 164 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 2 ص 282 ح 2457 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 411 ح 2 .

حدیث35

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ : ... لا تَکُن فی هذِهِ الدُّنیا بِمَنزِلَةِ شاةٍ وَقَعَت فی زَرعٍ أخضَرَ فَأَکَلَت حَتّی سَمِنَت
امام صادق علیه السلام ـ در بیان نصایح لقمان علیه السلام به پسرش ـ : در این دنیا ، همانند گوسفندی مباش که در کشتزار سرسبزی وارد شود و آن قدر بخورد تا چاقی اش مایه مرگش شود .
فی المصدر «سمن» وما أثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث36

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إنِ احتَجتَ إلَی السُّلطانِ فَلا تُکثِرِ الإِلحاحَ عَلَیهِ ، ولا تَطلُب حاجَتَکَ مِنهُ إلاّ فی مَواضِعِ الطَّلَبِ ، وذلِکَ حینَ الرِّضا وطیبِ النَّفسِ ، ولا تَضجَرَنَّ بِطَلَبِ حاجَةٍ ؛ فَإِنَّ قَضاءَها بِیَدِ اللّه ِ ولَها أوقاتٌ ، ولکِنِ ارغَب إلَی اللّه ِ ، وسَلهُ ، وحَرِّک أصابِعَکَ إلَیهِ . یا بُنَیَّ ، إنَّ الدُّنیا قَلیلٌ ، وعُمُرَکَ قَصیرٌ . یا بُنَیَّ ، اِحذَرِ الحَسَدَ فَلا یَکونَنَّ مِن شَأنِکَ ، وَاجتَنِب سوءَ الخُلُقِ فَلا یَکونَنَّ مِن طَبعِکَ ، فَإِنَّکَ لا تَضُرُّ بِهِما إلاّ نَفسَکَ ، وإذا کُنتَ أنتَ الضّارَّ لِنَفسِکَ کَفَیتَ عَدُوَّکَ أمرَکَ ، لِأَنَّ عَداوَتَکَ لِنَفسِکَ أضَرُّ عَلَیکَ مِن عَداوَةِ غَیرِکَ . یا بُنَیَّ ، اِجعَل مَعروفَکَ فی أهلِهِ ، وکُن فیهِ طالِباً لِثَوابِ اللّه ِ ، وکُن مُقتَصِداً ، ولا تُمسِکهُ تَقتیراً ، ولا تُعطِهِ تَبذیراً . یا بُنَیَّ ، سَیِّدُ أخلاقِ الحِکمَةِ دینُ اللّه ِ تَعالی ، ومَثَلُ الدّینِ کَمَثَلِ الشَّجَرَةِ الثّابِتَةِ ، فَالإِیمانُ بِاللّه ِ ماؤُها ، وَالصَّلاةُ عُروقُها ، وَالزَّکاةُ جِذعُها ، وَالتَّآخی فِی اللّه ِ شُعَبُها ، وَالأَخلاقُ الحَسَنَةُ وَرَقُها ، وَالخُروجُ عَن مَعاصِی اللّه ِ ثَمَرُها ، ولا تَکمُلُ الشَّجَرَةُ إلاّ بِثَمَرَةٍ طَیِّبَةٍ ، کَذلِکَ الدّینُ لا یَکمُلُ إلاّ بِالخُروجِ عَنِ المَحارِمِ . یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ، وإنَّ لِلدّینِ ثَلاثَ عَلاماتٍ : العِفَّةَ ، وَالعِلمَ ، وَالحِلمَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم ! اگر محتاج پادشاه شدی ، زیاد پافشاری نکن و نیازت را جز در جای مناسبِ درخواست ، از او نخواه ، و آن ، زمانِ خشنودی و نشاط اوست . و در درخواست حاجت ، بی قراری نکن ؛ چرا که برآورده شدن آن ، به دست خداست و آن هم زمان هایی دارد ؛ ولی به خدا علاقه نشان بده و از او درخواست کن و انگشتانت را به سوی او بجنبان . ای پسرم ! [متاع] دنیا اندک است و عمر تو کوتاه . ای پسرم ! از حسد بپرهیز ، که در شأن تو نیست ، و از بد اخلاقی دوری کن ، که از سرشت تو نیست ؛ چرا که تو با آن دو ، جز به خودت زیان نمی رسانی ، و هر گاه خودت زیان رسانِ خود بودی ، زحمت دشمنت را درباره کارت کم کرده ای ؛ زیرا دشمنیِ تو با خودت ، زیان بارتر از دشمنیِ دیگری است . ای پسرم ! کار خوبت را برای اهلش انجام بده و در آن ، از خدا پاداش بخواه . [در خرج کردن ]میانه رو باش و از ترس فقر و فلاکت ، [از خرج کردنْ ]خودداری نکن ؛ ولی ریخت و پاش هم نکن . ای پسرم ! سرور اخلاق حکیمانه ، دین خدای متعال است . مَثَل دین ، مانند درخت استوار است ؛ ایمان به خدا آب آن است و نماز ریشه های آن ، و زکات تنه آن ، و برادری در راه خدا شاخه های آن ، و اخلاق نیکْ برگ های آن ، و بیرون آمدن از گناهان ، میوه آن . و همان گونه که درخت ، جز با میوه پاکیزه به کمال نمی رسد ، دین نیز جز با بیرون آمدن از محرّمات ، کامل نمی گردد . ای پسرم ! هر چیزی نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود . دین نیز سه نشانه دارد : پاک دامنی ، دانش ، و بردباری .
قصص الأنبیاء : ص 196 ح 247 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث37

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ : یا بُنَیَّ ، إنَّ النّاسَ قَد جَمَعوا قَبلَکَ لِأَولادِهِم ، فَلَم یَبقَ ما جَمَعوا ولَم یَبقَ مَن جَمَعوا لَهُ ، وإنَّما أنتَ عَبدٌ مُستَأجَرٌ ؛ قَد اُمِرتَ بِعَمَلٍ ووُعِدتَ عَلَیهِ أجراً ، فَأَوفِ عَمَلَکَ وَاستَوفِ أجرَکَ ، ولا تَکُن فی هذِهِ الدُّنیا بِمَنزِلَةِ شاةٍ وَقَعَت فی زَرعٍ أخضَرَ ، فَأَکَلَت حَتّی سَمِنَت
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش های لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! مردمِ پیش از تو ، برای فرزندانشان سرمایه جمع کردند ؛ ولی نه سرمایه باقی مانْد و نه آن کسی که سرمایه برایش جمع شده بود. همانا تو بنده ای اجیر شده هستی که به انجام دادن کاری مأمور شده ای و مزدی نیز به تو وعده داده شده است . پس به انجام دادن کارت وفادار باش و مزدت را بگیر . در این دنیا ، همانند گوسفندی مباش که در زراعت سبزی داخل می شود و آن قدر می خورد که چاق می گردد و هنگام چاقی اش کشته می شود ؛ بلکه دنیا را همانند پلی بر روی رودخانه ای به شمار آور که از آن می گذری و آن را رها می کنی و تا پایان روزگار ، به سوی آن باز نمی گردی. آن را خراب کن و آبادش نکن؛ زیرا تو مأمور آبادانی آن نیستی . بدان که همانا تو ، فردا به هنگامی که در پیشگاه خداوند عز و جل حاضر شوی ، درباره چهار چیز مورد سؤال قرار می گیری : جوانی ات را چگونه سپری کردی؟ عمرت را چگونه گذراندی؟ مالت را از کجا به دست آوردی و در چه راهی هزینه کردی؟ بنا بر این ، خود را برای چنین روزی آماده کن و برای این پرسش ها ، جوابی فراهم کن . به خاطر آنچه از دنیا از دست دادی ، تأسف نخور؛ زیرا اندکِ دنیا دوام ندارد و زیاد آن ، از بلا و گرفتاری در امان نیست. پس بر حذر باش و در کارت بکوش و پرده [ ی غفلت] را از روی خود ، کنار بزن و به کارهای مطلوب پروردگارت مشغول باش و در دل خود ، توبه را تازه کن و پیش از این که مرگ ، آهنگ تو کند و درباره تو حکم براند و بین تو و خواسته هایت حایل شود، تو به سوی آسایش خود بشتاب .
فی المصدر «سمن» وما أثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث38

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، إیّاکَ وَالضَّجَرَ وسوءَ الخُلُقِ وقِلَّةَ الصَّبرِ ، فَلا یَستَقیمُ عَلی هذِهِ الخِصالِ صاحِبٌ ، وألزِم نَفسَکَ التُّؤَدَةَ فی اُمورِکَ ، وصَبِّر علی مَؤُوناتِ الإِخوانِ نَفسَکَ ، وحَسِّن مَعَ جَمیعِ النّاسِ خُلُقَکَ . یا بُنَیَّ ، إن عَدِمَکَ ما تَصِلُ بِهِ قَرابَتَکَ ، وتَتَفَضَّلُ بِهِ عَلی إخوَتِکَ فَلا یَعدَمَنَّکَ حُسنُ الخُلقِ وبَسطُ البِشرِ ؛ فَإِنَّهُ مَن أحسَنَ خُلُقَهُ أحَبَّهُ الأَخیارُ وجانَبَهُ الفُجّارُ ، وَاقنَع بِقَسمِ اللّه ِ لَکَ یَصفُ عَیشُکَ ، فَإِن أرَدتَ أن تَجمَعَ عِزَّ الدُّنیا فَاقطَع طَمَعَکَ مِمّا فی أیدِی النّاسِ ، فَإِنَّما بَلَغَ الأَنبِیاءُ وَالصِّدّیقونَ ما بَلَغوا بِقَطعِ طَمَعِهِم .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش های لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم ! از بی حوصلگی و بد اخلاقی و کم صبری ، بپرهیز ؛ چرا که هیچ کس با این ویژگی ها استوار نمی ماند . خو کن که در کارهایت با وقار باشی و بر زحمت های برادران ، شکیبایی کنی ، و با همه مردم ، خوش اخلاق باش . ای پسرم ! اگر چیزی نداری که با آن ، صله رحم به جا آوری و بر برادرانت بخششی نمایی ، خوش اخلاقی و خوش رویی را از دست نده ؛ چرا که هر کس اخلاقش را نیکو گرداند ، نیکان او را دوست می دارند و بدان از او کناره می گیرند . و به آنچه خدا قسمت تو فرموده ، قانع باش ، تا زندگی ات صفا یابد . پس اگر خواستی عزّت دنیا را گرد آوری ، طمع خود را از آنچه در دستان مردم است ، قطع کن ؛ زیرا پیامبران و صدّیقان ، تنها به سبب قطع طمع ، به چنان مقاماتی رسیدند .
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 419 ح 14 .

حدیث39

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : إن تَأَدَّبتَ صَغیرا انتَفَعتَ بِهِ کَبیراً ، ومَن عَنی بِالأَدَبِ اهتَمَّ بِهِ ، ومَنِ اهتَمَّ بِهِ تَکَلَّفَ عِلمَهُ ، ومَن تَکَلَّفَ عِلمَهُ اشتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ ، ومَنِ اشتَدَّ لَهُ طَلَبُهُ أدرَکَ بِهِ مَنفَعَةً ، فَاتَّخِذهُ عادَةً . وإیّاکَ وَالکَسَلَ مِنهُ وَالطَّلَبَ بِغَیرِهِ ، وإن غُلِبتَ عَلَی الدُّنیا فَلا تُغلَبَنَّ عَلَی الآخِرَةِ ، وإنَّهُ إن فاتَکَ طَلَبُ العِلمِ فَإِنَّکَ لَن تَجِدَ تَضییعا أشَدَّ مِن تَرکِهِ . یا بُنَیَّ ، اِستَصلِحِ الأَهلینَ وَالإِخوانَ مِن أهلِ العِلمِ إنِ استَقاموا لَکَ عَلَی الوَفاءِ ، وَاحذَرهُم عِندَ انصِرافِ الحالِ بِهِم عَنکَ ، فَإِنَّ عَداوَتَهُم أشَدُّ مَضَرَّةً مِن عَداوَةِ الأَباعِدِ بِتَصدیقِ النّاسِ إیّاهُم لاِطِّلاعِهِم عَلَیکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان سفارش های لقمان علیه السلام به پسرش ـ : ای پسرم! اگر در کودکی ادب شوی ، در بزرگی سودش را می بری. هر که قصد ادب کند ، به [کسب بیشتر] آن اهتمام می ورزد و هر که به آن اهتمام ورزد ، خود را برای آموختن آن ، به سختی می اندازد و هر که خود را برای آموختن آن ، خود را به سختی اندازد ، شدیدتر [و تشنه تر] آن را طلب می کند و هر که آن را به شدّت طلب کند ، به سودش دست می یابد . پس آن را عادت خود قرار بده و بپرهیز از این که در کسب آن ، تنبلی کنی و در پیِ چیز دیگری بروی . اگر در برابر دنیا شکست خوردی ، در برابر آخرت شکست نخور ، و اگر دانش نجویی ، هرگز زیانی شدیدتر از ترک آن نخواهی یافت . ای پسرم ! میان خودی ها و برادران اهل علم ، اگر به تو وفادارند ، اصلاح کن ، و اگر نظرشان نسبت به تو عوض شده ، از آنان بر حذر باش ؛ زیرا از آن جا که مردم نظر آنان را ـ به دلیل آگاهی شان بر تو ـ دشمنیِ آنان ، زیانبارتر از دشمنیِ بیگانگان است .
قصص الأنبیاء : ص 194 ح 244 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 419 ح 13 .

حدیث40

امام صادق علیه السلام :
لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ : أنَا مُنذُ سَقَطتُ إلَی الدُّنیا استَدبَرتُ وَاستَقبَلتُ الآخِرَةَ ، فَدارٌ أنتَ إلَیها تَسیرُ أقرَبُ مِن دارٍ أنتَ مِنها مُتَباعِدٌ . یا بُنَیَّ ، لا تَطلُب مِنَ الأَمرِ مُدبِرا ، ولا تَرفُض مِنهُ مُقبِلاً ، فَإِنَّ ذلِکَ یُضِلُّ الرَّأیَ ویُزری بِالعَقلِ . یا بُنَیَّ ، لِیَکُن مِمّا
امام صادق علیه السلام :وقتی که لقمان پسرش را موعظه کرد ، به او گفت : «من از وقتی به دنیا آمدم ، پشت به دنیا و رو به آخرت کرده ام . خانه ای که تو به سوی آن می روی ، نزدیک تر از خانه ای است که از آن دور می شوی . ای پسرم ! کاری را که گذشته است ، پیگیری نکن ، و کار پیشِ رو را رها نکن ؛ چرا که آن ، اندیشه را گم راه و خِرد را سبک می گردانَد . ای پسرم ! از جمله چیزهایی که به سبب آن ، بر دشمنت پیروز می گردی ، اینها باشد : پرهیز از محرّمات ، برتری در دینت ، حفظ جوان مردی ات ، و گرامی داشتن نفْست ، به گونه ای که آن را به گناهانِ خدای بخشنده و اخلاق بد و کارهای زشت ، آلوده نسازی . رازت را پنهان کن و باطنت را نیکو گردان ؛ چرا که تو هر گاه چنین کردی ، به سبب پوشش خداوندی ، از دستیابی دشمن به راز ، تو یا از پی بردن او به لغزش تو ، در امان می مانی . خود را از مکر دشمن ، در امان نبین تا مبادا در بعضی از حالت ها فریبت دهد . پس هر گاه بر تو توانا گشت ، بر تو می جهد و هیچ لغزشی را از تو نمی بخشد . باید از جمله سلاح هایی که در برابر دشمنت به کار می گیری ، اعلان رضایت از او باشد . در جلب منفعت ، بسیار را اندک ، و در زیان بینی ، کوچک را بزرگ بشمار . ای پسرم ! با مردم ، بر خلاف روش خودشان همنشینی نکن و بیش از توانشان بر آنان بار نکن که [اگر چنین کنی ،] همنشین تو پیوسته از تو گریزان می گردد و کسی که بیش از توانش بر او بار شده ، از تو کناره می گیرد و در این هنگام ، تو تنها خواهی ماند و نه رفیقی خواهی داشت که همدمت شود و نه برادری که تو را یاری رسانَد ، پس وقتی که تنها ماندی ، خوار می شوی و ذلیل می گردی . به درگاه کسی که دوست ندارد عذر تو را بپذیرد و برای تو حقّی قایل نیست ، عذر نبر . و در کارهایت ، از کسی یاری نجوی ، جز از کسی که می خواهد در برابرِ برآوردن حاجت تو ، مزدی بگیرد ؛ زیرا هر گاه چنین باشد ، همان گونه در پیِ بر آوردن آن حاجت برای تو می رود که گویی آن را برای خودش پیگیری می کند ؛ چرا که او پس از برآورده شدن آن برای تو ، در دنیای فانی سودی می بَرد و در خانه باقیِ آخرت نیز نصیب و ذخیره ای خواهد داشت ، پس بدین جهت ، در برآوردن آن برای تو می کوشد . برادران و یارانی که برای خود بر می گزینی و از آنان برای کارهایت یاری می جویی ، باید اهل جوان مردی و قناعت و خیر و خرد و پاک دامنی باشند ؛ کسانی که اگر سودشان دهی ، سپاست بگزارند ، و اگر از همسایگی شان غایب شوی ، یادت کنند» .
فی المصدر : «ما» ، وما أثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث41

امام صادق علیه السلام :
ـ فی تَفسیرِ قَولِهِ تعالی : «وَ إِذْ قَالَ لُقْمَـنُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یَـبُنَیَّ لاَ تُشْرِکْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُـلْمٌ عَظِیمٌ » ـ : فَوَعَظَ لُقمانُ لاِبنِهِ بِآثارٍ حَتّی تَفَطَّرَ وَانشَقَّ . وکانَ فیما وَعَظَهُ بِهِ ... أن قالَ : یا بُنَیَّ ، إنَّکَ مُنذُ سَقَطتَ إلَی الدُّنیَا استَدبَرتَ وَاستَقبَلتَ الآخِرَةَ ، فَدارٌ أنتَ إلَیها تَسیرُ أقرَبُ إلَیکَ مِن دارٍ أنتَ مِنها مُتَباعِدٌ . یا بُنَیَّ ، جالِسِ العُلَماءَ وزاحِمهُم بِرُکبَتَیکَ ، لا تُجادِلهُم فَیَمنَعوکَ ، وخُذ مِنَ الدُّنیا بَلاغاً ، ولا تَرفُضها فَتَکونَ عِیالاً عَلَی النّاسِ ، ولا تَدخُل فیها دُخولاً یَضُرُّ بِآخِرَتِکَ ، وصُم صَوما یَقطَعُ شَهوَتَکَ ، ولا تَصُم صَوما یَمنَعُکَ مِنَ الصَّلاةِ ؛ فَإِنَّ الصَّلاةَ أحَبُّ إلَی اللّه ِ مِنَ الصِّیامِ . یا بُنَیَّ ، إنَّ الدُّنیا بَحرٌ عَمیقٌ ، قَد هَلَکَ فیها عالَمٌ کَثیرٌ ، فَاجعَل سَفینَتَکَ فیهَا الإِیمانَ ، وَاجعَل شِراعَهَا التَّوَکُّلَ ، وَاجعَل زادَکَ فیها تَقوَی اللّه ِ ، فَإِن نَجَوتَ فَبِرَحمَةِ اللّه ِ ، وإن هَلَکتَ فَبِذُنوبِکَ . یا بُنَیَّ ، إن تَأَدَّبتَ صَغیرا انتَفَعتَ بِهِ کَبیراً ، ومَن عَنی
امام صادق علیه السلام ـ در تفسیر این گفته خدای متعال : «و هنگامی که لقمان به پسرش ـ در حالی که او را موعظه می کرد ـ گفت : «ای پسرک من ! به خدا شرک نورز ؛ چرا که شرک ، ستمی بزرگ است»» ـ : لقمان به حکمتی چند ، پسرش را موعظه کرد ، تا [سپیده صبح ،] شکافته شد . و در موعظه او به پسرش ، چنین بود که گفت : «ای پسرم ! از زمانی که تو به دنیا آمدی ، پشت به آن کرده ای و رو به آخرت داری ، پس خانه ای که به سوی آن می روی ، به تو نزدیک تر است از خانه ای که از آن دور می شوی . ای پسرم ! با دانشمندان همنشینی کن و تنگاتنگ آنان بنشین ، [ولی] با آنان مجادله نکن ، که بازت می دارند . و به اندازه لازم ، از دنیا برگیر ، و آن را چنان رها نکن که سربارِ مردم شوی ، و آن چنان در آن وارد نشو که به آخرتت زیان رسانَد . روزه ای بگیر که شهوتت را قطع کند ، و چنان روزه ای نگیر که از نماز ، بازت بدارد ؛ چرا که نماز ، نزد خدا محبوب تر از روزه است . ای پسرم ! دنیا دریایی عمیق است که بسیاری در آن هلاک شده اند . پس کشتیِ خود را در دنیا ، ایمان ، بادبان آن را توکّل ، و توشه خود را در آن ، تقوای الهی قرار بده . پس اگر نجات یافتی ، در سایه رحمت خداست ، و اگر هلاک شدی ، به سبب گناهانت خواهد بود . ای پسرم ! اگر در کودکی ادب شوی ، در بزرگی سودش را می بری . هر که آهنگ ادب کند ، به [کسب هر چه بیشترِ] آن همّت می گمارد و هر که به آن همّت گمارد ، خود را برای آموختن آن ، به سختی می اندازد و هر که خود را برای آموختن آن ، به سختی بیندازد ، آن را شدیدتر طلب می کند و هر که آن را به شدّت طلب کند ، به سودش دست می یابد . بنا بر این ، آن را عادت خود قرار بده . تو جانشین پیشینیانت هستی ، و جانشین تو از آن سود خواهد برد و مشتاق ، به تو امید دارد و ترسا ، از قدرت تو می هراسد . و بپرهیز از این که در کسب آن (ادب) ، تنبلی کنی و در پیِ چیز دیگری بروی . اگر در برابر دنیا شکست خوردی ، در برابر آخرت شکست نخور ، حال اگر دانش را در جایگاهش نجستی ، هر آینه در برابر آخرت نیز شکست خورده ای . در روزها و شب ها و لحظاتت ، برای خودت زمانی را جهت جستجوی دانش قرار بده ؛ چرا که تو برای آن ، چیزی ضایع کننده تر از رها کردنِ آن نمی یابی . و در باره آن ، با لجوج ، بگومگو نکن و با فقیه ، مجادله نکن و با پادشاه ، دشمنی نکن و با ستمگر ، همراهی و دوستی نکن و با فاسدِ پلید و متّهم ، رفاقت نکن و دانشت را ذخیره کن ؛ همان گونه که سکّه ات را ذخیره می کنی . ای پسرم ! از خدا چنان بترس که اگر در روز رستاخیز ، نیکیِ دو جهان را به همراه داشته باشی ، [بازهم ]از عذابش بترسی ، و چنان به خدا امیدوار باش که اگر در روز رستاخیز ، گناه دو جهان را به همراه داشته باشی ، [بازهم] به آمرزش او امیدوار باشی» . پسرش به او گفت : ای پدر ! چگونه می توانم چنین باشم ، در حالی که تنها یک دل دارم ؟ لقمان بدو گفت : «پسرم ! اگر دل مؤمن بیرون آورده شود و شکافته شود ، دو نور در آن یافت می شود : نوری برای ترس و نوری برای امید ، که اگر وزن شوند ، هیچ یک بر دیگری ، هموزن ذرّه ای برتری نمی یابد . هر که به خدا ایمان آورَد ، سخن خدا را تصدیق می کند و هر که سخن خدا را تصدیق کند ، امر خدا را به جا می آورد ، و هر که امر خدا را به جا نیاورَد ، سخن خدا را تصدیق نکرده است . بخشی از اخلاق ، بخش دیگر را تأیید می کند ؛ پس آن که ایمانِ راستین به خدا دارد ، خالصانه و خیرخواهانه برای خدا کار می کند و آن که خالصانه و خیرخواهانه برای خدا کار کند ، هر آینه ایمان راستین به خدا دارد ، و آن که خدا را اطاعت کند ، از او می ترسد و آن که از او بترسد ، دوستش دارد ، و آن که دوستش داشته باشد ، از فرمانش پیروی می کند و آن که از فرمانش پیروی کند ، شایسته بهشت و خشنودیِ اوست ، و آن که از خشنودی خدا پیروی نکند ، خشم او را بر خود آسان گردانیده است . از خشم خدا به خدا پناه می بریم ! ای پسرم ! به دنیا اتّکا نکن و دلت را به آن مشغول نساز ؛ چرا که خداوند ، هیچ چیزی را سست تر از آن نیافریده است . مگر نمی بینی که نعمتِ دنیا را پاداش فرمان بُرداران قرار نداده ، و گرفتاریِ آن را کیفر نافرمانان قرار نداده است ؟!» .
فی المصدر : «غنی» ، والتصویب من بحار الأنوار وقصص الأنبیاء : ص 194 ح 243 . وعَنَی الأَمرُ فلانا : أهَمَّهُ . ویقال : عَنی بأمر فلان (المعجم الوسیط : ج 2 ص 633 «عنا») .

حدیث42

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ ، لِکُلِّ شَیءٍ عَلامَةٌ یُعرَفُ بِها ویُشهَدُ عَلَیها ، وإنّ لِلدّینِ ثَلاثَ عَلاماتٍ : العِلمَ وَالإِیمانَ وَالعَمَلَ بِهِ . ولِلإِیمانِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : الإِیمانُ بِاللّه ِ وکُتُبِهِ ورُسُلِهِ . ولِلعالِمِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : العِلمُ بِاللّه ِ وبِما یُحِبُّ وبِما یَکرَهُ . ولِلعامِلِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : الصَّلاةُ وَالصِّیامُ وَالزَّکاةُ . ولِلمُتَکَلِّفِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یُنازِعُ مَن فَوقَهُ ، ویَقولُ ما لا یَعلَمُ ، ویَتَعاطی ما لا یَنالُ . ولِلظّالِمِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَظلِمُ مَن فَوقَهُ بِالمَعصِیَةِ ، ومَن دونَهُ بِالغَلَبَةِ ، ویُعینُ الظَّلَمَةَ . ولِلمُنافِقِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یُخالِفُ لِسانُهُ قَلبَهُ ، وقَلبُهُ فِعلَهُ ، وعَلانِیَتُهُ سَریرَتَهُ . ولِلآثِمِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَخونُ ، ویَکذِبُ ، ویُخالِفُ ما یَقولُ . ولِلمُرائی ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَکسَلُ إذا کانَ وَحدَهُ ، ویَنشَطُ إذا کانَ النّاسُ عِندَهُ ، ویَتَعَرَّضُ فی کُلِّ أمرٍ لِلمَحمَدَةِ . ولِلحاسِدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَغتابُ إذا غابَ ، ویَتَمَلَّقُ إذا شَهِدَ ، ویَشمَتُ بِالمُصیبَةِ . ولِلمُسرِفِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَشتَری ما لَیسَ لَهُ ، ویَلبَسُ ما لَیسَ لَهُ ، ویَأکُلُ ما لَیسَ لَهُ . ولِلکَسلانِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَتَوانی حَتّی یُفَرِّطَ ، ویُفَرِّطُ حَتّی یُضَیِّعَ ، ویُضَیِّعُ حَتّی یَأثَمَ . ولِلغافِلِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : السَّهوُ وَاللَّهوُ وَالنِّسیانُ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان آنچه لقمان علیه السلام به پسرش گفت ـ : پسرم ! هر چیزی ، نشانه ای دارد که بدان شناخته می شود و بر اساس آن ، مورد گواهی قرار می گیرد ، و همانا دین ، سه نشانه دارد : دانش ، ایمان ، و عمل به آن . ایمان ، سه نشانه دارد : ایمان به خدا و کتاب های او و فرستادگانش . دانشمند ، سه نشانه دارد : شناخت خدا و شناخت آنچه می پسندد و شناخت آنچه نمی پسندد . صالح ، سه نشانه دارد : نماز و روزه و زکات . متظاهر نیز سه نشانه دارد : با برتر از خود می ستیزد ، و چیزی را می گوید که نمی داند ، و در پیِ چیزی است که به آن ، دست نمی یابد . ستمگر ، سه نشانه دارد : به بالاتر از خودش با نافرمانی ، و به پایین تر از خودش با چیرگی ، ستم می کند و به ستمگران ، یاری می رساند . منافق ، سه نشانه دارد : زبانش مخالف دلش ، و دلش مخالف کارش ، و ظاهرش مخالف باطنش است . گنهکار ، سه نشانه دارد : خیانت می ورزد ، دروغ می گوید ، و با سخن خودش نیز مخالفت می کند . ریاکار ، سه نشانه دارد : هنگامی که تنها باشد ، تنبلی می کند و هنگامی که نزد مردم باشد ، چابک است و در هر کاری ، خود را در مَعرض ستایش دیگران قرار می دهد . حسود ، سه نشانه دارد : هر گاه غایب باشد ، غیبت می کند و هر گاه حاضر باشد ، چاپلوسی می کند ، و به خاطر گرفتاری ، سرکوفت می زند . اسرافکار ، سه نشانه دارد : چیزی را می خرد که لازم ندارد ، و چیزی را می پوشد که لازم ندارد ، و چیزی را می خورد که لازم ندارد . تنبل ، سه نشانه دارد : تا آن جا سستی می کند که کوتاهی می شود ، و تا آن جا کوتاهی می کند که ضایع می سازد ، و تا آن جا ضایع می سازد که گناه می کند . غافل ، سه نشانه دارد : اشتباه و سرگرمی و فراموشی .
الخصال : ص 121 ح 113 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 415 ح 8 .

حدیث43

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما أوصی بِهِ لُقمانُ ابنَهُ ناتانَ أن قالَ لَهُ : یا بُنَیَّ ، لِیَکُن مِمّا تَتَسَلَّحُ بِهِ عَلی عَدُوِّکَ فَتَصرَعُهُ المُماسَحَةُ وإعلانُ الرِّضا عَنهُ ، ولا تُزاوِلهُ بِالمُجانَبَةِ فَیَبدُوَ لَهُ ما فی نَفسِکَ فَیَتَأَهَّبَ لَکَ . یا بُنَیَّ ، خَفِ اللّه َ خَوفا لَو وافَیتَهُ بِبِرِّ الثَّقَلَینِ خِفتَ أن یُعَذِّبَکَ اللّه ُ ، وَارجُ اللّه َ رَجاءً لَو وافَیتَهُ بِذُنوبِ الثَّقَلَینِ رَجَوتَ أن یَغفِرَ اللّه ُ لَکَ . یا بُنَیَّ ، حَمَلتُ الجَندَلَ وَالحَدیدَ وکُلَّ حِملٍ ثَقیلٍ فَلَم أحمِل شَیئا أثقَلَ مِن جارِ السَّوءِ، وذُقتُ المَراراتِ کُلَّها فَلَم أذُق شَیئا أمَرَّ مِنَ الفَقرِ.
امام صادق علیه السلام :در سفارش های لقمان به پسرش ناتان ، این است که به او گفت : «پسرم ! از چیزهایی که باید با آن ، در برابر دشمنت مسلّح شوی تا زمینگیرش کنی ، نرمی با او و اظهار خشنودی از اوست ؛ ولی با کناره گیری ، خود را از او دور نکن ، که رازت برای او آشکار می شود و برای [سرنگونیِ ]تو تدارک می بیند . پسرم ! از خدا چنان بترس که اگر با نیکیِ دو جهان به او برخوردی ، [باز هم ]بترسی که خدا کیفرت دهد ، و چنان به خدا امیدوار باش که اگر با گناهان دو جهان به او برخوردی ، [باز هم] امیدوار باشی که خدا تو را بیامرزد . پسرم ! صخره بزرگ و آهن و هر بار سنگینی را بر دوش کشیدم ؛ ولی چیزی سنگین تر از همسایه بد ، بر دوش نکشیدم . همه تلخی ها را چشیدم ؛ ولی چیزی تلخ تر از فقر نچشیدم» .
الأمالی للصدوق : ص 766 ح 1031 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 413 ح 3 .

حدیث44

امام صادق علیه السلام :
نَیروزُنا کُلُّ یَومٍ ؛
امام صادق علیه السلام : هر روز ما نوروز است .
کتاب من لایحضره الفقیه ، ج 3 ، ص 300 .

حدیث45

امام صادق علیه السلام :
یَومُ النَّیروزِ هُوَ الیَومُ الَّذی یَظهَرُ فیهِ قائِمُنا أهلَ البَیتِ ؛
امام صادق علیه السلام : نوروز ، روزی است که قائم ما اهل بیت در آن ظهور می کند .
بحار الأنوار ، ج 52 ، ص 276 .

حدیث46

امام صادق علیه السلام :
إذا کانَ یَومُ النَّیروزِ فَاغْتَسِل وَ البَسْ أنظَفَ ثِیابِکَ ؛
امام صادق علیه السلام : هرگاه نوروز فرار رسید ، غسل کن و پاکیزه ترین لباس هایت را بپوش .
وسائل الشیعه ، ج 5 ، ص 288 .

حدیث47

امام صادق علیه السلام :
ما مِن یَومِ نَیروزٍ إلاّ و نَحنُ نَتَوقَّعُ فِیهِ الفَرَجَ لأِنَّهُ مِن أیّامِنا و أیّامِ شِیعَتِنا ؛
امام صادق علیه السلام :هیچ نوروزی نیست مگر آن که ما در آن روز منتظر فرج [ظهور قائم آل محمّد صلی الله علیه و آله] هستیم ؛ چرا که نوروز از روزهای ما و شیعیان ما است.
. مستدرک الوسائل ، ج 6 ، ص 352 .

حدیث48

امام صادق علیه السلام :
لاتُفسِدْ عَلَی القَومِ ماءَهُم ؛
امام صادق علیه السلام : آب مورد نیاز مردم را آلوده نکن .
تهذیب الأحکام ، ج 1 ، ص 185 .

حدیث49

امام صادق علیه السلام :
إنَّ القَصدَ أمرٌ یُحِبُّهُ اللّه َ ـ عَزَّوَجَلَّ ـ و إنَّ السَّرَفَ یُبغِضُهُ . . . و حَتّی صَبُّکَ فَضلَ شَرابِکَ ؛
امام صادق علیه السلام :میانه روی چیزی است که خدای ـ عزّوجلّ ـ آن را دوست دارد و اسراف را ناخوش می دارد . . . حتّی دور ریختن زیاده نوشیدنی ات را .
الکافی ، ج 4 ، ص 52 .

حدیث50

امام صادق علیه السلام :
أدنَی الإسرافِ هِراقَةُ فَضلِ الإناءِ ؛
امام صادق علیه السلام : کم ترین اندازه اسراف، دور ریختن ته مانده ظرف (غذا یا آب) است .
همان ، ج 6 ، ص 460 .

حدیث51

امام صادق علیه السلام :
و هکَذا الهَواءُ ، لَولا کَثرَتُهُ و سَعَتُهُ لاَخْتَنَقَ هذا الأنامُ مِنَ الدُّخانِ و البُخارِ الَّذی یَتَحیَّرُ فیهِ ؛
امام صادق علیه السلام :هوا نیز چنین است : اگر فراوان و گسترده نبود، مردم از دود و بخار سرگردان در هوا خفه می شدند .
بحار الأنوار ، ج 60 ، ص 88 .

حدیث52

امام صادق علیه السلام :
إعتَبِر بِهذهِ الحَرِّ و البَردِ کَیفَ یَتَعاوَرانِ العالَمَ و یَتَصِّرفانِ، هذا التَّصَرُّفُ فِی الزِّیادَةِ و النُّقصانِ و الإعتِدالِ لإِقامَةِ هذِهِ الأزمِنَةِ الأربعَةِ مِنَ السَّنَةِ و ما فیهِما مِنَ المَصالِحِ ؛
امام صادق علیه السلام :به گرما و سرما بنگر که چگونه چرخ نظام جهان را به گردش در می آورند و خود نیز در گردش اند . این گردش در فزونی و کاستی و اعتدال ، برای برقرار ماندن فصل های سال و مصالحی است که در آن دو است .
همان ، ج 58 ، ص 173 .

حدیث53

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الصَّحوَ إذا دامَ جَفَّتِ الأرضُ وَاحتَرَقَ النَّباتُ وَ غیضَ ماءُ العُیُونِ والأودِیَةِ فَأضَرَّ بِالنّاسِ و غَلَبَ الیُبسُ عَلَی الهَواءِ فَأحدَثَ ضُرُوبا اُخری مَنَ الأمراضِ ؛
امام صادق علیه السلام : اگر هوا همیشه صاف و آفتابی بود ، زمین خشک می شد و گیاهان می سوخت ؛ آب چشمه ها و رودها فرو می رفت و به مردم زیان می رسید ؛ خشکی بر هوا چیره می شد و گونه دیگری از بیماری را پدید می آورد .
همان ، ج 3 ، ص 125 .

حدیث54

امام صادق علیه السلام :
فَإنَّهُ یُلَیِّنُ الأبدانَ و یَجلُو کَدِرَ الهَواءِ فَیَرتَفِعُ الوَباءُ الحادِثُ مِن ذلِکَ ؛
امام صادق علیه السلام :بارش باران بدن ها را لطیف می کند و آلودگی را از هوا می زداید و وبایِ پدیدآمده از آن را از بین می برد .
بحار الأنوار ، ج 59 ، ص 386 .

حدیث55

امام صادق علیه السلام :
لاتَطیبُ السُکنی إلاّ بِثَلاثٍ : الهَواءِ الطَّیِّبِ وَ الماءِ الغَزیرِ العَذبِ و الأرضِ الخَوّارَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :زندگی با سه چیز خوش می شود : هوای پاک ، آب فراوان گوارا و زمین نرم و سست [آماده زراعت] .
تحف العقول ، ص 320 .

حدیث56

امام صادق علیه السلام :
النَّشوَةُ فی عَشَرَةِ أشیاءَ : المَشیِ و الرُّکُوبِ و الاِرتمِاسِ فِی الماءِ و النَّظَرِ إلَی الخُضرَةِ . . . ؛
امام صادق علیه السلام :شادابی در ده چیز است : پیاده روی ، [اسب] سواری ، آب تنی (شنا) و نگاه کردن به سبزه . . . .
الخصال ، ص 443 .

حدیث57

امام صادق علیه السلام :
اِغسِلُوا أیدِیَکُم قَبلَ الطَّعامِ و بَعدَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :دست هایتان را قبل از خوردن غذا و بعد از آن بشویید .
المحاسن ، ج 1 ، ص 425 .

حدیث58

امام صادق علیه السلام :
و نَهی [رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله] أن یُنفَخَ فی طَعامٍ أو شَرابٍ ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا از فوت کردن در غذا و آشامیدنی نهی فرمودند .
بحار الأنوار ، ج 75 ، ص 50.

حدیث59

امام صادق علیه السلام :
أصلُ خَرابِ البَدَن تَرکُ العَشاءِ ؛
امام صادق علیه السلام :ریشه (بیماری و) خرابی بدن ترک غذای شب است .
. الکافی ، ج 6 ، ص 288.

حدیث60

امام صادق علیه السلام :
الطَّعامُ الحارُّ غَیرُذِی بَرَکَةٍ ؛
امام صادق علیه السلام : غذای داغ ، بی برکت است .
همان ، ج 6 ، ص 322 .

حدیث61

امام صادق علیه السلام :
إیّاکَ و شُربَ الماءِ البارِدِ فِی الحَمّامِ فَإنَّهُ یُفسِدُ المِعدَةَ ؛
امام صادق علیه السلام :از نوشیدن آب سرد در حمّام بپرهیز که معده را تباه می کند .
الأمالی ، صدوق ، ص 445 .

حدیث62

امام صادق علیه السلام :
وصُبَّ الماءَ البارِدَ عَلی قَدَمیکَ إذا خَرَجتَ فَإنَّهُ یَسِلُّ الدّاءَ مِن جَسَدِکَ ؛
امام صادق علیه السلام :هنگام خارج شدن از حمّام بر دو پای خود آب سرد بریز ؛ این کار بیماری را از بدنت بیرون می کند .
همان ، ص 445 .

حدیث63

امام صادق علیه السلام :
اِلبَس مالاتُشتَهَرُ بِهِ ولایُزری بِکَ ؛
امام صادق علیه السلام :نه لباس شهرت بپوش و نه لباسی که تو را بی مقدار جلوه دهد .
میزان الحکمه ، ح 18080 .

حدیث64

امام صادق علیه السلام :
الثَّوبُ النَقیُّ یَکبِتُ العَدُوَّ ؛
امام صادق علیه السلام :جامه پاکیزه دشمن را خوار می کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 488 .

حدیث65

امام صادق علیه السلام :
در تفسیر آیه خُذُوا زِینَتَکُم عِندَ کُلِّ مَسجِدٍ
امام صادق علیه السلام :منظور شانه کردن است ؛ زیرا شانه کردن مو را زیبا می کند .
اعراف ، آیه 31 .

حدیث66

امام صادق علیه السلام :
کانَ رَسَولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَغسِلُ رَأسَهُ بِالسِّدرِ ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا سرش را با سدر می شست .
همان ، ص 63 .

حدیث67

امام صادق علیه السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالخَطمِیِّ نُشرَةٌ ؛
امام صادق علیه السلام :شستن سر با خطمی موجب شادابی است .
همان ، ص 61 .

حدیث68

امام صادق علیه السلام :
لا تَتَسَرَّحْ فِی الحَمّامِ فَإنَّهُ یُرِقُّ الشَّعرَ ؛
امام صادق علیه السلام : در حمّام شانه نزنید که موی را سست می کند .
مکارم الأخلاق ، ج 1 ، ص 165 .

حدیث69

امام صادق علیه السلام :
مِنَ السُّنَّةِ تَقلِیمُ الأظفارِ ؛
امام صادق علیه السلام :گرفتن ناخن از سنّت پیامبر است .
وسائل الشیعه ، ج 2 ، ص 132 .

حدیث70

امام صادق علیه السلام :
إنَّما قُصّوا الأظفارَ لأِنَّها مَقیلُ الشَّیطانِ ؛
امام صادق علیه السلام :ناخن ها را کوتاه کنید ؛ زیرا جایگاه شیطان (و میکرب) است .
همان ، ص 132 .

حدیث71

امام صادق علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لِلرِّجالِ : قُصُّوا أظافیرَ کُم و لِلنّساءِ : اُترُکنَ مِن أظفارِکُنَّ ؛ فَإنَّهُ أزیَنُ لَکُنَّ ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر به مردان فرمودند : ناخن هایتان را کوتاه کنید ، و به زنان فرمودند : ناخن هایتان را بلند بگذارید ؛ زیرا برای شما زینت بخش تر است .
کتاب من لایحضره الفقیه ، ج 1 ، ص 128 .

حدیث72

امام صادق علیه السلام :
نَهی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عَن تَقلیمِ الأظفارِ بِالأَسنانِ ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا از کوتاه کردن ناخن با دندان نهی فرمودند .
وسائل الشیعه ، ج 2 ، ص 134 .

حدیث73

امام صادق علیه السلام :
الدُّهنُ یُلَیِّنُ البَشَرَةَ و یَزیدُ فِی الدِّماغِ و یُسَهِّلُ مَجارِیَ الماءِ و یُذهِب القَشَفَ و یُسفِرُ اللَّونَ ؛
امام صادق علیه السلام :روغن [مالیدن به پوست] آن را نرم و عقل را زیاد می کند ؛ روزنه های پوست را پاک می کند و آلودگی تن را از بین می برد و رنگ پوست را روشنی می بخشد .
الکافی ، ج 6 ، ص 519 .

حدیث74

امام صادق علیه السلام :
کَنسُ البَیتِ یَنفِی الفَقرَ ؛
امام صادق علیه السلام :جاروب کردن خانه ، فقر را از بین می برد .
الکافی ، ج 6 ، ص 531 .

حدیث75

امام صادق علیه السلام :
مِن سَعادَةِ المَرءِ سِعَةُ المَنزِلِ ؛
امام صادق علیه السلام :وسعت خانه ، از خوش بختی مرد است .
مکارم الأخلاق ، ص 125 .

حدیث76

امام صادق علیه السلام :
إنَّما سُمِّیَ البَلیغُ ؛ لأِنَّهُ یُبلِغُ حاجَتَهُ بِأهوَنِ سَعیِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :بلیغ از آن جهت بلیغ نامیده شد که خواسته خود را با کم ترین تلاش به مخاطب می رساند .
تحف العقول ، ص 359 .

حدیث77

امام صادق علیه السلام :
مَن قالَ فِینا بَیتَ شِعرٍ بَنَی اللّه ُ تعالیی لَهُ بَیتا فِی الجَنَّةِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس درباره ما یک بیت شعر بگوید ، خدای بزرگ برای او در بهشت خانه ای می سازد .
عیون أخبار الرضا علیه السلام ، ج 2 ، ص 15 .

حدیث78

امام صادق علیه السلام :
ما بَعَثَ اللّه ُ نَبِیّا إلاّ حَسَنَ الصَّوتِ ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند هیچ پیامبر را مبعوث نکرد مگر این که خوش آواز بود .
همان ، ص 616 .

حدیث79

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلام أحسَنَ النّاسِ صَوتا بِالقُرآنِ . . . و کانَ أبوجَعفَرٍ علیه السلام أحَسَنَ النّاسِ صَوتا ؛
امام صادق صلی الله علیه و آله :علی بن حسین علیهماالسلام خوش صداترینِ مردم در قرائت قرآن بود و امام باقر علیه السلامنیز خوش صداترینِ مردم بود .
میزان الحکمه ، ح 16513 .

حدیث80

امام صادق علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأنبِیاءِ السِّواکُ ؛
امام صادق :مسواک کردن از اخلاق پیامبران است .
میزان الحکمه ، ح 9053 .

حدیث81

امام صادق علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ کانَ یَتَخَلَّلُ و هو یُطَیِّبُ الفَمَ ؛
امام صادق علیه السلام :رسول خدا دندان هایش را خلال می کرد و خلال کردن ، دهان را خوش بو می کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 376 .

حدیث82

امام صادق علیه السلام :
لَستُ اُحِبُّ أن أرَی الشّابَّ مِنکُم إلاّ غادِیا فی حالَینِ : إمّا عالِما أومُتَعَلِّما ؛
امام صادق علیه السلام :دوست ندارم جوانی از شما [شیعیان] را جز بر دو گونه ببینم : دانشمند یا دانشجو .
الأمالی ، طوسی ، ص 304 .

حدیث83

امام صادق علیه السلام :
لاتَکُونَنَّ أوَّلَ مُشیرٍ و إیّاک و الرَّأیَ الفَطیرَ ؛
امام صادق علیه السلام : در مشورت نخستین کس مباش که نظر می دهد و از اظهار نظر ناسخته بپرهیز .
میزان الحکمه ، ح 9868 .

حدیث84

امام صادق علیه السلام :
أعطِهِم اُجورَهُم قَبلَ أن یَجِفَّ عَرَقُهُم ؛
امام صادق علیه السلام :پیش از آن که عرق آنان(کارگران) خشک شود ، مزدشان را بپرداز .
الکافی ، ج5، ص289 .

حدیث85

امام صادق علیه السلام :
مَنِ استَأجَرَ أجیرا ثُمَّ حَبَسَهُ عَنِ الجُمُعَةِ یَبوَءُ بِإثمِهِ وَ إن کانَ هُوَ لَم یَحبِسهُ اشتَرَکا فِی الأجرِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس کارگری را به کار گیرد و او را از شرکت در نماز جمعه باز دارد ، گناهش را به عهده گرفته است و اگر او را باز ندارد ، در اجر او شریک است .
تهذیب الأحکام ، ج2، ص175 .

حدیث86

امام صادق علیه السلام :
تَواضَعُوا لِمَن طَلَبتُم مِنهُ العِلمَ ؛
امام صادق علیه السلام :در پیشگاه کسی که از او دانش می آموزید ، فروتن باشید .
همان ، ص 36 .

حدیث87

امام صادق علیه السلام :
تَصَدَّقَ رَسُولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بِأموالٍ جَعَلَها وَقفا ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر خدا اموالی را صدقه داد و آنها را وقف کرد .
همان ، ص 341 .

حدیث88

امام صادق علیه السلام :
قَسَمَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله الْفَیءَ فَأصابَ عَلِیّا أرضٌ فَاحتَفَرَ فِیها عَینا فَخَرَجَ مِنها ماءٌ . . . فَقالَ : هِیَ صَدقَةٌ بَتّا بَتْلاً فی حَجیجِ بَیتِ اللّه ِ و عابِرِ سَبیلِهِ لاتُباعُ و لاتُوهَبُ و لاتُورَثُ ؛
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا غنایم را تقسیم کرد . قطعه زمینی به علی رسید . علی در آن زمین چشمه ای حفر کرد و چشمه به آب رسید . . . حضرت فرمود : «این صدقه (و وقفی) است که آن را به طور قطعی (از ملک خویش) جدا کردم و به حاجیان خانه خدا و در راه ماندگان حجّ، مخصوص گردانیدم ؛ نه فروختنی است ، نه بخشیدنی و نه ارث بردنی .
تهذیب الأحکام ، ج9 ، ح 148 .

حدیث89

امام صادق علیه السلام :
لاتَطیبُ السُّکنی إلاّ بِثَلاثٍ : الهَواءِ الطَّیِّبِ و الماءِ الغَزیرِ العَذبِ و الأرضِ الخَوّارَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :سه چیز زندگی را خوش می کند : هوای پاک ، آب فراوان گوارا ، زمین نرم و سست (آماده زراعت) .
تحف العقول ، ص 320 .

حدیث90

امام صادق علیه السلام :
لاتُفسِدْ عَلَی القَومِ ماءَهُم ؛
امام صادق علیه السلام :آب مورد نیاز مردم را آلوده نکن .
الکافی ، ج 3 ، ص 65 .

حدیث91

امام صادق علیه السلام :
لَقَد کانَ عَلیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلام یَمُرُّ عَلَی المَدَرَةِ فی وَسَطِ الطَّریِقِ فَیَنزِلُ عَن دابَّتِهِ حَتّی یُنَحِّیَها بِیَدِهِ عَنِ الطَّریقِ ؛
امام صادق علیه السلام :امام سجّاد علیه السلام هرگاه در میان راه به کلوخی بر می خورد ، از مرکب پیاده می شد و با دستش آن را از راه دور می کرد .
بحار الأنوار ، ج 75 ، ص 50 .

حدیث92

امام صادق علیه السلام :
القُضاةُ أربَعَةٌ : ثَلاثَةٌ فِی النّارِ و واحِدٌ فِی الجَنَّةِ : رَجُلٌ قَضی بِجَورٍ و هُوَ یَعَلَمُ فَهُوَ فِی النّارِ ، و رَجُلٌ قَضی بِجَورٍ و هُوَ لایَعلَمُ فَهُوَ فِی النّارِ ، و رَجُلٌ قَضی بِالحَقِّ و هُوَ لایَعلَمُ فَهُو فِی النّارِ و رَ جُلٌ قضی بِالحَقِّ و هُوَ یَعلَمُ فَهُوَ فِی الجَنَّةِ ؛
امام صادق علیه السلام :قاضیان چهار گروهند : سه گروه دوزخی اند و یک گروه بهشتی : مردی که ، دانسته ، حکم ناحق می دهد ، دوزخی است . مردی که ندانسته حکم ناحق دهد نیز دوزخی است . مردی که ندانسته حکم حق دهد نیز دوزخی است ، و مردی که دانسته حکم به حق دهد ، بهشتی است .
الکافی ، ج 7 ، ص 407 .

حدیث93

امام صادق علیه السلام :
العَدلُ أحلی مِنَ الماءِ یُصیبُهُ الظَّمآنُ ؛
امام صادق علیه السلام :عدالت از آبی که شخص تشنه به آن می رسد ، گواراتر است .
الکافی ، ج 2 ، ص 146 .

حدیث94

امام صادق علیه السلام :
کُلُّ ذِی صَناعَةٍ مُضطَرٌّ إلی ثَلاثِ خِصالٍ یَجتَلِبُ بِهَا المَکسَبَ و هُوَ أن یَکونَ حاذِقا بِعَمَلِهِ مُؤَدِّیا لِلأمانَةِ فِیهِ مُستَمیلاً لِمَن استَعمَلَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :هر صنعت گر از سه خصلت گزیر ندارد تا با آنها کسبش را رونق بخشد : در کارش زبردست باشد ، امانت دار باشد و نظر کارفرمای خود را [تأمین و] به خود جلب کند .
بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 236 .

حدیث95

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةُ أشیاءَ یَحتَاجُ النّاسُ إلَیها : الأمنُ وَ العَدلُ و الخِصبُ ؛
امام صادق علیه السلام :سه چیز است که مردم به آنها نیازدارند : امنیّت ، عدالت و رفاه .
تحف العقول ، ص 320 .

حدیث96

امام صادق علیه السلام :
إنَّ أمیرَالمُؤمِنینَ علیه السلام اُتِیَ بِرَجُلٍ اختَلَسَ دُرَّةً مِن اُذُنِ جارِیَةٍ فقالَ : هذِهِ الدُّغارَةُ المُعلِنَةُ فَضَرَبَهُ و حَبَسَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :مردی را که مرواریدی از گوش دختری ربوده بود به محضر امیرالمؤمنین علیه السلامآوردند ؛ حضرت فرمود : «این ربودنی آشکار است .» او را (تازیانه) زد و به زندان افکند .
الکافی ، ج 7 ، ص 226 .

حدیث97

امام صادق علیه السلام :
یا اُمَّ إسحاقَ! لاتُرضِعِیهِ مِن ثَدیٍ واحدٍ و أرضِعِیهِ مِن کِلَیهِما یَکونُ أحدُهُما طَعاما و الآخَرُ شَرابا ؛
امام صادق علیه السلام :ای مادر اسحاق! فرزند خود را نه از یک پستان بلکه از دو پستان شیر بده که یکی برایش غذا و دیگری آب باشد .
وسائل الشیعه ، ج 21 ، ص 453 .

حدیث98

امام صادق علیه السلام :
لایَستَغنِی أهلُ کُلِّ بَلَدٍ عَن . . . طَبیبٍ بَصیرٍ ثِقَةٍ ؛
امام صادق علیه السلام :مردم هیچ شهری از پزشکِ بصیرِ مورد اعتماد بی نیاز نیستند .
تحف العقول ، ص 321 .

حدیث99

امام صادق علیه السلام :
مَن قُتِلَ فی سَبیلِ اللّه ِ لا یُعَرِّفُهُ اللّه ُ شَیئا مِن سَیِّئاتِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر که در راه خدا کشته شود ، خداوند چیزی از گناهانش را به او نمی نمایاند .
وسائل الشیعه ، ج 15 ، ص 16 .

حدیث100

امام صادق علیه السلام :
إنَّ المَلائکَةَ لَتَضَعُ أجنِحَتَها لِطالِبِ العِلمِ رِضیً بِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :فرشتگان ، با خشنودی ، بال هایشان را برای جوینده علم می گسترند .
ثواب الأعمال ، ص 131 .

حدیث101

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا مَن لَم یُوَقِّر کَبیرَنا و یَرحَم صَغیرَنا ؛
امام صادق علیه السلام :از ما نیست کسی که به بزرگ سالان ما حرمت ننهد و با خردسالان ما مهربان نباشد.
. الکافی ، ج 2 ، ص 165 .

حدیث102

امام صادق علیه السلام :
عَظِّموا کِبارَکُم و صِلُوا أرحامَکُم ؛
امام صادق علیه السلام :سال خوردگان خود را بزرگ بدارید و صله ارحام به جای آرید .
. میزان الحکمه ، 9925 .

حدیث103

امام صادق علیه السلام :
عَلِّموا صِبیانَکُم مِن عِلمِنا ؛
امام صادق علیه السلام :از دانش ما به کودکان خود بیاموزید .
وسائل الشیعه ، ج 21 ، ص 478 .

حدیث104

امام صادق علیه السلام :
إنَّ خَیرَ ما وَرَّثَ الآباءُ لأِبنائِهِم الأدَبُ لاَ المالُ ؛
امام صادق علیه السلام :بهترین ارثی که پدران برای فرزندان باقی می گذارند ، ادب است نه ثروت .
. الکافی ، ج 8 ، ص 150 .

حدیث105

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ لَیَرحَمُ العَبدَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند به بنده ، به خاطر محبّت شدید او به فرزندش ، رحم می کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 50 .

حدیث106

امام صادق علیه السلام :
دَعِ ابنَکَ یَلعَبْ سَبعَ سِنینَ ؛
امام صادق علیه السلام :پسرت را رها کن که تا هفت سالگی بازی کند .
وسائل الشیعه ، ج 21 ، ص 473 .

حدیث107

امام صادق علیه السلام :
رَدُّ جَوابِ الکِتابِ واجِبٌ کَوُجوبِ رَدِّ السَّلامِ ؛
امام صادق علیه السلام :جواب دادن به نامه ، همچون جواب سلام ، واجب است .
. الکافی ، ج 2 ، ص 670 .

حدیث108

امام صادق علیه السلام :
التَّواصُلُ بَینَ الإخوانِ فِی الحَضَرِ التَّزاوُرُ وَ التَّواصُلُ فی السَّفَرِ المُکاتَبَةُ ؛
امام صادق علیه السلام :ارتباط میان برادران در زمان حضور ، دید و بازدید است و در سفر ، نامه نگاری.
. میزان الحکمه ، ح 17340 .

حدیث109

امام صادق علیه السلام :
طَعامُ اللَّیلِ اَنفَعُ مِن طَعامِ النَّهارِ ؛
امام صادق علیه السلام :غذای شب سودمندتر از غذای روز است .
. الکافی ، ج 6 ، ص 289 .

حدیث110

امام صادق علیه السلام :
یَنبَغی لِلمُؤمِنِ أن لایَخرُجَ مِن بَیتِهِ حَتّی یَطعَمَ فَإنَّهُ أعزُّ لَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :برای مؤمن شایسته است که تا غذایی نخورده از خانه اش خارج نشود ؛ زیرا این کار برای او عزّت مندانه تر است .
. بحار الأنوار ، ج 66 ، ص 341 .

حدیث111

امام صادق علیه السلام :
تَغَدَّ و تَعَشَّ ولاتَأکُل بَینَهُما شَیئا فَإنَّ فیهِ فَسادَ البَدَنِ ؛
امام صادق علیه السلام :صبحانه و شام بخور و میان آنها چیزی مخور که مایه تباهی بدن است .
الکافی ، ج 6 ، ص 288 .

حدیث112

امام صادق علیه السلام :
دَخَلَ النَّبِیُ ذاتَ لَیلَةٍ بَیتَ فاطِمةَ و مَعَهُ الحَسنُ و الحُسَینُ علیهم السلامفَقالَ لَهُما النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله : قُوما فَاصطَرِعا ، فَقاما لِیَصطَرِعا . . . ؛
امام صادق علیه السلام :پیامبر شبی به خانه فاطمه رفت و حسن و حسین با او بودند . پیامبر به آن دو فرمود : «برخیزید و کشتی بگیرید» . آن دو بزرگوار برخاستند و کشتی گرفتند .
. بحار الأنوار ، ج 103 ، ص 189 .

حدیث113

امام صادق علیه السلام :
النُشرَةُ فی عَشَرَةِ أشیاءَ : المَشیِ و الرُّکوبِ و.. . ؛
امام صادق علیه السلام :شادابی در ده چیز است : پیاده روی ، سوارکاری و... .
. الخصال ، ص 443 .

حدیث114

امام صادق علیه السلام :
التَّقدِیرُ نِصفُ العَیشِ ؛
امام صادق علیه السلام :برنامه ریزی نیمی از زندگی است .
همان ، ص 221 .

حدیث115

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکَ بِالأْحداثِ فَإنَّهُم أسرَعُ إلی کُلِّ خَیرٍ ؛
امام صادق علیه السلام :نوجوانان را در یاب ، که این گروه در پذیرش هر خوبی ، بیشتر شتاب می کنند .
. الکافی ، ج 8 ، ص 93 .

حدیث116

امام صادق علیه السلام :
بادِرُو أحداثَکُم بِالحَدیثِ قَبلَ أن تَسبِقَکُم إلَیهِمُ المُرجِئَةُ ؛
امام صادق علیه السلام :نوجوانان را قبل از این که دشمنانِ اعتقادی به سراغ آنان بروند ، حدیث بیاموزید .
. میزان الحکمه ، ح 22752 .

حدیث117

امام صادق علیه السلام :
یأتی عَلَی النّاسِ زَمانُ هَرجٍ لا یأنِسونَ فِیهِ إلاّ بِکُتُبِهِم ؛
امام صادق علیه السلام :روزگار پر آشوبی فرا می رسد که در آن روز مردم جز با کتاب های خود انس نمی گیرند .
. الکافی ، ج 1 ، ص 52 .

حدیث118

امام صادق علیه السلام :
مَن أضَرَّ بِشَی ءٍ مِن طَریقِ المُسلِمینَ فَهُوَ لَهُ ضامِنٌ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس بخشی از راه عبور مسلمانان را تباه کند ، ضامن آن است .
. الکافی ، ج 7 ، ص 350 .

حدیث119

امام صادق علیه السلام :
الکِیمیاءُ الأکبَرُ الزِّراعَةُ ؛
امام صادق علیه السلام :بزرگ ترین کیمیا ، ثروت ، کشاورزی است .
. الکافی ، ج 5 ، ص 261 .

حدیث120

امام صادق علیه السلام :
ما فِی الأعمالِ شَی ءٌ أحَبُّ إلَی اللّه ِ تعالیی مِنَ الزِّراعَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :در میان کارها ، کاری محبوب تر از کشاورزی ، در نزد خدای متعالی نیست .
. مستدرک الوسائل ، ج 13 ، ص 461 .

حدیث121

امام صادق علیه السلام :
الزّارِعُونَ کُنوزُ الأنامِ ؛
امام صادق علیه السلام :کشاورزان گنج های مردمان اند .
. الکافی ، ج 5 ، ص 261 .

حدیث122

امام صادق علیه السلام :
مَنَّ اللّه ُ عَلَی النّاسِ بَرِّهِم و فاجِرِهِم بِالکِتابِ و الحِسابِ و لَولا ذلِکَ لَتَغالَطُوا ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند با نعمت نوشتن و حساب کردن ، بر مردم ، از نیک و بد ، منّت نهاد و اگر این دو کار نبود آنان گرفتار اشتباه می شدند .
. الکافی ، ج 5 ، ص 155 .

حدیث123

امام صادق علیه السلام :
سَیَأتی زَمانٌ تَکونُ بَلدَةُ قُمَّ و أهلُها حُجَّةً عَلَی الخَلائِقِ و ذلِکَ فی زَمانِ غَیبَةِ قائِمِنا إلی ظُهُورِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :روزگاری خواهد آمد که شهر قم و مردمان آن حجّت بر دیگر مردمان باشند؛ آن روزگار در زمان غیبت قائم ما است تا آن گاه که ظهور کند .
بحار الأنوار ، ج 60 ، ص 213 .

حدیث124

امام صادق علیه السلام :
اللّه ُ فی عَونِ المُؤمِنِ ، مادامَ المُؤمِنُ فی عَونِ أخیهِ ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند در پی یاری مؤمن است ، تا وقتی که مؤمن در پی یاری برادر خویش است .
. بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 322 .

حدیث125

امام صادق علیه السلام :
تَواصَلوا و تَبارُّوا و تَراحَموا و کُونُوا إخوَةً بَرَرَةً کَما أمَرَ کُمُ اللّه ُ ؛
امام صادق علیه السلام :با یکدیگر پیوند داشته باشید و به هم نیکی کنید ، و با یکدیگر مهربان باشید و همچنان که خداوند به شما دستور داده است ، برادرانی نیکوکار باشید.
. الکافی ، ج 2 ، ص 175 .

حدیث126

امام صادق علیه السلام :
اَیُّما مُؤمِنٍ نَفَّسَ عَن مُؤمِنٍ کُربَةً ، نَفَّسَ اللّه ُ عَنهُ سَبعینَ کُربَةً مِن کُرَبِ الدُّنیا و کُرَبِ یَومِ القیامَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر مؤمنی که گرفتاری مؤمنی را بر طرف کند ، خداوند هفتاد گرفتاری دنیا و آخرت را از وی دور می سازد .
مستدرک الوسائل ، ج 12 ، ص 413 .

حدیث127

امام صادق علیه السلام :
لاتَقطَعُوا الثِّمارَ فَیَبعَثَ اللّه ُ عَلَیکُم العَذابَ صَبًّا ؛
امام صادق علیه السلام :درختان میوه را قطع نکنید که خداوند بر شما عذاب فرو می ریزد .
. الکافی ، ج 5 ، ص 294 .

حدیث128

امام صادق علیه السلام :
اِزرَعُوا و اغرِسُوا وَاللّه ِ ما عَمِلَ النّاسُ عَمَلاً اَجَلَّ و لاأطیَبَ مِنهُ ؛
امام صادق علیه السلام :کشت کنید و درخت بنشانید ؛ به خدا قسم آدمیان کاری برتر و پاک تر از این نکرده اند .
. بحار الأنوار ، ج 103 ، ص 68 .

حدیث129

امام صادق علیه السلام :
وَیلٌ لِمَن یأمُرُ بِالمُنکَرِ و یَنهی عَنِ المَعروفِ ؛
امام صادق علیه السلام :وای بر آن که به منکر امر کند و از معروف نهی کند !
. همان ، ج 100 ، ص 87 .

حدیث130

امام صادق علیه السلام :
إنَّ یَومَ الحُسَینِ أعظَمُ مُصیبَةً مِن جَمیعِ سائِرِ الأیّامِ ؛
امام صادق علیه السلام :روز شهادت امام حسین علیه السلام سوگناک ترین روزها است .
. علل الشرائع ، ص 225 .

حدیث131

امام صادق علیه السلام :
أمّا یَومُ عاشُوراءَ فَیَومٌ اُصِیبَ فیهِ الحُسَینُ صَریعا بَینَ أصحابِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :عاشورا روزی است که حسین میان یارانش کشته بر زمین افتاد .
. بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 95 .

حدیث132

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أنَ یَکونَ عَلی مَوائِدِ النُّورِ یَومَ القِیامَةِ فَلْیَکُنْ مِن زُوّارِ الحُسَینِ بنِ عَلیٍّ علیه السلام ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس دوست دارد روز قیامت ، بر سر سفره های نور بنشیند ، باید از زایران امام حسین علیه السلام باشد .
. همان ، ج 98 ، ص 72 .

حدیث133

امام صادق علیه السلام :
لاتَدَعْ زیارَةَ الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیه السلام یَمُدُّ اللّه ُ فی عُمرِکَ و یَزیدُ فی رِزقِکَ و یُحییکَ اللّه ُ سَعیدا ولاتَموتُ إلاّشَهیدا ؛
امام صادق علیه السلام :زیارت امام حسین علیه السلام را فرو نگذار که خدا عمرت را طولانی و روزی را زیاد می کند و زندگی با سعادت و مرگ با شهادت به تو خواهد بخشید .
وسائل الشیعه ، ج 14 ، ص 431 .

حدیث134

امام صادق علیه السلام :
زِیارَةُ قَبرِ الحُسَینِ بِن عَلیٍّ علیه السلام مِن أفضَلِ ما یَکونُ مِنَ الأعمالِ ؛
امام صادق علیه السلام :زیارت قبر امام حسین علیه السلام از برترین اعمال است .
. مستدرک الوسائل ، ج 10 ، ص 311 .

حدیث135

امام صادق علیه السلام :
مَن أرادَ اللّه ُ بِهِ الخَیرَ قَذَفَ فی قَلبِهِ حُبَّ الحُسَینِ علیه السلامو حُبَّ زیارَتِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :کسی که خدا خیرخواه او باشد ، محبّت حسین و شوق زیارتش را در دل او می اندازد .
. بحار الأنوار ، ج 98 ، ص 76 .

حدیث136

امام صادق علیه السلام :
حَنِّکُوا أولادَکُم بِتُربَةِ الحُسَینِ علیه السلام فَإنَّها أمانٌ ؛
امام صادق علیه السلام :کام کودکانتان را با تربت حسین بردارید؛ زیرا موجب امنیّت کودکان است .
وسائل الشیعه ، ج 14 ، ص 524 .

حدیث137

امام صادق علیه السلام :
فی طِینِ قَبرِ الحُسَینِ الشِّفاءُ مِن کُلِّ داءٍ و هُوَ الدَّواءُ الأکبَرُ ؛
امام صادق علیه السلام :شفای هر دردی در تربت مزار حسین است ، و آن بزرگ ترین درمان است .
کامل الزیارات ، ص 462 .

حدیث138

امام صادق علیه السلام :
السُّجُودُ عَلی تُربَةِ الحُسَینِ علیه السلام یَخرُقُ الحُجُبَ السَّبعَ ؛
امام صادق علیه السلام :سجده بر تربت امام حسین حجاب های هفت گانه را می درد .
. بحار الأنوار ، ج 98 ، ص 135 .

حدیث139

امام صادق علیه السلام :
یُنادِی مُنادٍ یَومَ القیامَةِ أینَ زَینُ العابِدینَ؟ فَکَأنّی أنظُرُ إلی عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ علیه السلام یَخطُرُ بَینَ الصُّفُوفِ ؛
امام صادق علیه السلام :روز قیامت منادی ندا می دهد : «زیور عبادت کنندگان کجاست؟» گویا علی بن حسین علیه السلام را می بینم که میان صف ها با ابّهت گام بر می داد .
. میزان الحکمه ، ح 1131 .

حدیث140

امام صادق علیه السلام :
بَکَتِ السَّماءُ عَلَی الحُسَین أربَعینَ یَوما بالدَّم ؛
امام صادق علیه السلام :آسمان چهل روز بر حسین علیه السلام ، خون گریه کرد .
مناقب آل أبی طالب ، ج 3 ، ص 212 .

حدیث141

امام صادق علیه السلام :
إنّ الحُسَینَ بنَ عَلیٍّ علیه السلام أرادَ أن یَدفَنَ الحَسَنَ بنَ عَلِیٍّ علیه السلاممَعَ رَسُولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ... جاءَت [عائِشةُ] و إلَی المَسجِدِ فَمَنَعَت أن یَدفَنَ مَعَ رَسولِ اللّه صلی الله علیه و آله... ؛
امام صادق علیه السلام :امام حسین علیه السلام می خواست امام حسن علیه السلام را در کنار پیامبر خدا صلی الله علیه و آله دفن کند... عایشه به مسجد آمد و نگذاشت که امام حسن علیه السلام در کنار رسول خدا صلی الله علیه و آله دفن شود.
علل الشرائع ، ج 1، ص 215 .

حدیث142

امام صادق علیه السلام :
رَکعَتانِ یُصَلِّیهِما مُتَزوِّجٌ أفضَلُ مِن سَبعینَ رَکَعةٍ یُصَلِّیها غَیرُ مُتَزَوِّجٍ ؛
امام صادق علیه السلام :دو رکعت نمازی که فرد همسر دار می خواند ، برتر از هفتاد رکعت نمازی است که فرد بی همسر می خواند .
بحار الأنوار ، ج 103 ، ص 219 .

حدیث143

امام صادق علیه السلام :
مَن بَنی مَسجِدا بَنَی اللّه ُ لَهُ بَیتا فِی الجَنَّةِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس مسجدی بسازد ، خداوند برای او در بهشت خانه ای بسازد .
. الکافی ، ج 3 ، ص 368 .

حدیث144

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیٌ علیه السلام قد جَعَلَ بَیتا فی دارِهِ لَیسَ بِالصَّغیرِ و لابِالکَبیرِ لِصَلاتِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :امام علی علیه السلام در منزل خود اتاقی را ، که نه کوچک بود و نه بزرگ ، به اقامه نماز مخصوص کرده بود .
. میزان الحکمه ، ح 8297 .

حدیث145

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکُم بِإتیانِ المَساجِدِ فَإنَّها بُیوتُ اللّه ِ فِی الأرضِ ؛
امام صادق علیه السلام :بر شما باد به رفتن به مساجد ، که مساجد ، خانه های خدا در روی زمین اند .
الأمالی ، صدوق ، ص 44 .

حدیث146

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکُم بِالصَّلاةِ فِی المَساجِدِ ؛
امام صادق علیه السلام :بر شما باد به نماز گزاردن در مساجد .
. الکافی ، ج 2 ، ص 635 .

حدیث147

امام صادق علیه السلام :
صَلاةُ الرَّجُلِ جَماعَةً فِی المَسجدِ تَعدِلُ ثَمانِیَ و أرَبعینَ صَلاةً مُضاعَفَةً فِی المَسجِدِ ؛
امام صادق علیه السلام : نماز خواندن مرد به جماعت در مسجد ، برابر با چهل و هشت نماز ، [با پاداش ]دو چندان ، در مسجد است .
الأمالی ، طوسی ، ص 696 .

حدیث148

امام صادق علیه السلام :
إنّی وَاللّه ِ ما آمُرُکُم إلاّ بِما نَأمُرُ بِهِ أنفُسَنَا فَعَلَیکُم بِالجِدِّ و الاِجتِهادِ ؛
امام صادق علیه السلام :به خدا سوگند من شما را به چیزی فرمان نمی دهم مگر آن که خود را نیز بدان فرمان می دهم ؛ پس بر شما باد که تلاش و کوشش کنید .
همان ، ج 5 ، ص 79 .

حدیث149

امام صادق علیه السلام :
اَحَبُّ إخوانی إلَیَّ مَن أهدی إلَیَّ عُیوُبی ؛
امام صادق علیه السلام :محبوب ترین برادرم کسی است که عیب هایم را به من هدیه کند .
. تحف العقول ، ص 366 .

حدیث150

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ تُورِثُ المَحَبَّةَ : الدِّینُ و التِّواضُعُ و البَذلُ ؛
امام صادق علیه السلام :سه چیز محبّت می آورد : دین داری ، تواضع و بخشش .
. همان ، ص 315 .

حدیث151

امام صادق علیه السلام :
الأُنسُ فی ثَلاثٍ : فِی الزَّوجَةِ المُوافِقَةِ و الوَلَدِ البارِّ و الصَّدیقِ المُصافِی ؛
امام صادق علیه السلام :انس در سه چیز است : زن سازگار ، فرزند نیکوکار و دوست یکرنگ .
. تحف العقول ، ص 318 .

حدیث152

امام صادق علیه السلام :
صَلاحُ حالِ التَّعایُشِ و التَّعاشُرِ مِل ءُ مِکیالٍ ثُلُثاهُ فِطنَةٌ و ثُلُثُهُ تَغافُلٌ ؛
امام صادق علیه السلام :سامان یافتن همزیستی و معاشرت ، به پیمانه ای پُر می ماند که دو سومش هوشمندی و یک سومش نادیده گرفتن [خطای دیگران ]است .
. همان ، ص 359 .

حدیث153

امام صادق علیه السلام :
لایَصیرُ العَبدُ عَبدا خالِصا لِلّهِ حَتّی یَصیرَ المَدحُ و الذَّمُّ عِنَدهُ سَواءٌ ؛
امام صادق علیه السلام :آدمی بنده خالص خدا نمی شود تا آن گاه که ستایش و نکوهش نزد او یکسان شود .
. بحار الأنوار ، ج 73 ، ص 294 .

حدیث154

امام صادق علیه السلام :
مَن رَأی أخاهُ عَلی أمرٍ یَکرَهُهُ ، فَلَم یَرُدَّهُ عَنهُ ـ و هُو یَقدِرُ عَلَیهِ ـ فَقَد خانَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :هر که برادرش را در کاری ناپسند ببیند و بتواند او را از آن باز دارد و چنین نکند ، به او خیانت کرده است .
الأمالی ، صدوق ، ص 343 .

حدیث155

امام صادق علیه السلام :
لایَنبَغی لِلمُؤمِنِ أن یَجلِسَ مَجلِسا یُعصَی اللّه ُ فیهِ و لایَقدِرُ عَلی تَغییرِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :شایسته نیست مؤمن در مجلسی بنشیند که در آن گناه می شود و او توانایی تغییر دادن آن را ندارد .
الکافی ، ج 2 ، ص 374 .

حدیث156

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یُستَجابَ دُعاؤُهُ فَلیُطَیِّب کَسبَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :هر که خوش دارد دعایش مستجاب شود ، باید کسب خود را حلال کند .
. بحار الأنوار ، ج 93 ، ص 373 .

حدیث157

امام صادق علیه السلام :
إنَّ لَنا حَرَما و هُوَ بَلَدَةُ قُمَّ و سَتُدفَنُ فیهَا امْرَأةٌ مِن أولادِی تُسَمّی فاطِمَةَ ، فَمَن زارَها وَجَبَت لَهُ الجَنَّةُ ؛
امام صادق علیه السلام :ما را حرمی است و آن «قم» است ، و به زودی بانویی از فرزندان من به نام فاطمه در آن دفن خواهد شد . هر کس او را زیارت کند ، بهشت بر او واجب شود .
. بحار الأنوار ، ج 60 ، ص 216 .

حدیث158

امام صادق علیه السلام :
و تَدخُلُ بِشَفاعَتِها شِیعَتی الجَنَّةَ بِأجمَعِهِم ؛
امام صادق علیه السلام :همه شیعیان من با شفاعت او (فاطمه معصومه علیهاالسلام) وارد بهشت خواهند شد .
همان ، ص 228 .

حدیث159

امام صادق علیه السلام :
یَکِرُّ مَعَ القائِمِ علیه السلام ثَلاثَ عَشرَةَ امرَأةً . . . . یُداوِینَ الجَرحی ویَقُمنَ المَرضی ؛
امام صادق علیه السلام :سیزده زن در رکاب امام مهدی علیه السلام حضور خواهند داشت . . . زخمیان را درمان و از بیماران پرستاری می کنند .
. دلائل الإمامه ، ص 484 .

حدیث160

امام صادق علیه السلام :
أکثَرُ الخَیرِ فِی النِّساءِ ؛
امام صادق علیه السلام :بیشتر خوبی ها در زنان است .
. کتاب من لایحضره الفقیه ، ج 3 ، ص 385 .

حدیث161

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ جَعَلَ لِلمَرأةِ أن تَصبِرَ صَبرَ عَشرَةِ رِجالٍ ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند صبر و تحمّلِ ده مرد را به زن عطا کرده است .
. الکافی ، ج 50 ، ص 339 .

حدیث162

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ لاِمرَأةٍ خَطَرٌ لا لِصالِحَتِهِنَّ ولالِطالِحَتِهِنَّ ؛
امام صادق علیه السلام :برای زن بهایی نمی توان تعیین کرد ، نه برای خوب آنها و نه برای بدشان .
میزان الحکمه ، ح 7847 .

حدیث163

امام صادق علیه السلام :
لا اعتِکافَ إلاّ فی مَسجدِ جَماعَةٍ قَد صَلّی فیهِ امامُ عَدلٍ بصَلاةِ جَماعةٍ ؛
امام صادق علیه السلام :اعتکاف تنها در مسجد جامعی است که امام عادل در آن نماز جماعت گزارده باشد .
. الکافی ، ج 4 ، ص 176 .

حدیث164

امام صادق علیه السلام :
ما أفضَلُ ما یُفعَلُ فیهِ (شَعبانَ) ، الصَّدَقَةُ و الإستِغفارُ ؛
امام صادق علیه السلام در جواب کسی که پرسیده بود :چه عملی در ماه شعبان برتر است؟ فرمودند : صدقه و استغفار .
. اقبال الأعمال ، ج 3 ، ص 294 .

حدیث165

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَمُّنَا العَبّاسُ بنُ عَلِیٍّ نافِذَ البَصیرَةِ صُلبَ الإیمانِ جاهَدَ مَعَ أبی عَبدِاللّه ِ و أبلی بَلاءً حَسَنا و مَضی شَهیدَا ؛
امام صادق علیه السلام :عموی ما ، عبّاس ، دارای بینشی ژرف و ایمانی راسخ بود ؛ همراه با امام حسین علیه السلامجهاد کرد و نیک آزمایش داد و به شهادت رسید .
. عمدة الطّالب ، ص 356 .

حدیث166

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام إذا قامَ فِی الصَّلوةِ کَأَنَّهُ ساقُ شَجَرَةٍ لایَتَحرَّکُ مِنهُ شَی ءٌ إلاّ ما حَرَّکَهُ الرِّیحُ مِنهُ ؛
امام صادق علیه السلام :امام سجّاد علیه السلام هرگاه به نماز می ایستاد چنان تنه درختی بود که چیزی از آن نمی جنبید مگر آنچه را که باد می جنباند .
. الکافی ، ج 3 ، ص 300 .

حدیث167

امام صادق علیه السلام :
لَو أدرَکتُهُ لَخَدَمتُهُ أیّامَ حَیاتی ؛
امام صادق علیه السلام : اگر او [امام زمان علیه السلام] را در یابم ، تمام عمر به او خدمت می کنم .
الغیبه ، نعمانی ، ص 245 .

حدیث168

امام صادق علیه السلام :
لِلقائِمِ غَیبَتانِ : إحداهُما طَویلَةٌ و الاُخری قَصیرَةٌ ؛ فَالاُ ولی یَعلَمُ بِمَکانِهِ فیها خاصَّةٌ مِن شیعَتِهِ والاُخری لایَعلَمُ بِمَکانِهِ فِیها إلاّ خاصَّةُ مَوالیهِ فِیدِینِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :قائم را دو غیبت است : یکی طولانی و دیگری کوتاه . در غیبت نخستین جایگاه آن حضرت را شیعیان خاص او می دانند ، و در غیبت دوم از جایگاه او کسی جز خدمتکارانش ، که بر دین اویند ، آگاه نیست .
. میزان الحکمه ، ح 1178 .

حدیث169

امام صادق علیه السلام :
تَوَقَّع أمرَ صاحِبِکَ لَیلَکَ و نَهارَکَ ؛
امام صادق علیه السلام :در شب و روزت منتظر فرج مولایت باش .
. همان ، ج 98 ، ص 159 .

حدیث170

امام صادق علیه السلام :
مَن آمَنَ بِنا و صَدَّقَ حَدِیثَنا وَانتَظَرَ أمرَنا کانَ کَمَن قُتِلَ تَحتَ رایَةِ القائِمِ ؛
امام صادق علیه السلام :آن که به ما ایمان آورَد و سخن ما را تصدیق کند و منتظر امر [فرج] ما باشد ، همچون کسی است که زیر پرچم قائم به شهادت برسد .
همان ، ج 27 ، ص 138 .

حدیث171

امام صادق علیه السلام :
المُنتَظِرُ لِلثّانی عَشَرَ کَالشّاهِرِ سَیفَهُ بَینَ یَدَی رَسولِ اللّه ِ یَذُبُّ عَنهُ ؛
امام صادق علیه السلام :منتظر ظهور امام دوازدهم مانند کسی است که در رکاب پیامبر خدا شمشیر کشیده است و از ایشان دفاع می کند .
. کمال الدّین ، ص 647 .

حدیث172

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أنْ یَکونَ مِن أصحابِ القائِمِ فَلیَنتَظِر وَ لْیَعَمل بِالوَرَعِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس خوش دارد از یاران امام مهدی علیه السلام باشد ، باید منتظر باشد و پارسایی پیشه کند .
. الغیبة ، نعمانی ، ص 200 .

حدیث173

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام إذا کانَ شَهرُ رَمَضانَ لَم یَتَکَلَّم إلاّ بِالدُّعاءِ و التَّسبیحِ و الاِستِغفارِ و التَّکبیرِ ؛
امام صادق علیه السلام :امام سجّاد علیه السلام در ماه رمضان جز به دعا و تسبیح و استغفار و تکبیر لب نمی گشود .
. همان ، ص 88 .

حدیث174

امام صادق علیه السلام :
کانَ الحَسَنُ أشبَهَ النّاسِ بِرَسولِ اللّه ِ خَلقا و سُؤدُدا و هَدیا ؛
امام صادق علیه السلام :امام حسن علیه السلام در خلقت و سیرت و شرافت شبیه ترین مردم به رسول خدا بود .
. الإرشاد ، ج 2، ص 5 .

حدیث175

امام صادق علیه السلام :
قَلبُ شَهرِ رَمَضانَ لَیلَةُ القَدرِ ؛
امام صادق علیه السلام :قلب ماه رمضان ، شب قدر است .
. بحار الأنوار ، ج 58 ، ص 376 .

حدیث176

امام صادق علیه السلام :
مَن عَرَفَ فاطِمَةَ حَقَّ مَعرِفَتِها فَقَد أدرَکَ لَیلَةَ القَدرِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر که فاطمه را ، آن گونه که سزاوار است ، بشناسد ، بی تردید شب قدر را درک کرده است .
. همان ، ج 43 ، ص 65 .

حدیث177

امام صادق علیه السلام :
التَّقدیرُ فی لَیلَةِ تِسعَ عَشرَةَ و الإبرامُ فی لَیلَةِ إحدی و عِشرینَ و الإمضاءُ فی لَیلَةِ ثلاثَ و عِشرینَ ؛
امام صادق علیه السلام :مقدّرات در شب نوزدهم تعیین ، در شب بیست و یکم تأیید و در شب بیست و سوم [ماه رمضان] امضا می شود .
. الکافی ، ج 4 ، ص 159 .

حدیث178

امام صادق علیه السلام :
الرِّوایَةُ لِلحَدیثِ المُتَفَقِّهُ فِی الدِّینِ أفضَلُ مِن ألفِ عابِدٍ لافِقهَ لَهُ و لارِوایَةَ ؛
امام صادق علیه السلام :آن که حدیث روایت کند و دین شناس باشد ، از هزار عابد که دین شناس و راوی حدیث نباشد ، بهتر است .
همان ، ص 145 .

حدیث179

امام صادق علیه السلام :
إعرِفُوا مَنازِلَ النّاسِ مِنّا عَلی قَدرِ رِوایَتِهم عَنّا ؛
امام صادق علیه السلام :جایگاه مردم را نزد ما از شمار روایاتی که از ما نقل می کنند بشناسید .
میزان الحکمه ، ح 3339 .

حدیث180

امام صادق علیه السلام :
الغِیبَةُ أن تَقولَ فی أخیکَ ما سَتَرهُ اللّه ُ عَلَیهِ ؛
امام صادق علیه السلام :غیبت آن است که درباره برادرت چیزی بگویی که خداوند آن را پنهان کرده است .
. میزان الحکمه ، ح 15510 .

حدیث181

امام صادق علیه السلام :
لایَتِمُّ المَعروفُ إلاّ بِثَلاثٍ : تَعجیلِهِ و تَصغیرِهِ و تَستیرِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :کار نیک تمام نمی شود مگر به سه چیز : شتاب در انجام دادن ، کوچک شمردن و پنهان داشتن آن .
. خصائص الائمه ، ص 100 .

حدیث182

امام صادق علیه السلام :
أروَحُ الرُّوحِ الیَأسُ عَنِ النّاسِ ؛
امام صادق علیه السلام :خوش ترین آسایش ، نومیدی از مردم است .
. مشکاة الأنوار ، ص 324 .

حدیث183

امام صادق علیه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الحِسابَ یَومَ القیامَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :صله رحم حساب را در روز قیامت آسان می کند .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 210 .

حدیث184

امام صادق علیه السلام :
مَن یَثِقَ بِاللّه ِ یَکفِهِ ما أهَمَّهُ مِن أمرِ دُنیاهُ و آخِرَتِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر که به خدا اعتماد کند ، خداوند کارهای دنیا و آخرتش را ، که او را بی قرار کرده اند، کفایت می کند.
. تحف العقول ، ص 304 .

حدیث185

امام صادق علیه السلام :
إعمَلِ الیَومَ فِی الدُّنیا بِما تَرجُو بِهِ الفَوزَ فِی الآخِرَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :امروز در دنیا کاری کن که به وسیله آن امید رستگاری در آخرت داری .
. همان ، ص 306 .

حدیث186

امام صادق علیه السلام :
مَن عَیَّرَ مُؤمِنا بِذَنبٍ لَم یَمُت حَتّی یَرتَکِبَهُ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس مؤمنی را بر انجام دادن گناهی سرزنش کند ، نمی میرد تا آن که خود آن گناه را مرتکب شود .
. الکافی ، ج 2 ، ص 356 .

حدیث187

امام صادق علیه السلام :
ضَمِنتُ لِمَنِ اقتَصَدَ أن لایَفتَقِرَ ؛
امام صادق علیه السلام :من ضمانت می کنم که هر که میانه روی پیشه کند ، فقیر نشود .
. الخصال ، ص 9 .

حدیث188

امام صادق علیه السلام :
إعرِفُوا مَنازِلَ النّاسِ عَلی قَدرِ رِوایَتِهِم عَنّا ؛
امام صادق علیه السلام :منزلت مردم را به اندازه نقل حدیث شان از ما بشناسید .
. الکافی ، ج 1 ، ص 50 .

حدیث189

امام صادق علیه السلام :
بَرُّوا آبائکُم یَبَرَّکُم أبنائُکُم ؛
امام صادق علیه السلام :به پدرانتان نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند .
. تحف العقول ، ص 359 .

حدیث190

امام صادق علیه السلام :
مَن زَوَّجَ أعزَبا کانَ مِمَّن یَنظُرُ اللّه ُ إلَیهِ یَومَ القِیامَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس بی زنی را همسر دهد از جمله کسانی است که خداوند در روز قیامت به او نظر می افکند .
. الکافی ، ج 5 ، ص 331 .

حدیث191

امام صادق علیه السلام :
لَولا أنَّ اللّه َ خَلَقَ أمیرَ المُؤمِنینَ لِفاطِمَةَ ما کانَ لَها کُفوٌ عَلَی ظَهرِ الأرضِ ؛
امام صادق علیه السلام :اگر خداوند امیرمؤمنان را برای فاطمه نمی آفرید ، در زمین همتایی برای او نبود .
. همان ، ج 1 ، ص 461 .

حدیث192

امام صادق علیه السلام :
قالَ لی أبی : یا جَعفَرُ أوقِفْ لِی مِن مالی کَذا و کَذا ، النَّوادِبُ تَندُبُنی عَشرَ سِنینَ بِمِنی أیّامَ مِنی ؛
امام صادق علیه السلام :پدرم به من فرمود : ای جعفر! فلان مقدار از دارایی ام را برایم وقف کن تا گریه کنندگان در مِنا و در ایّام مِنا ده سال بر من بگریند .
. بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 220 .

حدیث193

امام صادق علیه السلام :
تَخَیَّر لِنَفسِکَ مِنَ الدُّعاءِ ما أحبَبتَ واجْتَهِد ، فإنَّهُ (یَومَ عَرَفَة) یَومُ دُعاءٍ و مَسألَةٍ ؛
امام صادق علیه السلام :هر چه می خواهی برای خود دعا بخوان و [در دعا کردن] بکوش که آن روز [روز عرفه] روز دعا و درخواست است .
. التهذیب الأحکام ، ج 5 ، ص 182 .

حدیث194

امام صادق علیه السلام :
أوحَی اللّه ُ إلی داودَ علیه السلام : بِی فَافرَح و بِذِکری فَتَلَذَّد و بِمُناجاتی فَتَنَعَّم ؛
امام صادق علیه السلام :خداوند به داوود علیه السلام وحی فرمود : «به من شاد باش و با یاد من سرخوشی کن و از نعمت مناجات با من برخوردار شو .»
. میزان الحکمه ، ح 20035 .

حدیث195

امام صادق علیه السلام :
مَن حَجَّ حَجَّةَ الإسلامِ ، فَقَد حَلَّ عُقدَةً مِنَ النّارِ مِن عُنُقِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس حجّ واجبش را به جای آورَد ، گره ای از آتش ، از گردن خویش گشوده است .
. کتاب من لا یحضره الفقیه ، ج 2 ، ص 216 .

حدیث196

امام صادق علیه السلام :
إذا أرَدتَ الحَجَّ فَجَرِّد قَلبَکَ لِلّهِ مِن کُلِّ شاغِلٍ وحِجابٍ ؛
امام صادق علیه السلام :هرگاه قصد حجّ کردی ، دلت را برای خدا از هر بازدارنده و حجابی بپیرای .
. مصباح الشریعه ، ص 142 .

حدیث197

امام صادق علیه السلام :
إنَّ المَرءَ یَحتاجُ فی مَنزِلِهِ و عیالِهِ إلی ثَلاثِ خِلالٍ یَتَکَلَّفُها و إن لَم یَکُن فی طَبعِهِ ذلِکَ : مُعاشَرَةٍ جَمیلَةٍ وسَعَةٍ بِتَقدیرٍ و غَیرَةٍ بِتَحَصُّنٍ ؛
امام صادق علیه السلام :مرد برای اداره منزل و خانواده خود به سه خصلت نیاز دارد که اگر در طبیعت او نباشد ، باید خود را با تکلّف به آنها وادارد : خوش رفتاری ، گشاده دستی سنجیده وغیرت برای حفاظت از آنها .
. تحف العقول ، ص 322 .

حدیث198

امام صادق علیه السلام :
لاغِنی بِالزَّوجِ عَن ثَلاثَةِ أشیاءَ فیما بَینَهُ و بَینَ زوجَتِهِ و هِی : المُوافَقَةُ لِیَجتَلِبَ بِها مُوافَقَتَها و مَحَبَّتَها و هَواها و حُسنُ خُلقِهِ مَعَها وَ استِعمالُهُ استِمالَةَ قَلبِها بِالهَیئَةِ الحَسَنَةِ فی عَینِها و تَوسِعَتِهِ عَلَیها ؛
امام صادق علیه السلام :شوهر در رابطه خود با همسرش از سه چیز بی نیاز نیست : سازگاری با او تا به این وسیله سازگاری و محبت و عشق او را به خود جلب کند ، و خوش خویی با او و دلبری از او با آراستن خود برای وی و فراهم آوردن امکانات رفاهی او .
. میزان الحکمه ، ح 7876 .

حدیث199

امام صادق علیه السلام :
مَن حَسُنَ بِرُّهُ بِأهلِ بَیتِهِ مُدَّ لَهُ فی عُمرِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :هر کس به خانواده اش نیکی کند ، عمرش زیاد شود .
. الکافی، ج 2، ص 105 .

حدیث200

امام صادق علیه السلام :
سَعیدَةٌ سَعیدَةٌ امَرأةٌ تُکرِمُ زَوجَها و لاتُؤذِیهِ و تُطیعُهُ فی جَمیعِ أحوالِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :خوشبخت است خوشبخت ، آن زنی که شوهر خود را گرامی می دارد و آزارش نمی هد و در همه حال از وی فرمان می برد .
. کنزالفوائد ، ج 1، ص 150 .

از201تا400

حدیث201

امام صادق علیه السلام :
لاغِنی بِالزَّوجَةِ فیما بَینَها و بَینَ زَوجِها المُرافِقِ لَها عَن ثَلاثِ خِصالٍ و هُنَّ : صِیانَةُ نَفسِها عَن کُلِّ دَنَسٍ حَتّی یَطمَئِنَّ قَلبُهُ إلَی الثِّقَةِ بِها فی حالِ المَحبوبِ والمَکروهِ و حِیاطَتُهُ لِتَکِونَ ذلِکَ عاطِفا عَلَیها عِندَ زَلَّةٍ تَکونُ مِنها و إظهارُ العِشقِ لَهُ بِالخَلابَةِ و الهَیئَةِ الحَسَنَةِ لَها فی عَینِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :زن با شوهر سازگار خود ناگزیر از رعایت سه نکته است : حفظ کردن خود از هر گناه و آلودگی تا شوهرش در هر حال ، خوشایند یا ناخوشایند ، در دل به او اطمینان داشته باشد ؛ مراقبت از او و زندگی اش تا شوهرش در صورتی که لغزشی از او سرزند با او مهربانی کند ، و اظهار عشق به او با عشوه و دلبری و ظاهر مناسب و خوشایند در نظر او .
. بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 237 .

حدیث202

امام صادق علیه السلام :
یَجِبُ لِلوالِدَینِ عَلَی الوَلَدِ ثَلاثَةُ أشیاءَ ؛ شُکرُ هُما عَلی کُلِّ حالٍ و طاعَتُهُما فِیما یأمُرانِهِ و یَنهَیانِهِ عَنهُ فی غَیرِ مَعصِیَةِ اللّه ِ و نَصیحَتُهُما فِی السِّرِّ وَ العلانِیَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :پدر و مادر را بر فرزند سه حقّ است : در همه حال شکرگزار آنها باشد ؛ در هر چه او را امر و نهی می کنند ، به جز معصیت خدا ، اطاعتشان کند و در نهان و آشکار خیرخواه آنان باشد.
. تحف العقول ، ص 322 .

حدیث203

امام صادق علیه السلام :
یَخرُجُ قائِمُنا أهَلَ البَیتِ یَومَ الجُمُعَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :قائم ما ، خاندان پیامبر ، روز جمعه قیام می کند .
. بحار الأنوار ، ج 52 ، ص 279 .

حدیث204

امام صادق علیه السلام :
إنَّ للّه ِ کَرامَةً فی عِبادِهِ المُؤمِنینَ فی کُلِّ یَومِ جُمُعَةٍ ؛
امام صادق علیه السلام :در هر روز جمعه خدا را بر بندگان مؤمنش کرامتی است .
. همان ، ج 89 ، ص 226 .

حدیث205

امام صادق علیه السلام :
اُفٍّ لِلرَّجُلِ المُسلِمِ لایَفرُغُ نَفسَهُ فِی الاُسبُوعِ یَومَ الجُمُعَةِ لأَِمرِ دینِهِ ؛
امام صادق علیه السلام :اُفّ بر مسلمانی که در روز جمعه هر هفته برای رسیدگی به کار دین خود ، دست از کار نمی کشد .
الخصال ، ص 393 .

حدیث206

امام صادق علیه السلام :
غُسلُ یَومِ الجُمُعَةِ طَهُورٌ و کَفّارَةٌ لِما بَینَهُما مِنَ الذُّنوبِ مِنَ الجُمُعَةِ إلَی الجُمُعَةِ ؛
امام صادق علیه السلام :غسل جمعه سبب پاکی، و کفّاره گناهان از جمعه تا جمعه است .
. وسائل الشیعه ، ج 3 ، ص 315 .

حدیث207

امام صادق علیه السلام :
الصَّدَقَةُ یَومَ الجُمُعَةِ تُضاعَفُ أضعافا ؛
امام صادق علیه السلام :صدقه روز جمعه چند برابر می شود .
. ثواب الأعمال ، ص 172 .

حدیث208

امام صادق علیه السلام :
ما مِن عَمَلٍ یوَمَ الجُمُعَةِ أفضَلَ مِنَ الصَّلاةِ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِهِ؛
امام صادق علیه السلام :در روز جمعه عملی برتر از صلوات بر محمّد و خاندان او علیهم السلامنیست .
. الخصال ، ص 394 .

حدیث209

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ اَنْ یُعْبَدَ فِی السِّرِ کَما یُحِبُّ اَنْ یُعْبَدَ فِی الْعَلانِیَةِ؛
خداوند دوست دارد که در پنهان عبادت شود، چنانکه دوست دارد آشکارا عبادت شود.

کافی، ج 2، ص 223، ح 8

حدیث210

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عزّوَجَلَّ یُحِبُّ اَنْ یُسْاَلَ وَ یُطْلَبَ ما عِنْدَهُ؛
خداوند عزّوجل دوست دارد آنچه نزد اوست درخواست گردد و طلب شود.

کافی، ج 2، ص 475، ح4

حدیث211

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْعَبْدَ الْمُفَتَّنَ التَّوّابَ وَ مَنْ لَمْ یَکُنْ ذلِکَ مِنْهُ کانَ اَفْضَلَ؛
خداوند بنده به گناه افتاده توبه کار را دوست دارد ولی کسی که گناه نکند، از اوبرتر است.

کافی، ج 2، ص 435، ح9

حدیث212

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْبَیْتَ الَّذی فیهِ الْعُرْسُ وَ یُبْغِضُ الْبَیْتَ الَّذی فیهِالطَّلاقُ؛
خداوند خانه ای را که در آن عروسی برپا شود دوست دارد و با خانه ای که در آن طلاقصورت گیرد، دشمن است.

کافی، ج 6، ص 54، ح3

حدیث213

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْجَمالَ وَ التَّجَمُّلَ وَ یُبْغِضُ البُؤْسَ وَ التَّباؤُسَ؛
خداوند زیبایی و آراستگی را دوست دارد و با فقر و تظاهر به فقر دشمن است.

کافی، ج 6، ص 440، ح 14

حدیث214

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْعَدْلَ؛
خداوند عدالت را دوست دارد.

محاسن، ج 2، ص 108، ح 1294

حدیث215

امام صادق علیه السلام :
مَا کَلَّمَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله اَلـْعِبادَ بِکُنْهِ عَقْلِهِ قَطُّ، قَالَ رَسُولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله: اِنّامَعاشِرَ الاَْنْبیاءِ اُمِرْنا اَنْ نُـکَلِّمَ النّاسَ عَلی قَدْرِ عُقولِهِمْ ؛
رسول خدا صلی الله علیه و آله هرگز با مردم به اندازه عقل خود سخن نگفتند و فرمودند: ما پیامبرانمأموریم که با مردم به اندازه عقل و فهمشان سخن بگوییم.

کافی، ج 1 ، ص 23

حدیث216

امام صادق علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یُداعِبُ وَ لا یَقولُ اِلاّ حَقّـا؛
رسول اکرم صلی الله علیه و آله شوخی می کردند ولی جز حقّ چیزی نمی گفتند.

مستدرک الوسائل، ج 8 ، ص 408

حدیث217

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ لَمْ یَبْعَثْ نَبیّا اِلاّ بِصِدْقِ الْحَدیثِ وَ اَداءِ الاَْمانَةِ اِلَیالْبَرِّ وَ الْفاجِرِ؛
خداوند عزّوجلّ هیچ پیامبری را نفرستاد، مگر به راستگویی و برگرداندن امانت بهنیکوکار و بدکار .

کافی، ج 1، ص 104، ح 1

حدیث218

امام صادق علیه السلام :
الاَکْلُ عِندَ اَهلِ المُصیبَةِ مِن عَمَلِ الجاهِلیَّةِ وَ السُّنَّةُ البَعْثُ اِلَیْهِمبِالطَّعامِ؛
غذا خوردن نزد مصیبت زدگان و با خرج آنان، از رفتارهای جاهلیت است و سنّتپیامبر صلی الله علیه و آلهفرستادن غذا برای مصیبت زدگان است.

من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 182

حدیث219

امام صادق علیه السلام :
اَلْمُفَوِّضُ أَمْرَهُ إلَی اللّه ِ فی راحَةِ الأَبَدِ وَالعَیْشِ الدّائِمِ الرَّغَدِوَالْمُفَوِّضُ حَقّا هُوَ الْعالی عَنْ کُلِّ هِمَّةٍ دُونَ اللّه ِ تَعالی؛
کسی که کارهای خود را به خدا بسپارد همواره از آسایش و خیر و برکت در زندگیبرخوردار است و واگذارنده حقیقی کارها به خدا، کسی است که تمام همّتش تنها بهسوی خدا باشد.

مصباح الشریعه، ج 1، ص 175، ح 83

حدیث220

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ الْمُؤمِنَ لَیَسْکُنُ اِلَی الْمُؤْمِنِ کَما یَسْکُنُ الظَّمْآنِ اِلَی الْماءِ الْبارِدِ؛
به راستی که مؤمن با برادر مؤمنش آرامش پیدا می کند، چنان که تشنه، با آب خنکآرامش می یابد.

کافی، ج 2، ص 247

حدیث221

امام صادق علیه السلام :
خَمْسُ خِصالٍ مَنْ فَـقَـدَ واحِدَةً مِنْهُنَّ لَمْ یَزَلْ ناقِصَ العَیْشِ زائِلَالْعَقْلِ مَشْغولَ الْقَلْبِ، فَاَوَّلُّها: صِحَّةُ البَدَنِ وَ الثّانیَةُ: اَلاَْمْنُ وَ الثّالِثَةُ: اَلسَّعَةُ فِی الرِّزْقِ، وَ الرّابِعَةُ: اَلاَْنیسُ الْمُوافِقُ (قال الراوی:) قُلْتُ: و مَا الاَْنیسُ الْمُوافِقُ؟ قال: اَلزَّوجَةُالصّالِحَةُ، وَ الوَلَدُ الصّالِحُ، وَ الْخَلیطُ الصّالِحُ وَ الخامِسَةُ: وَ هِیَ تَجْمَعُ هذِه الْخِصالَ:الدَّعَةُ؛
پنج چیز است که هر کس یکی از آنها را نداشته باشد، همواره در زندگی اش کمبوددارد و کم خرد و دل نگران است: اول، تندرستی، دوم امنیت، سوم روزی فراوان، چهارمهمراهِ همرأی. راوی پرسید: همراهِ همرأی کیست؟ امام فرمودند: همسر و فرزند وهمنشین خوب و پنجم که در برگیرنده همه اینهاست، رفاه و آسایش است.

خصال، ص 284

حدیث222

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ الْقَلْبَ لَیَـتَجَلْجَلُ فِی الْجَوْفِ یَطْلُبُ الحَقَّ فَاِذا اَصابَهُ اطْمَاَنَّ وَ قَرَّ؛
به راستی که دل در درون سینه بی قرار است و به دنبال حق می گردد و چون به آنرسید، آرام و قرار می گیرد.

کافی، ج 2، ص 421

حدیث223

امام صادق علیه السلام :
ما مِنْ مُؤْمِنٍ اِلاّ وَ قَدْ جَعَلَ اللّه ُ لَهُ مِنْ ایمانِهِ اُنْسا یَسْکُنُ اِلَیْه، حَتّیلو کانَ عَلی قُلَّةِ جَبَلٍ لَمْ یَسْتَوحِشْ؛
هیچ مؤمنی نیست مگر آن که خداوند ایمان را همدم و آرامش بخش او قرار می دهد،چنانچه حتی اگر در قله کوهی هم باشد، احساس تنهایی نمی کند.

عدة الداعی، ص 218

حدیث224

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ صاحِبَ الدّینِ فَکَّرَ فَـعَـلَـتْهُ السَّکینَةُ وَ اسْتَـکانَ فَـتَواضَعَ وَ قَنِعَفَاسْتَغْنی وَ رَضیَ بِما اُعْطیَ وَ انْفَرَدَ فَکُفیَ الاِْخْوانَ وَ رَفَضَ الشَّهَواتِ فَصارَ حُرّا وَخَلَعَ الدُّنْیا فَتَحامَی الشُّرورَ وَ اطَّرَحَ الْحَسَدَ فَظَهَرتِ الْمَحَبَّةُ وَ لَمْ یُخِفِ النّاسَ فَـلَـمْیَخَفْهُمْ وَ لَمْ یُذْنِبْ اِلَیْهِمْ فَسَلِمَ مِنْهُمْ وَ سَخَتْ نَفْسُهُ عَنْ کُلِّ شَی ءٍ ففازَ وَ اسْتَکْمَلَالْفَضْلَ وَ اَبْصَرَ العافیَةَ فَاَمِنَ النَّدامَةَ؛
آدم دین دار چون می اندیشد، آرامش بر جان او حاکم است. چون خضوع می کندمتواضع است. چون قناعت می کند، بی نیاز است. به آنچه داده شده خشنود است. چونتنهایی را برگزیده از دوستان بی نیاز است. چون هوا و هوس را رها کرده آزاد است. چوندنیا را فرو گذارده از بدی ها و گزندهای آن در امان است. چون حسادت را دور افکندهمحبتش آشکار است.مردم را نمی ترساند پس از آنان نمی هراسد و به آنان تجاوز نمی کند پس از گزندشاندر امان است. به هیچ چیز دل نمی بندد پس به رستگاری و کمال فضیلت دست می یابد و عافیت را به دیده بصیرت می نگرد پس کارش به پشیمانی نمی کِشد.

امالی مفید، ص 52، ح 14

حدیث225

امام صادق علیه السلام :
صَلاةُ اللَّیْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلْقَ وَ تُطَیِّبُ الرِّیحَ وَ تَدُرُّالرِّزْقَ وَ تَقْضِی الدَّیْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ؛
نماز شب، انسان را خوش سیما، خوش اخلاق و خوشبو می کند و روزی را زیاد و قرضرا ادا می نماید و غم و اندوه را از بین می برد و چشم را نورانی می کند.

ثواب الأعمال، ص 42

حدیث226

امام صادق علیه السلام :
مَنْ تَصَدَّقَ فی یَوْمٍ اَو لَیْلَةٍ اِنْ کَانَ یَوْمٌ فَیَوْمٌ وَ اِنْ کانَ لَیْلَةٌ فَلَیْلٌدَفَعَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ عَنْهُ الْهَمَّ وَ السَّبُعَ وَ میتَةَ السُّوءِ؛
هر کس در روز و یا شب صدقه بدهد ـ اگر روز است روز و اگر شب است، شب ـ خداوندعزّوجلّ او غم و اندوه، درنده و مرگ بد را دور می کند.

ثواب الأعمال، ص 140

حدیث227

امام صادق علیه السلام :
مَنْ قالَ فی کُلِّ یَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه ِ دَفَعَ اللّه ُ بِهاعَنْهُ سَبْعینَ نَوْعا مِنَ الْبَلاءِ اَیْسَرُهَا الْهَمُّ؛
هر کس در هر روز صد مرتبه لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه ِ بگوید، خداوند هفتاد نوع بلا را از او دفع می کند، که کوچکترین آن غم و اندوه است.

ثواب الأعمال، ص 162

حدیث228

امام صادق علیه السلام :
لَمّا سُئِلَ عَنْ طَریقِ الراحَةِ ـ : فی خِلافِ الْهَوی. قیل: فَمَتی یَجِدُعَبدٌ الرّاحَةَ؟ فَقالَ علیه السلامعِنْدَ اَوَّلِ یَوْمٍ یَصیرُ فِی الْجَنَّةِ؛
در پاسخ به این سؤال که راه رسیدن به آسایش چیست؟ فرمودند: مخالفت با هوا وهوس. عرض شد: پس، چه وقت انسان به آسایش می رسد؟ فرمودند: در نخستین روزورودش به بهشت.

تحف العقول، ص 370

حدیث229

امام صادق علیه السلام :
اَلسُّرُورُ فی ثَلاثِ خِلالٍ: فِی الْوَفاءِ وَ رِعایَةِ الحُقوقِ وَ النُّهوضِ فِیالنَّوائِبِ؛
شادی در سه چیز است: وفاداری، رعایت حقوق و ایستادگی در برابر سختی ها.

تحف العقول، ص 323

حدیث230

امام صادق علیه السلام :
النَّشْوَةُ فی عَشَرَةِ اَشْیاءَ: فِی الْمَشْیِ وَ الرُّکُوبِ وَ الاِرتِماسِ فِیالْماءِ وَ النَّظَرِ اِلَی الْخُضْرَةِ وَ الاَکْلِ وَ الشُّرْبِ وَ الْجِماعِ وَ السِّواکِ وَ غَسْلِ الرَّأْسِبِالْخَطْمیِّ وَ النَّظَرِ اِلَی الْمَرْأَةِ الْحَسْناءِ وَ مُحادَثَةِ الرِّجالِ؛
نشاط در ده چیز است: پیاده روی، سواری، آب تنی (شنا)، نگاه کردن به سبزی، خوردن و آشامیدن، آمیزش، مسواک کردن، شستن سر با خطمی، نگاه کردن به زن زیباو گفتگوی حکیمانه.

خصال، ص 443، ح 38

حدیث231

امام صادق علیه السلام :
اَلنَّومُ راحَةٌ لِلْجَسَدِ وَ النُّطْقُ راحَةٌ لِلرُّوحِ وَ السُّکوتُ راحَةٌ لِلْعَقْلِ؛
خواب مایه آسایش جسم، سخن مایه آسایش جان و سکوت مایه آسایش عقل است.

من لایحضره الفقیه، ج4، ص402، ح5865

حدیث232

امام صادق علیه السلام :
ما یَمْنَعُ اَحَدَکُمْ اِذا دَخَل عَلَیْهِ غَمٌّ مِنْ غُمُومِ الدُّنْیا اَنْ یَتَوَضَّاَ ثُمَّیَدْخُلَ مَسْجِدَهُ وَ یَرْکَعَ رَکْعَتَینِ فَیَدْعُوَ اللّه َ فیهِما؟ اَما سَمِعْتَ اللّه َ یَقُولُ: «وَاسْتَعینوابِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ»؟
چه چیز مانع می شود که هر گاه بر یکی از شما غم و اندوه دنیایی رسید، وضو بگیرد وبه سجده گاه خود رود و دو رکعت نماز گزارد و در آن دعا کند؟ مگر نشنیده ای که خداوندمی فرماید: «از صبر و نماز مدد بگیرید»؟

تفسیر عیاشی، ج 1، ص 59، ح 39

حدیث233

امام صادق علیه السلام :
حُرِمَ الْحَریصُ خَصْلَتَیْنِ وَلَزِمَتْهُ خَصْلَتانِ: حُرِمَ القَناعَةَ فَافْتَقَدَالرّاحَةَ وَحُرِمَ الرِّضا فَافْتَقَدَ الْیَقینَ؛
حریص از دو خصلت محروم و با دو خصلت همراه است: از قناعت محروم است و درنتیجه آسایش را از دست می دهد، از راضی بودن محروم است، در نتیجه یقین را ازدست می دهد.

خصال ص 69

حدیث234

امام صادق علیه السلام :
مَنْ وَجَدَ هَمّا وَ لا یَدری ما هُوَ فَلْیَغْسِلْ رَأْسَهُ؛
هر کس غمگین شد و علت آن را ندانست، سر خود را بشوید.

الدعوات للراوندی، ص 120، ح 284

حدیث235

امام صادق علیه السلام :
صَدَقَةٌ یُحِبُّهَا اللّه ُ: إِصْلاحٌ بَیْنَ النّاسِ إِذا تَفاسَدوا، وَتَقارُبٌ بَیْنَهُمْ إِذاتَباعَدوا؛
صدقه ای که خداوند آن را دوست دارد عبارت است از: اصلاح میان مردم هرگاهرابطه شان تیره شد و نزدیک کردن آنها به یکدیگر هرگاه از هم دور شدند.

کافی، ج 2، ص 209، ح 1

حدیث236

امام صادق علیه السلام :
إذا أرادَ أَحَدُکُمْ أَنْ یُسْتَجابَ لَهُ فَلْیُطَیِّبْ کَسْبَهُ وَلْیَخْرُجْ مِنْ مَظالِمِالنّاسِ ، وَ إِنَّ اللّه َ لا یَرْفَعُ إِلَیْهِ دُعاء عَبْدٍ وَ فی بَطْنِهِ حَرامٌ أَوْ عِنْدَهُ مَظْلَمَةٌ لأِحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ؛
هر کس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم رابپردازد. دعای هیچ بنده ای که مال حرام در شکمش باشد یا حق کسی بر گردنش باشد،به درگاه خدا بالا نمی رود.

بحارالأنوار، ج 93، ص 321، ح 31

حدیث237

امام صادق علیه السلام :
مَنْ بَغی صَیَّرَ اللّه ُ بَغْیَهُ عَلی نَفْسِهِ وَصارَتْ نُصْرَةُ اللّه ِ لِمَنْ بَغیعَلَیْهِ وَمَنْ نَصَرَهُ اللّه ُ غَلَبَ وَاَصابَ الظَّـفَرَ مِنَ اللّه ِ؛
هر کس ستم کند خداوند ستمش را به خود او باز می گرداند و یاری خدا نصیب کسیمی گردد که به او ستم شده و کسی که خدا او را یاری کند غلبه پیدا می کند و از جانب خداپیروزی نصیبش می شود.

تحف العقول، ص 315

حدیث238

امام صادق علیه السلام :
مَنْ شَتَمَکَ فَقُلْ لَهُ: اِنْ کُنْتَ صادِقا فیما تَقولُ فَاَسْاَلُ اللّه َ اَنْ یَغْفِرَلی،وَ اِنْ کُنْتَ کاذِبا فیما تَقولُ فَاللّه َ اَسْاَلُ اَنْ یَغْفِرَ لَکَ. وَمَنْ وَعَدَکَ بِالْخَنی فَعِدْهُبِالنَّصیحَةِ وَالرِّعاءِ؛
اگر کسی به تو ناسزا گفت به او بگو: اگر راست می گویی، از خدا می خواهم که مرابیامرزد و اگر دروغ می گویی، از خدا می خواهم که تو را بیامرزد و اگر کسی تهدیدت کرد،تو او را به خیرخواهی و مراقبت وعده ده.

بحارالأنوار، ج1، ص 244، ح17

حدیث239

امام صادق علیه السلام :
اِعْلَموا اَنَّ اللّه َ تَعالی یُبْغِضُ مِنْ خَلْقِهِ الْمتَلَـوِّنَ، فَلا تَزولوا عَنِ الْحَقِّوَاَهْلِهِ، فَاِنَّ مَنِ اسْتَبَدَّ بِالْباطِلِ وَاَهْلِهِ هَلَکَ وَفاتَتْهُ الدُّنْیا؛
بدانید که خداوند از انسان هایی که دائما رنگ عوض می کنند نفرت دارد. پس از حقو اهل آن جدا نشوید، چرا که هر کس به باطل و اهل آن بپیوندد، نابود می شود و دنیا راهم از دست می دهد.

امالی مفید، ص137، ح 6

حدیث240

امام صادق علیه السلام :
یَنْبَغی لِلْمُؤْمِنِ اَنْ یَکونَ فیهِ ثَمانی خِصالٍ: وَقورا عِنْدَ الهَزاهِزِ،صَبورا عِندَ البَلاءِ، شَکُورا عِنْدَ الرَّخاءِ، قانِعا بِما رَزَقَهُ اللّه ُ، لایَظْلِمُ الاَعْداءِ، وَلایَتَحامَلُ لِلاَْصْدِقاءِ، بَدَنُهُ مِنْهُ فی تَعَبٍ وَ النّاسُ مِنْهُ فی راحَةٍ؛
سزاوار است مؤمن هشت خصلت داشته باشد: در سختی ها باوقار، در گرفتاریصبور، در آسایش شاکر و به روزی خداوند قانع باشد، به دشمنان ستم نکند، از دوستانکینه و دشمنی به دل نگیرد، بدنش از او در رنج و مردم از او در آسایش باشند.

کافی، ج2، ص 47، ح1

حدیث241

امام صادق علیه السلام :
اِحتَجِز مِنَ النّاسِ کُلِّهِم بـِ «بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ» و بـِ «قُلْ هُوَ اللّه ُ أحَدٌ»اِقرَأها عَن یَمینِکَ و عَن شِمالِکَ و مِن بَینِ یَدَیکَ و مِن خَلفِکَ و مِن فَوقِکَ ومِن تَحتِکَ؛
خود را از تمامی مردم با بسم اللّه الرحمن الرحیم و قل هو اللّه احد حفظ کن. آن را ازسمت راست و چپ و جلو و عقب و بالا و پایین بخوان.

کافی، ج 2، ص 624

حدیث242

امام صادق علیه السلام :
لا تَدَعْ بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ و إن کانَ بَعدَهُ شِعرٌ؛
بسم اللّه الرحمن الرحیم را رها مکن حتی اگر بعدش شعر باشد.

کافی، ج 2، ص 672

حدیث243

امام صادق علیه السلام :
إذا تَوَضَّأَ أحَدُکُم و لَم یُسَمَّ کانَ لِلشَّیطانِ فی وُضوئِهِ شِرکٌ و إنأکَلَ أو شَرِبَ أو لَبِسَ و کُلُّ شَی ءٍ صَنَعَهُ یَنبَغی أن یُسَمِّی عَلَیهِ فَإن لَم یَفعَل کانَلِلشَّیطانِ فیهِ شِرکٌ؛
هر گاه یکی از شما وضو بگیرد و بسم اللّه الرحمن الرحیم نگوید. شیطان در آنشریک است و اگر غذا بخورد و آب بنوشد یا لباس بپوشد و هر کاری که باید نام خدا را برآن جاری سازد، انجام دهد و چنین نکند، شیطان در آن شریک است.

محاسن، ج 2، ص 433

حدیث244

امام صادق علیه السلام :
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ اسْمُ اللّه ِ الأْکبَرِ أو قالَ الأْعظَمِ؛
بسم اللّه الرحمن الرحیم، بزرگ ترین ـ فرمود ـ یا با عظمت ترین نام خداوند است.

بحارالأنوار، ج 90، ص 223

حدیث245

امام صادق علیه السلام :
اَلباءُ بَهاءُ اللّه ِ وَ السِّینُ سَناءُ اللّه ِ وَ الْمِیمُ مَجدُ اللّه ِ و اللّه ُ إلهُ کُلِّ شَی ءٍالرَّحمنُ بِجَمیعِ خَلقِهِ وَ الرَّحیمُ بِالْمُؤمنینَ خاصَّةً؛
باء (بسم اللّه الرحمن الرحیم) بهاء (روشنی) خدا و سین آن سناء (بزرگی) خدا و میمآن مجد (عظمت) خدا، و اللّه معبود همه چیز، رحمن مهربان به همه خلق، رحیم مهربانفقط به مؤمنان است.

کافی، ج 1، ص 114

حدیث246

امام صادق علیه السلام :
رُبَّما تَرَکَ بَعضُ شیعَتِنا فِی افْتِتاحِ أَمرِهِ بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِفَـیَمْـتَحِنَهُ اللّه ُ بِمَکْروهٍ لِیُـنَـبِّهَهُ عَلی شُکرِ اللّه ِ وَ الثَّناءَ عَلَیهِ و یَمحَقُ وَ صَمةَ تَقصیرِهِعِندَ تَرکِهِ قَولَ بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ؛
بسا که یکی از شیعیان ما در آغاز کاری، بسم اللّه الرحمن الرحیم نمی گوید و به همینخاطر، خداوند، او را گرفتار چیزی ناخوشایند می سازد تا به شکر و ثنای الهی متوجّهگردد و کوتاهی اش را در گفتن بسم اللّه ، جبران کند.

التوحید، ص 231

حدیث247

امام صادق علیه السلام :
اَلْبَسمَلَةُ تیجانُ السُّوَرِ؛
بسم اللّه الرحمن الرحیم، تاج سوره هاست.

تفسیر القرطبی، ج 1، ص 92

حدیث248

امام صادق علیه السلام :
اِغْلِقُوا أَبوابَ الْمَعصیَةِ بِالإْسْتِعاذَةِ وَ افْتَحُوا أبوابَ الطّاعَةِبِالتَّسمیَةِ ؛
درهای گناهان را با استعاذه (پناه بردن به خدا) ببندید و درهای طاعت را با بسم اللّه گفتن بگشایید.

الدعوات، ص 52

حدیث249

امام صادق علیه السلام :
خَیْرُ النّاسِ قُضاةُ الْحَقِّ؛
بهترین مردم کسانی هستند که به حق قضاوت کنند.

بحارالانوار، ج 104، ص 266، ح 20

حدیث250

امام صادق علیه السلام :
اَ لْعالِمُ بِزَمانِهِ لا تَهْجُمُ عَلَیْهِ اللَّوابِسُ؛
کسی که به اوضاع زمان خود آگاه باشد، گرفتار هجوم اشتباهات نمی شود.

تحف العقول ، ص 356

حدیث251

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ الْمُؤْمِنَ وَلیُّ اللّه ِ یُعینُهُ وَ یَصْنَعُ لَهُ وَ لا یَقولُ عَلَیْهِ اِلاَّ الْحَقَّ وَ لایَخافُ غَیْرَهُ؛
مؤمن دوست خداست، یاریش می رساند و برای او کار می کند و درباره او جز حقنمی گوید و از غیر او نمی ترسد.

کافی، ج 2، ص 171، ح 5

حدیث252

امام صادق علیه السلام :
اِذا اَرادَ اللّه ُ بِقَوْمٍ هَلاکا ظَهَرَ فیهِمُ الرِّبا؛
هنگامی که خداوند بخواهد ملتی را نابود کند، رباخواری در میان آنان رواج می یابد.

وسائل الشیعه، ج 18، ص 123، ح 17

حدیث253

امام صادق علیه السلام :
اَمّا الْعِلَّةُ فِی الصِّیامِ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنیُّ وَ الْفَقیرُ و ذلِکَ لاَِنَّ الْغَنیَّ لَمیَکُنْ لِیَجِدَ مَسَّ الْجوعِ فَیَرْحَمَ الْفَقیرَ لاَِنَّ الْغَنیُّ کُلَّما اَرادَ شَیئا قَدَرَ عَلَیْهِ فَاَرادَ اللّه ُعَزَّوَجَلَّ اَن یُسَوّی بَینَ خَلقِهِ و اَن یُذیقَ الغَنیَّ مَسَّ الجوعِ وَ الاَ لَمِ لِیَرِقَّ عَلَی الضَّعیفِو یَرحَمَ الجائِعَ ؛
علت روزه گرفتن آن است که به سبب آن، ثروتمند و فقیر برابر شوند، زیرا ثروتمندگرسنگی را احساس نکرده، تا به فقیر رحم کند، هرگاه هم چیزی را بخواهد می تواندفراهم کند. پس خداوند خواست میان بندگانش برابری ایجاد کند و توانمند مزهگرسنگی و درد را بچشد تا بر ناتوان مهر بورزد و بر گرسنه ترحم کند .

بحارالأنوار، ج 96، ص 371، ح 53

حدیث254

امام صادق علیه السلام :
وَ لَیْسَ یُحَبُّ لِلْمُلوکِ أَنْ یُفَرِّطوا فی ثَلاثٍ: فی حِفْظِ الثُّغورِ وَ تَفَقُّدِالْمَظالِمِ وَ اخْتیارِ الصّالِحینَ لاَِعْمالِهِمْ؛
حاکم سزاوار نیست که در سه کار کوتاهی کند: حفظ مرزها، رسیدگی به حقوقپایمال شده و انتخاب افراد شایسته برای کارهایشان.

تحف العقول، ص 319

حدیث255

امام صادق علیه السلام :
اُنـْظُرْ ما بَلَغَ بِهِ عَلیٌّ علیه السلام عِنْدَ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهفَالْزَمْهُ فَاِنَّ عَلیّا علیه السلاماِنَّمابَلَغَ ما بَلَغَ بِهِ عِنْدَ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بِصِدْقِ الْحَدیثِ وَ اَداءِ الاَْمانَةِ؛
ببین علی علیه السلام با چه چیز آن مَقام را نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پیدا کرد، همان را پیروی کن.در حقیقت علی علیه السلام آن مَقام را نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهبا راستگویی و امانتداری بدست آورد.

کافی ، ج 2، ص 104، ح 5

حدیث256

امام صادق علیه السلام :
اَلسَّعیدُ مَنِ اتَّبَعَنا وَ الشَّقیُّ مَن عادانا وَ خالَفَنا؛
خوشبخت کسی است که از ما پیروی کند و بدبخت کسی است که با ما دشمنی ومخالفت نماید.

دلائل الإمامة، ص 233

حدیث257

امام صادق علیه السلام :
اَللّهُمَّ... ما أسعَدْتَ مَنِ اعْتَمَدَ عَلی مَخلُوقٍ مِثْلِهِ... وَ لا أشقَیتَ مَنِاعْتَمَدَ عَلَی الْخالِقِ الَّذی أنتَ هُوَ؛
خداوندا کسی را که به مخلوقی همانند خود، متکی شد، خوشبخت نکردی و هر که رابه خالقی که تو باشی متکی شد، بدبخت نکردی.

فتح الأبواب، ص 199

حدیث258

امام صادق علیه السلام :
اَلسَّعادَةُ سَبَبُ خَیرٍ تُمسِکُ بِهِ السَّعیدُ فَیَجُرُّهُ إلَی النَّجاةِ وَ الشَّقاوَةُسَبَبُ خِذلانٍ تُمسِکُ بِهِ الشَّقیُّ فَیَجُرُّهُ إلَی الْهَلَکَةِ؛
خوشبختی رشته خیری است که خوشبخت به آن چنگ زده پس او را به سوینجات می کشاند و بدبختی رشته درماندگی است که بدبخت به آن می آویزد و او را بههلاکت می کشاند.

الاحتجاج، ج 2، ص 96

حدیث259

امام صادق علیه السلام :
اُدعُ اللّه َ أن یَجعَلَ رِزقَکَ عَلی أیدی خیارِ خَلقِهِ فَإنَّهُ مِنَ السَّعادَةِ وَ لایَجْعَلَهُ عَلی أیدی شِرارِ خَلقِهِ فَإنَّهُ مِنَ الشَّقاوَةِ؛
از خدا بخواه که روزیت را در دستان خوبان آفریدگانش قرار دهد که ایناز خوشبختی است و آن را در دستان بَدان آفریدگانش قرار ندهد که این ازبدبختی است.

تحف العقول، ص 362

حدیث260

امام صادق علیه السلام :
کَم مِن حَریصٍ عَلی أمرٍ قَد شَقِیَ بِهِ حینَ أتاهُ وَ کَم مِن تارِکٍ لأَِمرٍقَد سَعِدَ بِهِ حینَ أتاهُ؛
چه بسیار حریص بر کاری که وقتی بدان دست یافت با آن بدبخت شد و چه بسیاررها کننده کاری که وقتی به آن رسید، به وسیله آن خوشبخت شد.

تحف العقول، ص 377

حدیث261

امام صادق علیه السلام :
مَلعونَةٌ مَلعُونَةٌ اِمْرَأَةٌ تُوذی زَوجَها وَ تَغُمُّهُ وَ سَعیدَةٌ سَعیدَةٌ اِمْرَأَةٌتُکرِمُ زَوجَها وَ لا تُؤذیهِ وَ تُطیعُهُ فی جَمیعِ أحوالِهِ؛
ملعون است ملعون، آن زنی که شوهر خود را بیازارد و غمگین کند و خوشبخت استخوشبخت، آن زنی که شوهر خود را احترام نهد و آزارش ندهد و در همه حال از ویفرمان برد.

کنزالفوائد، ص 63

حدیث262

امام صادق علیه السلام :
إذا أرَدتَ أن تَعلَمَ أَشَقیّا الرَّجُلُ أم سَعیدا فَانْظُر بِرَّهُ وَ مَعروفَهُ إلیمَن یَصنَعُهُ؟ فَإِن صَنَعَهُ إلی مَن هُوَ أهلُهُ فَاعلَمْ أنَّهُ إلی خَیرٍ یَصیرُ وَ إن کانَ یَصنَعُهُإلی غَیرِ أهلِهِ فَاعْلَم أَنَّهُ لَیسَ لَهُ عِندَ اللّه ِ خَیرٌ؛
اگر می خواهی بدانی که کسی بدبخت است یا خوشبخت؟ نگاه کن ببین به چه کسیخوبی و نیکی می کند، اگر به اهلش خوبی می کند بدان که او به سوی خوبی می رود و اگربه نااهلش خوبی می کند بدان که او را نزد خداوند خیری نیست.

الأمالی، طوسی، ص 644، ح 1336

حدیث263

امام صادق علیه السلام :
لِلمُفَضَّلِ بنِ عُمَرَ ـ : اُنْظُرِ الآنَ اِلی ذَواتِ الاَْربَعِ کَیْفَ تَراهاتَتبَعُ اُمَّهاتِها مُستَقِلَّةً بِاَنفُسِها ... و کَذلِکَ تَری کَثیرا مِنَ الطَّیرِ کَمِثلِ الدَّجاجِوَ الدُّرّاجِ وَ القَبَجِ تَدرُجُ و تَلقُطُ حینَ یَنقابُ عَنهَا البَیضُ فَاَمّا ما کانَ مِنها ضَعیفالا نُهوضَ فیهِ ، کَمِثلِ فِراخِ الحَمامِ وَ الیَمامِ وَ الحُمَّرِ فَقَد جُعِلَ فِی الاُمَّهاتِ فَضلُعَطفٍ عَلَیها فَصارَت تَمُجُّ الطَّعامَ فی اَفواهِها بَعدَما توعیهِ حَواصِلُها فَلا تَزالُ تَغذوهاحَتّی تَستَقِلَّ بِاَنفُسِها وَ لِذلِکَ لَم تُرزَقِ الحَمامُ فِراخا کَثیرَةً مِثلَما تُرزَقُالدَّجاجُ لِتَقوَی الاُمُّ عَلی تَربیَةِ فِراخِها فَلا تَفسُدَ وَ لا تَموتَ فَکُلٌّ اُعطیَ بِقِسطٍ مِنتَدبیرِ الحَکیمِ اللَّطیفِ الخَبیرِ ؛
به مفضل بن عمر: اکنون به این چارپایان بنگر. ببین چگونه هر یک به طور جداگانهدر پیِ مادرانشان هستند... همچنین بسیاری از پرندگان، مانند: مرغ و قرقاول و کبک، رامی بینی که از همان ساعتی که از تخم بیرون می آیند به دنبال دانه می روند. آنجوجه هایی که ناتوان اند و حرکتی ندارند، مانند: جوجه کبوتر اهلی و کبوتر صحرایی وسینه سرخ، در قلب مادران آنها، مهربانی زیادی نهاده شده است؛ به گونه ای که خوراکرا پس از جمع آوری در چینه دانشان، در دهان آنها می گذارند، و پیوسته آنها را غذامی دهند تا خودشان در انجام دادن کارهایشان استقلال یابند. به همین دلیل (ناتوانیجوجه ها) است که کبوتر، مانند مرغ، از جوجه زیاد بر خوردار نمی شود، به جهت این کهمادر بتواند جوجه هایش را خوب بپروراند تا رنجور نگردند و تلف نشوند. روزیِ همه آنهابه عدالت و از روی تدبیر [خداوندِ] دانای مهربانِ آگاه، عطا شده است.

بحار الأنوار ، ج 64، ص 54

حدیث264

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ یَسْتَغْنونَ اِذا عُدِلَ بَیْنَهُمْ وَ تُنْزِلُ السَّماءُ رِزْقَها وَ تُخْرِجُالاَْرْضُ بَرَکَـتَها بِاِذْنِ اللّه ِ تَعالی؛
اگر در میان مردم عدالت اجرا شود، بی نیاز می شوند و به اذن خداوند متعال، آسمانروزیِ خود را فرو می فرستد و زمین برکاتش را بیرون می ریزد.

کافی، ج 3 ، ص 568، ح 6

حدیث265

امام صادق علیه السلام :
عن یونس... عن الإمام الصادق علیه السلام ، قالَ : قالَ لَهُ رَجُلٌ : جُعِلْتُ فِداکَ ،اَجبَرَ اللّه ُ العِبادَ عَلَی المَعاصی ؟ فَقالَ : اللّه ُ اَعدَلُ مِن اَن یُجبِرَهُم عَلَی المَعاصیثُمَّ یُعَذِّبَهُم عَلَیها . فَقالَ لَهُ : جُعِلتُ فِداکَ ، فَـفَوَّضَ اللّه ُ اِلَی العِبادِ ؟ قالَ : فَقالَ :لَو فَوَّضَ اِلَیهِم لَم یَحصُرهُم بِالاَمرِ وَ النَّهیِ . فَقالَ لَهُ : جُعِلتُ فِداکَ فَبَینَهُما مَنزِلَةٌ ؟ قالَ : فَقالَ : نَعَم ، اَوسَعُ ما بَینَ السَّماءِ وَالاَْرضِ ؛
به نقل از یونس: مردی به امام صادق علیه السلامگفت: فدایت شوم! آیا خداوند، بندگان را برانجام گناهان مجبور ساخته؟ امام فرمودند:« خداوند، عادل تر از آن است که آنان را برانجام گناهان مجبور سازد و سپس به خاطر آن، کیفرشان نماید». گفت: فدایت شوم! پسخداوند، اختیار آن را به بندگان واگذاشته است؟ فرمودند: «اگر به اختیار آنانمی گذاشت، امر و نهیشان نمی کرد». عرض کرد: فدایت شوم! آیا میان جبر و واگذار کردن،جایگاه دیگری هم هست؟ فرمود: «آری، گسترده تر از فاصله میان آسمان و زمین».

کافی ، ج 1، ص 159، ح 11

حدیث266

امام صادق علیه السلام :
ما نَهاهُ اللّه ُ عَنْ شَی ءٍ اِلاّ وَ قَدْ عَلِمَ اَ نَّهُ یُطیقُ تَرَ کَهُ ، وَ لا اَمْرَهُ بِشَی ءٍ اِلاّوَ قَدْ عَلِمَ اَ نَّهُ یَسْتَطیعُ فِعْلَهُ ؛ لاَِ نَّهُ لَیْسَ مِنْ صِفَتِهِ الْجَورُ وَ العَبَثُ وَالظُّلْمُ وَ تَکلیفُ الْعِبادِما لا یُطیقونَ ؛
«خداوند از چیزی نهی نکرد، جز این که می داند بنده توان ترک آن را دارد و به چیزیامر نکرد، جز این که می داند بنده توان انجام آن را دارد، زیرا جُور و سرگرمی و ستم وتکلیف کردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نیستند».

الاحتجاج ، ج 2، ص 223

حدیث267

امام صادق علیه السلام :
قَدْ عَلِمْتُ یا اِلهی اَ نَّهُ لَیْسَ فی حُکْمِکَ ظُلْمٌ وَ لا فی نَقْمَتِکَ عَجَلَةٌ وَاِنَّما یَعْجَلُ مَنْ یَخافُ الْفَوْتَ وَ یَحْتاجُ اِلَی الظُّلْمِ الضَّعیفُ وَ قَدْ تَعالَیْتَ یا اِلهی عَنْ ذلِکَعُلُوّا کَبیرا ؛
بار الها! به تحقیق دانستم که در قضاوت تو، هیچ ظلمی و در کیفرت هیچ شتابینیست. همانا کسی شتاب می کند که نگران از دست دادن فرصت است. و شخص ناتوانبه ظلم کردن، نیاز دارد، در حالی که ـ ای پروردگار من ـ مقام تو، بالاتر از آن است.

تهذیب الاحکام ، ج 5، ص 277، ح 946

حدیث268

امام صادق علیه السلام :
... وَ لَو کانَتِ النِّیّاتُ مِنْ اَهْلِ الْفِسْقِ یُؤخَذُ بِها اَهْلُها ، اِذا لاَُخِذَ کُلُّمَنْ نَوَی الزِّنا بِالزِّنا ، وَ کُلُّ مَنْ نَوَی السَّرِقَةَ بِالسَّرِقَةِ ، وَ کُلُّ مَنْ نَوَی الْقَتلَ بِالْقَتْلِ ،وَ لکِنَّ اللّه َ عَدْلٌ حَـکیمٌ ، لَیْسَ الْجَوْرُ مِنْ شَأنِهِ ، وَ لکِنَّهُ یُثیبُ عَلی نیّاتِ الْخَیرِ اَهْلَها ،وَ اِضْمارهِم عَلَیْها ، وَ لا یُؤاخِذُ اَهْلَ الْفُسوقِ حَتّی یَفْعَلوا ؛
اگر فاسقان به نیت هایشان بازخواست می شدند، در این صورت، هرکس نیّت زنامی کرد، به زنا و هرکس نیّت دزدی می کرد، به دزدی و هر کس نیّت کشتن می کرد، بهکشتن بازخواست می شد، ولی خداوند عادل حکیم است و ظلم، از شأن او به دور است،امّا نیکوکاران را بر پایه نیت های خوبشان و بر پایه نیت های خوبی که پنهان داشته اند،پاداش می دهد و بدکاران را تا زمانی که کار بد انجام نداده اند، باز خواست نمی کند.

قرب الإسناد ، ص9، ح 28 و ص 48، ح 158

حدیث269

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ بَنی اِسرائیلَ اَ تَوا موسی علیه السلام ، فَسَأَلوهُ اَنْ یَسْاَلَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ اَنْیُمْطِرَ السَّماءَ عَلَیْهِمْ اِذا اَرادوا ، وَ یَحْبِسَها اِذا اَرادوا ، فَسَاَلَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ ذلِکَ لَهُمْ . فَقالَاللّه ُ عَزَّوَجَلَّ : ذلِکَ لَهُم یا موسی ، فَاَخْبَرَهُم موسی فَحَرَثوا وَ لَمْ یَتْرُ کوا شَیْئا اِلاّزَرَعوهُ ثُمَّ اسْتَنْزَلُوا الْمَطَرَ عَلی اِرادَتِهِم ، وَ حَبَسوهُ عَلی اِرادَتِهِم ، فَصارَت زُروعُهُم کَاَنَّهَا الْجِبالُ وَ الآجامُ ، ثُمَّ حَصَدوا وَ داسوا وَ ذَرّوا فَلَمْ یَجِدوا شَیئا فَضَجّوااِلی موسی علیه السلام وَ قالوا : اِنَّما سَأَلـْناکَ اَنْ تَسْاَلَ اللّه َ اَنْ یُمْطِرَ السَّماءَ عَلَیْنااِذا اَرَدْنا فَاَجابَنا ، ثُمَّ صَیَّرَها عَلَیْنا ضَرَرا فَقالَ : یا رَبِّ اِنَّ بَنی اِسرائیلَ ضَجّوامِمّا صَنَعْتَ بِهِم ، فَقالَ : وَ مِمَّ ذاکَ یا موسی ؟ قالَ : سَاَلونی اَنْ اَسْاَ لَکَ اَنْ تُمْطِرَالسَّماءَ اِذا اَرادوا وَ تَحبِسَها اِذا اَرادوا فَاَجَبْتَهُمْ ثُمَّ صَیَّرتَها عَلَیْهِمْ ضَرَرا ! فَقالَ :یا موسی ، اَ نَا کُنتُ المُقَدِّرَ لِبَنی اِسرائیلَ فَلَمْ یَرضَوا بِتَقدیری ، فَاَجَبْتُهُم اِلی اِرادَتِهِمْفَکانَ ما رَاَیْتَ ؛
بنی اسرائیل نزد موسی علیه السلام آمدند و از او خواستند که از خداوند عزّوجلّدرخواست کند تا هرگاه آنان اراده کردند، آسمان برایشان ببارد و هرگاه آنان خواستند،آن را از باریدن باز دارد. موسی علیه السلام نیز خواسته آنان را از خداوند عزّوجلّ در خواستنمود. خداوند عزّوجلّ فرمود: «ای موسی! باشد[پذیرفتم]». موسی علیه السلام آنان را خبردارکرد. پس به کشت همه دانه ها پرداختند و چیزی را فروگذار نکردند. سپس بر پایهخواستشان، بارش باران را درخواست نمودند و براساس درخواستشان از آن جلوگیریکردند. در نتیجه، کشتزارهایشان چنان پُربار شد که محصول آنها همانند کوه ها و نیزارهاگردید. سپس درو کردند و کوبیدند و باد دادند، امّا چیزی به دست نیاوردند. پس، نزدموسی علیه السلامفریاد و ناله سر دادند و گفتند: ما از تو در خواست کردیم که از خدا بخواهی کههرگاه ما خواستیم، آسمان بر ما ببارد. خدا خواسته ما را پذیرفت و سپس آن را بر ضرر ماگرداند! موسی علیه السلام گفت: پروردگارا! بنی اسرائیل، از کار تو به فریاد آمدند. خدا فرمود: «ایموسی! برای چه؟» گفت: از من درخواست کردند که از تو بخواهم هرگاه آنان خواستند،آسمان را ببارانی و هرگاه خواستند، آن را از بارش باز داری . تو هم پذیرفتی، اما آن را بهضررشان گرداندی! خدا فرمود: «ای موسی! من برای بنی اسرائیل، تقدیر کرده بودم،ولی آنان به مقدرات من راضی نشدند. پس، خواسته شان را پذیرفتم و نتیجه اش اینشد که دیدی ».

کافی ، ج 5، ص 262، ح 2

حدیث270

امام صادق علیه السلام :
هذِهِ الآفاتُ... مِنَ الوَباءِ وَ الجَرادِ و ما اَشبَهَ ذلِکَ ما بالُها لا تَدومُ ...و یُلذَعُ اَحیانا بِهذِهِ الآفاتِ الیَسیرَةِ لِتَأدیبِ النّاسِ وَ تَقویمِهِم ، ثُمَّ لا تَدومُ هذِهِالآفاتُ ، بَل تَـکشِفُ عَنْهُم عِندَ القُنوطِ مِنهُم ، فَتَـکونُ وُقوعُها بِهِمْ مَوعِظَةً و کَشفُهاعَنهُم رَحمَةً ... . فَاِذا عَضَّتهُ المَکارِهُ وَ وَجَدَ مَضَضَهَا اتَّعَظَ وَ اَبصَرَ کَثیرا مِمّاکانَ جَهِلَهُ وَ غَفَلَ عَنهُ ، وَ رَجَعَ اِلی کَثیرٍ مِمّا کانَ یَجِبُ عَلَیهِ ... اِنَّ هذِهِ الآفاتِ وَ اِن کانَتتَنالُ الصّالِحَ وَ الطّالِحَ جَمیعاً ، فَاِنَّ اللّه َ جَعَلَ ذلِکَ صَلاحا لِلصِّنفَینِ کِلَیهِما :اَمَّا الصّالِحونَ فَاِنَّ الَّذی یُصیبُهُم مِن هذا یَرُدُّهُم نِعَمَ رَبِّهِم عِندَهُم فی سالِفِ اَیّامِهِم فَیَحدوهُم ذلِکَ عَلَی الشُّکرِ وَ الصَّبرِ ، وَ اَمَّا الطّالِحونَ فَاِنَّ مِثلَ هذا اِذا نالَهُمکَسَرَ شِرَّتَهُم وَ رَدَعَهُم عَنِ المَعاصی وَالفَواحِشِ ، وَ کَذلِکَ یَجْعَلُ لِمَن سَلِمَ مِنهُممِنَ الصِّنفَینِ صَلاحا فی ذلِکَ ، اَمَّا الاَبرارُ فَاِنَّهُم یَغتَبِطونَ بِماهُم عَلَیهِ مِنَ البِرِّوَ الصَّلاحِ و یَزدادونَ فیهِ رَغبَةً وَ بَصیرَةً ، و اَمَّا الفُجّارُ فَاِنَّهُم یَعرِفونَ رَأفَةَ رَبِّهِموَ تَطَوُّلَهُ عَلَیهِم بِالسَّلامَةِ مِن غَیرِ استِحقاقِهِم ، فَیَحُضُّهُم ذلِکَ عَلَی الرَّأفَةِ بِالنّاسِوَالصَّفحِ عَمَّن اَساءَ اِلَیهِم ؛
این آفت ها، از قبیل وبا و هجوم ملخ و مانند اینها، دوام ندارند...و گاهیبا این آفت های زودگذر، آسیبی به مردم می رسد تا ادب شوند و مقاوم گردند.البته آفت ها دوامی ندارند و همین که موجب ناامیدی مردم شوند، برداشته می شوندتا معلوم گردد که گرفتار شدن به آفات، اندرزی برای مردم و برطرف شدن آفات [نیز]بخشایشی در حق آنان است... پس هرگاه سختی ها انسان را فرا گرفتند و او رنج آنهارا چشید، پند می گیرد و از بسیاری چیزها که نمی دانست و غفلت داشت، آگاه می گرددو به سوی بسیاری چیزها که بر او واجب بوده، توجه می کند... هرچند چنین آفت هاییهم به نیکوکاران و هم به بدکاران می رسند، امّا خداوند، آنها را برای هر دو گروه، خوبقرار داده است.برای نیکوکاران، خوب است، چون هر آسیبی به آنان برسد، آنها را نسبت بهنعمت های پروردگارشان ـ که در گذشته داشته اند ـ هشیارتر می کند و به سپاس گزاری وصبر بر می انگیزد. برای بدکاران هم خوب است، چون وقتی چنین آسیبی به آنها برسد،شرارتشان را در هم می شکند و از گناهان و زشتی ها بازشان می دارد.همچنین خداوند، جانِ سالم به در بُردن از آفت ها را برای هر دو گروه،خوب قرار داده است. برای نیکوکاران، خوب است، چون آنها را به نیکیو درستکاری خویش امیدوار می کند و برای بدکاران هم خوب است، چون مهربانی و احسان پروردگارشان را در می یابند که آنها را سالم قرار داد، با آن کهشایسته اش نبودند، و همین، آنها را به مهربانی با مردم و گذشت از بدی های دیگراندر حقّ خویش، تشویق می کند.

بحار الأنوار ، ج 3، ص 138 و 139

حدیث271

امام صادق علیه السلام :
سَاَلتُ اَبا عَبدِ اللّه ِ علیه السلام عَن قَولِ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ : «وَ ما اَصَابَکُم مِنْمُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ اَیْدیکُمْ» اَرَاَیتَ ما اَصابَ عَلیّا وَ اَهلَ بَیتِهِ علیهم السلاممِن بَعْدِهِ هُوَ بِماکَسَبَت اَیدیهِم ، وَ هُم اَهلُ بَیتِ طَهارَةٍ مَعصومونَ ؟ فَقالَ : اِنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله کانَ یَتوبُاِلَی اللّه ِ وَ یَستَغفِرُهُ فی کُلِّ یَومٍ وَ لَیلَةٍ مِئَةَ مَرَّةٍ مِن غَیرِ ذَنبٍ ، اِنَّ اللّه َ یَخُصُّ اَولیاءَهُ بِالمَصائِبِ لِیَأْجُرَهُم عَلَیها مِن غَیرِ ذَنبٍ ؛
از امام صادق علیه السلام درباره این سخن خداوند عزّ و جلّ: (و هرگونه مصیبتی به شمابرسد، نتیجه اعمال خود شماست) پرسیدم که: درباره آنچه به علی و اهل بیت او علیهم السلامپس از او رسید، چه نظری داری؟ آیا آن هم نتیجه اعمال خودشان بود، در حالی کهآنان خاندانی پاک و معصومند؟ فرمودند: «پیامبر خدا صلی الله علیه و آله بدون آن که گناهی کردهباشد، شبانه روزی، صد مرتبه به درگاه خداوند، توبه می کرد و آمرزشمی طلبید. خداوند، اولیای خود را گرفتار مصائب می کند تا به سبب آن پاداششان دهد،بدون آن که گناهی کرده باشند.

کافی ، ج 2، ص 450، ح 2

حدیث272

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ لَمْ یَبْعَثْ نَبیّا إِلاّ بِصِدْقِ الْحَدیثِ وَأَداءِ الأَْمانَةِ إِلَیالْبَرِّ وَالْفاجِرِ؛
خدای عزوجل هیچ پیامبری را نفرستاد، مگر با راستگویی، و برگرداندن امانت بهنیکوکار و یا بدکار.

کافی، ج 2، ص 104، ح 1

حدیث273

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ الصّادِقَ أَوَّلُ مَنْ یُصَدِّقُهُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ یَعْلَمُ أَنَّهُ صادِقٌ وَتُصَدِّقُهُنَفْسُهُ تَعْلَمُ أَنَّهُ صادِقٌ؛
راستگو را نخستین کسی که تصدیق می کند، خدای عزوجل است که می داند اوراستگوست و نیز نفس او تصدیقش می کند که می داند راستگوست.

کافی، ج 2، ص 104، ح6

حدیث274

امام صادق علیه السلام :
لا تَغْتَرّوا بِصَلاتِهِمْ وَلا بِصیامِهِمْ، فَإِنَّ الرَّجُلَ رُبَما لَهِجَ بِالصَّلاةِوَالصَّوْمِ حَتّی لَوْ تَرَکَهُ اسْتَوْحَشَ ، وَلکِنِ اخْتَبِروهُمْ عِنْدَ صِدْقِ الْحَدیثِ وَأداءُ الأمانَةِ؛
فریب نماز و روزه مردم را نخورید، زیرا آدمی گاه چنان به نماز و روزه خو می کند کهاگر آنها را ترک گوید، احساس ترس می کند، بلکه آنها را به راستگویی و امانتداری بیازمایید.

کافی، ج2، ص 104، ح2

حدیث275

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ مِمّا أَعانَ اللّه ُ (بِهِ) عَلَی الْکَذّابینَ النِّسْیانَ؛
از جمله کمک های خداوند بر ضد دروغگویان فراموشی است.

کافی، ج 2، ص 341، ح 15

حدیث276

امام صادق علیه السلام :
مَنْ صَدُقَ لِسانُهُ زَکی عَمَلُهُ؛
هر کس راستگو باشد عملش پاکیزه می شود و رشد می کند.

کافی، ج 2، ص 105، ح 11

حدیث277

امام صادق علیه السلام :
اَلْکَلامُ ثَلاثَةٌ: صِدْقٌ وَکِذْبٌ وَ إِصْلاحٌ بَیْنَ النّاسِ قالَ: قیلَ لَهُ:جُعِلْتُ فِداکَ مَا الاِْصْلاحُ بَیْنَ النّاسِ؟ قالَ: تَسْمَعُ مِنَ الرَّجُلِ کَلاما یَبْلُغُهُفَتَخْبُثُ نَفْسُهُ، فَتَلْقاهُ فَتَقولُ: سَمِعْتُ مِنْ فُلانٍ قالَ فیکَ مِنَ الْخَیْرِ کَذا وَ کَذا، خِلافَ ماسَمِعْتَ مِنْهُ؛
سخن سه گونه است: راست و دروغ و اصلاح میان مردم به آن حضرت عرض شد:قربانت اصلاح میان مردم چیست؟ فرمودند: از کسی سخنی درباره دیگری می شنویکه اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت می شود. پس تو آن دیگری را می بینی و بر خلافآنچه شنیده ای، به او می گویی: از فلانی شنیدم که در خوبی تو چنین و چنان می گفت.

کافی، ج2، ص 341، ح 16

حدیث278

امام صادق علیه السلام :
اَلْحِلْمُ سِراجُ اللّه ِ... وَالْحِلْمُ یَدورُ عَلی خَمْسَةِ أَوْجُهٍ: أَنْ یَکونَ عَزیزافَیَذِلَّ أَوْ یَکونَ صادِقا فَیُتَّهَمَ أَوْ یَدْعُوَ إِلَی الْحَقِّ فَیُسْتَخَفَّ بِهِ أَوْ أَنْ یُؤْذی بِلا جُرْمٍ أَوْأَنْ یُطالِبَ بِالْحَقِّ وَیُخالِفوهُ فیهِ، فَإِنْ آتَیْتَ کُلاًّ مِنْها حَقَّهُ فَقَدْ اَصَبْتَ... ؛
بردباری چراغ خداست... پنج چیز است که بردباری می طلبد: شخص عزیز باشدو خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت کند و سبکش بشمارند،بی گناه باشد و اذیت شود، حق طلبی کند و با او مخالفت کنند. اگر در هرپنج مورد، به حق رفتار کنی، بردبار هستی... .

بحارالأنوار، ج 71، ص 422، ح61

حدیث279

امام صادق علیه السلام :
لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یَمْلِکُ نَفْسَهُ عِنْدَ غَضَبِهِ؛
کسی که هنگام خشم خوددار نباشد، از ما نیست.

کافی، ج 2، ص 637، ح2

حدیث280

امام صادق علیه السلام :
ما مِنْ عَبْدٍ کَظَمَ غَیْظا اِلاّ زادَهُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ عِزّا فِی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ؛
هیچ بنده ای نیست که خشمی را فرو خورد مگر آنکه خداوند عزوجل در دنیا وآخرت بر عزت او بیفزاید.

اصول کافی، ج 2، ص 110

حدیث281

امام صادق علیه السلام :
اَلْغَضَبُ مِفْتاحُ کُلِّ شَرٍّ؛
خشم کلید همه بدی هاست.

کافی، ج2، ص 303، ح3

حدیث282

امام صادق علیه السلام :
مَنْ غَضِبَ عَلَیْکَ ثَلاثَ مَرّاتٍ وَلَم یَقُل فیکَ سوءا فَاتَّخِذْهُ لِنَفْسکَخَلیلاً؛
هر کس سه بار بر تو خشم گرفت ولی به تو بد نگفت، او را برای خود به دوستیانتخاب کن.

معدن الجواهر، ص34

حدیث283

امام صادق علیه السلام :
اَلمُؤمِنُ اِذا غَضِبَ لَم یُخرِجْهُ غَضَبُهُ مِنْ حَقٍّ وَاِذا رَضِیَ لَم یُدخِلْهُرِضاهُ فی باطِلٍ وَالَّذی اِذا قَدَرَ لَم یَأخُذ اَکْثَرَ مِمّا لَهُ؛
مؤمن چون خشمگین شود، خشمش او را از حق بیرون نبرد و چون خشنود شود،خشنودیش او را به باطل نکشاند و چون قدرت یابد بیش از حقّ خود نگیرد.

بحارالأنوار، ج 78، ص 209، ح85

حدیث284

امام صادق علیه السلام :
فِی السِّواکِ اثْنَتا عَشْرَةَ خَصْلَةً: هُوَ مِنَ السُّنَّةِ، وَمَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ،وَمَجْلاةٌ لِلْبَصَرِ، وَیُرْضِی الرَّحْمنَ، یُـبَیِّضُ الأَْسْنانَ، یَذْهَبُ بِالْحَفَرِ، وَیَشُدُّاللَثَّةَ، وَیُشَهِّی الطَّعامَ، وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ، وَیَزیدُ فِی الْحِفْظِ، وَیُضاعِفُ الْحَسَناتِ،وَتَفْرَحُ بِهِ الْمَلائِکَةُ؛
در مسواک زدن دوازده فایده وجود دارد: 1. از سنت پیامبر صلی الله علیه و آلهاست، 2. دهان راپاکیزه می کند، 3. نور چشم را زیاد می کند، 4. باعث خشنودی خداوند است،5 . دندان ها را سفید می کند، 6 . جِرم آنها را از بین می برد، 7 . لثه را محکم می کند،8 . اشتها آور است، 9 . بلغم را می برد، 10. حافظه را زیاد می کند، 11. حسنات را چندبرابر می کند، 12. فرشتگان از آن شاد می گردند.

خصال، ص 481

حدیث285

امام صادق علیه السلام :
اِیّاکَ وَ السِّواکَ فِی الْحَمّامِ فَاِنَّهُ یورِثُ وَباءَ اْلاَسْنانِ؛
در حمام مسواک نزنید؛ زیرا که دندان ها را فاسد می کند.

علل الشرایع، ص 292

حدیث286

امام صادق علیه السلام :
نِعْمَ اللُّقْمَةُ الجُبْنُ، تُعْذِبُ الْفَمَ وَ تُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ و ... ؛
خوب لقمه ای است پنیر؛ آب دهان را گوارا و بوی آن را خوش می نماید ... .

بحارالأنوار، ج 66 ، ص 105، ح 11

حدیث287

امام صادق علیه السلام :
ما أَدَرْتَ عَلَیْهِ لِسانَکَ فَأَخْرَجْتَهُ فَابْلَعْهُ وَما أَخْرَجْتَهُ بِالْخَلالِفَارْمِ بِهِ؛
بعد از غذا زبان را دور دهان بگردان، هرچه با زبان درآمد فرو ببر، و آنچه را با خلالبیرون آوردی از دهان بیرون افکن.

مکارم الأخلاق، ص152

حدیث288

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَصابَهُ ضَعْفٌ فی قَلْبِهِ اَو بَدَنِهِ فَلْیَأکُلْ لَحْمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ فَاِنَّهُیُخْرِجُ مِنْ اَوصالِهِ کُلَّ داءٍ وَ غائِلَةٍ وَ یُقَّوی جِسْمَهُ وَ یَشُدُّ لِثَـتَهُ؛
هر کس به ضعفی در قلب یا بدن خویش گرفتار شد، باید گوشت گوسفند با شیربخورد، چرا که این خوراک، هر درد و بلایی را از اندام وی بیرون می بَرَد و تن او را تقویت ولثه اش را محکم می کند.

محاسن، ج 2، ص 259، ح 1819

حدیث289

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثٌ یُذْهِبْنَ النِّسْیانَ وَ یُحْدِثْنَ الذُّکْرَ: قِراءَةُ الْقُرآنِ، وَ السِّواکُ وَالصِّیامُ؛
سه چیز، فراموشی را از بین می برد و حافظه را زیاد می کند: خواندن قرآن، مسواکزدن و روزه گرفتن.

دعائم الاسلام، ج 2، ص 137، ح 481

حدیث290

امام صادق علیه السلام :
کُلُوا الْبَصَلَ؛ فَاِنَّ فیهِ ثَلاثَ خِصالٍ: یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ یَشُّدُّ اللِّثَةَ وَیَزیدُ فِی الْماءِ وَ الْجِماعِ؛
پیاز بخورید؛ چرا که سه ویژگی دارد: دهان را خوشبو، لثه را محکم و توان جنسی رازیاد می کند.

کافی، ج 6 ص 374، ح 3

حدیث291

امام صادق علیه السلام :
اَلْخِلالُ بَعْدَ الطَّعامِ، یَشُدُّ اللِّثاتِ وَ یَجْلِبُ الرِّزْقَ وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ؛
خلال کردن بعد از غذا، لثه ها را محکم، روزی را زیاد و دهان را خوشبو می کند.

احقاق الحق، ج 12، ص 283

حدیث292

امام صادق علیه السلام :
اَلحَوْکَ بَقْلَةُ الأَنْبیاءِ. أَما إِنَّ فیهِ ثَمانُ خِصالٍ:... وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ ...؛
ریحان سبزی انبیاست و در آن هشت خاصیت است: ... از جمله این که دهان راخوشبو می سازد.

کافی، ج 6، ص 364، ح 4

حدیث293

امام صادق علیه السلام :
خَلُّ الْخَمْرِ یَشُدُّ اللِّثَةَ وَ یَقْتُلُ دَوابَّ الْبَطْنِ وَ یَشُدُّ الْعَقْلَ؛
سرکه لثه را تقویت می کند، کِرم معده را از بین می برد و عقل را نیرو می بخشد.

کافی، ج 6 ، ص 330، ح 9

حدیث294

امام صادق علیه السلام :
اَلحِنّاءُ یَذْهَبُ بِالسَّهَکِ وَ یَزیدُ فی ماءِ الْوَجْهِ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیُحَسِّنُ الْوَلَدَ؛
حنا، بوی بد عرق را از بین می برد و چهره را شاداب، دهان را خوشبو و فرزند را زیبا می کند.

کافی، ج 6، ص 484، ح 5

حدیث295

امام صادق علیه السلام :
عَلَیْکُمْ بِالسِّواکِ فَاِنَّهُ یُذْهِبُ وَسْوَسَةَ الصَّدرِ؛
شما را سفارش می کنم به مسواک زدن؛ چرا که وسوسه دل را از بین می برد.

امالی طوسی، ج 1، ص 667، ح 1396

حدیث296

امام صادق علیه السلام :
نِعْمَ الطَّعامُ الزَّیْتُ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَیُصْفِی اللَّوْنَوَیَشُدُّ الْعَصَبَ وَیَذْهَبُ بِالْوَصَبِ وَیُطْفِئُ الْغَضَبَ؛
زیتون غذای خوبی است، دهان را خوشبو می کند، بلغم را از بین می برد، رنگپوست را صفا می بخشد، اعصاب را محکم می کند، مرض را می برد و خشم راخاموش می کند.

مکارم الاخلاق، ص 190

حدیث297

امام صادق علیه السلام :
اِذا قُمْتَ بِاللَّیْلِ فَاسْتکِ فَاِنَّ الْمَلَکَ یَاْتیکَ فَیَضَعُ فاهُ عَلی فیکَ فَلَیْسَمِنْ حَرْفٍ تَتْلوهُ وَ تَنْطِقُ بِهِ اِلاّ صَعِدَ بِهِ اِلَی السَّماءِ فَلْیَکُنْ فوکَ طَیِّبَ الرِّیحِ؛
شبانگاه که (برای نماز) برخاستی، مسواک بزن چرا که فرشته ای نزد تو می آید ودهانش را بر دهانت می گذارد و آنگاه هیچ حرفی از قرآن و نماز و دعا نمی خوانی مگرآن که آن را به آسمان بالا می برد، پس باید که دهانت خوشبو باشد.

وسائل الشیعة، ج 1، ص 357

حدیث298

امام صادق علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ، ماداوَوْا مَرضاهُمْ إِلاّ بِهِ، أَلا وَإِنَّهُ أَسْرَعُشَیْ ءٍ مَنْفَعَةً لِلْفُؤادِ خاصَّةً وَإِنَّهُ نَضوحَةٌ؛
اگر مردم می دانستند چه خواصی در سیب وجود دارد، بیماران خود را تنهابا آن درمان می کردند. بدانید که سیب از هر چیزی سریع تر به قلب فایده می بخشدو خوشبو کننده است.

طب الأئمه، ص 135

حدیث299

امام صادق علیه السلام :
سُئِلَ اَبو عَبْدِ اللّه ِ علیه السلام عَنِ الْکُرّاثِ، فَقالَ: کُلْهُ، فَاِنَّ فیهِ اَرْبَعَ خِصالٍ: یَطَیِّبُ النَّـکْهَةَ و... ؛
از امام صادق علیه السلام درباره تره پرسیدند. امام فرمودند: آن را بخور؛ زیرا در آن، چهارفایده هست: دهان را خوشبو می کند و... .

کافی، ج 6 ، ص 365، ح 4

حدیث300

امام صادق علیه السلام :
... وَ السَّعْتَرُ وَ الْمِلحُ... یُطَیِّبانِ النَّـکْهَةَ؛
آویش و نمک، دهان را خوشبو می کنند.

مکارم الاخلاق، ج 1، ص 416، ح 1410

حدیث301

امام صادق علیه السلام :
اَ لْکُحْلُ بِاللَّیلِ یُطَیِّبُ الْفَمَ وَ مَنْفَعَتُهُ اِلی اَرْبَعینَ صَباحا؛
سرمه کشیدن در شب، دهان را خوشبو می کند و آثار آن تا چهل روز ادامه دارد.

مکارم الاخلاق، ص 46

حدیث302

امام صادق علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله اِذا اَفْطَرَ بَدَاَ بِحَلْواءَ یُفْطِرُ عَلَیْها، فَاِنْ لَمْ یَجِدْفَسُکَّرَةٍ اَو تَمَراتٍ، فَاِذا اَعوَزَ ذلِکَ کُلَّهُ فَماءٍ فاتِرٍ وَ کانَ یَقولُ: یُنَقِّی الْمَعِدَةَ وَ الْکَبِدَ وَیُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ الْفَمَ وَ یُقَوِّی الاَْضْراسَ... ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله با حلوا افطار می کردند و اگر حلوا نبود، با چیز شیرین دیگر و یا چنددانه خرما و اگر نبود، با آب گرم و می فرمودند: آب گرم معده و جگر را پاک، دهان راخوشبو و دندان ها را تقویت می کند.

کافی، ج 4، ص 152، ح 4

حدیث303

امام صادق علیه السلام :
صَلاةُ مُتَطَیِّبٍ اَفْضَلُ مِنْ سَبعینَ صَلاةً بِغَیْرِ طیبٍ؛
یک نماز با بوی خوش (عطر) بهتر از هفتاد نماز بدون بوی خوش است.

کافی، ج 6، ص 511 ، ح 7

حدیث304

امام صادق علیه السلام :
صَلاةُ اللَّیْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلْقَ وَ تُطَیِّبُ الرِّیحَ وَ تَدُرُّالرِّزْقَ وَ تَقْضِی الدَّیْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ؛
نماز شب، انسان را خوش سیما، خوش اخلاق و خوشبو می کند و روزی رازیاد، بدهی را پرداخت می نماید، غم و اندوه را از بین می برد و چشم را نورانی می کند.

ثواب الأعمال، ص 42

حدیث305

امام صادق علیه السلام :
مَنْ قَبِلَ اللّه ُ مِنْهُ صَلاةً واحِدَةً لَمْ یُعَذِّبْهُ وَ مَنْ قَبِلَ مِنْهُ حَسَنَةًلَمْ یُعَذِّبْهُ؛
خداوند از هر کس یک نماز و یا یک کار نیک قبول کند، عذابش نمی نماید.

کافی، ج 3، ص 266، ح 11

حدیث306

امام صادق علیه السلام :
اَحَبُّ الْعِبادِ اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ رَجُلٌ صَدوقٌ فی حَدیثِهِ مُحافِظٌعَلی صَلاتِهِ؛
محبوب ترین بنده نزد خدای عزوجل کسی است که راستگو و مراقب نمازش باشد.

امالی صدوق، ص 371، ح 467

حدیث307

امام صادق علیه السلام :
اِذا قامَ الْعَبْدُ فِی الصَّلاةِ مَخَفَّفَ صَلاتَهُ قالَ اللّه ُ تَبارَکَ وَ تَعالیلِمَلائِکَتِهِ: اَما تَرَوْنَ اِلی عَبْدی کَانَّهُ یَری اَنَّ قَضاءَ حَوائِجِهِ بِیَدِ غَیْری! اَما یَعْلَمُ اَنَّقَضاءَ حَوائِجِهِ بِیَدی؟
هرگاه بنده ای به نماز بایستد و آن را سبک به جا آورد، خداوند به فرشتگانشمی گوید: به بنده ام نمی نگرید؟ گویا برآوردن حاجت هایش را به دست کسی جز منمی داند؟ آیا او نمی داند تأمین نیازهایش به دست من است؟

کافی، ج 3، ص 269، ح 10

حدیث308

امام صادق علیه السلام :
اِذا قُمْتَ فِی الصَّلاةِ فَاعْلَمْ اَنَّکَ بَیْنَ یَدَیِ اللّه ِ، فَاِنْ کُنْتَ لا تَراهُ فَاعْلَماَنَّهُ یَراکَ فَأَقْبِلْ قِبَلَ صَلاتِکَ ... ؛
هنگامی که به نماز ایستادی بدان که در پیشگاه خداوند هستی و اگر او را نمی بینی،او تو را می بیند. پس به نمازت توجه کن... .

تهذیب الأحکام، ج 2، ص 325، ح 1332

حدیث309

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَحَبَّ اَنْ یَعْلَمَ اَقُبِلَتْ صَلاتُهُ اَمْ لَمْ تُقْبَلْ، فَلْیَنْظُرْ هَلْ مَنَـعَتْهُصَلاتُهُ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ؟ فَبِقَدْرِ ما مَنَـعَتْهُ قُبِلَتْ مِنْهُ؛
کسی که دوست دارد بداند نمازش قبول شده یا نه؟ باید ببیند آیا نمازش او را از زشتی ها و ناپاکی ها دور کرده است یا خیر؟ به همان اندازه که دور کرده، قبول شده است.

بحار الأنوار، ج 82 ، ص 198

حدیث310

امام صادق علیه السلام :
یُعْرَفُ مَنْ یَصِفُ الحَقَّ بِثَلاثِ خِصالٍ: یُنْظَرُ اِلی اَصْحابِهِ مَنْ هُمْ؟وَ اِلی صَلاتِهِ کَیْفَ هیَ؟ وَ فی اَیِّ وَقْتٍ یُصَلّیها؛
کسی که از حق دَم می زند با سه ویژگی شناخته می شود: دوستانش دیده شوند کهچه کسانی هستند؟ نمازش چگونه است؟ و در چه وقت آن را می خواند؟

محاسن، ج 1، ص 254، ح 281

حدیث311

امام صادق علیه السلام :
ما عالَجَ النّاسُ شَیْئا اَشَدَّ مِنَ التَّعْقیبِ؛
مردم به چیزی بهتر از تعقیبات نماز (ذکر و دعا) نپرداخته اند.

تهذیب الأحکام، ج 2، ص 104، ح 393

حدیث312

امام صادق علیه السلام :
تَسْبیحُ فاطِمَةَ علیهاالسلام فی کُلِّ یَوْمٍ فی دُبُرِ کُلِّ صَلاةٍ اَحَبُّ اِلَیَّ مِنْ صَلاةِاَلْفِ رَکْعَةٍ فی کُلِّ یَوْمٍ؛
تسبیحات فاطمه زهرا علیهاالسلام در هر روز پس از هر نماز، نزد من محبوب تر از هزار رکعتنماز در هر روز است.

کافی، ج 3، ص 343، ح 15

حدیث313

امام صادق علیه السلام :
سَجْدَةُ الشُّکْرِ واجِبَةٌ عَلی کُلِّ مُسْلِمٍ تُتِمُّ بِها صَلاتَکَ وَ تُرْضی بِهارَبَّکَ وَ تُعْجِبُ الْمَلائِکَةَ مِنْکَ ... ؛
سجده شکر بر هر مسلمانی واجب است، با آن نمازت را کامل می کنی، پروردگارت راخشنود می سازی و فرشتگان را از خود به شگفتی می آوری... .

تهذیب الأحکام، ج 2، ص 110، ح 415

حدیث314

امام صادق علیه السلام :
قَضاءُ الْحَوائِجِ اِلَی اللّه ِ وَ اَسْبابُها ـ بَعْدَ اللّه ِ ـ الْعِبادُ تَجْری عَلیاَیْدیهِم فَما قَضَی اللّه ُ مِنْ ذالِکَ فَاقبَلوا مِنَ اللّه ِ بِالشُّکْرِ وَ ما زَوی عَنْـکُم مِنْها فَاقْبَلوهُ عَنِاللّه ِ بِالرِّضا وَ التَّسْلیمِ وَ الصَّبْرِ فَعَسی اَن یَـکونَ ذالِکَ خَیْرا لَکُمْ فَاِنَّ اللّه َ اَعْلَمُ بِمایُصْلِحُـکُم وَ اَنْتُمْ لا تَعْلَمونَ ؛
برآورده شدن حاجت ها در اختیار خداست و اسباب آن، بعد از خداوند ، بندگانهستند که به دست آنها اجرا می شود . پس هر حاجتی را که خداوند برآوَرْد ،سپاس گزارانه از خداوند بپذیرید و آنچه برآورده نساخت ، آن را نیز با رضایتو تسلیم و صبر ، از او بپذیرید ، زیرا بسا این برای شما بهتر است ، چرا که خداوند ،به صلاحِ کار شما داناتر است و شما نمی دانید.

تحف العقول ، ص 365

حدیث315

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ قَوما فیما مَضی قالوا لِنَبیٍّ لَهُم : اُدْعُ لَنا رَبَّکَ یَرْفَع عَنَّا الْمَوتَفَدَعا لَهُم فَرَفَعَ اللّه ُ عَنْهُمُ المَوتَ فَکَثُروا حَتّی ضاقَت عَلَیهِمُ المْنازِلُ وَ کَثُرَ النَّسلُوَ یُصْبِحُ الرَّجُلُ یُطْعِمُ اَباهُ وَ جَدَّهُ وَ اُمَّهُ وَ جَدَّ جَدِّهِ وَ یُوَضّیهِم وَ یَتَعاهَدُهُم فَشَغَلوا عَنْ طَـلَبِ الْمَعاشِ . فَقالوا : سَل لَنا رَبَّکَ اَن یَرُدَّنا اِلی حالِنَا الَّتی کُنّا عَلَیها فَسَاَلَ نَبیُّهُم رَبَّهُفَرَدَّهُم اِلی حالِهِم ؛
یکی از اقوام گذشته به پیامبرشان گفتند : دعا کن پروردگارت مرگ را از ما بردارد . اودعا کرد و خداوند ، مرگ را از آنها برداشت . جمعیت آنان زیاد شد، چندان کهمنزل هایشان دیگر گنجایش آنها را نداشت و جمعیت چنان زیاد شد که هر مردی ناچاربود خرج پدر و جدّ و مادر و جدّ جدّش را بدهد و به نظافت و امور دیگر آنها رسیدگی کندو بدین ترتیب از طلب معاش باز ماندند .بار دیگر آمدند و درخواست کردند که : دعا کن پروردگارت ما را به همان حال که بودیمباز گرداند . پیامبرشان به درگاه پروردگارشان دعا کرد و آنها را به حال اوّلشان باز گرداند.

کافی ، ج 3، ص 260، ح 36

حدیث316

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ فَرَضَ عَلَیکُمُ الصَّلَواتِ الخَمْسَ فی اَفضَلِ السّاعاتِفَعَلَیکُم بِالدُّعاءِ فی اَدبارِ الصَّلَواتِ ؛
خداوند عزّوجلّ نمازهای پنجگانه را در بهترین اوقات ، بر شما واجب نموده است .پس بعد از نمازها ، دعا کنید.

خصال ، ص 278، ح 23

حدیث317

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ الرَّجُلَ لَیَخرُجُ اِلی قَبرِ الحُسَینِ علیه السلام فَلَهُ اِذا خَرَجَ مِن اَهلِهِ بِاَوَّلِخُطوَةٍ مَغفِرَةٌ لِذُنوبِهِ ثُمَّ لَم یَزَل یُقَدَّسُ بِکُلِّ خُطوَةٍ حَتّی یَاْتیَهُ فَاِذا اَتاهُ ناجاهُ اللّه ُ ، فَقالَ : عَبدی سَلنی اُعطِکَ ادعُنی اُجِبکَ اُطلُب مِنّی اُعطِکَ سَلنی حاجَتَکَ اَقضِها لَکَ . قالَاَبو عَبدِ اللّه ِ علیه السلام : و حَقٌّ عَلَی اللّه ِ اَن یُعطیَ ما بَذَلَ ؛
هر کس برای زیارت قبر حسین علیه السلامخارج شود ، هنگامی که از خانه اش بیرون شد ،برای هر قدمی یک گناهش آمرزیده می شود و پیوسته با هر قدمی که برمی دارد ، پاک ترمی شود تا به آن جا برسد و چون به آرامگاه رسید ، خداوند ، به صورت درگوشی به اومی گوید: بنده من! از من بخواه تا عطایت کنم ، مرا بخوان تا اجابتت نمایم ، از من بطلبتا به تو بدهم ، حاجتت را از من بخواه تا برآوَرم. و امام صادق علیه السلام فرمود: بر خداست کهآنچه را وعده داده است ، عطا کند.

ثواب الأعمال ، ص 117، ح 32

حدیث318

امام صادق علیه السلام :
و سَمِعَ اَمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلام رَجُلاً یَقولُ : اللّهُمَّ اِنّی اَعوذُ بِکَ مِنَ الفِتنَةِ .قالَ علیه السلام : اَراکَ تَتَعَوَّذُ مِن مالِکَ وَ وُ لدِکَ ! یَقولُ اللّه ُ تَعالی : «اِنَّما اَمْوَالُکُمْ وَ اَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ»وَلکِن قُل : اَللّهُمَّ اِنّی اَعوذُ بِکَ مِن مُضِلاّتِ الفِتَنِ ؛
امیر مؤمنان علیه السلام ، شنید که مردی می گوید : بار خدایا ! از فتنه به تو پناه می برم . به اوفرمودند : می بینم که از مال و فرزندت به خدا پناه می بری. خداوند متعال می فرماید :«جز این نیست که دارایی ها و فرزندانتان فتنه اند» بلکه بگو : بار خدایا ! از فتنه های گم راهکننده ، به تو پناه می برم.

امالی طوسی، ص 580 ، ح 1201

حدیث319

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ العَبدَ لَیَدْعو فَیَقولُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لِلْمَلَکَیْنِ: قَدِ اسْتَجَبْتُ لَهُ وَلکِنِاحْبَسوهُ بِحاجَتِهِ ، فَاِنّی اُحِبُّ اَنْ اَسْمَعَ صَوْتَهُ وَ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَدْعو فَیَقولُ اللّه ُ تَبارَکَوَ تَعالی: عَجِّلوا لَهُ حاجَتَهُ فَاِنّی اُبْغِضُ صَوْتَهُ؛
براستی که انسان دعا می کند و خداوند عزّوجّل به دو فرشته می فرماید: من دعای اورا مستجاب کردم، اما حاجتش را نگهدارید، زیرا دوست دارم صدای او را بشنوم ودیگری دعا می کند و خداوند تبارک و تعالی می فرماید: زود خواسته اش را برآورید، کهمن خوش ندارم صدای او را بشنوم.

کافی، ج 2، 489، ح 3

حدیث320

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ تَعالی اَوحی اِلی داوُودَ علیه السلام ، اَنْ بَلِّغ قَومَکَ اَ نَّهُ لَیسَ مِن عَبدٍمِنهُم آمُرُهُ بِطاعَتی فَیُطیعُنی اِلاّ کانَ حَقّـا عَلَیَّ اَن اُعینَهُ عَلی طاعَتی فَاِن سَاَ لَنیاَعطَیتُهُ وَ اِن دَعانی اَجَبتُهُ وَ اِنِ اعتَصَمَ بی عَصَمتُهُ و اِنِ استَـکفانی کَفَیتُهُ و اِن تَوَکَّلَعَلَیَّ حَفِظتُهُ و اِن کادَهُ جَمیعُ خَلقی کِدتُ دونَهُ ؛
خداوند متعال به داوود علیه السلام وحی فرمود که : به قوم خود برسان که هیچ بنده ای ازایشان نیست که به فرمان برداری از خودم فرمانش دهم و او فرمان برد ، جز آن که بر مناست که او را بر اطاعتم کمک کنم . پس اگر از من بخواهد ، عطایش می کنم ، اگر مرابخواند ، پاسخش می دهم ، اگر به من پناهنده شود ، پناهش می دهم ، اگر از من کفایتطلبد ، کفایتش می کنم ، اگر به من توکّل کند ، او را حفظ می کنم و اگر همه آفریدگانمعلیه او نقشه کشند ، من به سود او نقشه می کشم.

قصص الأنبیاء ، ص 198، ح 251

حدیث321

امام صادق علیه السلام :
اِذا اَرادَ اَحَدُکُم اَن یُسْتَجابَ لَهُ فَلیُطَیِّب کَسبَهُ وَ لیَخرُج مِن مَظالِمِالنّاسِ وَ اِنَّ اللّه َ لا یُرفَعُ اِلَیهِ دُعاءُ عَبدٍ و فی بَطنِهِ حَرامٌ اَو عِندَهُ مَظلِمَةٌ لاَِحَدٍ مِن خَلقِهِ ؛
هرگاه فردی از شما خواست دعایش مستجاب شود، درآمدش را حلال گرداند و اززیر بار حقوق مردم بیرون برود. دعای بنده ای که در شکمش حرام باشد، یا حق یکی از خلق خدا به گردنش باشد، به درگاه خداوند بالا نمی رود.

بحار الأنوار ، ج 93، ص 321، ح 31

حدیث322

امام صادق علیه السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتی تُغَیِّرُ النِّعَمَ البَغیُ ... وَ الَّتی تَرُدُّ الدُّعاءَ و تُظلِمُ الهَواءَعُقوقُ الوالِدَینِ ؛
گناهانی که باعث از دست دادن نعمت ها می شوند ، ستم کردن ... است و گناهانی کهدعا را رد می کنند و فضا را تیره و تار می گردانند ، نافرمانی از پدر و مادر و آزردن آنهاست.

کافی ، ج 2، ص 447، ح 1

حدیث323

امام صادق علیه السلام :
مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ فی اَهْلِ بَیْتِهِ زیدَ فی رِزْقِهِ؛
هر کس به شایستگی در حقّ خانواده اش نیکی کند، روزیش زیاد می شود.

الدعوات الراوندی، ص 127

حدیث324

امام صادق علیه السلام :
مَنْ صَدَقَ لِسانُهُ زَکی عَمَلُهُ و مَن حَسُنَت نِیَّتُهُ زیدَ فی رِزقِهِ و مَنحَسُنَ بِرُّهُ بِأَهْلِ بَیْتِهِ مُدَّ لَهُ فی عُمُرِهِ؛
هر کس راستگو باشد، عملش پاکیزه می شود و رشد می کند؛ هر کس نیتش خوبباشد روزیش زیاد می شود و هر کس به شایستگی در حق خانواده اش نیکی کند، عمرشطولانی می شود.

کافی، ج 2، ص 105، ح 11

حدیث325

امام صادق علیه السلام :
لَمّا قالَ لَهُ اَبو عُبَیدةَ: اُدْعُ اللّهَ لی اَنْ لا یَجْعَلَ رِزْقی عَلی اَیْدِیالْعِبادِ ـ : اَبَی اللّهُ عَلَیْکَ ذلِکَ اِلاّ اَنْ یَجْعَلَ اَرْزاقَ العِبادِ بَعْضِهم مِنْ بَعْضٍ وَلکنِ اُدْعُ اللّهَاَنْ یَجْعَلَ رِزْقَکَ عَلی اَیْدی خِیارِ خَلْقِهِ فَاِنَّهُ مِنَ السَّعادَةِ؛
ابو عبیده به امام صادق علیه السلام عرض کرد: «دعا کنید که خداوند روزی مرا دست بندگانشقرار ندهد»، امام فرمودند: خداوند چنین کاری نمی کند. او روزی بندگانش را در دستیکدیگر قرار داده است؛ امّا از خدا بخواه که روزیت را در دست بندگان خوبش قرار دهد،که این از خوش بختی است.

تحف العقول، ص 361

حدیث326

امام صادق علیه السلام :
صَلاةُ اللَّیْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلْقَ وَ تُطَیِّبُ الرّیحَ وَ تَدُرُّالرِّزْقَ وَ تَقْضِی الدَّیْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ؛
نماز شب، انسان را خوش سیما، خوش اخلاق و خوشبو و روزی را زیاد می کند؛ [و زمینه]پرداخت بدهی را فراهم می نماید؛ غم و اندوه را از بین می برد و چشم را نورانی می کند.

ثواب الأعمال، ص 42

حدیث327

امام صادق علیه السلام :
اَلْبِرُّ یَزیدُ فِی الرِّزْقِ؛
نیکوکاری روزی را زیاد می کند.

کتاب الزهد، ص 33

حدیث328

امام صادق علیه السلام :
ما اَنْعَمَ اللّهُ عَلی عَبْدٍ مِنْ نِعْمَةٍ فَعَرَفَها بِقَلْبِهِ وَ حَمِدَ اللّهُ ظاهِرابِلِسانِهِ فَتَمَّ کَلامُهُ حَتّی یُؤمَرَ لَهُ بِالْمَزیدِ؛
چون خداوند به بنده ای نعمت بدهد و او آن را قلبا قدر بشناسد و به زبان سپاسبگوید، سخنش تمام نشده، فرمان افزایش نعمت برای وی صادر می شود.

کافی، ج 2، ص 95، ح 9

حدیث329

امام صادق علیه السلام :
الفَضْلُ بْنُ اَبی قُرَّةَ: دَخَلنا عَلی اَبی عَبدِاللّهِ علیه السلاموَ هُوَ یَعْمَلُ فی حائطٍلَهُ فَقُلنا: جَعَلَـنَا اللّهُ فِداکَ! دَعْنا نَعْمَلْ لَکَ اَو تَعْمَلْهُ الغِلمانُ. قالَ: لا، دَعونی فَاِنّی اَشْتَهیاَنْ یَرانِی اللّهُ عَزَّوَجَلَّ اَعْمَلُ بِیَدی وَ اَطْـلُبُ الحَلالَ فی اَذی نَفْسی؛
فضل بن ابی قرّه: خدمت امام صادق علیه السلام که در باغشان مشغول کار بودند، رسیدیم وعرض کردیم: خدا ما را فدای شما کند! اجازه بدهید یا ما برایتان کار کنیم و یا غلامان.حضرت فرمودند: نه، مرا به حال خود بگذارید؛ زیرا دوست دارم خداوند عزّوجلّ مرا درحال کار کردن و زحمت کشیدن برای کسب روزی حلال ببیند.

من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 163،ح 3595

حدیث330

امام صادق علیه السلام :
فی قولِهِ تَعالی «وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ» اَیْ یُبارِکُ لَهُفیما آتاهُ؛
درباره این فرموده خداوند والا «و او از جایی که گمانش را نمی برد، روزی می دهد»فرمودند: یعنی به آنچه که عطایش فرموده است، برکت و فزونی می بخشد.

تفسیر مجمع البیان، ج 10، ص 43

حدیث331

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ اَرزاقَ الْمُؤمِنینَ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبونَ وَ ذلِکَاَنَّ الْعَبْدَ اِذا لَمْ یَعْرِفْ وَجْهَ رِزْقِهِ کَثُرَ دُعاؤَهُ؛
خدای عزیز و ارجمند، روزی مؤمنان را از جایی می رساند که فکرش را هم نمی کنند.علّتش این است که وقتی مؤمن نداند روزیش از کجا خواهد رسید، زیاد دعا می کند.

توحید صدوق، ص 402

حدیث332

امام صادق علیه السلام :
مَنِ اهتَمَّ لِرِزْقِهِ کُتِبَ عَلَیْهِ خَطیئَةٌ؛
هر کس غم روزی خود را بخورد، برایش یک گناه نوشته می شود.

امالی طوسی، ص 300، ح 593

حدیث333

امام صادق علیه السلام :
لا یَسْتَغْنی أَهْلُ کُلِّ بَلَدٍ عَنْ ثَلاثَةٍ یُفْزَعُ اِلَیْهِمْ فی أَمْرِ دُنْیاهُمْ وَ آخِرَتِهِمْفَاِنْ عَدِموا ذلِکَ کانوا هَمَجا: فَقیهٌ عالِمٌ وَرِعٌ وَ اَمیرٌ خَیِّرٌ مُطاعٌ وَ طَبیبٌ بَصیرٌ ثِقَةٌ؛
مردم هر شهری به سه چیز نیازمندند که در امور دنیا و آخرت خود به آنها رجوعکنند و اگر آن سه را نداشته باشند گرفتار سرگردانی می شوند: دین شناسِ دانایِپرهیزکار، حاکم نیکوکاری که مردم از او اطاعت کنند و پزشک دانای مورد اعتماد.

تحف العقول، ص 321

حدیث334

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ نَبیّا مِنَ الاَْنْبیاءِ مَرِضَ، فَقالَ: لا اَتَداوی حَتّی یَکونَالَّذی اَمْرَضَنی هُوَ الَّذی یَشْفینی. فَاَوحَی اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لا اَشْفیکَ حَتّی تَتَداوی، فَاِنَّ الشِّفاءَ مِنّی ؛
پیامبری از پیامبران بیمار شد. گفت درمان نمی کنم تا همان کسی که بیمارم کردهاست، خود درمانم کند. خداوند عزوجل به او وحی فرستاد: «شفایت نمی دهم، مگر آن کهدرمان کنی، که شفا از من است».

مکارم الاخلاق، ص 362

حدیث335

امام صادق علیه السلام :
مَنْ مَرِضَ ثَلاثَةَ اَیـّامٍ فَکَتَمَهُ وَ لَمْ یُخْبِر بِهِ اَحَدا اَبدَلَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُلَحْما خَیراً مِنْ لَحْمِهِ وَ دَماً خَیْرا مِنْ دَمِهِ وَ بَشَرَةً خَیْراً مِنْ بَشَرَتِهِ وَ شَعْرا خَیْرا مِنْشَعْرِهِ. قالَ: قُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِداکَ! وَ کَیْفَ یُبْدِلُهُ؟ قالَ: یُبْدِلُهُ لَحْما وَ دَما وَ شَعرا وَبَشَرَةً لَمْ یُذْنِبْ فیهَا؛
هر کس سه روز بیمار باشد و آن را پنهان کند و هیچ کس را از آن آگاه نسازد، خداوندبرای او گوشتی بهتر از آن گوشت (که در بیماری از دست رفته است)، خونی بهتر ازخونش، پوستی بهتر از پوستش و مویی بهتر از مویش جایگزین می کند. پرسیدم:فدایت شوم! چگونه جایگزین می سازد؟ فرمودند: «برای او گوشت، خون، پوست و موییرا جایگزین می کند که با آنها گناه نکرده است».

کافی، ج 3، ص 116، ح 6

حدیث336

امام صادق علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ، ماداوَوْا مَرضاهُمْ اِلاّ بِهِ، اَلا وَ اِنَّهُاَسْرَعُ شَیْ ءٍ مَنْفَعَةً لِلْفُؤادِ خاصَّةً وَ اِنَّهُ نَضوحَةٌ؛
اگر مردم می دانستند چه خواصی در سیب وجود دارد، بیماران خود را تنها با آندرمان می کردند. سیب سریع تر از هر چیزی به قلب فایده می رساند؛ به ویژه آن کهخوشبو کننده است.

طب الائمّة، ص 135

حدیث337

امام صادق علیه السلام :
یُسْتَحَبُّ لِلْمَریضِ اَنْ یُعطیَ السّائِلَ بِیَدِهِ وَ یَأمُرَ السّائِلَ اَنْ یَدْعُوَ لَهُ؛
شایسته است بیمار با دست خود، صدقه به سائل بدهد و از او بخواهد برایش، دعا کند.

کافی، ج 4، ص 4، ح 9

حدیث338

امام صادق علیه السلام :
لا تَدَعِ الْعَشاءَ وَ لَوْ بِثَلاثِ لُقَمٍ بِمِلْحٍ. مَنْ تَرَکَ العَشاءَ لَیْلَةً ماتَ عِرقٌفی جَسَدِهِ وَ لا یَحیا اَبَدا ؛
شام را ترک نکن، هر چند به سه لقمه نان و نمک باشد. هر کس یک شام را ترک کند،یک رگ در بدن وی می میرد و دیگر هرگز زنده نمی شود.

مکارم الاخلاق، ص 195

حدیث339

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ یَهْدِمْنَ الْبَدَنَ وَ رُبَّما قَتَلْنَ: دُخولُ الْحَمّامِ عَلَی الْبِطْنَةِ، وَالْغِشیانُ عَلَی الاِْمْتِلاءِ وَ نِکاحُ العَجائِزِ؛
سه چیز بدن را فرسوده می کند و شاید هم نابود کند: حمّام رفتن با شکم پُر، آمیزشکردن با شکم پُر و همبستری با پیر زنان.

من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 555،ح 4904

حدیث340

امام صادق علیه السلام :
... اِعلَم أنَّ آلامَ البَدَنِ و اَدواءَهُ تَخرُجُ بِخُروجِ الشَّعرِ فی مَسامِّهِو بِخُروجِ الأَظفارِ مِن اَنامِلِها و لِذلِکَ اُمِرَ الاِنسانُ بِالنّورَةِ و حَلقِ الرَّأسِو قَصِّ الاَظفارِ فی کُلِّ اُسبوعٍ لِیُسرِعَ الشَّعرُ وَ الاَظفارُ فِی النَّباتِ فَتَخرُجَ الآلامُوَ الاَدواءُ بِخُروجِهِما؛
بدان که دردها و بیماری های بدن، همراه با درآمدن موها از جایگاه خود و ناخن هااز انگشتان، از بدن بیرون می روند. از همین رو، انسان به نوره کشیدن، سرتراشیدن(کوتاه کردن) و کوتاه کردن ناخن ها در هر هفته، موظف شده است، تا موها و ناخن هارشد شتابان تری یابند و با درآمدن آنها، دردها و بیماری ها از تن بیرون بروند.

توحید مفضل، ص 32

حدیث341

امام صادق علیه السلام :
اَقلِل مِن شُربِ الماءِ فَاِنَّهُ یَمُدُّ کُلَّ داءٍ وَ اجْتَنِبِ الدَّواءَ مَا احتَمَلَبَدَنُکَ الدّاءَ؛
کم آب بیاشامید، که زیاد آن هر مرضی را تقویت می کند و تا بدنتان تحمل دارد ازمصرف دارو بپرهیزید.

کافی، ج 6، ص 382، ح 2

حدیث342

امام صادق علیه السلام :
مَوْلی لِجَعْفَرِبْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام مَرِضَ بَعْضُ مَوالیهِ فَخَرَجْنا إِلَیْهِ نَعودُهُوَنَحْنُ عِدَّةٌ مِنْ مَوالی جَعْفَرٍ فَاسْتَقْبَلَنا جَعْفَرٌ علیه السلام فی بَعْضِ الطَّریقِ فَقالَ لَنا أَیْنَتُریدونَ؟ فَقُلْنا: نُریدُ فُلانا نَعودُهُ فَقالَ لَنا: قِفوا، فَوَقَفْنا، فَقالَ: مَعَ أَحَدِکُمْ تُفّاحَةٌ أَوْسَفَرْجَلَةٌ أَوْ اُتْرُجَّةٌ أَوْ لُعْقَهٌ مِنْ طیبٍ أَوْ قِطْعَةٌ مِنْ عودِ بُخورٍ؟ فَقُلْنا: ما مَعَنا شَیْ ءٌ مِنْهذا، فَقالَ: أَما تَعْلَمونَ أَنَّ الْمَریضَ یَسْتَریحُ إِلی کُلِّ مااُدْخِلَ بِهِ عَلَیْهِ؛
یکی از وابستگان امام صادق علیه السلام گوید: یک نفر از یاران حضرت بیمار شد و ما عده ایاز یاران امام برای عیادت او بیرون رفتیم. در راه با حضرت صادق علیه السلامروبرو شدیم. از ماپرسیدند: کجا می روید؟ عرض کردیم به عیادت فلانی می رویم. فرمودند: بایستید. ماایستادیم. حضرت فرمودند: آیا سیبی، بهی، تُرنجی، کمی عطر یا قطعه ای عود با یکی ازشما هست؟ عرض کردیم: از این چیزها با خود نداریم. حضرت فرمودند: مگر نمی دانیدکه بیمار از این که چیزی برایش ببرند، آرامش می یابد.

کافی، ج 3، ص 118، ح 3

حدیث343

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ لا یُرفَعُ لَهُم عَمَلٌ... وَ امرَاَةٌ زَوْجُها عَلَیْها ساخِطٌ ؛
سه نفرند که هیچ عملی از آنها پذیرفته نمی شود... و زنی، که شوهرش نسبت به اوخشمگین باشد.

کافی ، ج 5، ص 507، ح 3

حدیث344

امام صادق علیه السلام :
لا غِنی بِالزَّوجِ عَنْ ثَلاثَةِ اَشْیاءَ فیما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ زَوْجَتِهِ وَ هِیالْمُوافَقَةُ لِیَجْتَلِبَ بِها مُوافَقَـتَها وَ مَحَبَّتَها وَ هَواها وَ حُسْنُ خُلُقِهِ مَعَها وَ اِسْتِعْمالُهُاسْتِمالَةَ قَلْبِها بِالْهَیْئَةِ الْحَسَنَةِ فی عَیْنِها وَ تَوسِعَتِهِ عَلَیْها ؛
شوهر در رابطه با همسرش از سه چیز بی نیاز نیست: سازگاری که با آن، سازگاری ومحبت و عشق زن را به خود جلب کند و خوش اخلاقی با او و دلبری از او با آراستن خودبرای وی و فراهم آوردن امکانات رفاهی او.

تحف العقول ، ص 323

حدیث345

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی غَیورٌ وَ یُحِبُّ کُلَّ غَیورٍ وَ لِغَیْرَتِهِ حَرَّمَالْفَواحِشَ ظاهِرَها وَ باطِنَها؛
خداوند تبارک و تعالی با غیرت است و هر با غیرتی را دوست دارد و از غیرتمندیاوست که زشتی ها را از پیدا و ناپیدا، حرام فرموده است.

کافی، ج 5 ، ص 535، ح 1

حدیث346

امام صادق علیه السلام :
بِرُّوا آباءَکُمْ یَبِرَّکُمْ اَبْناؤُکُمْ وَ عِفُّوا عَنْ نِساءِ النّاسِ تَعِفَّ نِساؤُکُمْ ؛
به پدر و مادر خود نیکی کنید، تا فرزندانتان به شما نیکی کنند و نسبت به زنان مردمپاکدامن باشید، تا زنانتان پاکدامن باشند.

کافی ، ج 5، ص 554 ، ح 5

حدیث347

امام صادق علیه السلام :
عَنْ اَبی وَلاّدٍ الْحَنّاطِ قالَ: سَاَ لْتُ اَبا عَبْدِاللّه ِ علیه السلامعَنْ قَوْلِ اللّه ِ:«وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْسانا» فَقالَ: اَلاِحْسانُ اَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُما وَ لا تُکَلِّفَهُما انْ یَسْألاکَشَیْئا هُما یَحْتاجانِ اِلَیْهِ؛
ابی ولاّد می گوید: معنای آیه «به پدر و مادرتان نیکی کنید» را از امام صادق علیه السلامپرسیدم، فرمودند: نیکی به پدر و مادر این است که رفتارت را با آنها نیکوکنی و مجبورشان نکنی تا چیزی که نیاز دارند از تو بخواهند (یعنی قبل ازدرخواست آنان، نیازشان را برطرف کنی).

بحارالأنوار، ج 74، ص 79، ح 78

حدیث348

امام صادق علیه السلام :
خَیْرُ الرِّجالِ مِن اُمَّتِی الَّذینَ لا یَتَطاوَلونَ عَلی اَهلیهِم و یَحِنُّونَ عَلَیهِم وَ لا یَظلِمونَهُم ؛
بهترین مردان امّت من کسانی هستند که نسبت به خانواده خود خشن نباشند،اهانت نکنند، دلسوزشان باشند و به آنان ظلم ننمایند.

مکارم الاخلاق ، ص 216

حدیث349

امام صادق علیه السلام :
دِعامَةُ الاِْنْسانِ الْعَقْلُ وَ الْعَقْلُ مِنْهُ الْفِطْنَةُ وَ الْفَهْمُ وَ الْحِفْظُ وَ الْعِلْمُوَ بِالْعَقْلِ یَکْمُلُ وَ هُوَ دَلیلُهُ وَ مُبْصِرُهُ وَ مِفْتاحُ اَمْرِهِ فَاِذا کانَ تَاْییدُ عَقْلِهِ مِنَ النّورِ کانَعالِما حافِظا ذاکِرا فَطِنا فَهِما فَعَلِمَ بِذلِکَ کَیْفَ وَ لِمَ وَ حَیْثُ وَ عَرَفَ مَنْ نَصَحَهُ وَ مَنْغَشَّهُ فَاِذا عَرَفَ ذلِکَ عَرَفَ مَجْراهُ وَ مَوصولَهُ وَ مَفْصولَهُ وَ اَخْلَصَ الوَحْدانِیَّةَ لِلّهِ وَالاِْقْرارَ بِالطّاعَةِ فَاِذا فَعَلَ ذلِکَ کانَ مُسْتَدْرِکا لِما فاتَ وَ وارِدا عَلی ما هُوَ آتٍ یَعْرِفُما هُوَ فیهِ وَ لاَِیِّ شَیْ ءٍ هُوَ هاهُنا و مِنْ اَیْنَ یَاْتیهِ و اِلی ما هُوَ صائِرٌ وَ ذلِکَ کُلُّهُ مِنْتَاْییدِ العَقْلِ؛
ستون انسانیت، عقل است و از عقل، زیرکی، فهم، حفظ و دانش بر می خیزد. با عقل،انسان به کمال می رسد. عقل، راهنمای انسان، بینا کننده و کلید کارهای اوست. هر گاهعقل با نور یاری شود، دانا، حافظ، تیزهوش و فهیم می شود و بدین وسیله (پاسخ)چگونه، چرا و کجا را می فهمد و خیرخواه و دغلکار را می شناسد و هرگاه این را دانست،مسیر حرکت و خویش و بیگانه را می شناسد و در توحید و طاعت خداوند اخلاصمی ورزد و چون چنین کرد، آنچه از دست رفته جبران می کند و بر آنچه در آینده می آیدچنان وارد می شود که می داند در کجای آن است و برای چه منظوری در آنجاست. از کجاآمده و به کجا می رود. و این همه از پرتو تأیید عقل است.

کافی، ج 1، ص 25، ح 23

حدیث350

امام صادق علیه السلام :
لا یُعَدُّ الْعاقِلُ عاقِلاً حَتّی یَسْتَـکْمِلَ ثَلاثا: اِعْطاءَ الْحَقِّ مِنْ نَفْسِهِعَلی حالِ الرِّضا وَ الْغَضَبِ وَ اَنْ یَرْضی لِلنّاسِ ما یَرْضی لِنَفْسِهِ وَ اسْتِعْمالَ الْحِلْمِعِنْدَ الْعَثْرَةِ؛
عاقل، عاقل نیست مگر آن که سه صفت را در خود به کمال رساند: حق را در هنگامخشنودی و خشم ادا کند، آنچه را برای خود می پسندد، برای دیگران هم بپسندد وهنگام خطای دیگران، بردبار باشد.

تحف العقول، ص 318

حدیث351

امام صادق علیه السلام :
اَلْخَیْرُ کُلُّهُ اَمامَکَ وَ اِنَّ الشَّرَّ کُلَّهُ اَمامَکَ وَ لَنْ تَری الخَیْرَ وَ الشَّرَّ اِلاّبَعْدَ الاْخِرَةِ لاَِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ الْخَیْرَ کُلَّهُ فِی الْجَنَّةِ وَ الشَّرَّ کُلَّهُ فِی النّارِ؛
همه خوبی ها و بدی ها در مقابل توست و هرگز خوبی و بدی واقعی را جز درآخرت نمی بینی، زیرا خداوند همه خوبی ها را در بهشت و همه بدی ها را در جهنم قرارداده است.

تحف العقول، ص 306

حدیث352

امام صادق علیه السلام :
ما مِنْ عَبْدٍ اَسَرَّ خَیْرا فَذَهَبَتِ الاَیّامُ اَبَدا حَتّی یُظْهِرَ اللّه ُ لَهُ خَیْرا وَما مِنْ عَبْدٍ یُسِرُّ شَرّا فَذَهَبَتِ الاَیّامُ حَتّی یُظْهِرَ اللّه ُ لَهُ شَرّا؛
هر بنده ای که خیری را پنهان کند، با گذشت زمان خداوند خیری را از اوآشکار می سازد و هر بنده ای شری را پنهان کند، با گذشت زمان خداوند شری را از اوآشکار می گرداند.

بحارالأنوار، ج 72، ص 282، ح 4

حدیث353

امام صادق علیه السلام :
اِعْلَمی اَنَّ الشّابَّ الحَسَنَ الخُلقِ مِفْتاحٌ لِلْخَیْرِ مِغْلاقٌ لِلشَّرِّ وَ اَنَّالشّابَّ الشَّحیحَ الْخُلقِ مِغْلاقٌ لِلْخَیْرِ مِفتاحٌ لِلشَّرِّ؛
آگاه باش که جوان خوش اخلاق، کلید خیر و قفل شر است و جوان بداخلاق قفل خیرو کلید شر است.

امالی طوسی، ص 302، ح 598

حدیث354

امام صادق علیه السلام :
مَنْ یَزْرَعْ خَیْرا یَحْصِدْ غِبْطَةً وَ مَنْ یَزْرَعْ شَرّا یَحْصِدْ نَدامَةً وَ لِکُلِّزارِعٍ ما زَرَعَ؛
هر کس خوبی بکارد، خشنودی درو می کند و هر کس بدی بکارد، پشیمانی درومی کند، هر کس هر چه بکارد، همان را برداشت می کند.

کافی، ج 2، ص 458، ح 19

حدیث355

امام صادق علیه السلام :
الْمَرأَةُ تَحیضُ، یَحْرُمُ عَلی زَوْجِها اَن یَأتِیَها لِقَولِ اللّه ِ تَعالی «و لاتَقرَبوهُنَّ حَتّی یَطهُرْنَ)؛
زنی که در عادت ماهیانه (حیض) است بر شوهرش آمیزش با او حرام است به دلیل این گفته خداوند متعال: «به زنان حائض نزدیک نشوید تا زمانی که پاک گردند».

وسائل الشیعه ، ج 2، ص 322، ح 9

حدیث356

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَکَلَ سَفَرجَلَةً عَلَی الرِّیقِ طابَ ماؤُهُ وَ حَسُنَ وَلَدُهُ ؛
هر کس ناشتا یک بِهْ بخورد ، نطفه اش پاکیزه می شود و فرزندش نیکو می گردد .

کافی ، ج 6، ص 357، ح 3

حدیث357

امام صادق علیه السلام :
اَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرونَ شَهْرا، فَما نَقَصَ فَهُوَ جَورٌ عَلَیالصَّبیِّ ؛
شیرخواری ، 21 ماه است . پس هر چه کم شود ، ظلم بر کودک است .

کافی ، ج 6، ص 40، ح 3

حدیث358

امام صادق علیه السلام :
اَ لْبَنونَ نَعیمٌ وَ الْبَناتُ حَسَناتٌ وَ اللّه ُ یَسْألُ عَنِ النَّعیمِ ، وَ یُثیبُعَلَی الحَسَناتِ ؛
پسران، نعمت اند و دختران خوبی. خداوند ، از نعمت ها سؤال می کند و به خوبی هاپاداش می دهد .

کافی ، ج 6، ص 7، ح 12

حدیث359

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ لَیَرْحَمُ الْعَبْدَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ ؛
بدون تردید ، خداوند بر بنده خود به خاطر شدّت محبّت به فرزندش ، رحم می کند .

کافی ، ج 6، ص 50، ح 5

حدیث360

امام صادق علیه السلام :
اِذا بَلَغَتِ الجاریَةُ سِتَّ سِنینَ فَلا تُقَبِّلها وَالْغُلامُ لا یُقَـبِّلُ الْمَرْاَ ةَ اِذاجاوَزَ سَبْعَ سِنینَ؛
چون دختر [نامحرم] شش ساله شد ، او را مبوس و پسر نیز چون از هفت سالگی گذشت ، زن [نامحرم] را نبوسد .

مکارم الأخلاق ، ج 1، ص 479، ح 1659

حدیث361

امام صادق علیه السلام :
مَنِ اسْتَخارَ اللّه َ راضِیا بِما صَنَعَ اللّه ُ لَهُ خارَ اللّه ُ لَهُ حَتْما؛
هر کس از خدا خیر بخواهد و به آنچه خدا خواسته راضی باشد، خداوند حتما برای او خیر خواهد خواست.

کافی، ج 8 ، ص 241، ح330

حدیث362

امام صادق علیه السلام :
مَن قَبِلَ اللّه ُ مِنْهُ صَلاةً واحِدَةً لَم یُعَذِّبْهُ وَمَن قَبِلَ مِنْهُ حَسَنَهًلَم یُعَذِّبْهُ؛
خداوند از هر کس یک نماز و یا یک کار نیک را قبول کند، عذابش نمی نماید.

کافی، ج 3، ص 266، ح11

حدیث363

امام صادق علیه السلام :
عَلَیْکُمْ بِالدُّعاءِ ، فَإِنَّکُمْ لاتَقَرَّبونَ إِلَی اللّه ِ بِمِثْلِهِ ، وَلا تَتْرُکوا صَغیرَةً لِصِغَرِها أَنْ تَدْعُوا بِها ، إِنَّ صاحِبَ الصِّغارِ هُوَ صاحِبُ الْکِبارِ؛
شما را سفارش می کنم به دعا کردن، زیرا با هیچ چیز به مانند دعا به خدا نزدیکنمی شوید. و دعا کردن برای هیچ امر کوچکی را، به خاطر کوچک بودنش رها نکنید، زیراحاجتهای کوچک نیز به دست همان کسی است که حاجتهای بزرگ به دست اوست.

کافی، ج 2، ص 467، ح6

حدیث364

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَطاعَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ فیما اَمَرَهُ ثُمَّ دَعاهُ مِنْ جِهَةِ الدُّعاءِ اَجابَهُ، قُلْتُ:وَ ما جِهَةُ الدُّعاءِ قالَ: تَبْدَأُ فَتَحْمَدُ اللّه َ وَ تَذْکُرُ نِعَمَهُ عِنْدَکَ ثُمَّ تَشْکُرُهُ ثُمَّ تُصَلّی عَلَیالنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ثُمَّ تَذْکُرُ ذُنوبَکَ فَتُقِرُّ بِها ثُمَّ تَسْتَعیذُ مِنْها فَهذا جِهَةُ الدُّعاءِ؛
هر کس اوامر خداوند را اطاعت کند سپس او را از جهت دعا بخواند، اجابتش می کند. پرسیدند: جهت دعا چیست؟ فرمودند: با حمد الهی آغاز و نعمت های او را یاد و او را شکرمی کنی، سپس بر پیامبر صلی الله علیه و آلهدرود می فرستی و گناهانت را یاد و به آنها اعتراف می نمایی،آنگاه از آنها (به خدا) پناه می بری؛ جهت دعا این ا ست.

کافی، ج2، ص 486

حدیث365

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ مِمّا یُزَیِّنُ الاِْسْلامَ الاَْخْلاقُ الْحَسَنَةُ فیما بَیْنَ النّاسِ؛
خوش اخلاقی در بین مردم، زینت اسلام است.

مشکاة الأنوار، ص 422

حدیث366

امام صادق علیه السلام :
اَلا اُحَدِّثُکَ بِمَکارِمِ الاَْخْلاقِ؟ الصَّفْحُ عَنِ النّاسِ وَ مُواساةُ الرَّجُلِاَخاهُ فی مالِهِ وَ ذِکْرُ اللّه ِ کَثیرا؛
آیا به شما بگویم که مکارم اخلاق چیست؟ گذشت کردن از مردم، کمک مالی به برادر (دینی) خود و بسیار به یاد خدا بودن.

معانی الأخبار، ص 191، ح 2

حدیث367

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَحْسَنَ خُلْقَهُ اَحَبَّهُ الاَْخْیارُ وَ جانَبَهُ الفُجّارُ؛
انسان خوش اخلاق، از دوستی مردمان خوب برخوردار است و از تعرّض آدم هاینابکار در امان است.

مستدرک الوسائل، ج 8 ، ص 449

حدیث368

امام صادق علیه السلام :
وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ مَکارِمِ الاَْخْلاقِ: اَ لْعَفْوُ عَمَّنْ ظَـلَمَکَ وَ صِلَةُ مَنْ قَطَعَکَوَ اِعْطاءُ مَنْ حَرَمَکَ وَ قَوْلُ الْحَقِّ وَ لَوْ عَلی نَفْسِکَ؛
درباره مکارم اخلاق سؤال شد، فرمودند: گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه با کسی که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگرچه بر ضد خودت باشد.

معانی الأخبار، ص 191، ح 1

حدیث369

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ لاَِهْلِ الْجَنَّةِ اَرْبَعَ عَلاماتٍ: وَجْهٌ مُنْبَسِطٌ وَ لِسانٌ لَطیفٌ وَ قَلْبٌرَحیمٌ وَ یَدٌ مُعْطیَةٌ؛
بهشتی ها چهار نشانه دارند: روی گشاده، زبان نرم، دل مهربان و دستِ دهنده.

مجموعه ورام، ج 2، ص 91

حدیث370

امام صادق علیه السلام :
لا عَیْشَ اَهْنَأُ مِنْ حُسْنِ الْخُلُقِ؛
هیچ زندگی گواراتر از اخلاق و رفتار پسندیده نیست.

علل الشرایع، ج 2، ص 559

حدیث371

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ: یا بُنَیَّ ایّاکَ وَ الضَّجَرَ وَ سوءَ الْخُلْقِ وَ قِلَّةَ الصَّبْرِفَلا یَسْتَقیمُ عَلی هذِهِ الْخِصالِ صاحِبٌ وَ اَ لْزِمْ نَفْسَکَ التُّؤَدَةَ فی اُمورِکَ وَ صَبِّرْ عَلیمَؤوناتِ الاِْخْوانِ نَفْسَکَ وَ حَسِّنْ مَعَ جَمیعِ النّاسِ خُلْقَکَ؛
لقمان به فرزندش فرمود: فرزندم! از بی حوصلگی و بد اخلاقی و بی تابی دوری کن که هیچ دوستی تحمل این خصلت ها را ندارد. در کارهایت آرام و بردبار، در تحمّل زحماتبرادران صبور و با همه مردم خوش اخلاق باش.

قصص الأنبیاء، ص 198، ح 245

حدیث372

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی خَصَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهبِمَکارِمِ الاَْخْلاقِ،فَامْتَحِنوا اَنـْفُسَکُمْ، فَاِنْ کانَتْ فیکُمْ فَاحْمَدُوا اللّه َ عَزَّوَجَلَ وَ ارْغَبوا اِلَیْهِ فِی الزّیادَةِمِنْها. فَذَکَرَها عَشَرَةً: الیَقینُ وَ القَناعَةُ وَ الصَّبْرُ وَ الشُّکْرُ وَ الْحِلْمُ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ وَالسَّخاءُ وَ الْغَیْرَةُ وَ الشَّجاعَةُ وَ الْمُروءَةُ؛
خدای تبارک و تعالی، رسول خدا صلی الله علیه و آله را به مکارم اخلاق، مخصوص گردانید. پس شمانیز خود را بیازمایید، اگر این صفات در شما بود خدای عزّوجل را سپاس گویید و از خدااین مکارم را بیشتر بخواهید. سپس آن ده صفت را برشمردند: یقین، قناعت، صبر،شکر، بردباری، خوش اخلاقی، بخشندگی، غیرت، شجاعت و جوانمردی.

امالی صدوق، ص 290

حدیث373

امام صادق علیه السلام :
ایّاکَ وَ خَصْلَتَینِ: اَلضَّجَرَ وَ الْکَسَلَ، فَاِنَّکَ اِنْ ضَجِرْتَ لَمْ تَصْبِرْعَلی حَقٍّ وَ اِنْ کَسِلْتَ لَمْ تُؤَدِّ حَقّا؛
از دو خصلت بپرهیز: بی حوصلگی و تنبلی، زیرا اگر کم حوصله باشی بر حق شکیبایینکنی و اگر سست و تنبل باشی حقّی را ادا نکنی.

امالی صدوق، ص 636

حدیث374

امام صادق علیه السلام :
اِذا اَرادَ اللّه ُ بِعَبْدٍ خَیْرا زَهَّدَهُ فِی الدُّنْیا وَ فَقَّهَهُ فِی الدِّینِ وَ بَصَّرَهُعُیوبَها وَ مَنْ اوتِیَهُنَّ فَقَدْ اوتیَ خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ؛
هرگاه خداوند خیر بنده ای را بخواهد، او را بی رغبت به دنیا، آگاه در دین و دانای بهعیوبش می گرداند؛ به چنین کسی خیر دنیا و آخرت داده شده است.

کافی، ج 2، ص 130

حدیث375

امام صادق علیه السلام :
لا یَنْبَغی لِمَنْ لا یَتَّقی مَلامَةَ الْعُلَماءِ وَ ذَمِّهِمْ اَنْ یُرْجی لَهُ خَیْرُ الدُّنْیاوَ الآْخِرَةِ؛
کسی که از سرزنش و نکوهش علما پروا نمی کند، نمی توان به خیر دنیا و آخرت اوامید داشت.

تحف العقول، ص 364

حدیث376

امام صادق علیه السلام :
مَنْ یَتَّقِ اللّه َ فَقَدْ اَحْرَزَ نَفْسَهُ مِنَ النّارِ بِاِذْنِ اللّه ِ وَ اَصابَ الْخَیْرَ کُلَّهُفِی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ؛
هر کس تقوای الهی پیشه کند، خود را به خواست خداوند از آتش حفظ کرده و بههمه خیر دنیا و آخرت دست یافته است.

بحارالأنوار، ج 24، ص 286، ح 1

حدیث377

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَرادَ الْحَدیثَ لِمَنْفَعَةِ الدُّنْیا لَمْ یَکُنْ لَهُ فِی الآخِرَةِ نَصیبٌ، وَ مَنْاَرادَ بِهِ خَیْرَ الآخِرَةِ اَعْطاهُ اللّه ُ خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ؛
هر کس حدیث را برای بهره دنیا بخواهد، در آخرت بهره ای نخواهد داشت و هر کسبرای خیر آخرت بخواهد، خداوند به او خیر دنیا و آخرت عطا فرماید.

کافی، ج 1، ص 46

حدیث378

امام صادق علیه السلام :
مَنْ قَرَاَها یَعْنی سُورَةَ الْفاتِحَةِ فَتَحَ اللّه ُ عَلَیْهِ خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ وَقالَ اِنَّ اسْمَ اللّه ِ الاَعْظَمَ مُقَطَّعٌ فی هذِهِ السُّورَةِ؛
هر کس سوره فاتحه را بخواند خداوند خیر دنیا و آخرت را به روی او می گشاید. اسماعظم خداوند در این سوره بخش بخش گردیده است.

مستدرک الوسائل، ج 4، ص 330

حدیث379

امام صادق علیه السلام :
فَاِنْ اَرَدْتَ اَنْ تَقَرَّعَیْنُکَ وَ تَنالَ خَیْرَ الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ فَاقْطَعِ الطَّمَعَمِمّا فی اَیْدِی النّاسِ وَ عُدَّ نَفْسَکَ فِی الْمَوتی وَ لا تُحَدِّثْ لِنَفْسِکَ اَنَّکَ فَوْقَ اَحَدٍ مِنَالنّاسِ وَ اخْزَنْ لِسانَکَ کَما تَخْزَنُ مالَکَ؛
اگر می خواهی دیدگان تو روشن شود و به خیر دنیا و آخرت دست یابی، طمع خود رااز آنچه در دست مردم است قطع کن و خود را از میرندگان بشمار و گمان نکن که از کسیبهتری و زبان خود را نگه دار همان گونه که مال خود را نگه می داری.

بحارالأنوار، ج 13، ص 416، ح 8

حدیث380

امام صادق علیه السلام :
اِبنُ اَبی یَعفورَ: رَاَیتُ عِندَ اَبی عَبدِاللّه ِ علیه السلام ضَیْفا، فَقامَ یَوْما فیبَعضِ الْحَوائِج، فَنَهاهُ عَنْ ذلِکَ ، وَ قامَ بِنَفْسِهِ إلی تِلکَ الْحاجَةِ، وَ قالَ علیه السلام: نَهی رَسولُاللّه ِ صلی الله علیه و آلهعَنْ أنْ یُستَخْدَمَ الضَّیفُ؛
ابن ابی یعفور : در خانه امام صادق علیه السلام میهمانی را دیدم که روزی برای انجام کاریبرخاست . حضرت او را از آن کار منع کردند و شخصا آن کار را انجام دادند و فرمودند :رسول خدا صلی الله علیه و آله از به کار گرفتن میهمان ، نهی فرموده است .

کافی، ج 6، ص 283، ح 1

حدیث381

امام صادق علیه السلام :
صِلَةُ الاَْرحامِ تُـزَ کّی الاَْعمالَ وَتُنْمی الاَْموالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلوی وَتُیَسِّرَالْحِسابَ وَتُنْسِئُ فِی الاَْجَلِ؛
صله رحم، اعمال را پاکیزه، اموال را بسیار، بلا را برطرف و حساب (قیامت) را آسانمی کند و مرگ را به تأخیر می اندازد.

کافی، ج 2، ص 157، ح 33

حدیث382

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ وَالبِرَّ لَیُهَوِّنانِ الحِسابَ وَیَعْصِمانِ مِنَ الذُّنوبِ؛
صله رحم و نیکی، حساب (قیامت) را آسان و از گناهان جلوگیری می کند.

کافی، ج 2، ص 157، ح 31

حدیث383

امام صادق علیه السلام :
صِلَةُ الاَْرحامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسْمِحُ الکَفَّ وَتُطیبُ النَّفْسَ وَتَزیدُفِی الرِّزْقِ وَتُنْسِئُ فِی الاَْجَلِ؛
صله رحم، انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاکیزه جان می نماید و روزی را زیادمی کند و مرگ را به تأخیر می اندازد.

کافی، ج 2، ص 151، ح 6

حدیث384

امام صادق علیه السلام :
أفْضَلُ ما یوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأذی عَنْها؛
بهترین صله رحم، خودداری از آزار و اذیت خویشاوندان است .

بحارالأنوار، ج 74، ص 88 ، ح 1

حدیث385

امام صادق علیه السلام :
اِذا اَتاکَ اَخوکَ فَـآتِهِ بِما عِنْدَکَ وَ اِذا دَعَوْتَهُ فَـتَـکَـلَّفْ لَهُ؛
هرگاه برادرت ناخوانده بر تو وارد شد، همان غذایی که در خانه داری برایش بیاور وهرگاه او را دعوت کردی در پذیرایی از او خودت را به زحمت بینداز.

محاسن، ج 2، ص 410، ح 138

حدیث386

امام صادق علیه السلام :
صِلُوا أرحامَکُمْ و بِرّوا بِإخْوانِکُمْ وَ لَوْ بِحُسْنِ السَّلامِ وَ رَدِّالجَوابِ؛
صله رحم نمایید و به برادران (دینی) خود نیکی کنید، هر چند با سلام کردن خوب ویا جواب سلام خوب باشد.

کافی، ج 2، ص 157، ح 31

حدیث387

امام صادق علیه السلام :
صِلَةُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّیارَ وَ تَزیدُ فی الأعْمارِ وَ اِنْ کانَ اَهلُها غَیرَاَخْیارٍ؛
صله رحم، خانه ها را آباد و عمرها را طولانی می کند، هر چند صله رحم کنندگانمردمان خوبی نباشند.

امالی طوسی، ص 481، ح 18

حدیث388

امام صادق علیه السلام :
اِذا دُعیَ اَحَدُکُمْ اِلی طَعامٍ فَلا یَستَتْبِعَنَّ وَ لَدَهُ فَاِنَّهُ اِنْ فَعَلَ ذلکَ، کانَحَراما وَ دَخَلَ غاصِبا؛
هرگاه یکی از شما به میهمانی دعوت شد، فرزندش را به دنبال خود راه نیندازد کهاگر چنین کند، کار حرامی کرده و غاصبانه وارد خانه میزبان شده است.

کافی، ج 6 ، ص 270، ح 1

حدیث389

امام صادق علیه السلام :
سُئِلَ الاِْمامُ الصّادِقُ علیه السلام عَنْ قَولِ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ: «اِتَّقُوا اللّه َ حَقَّ تُقاتِهِ»قال: یُطاعُ فَلا یُعْصی، وَ یُذْکَرُ فَلا یُنْسی، وَ یُشْکَرُ فَلا یُکْفَرُ؛
از امام صادق علیه السلام درباره آیه «تقوای الهی پیشه کنید چنان که حق اوست» پرسیدهشد. فرمودند: از خداوند، اطاعت شود و نافرمانی نشود، یاد شود و فراموش نشود وشکرگزاری گردد و کفران نگردد.

معانی الأخبار، ص 240

حدیث390

امام صادق علیه السلام :
اِتَّقِ اللّهَ حَیْثُ کُنْتَ فَاِنَّکَ لا تَسْتَوْحِشُ؛
در هر حال که هستی تقوای الهی پیشه کن تا هرگز احساس هراس و وحشت نکنی.

تفسیر علی بن ابراهیم، ج 2 ، ص 147

حدیث391

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ مَأْمورونَ وَ مَنْهیّونَ وَ مَنْ کانَ لَهُ عُذْرٌ، عَذَرَهُ اللّه ُ؛
مردم به اموری امر و نهی شده اند، ولی هر کس (در انجام دادن آنها) عذری داشتهباشد، خداوند عذرش را می پذیرد.

محاسن، ج 1، ص 245، ح 242

حدیث392

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ رِضَا النّاسِ لایُمْلَکُ وَ اَلْسِنَتَهُمْ لا تُضْبَطُ وَ کَیْفَ تَسْلَمونَ مِمّا لَمْیَسْلَمْ مِنْهُ اَنبیاءُ اللّه ِ وَ رُسُلُهُ وَ حُجَجُ اللّه ِ علیهم السلام... ؛
همانا خشنودی مردم را نتوان به دست آورد و جلو زبان هایشان را نتوان گرفت،چگونه در امان مانید از چیزی (زبان مردم) که پیامبران و فرستادگان و حجت هایخدا علیهم السلام از آن در امان نماندند...؟

بحارالأنوار، ج 70، ص 2، ح 4

حدیث393

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ سَواءٌ کَاَسْنانِ الْمُشْطِ وَ الْمَرْءُ کَثیرٌ بِاَخیهِ؛
مردم، همانند دندانه های شانه با هم برابرند و انسان با برادرش پر تعداد (و پرتوان) می گردد.

تحف العقول، ص 368

حدیث394

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ اِذا صَلَحُوا، کَفُّوا عَنْ تَتَبُّعِ عُیوبِهِمْ؛
مردم، هنگامی که درستکار شوند، از عیب جوییِ یکدیگر دست می کِشند.

من لایحضره الفقیه، ج4، ص401، ح 5862

حدیث395

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ رَجُلانِ: مُبْتَلیً وَ مُعافیً، فَارْحَمُوا الْمُبْتَلی وَ احْمَدُوا اللّه َ عَلَی الْعافیَةِ؛
مردم دو دسته اند: گرفتار و سلامت؛ پس به گرفتاران ترحم نمایید و خدا را برسلامتی سپاس گویید.

تحف العقول، ص 305

حدیث396

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ النّاسَ یَعْبُدونَ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ عَلی ثَلاثَةِ اَوْجُهٍ: فَطَبَقَةٌ یَعْبُدونَهُ رَغْبَةًفی ثَوابِهِ فَتِلْکَ عِبادَةُ الحُرَصاءِ وَ هُوَ الطَّمَعُ وَ آخَرونَ یَعْبُدونَهُ فَرَقا مِنَ النّارِ فَتِلْکَ عِبادَةُالْعَبیدِ وَ هِیَ الرَّهْبَةُ وَ لکِنّی اَعْبُدُهُ حُبّا لَهُ عَزَّوَجَلَّ فَتِلْکَ عِبادَةُ الکِرامِ وَ هُوَ الاَْمْنُ... ؛
عبادت کنندگان خداوند سه گروهند: گروهی او را برای پاداش عبادت می کنند، کهطمعکارانه است و اینان حریصند. گروهی او را از ترس جهنم عبادت می کنند که اینعبادت بردگان و از روی ترس است. ولی من خداوند را از روی محبت عبادت می کنم کهچنین عبادتی مایه امنیت و آرامش و عبادت کریمان است.

خصال، ص 188، ح259

حدیث397

امام صادق علیه السلام :
اَلْعِلْمُ مَقْرونٌ اِلَی الْعَمَلِ ، فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ ، ومَنْ عَمِلَ عَلِمَ ، وَالْعِلْمُیَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَاِنْ اَجابَهُ وَ اِلاَّ ارْتَحَلَ عَنْهُ؛
دانش، با عمل همراه است ، پس هر که دانست ، عمل کرد و هر که عمل کرد ، دانست ودانش ، به عمل فرا می خواند . پس اگر او را اجابت کرد ، چه بهتر وگرنه از او جدا می گردد .

کافی ، ج 1، ص 44، ح 2

حدیث398

امام صادق علیه السلام :
وَ الْمُتَعَلِّمُ یَحْتاجُ اِلی رَغْبَةٍ وَ اِرادَةٍ و فَراغٍ وَ نُسُکٍ وَ خَشْیَةٍ وَ حِفْظٍوَ حَزْمٍ؛
دانش اندوز به شوق، اراده، فراغت، عبادت، ترس از خدا، مراقبت و آینده نگری نیاز دارد.

مصباح الشریعه، ص 15

حدیث399

امام صادق علیه السلام :
لا تَدَع زیارَةَ الحُسَیْنِ بْنِ عَلیّ علیه السلام و مُر اَصحابَکَ بِذالِکَ، یَمُدُّ اللّه ُ فیعُمْرِکَ و یَزیدُ اللّه ُ فی رِزقِکَ و یُحییکَ اللّه ُ سَعیدا و لاتَموتُ اِلاّ سَعیدا و یَکتُبکَ سَعیدا؛
زیارت امام حسین علیه السلام را رها نکن و دوستان خود را هم به آن سفارش کن، که در اینصورت، خداوند عمرت را طولانی و روزی ات را زیاد می کند و زندگی ات را همراه باسعادت می کند و جز سعادتمند نمی میری و نام تو را در شمار سعادتمندان، ثبت می کند.

کامل الزیارات، ص 286

حدیث400

امام صادق علیه السلام :
مَنْ حَسُنَ بِرُّهُ بِاَهْلِهِ زادَ اللّه ُ فی عُمُرِهِ ؛
هر کس به شایستگی در حقّ خانواده اش نیکی کند، خداوند بر عمرش می افزاید.

کافی ، ج 8، ص 219، ح 269

از401تا600

حدیث401

امام صادق علیه السلام :
اِنْ اَحْبَبْتَ اَنْ یَزیدَ اللّه ُ فی عُمُرِکَ فَسُرَّ اَبَـوَیْکَ ؛
اگر دوست داری که خداوند عمرت را زیاد کند، پدر و مادرت را شاد کن.

بحارالأنوار ، ج 74 ، ص 81 ، ح 84

حدیث402

امام صادق علیه السلام :
تَجَنَّـبُوا الْبَوائِقَ یُمَدَّ لَکُمْ فِی الاَْعْمارِ؛
از فتنه ها و بدی ها کناره بگیرید، تا عمرتان طولانی شود .

عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 40، ح 90

حدیث403

امام صادق علیه السلام :
اِغْسِلُوا اَیْدیَکُمْ قَبْلَ الطَّعامِ وَ بَعْدَهُ فَاِنَّهُ یَنْفِی الْفَقْرَ وَ یَزیدُفِی الْعُمُرِ؛
دست هایتان را قبل و بعد از غذا خوردن بشویید، که فقر را می بَرَد و بر عمر می افزاید.

محاسن ، ج 2، ص 202، ح 1594

حدیث404

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ اِنْ یَعْلَمُهنَّ الْمُؤمِنُ کانَتْ زیادَةً فی عُمُرِهِ وَ بَقاءَ النِّعْمَةِ عَلَیْهِ:تَطْویلُهُ فی رُکوعِهِ وَ سجودِهِ فی صلاتِهِ وَ تَطْویلُهُ لِجلوسِهِ عَلی طَعامِهِ اِذا اَطْعَمَ عَلیمائِدَتِهِ وَ اصْطِناعُهُ الْمَعْروفَ اِلی اَهْلِهِ؛
سه چیز است که اگر مؤمن از آنها مطلع شود، باعث طول عمر و دوام بهره مندی او ازنعمت ها می شود: طول دادن رکوع و سجده، زیاد نشستن بر سر سفره ای که در آندیگران را اطعام می کند و خوش رفتاری اش با خانواده.

کافی، ج 4، ص 49، ح 15

حدیث405

امام صادق علیه السلام :
ما نَعْلَمُ شَیْئا یَزیدُ فِی الْعُمْرِ اِلاّ صِلَةَ الرَّحِمِ، حَتّی اِنَّ الرَّجُلَ یَکونُاَجَلُهُ ثَلاثَ سِنینَ فَیکونُ وَصولاً لِلرَّحِمِ فَیَزیدُ اللّه ُ فی عُمْرِهِ ثَلاثیْنَ سَنَةً فَیَجْعَلُها ثَلاثاوَ ثَلاثیْنَ سَنَةً، وَ یَکونُ اَجَلُهُ ثَلاثا وَ ثَلاثیْنَ سَنَةً فَیَکونَ قاطِعا لِلرَّحِمِ، فَیَنْقُصُهُ اللّه ُثَلاثیْنَ سَنَةً وَ یَجْعَلُ اَجَلَهُ اِلی ثَلاثِ سِنینَ؛
ما، غیر از صله رحم، چیزی نمی شناسیم که بر عمر بیفزاید، تا آن جا که گاهی عمر کسیسه سال است، و وقتی که اهل صله رحم می شود، خداوند هم سی سال بر عمرش می افزایدو آن را سی و سه سال می کند و گاهی عمر کسی سی و سه سال است و قطع رحم می کندو خداوند هم سی سال از عمر او می کاهد و عمرش را به سه سال، کاهش می دهد.

کافی ، ج 2، ص 152 ، ح 17

حدیث406

امام صادق علیه السلام :
مَنْ رَجَعَ مِنْ مَکَّةَ وَ هُوَ یَنْوِی الْحَجَّ مِنْ قابِلٍ زیدَ فی عُمْرِهِ ؛
هر کس از مکّه بر گردد و تصمیم داشته باشد که سال بعد هم به حجّ برود، بر عمرشافزوده می شود.

کافی، ج 4، ص 281، ح 3

حدیث407

امام صادق علیه السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتی تُغَیِّرُ النِّعَمَ الْبَغْیُ وَ الذُّنوبُ التَّی تورِثُ النَّدَمَ الْقَتْلُوَ الَّتی تُنْزِلُ النِّقَمَ الظُّلْمُ وَالَّتی تَهْتِکُ السُّتورَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الَّتی تَحْبِسُالرِّزْقَ الزِّنا وَ الَّتی تُعَجِّلُ الْفَناءَ قَطیعَةُ الرَّحِمِ وَالَّتی تَرُدُّ الدُّعاءَ وَ تُظْلِمُ الْهَواءَعُقوقُ الْوالِدَیْنِ؛
گناهی که نعمت ها را تغییر می دهد، تجاوز به حقوق دیگران است. گناهی کهپشیمانی می آورد، قتل است. گناهی که گرفتاری ایجاد می کند، ظلم است. گناهی کهآبرو می بَرد، شرابخواری است. گناهی که جلوی روزی را می گیرد، زناست. گناهی کهمرگ را شتاب می بخشد، قطع رابطه با خویشان است. گناهی که مانع استجابت دعامی شود و زندگی را تیره و تار می کند، نافرمانی از پدر مادر است.

علل الشرایع ، ج 2، ص 584

حدیث408

امام صادق علیه السلام :
اَرْبَعَةٌ تُهْرِمُ قَبْلَ اَوانِ الْهَرَمِ: اَکْلُ الْقَدیدِ وَ الْقُعُودُ عَلَی النَّداوَةِ وَالصُّعودُ فِی الدَّرَجِ وَ مُجامَعَةُ الْعَجوزِ ؛
چهار چیز، انسان را پیش از فرا رسیدن هنگام پیری، پیر می کند: خوردن گوشتخشکیده، نشستن بر جای مرطوب، بالا رفتن از پلّه و آمیزش با پیر زنان.

تحف العقول ، ص 317

حدیث409

امام صادق علیه السلام :
اَلْبِرُّ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ یَعْمُرانِ الدّیارَ وَ یَزیدانِ فِی الاَْعْمارِ ؛
نیکوکاری و خوش اخلاقی، خانه ها را آباد و عمرها را طولانی می کنند.

کافی ، ج 2، ص 100، ح 8

حدیث410

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةُ اَشْیاءَ یَحْتاجُ النّاسُ طُرّا اِلَیْها: اَلاَْمْنُ وَالْعَدْلُ وَالْخِصْبُ ؛
سه چیز است که همه مردم به آنها نیاز دارند: امنیّت، عدالت و رفاه.

تحف العقول، ص 320

حدیث411

امام صادق علیه السلام :
اَلْعَدْلُ اَحْلی مِنَ الشَّهْدِ وَاَلْیَنُ مِنَ الزُّبْدِ وَاَطیَبُ ریحا مِنَ الْمِسْکِ؛
عدالت از عسل شیرین تر، از کره نرم تر و از مُشک خوشبوتر است.

کافی، ج 2، ص 147، ح 15

حدیث412

امام صادق علیه السلام :
اَلنّاسُ یَسْتَغْنونَ اِذا عُدِلَ بَینَهُمْ وَتُنْزِلُ السَّماءُ رِزْقَها وَتُخْرِجُالاَْرْضُ بَرَکَتَها بِاِذْنِ اللّه ِ تَعالی؛
هنگامی که در میان مردم عدالت برقرار شود، بی نیاز می شوند و به اذن خداوندمتعال آسمان روزیِ خود را فرو می فرستد و زمین برکاتش را بیرون می ریزد.

کافی، ج 3، ص 568، ح 6

حدیث413

امام صادق علیه السلام :
لَمْ یَبْعَثِ اللّه ُ نَبیّا قَطُّ اِلاّ بِالْبِرِّ وَالْعَدْلِ؛
خداوند هیچ پیامبری را جز به نیکی و عدالت بر نینگیخت.

بحارالأنوار، ج 24، ص 292

حدیث414

امام صادق علیه السلام :
دِرْهَمُ رِبا أَعْظَمُ عِنْدَ اللّه ِ مِنْ سَبْعینَ زِنْیَةً بِذاتِ مَحْرَمٍ فی بَیْتِاللّه ِ الْحَرامِ؛
یک درهم ربا نزد خداوند سنگین تر است از هفتاد بار زنا کردن با محارم در خانه خدا.

نورالثقلین، ج 1، ص 295، ح 1177

حدیث415

امام صادق علیه السلام :
آکِلُ الرِّبا لایَخْرُجُ مِنَ الدُّنْیا حَتّی یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطانُ؛
ربا خوار از دنیا نرود، تا آن که شیطان دیوانه اش کند.

بحارالانوار، ج 103، ص 120، ح 30

حدیث416

امام صادق علیه السلام :
إِنَّهُ لَو کانَ الرِّبا حَلالاً لَتَرَکَ النّاسُ التِّجاراتِ وَما یَحْتاجونَ إِلَیْهِفَحَرَّمَ اللّه ُ الرِّبا لِیَفِرَّ النّاسُ مِنَ الْحَرامِ إلَی الْحَلالِ وَ إِلَی التِّجاراتِ وَ إِلَی الْبَیْعِ وَالشِّراءِفَیَبْقی ذلِکَ بَیْنَهُمْ فِی الْقَرْضِ؛
براستی، اگر ربا حلال بود، مردم تجارت و تلاش برای معاش را رها می کردند. بههمین دلیل خداوند ربا را حرام کرد تا مردم از حرام به حلال و تجارت و خرید و فروش روبیاورند و به یکدیگر قرض بدهند.

من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 567،ح 4937

حدیث417

امام صادق علیه السلام :
لَمّا سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ : (یَمْحَقُ اللّه ُ الرِّبا وَیُرْبِی الصَّدَقاتِ)وَقَد أَری مَنْ یَأْکُلُ الرِّبا یَرْبُو مالُهُ؟ ـ : فَأَیُّ مَحْقٍ أَمْحَقُ مِنْ دِرْهَمِ رِبا یَمْحَقُ الدّینَفَإِنْ تابَ مِنْهُ ذَهَبَ مالُهُ وَافْتَقَرَ؛
مردی از امام صادق علیه السلام درباره آیه «خداوند ربا را نابود می کند و صدقات را افزایشمی دهد» سئوال کرد و گفت: گاه کسی را می بینم که ربا می خورد و با این حال ثروتشزیاد می شود؟ حضرت فرمودند: کدام نابودی، نابود کننده تر از یک درهم ربا که دین رانابود می کند. که اگر توبه هم کند ثروتش از دست می رود و فقیر می شود.

تهذیب الاحکام، ج 7، ص 19، ح 83

حدیث418

امام صادق علیه السلام :
لاَِنْ اُقْرِضَ قَرْضا اَحَبُّ اِلَیَّ مِنْ اَنْ اَصِلَ بِمِثْلِهِ؛
مالی را قرض بدهم، بیشتر دوست دارم تا آن را ببخشم.

بحارالانور، ج 103، ص 139، ح 5

حدیث419

امام صادق علیه السلام :
عَنْ اَبی موسی، قالَ: قُلْتُ لاَِبی عَبْدِاللّه ِ علیه السلام: جُعِلْتُ فِداکَ یَسْتَقْرِضُالرَّجُلُ وَ یَحِجُّ؟ قالَ: نَعَمْ، قُلْتُ: یَسْتَقْرِضُ وَ یَتَزَوَّجُ؟ قالَ: نَعَمْ، اِنَّهُ یَنْتَظِرُ رِزْقَ اللّه ِغُدْوَةً وَ عَشیَّةً؛
ابو موسی می گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: فدایت شوم، آیا مرد،می تواند قرض بگیرد و حج برود؟ فرمودند: بله، عرض کردم: آیا می تواند قرضبگیرد و ازدواج کند؟ فرمودند: بله، قرض کند و ازدواج نماید و شب و روز منتظر روزیخدا باشد.

وسائل الشیعه، ج 13، ص 82 ، ح 1

حدیث420

امام صادق علیه السلام :
... فَاِنْ اَعْطاهُ اَکْثَرَ مِمّا اَخَذَهُ مِنْ شَرْطٍ بَیْنَهُما فَهُوَ مُباحٌ لَهُ، وَ لَیْسَلَهُ عِنْدَ اللّه ِ ثَوابٌ فیما اَقْرَضَهُ؛
اگر قرض گیرنده بدون قرار قبلی، سودی به قرض دهنده بدهد مُباح است، ولی آنقرض دهنده پاداشی از خدا نخواهد گرفت.

بحارالانوار، ج 103، ص 157، ح 1

حدیث421

امام صادق علیه السلام :
عَنْ اَبی بصیرٍ قال: قُلْتُ: آکِلُ الرِّبا بَعْدَ البَیِّنَةِ؟ قالَ: یُؤَدَّبُ فَاِنْ عادَاُدِّبَ فَاِنْ عادَ قُتِلَ؛
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام پرسید: حکم رباخوار بعد از روشن بودن حکم ربا برای ویچیست؟ حضرت فرمودند: تأدیب می شود و اگر (برای بار دوم) ربا گرفت باز تأدیبمی شود و (برای بار سوّم) اگر ربا گرفت، کشته می شود.

کافی، ج 7، ص 242، ح 9

حدیث422

امام صادق علیه السلام :
لَوْ اَنَّ رَجُلاً وَرِثَ مِنْ اَبیهِ مالاً وَ قَدْ عَرَفَ اَنَّ فی ذلِکَ الْمالِ رِباوَلکِنْ قَدِ اخْتَلَطَ فِی التِّجارَةِ بِغَیْرِهِ حَلالٍ کانَ حَلالاً طَیِّبا فَلْیَأْکُلْهُ وَ اِنْ عَرَفَ مِنْهُ شَیْئاإنَّهُ رِبا فَلْیَأْخُذْ رَأْسَ مالِهِ وَلْیَرُدَّ الرِّبا؛
اگر کسی از پدرش مالی به ارث ببرد و بداند که در آن مال ربا وجود دارد، ولی مالربوی با مال های دیگر مخلوط شده، آن مال برای او حلال و پاکیزه است و می تواند از آناستفاده کند، و اگر به ربوی بودن مقدار مشخصی از آن یقین دارد باید اصل مال را برایخود بردارد و مال ربوی را به صاحبش رد نماید.

کافی، ج 5، ص 145، ح 4

حدیث423

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ الْمُنافِقَ لا یَرغَبُ فِیما قَد سَعِدَ بِهِ الْمُؤْمِنونَ وَ السَّعیدُ یَتَّعِظُبِمَوعِظَةِ التَّقْوی وَ إنْ کانَ یُرادُ بِالْمَوعِظَةِ غَیْرُهُ؛
منافق به آنچه مؤمنان بواسطه آن خوشبخت می شوند، میلی ندارد، ولی خوشبختسفارش به تقوا را می پذیرد هر چَند مخاطب موعظه، کس دیگری باشد.

الکافی، ج8 ، ص150، ح132

حدیث424

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الْمُؤْمِنَ یَغْبِطُ وَ لا یَحْسُدُ وَ الْمُنافِقُ یَحْسُدُ وَ لایَغْبِطُ؛
مؤمن غبطه می خورد و حسد نمی ورزد، و منافق حسد می ورزد و غبطه نمی خورد.

الکافی، ج2، ص 307، ح7

حدیث425

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الْحِکْمَةَ لَـتَـکُونُ فی قَلْبِ الْمُنافِقِ فَتُجَلْجِلُ فی صَدْرِهِ حَتّییُخْرِجَها فَیُوعِیَهَا الْمُؤْمِنُ وَ تَـکُونُ کَلِمةُ الْمُنافِقِ فی صَدْرِ الْمُؤْمِنِ فَتُجَلْجِلُ فی صَدْرِهِحَتّی یُخْرِجَها فَیَعِیَهَا الْمُنافِقُ؛
به راستی حکمتی که در قلب منافق جا می گیرد، در سینه اش بی قراری می کند تا ازآن بیرون آید و مؤمن آن را بر گیرد و سخن منافقانه (لغو و بیهوده) در سینه مؤمنبی قراری می کند تا از آن بیرون برود و منافق آن را برگیرد.

بحارالأنوار، ج2، ص 94، ح28

حدیث426

امام صادق علیه السلام :
اَ لْمُؤْمِنُ لایُخْلَقُ عَلَی الْکِذْبِ وَلا عَلَی الْخیانَةِ وَ خِصْلَتانِ لایَجْتَمِعانِ فِی الْمُنافِقِ، سَمْتٌ حَسَنٌ وَ فِقْهٌ فِی السُّنَّةِ؛
مؤمن در سرشتش دروغ و خیانت نیست و دو صفت است که در منافق جمع نگردد:سیرت نیکو و دین شناسی.

تحف العقول، ص367

حدیث427

امام صادق علیه السلام :
اَلْحِنّاءُ یَذْهَبُ بالسَّهَکِ وَ یَزیدُ فی ماءِ الْوَجْهِ وَ یُطَیِّبُ الْنَّکْهَةَ وَیُحَسِّنُ الْوَلَدَ؛
حنا، بوی بد عرق را از بین می برد، چهره را شاداب، دهان را خوشبو و فرزندرا زیبا می کند.

کافی، ج 6، ص 484، ح 5

حدیث428

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ یُحِبُّ الْجَمالَ وَ التَّجْمیلَ وَ یَکْرَهُ البُؤْسَ وَ التَّباؤسَ فَاِنَّ اللّه َعَزَّوَجَلَّ اِذا اَنْعَمَ عَلی عَبْدٍ نِعْمَةً اَحَبَّ اَنْ یَری عَلَیْهِ اَثـَرَها. قیلَ: وَ کَیْفَ ذلِکَ؟ قالَ:یُنَظِّفُ ثَوبَهُ وَ یُطَیِّبُ ریحَهُ وَ یُجَصِّصُ دارَهُ وَ یَکْنِسُ أفْنیَتَهُ حَتّی اِنَّ السِّراجَ قَبْلَمَغیبِ الشَّمْسِ یَنْفِی الْفَقْرَ وَ یَزیدُ فِی الرِّزْقِ؛
خداوند زیبایی و خودآرایی را دوست دارد و از فقر و تظاهر به فقر بیزار است.هرگاه خداوند به بنده ای نعمتی بدهد، دوست دارد اثر آن را در او ببیند.عرض شد: چگونه؟ فرمودند: لباس تمیز بپوشد، خود را خوشبو کند، خانه اش راگچکاری کند، جلوی در حیاط خود را جارو کند، حتی روشن کردن چراغ قبل از غروبخورشید فقر را می برد و روزی را زیاد می کند.

امالی طوسی، ص 275، ح 526

حدیث429

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ لِکُلِّ ثَمَرَةٍ سَمّا فَاِذا اَتَیْتُمْ بِها فَمَسّوها بِالْماءِ أوْ اَغْمِسوهافِی الماءِ؛
هر میوه ای سمّی دارد، هرگاه میوه به دستتان رسید، آن را با آب بشویید و یا درآب فرو برید.

کافی، ج 6، ص 350، ح 4

حدیث430

امام صادق علیه السلام :
اَبْصَرَ رسول اللّه صلی الله علیه و آله رَجُلاً شَعْثا شَعْرُ رَأسِهِ وَ سَخَةً ثیابُهُ، سَیِّئَةًحالُهُ فَقال رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مِن الدّینِ الْمُتْعَةُ وَ اِظْهارُ النِّعْمَةِ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله مردی را دیدند که موهای ژولیده و جامه ای چرکین و سر و وضع نامرتّبیداشت، فرمودند: بهره بردن از نعمت های خدا و آشکار ساختن نعمت جزء دین است.

کافی، ج 6، ص 439، ح 5

حدیث431

امام صادق علیه السلام :
غَسْلُ الاِْناءِ وَ کَسْحُ الْفِناءِ، مَجْلَبَةٌ لِلرِّزْقِ؛
شستن ظرف و جارو زدن جلو در منزل، باعث جلب روزی می شود.

خصال، ص 54، ح 73

حدیث432

امام صادق علیه السلام :
خُذْ مِنْ شارِبـِکَ وَ اَظْفارِکَ فی کُلِّ جُمُعَةٍ فَاِنْ لَمْ یَکُنْ فیها شَیْ ءٌفَحُکَّها لا یُصیبُکَ جُنونٌ وَ لا جُذامٌ وَ لا بَرَصٌ؛
در هر جمعه، اندکی از سبیل و ناخن های خود را بگیر، و اگر هم چیزی وجود نداشتهباشد، آن را (کمی) بسای، [که در این صورت] دیوانگی، جذام و پیسی به تو نمی رسد.

کافی، ج 6، ص 490، ح 3

حدیث433

امام صادق علیه السلام :
غَسْلُ الرَّأسِ بِالْخَطْمیِّ اَمانٌ مِنَ الصُّداعِ وَ بَراءَةٌ مِنَ الْفَقْرِ وَ طَهورٌلِلرَّأسِ مِنَ الحَزاز؛
شستن سر با خطمی، مایه ایمنی از سر درد، برکنار ماندن از فقر و پاکیزگی سر ازشوره است.

ثواب الاعمال، ص 19

حدیث434

امام صادق علیه السلام :
مَنْ عَرَفَ اللّه َ خافَهُ ، وَ مَنْ خافَ اللّه َ حَثَّهُ الْخَوفُ مِنَ اللّه ِ عَلَی الْعَمَلِبِطاعَتِهِ وَالاَْخْذِ بِتَأدیبِهِ ، فَبَشِّرِ الْمُطیعینَ المُتَأَدِّبینَ بِاَدَبِ اللّه ِ وَ الاْخِذینَ عَنِ اللّه ِ اَنَّهُ حَقٌّعَلَی اللّه ِ اَنْ یُنْجیَهُ مِنْ مُضِلاّتِ الْفِتَنِ؛
آن که خدا را شناخت ، از او ترسید و آن کس که از خدا ترسید ، ترس از خدا او را بهعمل به فرمان او و در پیش گرفتن ادبش واداشت . پس فرمان بردارانِ ادب شده به ادبخدا و اطاعت کنندگان دستورهای او را بشارت ده که بر خداست که آنها را از فتنه هایگمراه کننده برهاند.

بحار الأنوار، ج 67، ص 400، ح 73

حدیث435

امام صادق علیه السلام :
ما خَسِرَ وَ اللّه ِ مَنْ اَتی بِحَقیقَةِ السُّجودِ ... وَلا بَعُدَ عَنِ اللّه ِ اَبَدا مَنْاَحْسَنَ تَقَرُّبَهُ فِی السُّجودِ وَ لا قَرُبَ اِلَیْهِ اَبَدا مَنْ اَساءَ اَدَبَهُ وَضَیَّعَ حُرْمَتَهُ وَیَتَعَلَّقُ قَلْبُهُبِسِواهُ؛
سوگند به خدا ، هر کس که حقیقت سجده را به جای آورد ، زیان نکرد و کسی که در سجده،به خوبی به خداوند نزدیک شد، هرگز از خداوند دور نیست. و آن که به [ساحت مقدس ]اوبی ادبی کرد و حرمتش را زیر پا گذاشت ، و به غیر او دل بست، هرگز به او نزدیک نشد.

مصباح الشریعه، ص 108

حدیث436

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ الشَّیْطانَ لَیَطْمَعُ فی عالِمٍ بِغَیْرِ اَدَبٍ اَکْثَرُ مِنْ طَمَعِهِ فی عالِمٍبِاَدَبٍ ، فَتَاَدَّبوا وَ اِلاّ فَاَنْتُمْ اَعرابٌ ؛
شیطان ، در عالِمِ بی بهره از ادب بیشتر طمع می کند تا عالِمِ برخوردار از ادب . پسادب داشته باشید وگرنه شما، بیابانی (فاقد تمدّن) هستید.

اعلام الدین، ص 96

حدیث437

امام صادق علیه السلام :
اَدَّبَنی اَبی علیه السلام بِثَلاثٍ ... ونَهانی عَنْ ثَلاثٍ : قالَ لی : یا بُنَیَّ مَنْ یَصْحَبْصاحِبَ السّوءِ لا یَسْلَمْ وَ مَن لا یُقَـیِّد اَ لْفاظَهُ یَنْدَم ، وَ مَنْ یَدْخُل مَداخِلَ السَّوءِ یُتَّهَمْ...وَ نَهانی اَنْ اُصاحِبَ حِاسِدَ نِعْمَةٍ وَ شامِتا بِمُصیبَةٍ ، اَو حامِلَ نَمیمَةٍ ؛
پدرم علیه السلام مرا به سه چیز ادب آموخت و از سه چیز نهی ام فرمود . سه نکته ادباین بود که فرمود : فرزندم! هرکس با دوست بد بنشیند ، سالم نمی ماند و هر کسگفتارش را کنترل نکند ، پشیمان می شود ، و هر کس به جایگاه های بد وارد شود ، موردبدگمانی قرار می گیرد (زیر سؤال می رود) و آن سه چیز که مرا از آن نهی فرمود: دوستیبا کسی که چشم دیدن نعمت کسی را ندارد، و با کسی که از مصیبت دیگران شاد می شودو با سخن چین.

تحف العقول، ص 376

حدیث438

امام صادق علیه السلام :
اِنْ اُجِّلْتَ فی عُمُرِکَ یَومَیْنِ فَاجْعَلْ اَحَدَهُما لاَِدَبِکَ لِتَسْتَعینَ بِهِ عَلییَومِ مَوتِکَ. فَقیلَ لَهُ : وَ ما تِلْکَ الاِْسْتِعانَةُ؟ قالَ : تُحْسِنُ تَدبیرَ ما تُخَلِّفُ وَ تُحْکِمُهُ؛
اگر در عُمرت دو روز مهلت داده شدی ، یک روز آن را برای ادب خود قرار ده تا از آنبرای روز مُردنت کمک بگیری. به امام گفته شد : این کمک گرفتن چگونه است؟ فرمودند :به این که آنچه را از خود برجا می گذاری ، خوب برنامه ریزی کنی و محکم کاری نمایی.

کافی، ج 8 ، ص 150، ح 132

حدیث439

امام صادق علیه السلام :
کَمالُ الاَْدَبِ وَالْمُروءَةِ سَبْعُ خِصالٍ : اَلْعَقلُ وَ الْحِلْمُ ، وَالصَّبْرُ ،وَالرِّفْقُ ، وَالصَّمْتُ ، وَحُسْنُ الْخُلْقِ وَ الْمُداراةُ؛
کمال ادب و مروت در هفت چیز است: عقل، بردباری، صبر، ملایمت، سکوت،خوش اخلاقی و مدارا.

معدن الجواهر، ص 59

حدیث440

امام صادق علیه السلام :
اِذا کانَ یَومُ القیامَةِ بَعَثَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ العالِمَ وَ الْعابِدَ ، فَاِذا وَقَفا بَیْنَیَدَیِ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ قیلَ لِلْعابِدِ : اِنْطَلِقْ اِلَی الْجَنَّةِ وَ قیلَ لِلْعالِمِ : قِف تَشَفَّعْ لِلنّاسِ بِحُسْنِتَأدیبِکَ لَهُمْ؛
هر گاه روز قیامت گردد ، خدای عزّوجلّ عالم و عابد را برانگیزاند . پس آن گاهکه در پیشگاه خداوند ایستادند به عابد گفته می شود : «به سوی بهشت حرکت کن»و به عالم گفته می شود : «بایست و مردم را به خاطر آن که نیکو ادبشان نمودی،شفاعت کن» .

علل الشرایع، ج 2، ص 394، ح 11

حدیث441

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکَ بِالأَحداثِ فَإِنَّهُم أسرَعُ إلی کُلِّ خَیرٍ ؛
جوانان را دریاب، زیرا که آنان سریع تر به کارهای خیر روی می آورند.

کافی، ج 8، ص 93، ح 66

حدیث442

امام صادق علیه السلام :
بادِروا اَحْداثَکُمْ بِالْحَدیثِ قَبْلَ اَنْ تَسْبِقَکُمْ اِلَیْهِمُ الْمُرْجِئَةُ ؛
به آموختن حدیث (معارف دینی) به جوانانتان ، پیش از آن که منحرفین آنان راگمراه سازند، اقدام نمایید.

تهذیب الأحکام ، ج 8 ، ص 111، ح 381

حدیث443

امام صادق علیه السلام :
اِعْلَمی اَنَّ الشّابَّ الْحَسَنَ الْخُلُقِ مِفْتاحٌ لِلْخَیْرِ ، مِغْلاقٌ لِلشَّرِّ وَ اِنَّالشّابَّ الشَّحیحَ الْخُلُقِ مِغْلاقٌ لِلْخَیْرِ مِفْتاحٌ لِلشَّرِّ ؛
بِدان که جوانِ خوش اخلاق ، کلید خوبی ها و قفل بدی هاست و جوانِ بداخلاق ، قفلخوبی ها و کلید بدی هاست .

امالی طوسی ، ص 302، ح 598

حدیث444

امام صادق علیه السلام :
لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَی الشّابَّ مِنْـکُمْ اِلاّ غادیاً فی حالَیْنِ : اِمّا عالِماً اَوْمُتَعَلِّما ، فَاِنْ لَمْ یَفْعَلْ فَرَّطَ ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَیَّعَ ، وَ اِنْ ضَیَّعَ اَثِمَ ، وَ اِنْ اَثِمَ سَـکَنَ النّارَ وَ الَّذیبَعَثَ مُحَمَّدا بِالْحَقِّ ؛
دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببینم : دانشمند یا دانش اندوز . اگرجوانی چنین نکند ، کوتاهی کرده و اگر کوتاهی کرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناهکرده است و اگر گناه کند ، سوگند به آن کس که محمّد صلی الله علیه و آله را به حق برانگیخت ،دوزخ نشین خواهد شد .

امالی طوسی ، ص 303، ح 604

حدیث445

امام صادق علیه السلام :
مَنْ قَرَاَ الْقُرآنَ وَ هُوَ شابٌّ مُؤمِنٌ اِخْتَلَطَ الْقُرآنُ بِلَحْمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُاللّه ُ عَزَّوَجَلَّ مَعَ الْسَّفَرَةِ الْکِرامِ الْبَرَرَةِ ، وَ کانَ الْقُرآنُ حَجیزا عَنْهُ یَوْمَ الْقیامَةِ ؛
هر جوان مؤمنی که در جوانی قرآن تلاوت کند ، قرآن با گوشت و خونش می آمیزد وخداوند عزّوجلّ او را با فرشتگان بزرگوار و نیک قرار می دهد و قرآن نگهبان او در روزقیامت ، خواهد بود .

کافی ، ج 2، ص 603 ، ح 4

حدیث446

امام صادق علیه السلام :
اِجْتَهَدْتُ فِی الْعِبادَةِ وَ اَ نَا شابٌّ ، فَقالَ لی اَبی : یا بُنَیَّ دونَ ما اَراکَتَصْنَعُ ، فَاِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ اِذا اَحَبَّ عَبْداً رَضیَ عَنْهُ بِالْیَسیرِ ؛
در جوانی زیاد عبادت می کردم . پدرم به من فرمود : فرزندم! کمتر عبادت کن، زیراخداوند عزوجل ، اگر بنده ای را دوست بدارد ، با عبادت کم هم از او خشنود می گردد .

کافی ، ج 2، ص 87 ، ح 5

حدیث447

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ النّاسَ یَستَغْنونَ اِذا عُدِلَ بَیْنَهُمْ وَ تُنْزِلُ السَّماءُ رِزْقَها وَ تُخْرِجُالاَْرْضُ بَرَکَتَها بِاِذْنِ اللّه ِ تَعالی ؛
اگر در میان مردم عدالت برقرار شود، همه بی نیاز می شوند و به اذن خداوند متعالآسمان روزی خود را فرو می فرستد و زمین برکت خویش را بیرون می ریزد.

کافی، ج 3، ص 568، ح 6

حدیث448

امام صادق علیه السلام :
اَ لْبَرَکَةُ مِنْ قَبْرِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلیٍّ علیه السلام عَشَرَةُ اَمْیالٍ؛
تا ده میل اطراف قبر حسین بن علی علیه السلام برکت است.

بحارالأنوار، ج 101، ص116، ح 41

حدیث449

امام صادق علیه السلام :
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ قَسَمْتَ لی مِنْ قِسْمٍ اَوْ رَزَقْتَنیمِنْ رِزْقٍ فَاجْعَلْهُ حَلالاً طَیِّبا واسِعا مُبارَکا قَریبَ الْمَطْلَبِ سَهْلَ الْمَاْخَذِ فی یُسْرٍ مِنْکَوَ عافَیةٍ وَ سَلامَةٍ وَ سعادَةٍ اِنَّک عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدیرٌ؛
خدایا! بر محمّد و خاندان او، درود فرست و آنچه را برایم قسمت کرده و یاروزی نموده ای، حلال، پاک، فراوان، با برکت، دست یافتنی و آسان به دست آمدنی قراربده، با راحتی، عافیت، تندرستی و خوش بختی از سوی خود مقرر کن! به درستیکه تو بر هر چیز توانایی.

بحارالأنوار، ج 89، ص 377، ح 66

حدیث450

امام صادق علیه السلام :
اَ لْکُمَّثری یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یُقَوّیها، هُوَ وَ السَّفَرجَلُ سَواءٌ، وَ هُوَ عَلَیالشِّبَعِ اَ نْـفَعُ مِنْهُ عَلَی الرِّیقِ وَ مَنْ اَصابَهُ طَخاءٌ فَـلْیَأکُـلْهُ ـ یَعنی عَلَی الطَّعامِ ؛
گلابی، معده را پاک و تقویت می کند و بِه هم مثل گلابی است. خوردنش روی غذاسودمندتر است تا ناشتا. هر کس احساس سنگینی می کند، آن را روی غذا بخورد.

کافی، ج 6، ص 358، ح 2

حدیث451

امام صادق علیه السلام :
کُلُوا الرُّمّانَ بِشَحْمِهِ، فَاِنَّهُ یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یَزیدُ فِی الذِّهْنِ؛
انار را با پیه اش بخورید، چرا که معده را پاک می کند و مایه رشد ذهن می شود.

کافی، ج 6، ص 354، ح 12

حدیث452

امام صادق علیه السلام :
اَکْلُ الباقِلّی یُمَخِّخُ السّاقَینِ وَ یَزیدُ فِی الدِّماغِ وَ یُوَلِّدُ الدَّمَ الطَّریَّ؛
خوردن باقلا، مایه تقویت مغز استخوان های ساق پا می شود، توان مغز را افزونمی سازد و خون تازه تولید می کند.

کافی، ج 6، ص 344، ح 1

حدیث453

امام صادق علیه السلام :
اَطْعِمُوا الْمَبطونَ خُبزَ الاَْرُزِّ، فَما دَخَلَ جَوْفَ الْمَبطونِ شَیْ ءٌ اَنْفَعُعَنْهُ، اَما اِنَّهُ یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یَسُلُّ الدّاءَ سَلاًّ ؛
به کسی که دل درد (اسهال)، دارد نان برنجی بدهید، چرا که برای دل درد چیزیمفیدتر از آن نیست. بدانید که آن، معده را پاک و درد را کاملاً آرام می کند.

کافی، ج 6، ص 305، ح 2

حدیث454

امام صادق علیه السلام :
اَلْبَصَلُ یَذْهَبُ بِالنَّصَبِ وَ یَشُدُّ الْعَصَبَ وَ یَزیدُ فِی الْخُطی وَ یَزیدُفِی الْماءِ وَ یَذْهَبُ بِالحُمَّی؛
پیاز، خستگی را می برد، اعصاب را قوی می کند، قدم ها را چاپک و نیروی جنسی رازیاد می کند و تب را می برد.

کافی، ج 6، ص 374، ح 2

حدیث455

امام صادق علیه السلام :
نِعْمَ الاِدامَ السَّمْنُ وَ اِنّی لاََکْرَهُهُ لِلشَّیْخِ؛
روغن حیوانی، خوب خورشتی است، ولی من آن را برای پیر، خوشایند نمی دانم.

الدعوات، ص 152، ح 408

حدیث456

امام صادق علیه السلام :
سُئِلَ اَبو عَبْدِاللّه ِ علیه السلام عَنِ الکُرّاثِ، فَقالَ: کُلْهُ، فَاِنَّ فیهِ اَرْبَعَ خِصالٍ:یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَ یَطْرُدُ الرِّیاحَ وَ یَقْطَعُ البَواسیرَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْجُذامِ لِمَنْ اَدْمَنَ عَلَیْهِ؛
از امام صادق علیه السلام درباره تره پرسیدند، فرمودند: آن را بخورید، چرا که در آن، چهارویژگی است: دهان را خوشبو می کند، بادها را از بدن می برد، بواسیر را ریشه کن می کند،و برای کسی که پیوسته بخورد، مایه ایمنی از جذام است.

کافی، ج 6، ص 365، ح 4

حدیث457

امام صادق علیه السلام :
اَلْجَزَرُ اَمانٌ مِنَ القُولَنْجِ وَ الْبَواسیرِ وَ یُعینُ عَلَی الجِماعِ؛
هویج، مایه ایمنی از قولنج و بواسیر است و آمیزش جنسی را تقویت می کند.

کافی، ج 6 ، ص 372، ح 2

حدیث458

امام صادق علیه السلام :
نِعْمَ اللُّقْمَةُ الْجُبْنُ، تُعْذِبُ الْـفَمَ وَ تُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ تَهْضِمُ ما قَبْلَهُ وَتُشَهِّی الطَّعامَ؛
چه خوب لقمه ای است پنیر، دهان را تر و تازه و خوشبو می کند، غذای قبلی را هضمو غذا را مطبوع می سازد.

بحارالأنوار، ج 63، ص 105، ح 11

حدیث459

امام صادق علیه السلام :
عَنْ اَبی عَبْدِ اللّه ِ علیه السلام قالَ: سَاَ لَهُ رَجُلٌ عَنِ الْجُبْنِ... فَقالَ لی: هُوَ ضارٌّبِالْغَداةِ نافِعٌ بِالْعَشیِّ...؛
مردی درباره پنیر از امام صادق علیه السلام پرسید. امام فرمودند: خوردن پنیر، صبحگاهانمضرّ است و شامگاهان مفید.

کافی، ج 6، ص 340، ح 3

حدیث460

امام صادق علیه السلام :
شَکا ذَریحٌ المُحارِبیُّ قَراقِرَ فی بَطْنِهِ اِلی اَبی عَبْدِاللّه ِ علیه السلام فَقالَ:اَتوجِعُکَ؟ قالَ: نَعَمْ. قالَ: ما یَمْنَعُکَ مِنَ الحَبَّةِ السَّوداءِ وَ الْعَسَلِ لَها؛
ذریح محاربی، به امام صادق علیه السلام گفت که شکم او غُرغُر می کند. امام پرسیدند: آیادرد هم دارد؟ گفت: آری. امام فرمودند: چرا برای درمان آن از سیاه دانه و عسل استفادهنمی کنی؟

طب الائمة، ص 100

حدیث461

امام صادق علیه السلام :
اَ لْحَوکُ بَقْلَةُ الأَْنْبیاءِ، اَما اِنَّ فیهِ ثَمانَ خِصالٍ: یُمْرِئُ وَ یَفْتَحُ السُّدَدَوَ یُطَیِّبُ الجُشاءَ وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ یُشَهِّی الطَّعامَ وَ یَسُلُّ الدّاءَ وَ هُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ وَإذا اسْتَقَـرَّ فی جَوْفِ الإنسانِ قَمَعَ الدّاءَ کُلَّهُ؛
ریحان، سبزی انبیاست و در آن هشت خاصیت است: هضم کننده است، رگ ها ومجاری را باز می کند، بازدم را خوشبو می سازد، بدن را بوی خوش می بخشد، اشتها آوراست، درد را از بدن بیرون می برد، از جذام در امان می دارد و چون وارد معده شود درد رابه کلّی از بین می برد.

کافی، ج 6، ص 364، ح 4

حدیث462

امام صادق علیه السلام :
اَلْفُجُلُ اَصْلُهُ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ وَ لُـبُّهُ یَهْضِمُ وَ وَرَقُهُ یَحْدِرُ البَولَ حَدرا؛
تُرب، ساقه اش بلغم را از بین می برد، خودش غذا را هضم می کند و برگش به دفعکامل ادرار کمک می کند.

کافی، ج 6، ص 371، ح 2

حدیث463

امام صادق علیه السلام :
لَوْ عَلِمَ اللّه ُ فی شَیْ ءٍ شِفاءً اَکْثَرَ مِنَ الشَّعیرِ ما جَعَلَهُ غِذاءَالاَْنْبیاءِ علیهم السلام؛
اگر خداوند در چیزی بیشتر از جو شفادهندگی می دید، آن را خوراک پیامبرانقرار نمی داد.

مکارم الاخلاق، ص 154

حدیث464

امام صادق علیه السلام :
عَنْ اَبی الْحَسَنِ الاصبهانی: کُنْتُ عِنْدَ اَبی عَبْدِاللّه ِ علیه السلام فَقالَ لَهُ رَجُلٌ وَاَنـَا اَسْمَعُ: جُعِلْتُ فِداکَ! اِنّی اَجِدُ الضَّعْفَ فی بَدَنی. فَقال لَهُ: عَلَیْکَ بِاللَّبَنِ، فَاِنَّهُ یُنْبِتُاللَّحْمَ وَ یَشُدُّ الْعَظْمَ؛
ابوالحسن اصفهانی ـ : نزد امام صادق علیه السلام بودم. شنیدم، مردی به ایشان گفت: فدایتشوم! در بدنم احساس ضعف می کنم. امام علیه السلامبه او فرموند: شیربخور، چرا که گوشتمی رویاند و استخوان را محکم می کند.

کافی، ج 6، ص 336، ح 7

حدیث465

امام صادق علیه السلام :
شَکا نَبیٌّ مِنَ الاَْنبیاءِ اِلَی اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ اَلْغَمَّ فَاَمَرَهُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّبِاَکْلِ الْعِنَبِ؛
پیامبری از پیامبران به درگاه خداوند عزوجل از غم و اندوه شکایت نمود. خداوندعزوجل او را به خوردن انگور، امر فرمود.

کافی، ج 6، ص 351، ح 4

حدیث466

امام صادق علیه السلام :
الْغُبَیراءُ لَحْمُهُ یُنْبِتُ اللَّحْمَ وَعَظمُهُ یُنْبِتُ الْعَظْمَ وَ جِلْدُهُ یُنْبِتُ الْجِلْدَ وَمَعَ ذلِکَ فَإِنَّهُ یُسَخِّنُ الْکُلْیَتَینِ وَ یَدْبَغُ الْـمَعِدَةَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْبَواسیرِ وَ التَّقْتیرِ وَیُقَوِّی السّاقَیْنِ وَ یَقْمَعُ عِرْقَ الْجُذامِ؛
گوشت سنجد، گوشت را، هسته اش استخوان را و پوستش پوست را تقویت، و کلیه هارا گرم و معده را پاک می کند، از بواسیر و تسلسل ادرار جلوگیری کرده، ساق پا را تقویت ورگ جذام را به کلی از بین می برد.

کافی، ج 6، ص 361، ح 1

حدیث467

امام صادق علیه السلام :
کونوا دُعاةً لِلنّاسِ بِغَیْرِ اَ لْسِنَتِکُمْ، لِیَرَوا مِنْکُمْ الْوَرَعَ وَ الاِْجْتِهادَ وَالصَّلاةَ وَ الْخَیْرَ، فَاِنَّ ذلِکَ داعیَةٌ؛
مردم را به غیر از زبان خود، دعوت کنید، تا پرهیزکاری و کوشش در عبادت و نماز وخوبی را از شما ببینند، زیرا اینها خود دعوت کننده است.

کافی، ج 2 ، ص 78، ح 14

حدیث468

امام صادق علیه السلام :
اِذَا اتَّهَمَ الْمُؤُمِنُ اَخاهُ اِنْماثَ الایمانُ مِنْ قَلْبِهِ کَما یَنْماثُ الْمِلْحُ فِیالْماءِ ؛
هرگاه مؤمن به برادر [دینی] خود تهمت بزند، ایمان در قلب او از میان می رود،همچنان که نمک در آب، ذوب می شود.

کافی، ج 2، ص 361، ح 1

حدیث469

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ لِلْمُؤْمِنِ عَلی الْمُؤْمِنِ سَبْعَةَ حُقوقٍ، فَاَوْجَبُها اَنْ یَقولَ الرَّجُلُ حَقّاوَ اِنْ کانَ عَلی نَفْسِهِ اَوْ عَلی والِدَیْهِ، فَلا یَمیلَ لَهُمْ عَنِ الْحَقِّ؛
مؤمن را بر مؤمن، هفت حق است. واجب ترین آنها این است که آدمی تنهاحق را بگوید، هر چند بر ضد خود یا پدر و مادرش باشد و به خاطر آنها از حقمنحرف نشود.

بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 223، ح 8

حدیث470

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ مِنْ اَکْبَرِ السِّحْرِ النَّمیمَةَ یُفَرَّقُ بِها بِیْنَ المُتَحابَّینِ وَ یُجْلَبُالعَداوَةُ عَلَی الْمُـتَصافِیَیْنِ وَ یُسْفَکُ بِها الدِّماءُ وَ یُهْدَمُ بِها الدُّورُ وَ یُکْشَفُ بِها السُّتورُوَ النَّمّامُ اَشَرُّ مَنْ وَطی ءَ عَلَی الاَْرْضِ بِقَدَمٍ؛
از بزرگ ترین جادو، سخن چینی است؛ زیرا با سخن چینی، میان دوستان جداییمی افتد، دوستان یکدل با هم دشمن می شوند، به واسطه آن خون ها ریخته می شود،خانه ها ویران می گردد و پرده ها دریده می شود. سخن چین، بدترین کسی است که رویزمین راه می رود.

بحارالأنوار، ج 63، ص 21، ح 14

حدیث471

امام صادق علیه السلام :
مَنْ اَحْصی عَلی اَخیهِ الْمُؤْمِنِ عَیْبا لِیَعیبَهُ بِهِ یَوْما ما کانَ مِنْ اَهْلِهذِهِ الآیَةِ قالَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ: اِنَّ الَّذینَ یُحِبّونَ اَنْ تَشیعَ الْفِاحِشَةُ فِی الَّذینَ آمَنوا لَهُمْعَذابٌ اَلیمٌ فِی الدُّنْیا وَ الاْخِرَةِ وَ اللّه ُ یَعْلَمُ وَ اَ نْتُمْ لا تَعْلَمونَ ؛
هر کس درصدد عیب جویی برادر مؤمنش برآید، تا با آن روزی او را سرزنش کند،مشمول این آیه است: کسانی که دوست دارند، زشتی ها در میان مردم با ایمان شیوعپیدا کند، عذاب دردناکی برای آنان در دنیا و آخرت خواهد بود و خداوند می داند و شمانمی دانید.

مستدرک الوسایل، ج 9، ص 110،ح 10379

حدیث472

امام صادق علیه السلام :
مَنْ یَزْرَعْ خَیْرا یَحْصِدْ غِبْطَةً وَ مَنْ یَزْرَعْ شَرّا یَحْصِدْ نَدامَةً وَ لِکُلِّزارِعٍ ما زَرَعَ؛
هر کس خوبی بکارد، خشنودی درو می کند و هر کس بدی بکارد، پشیمانیمی چیند، هر کس هر چه بکارد، همان را دِرو می کند.

کافی، ج 2 ، ص 458، ح 19

حدیث473

امام صادق علیه السلام :
ما اَنْعَمَ اللّه ُ عَلی عَبْدٍ مِنْ نِعْمَةٍ فَعَرَفَها بِقَلْبِهِ وَ حَمِدَ اللّه َ ظاهِرا بِلِسانِهِفَتَمَّ کَلامُهُ حَتّی یُؤْمَرَ لَهُ بِالْمَزیدِ؛
چون خداوند به بنده ای نعمت بدهد و او آن را قلبا قدر بشناسد و به زبان سپاسبگوید، هنوز سخنش به پایان نرسیده، فرمان افزایش نعمت برای وی صادر می شود.

کافی، ج 2، ص 95، ح 9

حدیث474

امام صادق علیه السلام :
بِرُّوا آباءَکُمْ یَبِرَّکُمْ اَبْناؤُکُمْ وَ عِفُّوا عَنْ نِساءِ النّاسِ تَعِفَّ نِساؤُکُمْ؛
به پدر و مادر خود نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند و به زنان مردم عفّتورزید تا زنانتان عفّت ورزند.

کافی، ج 5، ص 554، ح 5

حدیث475

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ اللّه َ تَبارَکَ وَ تَعالی لَمْ یَخْلُقْ خَلْقَهُ عَبَثا وَ لَمْ یَتْرُکْهُمْ سُدیً بَلْخَلَقَهُمْ لاِِظْهارِ قُدْرَتِهِ وَ لِیُکَـلِّـفَهُمْ طاعَتَهُ فَیَستَوجِبوا بِذلِکَ رِضْوانَهُ و ما خَلَقَهُمْلِیَجْلِبَ مِنْهُمْ مَنفَعَةً و لا لِیَدْفَعَ بِهِمْ مَضَرَّةً بَل خَلَقَهُم لِیَنْفَعَهُم و یوصِلُهُمْ اِلی نَعیمٍ؛
خداوند تبارک و تعالی آفریدگانش را بیهوده نیافریده و آنها را رها نکرده است. بلکهآنها را برای آشکار ساختن تواناییش آفریده و به فرمانبریش مکلفشان نموده است تا باآن، خشنودی خود را نصیب آنان کند. نیز آنها را نیافریده تا از آنها سودی ببرد و نهضرری را برطرف سازد، بلکه آنها را آفریده تا سودی به آنان برساند و به نعمت برساندشان.

نورالثقلین، ج 3 ، ص 566، ح 166

حدیث476

امام صادق علیه السلام :
اَوْحَی اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ اِلی مُوسی علیه السلام یا مُوسی لا تَفْرَحْ بِکَثْرَةِ الْمالِ وَلا تَدَعْ ذِکْری عَلی کُلِّ حالٍ فَاِنَّ کَثْرَةَ الْمالِ تُنْسِی الذُّنوبَ وَ اِنَّ تَرْکَ ذِکری یُقْسِیالْقُلوبَ ؛
خدای عزّوجلّ به موسی علیه السلام وحی کرد: ای موسی! به زیادی ثروت شاد مشو و در هیچحالی مرا فراموش مکن، زیرا با زیادی ثروت گناهان فراموش می شود و از یاد بردن منقساوت قلب می آورد.

کافی، ج 4، ص 497، ح 7

حدیث477

امام صادق علیه السلام :
یَعیشُ النّاسُ بِاِحْسانِهِمْ اَکْثَرَ مِمّا یَعیشونَ بِاَعْمارِهِمْ وَ یَموتونبِذُنوبِهِمْ اَکْثَرَ مِمّا یَموتونَ بِآجالِهِمْ؛
مردم، بیشتر از آن که با عمر خود زندگی کنند، با احسان و نیکوکاری خود زندگیمی کنند و بیشتر از آن که با اجل خود بمیرند، بر اثر گناهان خود می میرند.

دعوات الراوندی، ص 291، ح 33

حدیث478

امام صادق علیه السلام :
اَلرَّوْحُ وَ الرّاحَةُ فِی الرِّضا وَ الْیَقینِ وَ الْهَمُّ وَ الْحَزَنُ فِی الشَکِّوَ السَّخَطِ؛
خوشی و آسایش، در رضایت و یقین است و غم و اندوه در شکّ و نارضایتی.

مشکاه الأنوار، ص 34

حدیث479

امام صادق علیه السلام :
ما ضَعُفَ بَدَنٌ عَمّا قَویَتْ عَلَیْهِ النِّـیَّةُ؛
اگر اراده قوی باشد، هیچ بدنی برای انجام دادن کار، ناتوان نیست.

من لایحضره الفقیه، ج 4، ص 400، ح 5859

حدیث480

امام صادق علیه السلام :
ایّاکَ وَ الْمِراءَ، فَاِنَّهُ یُحْبِطُ عَمَلَکَ وَ ایّاکَ وَ الْجِدالَ، فَاِنَّهُ یوبِقُکَ وَایّاکَ وَ کَثْرَةَ الْخُصوماتِ فَاِنَّها تُبْعِدُکَ مِنَ اللّه ِ ؛
از بگو مگو خودداری کن، زیرا که این کار، عملت را نابود می کند. از جدل و ستیز همخودداری کن؛ زیرا که تو را هلاک می سازد و از دشمنی زیاد کناره بگیر؛ چه این که چنینکاری تو را از خدا دور می کند.

تحف العقول، ص 309

حدیث481

امام صادق علیه السلام :
اَوَّلُ النَّظَرَةِ لَکَ وَ الثّانیَةُ عَلَیْکَ وَ لا لَکَ وَ الثّالِثَةُ فیهَا الْهَلاکُ؛
نگاه اول [ناخودآگاه به نامحرم] برای تو [حلال ]است و نگاه دوم ممنوع است و حرامو نگاه سوم، هلاکت بار است.

من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 474، ح 4658

حدیث482

امام صادق علیه السلام :
اَرْوَحُ الرَّوْحِ اَلْیَأسُ مِنَ النّاسِ؛
بهترین راحتی و آسودگی، بی توقعی از مردم است.

کافی ، ج 8، ص 243، ح 337

حدیث483

امام صادق علیه السلام :
اَبَی اللّه ُ اَنْ یُعَرِّفَ باطِلاً حَقّا اَبَی اللّه َ اَنْ یَجْعَلَ الْحَقَّ فی قَلْبِ الْمُؤْمِنِباطِلاً لا شَکَّ فیهِ وَ اَبَی اللّه ُ اَنْ یَجْعَلَ الْباطِلَ فی قَلْبِ الْـکافِر الْمُخالِفِ حَقّـا لا شَکَّ فیهِوَ لَوْ لَمْ یَجْعَلْ هذا هکَذا ما عُرِفَ حَقٌّ مِنْ باطِلٍ؛
خداوند اِبا دارد از این که باطلی را حق معرفی نماید، خداوند اِبا دارد از این که حق را در دلمؤمن، باطلی تردیدناپذیر جلوه دهد، خداوند اِبا دارد از این که باطل را در دل کافر حق ستیز بهصورت حقی تردیدناپذیر جلوه دهد، اگر چنین نمی کرد، حق از باطل شناخته نمی شد.

محاسن، ج 1، ص 277

حدیث484

امام صادق علیه السلام :
لا یَسْتَیْقِنُ الْقَلْبُ اَنَّ الْحَقَّ باطِلٌ اَبَدا وَ لا یَسْتَیقِنُ اَنَّ الْباطِلَ حَقٌّ اَبَدا؛
هرگز دل به باطل بودن حق و به حق بودن باطل یقین نمی کند.

تفسیر العیاشی، ج 2، ص 53، ح 39

حدیث485

امام صادق علیه السلام :
لَیْسَ مِنْ باطِلٍ یَقومُ بِاِزاءِ الْحَقِّ اِلاّ غَلَبَ الْحَقُّ الْباطِلَ وَ ذلِکَ قَولُهُ:«بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی الباطِلِ فَیَدْمَغُهُ...»؛
هیچ باطلی نیست که در برابر حق بایستد مگر آن که حق بر باطل چیره می شود واین سخن خداوند است: «بلکه حق را بر سر باطل می زنیم که آن را در هم می کوبد...».

کافی، ج 8 ، ص 242

حدیث486

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ مِنْ حَقیقَةِ الاْیمانِ اَنْ تُؤْثِرَ الْحَقَّ وَ اِنْ ضَرَّکَ عَلَی الْباطِلِ وَ اِنْنَفَعَکَ وَ اَنْ لا یَجوزَ مَنْطِقُکَ عِلْمَکَ؛
از حقیقت ایمان این است که حق را بر باطل مقدم داری، هر چند حق به ضرر تو وباطل به نفع تو باشد و نیز از حقیقت ایمان آن است که گفتار تو از دانشت بیشتر نباشد.

محاسن، ج 1، ص 205

حدیث487

امام صادق علیه السلام :
اِنَّ لِلْحقِّ دَوْلَةً وَ لِلْباطِلِ دَوْلَةً وَ کُلُّ واحِدٍ مِنْهُما فی دَوْلَةِصاحِبِهِ ذَلیلٌ؛
براستی که حق را دولتی است و باطل را دولتی، و هر یک از این دو، در دولت دیگریذلیل است.

کافی، ج 2، ص 447، ح 12

حدیث488

امام صادق علیه السلام :
لَنْ تَبْقَی الاَرْضُ اِلاّ وَ فیها عالِمٌ یَعْرِفُ الْحَقَّ مِنَ الباطِلِ؛
هرگز زمین باقی نمی ماند مگر آن که در آن دانشمندی وجود دارد که حق را ازباطل می شناسد.

محاسن، ج 1، ص 234

حدیث489

امام صادق علیه السلام :
قُلْتُ لاَِبی عَبْدِ اللّه ِ علیه السلام: اُطْعِمُ سائِلاً لا اَعْرِفُهُ مُسْلِما؟ فَقالَ: نَعَمْ اَعْطِمَنْ لا تَعْرِفُهُ بِوِلایَةٍ وَ لا عَداوَةٍ لِلْحَقِّ اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ یَقولُ: «و قولوا لِلنّاسِ حُسْنا» ولا تُطْعِمْ مَنْ نَصَبَ لِشَیْ ءٍ مِنَ الْحَقِّ اَوْ دَعا اِلی شَیْ ءٍ مِنَ الْباطِلِ؛
به امام صادق علیه السلام گفتم: آیا به فقیری که نمی دانم مسلمان است غذا بدهم؟ حضرتفرمود: آری، به کسی که نمی دانی دوست است یا دشمن حق، غذا بده؛ زیرا خداوندمی فرماید: «با مردم به نیکی سخن بگویید» ولی به کسی که با حق دشمنی می کند و یا بهباطلی دعوت می کند غذا مده.

کافی، ج 4، ص 13

حدیث490

امام صادق علیه السلام :
کَلامٌ فی حَقٍّ خَیرٌ مِن سُکوتٍ عَلی باطِلٍ؛
سخن گفتن درباره حق، از سکوتی بر باطل بهتر است.

من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 396

حدیث491

امام صادق علیه السلام :
طوبی لِمَن لَم تُلهِهِ الأمانِیُّ الکاذِبَةُ؛
خوشا بر آن که آرزوهای دورغین سرگرمش نکند!

حدیث492

امام صادق علیه السلام :
یَا ابنَ جُندَبَ! لاتَقُل فِیالمُذنِبینَ مِن أهلِ دَعوَتِکُم إلاّ خَیرا وَاستَکینُوا إلَی اللّه ِ فی تَوفیقِهِم وسَلُوا التَّوبَةَ لَهُم؛
ای پسر جندب! در حقّ گنهکارانی که اهل دعوتِ شمایند ، جز نیک مگو و[همه] برای توفیق آنان به درگاه خداوند ، زاری کنید و بازگشت از گناه را برایشان درخواست کنید.

حدیث493

امام صادق علیه السلام :
یَا ابنَ جُندَبَ! مَن حَرَّمَ نَفسَهُ کَسبَهُ فَإنَّما یَجمَعُ لِغَیرِهِ؛
ای پسر جندب! هر که خود را از دستاورد خویش [که دست مایه آخرت است] محروم دارد ، آن را برای دیگری اندوخته است.

حدیث494

امام صادق علیه السلام :
اُرجُ اللّه َ رَجاءً لایُجَرّیکَ عَلی مَعصِیَتِهِ وخَفهُ خَوفاً لایُؤیِسُکَ مِن رَحمَتِهِ؛
چندان به خداوند امیدوار باش که [این امید] تو را به نافرمانیِ اونکشانَد ، و چندان از او بیم دار که [این بیم] تو را از رحمت او نومید نسازد.

حدیث495

امام صادق علیه السلام :
قِف عِندَ کُلِّ أمرٍ حَتّی تَعرِفَ مَدخَلَهُ مِن مَخرَجِهِ قَبلَ أن تَقَعَ فیهِ فَتَندَمَ؛
در برابر هر کاری درنگ کن تا [راهِ] درون شدن و برون آمدن از آن را ،

پیش از آن که در آن وا مانی و پشیمان شوی ، نیک بشناسی.

حدیث496

امام صادق علیه السلام :
إعمَل الیَومَ فِی الدُّنیا بِما تَرجُوا بِهِ الفَوزَ فِی الآخِرَةِ؛
امروز در دنیا کاری کن که به وسیله آن ، امید رستگاری در آخرت داری .

حدیث497

امام صادق علیه السلام :
لِکُلِّ شَیءٍ أساسٌ وأساسُ الإسلامِ حُبُّنا أهلَ البَیتِ؛
هر چیزی را شالوده ای است و شالوده اسلام ، دوستداری ما اهل بیت است.

حدیث498

امام صادق علیه السلام :
یَا بنَ النُّعمانِ! إن أردتَ أن یَصفُو لَکَ وُدُّ أخیکَ فَلا تُمازِحَنَّهُ ولاتُمارِیَنَّهُ ولاتباهِیَنَّهُ ولاتُشارَّنَّهُ؛
ای پسر نعمان! اگر می خواهی برادرت با تو در دوستی با صفا [و یک دل ]باشد ، با او شوخی مکن و به کشمکش مپرداز و بر او مباهات مفروش وستیزه مجوی.

حدیث499

امام صادق علیه السلام :
لاتَطَّلِع صَدیقَکَ مِن سِرِّکَ إلاّ عَلی ما لَوِ اطَّلَعَ عَلَیهِ عَدُوُّکَ لَم یَضُرُّکَ؛
دوستت را بر راز خود آگاه مساز ، مگر آن رازی که اگر دشمنت هم از آن آگاه شود ، زیانی به تو نرسد.

حدیث500

امام صادق علیه السلام :
أکثِروا مِنَ الدُّعاءِ فَإنَّ اللّه َ یُحِبُّ مِن عِبادِهِ الَّذینَ یَدعونَهُ؛
بسیار دعا کنید ؛ زیرا خداوند از میان بندگانش کسانی را دوست دارد که او را به دعا بخوانند.

حدیث501

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ تُورِثُ المَحَبَّةَ : الدّینُ وَالتَّواضُعُ وَالبَذلُ؛
سه چیز است که محبّت می آورد : دین ، فروتنی و بخشش.

حدیث502

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ تُزری بِالمَرءِ : الحَسَدُ والنَّمیمَةُ والطَّیشُ؛
سه چیز است که مرد را زبون می سازد : رشک ، سخن چینی و سبُک سری.

حدیث503

امام صادق علیه السلام :
اَلجَهلُ فی ثَلاثٍ : فی تَبَدُّلِ الإخوانِ والمُنابَذَةِ بِغَیرِ بَیانٍ والتَجَسُّسِ عَمّا لایَعنی ؛
نادانی در سه چیز است : عوض کردن دوستان ، ابراز مخالفت بی دلیل ، و تجسّس در آنچه سودی ندارد.

حدیث504

امام صادق علیه السلام :
اَلاُنسُ فی ثَلاثٍ : فِی الزَّوجَةِ المُوافِقَةِ وَالوَلَدِ البارِّ وَالصِّدیقِ المُصافی؛
انس (وآرامش) در سه چیز است : در زن سازگار ، فرزند خوش رفتار و دوست باصفای وفادار.

حدیث505

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةُ أشیاءَ یَحتاجُ النّاسُ طُرّا إلَیها : الأمنُ وَالعَدلُ والخِصبُ؛
سه چیز است که همگان به آن نیاز دارند : امنیّت ، عدالت و فراوانی نعمت.

حدیث506

امام صادق علیه السلام :
تَحتاجُ الإخوَةُ فیما بَینَهُم إلی ثَلاثَةِ أشیاءَ فَإنِ استَعمَلوها وإلاّ تَبایَنوا وتَباغَضُوا وهِیَ : اَلتّناصُفُ وَالتَّراحُمُ ونَفیُ الحَسَدِ؛
برادران در میان خود به سه چیز نیازمندند . اگر آنها را به کار بندند [بربرادری بپایند] ؛ وگرنه از یکدیگر جدا شوند و دشمن هم گردند . آن سه چیز عبارت اند از : انصاف با یکدیگر ، مهربانی با هم و دور کردن حسد.

حدیث507

امام صادق علیه السلام :
اَلعالِمُ بِزَمانِهِ لاتَهجُمُ عَلَیهِ اللَّوابِسُ ؛
اشتباهات بر آن کس که به زمانه خود داناست ، هجوم نمی آورد.

حدیث508

امام صادق علیه السلام :
إن شِئتَ أن تُکرَمَ فَلِن وإن شِئتَ أن تُهانَ فَاخشُن؛
اگر می خواهی گرامی ات دارند ، نرم خو باش ، و اگر می خواهی خوارت شمارند ، درشتی کن.

حدیث509

امام صادق علیه السلام :
مَن أنصَفَ النّاسَ مِن نَفسِهِ رُضِیَ بِهِ حَکَما لِغَیرِهِ؛
هر که داد مردم را از خود بدهد ، مردم راضی باشند که اوداور دیگران

شود.

حدیث510

امام صادق علیه السلام :
صَلاحُ حالِ التَّعایُشِ والتَّعاشُرِ مِل ءُ مِکیالٍ ثُلثاهُ فِطنَةٌ وثُلثُهُ تَغافُلٌ؛
اصلاح وضع همزیستی و سازگاری مردم با یکدیگر [مانند] پیمانه پُری است که دو سومش هوشمندی و یک سومش نادیده گرفتن [و چشمپوشی از خطای دیگران] است.

حدیث511

امام صادق علیه السلام :
فَوتُ الحاجَةِ خیرٌ من طَلَبِها مِن غَیرِ أهلِها؛
برآورده نشدن حاجت ، بهتر از درخواست آن از نااهل است.

حدیث512

امام صادق علیه السلام :
بَرّوا آبائَکُم یَبَرَّکُم أبناؤُکُم وعِفُّوا عَن نِساءِ النّاسِ تَعِفَّ نِساؤکُم؛
به پدرانتان نیکی کنید تا پسرانتان به شما نیکی کنند ، و از زنان مردم ، دامن پاک دارید تا زنانتان پاکْ دامن باشند.

حدیث513

امام صادق علیه السلام :
تَصافَحوا ؛ فَإنَّها تَذهَبُ بِالسَّخیمَةِ ؛
به یکدیگر دست دهید ، که کینه را از میان می برد.

حدیث514

امام صادق علیه السلام :
إتَّقِ اللّه َ بَعضَ التُّقی وإن قَلَّ ودَع بَینَکَ و بَینَهُ سِترا وإن رَقَّ؛
از خداوند ، به نوعی ، هر چند اندک باشد ، پروا کن و میان خود و او پرده ای ، هر چند نازک ، بیاویز.

حدیث515

امام صادق علیه السلام :
اَلعامِلُ عَلی غَیرِ بَصیرَةٍ کَالسائِرِ عَلی غَیرِ طَریقٍ فَلا تَزیدُهُ سُرعَةُ السَّیرِ إلاّبُعدا؛
عمل کننده بی بصیرت ، مانند رونده به بیراهه است و شتابش در رفتن ، جز بر دوری او از مقصد نیفزاید.

حدیث516

امام صادق علیه السلام :
مَن ساءَ خُلُقُهُ عَذَّبَ نَفسَهُ؛
هر که بد خوی شود ، خود را شکنجه دهد.

حدیث517

امام صادق علیه السلام :
إذا رَأَیتُمُ العَبدَ یَتَفَقَّدُ الذُّنوبَ مِنَ النّاسِ ناسِیا لِذَنبِهِ فَاعلَمُوا أنَّهُ قَد مُکِرَ بِهِ؛


هرگاه دیدید بنده ای به گناهان مردم پرداخته و گناه خود را فراموش کرده است ، بدانید گرفتار مکر شده است.

حدیث518

امام صادق علیه السلام :
اَلطّاعِمُ الشاکِرُ لَهُ مثلُ أجرِ الصائِمِ المُحتَسِبِ؛
آن که نعمت خوردن را شکر می گزارد ، پاداشی مانند روزه دارِ حسابْ شمار می بَرَد.

حدیث519

امام صادق علیه السلام :
أفضَلُ العِبادَةِ العِلمُ بِاللّه ِ والتَّواضُعُ لَهُ؛
بهترینِ عبادت ها شناخت خدا و فروتنی کردن برای اوست .

حدیث520

امام صادق علیه السلام :
إنَّ لِکُلِّ شَیءٍ زَکاةٌ و زکاةُ العِلمِ أن یُعَلِّمَهُ أهلَهُ؛
هر چیز را زکاتی است و زکات دانش ، آن است که آن را به شایستگانش بیاموزند.

حدیث521

امام صادق علیه السلام :
لِداوودَ الرَّقِّیِّ : تُدخِلُ یَدَکَ فی فَمِ التِّنِّینِ إلَی المِرفَقِ خَیرٌ لَکَ مِن طَلَبِ الحَوائِجِ إلی من لَم یَکُن لَهُ وکانَ؛
به داوود رقّی فرمود : «اگر دستت را تا آرنج به کام اژدها فرو کنی برای تو بهتر از آن است که از نوکیسه ای ، حاجت بخواهی» .

حدیث522

امام صادق علیه السلام :
أنفَعُ الأشیاءِ لِلمَرءِ سَبقُهُ النّاسَ إلی عَیبِ نَفسِهِ؛
سودمندترینِ چیز برای مرد ، آن است که در جستن عیب خویش بر دیگر مردم ، پیشی گیرد.

حدیث523

امام صادق علیه السلام :
أروَحُ الرَّوحِ الیَأسُ مِنَ النّاسِ؛
آسودگیْ بخش ترینِ آسایش ها ، بُریدن امید از مردم است.

حدیث524

امام صادق علیه السلام :
أحَبُّ إخوانی إلَیَّ مَن أهدی إلَیَّ عُیُوبی؛
محبوب ترینِ دوستانم نزد من ، کسی است که عیب هایم را به من

هدیه کند.

حدیث525

امام صادق علیه السلام :
مُجامَلَةُ النّاسِ ثُلثُ العَقلِ؛
خوش رفتاری با مردم ، یک سومِ خرد است.

حدیث526

امام صادق علیه السلام :
لاخَیرَ فی صُحبَةِ مَن لَم یَرَ لَکَ مِثلَ الَّذی یَری لِنَفسِهِ؛
در دوستی با کسی که تو را همْ مصلحت با خود نبیند ، خیری نیست.

حدیث527

امام صادق علیه السلام :
مَن غَضِبَ عَلَیکَ مِن اخوانِکَ ثَلاثَ مَرّاتٍ فَلَم یَقُل فیکَ مَکروهاً فَأعِدَّهُ لِنَفسِکَ؛
هر یک از دوستانت که سه بار بر تو خشم گرفت و ناروایی درباره تو نگفت ، او را برای خویش ، اندوخته ای آماده گیر.

حدیث528

امام صادق علیه السلام :
ضَع أمرَ أخیکَ عَلی أحسَنِهِ ولا تَطلُبَنَّ بِکَلِمَةٍ خَرَجَت مِن أخیکَ سُوءا وأنتَ تَجِدُ لَها فِی الخَیرِ مَحمِلاً؛
کار برادر خود را به بهترین صورتِ محتملِ آن حمل کن ، و سخنی را که از دهان برادرت در می آید ، تا وقتی که می توانی محمِل خیری برای آن بیابی ، به بدی تفسیر مکن.

حدیث529

امام صادق علیه السلام :
لاتُذهِبِ الحِشمَةَ بَینَکَ وبَینَ أخیکَ وَأبقِ مِنها ، فَإنَّ ذَهابَ الحِشمَةِ ذَهابُ الحَیاءِ؛
ملاحظه کردن (و آزرم) را در میان خود و برادرت به یک سو مَنهِ و چیزی از آن را بر جای گذار ؛ زیرا از میان رفتن ملاحظه (و آزرم) ، به منزله از میان رفتن شرم است.

حدیث530

امام صادق علیه السلام :
طَعمُ الماءِ الحَیاةُ وطَعمُ الخُبزِ القُوَّةُ؛
مزه آب ، زندگی است و مزه نان ، نیروست.

حدیث531

امام صادق علیه السلام :
ـ عَن آبائِهِ علیهم السلام ـ : قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إنّی مُخَلِّفٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ : کتابَ اللّه ِ ، وعِترَتی أهلَ بَیتی ، فَإِنَّهُما لَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ کَهاتَینِ ـ وضَمَّ بَینَ سَبّابَتَیهِ ـ . فَقامَ إلَیهِ جابِرُ بنُ عَبدِاللّه ِالأَنصارِیُّ وقالَ: یا رَسولَ اللّه ِ، مَن عِترَتُکَ ؟ قالَ : عَلِیٌّ والحَسَنُ والحُسَینُ والأَئِمَّةُ مِن وُلدِ الحُسَینِ إلی یَومِ القِیامَةِ
امام صادق علیه السلام : به نقل از پدرانش علیهم السلام: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: من در میان شما دو چیز گرانسنگ به یادگار می نهم: کتاب خدا وعترتم که همان اهل بیت من هستند، این دو هرگز از یکدیگر جدا نشوند تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند، مِثلِ این دو ـ و دو انگشت سبّابه خود را به یکدیگر چسباند ـ، جابر بن عبداللّه انصاری برخاست وعرض کرد: یا رسول اللّه ! عترت تو چه کسانی هستند؟ فرمود: علی، حسن، حسین و امامانی که از پشت حسین هستند تا روز رستاخیز.
کمال الدین : 244 عن محمّد بن عمارة عن أبیه ، معانی الأخبار : 91 / 5 عن محمّد بن عمارة .

حدیث532

امام صادق علیه السلام :
ـ عَن آبائِهِ علیهم السلام ـ : سُئِلَ أمیرُالمُؤمِنینَ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِ عَن مَعنی قَولِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إنّی مُخَلِّفٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ کِتابَ اللّه ِ وعِترَتی ، مَنِ العِترَةُ ؟
فَقالَ : أنَا والحَسَنُ والحُسَینُ والأَئِمَّةُ التِّسعَةُ مِن وُلدِ الحُسَینِ ، تاسِعُهُم مَهدِیُّهُم وقائِمُهُم ، لا یُفارِقونَ کِتابَ اللّه ِ ولا یُفارِقُهُم حَتّی یَرِدوا عَلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله حَوضَهُ
امام صادق به نقل از پدرانش علیهم السلام می فرماید: درباره این سخن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله که:
«من در میان شما دو چیز گرانسنگ به یادگار می نهم: کتاب خدا و عترتم» ، از امیر المؤمنین علیه السلام پرسش شد که «عترت» چه کسانی هستند؟ امیرالمؤمنین علیه السلامفرمود: من و حسن و حسین و امامان نه گانه از فرزندان حسین که نهمین آنها مهدی ایشان و قائم آنهاست و هرگز از کتاب خدا جدا نشوند و کتاب خدا هم از ایشان جدا نشود تا در کنار حوض کوثر بر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وارد آیند.
کمال الدین : 240 / 64 ، معانی الأخبار : 90 / 4 ، عیون أخبار الرضا علیه السلام : 1 / 57 / 25 کلّها عن غیاث بن إبراهیم .

حدیث533

امام صادق علیه السلام :
عَن أبیهِ عَن جَدِّهِ عَنِ الحَسَنِ بنِ عَلِیٍّ علیهم السلام ـ فی بَیانِ قَولِهِ تَعالی : «إنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطهیرًا» ـ : فَلَمّا نَزَلَت آیَةُ التَّطهیرِ جَمَعَنا رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله أنَا وأخی واُمّی وأبی ، فَجَلَّلَنا ونَفسَهُ فی کِساءٍ لاُِمِّ سَلَمَةَ خَیبَرِیٍّ ، وذلِکَ فی حُجرَتِها وفی یَومِها ، فَقالَ : اللّهُمَّ هؤُلاءِ أهلُ بَیتی ، وهؤُلاءِ أهلی وعِترَتی ، فَأَذهِب عَنهُمُ الرِّجسَ وطَهِّرهُم تَطهیرًا . فَقالَت اُمُّ سَلَمَةَ رَضِیَ اللّه ُ عَنها : أدخُلُ مَعَهُم یا رَسولَ اللّه ِ ؟ فَقالَ لَها صلی الله علیه و آله : یَرحَمُکِ اللّه ُ ، أنتِ عَلی خَیرٍ ، وإلی خَیرٍ ، وما أرضانی عَنکِ ، ولکِنَّها خاصَّةٌ لی ولَهُم
امام صادق علیه السلام : به نقل از پدرش و او به نقل از جدّش حسن بن علی علیه السلامدر بیان این آیه مبارکه: «اِنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البیتِ ویُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» . فرمود: چون آیه تطهیر نازل شد پیامر خدا صلی الله علیه و آله من و برادرم و مادرم و پدرم را گرد آورد و ما و خودش را با عبایی خیبری که از آنِ امّ سلمه بود پوشاند. این در خانه امّ سلمه و در روزی بود که پیامبر به خانه او می رفت. پس پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: خدایا! اینان اهل بیت، خاندان و عترت من هستند، پس هر گونه پلیدی را از آنها دور کن و کاملاً پاکشان گردان. امّ سلمه ـ رضی اللّه عنها ـ گفت: یا رسول اللّه ! آیا من هم همراه ایشان زیر عبا بیایم؟ پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: خداوند بر تو رحمت آورَد، تو بر خیر و به سوی خیری و من چقدر از تو خشنودم، ولی این به من و ایشان اختصاص دارد.
أمالی الطوسیّ : 564 / 1174 عن عبدالرحمن بن کثیر ، وراجع ینابیع المودّة : 3 / 368 .

حدیث534

امام صادق علیه السلام :
ـ فی حَدیثٍ طَویلٍ ـ : «إنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطهیرًا» ، فَکانَ عَلِیٌّ والحَسَنُ والحُسَینُ وفاطِمَةُ علیهم السلام ، فَأَدخَلَهُم رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله تَحتَ الکِساءِ فی بَیتِ اُمِّ سَلَمَةَ ، ثُمَّ قالَ : اللّهُمَّ إنَّ لِکُلِّ نَبِیٍّ أهلاً وثَقَلاً ، وهؤُلاءِ أهلُ بَیتی وثَقَلی . فَقالَت اُمُّ سَلَمَةَ : ألَستُ مِن أهلِکَ ؟ فَقالَ : إنَّکِ إلی خَیرٍ ، ولکِن هؤُلاءِ أهلی وثَقَلی
امام صادق علیه السلام در حدیثی مفصّل می فرماید: مقصود از آیه: «اِنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البیتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» علی، حسن و حسین و فاطمه بود. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله آنها را در خانه امّ سلمه زیر عبایی قرار داد و سپس فرمود: خدایا هرپیامبر خانواده ای دارد و گنجینه ای نفیس واینان اهل بیت و گنجینه نفیس من هستند. امّ سلمه گفت: آیا من از اهل بیت تو نیستم؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: تو به سوی خیر روانی، ولی اهل بیت و گنجینه نفیس من اینانند.
الکافی : 1 / 287 / 1 عن أبی بصیر .

حدیث535

امام صادق علیه السلام :
ـ فِی احتِجاجِهِ عَلی مُعاوِیَةَ عِندَ الصُّلحِ ـ : ثُمَّ مَکَثَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بَعدَ ذلِکَ
امام صادق علیه السلام : به نقل از پدرش به نقل از نیایش زین العابدین به نقل از حسن علیهم السلام در استدلالش با معاویه هنگام صلح: پس از آن (نزول آیه تطهیر) پیامبر خدا صلی الله علیه و آله تا زمانی که زنده بود هر روز هنگام دمیدن سپیده نزد ما می آمد و می فرمود: رحمت خدا بر شما باد، گاه نماز است «اِنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البیتِ ویُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» .
أی بعد نزول آیة التطهیر وقضیّة الکساء ، وراجع ص 74 / 60 من کتابنا هذا .

حدیث536

امام صادق علیه السلام :
ـ عَن آبائِهِ علیهم السلام ـ : کانَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله یَقِفُ عِندَ طُلوعِ کُلِّ فَجرٍ عَلی بابِ عَلِیٍّ وفاطِمَةَ علیهماالسلامفَیَقولُ : الحَمدُ للّه ِِ المُحسِنِ المُجمِلِ ، المُنعِمِ المُفضِلِ ، الَّذی بِنِعمَتِهِ تَتِمُّ الصّالِحاتُ ، سَمیعٌ سامِعٌ ، بِحَمدِ اللّه ِ ونِعمَتِهِ ، وحُسنِ بَلائِه عِندَنا ، نَعوذُ بِاللّه ِ مِنَ النّارِ ، نَعوذُ بِاللّه ِ مِن صَباحِ النّارِ ، نَعوذُ بِاللّه ِ مِن مَساءِ النّارِ ، الصَّلاةَ یا أهلَ البَیتِ «إنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطهیرًا
امام صادق علیه السلام به نقل از پدرانش علیهم السلام: پیامبر صلی الله علیه و آله در هر سپیده دم بر در خانه علی و فاطمه می ایستاد و می فرمود: سپاس و ستایش خدای نیکوکار زیباکار، نعمت دهنده احسان بخش که در پرتو نعمتهای او اعمال صالح کمال می یابد، سمیع سامع است، به حمد الهی و نعمت او و آزمون نیکوی او در میان ما، از آتش به خدا پناه می بریم و از بام و شام آتش به خدا پناه می بریم، ای اهل بیت! هنگام نماز است «اِنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البیتِ ویُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» .
أمالی الصدوق : 124 / 14 عن إسماعیل بن أبی زیاد السکونیّ .

حدیث537

امام صادق علیه السلام :
خَرَجَ الحُسَینُ بنُ عَلِیٍّ علیهماالسلام عَلی أصحابِهِ فَقالَ : أیُّهَا النّاسُ ، إنَّ اللّه َ جَلَّ ذِکرُهُ ما خَلَقَ العِبادَ إلاّ لِیَعرِفوهُ ، فَإِذا عَرَفوهُ عَبَدوهُ ، فَإِذا عَبَدوهُ استَغنَوا بِعِبادَتِهِ عَن عِبادَةِ مَن سِواهُ ،فَقالَ لَهُ رَجُلٌ : یَا بنَ رَسولِ اللّه ِ ، بِأَبی أنتَ واُمّی ، فَما مَعرِفَةُ اللّه ِ ؟ قالَ : مَعرِفَةُ أهلِ کُلِّ زَمانٍ إمامَهُمُ الَّذی یَجِبُ عَلَیهِم طاعَتُهُ
امام صادق علیه السلام : حسین بن علی به سوی اصحابش آمد و گفت: ای مردم! خداوند والانام، بندگان را نیافرید مگر آن که او را بشناسند، پس هر گاه او را شناختند خواهند پرستیدش و هر گاه او را بپرستند با پرستش او از پرستش جز او بی نیاز خواهند گشت. مردی به ایشان عرض کرد: ای فرزند رسول اللّه ! پدر و مادرم فدای تو باد، شناخت خدا چیست؟ امام علیه السلامفرمود: این که مردم هر زمان امامشان را که فرمانبری از او واجب است بشناسند.
علل الشرائع: 9 / 1 عن سلمة بن عطاء ، وراجع کنز الفوائد : 1 / 328 ، إحقاق الحقّ : 11 / 594 نقلاً عن درّ بحر المناقب .

حدیث538

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ الَّذینَ فَرضَ اللّه ُ طاعَتَنا ، لا یَسَعُ النّاسَ إلاّ مَعرِفَتُنا ، ولا یُعذَرُ النّاسُ بِجَهالَتِنا ... ومَن لَم یَعرِفنا ولم یُنکِرنا کانَ ضالاًّ حَتّی یَرجِعَ إلَی الهُدَی الَّذِی افتَرَضَ اللّه ُ عَلَیهِ مِن طاعَتِنَا الواجِبَةِ ، فَإِن یَمُت عَلی ضَلالَتِهِ یَفعَلُ اللّه ُ بِهِ ما یَشاءُ
امام صادق علیه السلام : ما کسانی هستیم که خداوند فرمانبری از ما را واجب کرده است، مردم را نرسد مگر شناختن ما و مردم در نشناختن ما معذور نیستند... و هر که ما را نشناسد و انکارمان هم نکند گمراه است تا به هدایتی که خداوند بر او واجب فرموده است، یعنی وجوب اطاعت از ما، باز گردد و اگر بر گمراهی خویش بمیرد خداوند با او هر چه خواهد کند.
الکافی : 1 / 187 / 11 عن أبی سلمة .

حدیث539

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ : «ومَن یُؤتَ الحِکمَةَ فَقَد اُوتِیَ خَیرًَا کَثیرًا
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «وَمَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ اُوتِیَ خَیْراً کَثیراً » ـ : مقصود فرمانبری از خدا و شناخت امام است.
البقرة : 269 .

حدیث540

امام صادق علیه السلام :
ـ فی دُعاءٍ عَلَّمَهُ لِزُرارَةَ ـ : اللّهُمَّ عَرِّفنینَفسَکَ فَإِنَّکَ إن لَم تُعَرِّفنی نَفسَکَ لَم أعرِف نَبِیَّکَ ، اللّهُمَّ عَرِّفنی رَسولَکَ فَإِنَّکَ إن لَم تُعَرِّفنی رَسولَکَ لَم أعرِف حُجَّتَکَ ، اللّهُمَّ عَرِّفنی حُجَّتَکَ فَإِنَّکَ إن لَم تُعَرِّفنی حُجَّتَکَ ضَلَلتُ عَن دینی
امام صادق علیه السلام ـ در دعایی که به زراره آموخت ـ : خدایا! خود را به من بشناسان، زیرا اگر تو خود را به من نشناسانی پیامبرت را نخواهم شناخت، خدایا! پیامبرت را به من بشناسان که اگر پیامبرت را به من نشناسانی حجّت تو را نخواهم شناخت، خدایا حجّت خود را به من بشناسان که اگر حجّت خود را به من نشناسانی از دینت به کژ راهه خواهم افتاد.
الکافی : 1 / 337 / 5 عن زرارة .

حدیث541

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلامإذا زالَتِ الشَّمسُ صَلّی ثُمَّ دَعا ، ثُمَّ صَلّی عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله فَقالَ : اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ ، شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ ، ومَوضِعِ الرِّسالَةِ ، ومُختَلَفِ المَلائِکَةِ ، ومَعدِنِ العِلمِ ، وأهلِ بَیتِ الوَحیِ . اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ ، الفُلکِ الجارِیَةِ فِی اللُّجَجِ الغامِرَةِ ، یَأمَنُ مَن رَکِبَها ، ویَغرَقُ مَن تَرَکَها ، المُتَقَدِّمُ لَهُم مارِقٌ ، والمُتَأَخِّرُ عَنهُم زاهِقٌ ،
واللاّزِمُ لَهُم لاحِقٌ
امام صادق علیه السلام : چون ظهر می شد علی بن الحسین علیه السلام نماز می گزارد و دعا می کرد، سپس به پیامبر صلی الله علیه و آله درود می فرستاد و می فرمود: خدایا بر محمّد و خاندان محمّد که درخت نبوّت و جایگاه رسالت و مکان آمد و شد فرشتگان و کان دانش و اهل بیت وحی هستند درود فرست، خدایا درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد که کشتی روان در دریاهای عمیق پوشاننده بدان سوار شود
ایمنی یابد و هر که از آن چشم پوشد غرق شود، هر که از ایشان پیشی گیرد از دین بیرون رفته است و هر که از ایشان عقب مانَد فنا پذیرد و هر که ملتزم رکاب ایشان باشد به مقصد رسد.
جمال الاُسبوع : 251 .

حدیث542

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِن عالِمٍ یَموتُ ویَترُکُ خَلَفًا إلاّ نَحنُ ، کُلَّما ذَهَبَ مِنّا عالِمٌ طَلَعَ مَکانَهُ عالِمٌ ، نَحنُ النُّجومُ فِی السَّماءِ
امام صادق علیه السلام : عالمی نیست که بمیرد و جانشینی از خود گذارد مگر ما، پس هر گاه عالمی از ما برود دیگری در جایگاه او ظهور می کند. ما ستارگان هستیم در آسمان.
جامع الأحادیث للقمّیّ : 249 عن حصین بن مخارق .

حدیث543

امام صادق علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : مَن ماتَ وهُو لا یَعرِفُ إمامَهُ ماتَ میتَةً جاهِلِیَّةً ، فَعَلَیکُم بِالطّاعَةِ ، قَد رَأَیتُم أصحابَ عَلِیٍّ ، وأنتُم تَأتَمّونَ بِمن لا یُعذَرُ النّاسُ بِجَهالَتِهِ ، لَنا کَرائِمُ القُرآنِ ، ونَحنُ أقوامٌ اِفتَرَضَ اللّه ُ طاعَتَنا ، ولَنا الأَنفالُ ، ولَنا صَفوُ المالِ
امام صادق علیه السلام : پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرموده است: هر که بمیرد و امامش را نشناسد مرده است چونان در جاهلیت. بر شماست فرمانبری، شما اصحاب علی را دیدید و شما کسی را امام می گیرید که مردم در نشناختن او معذور نیستند، فضائل قرآن، از آنِ ماست و ما گروهی هستیم که خداوند فرمانبری از ما را واجب گردانیده است و انفال و برگزیده اموال از آنِ ماست.
المحاسن : 1 / 251 / 474 عن بشیر الدهّان .

حدیث544

امام صادق علیه السلام :
مَن ماتَ ولَیسَ فی رَقَبَتِهِ بَیعَةٌ لاِءِمامٍ ماتَ میتَةً جاهِلِیَّةً
امام صادق علیه السلام : هر که بمیرد و بیعت امام بر گردنش نباشد مرده است چونان در جاهلیت.
أعلام الدین : 459 عن أبی بصیر .

حدیث545

امام صادق علیه السلام :
الأَنبِیاءُ والأَوصِیاءُ لا ذُنوبَ لَهُم، لِأَنَّهُم مَعصومونَ مُطَهَّرونَ
امام صادق علیه السلام : انبیا و اوصیا گناهی ندارند، زیرا معصوم و پاکند.
الخصال : 608 / 9 عن الأعمش .

حدیث546

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الشَّکَّ والمَعصِیَةَ فِی النّارِ ، لَیسا مِنّا ولا إلَینا
امام صادق علیه السلام : شکّ و گناه در آتش است و اینها نه از ما هستند و نه به سوی ما روانند.
الکافی : 2 / 400 / 5 عن بکر بن محمّد .

حدیث547

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ : «إنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ أهلَ البَیتِ ویُطَهِّرَکُم تَطهیرًا» ـ : الرِّجسُ هُوَ الشَّکُّ
امام صادق علیه السلام : درباره آیه «اِنَّما یُریدُ اللّه ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ البیتِ ویُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً» فرمود: رجس همان شکّ است.
معانی الأخبار : 138 / 1 عن عبدالغفّار الجازیّ .

حدیث548

امام صادق علیه السلام :
الأَئِمَّةُ بِمَنزِلَةِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله إلاّ أنَّهُم لَیسوا بِأَنبِیاءَ ، ولا یَحِلُّ لَهُم مِنَ النِّساءِ ما یَحِلُّ لِلنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ، فَأَمّا ما خَلا ذلِکَ فَهُم فیهِ بِمَنزِلَةِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله
امام صادق علیه السلام : امامان به منزله رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند جز آن که پیامبر نیستند و از زنان آن چه برای پیامبر صلی الله علیه و آله حلال است بر ایشان حلال نیست و در جز آن به منزله رسول خدا صلی الله علیه و آله شمرده می شوند.
الکافی : 1 / 270 / 7 عن محمّد بن مسلم .

حدیث549

امام صادق علیه السلام :
ـ فی هذه الآیة : «یا أیُّهَا الَّذینَ آمَنوا أطِیعُوا اللّه َ وأطیعُوا الرَّسولَ واُولِی الأَمرِ مِنکُم» ـ : واُولُو الأمرِ هُمُ الأَئِمَّةُ مِن أهلِ البَیتِ علیهم السلام
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه شریفه «یا اَیُّهَا الّذینَ آمَنُوا اَطیعُوا اللّه َ وَاَطیعوا الرَّسُولَ وَاُولِی الاَْمْرِ مِنْکُمْ» ـ : اولو الامر، همان امامان از اهل بیت علیهم السلامهستند.
ینابیع المودّة : 1 / 341 / 2 ، المناقب لابن شهرآشوب : 3 / 15 .

حدیث550

امام صادق علیه السلام :
لِلذِّکرِ مَعنَیانِ : القُرآنُ ومُحَمَّدٌ صلی الله علیه و آله ، ونَحنُ أهلُ الذِّکرِ بِکِلا مَعنَیَیهِ
امام صادق علیه السلام : «ذِکر» دو معنی دارد: قرآن و محمّد صلی الله علیه و آله و به هر دو مفهوم اهل ذکر، ما هستیم، امّا ذکر به معنای قرآن، خداوند می فرماید: «بر تو قرآن نازل کردیم تا آن چه را برای مردم نازل شده است برایشان بیان کنی» و این سخن پروردگار که «و قرآن، سبب بلند آوازه گشتن تو و قوم توست و زودا که بازخواست شوید» و امّا ذکر به معنای محمّد صلی الله علیه و آله . در سوره طلاق آمده است: «پس ای خردمندانی که ایمان آورده اید از خدا بترسید، خدا بر شما قرآن را نازل فرموده است و پیامبری که آیات روشن خدا را برایتان می خواند تا کسانی را که ایمان آورده اند و کارهای شایسته کرده اند از تاریکی به روشنایی در آورد» .
وفی المصدر «معنیه» والصحیح ما أثبتناه فی المتن .

حدیث551

امام صادق علیه السلام :
ـ فی حَدیثٍ طَویلٍ ـ : قالَ جَلَّ ذِکرُهُ : «فَاسأَلوا أهلَ الذِّکرِ إن کُنتُم لا تَعلَمونَ» قالَ : الکِتابُ (هُوَ) الذِّکرُ ، وأهلُهُ آلُ مُحَمَّدٍ علیهم السلام ، أمَرَ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ بِسُؤالِهِم ، ولَم یُؤمَروا بِسُؤالِ الجُهّالِ
امام صادق علیه السلام ـ در حدیثی طولانی ـ : خداوند و الانام می فرماید: «فَاسْأَلُوا اَهْلَ الذِّکْرِ اِنْ کُنْتُمْ لا تَعْمَلُونَ» : کتاب، همان ذکر است و اهل آن همان خاندان محمّد است که خداوند دستور داده است از آنها پرسش کنند و به سؤال کردن از نادانان مأمور نگشته اند .
الکافی : 1 / 295 / 3 .

حدیث552

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ تَعالی : «وإنَّهُ لَذِکرٌ لَکَ ولِقَومِکَ وسَوفَ تُسأَلونَ» ـ : الذِّکرُ القُرآنُ ، ونَحنُ قَومُهُ ، ونَحنُ المَسؤولونَ
امام صادق علیه السلام : درباره آیه شریفه «وَإِنَّه لَذِکْرٌ لَکَ وَلِقَوْمِکَ وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ» ـ : مقصود از «ذکر» قرآن است و ما قوم آن هستیم و از ما باید سؤال شود!
الکافی : 1 / 211 / 5 ، تفسیر القمّیّ : 2 / 286 عن عبد الرحمن بن کثیر ، بصائر الدرجات : 37 / 1 عن الفضیل ، وذکره أیضًا فی : 37 / 6 عن برید بن معاویة عن الإمام الباقر علیه السلام .

حدیث553

امام صادق علیه السلام :
ـ فی رِسالةٍ إلی أصحابِهِ ـ : أیَّتُهَا العِصابَةُ المَرحومَةُ المُفلِحَةُ ، إنَّ اللّه َ أتَمَّ لَکُم ما آتاکُم مِنَ الخَیرِ ، واعلَموا أنَّهُ لَیسَ مِن عِلمِ اللّه ِ ولا مِن أمرِهِ أن یَأخُذَ أحَدٌ مِن خَلقِ اللّه ِ فی دینِهِ بِهَویً ولا رَأیٍ ولا مَقاییسَ ، قَد أنزَلَ اللّه ُ القُرآنَ ، وجَعَلَ فیهِ تِبیانَ کُلِّ شَیءٍ ، وجَعَلَ لِلقُرآنِ ولِتَعَلُّمِ القُرآنِ أهلاً ، لا یَسَعُ أهلَ عِلمِ القُرآنِ الَّذینَ آتاهُمُ اللّه ُ عِلمَهُ أن یَأخُذوا فیهِ بِهَوًی ولا رَأیٍ ولا مَقاییسَ ، أغناهُمُ اللّه ُ عَن ذلِکَ بِما آتاهُم مِن عِلمِهِ، وخَصَّهُم بِهِ، ووَضَعَهُ عِندَهُم ، کَرامَةً مِنَ اللّه ِ أکرَمَهُم بِها ، وهُم أهلُ الذِّکرِ الَّذینَ أمَرَ اللّه ُ هذِهِ الاُمَّةَ بِسُؤالِهِم
امام صادق علیه السلام ـ در نامه ای به اصحابش ـ : ای گروه رحمت شده رستگار! همانا خداوند با خیری که به شما بخشیده نعمتش را بر شما کامل گردانیده است. بدانید که اگر کسی از خلق خدا در دین او به دلخواه و رأی و قیاس عمل کند نه به علم الهی رسیده است و نه به امر او. خداوند قرآن را فرو فرستاده است و در آن بیان هر چیز را نهاده است. خداوند برای قرآن و آموختن آن اهلی را قرار داده است و اهل آگاهی از قرآن را که خداوند علم آن را بدیشان بخشیده، نرسد که به دلخواه و بر اساس رأی و قیاس در آن عمل کنند. خداوند با دادن علم خود بدیشان آنها را از این کار بی نیاز ساخته است و آن را ویژه ایشان کرده و آن علم را نزد ایشان نهاده و این کرامتی است که خداوند با آن ایشان را ارجمند داشته است. اینها همان اهل ذکری هستند که خداوند به این امّت دستور داده از ایشان سؤال کنند.
الکافی : 8 / 5 / 1 عن إسماعیل بن مخلّد السرّاج ، وراجع : «فی أنّهم : أهل الذکر» ، الکافی : 1 / 210 باب أنّ أهل الذکر الذین أمر اللّه الخلق بسؤالهم هم الأئمّة علیهم السلام، وأیضًا : 4/599 ، و : 1 / 259 / 3 ، البحار : 23 / 172 باب 9 ، أمالی الطوسیّ : 664 / 1290 ، روضة الواعظین : 224 ، بصائر الدرجات : 37 / 5 و : 40 / 10 و : 511 / 23 ، کامل الزیارات : 54 ، إحقاق الحقّ : 2 / 482 و 483 ، و : 14 / 371 ـ 375 .

حدیث554

امام صادق علیه السلام :
إنَّ العُلَماءَ وَرَثَةُ الأَنبِیاءِ ، وذاکَ أنَّ الأَنبِیاءَ لَم یُورِثوا دِرهَمًا ولا دینارًا ، وإنَّما أورَثوا أحادیثَ مِن أحادیثِهِم ، فَمَن أخَذَ بِشَیءٍ مِنها فَقَد أخَذَ حَظًّا وافِرًا ، فَانظُروا عِلمَکُم هذا عَمَّن تَأخُذونَهُ ؟ فَإِنَّ فینا أهلَ البَیتِ فی کُلِّ خَلَفٍ عُدولاً ، یَنفونَ عَنهُ تَحریفَ الغالینَ وانتِحالَ المُبطِلینَ وتَأویلَ الجاهِلینَ
امام صادق علیه السلام : دانشمندان علما وارثان انبیا هستند و این از آن روست که پیامبران نه درهمی به ارث می نهند نه دیناری بلکه احادیثی از احادیث خود را به ارث می نهند، پس هر که قدری از آن را فراستاند به بهره ای فراوان دست یافته است، پس بنگرید دانش خود را از چه کسی فرا می ستانید زیرا در هر نسلی افراد عادلی از ما اهل بیت هست که تحریف زیاده روان و در لباس دین در آمدن مبطلان و تأویل جاهلان را از این دین دور می کنند.
الکافی : 1 / 32 / 2 ، بصائر الدرجات : 10 / 1 کلاهما عن أبی البختریّ .

حدیث555

امام صادق علیه السلام :
الأَوصِیاءُ هُم أبوابُ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ الَّتی یُؤتی مِنها ، ولَولاهُم ما عُرِفَ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ ، وبِهِمُ احتَجَّ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی عَلی خَلقِهِ
امام صادق علیه السلام : اوصیاء همان درهای خداوند عزّوجل هستند که از آن وارد می شوند و اگر ایشان نمی بودند خداوند عزّوجل شناخته نمی شد، خداوند تبارک و تعالی با آنها بر خلقش حجّت می آورد.
الکافی : 1 / 193 / 2 عن أبی بصیر .

حدیث556

امام صادق علیه السلام :
ـ فی صِفَةِ الأَئِمَّةِ علیهم السلام ـ : جَعَلَهُمُ اللّه ُ حَیاةً لِلأَنامِ ، ومَصابیحَ لِلظَّلامِ ، ومَفاتیحَ لِلکَلام
امام صادق علیه السلام ـ در توصیف امامان علیهم السلام : خداوند آنها را موجب زندگی مردم و چراغ تاریکی و کلیدهای سخن قرار داده است.
الکافی : 1 / 204 / 2 عن إسحاق بن غالب .

حدیث557

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ قَومٌ فَرَضَ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ طاعَتَنا ، لَنَا الأَنفالُ ، ولَنا صَفوُ المالِ ، ونَحنُ الرّاسِخونَ فِی العِلمِ ، ونَحنُ المَحسودونَ الَّذینَ قالَ اللّه ُ : «أم یَحسُدونَ النّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللّه ُ مِن فَضلِهِ
امام صادق علیه السلام : ما گروهی هستیم که خداوند عزّوجل فرمانبری از ما را فرض کرده است. انفال و برگزیده اموال از آن ماست. ما راسخان در دانشیم. ما رشکیدگانی هستیم که خداوند درباره آنها فرموده: «یا مردم بر آنها به سبب آن چه خداوند از فضل خود بدیشان داده حسادت می ورزند».
النساء : 54 .

حدیث558

امام صادق علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ عِندَنا مَعاقِلُ العِلمِ ، وآثارُ النُّبُوَّةِ ، وعِلمُ الکِتابِ ، وفَصلُ ما بَینَ النّاسِ
امام صادق علیه السلام : ما خاندانی هستیم که سنگرهای دانش و نشانه های نبوّت و آگاهی از قرآن و داوری بین مردم در میان ما نهاده شده است.
الاختصاص : 309 ، بصائر الدرجات : 363 / 4 کلاهما عن الحسن بن یحیی ، وذکره أیضًا فی : 365 / 13 عن الحسین الأخمسیّ .

حدیث559

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عَزَّوجَلَّ أوضَحَ بِأَئِمَّةِ الهُدی مِن أهلِ بَیتِ نَبِیِّنا عَن دینِهِ ، وأبلَجَ بِهِم عَن سَبیلِ مِنهاجِهِ ، وفَتَحَ بِهِم عَن باطِنِ یَنابِیعِ عِلمِهِ
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل با امامان هدایت که از خاندان پیامبر ما هستند از دینش پرده بر داشته و با آنها راه روشنش را آشکار نموده و با ایشان، کلید از نهفته های دانشش برگرفته است.
الکافی : 1 / 203 / 2 ، الغیبة للنعمانیّ : 224 / 7 کلاهما عن إسحاق بن غالب .

حدیث560

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ ، وبَیتُ الرَّحمَةِ ، ومَفاتیحُ الحِکمَةِ ، ومَعدِنُ العِلمِ ، ومَوضِعُ الرِّسالَةِ ، ومُختَلَفُ المَلائِکَةِ ، ومَوضِعُ سِرِّ اللّه ِ ، ونَحنُ وَدیعَةُ اللّه ِ فی
عِبادِهِ ، ونَحنُ حَرَمُ اللّه ِ الأَکبَرُ ، ونَحنُ ذِمَّةُ اللّه ِ ، ونَحنُ عَهدُ اللّه ِ . فَمَن وَفی بِعَهدِنا فَقَد وَفی بِعَهدِ اللّه ِ ، ومَن خَفَرَها فَقَد خَفَرَ ذِمَّةَ اللّه ِ وعَهدَهُ
امام صادق علیه السلام : ما شجره نبوّت و خانه رحمت و کلیدهای حکمت و کان دانش و جایگاه رسالت و مکان آمد و شد فرشتگان و جای اسرار الهی هستیم. ما سپرده خدا در میان بندگان و پردگیان بزرگ خدا و پیمان پروردگاریم. پس
هر کس به عهد و پیمان ما وفا کند به پیمان خدا وفا کرده و هر که آن را پاس بدارد عهد وپیمان الهی را پاس داشته است.
الکافی : 1 / 221 / 3 ، بصائر الدرجات : 57 / 6 کلاهما عن خیثمة .

حدیث561

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ ، ومَعدِنُ الرِّسالَةِ ، ومُختَلَفُ المَلائِکَةِ ، ونَحنُ عَهدُ اللّه ِ وذِمَّتُهُ ، ونَحنُ ودائِعُ اللّه ِ وحُجَّتُهُ
امام صادق علیه السلام : ما شجره نبوّت و کان رسالت و جایگاه آمد و شد فرشتگان و عهد و پیمان الهی هستیم. ماییم سپرده های خدا و حجّت او.
تفسیر القمّیّ : 2 / 228 عن شهاب بن عبد ربّه .

حدیث562

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ حُجَّةُ اللّه ِ فی عِبادِهِ ، وشُهَداؤُهُ عَلی خَلقِهِ ، واُمَناؤُهُ عَلی وَحیِهِ ، وخُزّانُهُ عَلی عِلمِهِ ، ووَجهُهُ الَّذی یُؤتی مِنهُ ، وعَینُهُ فی بَرِیَّتِهِ ، ولِسانُهُ النّاطِقُ ، وقَلبُهُ الواعی، وبابُهُ الَّذی یَدُلُّ عَلَیهِ . ونَحنُ العالِمونَ بِأَمرِهِ ، والدّاعونُ إلی سَبیلِهِ. بِنا عُرِفَ اللّه ُ ، وبِنا عُبِدَ اللّه ُ . نَحنُ الأَدِلاّءُ عَلَی اللّه ِ ، ولَولانا ما عُبِدَ اللّه ُ
امام صادق علیه السلام : ما حجّت خداییم در میان بندگان و گواهان او در میان خلایق و معتمدان او در وحی مقام کبریایی و گنجوران او در دانشش و چهره او که بدان روی می آورند و چشم او در میان مردم و زبان گویای او و دل دیده ور او و دری که بدان هدایت می کند. ماییم آگاهان از امر او و دعوتگران به راهش. خدا با ما شناخته و با ما پرستیده می شود. ما رهنمایان به سوی خداییم و اگر ما نمی بودیم خداوند پرستش نمی شد.
التوحید : 152 / 9 عن ابن أبی یعفور .

حدیث563

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ أصلُ کُلِّ خَیرٍ ، ومِن فُروعِنا کُلُّ بِرٍّ ، فَمِنَ البِرِّ : التَّوحیدُ ، والصَّلاةُ ، والصِّیامُ ، وکَظمُ الغَیظِ ، والعَفوُ عَنِ المُسیءِ ، ورَحمَةُ الفَقیرِ ، وتَعَهُّدُ الجارِ ، والإِقرارُ بِالفَضلِ لِأَهلِهِ . وعَدُوُّنا أصلُ کُلِّ شَرٍّ ، ومِن فُروعِهِم کُلُّ قَبیحٍ وفاحِشَةٍ ، فَمِنهُمُ : الکَذِبُ، والبُخلُ ، والنَّمیمَةُ ، والقَطیعَةُ ، وأکلُ الرِّبا ، وأکلُ مالِ الیَتیمِ بِغَیرِ حَقِّهِ ، وتَعَدِّی الحُدودِ الَّتی أمَرَ اللّه ُ ، ورُکوبُ الفَواحِشِ ما ظَهَرَ مِنها وما بَطَنَ ، والزِّنا ، والسَّرِقَةُ ، وکُلُّ ما وافَقَ ذلِکَ مِنَ القَبیحِ . فَکَذَبَ مَن زَعَمَ أنَّهُ مَعَنا وهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِفُروعِ غَیرِنا
امام صادق علیه السلام : ما ریشه هر گونه خیری هستیم و هر نیکی از شاخ و بر ماست. از این نیکیهاست: یکتاپرستی، نماز، روزه، فرو خوردن خشم، گذشت از بدی کننده، رحم بر کم توشه، پرداختن به کار همسایه، اقرار به فضیلتِ فضیلت مندان. و دشمن ما ریشه هر گونه بدی است و هر زشتی و پلیدکاری از شاخ و بر ایشان است که از جمله آنهاست: دروغ، تنگ چشمی، سخن چینی، گسستن پیوند، رباخواری، خوردن ناروای مال یتیم، در گذشتن از حدودی که خداوند بدان دستور داده است، ارتکاب پنهان و پیدای پلیدکاری، زنا، دزدی و هر کار زشتی که با اینها همسو باشد. پس دروغ گفته هر که گمان برده با ماست و به شاخه های دیگران چنگ افکنده است.
الکافی : 8 / 242 / 336 عن ابن مسکان ، تأویل الآیات الظاهرة : 22 عن شاذان بن جبرئیل بإسناده عنه علیه السلام .

حدیث564

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ مفِتاحُ الکِتابِ ، فَبِنا نَطَقَ العُلَماءُ ، ولَولا ذلِکَ لَخَرِسوا
امام صادق علیه السلام : ما کلید قرآن هستیم. علما در پرتو ما سخن می گویند و اگر این نمی بود هر آینه لال می شدند.
الاختصاص : 90 عن أبی المغرا (حمید بن المثنّی العجلیّ) .

حدیث565

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ وَرِثنَا النَّبِیّینَ ، وعِندَنا عَصا موسی ، وإنّا لَخُزّانُ اللّه ِ فِی الأَرضِ ، لا بِخُزّانِ ذَهَبٍ ولا فِضَّةٍ
امام صادق علیه السلام : ما از پیامبران ارث می بریم و عصای موسی نزد ماست، وما گنجوران خدا در زمین هستیم، نه گنجوران زر و سیم .
تفسیر فرات الکوفیّ : 107 / 101 عن إبراهیم .

حدیث566

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ شَجَرَةُ العِلمِ، ونَحنُ أهلُ بَیتِ النَّبِیِّ ، وفی دارِنا مَهبَطُ جَبرائیلَ ، ونَحنُ خُزّانُ عِلمِ اللّه ِ ، ونَحنُ مَعادِنُ وَحیِ اللّه ِ . مَن تَبِعَنا نَجا ، ومَن تَخَلَّفَ عَنّا هَلَکَ ، حَقًّا عَلَی اللّه ِ عَزَّوجَلَّ
امام صادق علیه السلام : ما شجره علم و اهل بیت پیامبر هستیم، فرودگاه جبرئیل در خانه ماست و ما گنجوران علم خدا و کان وحی الهی هستیم. هر که از ما پیروی کند رهایی می یابد و هر که از ما بازماند نابود شود و بر خدا سزاوار است که چنین کند.
أمالی الصدوق : 252 / 15 ، بشارة المصطفی : 54 کلاهما عن أبی بصیر ، روضة الواعظین : 299 مرسلاً ، وراجع بصائر الدرجات : 103 باب 19 فی الأئمّة أنّهم خزّان اللّه علی علمه .

حدیث567

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ وُلاةُ أمرِ اللّه ِ ، وخَزَنَةُ عِلمِ اللّه ِ ، وعَیبَةُ وَحیِ اللّه ِ
امام صادق علیه السلام : ما والیان امر الهی و گنجوران دانش خدا و ظرف وحی پروردگاریم.
الکافی : 1 / 192 / 1 ، بصائر الدرجات : 61 / 3 ، وذکره أیضًا فی : 105 / 8 کلّها عن عبد الرحمن بن کثیر .

حدیث568

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالَی انتَجَبَنا لِنَفسِهِ ، فَجَعَلَنا صَفوَتَهُ مِن خَلقِهِ ، واُمَناءَهُ عَلی وَحیِهِ ، وخُزّانَهُ فی أرضِهِ ، ومَوضِعَ سِرِّهِ ، وعَیبَةَ عِلمِهِ
امام صادق علیه السلام : خداوند تبارک و تعالی ما را برای خود برگزید و سپس ما را برگزیده مردمان و معتمدان بر وحی و گنجوران زمین و جایگاه راز و ظرف علم خود قرارمان داد.
بصائر الدرجات : 62 / 7 عن عبّاد بن سلیمان عن أبیه .

حدیث569

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ وَرَثَةُ الأَنبِیاءِ ، جَلَّلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عَلی عَلِیٍّ علیه السلامثَوبًا ، ثُمَّ عَلَّمَهُ ألفَ کَلِمَةٍ ، کُلُّ کَلِمَةٍ تَفتَحُ ألفَ کَلِمَةٍ
امام صادق علیه السلام : ما وارثان پیامبریم. پیامبر صلی الله علیه و آله علی علیه السلام را به جامه ای پوشاند و سپس هزار کلمه به او آموخت که هر کلمه آغازگر هزار کلمه بود.
الخصال : 651 / 49 عن ذریح المحاربیّ .

حدیث570

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عَلِیًّا علیه السلام کانَ عالِمًا والعِلمُ یُتَوارَثُ ، ولَن یهلِکَ عالِمٌ إلاّ بَقِیَ مِن بَعدِهِ مَن یَعلَمُ عِلمَهُ أو ما شاءَ اللّه ُ
امام صادق علیه السلام : علی علیه السلام عالم بود وعلم به ارث برده می شود و عالم، هرگز نمیرد مگر این که پس از او کسی بماند که علم او یا آن چه را خدا بخواهد بداند.
الکافی: 1/221/1، وذکره أیضًا فی : 379 /3، علل الشرائع: 591 / 40، بصائرالدرجات: 118 / 2، الإمامة والتبصرة: 225 / 75 کلّها عن محمّدبن مسلم، کمال الدین : 223 / 13 عن محمّدبن مسلم عن الإمام الباقر علیه السلامنحوه .

حدیث571

امام صادق علیه السلام :
إنَّ العِلمَ الَّذی نَزَلَ مَعَ آدَمَ علیه السلاملَم یُرفَع ، وما ماتَ عالِمٌ إلاّ وقَد وَرَّثَ عِلمَهُ ، إنَّ الأَرضَ لا تَبقی بِغَیرِ عالِم
امام صادق علیه السلام : علمی که با آدم علیه السلام فرود آمد دیگر بالا نرفت (نابود نشد) و عالمی در نگذشت مگر آن که علمش را به ارث نهاد. زمین بدون عالم باقی نمی ماند.
الکافی : 1 / 223 / 8 ، کمال الدین : 224 / 19 ، بصائر الدرجات : 116 / 9 کلّها عن الحارث بن المغیرة .

حدیث572

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ وَرَثَةُ الأَنبِیاءِ ، ووَرَثَةُ کِتابِ اللّه ِ ، ونَحنُ صَفوَتُهُ
امام صادق علیه السلام : ما وارثان انبیا و میراث بر آن کتاب الهی و برگزیدگان خداییم.
مختصر بصائر الدرجات : 63 عن عبد الغفّار الجازیّ .

حدیث573

امام صادق علیه السلام :
حَدیثی حَدیثُ أبی ، وحَدیثُ أبی حَدیثُ جَدّی ، وحَدیثُ جَدّی حَدیثُ الحُسَینِ ، وحَدیثُ الحُسَینِ حَدیثُ الحَسَنِ ، وحَدیثُ الحَسَنِ حَدیثُ أمیـرِ المُؤمِنینَ علیهم السلام ، وحَدیثُ أمیـرِ المُؤمِنینَ حَدیثُ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، وحَدیثُ رَسولِ اللّه ِ قَولُ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ
امام صادق علیه السلام : حدیث من، حدیث پدرم و حدیث پدرم، حدیث نیایم و حدیث نیایم، حدیث حسین و حدیث حسین، حدیث حسن و حدیث حسن، حدیث امیرالمؤمنین و حدیث امیرالمؤمنین، حدیث رسول خدا صلی الله علیه و آله و حدیث رسول خدا، حدیث خداوند عزّوجل است.
الکافی : 1 / 53 / 14 عن حمّاد بن عثمان وغیره ، روضة الواعظین : 233 وفیه «حدیث جدّی حدیث أمیر المؤمنین» .

حدیث574

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ فَرَضَ وَلایَتَنا ، وأوجَبَ مَوَدَّتَنا . واللّه ِ ، ما نَقولُ بِأَهوائِنا ، ولا
نَعمَلُ بِآرائِنا ، ولا نَقولُ إلاّ ما قالَ رَبُّنا عَزَّوجَلَّ
امام صادق علیه السلام : خداوند، ولایت و دوستی ما را واجب ساخته است، به خدا سوگند، ما از روی هوی و هوس خود سخن نمی گوییم و بر طبق آراء خود
عمل نمی کنیم ونمی گوییم مگر آن چه خداوند عزَّوجل فرموده است.
أمالی المفید : 60 / 4 عن محمّد بن شریح .

حدیث575

امام صادق علیه السلام :
قالَ لی : إنَّ الحَکَمَ بنَ عُتَیبَةَ مِمَّن قالَ اللّه ُ : «ومِنَ النّاسِ مَن یَقولُ آمَنّا بِاللّه ِ وبِالیَومِ الآخِرِ وما هُم بِمُؤمِنینَ
ابو بصیر به نقل از امام صادق علیه السلام: حضرت علیه السلام به من فرمود: حکم بن عتیبه از کسانی است که خداوند درباره او فرموده است: «برخی از مردم می گویند که به خدا و روز واپسین ایمان آورده ایم در حالی که ایمان ندارند»، حکم چه به شرق برود چه به غرب، به خدا سوگند، به علمی دست نیابد مگر از اهل بیتی که جبرئیل بر ایشان نازل شده است.
البقرة : 8 .

حدیث576

امام صادق علیه السلام :
یا یونُسُ ، إذا أرَدتَ العِلمَ الصَّحیحَ فَخُذ عَن أهلِ البَیتِ ، فَإِنّا رُویناهُ ، واُوتینا شَرحَ الحِکمَةِ ، وفَصلَ الخِطابِ ، إنَّ اللّه َ اصطَفانا وآتانا ما لَم یُؤتِ أحَدًا مِنَ العالَمینَ
امام صادق علیه السلام : ای یونس! هرگاه طالب علم صحیح بودی آن را از اهل بیت بستان، چه، آن برای ما روایت شده است و به ما شرح حکمت و سخن فصل داده اند. خداوند ما را برگزیده است و به ما آن داده که به هیچ یک از جهانیان نداده است.
البحار : 26 / 158 / 5 نقلاً عن کتاب المحتضر ، الصراط المستقیم : 2 / 157 نحوه ، إثبات الهداة : 1 / 602 کلّها عن یونس بن ظبیان .

حدیث577

امام صادق علیه السلام :
ـ وعِندَهُ اُناسٌ مِن أهلِ الکوفَةِ ـ : عَجَبًا لِلنّاسِ ، إنَّهُم أخَذوا عِلمَهُم کُلَّهُ عَن رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَعَمِلوا بِهِ واهتَدَوا، ویَرَونَ أنَّ أهلَ بَیتِهِ لَم یَأخُذوا عِلمَهُ ! ونَحنُ أهلُ بَیتِهِ وذُرِّیَّتُهُ، فی مَنازِلِنا نَزَلَ الوَحیُ ، ومِن عِندِنا خَرَجَ العِلمُ إلَیهِم ، أفَیَرَونَ أنَّهُم عَلِموا واهتَدَوا وجَهِلنا نَحنُ وضَلَلنا ؟! إنَّ هذا مُحالٌ
امام صادق علیه السلام : در حالی که گروهی از کوفیان در خدمت ایشان بودند ـ : شگفت از مردمی که همه علم خود را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ستاندند و بدان عمل کردند و ره یافتند و گمان می کنند اهل بیت او علمش را نستانده اند در حالی که ما اهل بیت و ذرّیه او هستیم، وحی در خانه های ما فرود آمد و علم از سوی ما بدیشان صادر شد. آیا آنها گمان می کنند که آگاه شده اند و ره یافته اند، ولی ما نمی دانیم و گمراه شده ایم؟ این امری محال است.
الکافی : 1 / 398 / 1 ، أمالی المفید : 122 / 6 ، بصائر الدرجات : 12 / 3 کلّها عن یحیی بن عبداللّه .

حدیث578

امام صادق علیه السلام :
نَحنُ الرّاسِخونَ فِی العِلمِ ، ونَحنُ نَعلَمُ تَأویلَهُ
امام صادق علیه السلام : ما، راسخان در دانش هستیم و ما تأویل قرآن را می دانیم.
الکافی : 1 / 213 / 1 ، بصائر الدرجات : 204 / 5 ، وذکره أیضًا فی : 204 / 7 عن الإمام الباقر علیه السلام ، تفسیر العیّاشیّ : 1 / 164 / 8 ، تأویل الآیات الظاهرة : 106 کلّها عن أبی بصیر .

حدیث579

امام صادق علیه السلام :
الرّاسِخونَ فِی العِلمِ : أمیرُ المُؤمِنینَ والأَئِمَّةُ علیهم السلام مِن بَعدِهِ
امام صادق علیه السلام : راسخان در دانش، امیرالمؤمنین و امامان پس از او هستند.
الکافی : 1 / 213 / 3 عن عبد الرحمن بن کثیر .

حدیث580

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلامإذا زالَتِ الشَّمسُ صَلّی ، ثُمَّ دَعا ، ثُمَّ صَلّی عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله : اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ ، شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ ، ومَوضِعِ الرِّسالَةِ ، ومُختَلَفِ المَلائِکَةِ ، ومَعدِنِ العِلمِ ، وأهلِ بَیتِ الوَحیِ
امام صادق علیه السلام : چون زوال ظهر می شد علی بن الحسین علیه السلامنماز می گزارْد و سپس دعا می کرد و پس از آن بر پیامبر صلی الله علیه و آله چنین درود می فرستاد: خدایا درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد که درخت نبوّت و جایگاه رسالت و مکان آمد و شد فرشتگان و کان علم و معرفت و اهل بیت وحی هستند.
جمال الاُسبوع : 250 ، مصباح المتهجّد : 361 .
ولکثرة الأحادیث فی هذا المضمار راجع إحقاق الحقّ : 10 / 409 دعاء النبیّ صلی الله علیه و آله لعلیّ وفاطمة علیهماالسلاملیلة العرس ، وفیه «جعل نسلهما مفاتیح الرحمة ومعادن الحکمة» ، إقبال الأعمال : 3 / 299 فی دعاء الإمام الکاظم علیه السلام وفیه «الأئمّة ینابیع الحکمة»، الکافی: 1/203/2 عن الإمام الصادق علیه السلام وفیه «إنّ اللّه عزّوجلّ ... فتح بهم عن باطن ینابیع علمه» ، البحار : 102 / 189 عن الإمام الرضا علیه السلام وفیه «وأودع قلوبهم ینابیع الحکمة» .

حدیث581

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «قالَ الَّذی عِندَهُ عِلمٌ مِنَ الکِتابِ أنَا آتیکَ بِهِ قَبلَ أن یَرتَدَّ إلَیکَ طَرفُکَ
عبدالرحمن بن کثیر به نقل از امام صادق علیه السلام ـ درباره این آیه «قالَ الّذی عِنْدَه عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ اَنَا آتیکَ بِهِ قَبْلَ اَنْ یَرْتَدَّ اِلَیْکَ طَرْفُکَ» : امام صادق علیه السلاممیان انگشتان خود را باز کرد و آنها را روی سینه اش نهاد و سپس فرمود: به خدا سوگند همه علم کتاب نزد ماست.
النمل : 40 .

حدیث582

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عیسَی بنَ مَریَمَ علیه السلاماُعطِیَ حَرفَینِ کانَ یَعمَلُ بِهِما ، واُعطِیَ موسی أربَعَةَ أحرُفٍ ، واُعطِیَ إبراهیمُ ثَمانِیَةَ أحرُفٍ ، واُعطِیَ نوحٌ خَمسَةَ عَشَرَ حَرفًا ، واُعطِیَ آدَمُ خَمسَةً وعِشرینَ حَرفًا ، وإنَّ اللّه َ تَعالی جَمَعَ ذلِکَ کُلَّهُ لِمُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله . وإنَّ اسمَ اللّه ِ الأَعظَمَ ثَلاثَةٌ وسَبعونَ حَرفًا ، اُعطِیَ مُحَمَّدٌ صلی الله علیه و آله اِثنَینِ وسَبعینَ حَرفًا وحُجِبَ عَنهُ حَرفٌ واحِدٌ
امام صادق علیه السلام : به عیسی بن مریم دو حرف داده شد که به وسیله آن دو عمل می کرد و به موسی چهار حرف و به ابراهیم هشت حرف و به نوح پانزده حرف و به آدم بیست و پنج حرف و خداوند تبارک و تعالی همه اینها را برای محمّد صلی الله علیه و آله گرد آورده است و اسم اعظم خداوند، هفتاد و سه حرف است که هفتاد و دو حرف از آن را به محمّد داده اند و یک حرف را از او ممنوع داشته اند.
الکافی : 1 / 230 / 2 ، بصائر الدرجات : 208 / 2 ، تأویل الآیات الظاهرة : 479 کلّها عن هارون ابن الجهم عن رجل من أصحاب الإمام الصادق علیه السلام .

حدیث583

امام صادق علیه السلام :
دَخَلَ عَلَیهِ قَومٌ مِن أهلِ خُراسانَ ، فَقالَ ـ ابتِداءً قَبلَ أن یُسأَلَ ـ : مَن جَمَعَ مالاً یَحرُسُهُ عَذَّبَهُ اللّه ُ عَلی مِقدارِهِ ، فَقالوا لَهُ ـ بِالفارِسِیَّةِ ـ : لا نَفهَمُ بِالعَرَبِیَّةِ ، فَقالَ لَهُم : هر که درم اندوزد جزایش دوزخ باشد
احمد بن قابوس به نقل از پدرش به نقل از امام صادق علیه السلاممی گوید: گروهی از مردم خراسان بر حضرت علیه السلام وارد شدند. پیش از این که آنها چیزی بپرسند، حضرت علیه السلام فرمود: هر کس مالی جمع کند و آن را نگه دارد خداوند به همان مقدار کیفرش کند. آنها به فارسی گفتند: ما عربی نمی فهمیم. امام علیه السلام به زبان فارسی فرمود: «هر که درم اندوزد جزایش دوزخ باشد».
الخرائج والجرائح : 2 / 753 / 70 .

حدیث584

امام صادق علیه السلام :
اللّهُمَّ یامَن أعطانا عِلمَ ما مَضی وما بَقِیَ ، وجَعَلَنا وَرَثَةَ الأَنبِیاءِ ، وخَتَمَ بِنَا الاُمَمَ السّالِفَةَ ، وخَصَّنا بِالوَصِیَّةِ
امام صادق علیه السلام : بار خدایا! ای کسی که آگاهی از گذشته و آینده را به ما بخشیده است و ما را وارثان پیامبران قرار داده است و امّتهای گذشته را با ما به پایان برده است و ما را به جانشینی اختصاص داده است.
بصائر الدرجات : 129 / 3 عن معاویة بن وهب .

حدیث585

امام صادق علیه السلام :
إنّی لَأَعلَمُ ما فِی السَّماواتِ وما
فِی الأَرضِ ، وأعلَمُ ما فِی الجَنَّةِ ، وأعلَمُ ما فِی النّارِ ، وأعلَمُ ما کانَ وما یَکونُ . ثُمَّ مَکَثَ هُنَیئَةً فَرَأی أنَّ ذلِکَ کَبُرَ عَلی مَن سَمِعَهُ مِنهُ ، فَقالَ : عَلِمتُ ذلِکَ مِن کِتابِ اللّه ِ عَزَّوَجَلَّ ، إنَّ اللّه َ عَزَّوجَلَّ یَقولُ : فیهِ تِبیانُ کُلِّ شَیءٍ
حارث بن مغیره به نقل از امام صادق علیه السلام می گوید که امام فرمود: بدون تردید من
به آن چه در
آسمانها و زمین و بهشت و دوزخ است و آن چه تحقّق یافته وتحقّق خواهد یافت آگاهی دارم. امام سپس لحظه ای درنگ کرد و چون دید این سخن بر شنوندگان گران آمد فرمود: این را من از کتاب خداوند عزّوجل یافته ام، چه، خداوند می فرماید: «در آن بیان هر چیزی هست».
یشیر علیه السلامبالمعنی إلی قوله تعالی «تِبیانًا لِکُلِّ شَیءٍ»(النحل : 89) .

حدیث586

امام صادق علیه السلام :
قَد وَلَدَنی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وأنَا أعلَمُ کِتابَ اللّه ِ وفیهِ بَدءُ الخَلقِ ، وما هُوَ کائِنٌ إلی یَومِ القِیامَةِ ، وفیهِ خَبَرُ السَّماءِ وخَبَرُ الأَرضِ ، وخَبَرُ الجَنَّةِ وخَبَرُ النّارِ ، وخَبَرُ ما کانَ (وخَبَرُ) ما هُوَ کائِنٌ ، أعلَمُ ذلِکَ کَما أنظُرُ إلی کَفّی ، إنَّ اللّه َ یَقولُ : فیهِ تِبیانُ کُلِّ شَیءٍ
امام صادق علیه السلام : من فرزند پیامبر خدا صلی الله علیه و آله هستم. من از کتاب خدا آگاهی دارم؛ کتابی که آغاز آفرینش و آن چه تا روز رستاخیز وجود می یابد و خبر از آسمانها وزمین وبهشت ودوزخ وخبر از گذشته و حال در آن نهفته است. اینها را مانند کف دستم می شناسم. خداوند می فرماید: «تِبْیانُ کُلِّ شی ءٍ» .
الکافی : 1 / 61 / 8 ، بصائر الدرجات : 197 / 2 ، ینابیع المودّة : 1 / 80 / 20 کلّها عن عبد الأعلی بن أعین ، وراجع تفسیر العیّاشیّ : 2 / 266 / 56 .

حدیث587

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ أجَلُّ وأعظَمُ مِن أن یَحتَجَّ بِعَبدٍ مِن عِبادِهِ ثُمَّ یُخفِیَ عَنهُ شَیئًا مِن أخبارِ السَّماءِ والأَرضِ
امام صادق علیه السلام : همانا خداوند برتر و بزرگ تر از آن است که بنده ای از بندگانش را
حجّت قرار دهد و سپس چیزی از اخبار آسمان و زمین را بر او پوشیده دارد.
بصائر الدرجات : 126 / 6 عن صفوان .

حدیث588

امام صادق علیه السلام :
اللّه ُ أحکَمُ وأکرَمُ مِن أن یَفرِضَ طاعَةَ عَبدٍ یَحجُبُ عَنهُ خَبَرَ السَّماءِ صَباحًا ومَساءً
امام صادق علیه السلام : خداوند حکیم تر و ارجمندتر از آن است که فرمانبری از بنده ای را واجب گرداند که صبح و شام، خبر آسمان بر او پوشیده مانَد.
بصائر الدرجات : 125 / 5 عن المفضّل بن عمر .

حدیث589

امام صادق علیه السلام :
ما مِن لَیلَةٍ تَأتی عَلَینا إلاّ وأخبارُ کُلِّ أرضٍ عِندَنا ، وما یَحدُثُ فیها ، وأخبارُ الجِنِّ ، وأخبارُ أهلِ الهَوی مِنَ المَلائِکَةِ
امام صادق علیه السلام : شبی نیست که بر ما بگذرد و اخبار همه زمین و آن چه در آن رخ می دهد و اخبار جن و فرشتگان شیفته نزد ما نباشد.
کامل الزیارات : 328 عن عبد اللّه بن بکر الأرجّانیّ .

حدیث590

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عِلمَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام (مِن) عِلمِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَعَلِمناهُ نَحنُ فیما عَلِمناهُ
امام صادق علیه السلام : علم علی بن ابی طالب علیه السلام (از) علم رسول خداست. پس آن چه را می دانیم او به ما آموخته است.
الاختصاص : 279 ، بصائر الدرجات : 295 / 1 کلاهما عن أبی یعقوب الأحول .

حدیث591

امام صادق علیه السلام :
لَولا أنَّ اللّه َ فَرَضَ طاعَتَنا ووَلایَتَنا وأمَرَ مَوَدَّتَنا ما أوقَفناکُم عَلی أبوابِنا ، ولا أدخَلناکُم بُیوتَنا ، إنّا وَاللّه ِ ما نَقولُ بِأَهوائِنا ، ولا نَقولُ بِرَأیِنا ، ولا نَقولُ إلاّ ما قالَ رَبُّنا، واُصولٌ عِندَنا نَکِنزُها کَما یَکنِزُ هؤُلاءِ ذَهَبَهُم وفِضَّتَهُم
امام صادق علیه السلام : اگر نبود این که خداوند، فرمانبری از ما و ولایت ما و دوستی ما را واجب کرده است ما شما را بر درهای خانه مان نمی ایستاندیم و به سرایمان واردتان نمی کردیم. به خدا سوگند ما از سر هوی و هوس سخن نمی گوییم و نظر خود را بیان می داریم و نمی گوییم مگر آن چه خدای ما گفته است و اصولی نزد ماست که آن را می اندوزیم، چنان که این جماعت زر و سیم خود را می اندوزند.
بصائر الدرجات : 301 / 10 عن محمّد بن شریح .

حدیث592

امام صادق علیه السلام :
ألواحُ موسی علیه السلامعِندَنا ، وعَصا موسی عِندَنا ، ونَحنُ وَرَثَةُ النَّبِیّینَ
امام صادق علیه السلام : ده فرمان موسی و عصای او نزد ماست و ما وارثان پیامبران هستیم.
الکافی : 1 / 231 / 2 ، بصائر الدرجات : 183 / 32 ، إعلام الوری : 277 کلّها عن أبی حمزة الثمالیّ.

حدیث593

امام صادق علیه السلام :
قالَ لی : یا أبا مُحَمَّدٍ ، إنَّ اللّه َ عَزَّوجَلَّ لَم یُعطِ الأَنبِیاءَ شَیئًا إلاّ وقَد أعطاهُ مُحَمَّدًا صلی الله علیه و آله . قالَ : وقَد أعطی مُحَمَّدًا جَمیعَ ما أعطَی الأَنبِیاءَ ، وعِندَنَا الصُّحُفُ الَّتی قالَ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ : «صُحُفِ إبراهیمَ وموسی
ابوبصیر به نقل از امام صادق علیه السلام: امام علیه السلام به من فرمود: ای ابا محمّد! همانا خداوند عز و جل به پیامبران چیزی نداده است که به محمّد صلی الله علیه و آله نداده باشد. امام علیه السلامفرمود: خداوند هر آن چه به پیامبران داده به محمّد صلی الله علیه و آله نیز بخشیده است و نزد ماست صحفی که خداوند درباره آن می فرماید: «صُحُف ابراهیم و موسی» . عرض کردم: قربانت گردم، همان لوحها؟ فرمود آری.
الأعلی : 19 .

حدیث594

امام صادق علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله اُفضِیَت إلَیهِ صُحُفُ إبراهیمَ وموسی فَائتَمَنَ عَلَیها عَلِیًّا، ثُمَّ ائتَمَنَ عَلَیها عَلِیٌّ الحَسَنَ، ثُمَّ ائتَمَنَ عَلَیها الحَسَنُ الحُسَینَ أخاهُ ، وائتَمَنَ الحُسَینُ عَلَیها عَلِیَّ بنَ الحُسَینِ ، ثُمَّ ائتَمَنَ عَلَیها عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ مُحَمَّدَ بنَ عَلِیٍّ ، وائتَمَنَنی عَلَیها أبی فَکانَت عِندی ، وقَد ائتَمَنتُ ابنی هذا عَلَیها عَلی حَداثَتِهِ وهِیَ عِندَهُ
امام صادق علیه السلام : صحف ابراهیم و موسی به رسول خدا صلی الله علیه و آله رسید و پیامبر آنها را نزد علی به امانت نهاد و علی به حسن و حسن به برادرش حسین و حسین به علی بن الحسین و علی بن الحسین به محمّد بن علی و پدرم به من امانت داد و آنها نزد من بود و من آنها را نزد فرزندم که هنوز کودک است به امانت نهادم و آنها هم اینک نزد اوست.
الغیبة للنعمانیّ : 325 / 2 ، رجال الکشّیّ : 2 / 643 / 663 کلاهما عن الفیض بن المختار .

حدیث595

امام صادق علیه السلام :
«ولَقَد کَتَبنا فِی الزَّبورِ مِن بَعدِ الذِّکرِ
عبداللّه بن سنان به نقل از امام صادق می آورد که از حضرت علیه السلامدرباره آیه شریفه «و پس از ذکر در زبور نوشتیم» و این که «زبور» و «ذکر» چیست پرسش کرد . حضرت علیه السلام فرمود: ذکر، نزد خداست و زبور، همان کتابی است که بر داود نازل شد و هر کتابی که نازل شود نزد اهل علم است که ماییم.
الأنبیاء : 105 .

حدیث596

امام صادق علیه السلام :
دَعا رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله عَلِیًّا علیه السلامودَعا بِدَفتَرٍ ، فَأَملی عَلَیهِ رَسولُ اللّه ِ صَلَّی اللّه ُ عَلَیهِما بَطنَهُ
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله علی علیه السلام را فرا خواند و دستور داد دفتری بیاورند
و آن قدر بر علی املا کرد که شکم آن (پوست) پر شد.
الاختصاص : 275 عن حنان بن سدیر .

حدیث597

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عِندَنا ما لا نَحتاجُ مَعَهُ إلَی النّاسِ، وإنَّ النّاسَ لَیَحتاجونَ إلَینا . وإنَّ عِندَنا کِتابًا إملاءُ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وخَطُّ عَلِیٍّ علیه السلام، صَحیفَةً فیها کُلُّ حَلالٍ وحَرام
امام صادق علیه السلام : نزد ما چیزی است که ما با وجود آن دیگر نیازی به مردم نداریم و مردمند که نیازمندِ مایند. نزد ما کتابی است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله املا کرده و علی علیه السلام با خط خود نوشته است. کتابی است که هر حلال و حرامی در آن نگاشته آمده است.
الکافی : 1 / 241 / 6 عن بکر بن کرب الصیرفیّ .

حدیث598

امام صادق علیه السلام :
دَفَعَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله إلی عَلِیٍّ علیه السلامصَحیفَةً مَختومَةً بِاثنَی عَشَرَ خاتَمًا وقالَ : فُضَّ الأَوَّلَ واعمَل بِهِ ، وادفَعها إلَی الحَسَنِ یَفُضَّ الثّانِیَ ویَعمَل بِهِ ، ویَدفَعها إلَی الحُسَینِ یَفُضَّ الثّالِثَ ویَعمَل بِما فیهِ ، ثُمَّ إلی واحِدٍ واحِدٍ مِن وُلدِ الحُسَینِ
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به علی علیه السلام کتابی داد که با دوازده مُهر، ممهور شده بود و فرمود: اوّلی را باز کن و بدان عمل کن و آن را به حسن بده تا دومی را باز کند و بدان عمل کند و آن را به حسین دهد تا سومی را باز کند و به آن چه در آن است عمل کند و همین طور یک یک به فرزندان حسین برسد.
الغیبة للنعمانیّ : 54 / 4 عن یونس بن یعقوب .

حدیث599

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عِندَنا لَمُصحَفَ فاطِمَةَ علیهاالسلام ، وما یُدریهِم ما مُصحَفُ فاطِمَةَ علیهاالسلام ؟! قُلتُ : وما مُصحَفُ فاطِمَةَ علیهاالسلام ؟ قالَ : مُصحَفٌ فیهِ مِثلُ قُرآنِکُم هذا ثَلاثَ مَرّاتٍ ، واللّه ِ ما فیهِ مِن قُرآنِکُم حَرفٌ واحِدٌ
ابو بصیر به نقل از امام صادق علیه السلام: مصحف فاطمه نزد ماست و آنها چه می دانند مصحف فاطمه چیست؟! عرض کردم: مصحف فاطمه چیست؟ فرمود: مصحفی است که سه برابر قرآن شما در آن است. به خدا سوگند، از قرآن
شما یک حرف هم در آن نیست .
الکافی : 1 / 239 / 1 .

حدیث600

امام صادق علیه السلام :
مُصحَفُ فاطِمَةَ علیهاالسلامما فیهِ شَیءٌ مِن کِتابِ اللّه ِ ، وإنَّما هُوَ شَیءٌ اُلقِیَ عَلَیها بَعدَ مَوتِ أبیها صَلَّی اللّه ُ عَلَیهِما
امام صادق علیه السلام : در مصحف فاطمه چیزی از کتاب خدا نیامده است و آن کتابی است که پس از مرگ پدرش صلی الله علیه و آله بر فاطمه القا شده است.
بصائر الدرجات : 159 / 27 عن أبی حمزة .

از601تا800

حدیث601

امام صادق علیه السلام :
ـ لِوَلیدِ بنِ صَبیحٍ ـ : یا وَلیدُ ، إنّی نَظَرتُ فی مُصحَفِ فاطِمَةَ علیهاالسلامفَلَم أجِد لِبَنی فُلانٍ فیهِ إلاّ کَغُبارِ النَّعلِ
امام صادق علیه السلام ـ به ولید بن صبیح ـ: ای ولید! من در مصحف فاطمه نگریستم و اینک مورد سؤال قرار می گیرم و برای بنی فلان در حکومت، بهره ای به اندازه غبار کفش نیافتم.
بصائر الدرجات : 170 / 7 .

حدیث602

امام صادق علیه السلام :
یا أبا مُحَمَّدٍ ، وإنَّ عِندَنَا الجامِعَةَ ، وما یُدریهِم مَا الجامِعَةُ ؟ قُلتُ : جُعِلتُ فِداکَ ، ومَا الجامِعَةُ ؟ قالَ : صَحیفَةٌ طولُها سَبعونَ ذِراعًا بِذِراعِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وإملائِهِ مِن فَلقِ فیهِ وخَطِّ عَلِیٍّ بِیَمینِهِ ، فیها کُلُّ حَلالٍ وحَرامٍ ، وکُلُّ شَیءٍ یَحتاجُ النّاسُ إلَیهِ حَتَّی الأَرشِ فِی الخَدشِ . وضَرَبَ بِیَدِهِ إلَیَّ فَقالَ : تَأذَنُ لی یا أبا مُحَمَّدٍ ؟ قُلتُ : جُعِلتُ
فِداکَ ، إنَّما أنَا لَکَ فَاصنَع ما شِئتَ ، فَغَمَزَنی بِیَدِهِ وقالَ : حَتّی أرشِ هذا ، کَأَنَّهُ مُغضَبٌ ، قُلتُ : هذا واللّه ِ العِلمُ ، قالَ : إنَّهُ لَعِلمٌ ولَیسَ بِذاکَ
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام: ای ابا محمّد! «جامعه» نزد ماست و آنها چه می دانند جامعه چیست؟ عرض کردم: قربانت گردم: «جامعه» چیست؟ فرمود: صحیفه ای است با طول هفتاد ذرع به ذرع رسول اللّه و املای آن حضرت از دهان مبارکش و دست خط علی. هر حلال و حرام و هر چیزی که مردم بدان نیاز داشته باشند، حتّی دیه خراشهای کوچک در آن آمده است. امام با دستش به
من زد و فرمود: ای ابا محمّد! به من اجازه می دهی؟
عرض کردم: قربانت گردم، من در اختیار تو هستم، هر چه می خواهی بکن. حضرت علیه السلامهمچون کسی که خشمگین است دست مرا نیشگون گرفت و فرمود: حتّی دیه این. عرض کردم: به خدا این علم است. فرمود: این علم است ولی نه همه آن.
الکافی : 1 / 239 / 1 ، بصائر الدرجات : 143 / 4 إلی «فی الخدش» .

حدیث603

امام صادق علیه السلام :
ضَلَّ عِلمُ ابنِ شُبرُمَةَ
امام صادق علیه السلام : دانش «ابن شبرمه» در برابر جامعه که به املای پیامبر صلی الله علیه و آله و دست خط علی می باشد، گم است. جامعه، برای هیچ کس جای سخنی باقی نگذاشته و در آن علم حلال و حرام نهفته است.
هو عبداللّه بن شبرمة ، کان قاضیًا علی الکوفة للمنصور ، وکان یعمل بالقیاس .

حدیث604

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عِندَنَا الجَفرَ ، ومایُدریهِم مَا الجَفرُ ؟ قُلتُ : ومَا الجَفرُ ؟ قالَ : وِعاءٌ مِن أدَمٍ فیهِ عِلمُ النَّبِیّینَ والوَصِیّینَ ، وعِلمُ العُلَماءِ الَّذینَ مَضَوا مِن بَنی إسرائیلَ ، قُلتُ : إنَّ هذا هُوَ العِلمُ . قالَ : إنَّهُ لَعِلمٌ ولَیسَ بِذاکَ
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام: جفر نزد ماست و آنها چه می دانند جفر چیست؟ عرض کردم: جفر چیست؟ فرمود: ظرفی از چرم که علم انبیا و اوصیا و علمای درگذشته بنی اسرائیل در آن نهفته است. عرض کردم: این همان علم است.
امام فرمود: البته این علم است ولی همه آن نیست.
الکافی : 1 / 239 / 1 .

حدیث605

امام صادق علیه السلام :
أخبِرنی عَن عِلمِ عالِمِکُم . قالَ : وِراثَةٌ من رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ومِن عَلِیٍّ علیه السلام . قُلتُ : إنّا نَتَحَدَّثُ أنَّهُ یُقذَفُ فی قُلوبِکُم ویُنکَتُ فی آذانِکُم ! قالَ : أو ذاکَ
حارث بن مغیره به نقل از امام صادق علیه السلام: عرض کردم: مرا از علم عالِمتان آگاه گردان. فرمود: ارثی است از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و علی علیه السلام. عرض کردم: ما می گوییم که آن به دل شما الهام و در گوشتان نجوا می شود. فرمود: این هم هست.
الکافی : 1 / 264 / 2 ، بصائر الدرجات : 327 / 5 .

حدیث606

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیٌّ مُحَدَّثاً وکانَ سَلمانُ مُحَدَّثاً . قُلتُ : فَما آیَةُ المُحَدَّثِ ؟ قالَ : یَأتیهِ مَلَکٌ ، فَیَنکُتُ فی قَلبِهِ کَیتَ وکَیتَ
ابو بصیر از امام صادق علیه السلام: علی علیه السلام، محدَّث بود و سلمان هم محدَّث بود. عرض کردم: نشانه محدَّث چیست؟ فرمود: فرشته ای نزد او می آید و به دلش چنین و چنان الهام می کند.
أمالیالطوسیّ : 407 / 914 ، وراجع رجال الکشّیّ : 1 / 64 / 36 ، بصائر الدرجات : 322 / 4 ، الخرائج والجرائح : 2 / 830 / 46 .

حدیث607

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الإِمامَ إذا شاءَ أن یَعلَمَ عَلِم
امام صادق علیه السلام : امام هر گاه بخواهد که بداند، می داند .
الکافی : 1 / 258 / 1 ، وذکره أیضًا فی : ح 2 وفیه «اُعلم» بدل «علم» ، بصائر الدرجات : 315 / 3 کلّها عن أبی الربیع ، وذکره أیضًا فی : ح 2 عن یزید بن فرقد النهدیّ .

حدیث608

امام صادق علیه السلام :
یُبسَطُ لَنا فَنَعلَمُ ، ویُقبَضُ عَنّا فَلا نَعلَمُ ، والإِمامُ یولَدُ وَیلِدُ ، ویَصِحُّ ویَمرَضُ ، ویَأکُلُ ویَشرَبُ ، ویَبولُ ویَتَغَوَّطُ ، ویَفرَحُ ویَحزَنُ ، ویَضحَکُ ویَبکی ، ویَموتُ ویُقبَرُ ، ویُزادُ فَیَعلَمُ . ودَلالَتُهُ فی خَصلَتَینِ : فِی العِلمِ ، واستِجابَةِ الدَّعوَةِ ، وکُلُّ ما أخبَرَ بِهِ مِنَ الحَوادِثِ الَّتی تَحدُثُ قَبلَ کَونِها کَذلِکَ ، بِعَهدٍ مَعهودٍ إلَیهِ مِن رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله تَوارَثَهُ مِن آبائِهِ علیهم السلام
امام صادق علیه السلام : علم برای ما گشایش می یابد و ما آگاهی می یابیم و یا گرفتگی می یابد و ما آگاهی نمی یابیم. امام، زاده می شود و می زایاند و تندرستی می یابد و بیمار می شود و می خورد و می آشامد و بول و غائط می کند و شاد می شود و محزون می گردد و می خندد و می گرید و می میرد و به خاک سپرده می شود و رشد می کند و آگاهی می یابد و نشانه او، برخورداری از دو ویژگی است: برخورداری از علم و استجابت دعا و از هر رویدادی که پیشتر خبر دهد، همان شود و این در پرتو عهدی است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به او سپرده و او، آن را از پدرانش به ارث برده است.
الخصال : 528 / 3 .

حدیث609

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ یَخرُجُ شَیءٌ مِن عِندِ اللّه عَزَّوجَلَّ حَتّی یُبدَأَ بِرَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، ثُمَّ بِأَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام ، ثُمَّ بِواحِدٍ بَعدَ واحِدٍ لِکَی لا یَکونَ آخِرُنا أعلَمَ مِن أوَّلِنا
امام صادق علیه السلام : چیزی از درگاه خداوند عز و جل صادر نمی شود، مگر آن که نخست از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله آغاز شود و سپس به امیرالمؤمنین علیه السلام برسد و همین طور، یکی پس از دیگری تا آخرین ما از نخستین ما اعلم نباشد.
الکافی : 1 / 255 / 4 ، الاختصاص : 313 ، بصائر الدرجات : 392 / 2 کلّها عن یونس بن عبدالرحمن عن بعض أصحابه .

حدیث610

امام صادق علیه السلام :
اِمتَحِنـوا شیعَتَنـا عِندَ ثَـلاثٍ : عِندَ مَواقیتِ الصَّلاةِ کَیفَ مُحافَظَتُهُم عَلَیها ، وعِندَ أسرارِهِم کَیفَ حِفظُهُم لَها عَن عَدُوِّنا ، وإلی
أموالِهِم کَیفَ مُواساتُهُم لاِءِخوانِهِم فیها
امام صادق علیه السلام : شیعیان مرا در سه هنگام بیازمایید: هنگام نماز که چگونه آن را پاس می دارند وبه هنگام اسرار که چگونه آن را از دشمنان ما پنهان می دارند
و در دارایی هاشان که چگونه در آن با برادرانشان همیاری می کنند.
الخصال : 103 / 62 عن اللیثیّ ، روضة الواعظین : 321 وفیهما «عند عدوّنا» ، وما أثبتناه لما فی سائر المصادر ، مشکاة الأنوار : 78 ، قرب الإسناد : 78 / 253 .

حدیث611

امام صادق علیه السلام :
إنَّما شیعَةُ جَعفَرٍ مَن عَفَّ بَطنُهُ وفَرجُهُ ، واشتَدَّ جِهادُهُ ، وعَمِلَ لِخالِقِهِ ، ورَجا ثَوابَهُ ، وخَافَ عِقابَهُ . فَإِذا رَأَیتَ اُولئِکَ فَاُولئِکَ شیعَةُ جَعفَرٍ
امام صادق علیه السلام : شیعه جعفری کسی است که شکم و شهوت خویش را نگاه دارد و سختکوش باشد و برای آفریدگارش کار کند و پاداش او را امید بَرد و از کیفر او بهراسد. هرگاه آنان را دیدی، هم ایشان شیعیان جعفری هستند.
صفات الشیعة : 89 / 21 ، الکافی : 2 / 233 / 9 وفی صدره «إنّما شیعة علیّ» ، الخصال : 296 / 63 کلّها عن المفضّل بن عمر .

حدیث612

امام صادق علیه السلام :
شیعَتُنا مَن قَدَّمَ مَا استَحسَنَ ، وأمسَکَ مَا استَقبَحَ، وأظهَرَ الجَمیلَ ، وسارَعَ بِالأَمرِ الجَلیلِ رَغبَةً إلی رَحمَةِ الجَلیلِ ، فَذاکَ مِنّا وإلَینا ومَعَنا حَیثُ ما کُنّا
امام صادق علیه السلام : شیعه ما کسی است که آن چه را نیکو می دارد، پیش اندازد و از آن چه زشت می شمارد دست بدارد و زیبایی را آشکار سازد و به امید رحمت نیکوی الهی، به انجام امر نیکو بشتابد. چنین کسی با ماست و به سوی ماست، هر کجا که باشیم.
صفات الشیعة : 95 / 32 عن مسعدة بن صدقة .

حدیث613

امام صادق علیه السلام :
شیعَتُنا أهلُ الوَرَعِ والاِجتِهادِ ، وأهلُ الوَفاءِ والأَمانَةِ ، وأهلُ الزُّهدِ والعِبادَةِ ، أصحابُ إحدی وخَمسینَ رَکعَةً فِی الیَومِ واللَّیلَةِ ، القائِمونَ بِاللَّیلِ ، الصّائِمونَ بِالنَّهارِ ، یُزَکّونَ أموالَهُم ، ویَحُجّونَ البَیتَ ، ویَجتَنِبونَ کُلَّ مُحَرَّم
امام صادق علیه السلام : شیعیان ما، اهل پاکدامنی و سختکوشی و وفاداری و امانتداری و زهد و عبادت هستند و در شب و روز، پنجاه و یک رکعت نماز می گزارند و شب را به عبادت می ایستند و روز را روزه می گیرند و زکات مالشان را می پردازند و به حجّ خانه خدا می روند و از هر حرامی کناره می گیرند.
صفات الشیعة : 81 / 1 عن أبی بصیر .

حدیث614

امام صادق علیه السلام :
إنَّما شیعَتُنا یُعرَفونَ بِخِصالٍ شَتّی : بِالسَّخاءِ ، والبَذلِ لِلإِخوانِ ، وبِأَن یُصَلُّوا الخَمسینَ لَیلاً ونَهارًا
امام صادق علیه السلام : شیعیان ما با ویژگیهای گوناگونی شناخته می شوند: بخشش، فداکاری در برابر برادران و شبانه روز پنجاه رکعت نماز می گزارند.
تحف العقول : 303 .

حدیث615

امام صادق علیه السلام :
الشّیعَةُ ثَلاثٌ : مُحِبٌّ وادٌّ فَهُوَ مِنّا ، ومُتَزَیِّنٌ بِنا ونَحنُ زَینٌ لِمَن تَزَیَّنَ بِنا ، ومُستَأکِلٌ بِنَا النّاسَ ومَنِ استَأکَلَ بِنَا افتَقَرَ
امام صادق علیه السلام : شیعیان سه گروهند: آن که دوستدار ماست و به ما مهر می ورزد، چنین کسی از ماست و آن که با ما، خود را می آراید و ما موجب زیبایی کسی هستیم که خود را با ما بیاراید و آن که با نام ما، مال و مردم را می ستاند و هرکه با نام ما، مال مردم ستاند، تهی دست گردد.
الخصال : 103 / 61 ، أعلام الدین : 130 کلاهما عن معاویة بن وهب ، روضة الواعظین : 321 ، مشکاة الأنوار : 78 .

حدیث616

امام صادق علیه السلام :
اِفتَرَقَ النّاسُ فینا عَلی ثَلاثِ فِرَقٍ : فِرقَةٌ أحَبّونَا انتِظارَ قائِمِنا لِیُصیبوا مِن دُنیانا ، فَقالوا وحَفِظوا کَلامَنا وقَصَّروا عَن فِعلِنا ، فَسَیَحشُرُهُمُ اللّه ُ إلی النّارِ .
وفِرقَةٌ أحَبّونا وسَمِعوا کَلامَنا ولَم یُقَصِّروا عَن فِعلِنا ، لِیَستَأکِلُوا النّاسَ بِنا ، فَیَملَأُ اللّه ُ بُطونَهُم نارًا ، یُسَلِّطُ عَلَیهِمُ الجوعَ والعَطَشَ .
وفِرقَةٌ أحَبّونا وحَفِظوا قَولَنا وأطاعوا أمرَنا ولَم یُخالِفوا فِعلَنا ، فَاُولئِکَ مِنّا ونَحنُ مِنهُم
امام صادق علیه السلام : مردم درباره ما، سه گروه شده اند: گروهی که به انتظار قائم ما دوستمان دارند تا از دنیای ما بهره گیرند. آنها سخن ما را می گویند و حفظ می کنند ولی از کردار ما کوتاهی می ورزند، خداوند این گروه را به آتش در اندازد و گروهی که ما را دوست دارند و سخن ما را می شنوند و از کردار ما کوتاهی نمی ورزند تا با نام ما، اموال مردم را بستانند، خداوند، شکم آنان را از آتش می آکند وگرسنگی و تشنگی بر ایشان حاکم گرداند و گروهی که ما را
دوست دارند وسخن ما را حفظ می کنند و فرمان ما می برند و با رفتار ما مخالفت نمی ورزند، آنها از مایند و ما از ایشان هستیم .
تحف العقول : 514 عن المفضّل .

حدیث617

امام صادق علیه السلام :
ـ لِرَجُلٍ ادَّعَی الحُبَّ لِأَهلِ البَیتِ علیهم السلام ـ : مِن أیِّ مُحِبّینا أنتَ ؟ فَسَکَتَ الرَّجُلُ ، فَسَأَلَهُ سَدیرٌ
امام صادق علیه السلام : به مردی که مدّعی حبّ اهل بیت علیهم السلام بود: تو از کدام دوستداران ما هستی؟ آن مرد خاموش ماند. سدیر پرسید: ای فرزند رسول خدا، دوستداران شما چند گروه هستند؟ امام علیه السلامفرمود: آنها سه گروهند: گروهی که ما را در ظاهر دوست دارند و در خفا دوستمان ندارند و گروهی که ما را در خفا دوست دارند و در ظاهر دوست ندارند و گروهی که هم در ظاهر و هم در خفا ما را دوست می دارند، اینان الگوی والا هستند. گروه دوم، پایین ترین طبقه هستند که فقط در ظاهر ما را دوست دارند و شیوه سلاطین را در پیش می گیرند، زبانشان با ما و شمشیرهایشان بر ماست. طبقه سوم، نمونه میانه هستند که ما را در پنهان دوست می دارند و در آشکار دوستمان نمی دارند. به جان خودم سوگند آنها که ما را در پنهان دوست می دارند و نه در ظاهر همانهایی هستند که روزها روزه دار و شبها به عبادت می ایستند و رنگ خدایی را در رخسارشان می بینی و اهل سازگاری و فرمانبرداری اند.

آن مرد گفت: من از آنهایی هستم که در ظاهر و خفا شما را دوست می دارم. امام صادق علیه السلام فرمود: کسانی که ما را در ظاهر و باطن دوست می دارند، نشانه هایی دارند که بدان شناخته می شوند. آن مرد گفت: این نشانه ها کدام است؟ امام علیه السلامفرمود: اینها صفاتی است که نخستین آنها این است که توحید را چنان که باید، شناخته اند و علم توحید را استوار ساخته اند.
سدیر بن حکیم بن صهیب الصیرفیّ من أصحاب السجّاد والباقر والصادق علیهم السلام(رجال الطوسیّ) .

حدیث618

امام صادق علیه السلام :
کانَ عِندَ فاطِمَةَ شَعیرٌ فَجَعَلوهُ عَصیدَةً ، فَلَمّا أنضَجوها ووَضَعوها بَینَ أیدیهِم، جاءَ مِسکینٌ ، فَقالَ المِسکینُ : رَحِمَکُمُ اللّه ُ ، فَقامَ عَلِیٌّ علیه السلامفَأَعطاهُ ثُلُثَها . فَلَم یَلبَث أن جاءَ یَتیمٌ فَقالَ الیَتیمُ : رَحِمَکُمُ اللّه ُ ، فَقامَ عَلِیٌّ علیه السلامفَأَعطاهُ الثُّلُثَ . ثُمَّ جاءَ أسیرٌ فَقالَ الأَسیرُ : رَحِمَکُمُ اللّه ُ ، فَأَعطاهُ عَلِیٌّ علیه السلام الثُّلُثَ الباقِیَ وما ذاقوها ، فَأَنزَلَ اللّه ُ سُبحانَهُ الآیاتِ فیهِم
امام صادق علیه السلام: فاطمه، مقداری جو داشت که از آن کاچی فراهم آوردند. پس چون آن را پختند و برای خوردن در پیش روی خود نهادند، مسکینی بیامد و گفت: خداوند به شما رحم کند. علی علیه السلامبرخاست و یک سوم خوراک را بدو داد. طولی نکشید که یتیمی آمد و گفت: خداوند به شما رحم کند. علی علیه السلامبرخاست و یک سوم خوراک را بدو داد و سپس اسیری بیامد و گفت: خداوند بر شما رحم کند و علی علیه السلامیک سوم باقیمانده خوراک را بدو داد و هیچ کدام آن خوراک را نچشیدند، پس خداوند این آیات را در حقّ آنها نازل فرمود.
مجمع البیان : 10 / 612 ، تفسیر القمّیّ : 2 / 398 وفیه «رحمکم اللّه أطعمونا ممّا رزقکم اللّه » کلاهما عن عبداللّه بن میمون القداح .

حدیث619

امام صادق علیه السلام :
إنَّ جَبرَئیلَ علیه السلامأتی رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَخَیَّرَهُ ، وأشارَ عَلَیهِ بِالتَّواضُعِ ، وکانَ لَهُ ناصِحًا ، فَکانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یأکُلُ إکلَةَ العَبدِ ، ویَجلِسُ جِلسَةَ العَبدِ، تَواضُعًا للّه ِِ تَبارَکَ وتَعالی
امام صادق علیه السلام: جبرئیل نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و او را مخیّر ساخت و به او اشاره کرد تا فروتنی را برگزیند، جبرئیل، خیرخواه پیامبر بود. پیامبر صلی الله علیه و آله برای فروتنی در برابر خداوند متعال، همچون بندگان، غذا می خورد و همچون بندگان، می نشست.
الکافی : 8 / 131 / 101 عن علیّ بن المغیرة ، وراجع الکافی : 6 / 270 ،المحاسن : 2 / 244 باب الأکل متّکئًا .

حدیث620

امام صادق علیه السلام :
ما أکَلَ نَبِیُّ اللّه ِ صلی الله علیه و آله وهُوَ مُتَّکِئٌ مُنذُ بَعَثَهُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ ، وکانَ یَکرَهُ أن یَتَشَبَّهَ بِالمُلوکِ ، ونَحنُ لا نَستَطیعُ أن نَفعَلَ
امام صادق علیه السلام: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از هنگامی که خداوند عزّوجل او را به پیامبری برانگیخت، هرگز تکیه کرده خوراکی نخورد و کراهت داشت به سلاطین، مانند شود و ما توان چنین کاری نداریم.
الکافی : 6 / 272 / 8 عن المعلّی بن خنیس .

حدیث621

امام صادق علیه السلام :
خَرَجَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلاموهُوَ راکِبٌ، فَمَشَوا مَعَهُ فَقالَ : ألَکُم حاجَةٌ ؟ قالوا : لا ، ولکِنّا نُحِبُّ أن نَمشِیَ مَعَکَ ، فَقالَ لَهُم : اِنصَرِفوا ؛ فَإِنَّ مَشیَ الماشی مَعَ الرّاکِبِ مَفسَدَةٌ لِلرّاکِبِ ومَذَلَّةٌ لِلماشی
امام صادق علیه السلام : امیرالمؤمنین، سواره از خانه خارج شد و گروهی، پیاده همراه او راه افتادند. حضرت علیه السلام فرمود: آیا شما کاری دارید؟ گفتند: نه، لیکن دوست داریم با شما همراهی کنیم. حضرت علیه السلامبه آنها فرمود: باز گردید، پیاده رفتن به همراه سواره، موجب تباهی سواره و خواری پیاده است.
الکافی : 6 / 540 / 16 هشام بن سالم ، وراجع تحف العقول : 209 .

حدیث622

امام صادق علیه السلام :
«إنَّهُ لا یُحِبُّ المُستَکبِرینَ
امام صادق علیه السلام : روایت شده است که حسن بن علی علیه السلام در کنار مساکین می نشست و سپس این آیه را تلاوت می کرد: «خداوند مستکبران را دوست ندارد».
النحل : 23 .

حدیث623

امام صادق علیه السلام :
(إنَّ) العُبّادَ ثَلاثَةٌ : قَومٌ عَبَدُوا اللّه َ عَزَّوجَلَّ خَوفًا فَتِلکَ عِبادَةُ العَبیدِ ، وقَومٌ عَبَدُوا اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی طَلَبَ الثَّوابِ فَتِلکَ عِبادَةُ الاُجَراءِ ، وقَومٌ عَبَدُوا اللّه َ عَزَّوجَلَّ حُبًّا لَهُ فَتِلکَ عِبادَةُ الأَحرارِ ، وهِیَ أفضَلُ العِبادَةِ .

امام صادق علیه السلام : بندگان، سه گروهند: گروهی خدا را از سرِ هراس می پرستند که این پرستش بردگان است و گروهی، در جستجوی پاداش که این پرستش مزدوران است و گروهی، خداوند را به سبب عشق و محبّت می پرستند که این پرستش آزادگان و برترین پرستش است.
الکافی : 2 / 84 / 5 عن هارون بن خارجة .

حدیث624

امام صادق علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یُصَلّی مِنَ التَّطَوُّعِ مِثلَیِ الفَریضَةِ
امام صادق علیه السلام: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله دو برابر نماز واجب، نماز نافله می گزارد.
الکافی : 3 / 443 / 3 ، التهذیب : 2 / 4 / 3 ، الاستبصار : 1 / 218 / 7703 کلّها عن الفضیل بن یسار والفضل بن عبدالملک وبکیر .

حدیث625

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلامشَدیدَ الاِجتِهادِ فِی العِبادَةِ ، نَهارَهُ صائِمٌ ، ولَیلَهُ قائِمٌ ، فَأَضَرَّ ذلِکَ بِجِسمِهِ ، فَقُلتُ لَهُ : یا أبَه
امام صادق علیه السلام: علی بن الحسین علیه السلام در عبادت، سخت کوش بود، روزش روزه داشت و شبش به عبادت می ایستاد، پس این کار به پیکر او آسیب رساند. به او عرض کردم: ای پدر! این همه تلاش برای چه؟! فرمود: به درگاه خدایم اظهار محبّت می کنم، شاید مرا به خود نزدیک کند.
مضی علیّ بن الحسین علیهماالسلامفی عام خمسة و تسعین من الهجرة ، و کان مولد جعفر بن محمّد سنة ثلاث و ثمانین من الهجرة ، فکان مقامه مع جدّه اثنتی عشرة سنة (راجع تاریخ أهل بیت : 77 و 81) .

حدیث626

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلامإذا أخَذَ کِتابَ عَلِیٍّ علیه السلام فَنَظَرَ فیهِ قالَ : مَن یُطیقُ هذا ؟ مَن یُطیقُ ذا ؟ قالَ : ثُمَّ یَعمَلُ بِهِ ، وکانَ إذا قامَ إلَی الصَّلاةِ تَغَیَّرَ لَونُهُ حَتّی یُعرَفُ ذلِکَ فی وَجهِهِ ، وما أطاقَ أحَدٌ عَمَلَ عَلِیٍّ علیه السلام مِن وُلدِهِ مِن بَعدِهِ إلاّ عَلِیَّ بنَ الحُسَینِ علیهماالسلام
امام صادق علیه السلام : علی بن الحسین علیه السلام هنگامی که کتاب علی علیه السلامرا ستاند در آن
نگریست و فرمود: چه کسی چنین توانی دارد! چه کسی چنین توانی دارد! امام صادق علیه السلاممی فرماید: علی بن الحسین علیه السلاماز آن پس، بدان عمل می کرد و هرگاه برای نماز برمی خاست رنگش دگرگون می شد تا آن جا که در چهره اش نمایان می گشت و هیچ کس در میان فرزندان علی علیه السلام، جز علی بن الحسین علیه السلامتوان عمل او را نداشت.
الکافی : 8 / 163 / 172 عن سلمة بیّاع السابریّ .

حدیث627

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبی رضی الله عنهیُصَلّی فی جَوفِ اللَّیلِ ، فَیَسجُدُ السَّجدَةَ فَیُطیلُ حَتّی نَقولُ : إنَّهُ راقِدٌ
امام صادق علیه السلام: پدرم در دل شب نماز می گزارد و آن قدر سجده را طولانی می گردانْد که ما گمان می کردیم خوابیده است.
قرب الإسناد : 5 / 15 عن مسعدة بن صدقة .

حدیث628

امام صادق علیه السلام :
إنّی کُنتُ اُمَهِّدُ لِأَبی فِراشَهُ فَأَنتَظِرُهُ حَتّی یَأتِیَ ، فَإِذا أوی إلی فِراشِهِ ونامَ قُمتُ إلی فِراشی ، وإنَّهُ أبطَأَ عَلَیَّ ذاتَ لَیلَةٍ فَأَتَیتُ المَسجِدَ فی طَلَبِهِ ، وذلِکَ بَعدَما هَدَأَ النّاسُ ، فَإِذا هُوَ فِیالمَسجِدِ ساجِدٌ ولَیسَ فِی المَسجِدِ غَیرُهُ ، فَسَمِعتُ حَنینَهُ وهُوَ یَقولُ : سُبحانَکَ اللّهُمَّ أنتَ رَبّی حَقًّا حَقًّا ، سَجَدتُ لَکَ یا رَبِّ تَعَبُّدًا ورِقًّا ، اللّهُمَّ إنَّ عَمَلی ضَعیفٌ فَضاعِفهُ لی ، اللّهُمَّ قِنی عَذابَکَ یَومَ تَبعَثُ عِبادَکَ ، وتُب عَلَیَّ إنَّکَ أنتَ التَّوّابُ الرَّحیم
امام صادق علیه السلام: من بستر پدرم را می گستردم و منتظر آمدنش می ماندم، پس هرگاه در بسترش جای می گرفت و می خوابید، من نیز به بستر خود می رفتم. شبی او دیر کرد و من در جستجوی او به مسجد رفتم و این در حالی بود که مردم خوابیده بودند. ناگاه او را در مسجد یافتم که به سجده رفته و در مسجد کسی جز او نبود. ناله او را شنیدم که می گفت: پاک هستی بار الها، بی شکّ و تردید تو خدای پاک منی، خدایا در برابر تو از سرِ تعبد و بندگی به سجده افتاده ام، خدایا عمل من ناچیز است، پس آن را برای من دو چندان کن، خدایا مرا از عذاب روزی که بندگانت را برمی انگیزی، حفظ کن و مرا ببخش که تو بخشنده و مهر ورزی.
الکافی : 3 / 323 / 9 عن إسحاق بن عمّار .

حدیث629

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبی علیه السلام کَثیرَ الذِّکرِ ، لَقَد کُنتُ أمشی مَعَهُ وإنَّهُ لَیَذکُرُ اللّه َ ، وآکُلُ مَعَهُ الطَّعامَ وإنَّهُ لَیَذکُرُ اللّه َ ، ولَقَد کانَ یُحَدِّثُ القَومَ وما یَشغَلُهُ ذلِکَ عَن ذِکرِ اللّه ِ ، وکُنتُ أری لِسانَهُ لازِقًا بِحَنَکِهِ یَقولُ : لا إلهَ إلاَّ اللّه ُ ، وکانَ یَجمَعُنا فَیَأمُرُنا بِالذِّکرِ حَتّی تَطلُعَ الشَّمسُ ، ویَأمُرُ بِالقِراءَةِ مَن کان یَقرَأُ مِنّا ، ومَن کانَ لا یَقرَأُ مِنّا أمَرَهُ بِالذِّکرِ
امام صادق علیه السلام: پدرم، ذکر فراوان می گفت، من با او راه می رفتم، در حالی که او ذکر خدا بر لب داشت و با او غذا می خوردم در حالی که او خدا را یاد می آورد، او با مردم سخن می گفت و این هم او را از ذکر الهی باز نمی داشت، زبان او را می دیدم که از ذکر «لا اله الاّ اللّه » به سقف دهانش چسبیده بود. او ما را گرد می آورد و از ما می خواست تا بر آمدن آفتاب ذکر گوییم. هر که را از ما [که می توانست] قرائت کند، دستور قرائت قرآن می داد و به هر که قرائت نمی کرد، دستور ذکر می داد.
الکافی : 2 / 499 / 1 عن ابن القدّاح .

حدیث630

امام صادق علیه السلام :
کانَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لا یُؤثِرُ عَلی صَلاةِ المَغرِبِ شَیئًا إذا غَرَبَتِ الشَّمسُ حَتّی یُصَلِّیَها
امام صادق علیه السلام: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هنگامی که خورشید غروب می کرد، هیچ چیز را بر نماز مغرب ترجیح نمی داد تا آن که آن را به جای می آورد.
فی المصدر «یصلّها» والصحیح ما أثبتناه .

حدیث631

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیٌّ علیه السلامیَرکَعُ فَیَسیلُ عَرَقُهُ حَتّی یَطَأَ فی عَرَقِهِ مِن طولِ قِیامِهِ
امام صادق علیه السلام: علی علیه السلام آن قدر رکوع خود را ادامه می داد که عرقش روان می شد تا جایی که در عرق خود گام می نهاد.
فلاح السائل : 109 عن أبی الصباح .

حدیث632

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیهماالسلامإذا تَوَضَّأَ اصفَرَّ لَونُهُ ، فَقیلَ لَهُ : ما هذَا الَّذی یَغشاکَ ؟ فَقالَ : أتَدری لِمَن أتَأَهَّبُ لِلقِیامِ بَینَ یَدَیهِ ؟ !
امام صادق علیه السلام: علی بن الحسین علیه السلام هرگاه وضو می گرفت رنگش زرد می گشت. به ایشان عرض شد: این چه حالی است که شما را در بر می گیرد؟ فرمود: آیا می دانی آماده ایستادن در برابر چه کسی می گردم؟
إعلام الوری : 255 عن سعید بن کلثوم ، الإرشاد : 2 / 143 ، کشف الغمّة : 2 / 298 کلاهما عن عبداللّه بن محمّد القرشیّ ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 148 ، مکارم الأخلاق : 2 / 97/ 2277 .

حدیث633

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبی علیه السلام یَقولُ : کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِما إذا قامَ فِی الصَّلاةِ کَأَنَّهُ ساقُ شَجَرَةٍ ، لا یَتَحَرَّکُ مِنهُ شَیءٌ إلاّ ما حَرَّکَهُ الرّیحُ مِنهُ
امام صادق علیه السلام: پدرم علیه السلام می فرمود: علی بن الحسین صلوات اللّه علیهما هرگاه به نماز برمی خاست گویی ساقه درختی است، چیزی از آن حرکت نمی کرد مگر آن چه که باد آن را به حرکت در آوَرد.
الکافی : 3 / 300 / 4 ، فلاح السائل : 161 کلاهما عن جهم بن حمید .

حدیث634

امام صادق علیه السلام :
لَقَد صَلّی أبو جَعفَرٍ علیه السلام ذاتَ یَومٍ فَوَقَعَ عَلی رَأسِهِ شَیءٌ ، فَلَم یَنزَعهُ مِن رَأسِهِ حَتّی قامَ إلَیهِ جَعفَرٌ فَنَزَعَهُ مِن رَأسِهِ، تَعظیمًا للّه ِِ وإقبالاً عَلی صَلاتِهِ، وهُوَ قَولُ اللّه ِ: «أقِم وَجهَکَ لِلدّینِ حَنیفًا
جابر جعفی به نقل از امام صادق علیه السلام: روزی امام باقر علیه السلام نماز می گزارْد که چیزی روی سرش افتاد. حضرت علیه السلام، آن را از سرش برنداشت تا آن که خودِ امام صادق رفت و آن را از سر مبارک امام باقر علیه السلام برداشت. و این (آرامش و بی توجهی به اطراف برای بزرگداشت مقام الهی و توجه به نمازش بود و این، همان سخن پروردگار است : «به دین حنیف روی آور» .
یونس : 105 .

حدیث635

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «ومِنَ اللَّیلِ فَسَبِّحهُ وإدبارَ النُّجومِ
امام باقر و امام صادق علیهماالسلام ـ درباره این فرموده الهی «و تسبیح گوی در پاره ای از شب و به هنگام ناپدید شدن ستارگان» ـ : پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، شبانه، سه بار برمی خاست و در افقهای آسمان می نگریست و پنج آیه از سوره آل عمران تلاوت می کرد که پایان آن «انک لا تخلف المیعاد» است و سپس نماز شب را آغاز می کرد.
الطور : 49 .

حدیث636

امام صادق علیه السلام :
ـ وذَکَرَ صَلاةَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله ـ : کانَ یُؤتی بِطَهورٍ فَیُخَمَّرُ عِندَ رَأسِهِ، ویوضَعُ سِواکُهُ تَحتَ فِراشِهِ ، ثُمَّ یَنامُ ما شاءَ اللّه ُ ، فَإِذَا استَیقَظَ جَلَسَ، ثُمَّ قَلَّبَ بَصَرَهُ فِی السَّماءِ، ثُمَّ تَلاَ الآیاتِ مِن آلِ عِمرانَ : «إنَّ فی خَلقِ السَّماواتِ والأَرضِ واختِلافِ اللَّیلِ والنَّهارِ...» ، ثُمَّ یَستَنُّ ویَتَطَهَّرُ ، ثُمَّ یَقومُ إلَی المَسجِدِ فَیَرکَعُ أربَعَ رَکَعاتٍ عَلی قَدرِ قِراءَتِهِ رُکوعُهُ ، وسُجودُهُ عَلی قَدرِ رُکوعِهِ . یَرکَعُ حَتّی یُقالَ مَتی یَرفَعُ رَأسَهُ ؟! ویَسجُدُ حَتّی یُقالَ مَتی یَرفَعُ رَأسَهُ ؟! ثُمَّ یَعودُ إلی فِراشِهِ فَیَنامُ ما شاءَ اللّه ُ ، ثُمَّ یَستَیقِظُ فَیَجلِسُ، فَیَتلُو الآیاتِ مِن آلِ عِمرانَ، ویُقَلِّبُ بَصَرَهُ فِی السَّماءِ ، ثُمَّ یَستَنُّ ویَتَطَهَّرُ ، ویَقومُ إلَی المَسجِدِ فَیُصَلّی أربَعَ رَکَعاتٍ کَما رَکَعَ قَبلَ ذلِکَ ، ثُمَّ یَعودُ إلی فِراشِهِ فَیَنامُ ما شاءَ اللّه ُ ، ثُمَّ یَستَیقِظُ فَیَجلِسُ فَیَتلُو الآیاتِ مِن آلِ عِمرانَ ویُقَلِّبُ بَصَرَهُ فِی السَّماءِ ، ثُمَّ یَستَنُّ ویَتَطَهَّرُ ، ویَقومُ إلَی المَسجِدِ فَیوتِرُ ویُصَلِّی الرَّکعَتَینِ ثُمَّ یَخرُجُ إلَی الصَّلاةِ
امام صادق علیه السلام ـ در ذکر نماز پیامبر صلی الله علیه و آله ـ : حضرت صلی الله علیه و آله ، ظرف آبی می آورد و روی آن را می پوشاند و بالای سر خود می گذاشت و مسواکش را زیر بسترش می نهاد و قدری می آرمید، سپس بیدار می شد و می نشست و در پی آن دیده در آسمان می گردانْد و این آیه را تلاوت می فرمود «اِنَّ فِی خَلْقِ السَّمواتِ وَالاَْرْضِ وَاخْتِلافِ الَّلیْلِ وَالنَّهارِ» ، آن گاه دندانهایش را مسواک می زد و وضو می گرفت و به مسجد می رفت و چهار رکعت نماز می گزارْد که هر رکوعش، به قدر قیامش بود و هر سجودش، به قدر رکوعش. رکوع او، آن قدر طول می کشید که گفته می شد کی قامت راست می کند؟! و سجده اش آن قدر طولانی می گشت که گفته می شد کی سر از سجده برمی دارد؟! او سپس به بسترش باز می گشت و قدری می آرمید، آن گاه بیدار می شد و می نشست و آیاتی از سوره آل عمران را قرائت می کرد و دیده در آسمان می گرداند، سپس مسواک می زد و وضو می گرفت و به مسجد می رفت و همانند دفعه قبل چهار
رکعت نماز می گزارد، آن گاه به بستر برمی گشت و مقداری می خوابید. سپس بیدار می شد و می نشست و آیات آل عمران را تلاوت می کرد و به اطراف آسمان می نگریست و آن گاه مسواک می زد و وضو می گرفت و به مسجد می رفت و وتر به جای می آورْد و دو رکعت نماز می گزارْد و آن گاه برای نماز (صبح) بیرون می رفت.
التهذیب : 2 / 334 / 1377 عن معاویة بن وهب .

حدیث637

امام صادق علیه السلام :
کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلامیَدخُلُ إلی أهلِهِ ویَقولُ : عِندَکُم شَیءٌ وإلاّ صُمتُ ؟ فَإِن کانَ عِندَهُم شَیءٌ أتَوهُ بِهِ وإلاّ صام
امام صادق علیه السلام: امیر المؤمنین علیه السلام به خانه در می آمد و می فرمود: آیا چیزی نزد شما هست، وگرنه روزه بگیرم. اگر نزد آنها چیزی یافت می شد، نزد امام علیه السلاممی آوردند و در غیر این صورت، روزه می گرفت.
التهذیب : 4 / 188 / 531 ، عوالی اللآلی : 3 / 135 / 15 کلاهما عن هشام بن سالم .

حدیث638

امام صادق علیه السلام :
لا تَکسَلوا فی طَلَبِ مَعایِشِکُم ؛ فَإِنَّ آباءَنا کانوا یَرکُضونَ فیها ویَطلُبونَها
امام صادق علیه السلام: در طلب معاش خود کاهلی نکنید که پدران ما برای آن می دویدند و آن را جستجو می کردند.
الفقیه : 3 / 157 / 3576 عن حمّاد اللحّام .

حدیث639

امام صادق علیه السلام :
قَسَّمَ نَبِیُّ اللّه ِ صلی الله علیه و آله الفَیءَ، فَأَصابَ عَلِیًّا علیه السلام أرضًا ، فَاحتَفَرَ فیها عَینًا فَخَرَجَ ماءٌ یَنبُعُ فِیالسَّماءِ کَهَیئَةِ عُنُقِ البَعیرِ فَسَمّاها یَنبُعَ، فَجاءَ البَشیرُ یُبَشِّرُ فَقالَ علیه السلام : بَشِّرِ الوارِثَ هِیَ صَدَقَةٌ بَتَّةً بَتلاً فی حَجیجِ بَیتِ اللّه ِ وعابِری سَبیلِ اللّه ِ ، لا تُباعُ ولا توهَبُ ولا تورَثُ ، فَمَن باعَها أو وَهَبَها فَعَلَیهِ
لَعنَةُ اللّه ِ وَالمَلائِکَةِ وَالنّاسِ أجمَعینَ ، لا یَقبَلُ اللّه ُ مِنهُ صَرفًا ولا عَدلاً
امام صادق علیه السلام: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله غنایم را تقسیم کرد و به علی علیه السلامقطعه زمینی رسید. امام علیه السلام در آن چاهی حفر کرد و از آن، آبی به قطر گردن شتر به آسمان جهید، امام علیه السلام آن را «ینبع» نامید. پس مردی آمد و آن را بشارت داد، امام علیه السلامفرمود: به وارث من بشارت ده که آن را صدقه ای حتمی و قطعی
قراردادم برای حاجیان بیت اللّه و عابران راه الهی، نه فروخته می شود و نه بخشیده می گردد و نه به ارث می رسد. هر که آن را بفروشد یا هبه کند، لعنت خدا، فرشتگان و همه مردم بر او باد که خداوند،نه بازگشت و توبه اش را بپذیرد و نه عوض و فدیه اش را.
الکافی : 7 / 54 / 9 ، التهذیب : 9 / 148 / 609 وفیه «عابر سبیله» بدل «عابری سبیل اللّه » وکلاهما عن أیّوب بن عطیّة الحذّاء .

حدیث640

امام صادق علیه السلام :
ـ عِندَ ذِکرِ عَلِیٍّ علیه السلام ـ : وَاللّه ِ ، لَقَد أعتَقَ ألفَ مَملوکٍ لِوَجهِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ دَبِرَت فیهِم یَداهُ
امام صادق علیه السلام ـ در یادکرد علی علیه السلام ـ : به خدا سوگند، او هزار برده را در راه خداوند عزّوجل آزاد کرد. دستان حضرت علیه السلام به خاطر آزاد کردن این برده ها، زخم شده بود.
الکافی : 8 / 165 / 175 عن معاویة بن وهب ، وذکره أیضًا فی : 5 / 74 / 2 عن الفضل بن أبی قرّة وفیه «إنّ أمیر المؤمنین أعتق ... من ماله وکدّ یده» ، الغارات : 1 / 92 وفیه «أعتق علیّ علیه السلام ... ممّا عملت یداه» ، ودَبِرَت یداه : أصابتهما الدَّبَرة ، وهی القَرْحة . (لسان العرب : 4 / 273) .

حدیث641

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مُحَمَّدَ بنَ المُنکَدِرِ کانَ یَقولُ : ما کُنتُ أری أنَّ عَلِیَّ بنَ الحُسَینِ علیهماالسلامیَدَعُ خَلَفًا أفضَلَ مِنهُ حَتّی رَأَیتُ ابنَهُ مُحَمَّدَ بنَ عَلِیٍّ علیهماالسلام ، فَأَرَدتُ أن أعِظَهُ فَوَعَظَنی ، فَقالَ لَهُ أصحابُهُ : بِأَیِّ شَیءٍ وَعَظَکَ ؟ قالَ : خَرَجتُ إلی بَعضِ نَواحِی المَدینَةِ فی ساعَةٍ حارَّةٍ ، فَلَقِیَنی أبو جَعفَرٍ مُحَمَّدُ ابنُ عَلِیٍّ ـ وکانَ رَجُلاً بادِنًا ثَقیلاً ـ وهُوَ مُتَّکِئٌ عَلی غُلامَینِ أسوَدَینِ أو مَولَیَینِ ، فَقُلتُ فی نَفسی : سُبحانَ اللّه ِ ! شَیخٌ مِن أشیاخِ قُرَیشٍ فی هذِهِ السّاعَةِ عَلی هذِهِ الحالِ فی طَلَبِ الدُّنیا ! أما لَأَعِظَنَّهُ ، فَدَنَوتُ مِنهُ فَسَلَّمتُ
عَلَیهِ، فَرَدَّ عَلَیَّ السَّلامَ بِنَهرٍ
امام صادق علیه السلام : محمّدبن منکدر می گفت: من گمان نمی کردم علی بن الحسین علیه السلامجانشینی برتر از خود بنهد تا آن که پسرش محمّد بن علی علیه السلامرا دیدم و خواستم بدو پند دهم، ولی او مرا پند داد. دوستانش به منکدر گفتند: امام علیه السلامبه چه چیزی تو را پند داد؟ گفت: در ساعات گرم روز به یکی از مناطق مدینه رفتم، ابو جعفر محمّد بن علی ـ که مردی جسیم و سنگین بود ـ مرا دید، او به دو غلام سیاه یا دو برده، تکیه کرده بود. با خود گفتم: سبحان اللّه ، بزرگی از
بزرگان قریش در این ساعت، در طلب دنیاست! خوب است او را اندرز دهم. به او نزدیک شدم و سلام کردم. او در حالی که عرق می ریخت به تندی، جواب سلام مرا داد. گفتم: خدا حالت را نیکو گردانَد، بزرگی از بزرگان قریش در این ساعت در طلب دنیاست! هیچ می دانی اگر در این وضع مرگ تو فرا رسد چه می کنی؟ فرمود: اگر در این وضع، مرگ من فرا رسد در حالی فرا رسیده است که من در حال فرمانبری از خدا هستم و با این فرمانبری و اطاعت، خود و خانواده ام را از نیاز به تو و مردم باز می دارم، من از این می هراسم که اگر مرگ من در حال معصیت خدا رسد، چه کنم. عرض کردم: خدا بر تو رحمت آورَد، راست می گویی، من خواستم به تو پند دهم لیکن تو به من پند دادی.
النَّهْر : الزَّجْر ، یقال : نَهَره وانْتَهَره . (المصباح المنیر : 628) .

حدیث642

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الحَسَنَ بنَ عَلِیٍّ علیهماالسلامقاسَمَ رَبَّهُ ثَلاثَ مَرّاتٍ ، نَعلاً ونَعلاً، وثَوبًا وثَوبًا ، ودینارًا ودینارًا
امام صادق علیه السلام: حسن بن علی علیه السلام سه بار هر آن چه داشت از کفش و جامه و دینار، با خدا تقسیم کرد.
التهذیب : 5 / 11 / 29 ، الاستبصار : 2 / 141 / 461 ، حلیة الأبرار : 3 / 56 / 5 کلّها عن الحلبیّ ، وراجع تاریخ دمشق «ترجمة الإمام الحسن علیه السلام»: 142 / 236 ـ 241 ، السنن الکبری : 4/542/8645 ، المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 14 .

حدیث643

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبی علیه السلام أقَلَّ أهلِ بَیتِهِ مالاً وأعظَمَهُم مَؤونَةً ، وکانَ یَتَصَدَّقُ کُلَّ جُمُعَةٍ بِدینارٍ ، وکانَ یَقولُ : الصَّدَقَةُ یَومَ الجُمُعَةِ تُضاعَفُ ؛ لِفَضلِ یَومِ الجُمُعَةِ عَلی غَیرِهِ مِنَ الأَیّام
امام صادق علیه السلام: پدر من در میان اهل بیتش، مالش از همه کمتر و مخارجش از همه بیشتر بود. او هر جمعه، یک دینار صدقه می داد و می فرمود: صدقه در روز جمعه، به سبب فضیلت روز جمعه بر دیگر روزها، دو چندان می شود.
ثواب الأعمال : 220 / 1 عن عبداللّه بن بکیر وغیره .

حدیث644

امام صادق علیه السلام :
فی کِتابِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إذَا استَعمَلتُم ما مَلَکَت أیمانُکُم فی شَیءٍ یَشُقُّ عَلَیهِم فَاعمَلوا مَعَهُم فیهِ ، وإن کانَ أبی لَیَأمُرُهُم فَیَقولُ : کَما أنتُم، فَیَأتی فَیَنظُرُ فَإِن کانَ ثَقیلاً قالَ: بِسمِ اللّه ِ، ثُمَّ عَمِلَ مَعَهُم، وإن کانَ خَفیفًا تَنَحّی عَنهُم
امام صادق علیه السلام: در نامه رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده است: هرگاه خدمتگزارانتان را به کاری گماردید که بر آنها دشوار است، شما هم با آنها در آن کار، شرکت جویید. پدرم هرگاه بدیشان دستوری می داد، به آنها می فرمود: چگونه اید، پس می آمد و بدیشان می نگریست و اگر کار، سنگین بود می فرمود: بسم اللّه و همراه آنان کار می کرد و اگر کار، سبک بود، آنها را به حال خود می گذاشت.
الزهد للحسین بن سعید : 44 / 117 عن داود بن فرقد .

حدیث645

امام صادق علیه السلام :
ما أکَلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مُتَّکِئًا مُنذُ بَعَثَهُ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ إلی أن قَبَضَهُ تَواضُعًا للّه ِِ عَزَّوجَلَّ ، وماأری رُکبَتَیهِ أمامَ جَلیسِهِ فی مَجلِسٍ قَطُّ ، ولا صافَحَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله رَجُلاً قَطُّ فَنَزَعَ یَدَیهِ مِن یَدِهِ حَتّی یَکونَ الرَّجُلُ هُوَ الَّذی یَنزِعُ یَدَهُ ، ولا کافَأَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بِسَیِّئَةٍ قَطُّ ، قالَ اللّه ُ تَعالی لَهُ : «اِدفَع بِالَّتی هِیَ أحسَنُ السَّیِّئَةَ
امام صادق علیه السلام: پیامبر اکرم از آن هنگام که خداوند عز و جل او را به پیامبری برانگیخت تا آن هنگام که او را به سوی خود برگرفت، برای فروتنی در پیشگاه الهی، هرگز لمیده، چیزی نخورد و در هیچ مجلسی دو زانوی خود را در برابر همنشینش نشان نداد و هیچ گاه پیامبر صلی الله علیه و آله با مردی دست نداد که دستش را از دست او بکشد تا آن که آن مرد، دست خود را [عقب] کشد و هرگز پیامبر صلی الله علیه و آله ، کار کسی را با بدی جبران نکرد، خداوند تبارک و تعالی به او فرموده است: «سخن بد آنان را به هرچه نیکوترت می آید پاسخ گوی» و او نیز چنین کرد و هرگز گدایی را پس نزد، اگر چیزی نزدش بود می بخشید و گرنه می فرمود: خدا بدو بدهد. پیامبر صلی الله علیه و آله هرگز به حساب خداوند عزّوجل چیزی را نبخشید، مگر آن که خداوند، آن را اجازه داد و اگر بهشت را هم [به حساب خدا به کسی می بخشید] خداوند عزّوجل آن را اجازه می داد.
المؤمنون : 96 .

حدیث646

امام صادق علیه السلام :
إنّا أهلُ بَیتٍ إِذا عَلِمنا مِن أحَدٍ خَیرًا لَم تُزِل ذلِکَ عَنهُ مِنّا أقاویلُ الرِّجالِ
امام صادق علیه السلام: ما خاندانی هستیم که هرگاه خیری در کسی سراغ داشته باشیم، گفته های مردم، این خیر را از نظر ما نمی بَرد.
بصائر الدرجات : 362 / 3 عن داود بن فرقد .

حدیث647

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ فِی الجُملَةِ مِن أخلاقِ الصّالِحینَ ولا مِن شِعار المُتَّقینَ التَّکَلُّفُ ! مِن أیِّ بابٍ کانَ . قالَ اللّه ُ تَعالی لِنَبِیِّهِ: «قُل ما أسأَلُکُم عَلَیهِ مِن أجرٍ وما أنَا مِنَ المُتَکَلِّفینَ
امام صادق علیه السلام: به طور کلّی تکلّف و رنج پذیری بیهوده از اخلاق صالحان و شعار پرهیزگاران نیست، هر گونه که باشد . خداوند به پیامبرش فرمود: «بگو من از شما مزدی نمی طلبم و از متکلفان نیستم» پیامبر نیز فرمود: ما پیامبران و امانت داران و پرهیزگاران، از تکلّف بیزاریم.
ص : 86 .

حدیث648

امام صادق علیه السلام :
یَا بنَ جُندَبٍ ، بَلِّغ معاشِرَ شیعَتِنا وقُل لَهُم : لا تَذهَبَنَّ بِکُمُ المَذاهِبُ ، فَوَاللّه ِ لا تُنالُ وَلایَتُنا إلاّ بِالوَرَعِ وَالاِجتِهادِ فِی الدُّنیا ، ومُواساةِ الإِخوانِ فِی اللّه ِ ، ولَیسَ مِن شیعَتِنا مَن یَظلِمُ النّاسَ
امام صادق علیه السلام: ای پسر جندب! به گروه شیعیان ما [پیام] برسان و به آنان بگو: مبادا راههای گوناگون، شما را به بیراهه کشاند، زیرا به خدا سوگند که ولایت و دوستی ما، جز با پارسایی و سخت کوشی در دنیا و همیاری و همدردی با برادران دینی به دست نیاید و کسی که به مردم ستم کند، شیعه ما نیست.
تحف العقول : 303 .

حدیث649

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکَ بِتَقوَی اللّه ِ وَالوَرَعِ والاِجتِهادِ وصِدقِ الحَدیثِ وأداءِ الأَمانَةِ وحُسنِ الخُلُقِ وحُسنِ الجِوارِ ، وکونوا دُعاةً إلی أنفُسِکُم بِغَیرِ ألسِنَتِکُم ، وکونوا زَینًا ولا تَکونوا شَینًا ، وعَلَیکُم بِطولِ الرُّکوعِ وَالسُّجودِ ، فَإِنَّ أحَدَکُم إذا أطالَ الرُّکوعَ والسُّجودَ هَتَفَ إبلیسُ مِن خَلفِهِ وقالَ : یا وَیلَهُ ! أطاعَ وعَصَیتُ، وسَجَدَ وأبَیتُ
امام صادق علیه السلام: بر تو باد پروا داشتن از خدا و پارسایی و سخت کوشی [در کار و عمل] و راستگویی وامانتداری وخوشخویی وحُسن همسایگی. مردم را [عملاً و] با غیر زبان به (مذهب) خود دعوت کنید و زیور ما باشید و مایه زشتی و ننگ ما نباشید. بر شما باد طول دادن رکوع و سجود؛ زیرا هرگاه فردی از شما رکوع و سجود را به درازا کشاند، شیطان از پشت سر او فریاد برآورد و بگوید: ای وای! او فرمان برد و من نافرمانی کردم، او سجده کرد و من سرپیچی .
الکافی : 2 / 77 / 9 عن أبی اُسامة .

حدیث650

امام صادق علیه السلام :
مَعاشِرَ الشّیعَةِ ، کونوا لَنا زَینًا ولا تَکونوا عَلَینا شَینًا ، قولوا لِلنّاسِ حُسنًا، اِحفَظوا ألسِنَتَکُم وکُفّوها عَنِ الفُضولِ وقَبیحِ القَولِ
امام صادق علیه السلام: ای گروه شیعیان! زیور ما باشید و مایه ننگ و زشتی ما نباشید، با مردم نیکو سخن بگویید، زبانهایتان را نگهدارید و آنها را از زیاده گویی و زشت گویی باز دارید.
أمالی الصدوق : 326 / 17 ، أمالی الطوسیّ : 440 / 987 ، بشارة المصطفی : 170 وفیه «قبح القول» کلّها عن سلیمان بن مهران .

حدیث651

امام صادق علیه السلام :
کونوا دُعاةً لِلنّاسِ بِغَیرِ ألسِنَتِکُم ، لِیَرَوا مِنکُمُ الوَرَعَ وَالاِجتِهادَ وَالصَّلاةَ وَالخَیرَ ، فَإِنَّ ذلِکَ داعِیَةٌ
امام صادق علیه السلام: مردم را با غیر زبان خود [به مذهب خویش] دعوت کنید، تا پارسایی و سخت کوشی [در عمل و عبادت] و نماز و خوبی را از شما ببینند؛ زیرا اینها، خود [بهترین] مبلّغند.
الکافی : 2 / 78 / 14 ، وذکر أیضًا فی : 105 / 10 وفیه «... بالخیر بغیر ألسنتکم لیروا منکم الاجتهاد والصدق والورع» کلاهما عن ابن أبی یعفور .

حدیث652

امام صادق علیه السلام :
أی مَفَضَّلُ ، قُل لِشیعَتِنا : کونوا دُعاةً إلَینا بِالکَفِّ عَن مَحارِمِ اللّه ِ وَاجتِنابِ مَعاصیهِ وَاتِّباعِ رِضوانِ اللّه ِ ، فَإِنَّهُم إذا کانوا کَذلِکَ کانَ النّاسُ إلَینا مُسارِعینَ
امام صادق علیه السلام: ای مفضّل! به شیعیان ما بگو: با خویشتنداری از حرامهای خدا و دوری از گناهان و در پی [جلب] خشنودی خدا بودن، دعوتگر (مردم) به سوی ما باشید؛ زیرا اگر چنین باشند مردم، خود به جانب ما می شتابند.
دعائم الإسلام : 1 / 58 ، شرح الأخبار : 3 / 506 / 1453 .

حدیث653

امام صادق علیه السلام :
إیّاکُم أن تَعمَلوا عَمَلاً یُعَیِّرونا بِهِ ، فَإِنَّ وَلَدَ السَّوءِ یُعَیَّرُ والِدُهُ بِعَمَلِهِ ، کونوا لِمَنِ انقَطَعتُم إلَیهِ زَینًا ولا تَکونوا عَلَیهِ شَینًا
امام صادق علیه السلام: مبادا کاری کنید که به سبب آن، ما را سرزنش کنند؛ زیرا به سبب کردار فرزند بد، پدر او سرزنش می شود، برای کسی که به او دل سپرده اید [امام خود ]مایه آراستگی باشید و باعث ننگ و زشتی اش نباشید.
الکافی : 2 / 219 / 11 عن هشام الکندیّ .

حدیث654

امام صادق علیه السلام :
صانِعِ المُنافِقَ بِلِسانِکَ ، وأخلِص وُدَّکَ لِلمُؤمِنِ ، وإن جالَسَکَ یَهودِیٌّ فَأَحسِن مُجالَسَتَهُ
امام صادق علیه السلام: با منافق، به زبانت سازگاری کن و دوستیت را، برای مؤمن، خالص گردان و اگر یهودیی با تو همنشین شد، با او نیکو همنشینی کن.
الفقیه : 4 / 404 / 5872 ، أمالی الصدوق : 502 / 8 ، الاختصاص : 230 کلّها عن إسحاق بن عمّار ، أمالی المفید : 185 / 10 ، الزهد للحسین بن سعید : 22 / 49 کلاهما عن سعد بن طریف عن الإمام الباقر علیه السلام ، تحف العقول : 292 عن الإمام الباقر علیه السلام ، مشکاة الأنوار : 82 .

حدیث655

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عَزَّوجَلَّ أوضَحَ بِأَئِمَّةِ الهُدی مِن أهلِ بَیتِ نَبِیِّنا عَن دینِهِ ، وأبلَجَ بِهِم عَن سَبیلِ مِنهاجِهِ ، وفَتَحَ بِهِم عَن باطِنِ یَنابیعِ عِلمِهِ ، فَمَن عَرَفَ مِن اُمَّةِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله واجِبَ حَقِّ إمامِهِ وَجَدَ طَعمَ حَلاوَةِ إیمانِهِ وعَلِمَ فَضلَ طَلاوَةِ إسلامِهِ
امام صادق علیه السلام: خداوند عز و جل به وسیله پیشوایان هدایت از خاندان پیامبر ما دینش را آشکار ساخت و به وسیله ایشان راهش را روشن نمود و به واسطه آنان چشمه های پنهان دانش خود را گشود. پس از امّت محمّد صلی الله علیه و آله هرکس که حقّ واجب امامش را بشناسد، مزه شیرین ایمانش را بچشد و به ارزش دلپذیری اسلام خود پی برد.
الکافی : 1 / 203 ، الغیبة للنعمانیّ : 224 / 7 ، مختصر بصائر الدرجات : 89 وفیه «طراوة» بدل «طلاوة» کلّها عن إسحاق بن غالب ، بصائر الدرجات : 413 / 2 وفیه «طلاقة» بدل «طلاوة» عن ابن إسحاق بن غالب .

حدیث656

امام صادق علیه السلام :
اِحفَظوا فینا ما حَفِظَ العَبدُ الصّالِحُ فِی الیَتیمَینِ ، وکانَ أبوهُما صالِحًا
امام صادق علیه السلام: درباره ما همان چیزی را نگهداری کنید که آن بنده شایسته [خضر علیه السلام] برای آن دو کودک یتیم که پدرشان مردی صالح بود نگهداری کرد.
أمالی الطوسیّ : 273 / 514 عن البرذون بن شبیب .

حدیث657

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الأَنصارَ جاؤوا إلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَقالوا : یا رَسولَ اللّه ِ ، إنّا کُنّا ضُلاّلاً فَهَدانَا اللّه ُ بِکَ ، وعَیلَةً فَأَغنانَا اللّه ُ بِکَ ، فَاسأَلنا مِن أموالِنا ما شِئتَ فَهُوَ لَکَ ، فَأَنزَلَ اللّه ُ عَزَّوجَلَّ : «قُل لا أسأَلُکُم عَلَیهِ أجرًا إلاَّ المَوَدَّةَ فِی القُربی» . ثُمَّ رَفَعَ أبو عَبدِ اللّه ِ یَدَهُ إلَی السَّماءِ وبَکی حَتَّی اخضَلَّت لِحیَتُهُ
وقالَ : الحَمدُ للّه ِِ الَّذی فَضَّلَنا
امام صادق علیه السلام: انصار نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و عرض کردند: ای رسول خدا، ما مردمی گمراه بودیم و خداوند به واسطه تو ما را راهنمایی کرد و تنگدست بودیم و خدا به برکت وجود تو توانگرمان ساخت؛ بنابراین از دارایی های ما هرچه می خواهی از ما بخواه تا به تو دهیم.

پس خداوند عز و جل این آیه را فرو فرستاد: «بگو: من به ازای آن از شما مزدی نمی خواهم جز دوستی کردن با خویشاوندان» . در این هنگام امام صادق علیه السلامدستش را به طرف آسمان بالا برد و چندان گریست که محاسنش تر شد و فرمود: سپاس و ستایش خدای را که به ما برتری بخشید.
دعائم الإسلام : 1 / 67 ، وراجع : ص 68 .

حدیث658

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الرَّجُلَ (رُبَّما) یُحِبُّ الرَّجُلَ ویُبغِضُ وُلدَهُ ، فَأَبَی اللّه ُ عَزَّوجَلَّ إلاّ أن یَجعَلَ حُبَّنا مَفتَرَضًا ـ أخَذَهُ مَن أخَذَهُ ، وتَرَکَهُ مَن تَرَکَهُ ـ واجِبًا ، فَقالَ : «قُل لا أَسأَلُکُم عَلَیهِ أجرًا إلاَّ المَوَدَّةَ فِی القُربی
امام صادق علیه السلام: انسان گاه مردی را دوست دارد اما فرزند او را دشمن می دارد، لیکن خداوند عزوجل جز این نخواست که دوستی و محبّت ما را واجب گرداند که عده ای آن را گرفتند و عده ای رهایش کردند. فرموده است: «بگو: من در ازای این از شما مزدی نمی خواهم مگر دوستی با خویشاوندانم» .
المحاسن : 1 / 240 / 440 عن محمّد بن مسلم .

حدیث659

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللّه ِ جَمیعًا» ـ : نَحنُ الحَبلُ
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه «همگی به ریسمان خدا چنگ زنید» ـ : آن ریسمان ما هستیم.
أمالی الطوسیّ : 272 / 510 عن عمر بن راشد ، وراجع مجمع البیان : 2 / 805 ، ینابیع المودّة : 1 / 356 / 10 ، إحقاق الحقّ : 13 / 84 نقلاً عن الأشراف .

حدیث660

امام صادق علیه السلام :
ما یَمنَعُکُم إذا کَلَّمَکُمُ النّاسُ أن تَقولوا لَهُم : ذَهَبنا مِن حَیثُ ذَهَبَ اللّه ُ ، وَاختَرنا مِن حَیثُ اختارَ اللّه ُ . إنَّ اللّه َ سُبحانَهُ اختارَ مُحَمَّدًا صلی الله علیه و آله وَاختارَ لَنا آلَ مُحَمَّدٍ ، فَنَحنُ مُتَمَسِّکونَ بِالخِیَرَةِ مِنَ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ
امام صادق علیه السلام : چه مانعی دارد که هرگاه مردم با شما سخن گفتند به آنها بگویید: ما از همان راهی رفته ایم که خدا رفته است و همان چیزی را برگزیده ایم که خدا برگزیده است. خداوند سبحان محمّد صلی الله علیه و آله را برگزید و آل محمّد را برای ما گزینش فرموده؛ پس ما به برگزیدگان از جانب خدای عز و جلتمسّک جسته ایم.
أمالی الطوسیّ : 227 / 397 والمتن موافق لما فی البحار : 27 / 326 / 5 عن أمالی الطوسیّ ، بشارة المصطفی : 111 کلاهما عن کلیب بن معاویة الصیداویّ ، وراجع الکافی : 2 / 212 / 1 .

حدیث661

امام صادق علیه السلام :
کَذَبَ منَ زَعَمَ أنَّهُ یَعرِفُنا وهُوَ مُتَمَسِّکٌ بِعُروَةِ غَیرِنا
امام صادق علیه السلام : دروغ می گوید کسی که مدعی است ما را شناخته اما به دامن دیگران چنگ آویخته است.
معانی الأخبار : 399 / 57 عن إبراهیم بن زیاد ، صفات الشیعة : 82 / 4 عن المفضّل بن عمر وفیه «من شیعتنا» بدل «یعرفنا» .

حدیث662

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ جَعَلَ وَلایَتَنا أهلَ البَیتِ قُطبَ القُرآنِ ، وقُطبَ جَمیعِ الکُتُبِ، عَلَیها یَستَدیرُ مُحکَمُ القُرآنِ، وبِها نَوَّهَتِ الکُتُبُ ویَستَبینُ الإِیمانُ. وقَد أمَرَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله أن یُقتَدی بِالقُرآنِ وآلِ مُحَمَّدٍ ، وذلِکَ حَیثُ قالَ فی آخِرِ خُطبَةٍ خَطَبَها : إنّی تارِکٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ : الثَّقَلَ الأَکبَرَ ، وَالثَّقَلَ الأَصغَرَ ، فَأَمَّا الأَکبَرُ فَکِتابُ رَبّی ، وأمَّا الأَصغَرُ فَعِترَتی أهلُ بَیتی ، فَاحفَظونی فیهِما فَلَن تَضِلّوا ما تَمَسَّکتُم بِهِما
امام صادق علیه السلام: خداوند ولایت ما اهل بیت را محور قرآن و محور همه کتابها [ی آسمانی] قرار داد که قرآنِ استوار بر گرد آن می چرخد و به واسطه آن همه کتابها ارج یافته اند و به واسطه آن حقیقت ایمان روشن می شود. رسول خدا صلی الله علیه و آله دستور داد که به قرآن و آل محمّد اقتدا شود، آن گاه که در آخرین خطبه خود فرمود: من در میان شما دو شی ء گرانسنگ بر جای می نهم: یکی بزرگتر، دیگری کوچکتر، اما بزرگتر کتاب پروردگار من است و کوچکتر عترت یا همان اهل بیت منند، پس با پاسداشت آن دو مرا پاس دارید؛ زیرا تا زمانی
که به این دو چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد.
تفسیر العیّاشیّ : 1 / 5 / 9 عن مسعدة بن صدقة .

حدیث663

امام صادق علیه السلام :
مَن تَوَلّی آلَ مُحَمَّدٍ وقَدَّمَهُم عَلی جَمیعِ النّاسِ بِما قَدَّمَهُم مِن قَرابَةِ رَسولِ اللّه ِ فَهُوَ مِن آلِ مُحَمَّدٍ لِتَوَلّیهِ آلَ مُحَمَّدٍ ، لا أنَّهُ مِنَ القَومِ بِأَعیانِهِم وإنَّما هُوَ مِنهُم بِتَوَلّیهِ إلَیهِم وَاتِّباعِهِ إیّاهُم ، وکَذلِکَ حُکمُ اللّه ِ فی کِتابِهِ : «ومَن یَتَوَلَّهُم مِنکُم فَإِنَّهُ مِنهُم
امام صادق علیه السلام: هرکس ولایت آل محمّد را بپذیرد وآنان را به سبب خویشاوندیشان با رسول خدا صلی الله علیه و آله بر همه مردم مقدّم دارد، چنین کسی از آل محمّد است چون ولایت آل محمّد را دارد؛ نه به این معنا که در واقع جزء این خاندان است بلکه از آنان است به سبب پذیرش ولایتشان وپیروی کردن از آنها. خداوند در کتاب خود این گونه حکم کرده آن جا که فرموده است: «و هرکس از شما آنان را به ولایت گیرد از آنان خواهد بود» و ابراهیم علیه السلام فرمود: «پس هرکه از من پیروی کند او از من است وهر که نافرمانیم کند بی گمان تو آمرزنده مهربانی».
المائدة : 51 .

حدیث664

امام صادق علیه السلام :
للّه ِِ عَزَّوجَلَّ فی بِلادِهِ خَمسُ حُرُمٍ : حُرمَةُ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، وحُرمَةُ آلِ رَسولِ اللّه ِ صَلَّی اللّه ُ عَلَیهِم ، وحُرمَةُ کِتابِ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ ، وحُرمَةُ کَعبَةِ اللّه ِ ، وحُرمَةُ المُؤمِنِ
امام صادق علیه السلام: خدای عز و جل را درسرزمینش پنج حرمت است: حرمت رسول خدا صلی الله علیه و آله ، حرمت آل رسول خدا صلی اللّه علیهم، حرمت کتاب خدای عز و جل، حرمت کعبه خدا و حرمت مؤمن.
الکافی : 8 / 107 / 82 عن علیّ بن شجرة .

حدیث665

امام صادق علیه السلام :
إنَّ للّه ِِ عَزَّوجَلَّ حُرُماتٍ ثَلاثًا لَیسَ مِثلَهُنَّ شَیءٌ : کِتابَهُ وهُوَ حِکمَتُهُ ونورُهُ ، وبَیتَهُ الَّذی جَعَلَهُ قِبلَةً لِلنّاسِ لا یُقبَلُ مِن أحَدٍ تَوَجُّهًا إلی غَیرِهِ ، وعِترَةَ نَبِیِّکُم صلی الله علیه و آله
امام صادق علیه السلام: خدای عز و جل را سه حرمت است که هیچ چیز [در حرمت ]مانند آنها نیست: کتاب او که آن حکمت و نور اوست، خانه او که آن را قبله مردم قرار داده و روی کردن به غیر آن را از هیچ کس نمی پذیرد و عترت پیامبرتان صلی الله علیه و آله .
أمالی الصدوق : 339 / 13 ، معانی الأخبار : 117 / 1 کلاهما عن عبداللّه بن سنان ، الخصال : 146 / 174 عن ابن عبّاس قال : إنّ للّه . . . ، روضة الواعظین : 297 .

حدیث666

امام صادق علیه السلام :
لا تَدَعوا صِلَةَ آلِ مُحَمَّدٍ مِن أموالِکُم ، مَن کانَ غَنِیًّا فَعَلی قَدرِ غِناهُ ، ومَن کانَ فَقیرًا فَعَلی قَدرِ فَقرِهِ ، فَمَن أرادَ أن یَقضِیَ اللّه ُ لَهُ أهَمَّ الحَوائِجِ إلَی اللّه ِ فَلیَصِل آلَ مُحَمَّدٍ وشیعَتَهُم بِأَحوَجَ ما یَکونُ مِن مالِهِ
امام صادق علیه السلام: صله دادن از اموال خود به آل محمّد را فرو مگذارید، هر که داراست به قدر دارایی اش [صله دهد] و هر که ناداراست به فراخور ناداریش. هر که می خواهد خداوند مهمترین حاجتهایی را که از خدا می خواهد برآورده سازد از مال خود آن چه را بیشتر از همه مورد نیاز اوست به آل محمّد و شیعیان آنان صله دهد.
بشارة المصطفی : 6 عن عمران بن معقل .

حدیث667

امام صادق علیه السلام :
سَمِعَ أبی رَجُلاً مُتَعَلِّقًا بِالبَیتِ وهُوَ یَقولُ : اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ ، فَقالَ لَهُ أبی : یا عَبدَ اللّه ِ ، لا تَبتُرها ، لا تَظلِمنا حَقَّنا ، قُلِ : اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وأهلِ بَیتِهِ
امام صادق علیه السلام: پدرم مردی را دید که به کعبه آویخته و می گوید: اللهم صلّ علی محمّد. پدرم به او فرمود: ای بنده خدا، آن را ناقص مگو، حقّ ما را ضایع مگردان، بگو: اللهم صلّ علی محمّد و اهل بیته.
الکافی : 2 / 495 / 21 ، عدّة الداعی : 149 کلاهما عن ابن القدّاح .

حدیث668

امام صادق علیه السلام :
(إنَّ ذِکرَنا مِن ذِکرِ اللّه ِ) ، إنّا إذا ذُکرِنا ذُکِرَ اللّه ُ ، وإذا ذُکِرَ عَدُوُّنا ذُکِرَ الشَّیطانُ
امام صادق علیه السلام: [همانا یاد کردن از ما یاد کردن از خداست] هرگاه ما یاد شویم، خدا یاد شده است و هرگاه دشمن ما یاد شود، شیطان یاد شده است.
الکافی : 2 / 186 / 1 عن علیّ بن أبی حمزة .

حدیث669

امام صادق علیه السلام :
ـ لِداوُدَ بنِ سَرحانَ ـ : یا داوُدُ ، أبلِغ مُوالِیَّ عَنِّی السَّلامَ ، وأنّی أقولُ : رَحِمَ اللّه ُ عَبدًا اِجتَمَعَ مَعَ آخَرَ فَتَذاکَرا أمرَنا ، فَإِنَّ ثالِثَهُما مَلَکٌ یَستَغفِرُ لَهُما . ومَا اجتَمَعَ اثنانِ عَلی ذِکرِنا إلاّ باهَی اللّه ُ تَعالی بِهِمَا المَلائِکَةَ ، فَإِذَا اجتَمَعتُم فَاشتَغِلوا بِالذِّکرِ ، فَإِنَّ فِی اجتِماعِکُم ومُذاکَرَتِکُم إحیاءَنا . وخَیرُ النّاسِ مِن بَعدِنا مَن ذاکَرَ بِأَمرِنا ودَعا إلی ذِکرِنا
امام صادق علیه السلام: به داود بن سرحان ـ : ای داود، سلام مرا به دوستدارانم برسان و به آنان ابلاغ کن که من می گویم: رحمت خدا بر آن بنده ای که با دیگری گرد آید و دو نفری درباره قضیه ما گفتگو کنند؛ که در این حال سومین نفر آنان فرشته ای است که برای آن دو آمرزش می طلبد. هیچ دو نفری گرد هم نیامدند و از ما یاد نکردند مگر این که خداوند متعال به وجود آنان بر فرشتگان بالید. پس، هرگاه گرد هم آمدید به ذکر مشغول شوید؛ زیرا گردهمایی و مذاکره شما با یکدیگر باعث زنده شدن ما می شود. بهترین مردم بعد از ما کسی است که درباره کار ما مذاکره کند و به یاد و نام ما فرا خواند.
أمالی الطوسیّ : 224 / 390 ، بشارة المصطفی : 110 وفیه «إحیاء لأمرنا» بدل «إحیاءنا» ، کلاهما عن معتب مولی أبی عبداللّه .

حدیث670

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مِنَ المَلائِکَةِ الَّذینَ فِی السَّماءِ لَیَطَّلِعونَ عَلَی الواحِدِ وَالاِثنَینِ وَالثَّلاثَةِ وهُم یَذکُرونَ فَضلَ آلِ مُحَمَّدٍ ، فَیَقولونَ : أما تَرَونَ إلی هؤُلاءِ فی قِلَّتِهِم وکَثرَةِ عَدُوِّهِم یَصِفونَ فَضلَ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله ؟! فَتَقولُ الطّائِفَةُ الاُخری مِنَ المَلائِکَةِ : «ذلِکَ فَضلُ اللّه ِ یُؤتیهِ مَن یَشاءُ وَاللّه ُ ذُو الفَضلِ العَظیمِ
امام صادق علیه السلام: برخی از فرشتگان آسمان یکی دو سه نفر [از اهل زمین ]را می بینند که مشغول سخن گفتن از فضایل آل محمّد هستند، پس می گویند: نمی بینید این عده را که با تعداد اندکشان وداشتن دشمنان فراوان، از فضایل آل محمّد صلی الله علیه و آله یاد می کنند؟! گروه دیگری از فرشتگان می گویند: «این فضل خداست که آن را به هرکه بخواهد عطا می کند و خدا دارای فضل بسیار است».
الکافی : 8 / 334 / 521 ، وذکره أیضًا فی : 2 / 187 / 4 ، تأویل الآیات الظاهرة : 667 کلّها عن المستورد النخعی عمّن رواه ، والآیة : 4 من سورة الجمعة .

حدیث671

امام صادق علیه السلام :
مَن دَمَعَت عَینُهُ دَمعَةً لِدَمٍ سُفِکَ لَنا ، أو حَقٍّ لَنا اُنقِصناهُ ، أو عِرضٍ اُنتُهِکَ لَنا أو لِأَحَدٍ مِن شیعَتِنا بَوَّأَهُ اللّه ُ تَعالی بِها فِی الجَنَّةِ حُقبًا
امام صادق علیه السلام: هرکس به خاطر خونی که از ما ریخته شده، یا حقّی که از ما گرفته شده ویا هتک حرمتی که نسبت به ما یا یکی از شیعیان ما شده باشد قطره ای اشکّ بریزد، خداوند متعال به سبب آن او را یک حقب [هشتاد تا صد سال ]در بهشت جای دهد.
أمالی الطوسیّ : 194 / 330 ، أمالی المفید : 175 / 5 کلاهما عن محمّد بن أبی عمارة الکوفیّ .

حدیث672

امام صادق علیه السلام :
تَجلِسونَ وتَتَحَدَّثونَ ؟ قُلتُ : جُعِلتُ فِداکَ ، نَعَم . قالَ : إنَّ تِلکَ المَجالِسَ اُحِبُّها فَأَحیوا أمرَنا ، إنَّهُ مَن ذَکَرَنا أو ذُکِرنا عِندَهُ فَخَرَجَ مِن عَینَیهِ مِثلُ جَناحِ الذُّبابِ غَفَرَ اللّه ُ لَهُ ذُنوبَهُ ولَو کانَت أکثَرَ مِن زَبَدِ البَحرِ
بکر بن محمّد اَزدی از امام صادق علیه السلام: آیا باهم می نشینید و گفتگو می کنید؟ عرض کردم، آری، فدایت شوم. فرمود: من این گونه مجالس را دوست دارم. پس یاد ما را زنده کنید؛ که هرکس از ما یاد کند یا در حضور او از ما یاد شود و به اندازه پر مگسی اشکّ از دیدگانش بیرون آید خداوند گناهان او را بیامرزد حتی اگر بیشتر از کف دریا باشد.
ثواب الأعمال : 223 / 1 ، بشارة المصطفی : 275 نحوه ، وراجع مستطرفات السرائر : 125 ، المحاسن : 1 / 136 / 174 ، کامل الزیارات : 104 ، تفسیر القمّیّ : 2 / 292 .

حدیث673

امام صادق علیه السلام :
مَن ذُکِرنا عِندَهُ فَفاضَت عَیناهُ حَرَّمَ اللّه ُ وَجهَهُ عَلَی النّارِ
امام صادق علیه السلام: هرکس در نزد او از ما یاد شود و او بگرید، خداوند چهره اش را بر آتش حرام گرداند.
کامل الزیارات : 104 عن فضیل بن فضالة .

حدیث674

امام صادق علیه السلام :
نَفَسُ المَهمومِ لِظُلمِنا تَسبیحٌ ، وهَمُّهُ لَنا عِبادَةٌ ، وکِتمانُ سِرِّنا جِهادٌ فی سَبیلِ اللّه ِ . ثُمَّ قالَ أبو عَبدِاللّه ِ علیه السلام : یَجِبُ أن یُکتَبَ هذَا الحَدیثُ بِالذَّهَبِ
ابان بن تغلب از امام صادق علیه السلام: نفس کشیدن غمدیده از برای ستمی که بر ما رفته، تسبیح است و اندوه او به خاطر ما عبادت است و پرده پوشی اسرار ما، جهاد در راه خداست. حضرت صادق علیه السلامسپس فرمود: باید این حدیث را باطلا نوشت.
أمالی الطوسیّ : 115 / 178 ، أمالی المفید : 338 / 2 ، بشارة المصطفی : 257 ، وراجع الکافی : 2 / 226 / 16 .

حدیث675

امام صادق علیه السلام :
مَن عَرَفَ حَقَّنا وأحَبَّنا فَقَد أحَبَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی
امام صادق علیه السلام: هرکه حقّ (و مقام) ما را بشناسد و دوستمان بدارد بی گمان خدای تبارک و تعالی را دوست داشته است.
الکافی : 8 / 129 / 98 عن حفص بن غیاث ، تنبیه الخواطر : 2 / 137 .

حدیث676

امام صادق علیه السلام :
إنَّ حُبَّنا (أهلَ البَیتِ) یُنَزِّلُهُ اللّه ُ مِنَ السَّماءِ مِن خَزائِنَ تَحتَ العَرشِ کَخَزائِنِ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ ، ولا یُنزِلُهُ إلاّ بِقَدَرٍ ، ولا یُعطیهِ إلاّ خَیرَ الخَلقِ ، وإنَّ لَهُ غَمامَةً کَغَمامَةِ القَطرِ ، فَإِذا أرادَ اللّه ُ أن یَخُصَّ بِهِ مَن أحَبَّ مِن خَلقِهِ أذِنَ لِتِلکَ الغَمامَةِ فَتَهَطَّلَت کَما تَهَطَّلَتِ السَّحابُ ، فَتُصیبُ الجَنینَ فی بَطنِ اُمِّهِ
امام صادق علیه السلام: محبّت به ما [اهل بیت] را خداوند از خزانه هایی که زیر عرش اوست و مانند خزانه های زر و سیم می باشند، از آسمان فرو می فرستد و آن را جز به اندازه نفرستد و جز به بهترین آفریدگان عطایش نکند. این محبّت را ابری است، همچون ابرهای باران زا؛ پس هرگاه خداوند بخواهد آن را به بنده ای که دوستش می دارد اختصاص دهد به آن ابر فرمان می دهد و باران محبّت فرو می ریزد، همچنان که ابرهای باران زا می بارند و این باران به جنین در شکم مادرش می رسد.
تحف العقول : 313 عن أبی جعفر محمّد بن النعمان الأحول .

حدیث677

امام صادق علیه السلام :
إنَّ فَوقَ کُلِّ عَبادَةٍ عِبادَةً ، وحُبُّنا أهلَ البَیتِ أفضَلُ عِبادَةٍ
امام صادق علیه السلام: بالا دست هر عبادتی عبادتی است و محبّت به ما اهل بیت بالاترین عبادت است.
المحاسن : 1 / 247 / 462 عن حفص الدّهان .

حدیث678

امام صادق علیه السلام :
مَن وَجَدَ بَردَ حُبِّنا عَلی قَلبِهِ فَلیُکثِرِ الدُّعاءَ لاُِمِّهِ ، فَإِنَّها لَم تَخُن أباهُ
امام صادق علیه السلام: هرکه خنکای محبّت ما را در دلش یافت، برای مادرش زیاد دعا کند؛ زیرا [معلوم می شود که] به پدرش خیانت نکرده است.
معانی الأخبار : 161 / 4 ، بشارة المصطفی : 9 کلاهما عن المفضّل بن عمر .

حدیث679

امام صادق علیه السلام :
مَن کانَ یُحِبُّنا وهُوَ فی مَوضِعٍ لا یَشینُهُ فَهُوَ مِن خالِصِ اللّه ِ تَبارَکَ وتَعالی . قُلتُ : جُعِلتُ فِداکَ ، ومَا المَوضِعُ الَّذی لا یَشینُهُ؟ قالَ: لایُرمی فیمَولِدِهِ. ـ وفیخب آخر: لَم یُجعَل وَلَدَزِنًا ـ
ابن بکیر از امام صادق علیه السلام: هرکس مارا دوست بدارد و در وضعی هم نباشد که مایه عیب و ننگ او باشد، چنین کسی از مخلصان خدای تبارک و تعالی است. عرض کردم: فدایت شوم، یعنی چه در وضعی نباشد که مایه عیب و ننگ او باشد؟ فرمود: در نسبش متهم نباشد.

در خبری دیگر آمده است: زنازاده نباشد.
معانی الأخبار : 166 / 1 .

حدیث680

امام صادق علیه السلام :
وَاللّه ِ لا یُحِبُّنا مِنَ العَرَبِ وَالعَجَمِ إلاّ أهلُ البُیوتاتِ وَالشَّرَفِ وَالمَعدِنِ ، ولا یُبغِضُنا مِن هؤُلاءِ وهؤُلاءِ إلاّ کُلُّ دَنَسٍ مُلصَقٍ
امام صادق علیه السلام: به خدا سوگند که از عرب و عجم ما را دوست ندارند مگر کسانی که خانواده دار و شریف و اصیل هستند و از این رو از اینان و آنان ما را دشمن ندارد، مگر کسی که آلوده و بی نسب باشد.
الکافی : 8 / 316 / 497 عن ربعیّ ، الملصق ـ بتشدید الصاد ویخفّف ـ : الدعیّ المتّهم فی نسبه ، والرجل المقیم فی الحیّ ولیس منهم ، ووردت الأخبار المتواترة علی أنّ حبّ أهل البیت علامة طیب الولادة وبغضهم علامة خبثها . (مرآة العقول : 26 / 420) .

حدیث681

امام صادق علیه السلام :
رَأَیتُ جابِرًا مُتَوَکِّئًا عَلی عَصاهُ وهُوَ یَدورُ فی سِکَکِ الأَنصارِ ومَجالِسِهِم وهُوَ یَقولُ : . . . یا مَعشَرَ الأَنصارِ ، أدِّبوا أولادَکُم عَلی حُبِّ عَلِیٍّ ، فَمَن أبی فَانظُروا فی شَأنِ اُمِّهِ
ابو زبیر مکّی: جابر را دیدم که عصا زنان در کوی و برزن انصار و در انجمنهای آنان می گشت و می گفت:... ای گروه انصار، فرزندان خود را دوستدار علی بار آورید و هریک نپذیرفت در حال مادر او بیندیشید.
علل الشرائع : 142 ، الفقیه : 3 / 493 / 4744 ، رجال الکشّیّ : 1 / 236 ، الثاقب فی المناقب : 124 / 123 .

حدیث682

امام صادق علیه السلام :

ابو زبیر و عطیّه عوفی و جوّاب: هریک جداگانه گفته اند: جابر را دیدم که تکیه زنان بر عصای خویش در کوچه های مدینه و محل تجمع مردم مدینه می گردد و این خبر را روایت می کند و سپس می گوید: ای گروه انصار، فرزندان خود را دوستدار علی بار آورید و هر کدام آنها نپذیرفت باید در حال مادر او اندیشه کرد.
جوّاب ـ بتثقیل الواو وآخره موحّدة ـ : ابن عبداللّه التیمیّ الکوفیّ ، صدوق رُمی بالإرجاء ، من السادسة .

حدیث683

امام صادق علیه السلام :
یا مَعشَرَ الشّیعَةِ ، عَلِّموا أولادَکُم شِعرَ العَبدِیِّ
امام صادق علیه السلام: ای گروه شیعیان، به فرزندانتان اشعار عبدی را بیاموزید؛ چه او بر دین خداست. اینک نمونه هایی از اشعار عبدی:

آیا پرسشت از نشان خانه ویران یار، درد ناخوش عشقت را درمان می کند؟!

و یا سوز دلت را در آن روز که فراق دوست نزدیک می شود قطره های ریزان اشکت، فرو می نشاند؟!

هیهات ، عشق برانگیخته را پایان نمی بخشد دوری دوستی که رفته و دیگر باز نمی گردد.

ای پیشاهنگ قبیله! چشمان اشکبار، قبیله را از آب وگیاه بی نیاز می کند

تا آن جا که می گوید:

ای شترسواری که گامهای مرکب نیرومندت پهنای دشت را به تقریب و جنب [دو نوع از راه سپردن شتر تند و کند] در می نوردد. و در فزار غزال خوش خط و خال را می گیرد و در نشیب شاهین تیز بال را خسته می کند.

و بادهای سهمگین را چون اشتران خسته و رنجور بیابان پشت سر می گذارد،

درود مرا به قبری که در نجف است و بهترین انسان از عرب و عجم را در بردارد برسان.

و در آن جا، شعار خدایی تو، فروتنی در برابرش باشد و بهترین وصّی و داماد بهترین پیامبر را ندا ده.

تا آن جا که می گوید:

تو کسی نیستی مگر برادر و یاور آن [پیامبر] راهنما و آشکار کننده حقّی و ستایش شده کتابها [ی آسمانی] .

تو همسر پاره تن پیغمبر، زهرایی و تنها نگهبان او و پدر فرزندان بزرگوار اویی.

فرزندانی که در راه خدا سختکوشند و از او یاری می جویند و بدو معتقدند و برای همو کار می کنند.

و چنان راهنمایانی هستند که اگر شب دیجور گمراهی همه جا را فرا گیرد شبروان را بهتر از هر کوکب و شهابی راهنمایی می کنند.

از آن روز که مهر خود را به پای آنان ریختم مرا رافضی خواندند و این بهترین لقبی است که بدان خوانده می شوم!

درود خدای عرش نشین، پیوسته و هماره، بر فرزند غمگسار فاطمه باد.

و آن دو فرزندی که یکی به زهر ستم نابهنگام مرد و آن دیگری که با گونه خاک آلود به خاک رفت.

و پس از وی، بر آن عبادت پیشه پارسا، سجّاد و آن گاه بر شکافنده دانش که به غایت طلب نزدیک شد.

و سپس بر جعفر و فرزندش موسی و آن گاه بر امام نیکوکار حضرت رضا و جواد عابد کوشا.

و بر عسکریین و مهدی که قائم آنان و صاحب امر است و جامه های پاک و سپید هدایت به تن دارد، همو که زمین آکنده شده از ظلم و بیداد را از عدل و داد می آکند و گمراهان و شرآفرینان را سرکوب می کند.

پیشوای دلیران بی باک و رزمنده ای است که برای برکندن گیاهان هرزه به پیکار سرکشان می روند.

نمونه دیگری از اشعار عبدی:

ای سروران من، ای فرزندان علی، ای آل طه و ای آل «صاد».

کیست که با شما برابری کند، شمایانی که نمایندگان خدا در زمین هستید؟!

شما ستارگان راهنمایی هستید که خداوند هر رهجویی را به واسطه آن راه می نماید.

اگر رهبری شما نبود ما گمراه می شدیم وراه از بیراهه بازشناخته نمی شد.

پیوسته عمر خویش را با مهر شما می گذرانم و با دشمنان شما دشمنی می ورزم.

توشه ای جز مهر شما ندارم و این بهترین رهتوشه است.

مهر شما اندوخته من است که در پهنه قیامت بدان تکیه می کنم.

دوستی شما و بیزاری از آن که دشمن شماست اعتقاد من است.
أبو محمّد سفیان بن مصعب العبدیّ الکوفیّ ، من شعراء أهل البیت الطاهر المتزلّفین إلیهم بولائه وشعره ، المقبولین عندهم لصدق نیّته وانقطاعه إلیهم . وقد ضمّن شعره غیر یسیر من مناقب مولانا أمیر المؤمنین الشهیرة ، وأکثر من مدحه ومدح ذرّیّته الأطیبین وأطاب ، وتفجّع علی مصائبهم ورثاهم علی ما انتابهم من الِمحن ، ولم نجد فی غیر آل اللّه له شعرًا . . .
عدّه شیخ الطائفة فی رجاله من أصحاب الإمام الصادق علیه السلام . ولم تک صحبته مجرّد اُلفة معه ، أو محض اختلاف إلیه ، أو أنّ عصرًا واحدًا یجمعهما ، لکنّه حظی بزلفة عنده منبعثة عن صمیم الودّوخالص الولاء ، وإیمان لا تشوبه أیّ شائبة ، حتّی أمر الإمام علیه السلامشیعته بتعلیم شعره أولادهم وقال : إنّه علی دین اللّه . کما رواه الکشّیّ فی رجاله بإسناده عن سماعة قال : قال أبو عبداللّه علیه السلام : یا معشر الشیعة ، علّموا أولادکم شعر العبدیّ فإنّه علی دین اللّه .
وینمّ عن صدق لهجته واستقامة طریقته فی شعره وسلامة معانیه عن أیّ مغمز ، أمر الإمام علیه السلام إیّاه بنظم ما تنوح به النساء فی المآتم ، کما رواه الکشّیّ فی رجاله .
لم نقف علی تاریخَی ولادة المترجَم له ووفاته ، ولم نعثر علی ما یقرّبنا إلیهما إلاّ ماسمعت من روایته عن الإمام جعفر بن محمّد علیه السلام واجتماعه مع السیّد الحِمْیریّ المولود سنة 105 والمتوفّی سنة 178 ومع أبی داود المسترقّ . وملاحظة تاریخَی ولادة أبی داود المسترقّ الراوی عنه ووفاته یؤذننا بحیاة شاعرنا العبدیّ إلی حدود سنة وفاة الحِمْیریّ ، فإنّ أبا داود توفّی سنة 231 کما فی فهرست النجاشیّ أو فی سنة 230 کما فی رجال الکشّیّ ، وعاش سبعین سنة کما ذکره الکشّیّ . فتکون ولادة أبی داود سنة 161 علی قول النجاشیّ و 160 علی اختیار الکشّیّ . وبطبیعة الحال کان له من عمره حین روایته عن المترجم أقلّ ما تستدعیه الروایة ، فیستدعی بقاء المترجم أقلاًّ إلی أواخر أیّام الحِمْیریّ ، فما فی أعیان الشیعة : 1 / 370 من کون وفاة المترجم فی حدود سنة 120 قبل ولادة الراوی عنه أبی داود المسترقّ بأربعین سنة خالٍ عن کلّ تحقیق وتقریب ، (راجع الغدیر : 2 / 290 ـ 328 ترجمة العبدیّ الکوفیّ وما فی شعره من الحدیث) .

حدیث684

امام صادق علیه السلام :
قُلتُ لِأَبی عَبدِ اللّه ِ علیه السلام : أوصِنی جُعِلتُ فِداکَ ، فَقالَ : اُوصیکَ بِتَقوَی اللّه ِ وَالوَرَعِ وَالعِبادَةِ وطولِ السُّجودِ وأداءِ الأَمانَةِ وصِدقِ الحَدیثِ وحُسنِ الجِوارِ ، صِلوا عَشائِرَهُم وعودوا مَرضاهُم
علقمه: به حضرت صادق علیه السلام عرض کردم: فدایت شوم، مرا نصیحت و سفارشی فرما. حضرت فرمود: سفارش می کنم تو را به تقوای الهی و پارسایی و عبادت وطول دادن سجده وادای امانت و راستگویی وحسن همسایگی. با کسانشان رفت و آمد کنید و از بیمارانشان عیادت کنید و در تشییع جنازه هایشان حاضر شوید. برای ما زیور باشید و مایه زشتی ما نباشید؛ کاری کنید که مردم دوستمان بدارند و کاری نکنید که مبغوض آنها واقع شویم؛ همه محبتها را به سوی ما بکشانید و هرگونه زشتی را از ما بگردانید؛ هر خوبی که در حقّ ما گفته شود ما اهل آن هستیم و هر بدی که درباره ما گفته شود نه چنانیم. ما را در کتاب خدا حقّی است و با پیامبر خدا خویشاوندیم و پاک زاده شده ایم. این چنین بگویید.
وفی المصدر «عشایرکم» و «مرضاکم» و ما أثبتناه موافق لسیاق الحدیث و ما جاء فی ح 767 .

حدیث685

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّنا فَلیَعمَل بِعَمَلِنا ، ولیَتَجَلبَبِ الوَرَعَ
امام علی علیه السلام: هر که ما را دوست دارد باید به کردار ما عمل کند و ردای پارسایی در برکند.
غرر الحکم : 8483 .

حدیث686

امام صادق علیه السلام :
دَخَلتُ عَلی أمیرِ المُؤمِنینَ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام فَقُلتُ : السَّلامُ عَلَیکَ یا أمیرَ المُؤمِنینَ ورَحمَةُ اللّه ِ وبَرَکاتُهُ ، کَیفَ أمسَیتَ ؟ قالَ : أمسَیتُ مُحِبًّا لِمُحِبِّنا ، ومُبغِضًا لِمُبغِضِنا ، وأمسی مُحِبُّنا مُغتَبِطًا بِرَحمَةٍ مِنَ اللّه ِ کانَ یَنتَظِرُها ، وأمسی عَدُوُّنا یُؤَسِّسُ بُنیانَهُ عَلی شَفا جُرُفٍ هارٍ ، وکَأَنَّ ذلِکَ الشَّفا قَدِ انهارَ بِهِ فی نارِ جَهَنَّمَ ، وکَأَنَّ أبوابَ الرَّحمَةِ قَد فُتِحَت لِأَهلِها ، فَهَنیئًا لِأَهلِ الرَّحمَةِ رَحمَتُهُم ، وَالتَّعسُ لِأَهلِ النَّارِ وَالنّارُ لَهُم .
یا حَنَشُ ، مَن سَرَّهُ أن یَعلَمَ أمُحِبٌّ لَنا أم مُبغِضٌ فَلیَمتَحِن قَلبَهُ ، فَإِن کانَ یُحِبُّ وَلِیًّا لَنا فَلَیسَ بِمُبغِضٍ لَنا ، وإن کانَ یُبغِضُ وَلِیَّنا فَلَیسَ بِمُحِبٍّ لَنا ، إنَّ
اللّه َ تَعالی أخَذَ المیثاقَ لِمُحِبِّنا بِمَوَدَّتِنا ، وکَتَبَ فِی الذِّکرِ اسمَ مُبغِضِنا ، نَحنُ النُّجَباءُ وأفراطُنا أفراطُ الأَنبِیاءِ
حَنَش بن مُعتَمر: بر امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلاموارد شدم و عرض کردم: سلام و رحمت و برکات خداوند بر تو باد ای امیرالمؤمنین، چگونه روز خود را به شب رساندی؟ فرمود: روز خود را به شب رساندم در حالی که دوستدار خود را دوست می دارم و دشمنم را دشمن و دوستدار ما در حالی روز خود را به شب می رساند که نسبت به رحمت خداوند که در انتظار آن است، شادمان می باشد و دشمن ما در حالی روز خود را به شب می رساند که بنای کار خود را بر لبه پرتگاهی در حال ریزش می سازد و آن لبه، او را در آتش فرو می افکند و درهای رحمت به روی اهل آن گشوده شده است. پس اهل رحمت را رحمتشان گوارا باد و هلاکت و دوزخ، ارزانی دوزخیان باد.

ای حنش! هر که خوشحال می شود بداند که آیا دوستدار ماست یا دشمن
ما دلش را بیازماید، اگر دوست ما را دوست داشته باشد، دشمن ما نیست و
اگر دوست ما را دشمن داشته باشد دوستدار ما نمی باشد. خداوند متعال از دوستدار ما بردوستی ما پیمان گرفته ودر لوح محفوظ نام دشمن ما را نوشته است. ماییم برگزیدگان[خدا] وپیشتازانما [به سوی حوض کوثر] پیشتازان پیامبرانند.
أمالی الطوسیّ : 113 / 172 ، أمالی المفید : 334 / 4 ، بشارة المصطفی : 45 ، کشف الغمّة : 2 / 8 ، الغارات : 2 / 585 نحوه .

حدیث687

امام صادق علیه السلام :
وَجَدتُ فی کِتابِ مَیثَمٍ رضی الله عنه یَقولُ : تَمَسَّینا لَیلَةً عِندَ أمیرِ المُؤمِنینَ عَلِیِّ بن أبی طالِبٍ علیه السلام ، فَقالَ لَنا : لَیسَ مِن عَبدٍ اِمتَحَنَ اللّه ُ قَلبَهُ بِالإِیمانِ إلاّ أصبَحَ یَجِدُ مَوَدَّتَنا عَلی قَلبِهِ ، ولا أصبَحَ عَبدٌ مِمَّن سَخَطَ اللّه ُ عَلَیهِ إلاّ یَجِدُ بُغضَنا عَلی قَلبِهِ ، فَأَصبَحنا نَفرَحُ بِحُبِّ المُؤمِنِ لَنا ، ونَعرِفُ بُغضَ المُبغِضِ لَنا ، وأصبَحَ مُحِبُّنا مُغتَبِطًا بِحُبِّنا بِرَحمَةٍ مِنَ اللّه ِ یَنتَظِرُها کُلَّ یَومٍ ، وأصبَحَ مُبغِضُنا یُؤَسِّسُ بُنیانَهُ عَلی شَفا جُرُفٍ هارٍ ، فَکَأَنَّ ذلِکَ الشَّفا قَدِ انهارَ بِهِ فی نارِ جَهَنَّمَ ، وکَأَنَّ أبوابَ الرَّحمَةِ قَد فُتِحَت لِأَصحابِ الرَّحمَةِ ، فَهَنیئًا لِأَصحابِ الرَّحمَةِ رَحمَتُهُم ، وتَعسًا لِأَهلِ النّارِ مَثواهُم . إنَّ عَبدًا لَن یُقَصِّرَ فی حُبِّنا لِخَیرٍ جَعَلَهُ اللّه ُ فی قَلبِهِ ، ولَن یُحِبَّنا مَن یُحِبُّ مُبغِضَنا ، إنَّ ذلِکَ لا یَجتَمِعُ فی قَلبٍ واحِدٍ و «ما جَعَلَ اللّه ُ لِرَجُلٍ مِن قَلبَینِ فی جَوفِهِ
صالح بن میثم تمّار (رحمه اللّه ): در کتاب میثم رضی الله عنه دیدم که می گوید: شبی را در خدمت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام بودیم. آن حضرت به ما فرمود: هیچ بنده ای نیست که خداوند دلش را برای ایمان صاف و خالص کرده باشد مگر این که محبّت ما را در قلبش احساس می کند وهیچ بنده ای نیست که خداوند از او در خشم و ناخشنودی باشد مگر این که در قلبش نسبت به ما احساس بغض می کند. بنابراین، ما از این که مؤمن دوستمان می دارد شاد می شویم و دشمنی کسی را که با ما بغض می ورزد می دانیم. دوستدار ما از رحمت خداوند که به واسطه محبّت ما هر روز انتظار آن را می کشد شادمان است و دشمن ما بنای خود را در لبه پرتگاهی در حال ریزش پی ریزی می کند که این لبه، او را در آتش دوزخ فرو می افکند و درهای رحمت به روی اهل رحمت گشوده شده است؛ پس گوارا باد اهل رحمت را، رحمتشان و نابود باد جایگاه اهل دوزخ. هر بنده ای که خداوند در دل او خیری قرار داده باشد هرگز در دوست داشتن ما کوتاهی نمی کند و کسی که دشمن ما را دوست بدارد هیچ گاه ما را دوست نخواهد داشت. این دو در یک قلب با هم جمع نمی شوند و «خدا برای هیچ مردی در درونش دو دل ننهاده است» که با این یکی عده ای را دوست بدارد و با آن دیگری دشمن آنها را. کسی که ما را دوست می دارد این محبّت نسبت
به ما را، همچون زر نابی که در آن ناخالصی نیست، خالص می گرداند.
ماییم برگزیدگان [خدا] و پیشتازان ما (به سوی حوض کوثر) پیشتازان پیامبرانند؛ من وصی پیامبران هستم، من حزب خدا و رسول او هستم و آن گروه سرکش و یاغی حزب شیطانند. پس هرکه دوست دارد حال خود را درباره محبّت ما بداند دلش را بیازماید، اگر در آن نسبت به کسی که مردم را بر ضد ما می شوراند احساس دوستی کرد، بداند که خدا و جبرئیل و میکائیل دشمن او هستند و خداوند دشمن کافران می باشد.
الأحزاب : 4 .

حدیث688

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّنا للّه ِِ نَفَعَهُ حُبُّنا ولَو کانَ فی جَبَلِ الدَّیلَمِ ، ومَن أحَبَّنا لِغَیرِ ذلِکَ فَإِنَّ اللّه َ یَفعَلُ ما یَشاءُ ، إنَّ حُبَّنا أهلَ البَیتِ یُساقِطُ عَنِ العِبادِ الذُّنوبَ کَمایُساقِطُ الرّیحُ الوَرَقَ مِنَ الشَّجَرِ
امام سجاد علیه السلام: هر که ما را به خاطر خدا دوست بدارد، این محبّت او نسبت به ما، وی را سود بخشد حتی اگر در کوه دیلم باشد و هر که ما را به خاطر چیزی غیر از خدا دوست بدارد، خداوند هر گونه که بخواهد عمل خواهد کرد. همانا دوست داشتن ما اهل بیت، گناهان را از بندگان فرو می ریزاند همان گونه که باد، برگهای درخت را می ریزد.
بشارة المصطفی : 3 عن أبی رزین ، شرح الأخبار : 2 / 513 / 906 نحوه عن علیّ بن حمزة عن الحسین ، وذکر أیضًا فی : 1 / 163 / 116 نحوه عن الإمام الحسین علیه السلام .

حدیث689

امام صادق علیه السلام :
بِحُبِّنا تُغفَرُ لَکُمُ الذُّنوبُ
امام باقر علیه السلام: به واسطه دوست داشتن ما، گناهان شما آمرزیده می شود.
أمالی الطوسیّ : 452 / 1010 عن شجرة ، بشارة المصطفی : 67 عن خالد بن طهماز أبی العلاء الخفّاف ، وفیه «لحبّنا یغفر لکم» .

حدیث690

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّنا للّه ِِ وأحَبَّ مُحِبَّنا لا لِغَرَضِ دُنیا یُصیبُها مِنهُ ، وعادی عَدُوَّنا لا لإِحنَةٍ کانَت بَینَهُ وبَینَهُ ثُمَّ جاءَ یَومَ القِیامَةِ وعَلَیهِ مِنَ الذُّنوبِ مِثلُ رَملِ عالِجٍ وزَبَدِ البَحرِ غَفَرَ اللّه ُ تَعالی لَهُ
امام صادق علیه السلام: هر کس ما را و دوستدار ما را به خاطر خدا دوست بدارد، نه برای دست یافتن به غرضی دنیایی و دشمن ما را نیز دشمن بدارد، اما نه به خاطر کینه ای شخصی که میان آنهاست، اگر در روز قیامت با گناهانی به اندازه ریگهای ریگستان و کف دریا بیاید، خداوند متعال او را بیامرزد.
أمالی الطوسیّ : 156 / 259 ، بشارة المصطفی : 90 کلاهما عن الحسین بن مصعب ، إرشاد القلوب : 253 ، وراجع أعلام الدین : 448 عن صفوان ، ثواب الأعمال : 204 / 1 عن صالح بن سهل الهمدانیّ .

حدیث691

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «الَّذینَ آمَنوا وتَطمَئِنُّ قُلوبُهُم بِذِکرِ اللّه ِ ألا بِذِکرِ اللّه ِ تَطمَئِنُّ القُلُوبُ» ـ : قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لِعَلِیٍّ علیه السلام : تَدری فیمَن نَزَلَت ؟ قالَ : اللّه ُ ورَسولُهُ أعلَمُ ، قالَ : فیمَن صَدَّقَ لی ، وآمَنَ بی ، وأحَبَّکَ وعِترَتَکَ مِن بَعدِکَ ، وسَلَّمَ الأَمرَ لَکَ ولِلأَئِمَّةِ مِن بَعدِکَ
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه « کسانی که ایمان آورده اند و دلهایشان به یاد خدا آرام می گیرد؛ هان با یاد خداست که دلها آرام می گیرد» ـ فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله به علی علیه السلامفرمود: می دانی درباره چه کسی نازل شده است؟ عرض کرد: خدا و رسول او بهتر می دانند. پیامبر فرمود: درباره کسی که مرا تصدیق کند و به من ایمان آورد و تو و عترت تو را دوست بدارد و کار را به تو و امامان پس از تو واگذارد و تسلیم فرمان شما باشد.
تفسیر فرات الکوفیّ : 207 / 274 عن محمّد بن القاسم بن عبید معنعنًا .

حدیث692

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّنا أهلَ البَیتِ وحَقَّقَ حُبَّنا فی قَلبِهِ جَرَت یَنابیعُ الحِکمَةِ عَلی لِسانِهِ ، وجُدِّدَ الإِیمانُ فی قَلبِهِ
امام صادق علیه السلام: هر که ما اهل بیت را دوست بدارد و دوستی ما را در قلبش تحقق بخشد، چشمه های حکمت بر زبانش جاری گردد و ایمان در دلش نو شود.
المحاسن : 1 / 134 / 167 عن المفضّل بن عمر .

حدیث693

امام صادق علیه السلام :
إنَّ حُبَّنا أهلَ البَیتِ لَیُنتَفَعُ بِهِ فی سَبعَةِ مَواطِنَ : عِندَ اللّه ِ
امام صادق علیه السلام: دوست داشتن ما اهل بیت، در هفت جا مفید واقع می شود: در
پیشگاه خدا، هنگام مردن، در قبر، روز محشر، در کنار حوض کوثر، نزد میزان و در عبور از صراط.
قال المجلسیّ رحمه الله بعد نقل الخبر : عند اللّه : أی فی الدّنیا بقربه لدیه ، أو استجابة دعائه وقبول أعماله ، أو فی درجات الجنّة ، أو عند الحضور عند اللّه للحساب ، أو استجابة دعائه وقبول أعماله . (بحارالأنوار : 27 / 158) .

حدیث694

امام صادق علیه السلام :
لا تَجِدُ وَلِیًّا لَنا تَزِلُّ قَدَماهُ جَمیعًا ، ولکِن إذا زَلَّت بِهِ قَدَمٌ اِعتَمَدَ عَلی الاُخری حَتّی تَرجِعَ الَّتی زَلَّت
امام صادق علیه السلام: هیچ یک از دوستان ما را نخواهی یافت که هر دو پایش بلغزد، بلکه هرگاه یک پایش بلغزد، به پای دیگر خود تکیه کند تا این که پای لغزیده اش به حال اوّل برگردد.
دعائم الإسلام : 1 / 63 .

حدیث695

امام صادق علیه السلام :
وَاللّه ِ ، لا یَموتُ عَبدٌ یُحِبُّ اللّه َ ورَسولَهُ ویَتَوَلَّی الأَئِمَّةَ علیهم السلامفَتَمَسَّهُ النّارُ
امام صادق علیه السلام: به خدا سوگند، هر بنده ای که خدا و رسولش را دوست داشته و ولایت ائمّه علیهم السلامرا پذیرفته باشد و از دنیا برود، آتش دوزخ به او نمی رسد.
رجال النجاشیّ : 1 / 138 عن إلیاس بن عمرو البجلیّ ، شرح الأخبار : 3 / 463 / 1355 عن الحضرمیّ .

حدیث696

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّنا لَم یُحِبَّنا لِقَرابَةٍ بَینَنا وبَینَهُ ولا لِمَعروفٍ أسدَیناهُ إلَیهِ ، إنَّما أحَبَّنا للّه ِِ ولِرَسولِهِ ، فَمَن أحَبَّنا جاءَ مَعَنا یَومَ القِیامَةِ کَهاتَینِ ـ وقَرَنَ بَینَ سَبّابَتَیهِ ـ
امام صادق علیه السلام: هرکس ما را دوست بدارد، نه به خاطر قرابتی که میان ما و اوست و یا به خاطر خوبی و احسانی که به او کرده ایم، بلکه فقط به خاطر خدا و رسول او ما را دوست بدارد، در روز قیامت با ما مانند این دو ـ حضرت دو انگشت اشاره خود را به هم نزدیک کرد ـ وارد خواهد شد.
أعلام الدین : 460 عن عبیدة بن زرارة .

حدیث697

امام صادق علیه السلام :
بَینا رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فی سَفَرٍ إذ نَزَلَ فَسَجَدَ خَمسَ سَجَداتٍ ، فَلَمّا رَکِبَ قالَ لَهُ بَعضُ أصحابِهِ : رَأَیناکَ یا رَسولَ اللّه ِ صَنَعتَ ما لَم تَکُن تَصنَعُهُ ! قالَ : نَعَم ، أتانی جَبرَئیلُ علیه السلام فَبَشَّرَنی أنَّ عَلِیًّا فِی الجَنَّةِ ، فَسَجَدتُ شُکرًا للّه ِِ تَعالی ، فَلَمّا رَفَعتُ رَأسی قالَ : وفاطِمَةُ فِیالجَنَّةِ ، فَسَجَدتُ شُکرًا للّه ِِ تَعالی ، فَلَمّا رَفعتُ رَأسی قالَ : وَالحَسَنُ وَالحُسَینُ سَیِّدا شَبابِ أهلِ الجَنَّةِ ، فَسَجَدتُ شُکرًا للّه ِِ تَعالی ، فَلَمّا رَفَعتُ رَأسی قالَ : ومَن یُحِبُّهُم فِی الجَنَّةِ ، فَسَجَدتُ للّه ِِ تَعالی شُکرًا ، فَلَمّا رَفَعتُ رَأسی قالَ : ومَن یُحِبُّ مَن یُحِبُّهُم فِی الجَنَّةِ (فَسَجَدتُ شُکرًا للّه ِِ تَعالی
امام صادق علیه السلام: رسول خدا صلی الله علیه و آله در سفری از مرکب خود پیاده شد و پنج سجده به جای آورد. چون بر مرکب نشست، یکی از اصحابش عرض کرد: ای رسول خدا، ما کاری از شما دیدیم که قبلاً نکرده بودید! حضرت فرمود: آری، جبرئیل علیه السلام نزد من آمد و بشارتم داد که علی، اهل بهشت است و من به شکرانه آن در پیشگاه خدای متعال سجده کردم. چون سر برداشتم گفت: فاطمه هم اهل بهشت است و من به شکرانه آن نیز خدای متعال را سجده کردم. چون سربرداشتم گفت: حسن و حسین، سرور جوانان بهشتی اند و من باز به شکرانه آن خدای متعال را سجده کردم، چون سربرداشتم گفت: دوستدار آنان نیز اهل بهشت است و من برای خدای متعال، سجده شکر به جای آوردم. چون سربرداشتم گفت: و هرکس دوستدار ایشان را دوست بدارد، او نیز اهل بهشت است و من باز به شکرانه آن، در پیشگاه خدای متعال سجده کردم.
أمالی المفید : 21 / 2 عن أبی عبد الرحمن .

حدیث698

امام صادق علیه السلام :
إنَّ المُؤمِنَ لَیَشفَعُ لِحَمیمِهِ إلاّ أن یَکونَ ناصِبًا ، ولَو أنَّ ناصِبًا شَفَعَ لَهُ کُلُّ نَبِیٍّ مُرسَلٍ ومَلَکٍ مُقَرَّبٍ ما شُفِّعوا
امام صادق علیه السلام: مؤمن برای خویشاوند خود شفاعت می کند، مگر این که ناصبی باشد. در حقّ ناصبی، حتی اگر پیامبری مرسل یا فرشته ای مقرّب هم شفاعت کنند، شفاعت پذیرفته نمی شود.
ثواب الأعمال : 251 / 21 ، المحاسن : 1 / 296 / 595 کلاهما عن علیّ الصائغ .

حدیث699

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یَعلَمَ أنَّ اللّه َ یُحِبَّهُ فَلیَعمَل بِطاعَةِ اللّه ِ وَلیَتَّبِعنا ، ألَم یَسمَع قَولَ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ لِنَبِیِّهِ صلی الله علیه و آله : «قُل إن کُنتُم تُحِبّونَ اللّه َ فَاتَّبِعونی یُحبِبکُمُ اللّه ُ ویَغفِر لَکُم ذُنوبَکُم
امام صادق علیه السلام: هرکس خوشحال می شود که بداند خداوند او را دوست می دارد، طاعت خدا را به کار بندد و از ما پیروی کند. مگر این سخن خدای عز و جلرا به پیامبرش نشنیده است که: «بگو: اگر خدا را دوست دارید پس از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد» ؟ به خدا قسم، هیچ بنده ای نیست که خدا را اطاعت کند، مگر این که خداوند در اطاعت او، پیروی از ما را وارد کند و به خدا قسم، هیچ بنده ای نیست که از ما پیروی کند، مگر این که خداوند دوستش بدارد و به خدا قسم، هیچ بنده ای نیست که پیروی از ما را فرو گذارد، مگر این که دشمن ما شود و به خدا قسم، هیچ بنده ای نیست که ما را دشمن بدارد، مگر این که خدا را نافرمانی کند و هرکه با معصیت خدا از دنیا رود، خداوند او را خوار سازد و در آتش سرنگون کند و سپاس و ستایش خدای را که پروردگار جهانیان است.
آل عمران : 31 .

حدیث700

امام صادق علیه السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله نَظَرَ إلی عَلِیٍّ وَالحَسَنِ وَالحُسَینِ علیهم السلامفَبَکی وقالَ : أنتُمُ المُستَضعَفونَ بَعدی
امام صادق علیه السلام: رسول خدا صلی الله علیه و آله به علی و حسن و حسین علیهم السلامنگاه کرد و سپس گریست و فرمود: پس از من، شما را تضعیف خواهند کرد.
معانی الأخبار : 79 / 1 .

حدیث701

امام صادق علیه السلام :
لَمَّا احتُضِرَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله غُشِیَ عَلَیهِ ، فَبَکَت فاطِمَةُ علیهاالسلامفَأَفاقَ وهِیَ تَقولُ: مَن لَنا بَعدَکَ یا رَسولَ اللّه ِ؟! فَقالَ: أنتُمُ المُستَضعَفونَ بَعدی وَاللّه ِ
امام صادق علیه السلام: رسول خدا صلی الله علیه و آله هنگام احتضار، از هوش رفت و فاطمه علیهاالسلامشروع به گریه کرد. پیامبر به هوش آمد، [شنید] فاطمه می گوید: ای رسول خدا، بعد از تو، چه بر سر ما خواهد آمد؟! پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: به خدا قسم که شما را بعد از من، تضعیف خواهند کرد.
دعائم الإسلام : 1 / 225 ، وراجع الإرشاد : 1 / 184 ، أمالی المفید : 212 / 2 ، مسند ابن حنبل : 10 / 257 / 26940 ، المعجم الکبیر : 25 / 23 / 32 .

حدیث702

امام صادق علیه السلام :
قالَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلام : لَتَعطِفَنَّ عَلَینَا الدُّنیا بَعدَ شِماسِها عَطفَ الضَّروسِ
امام صادق علیه السلام: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: دنیا پس از چموشیهایش، دوباره به ما روی خواهد کرد و مهربان خواهد شد، آن گونه که ماده شتر بدخوی، با بچه خود مهربان می شود. سپس این آیه را قرائت کرد: «و می خواهیم بر کسانی که در زمین فرودست نگه داشته شده اند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان (مردم) قرار دهیم و ایشان را وارث (زمین) کنیم» .
الناقة الضروس : هی التی تعضّ حالبتها . (لسان العرب : 6 / 118) .

حدیث703

امام صادق علیه السلام :
إنَّ لَنا أیّامًا ودَولَةً یَأتی بِهَا اللّه ُ إذا شاءَ
امام صادق علیه السلام: ما را ایّام و دولتی است که هر زمان خداوند بخواهد، آن را خواهد آورد.
أمالی المفید : 28 / 9 عن حبیب بن نزار بن حیّان .

حدیث704

امام صادق علیه السلام :
بِنا یَبدَأُ البَلاءُ ثُمَّ بِکُم ، وبِنا یَبدَأُ الرَّخاءُ ثُمَّ بِکُم ، وَالَّذی یُحلَفُ بِهِ لَیَنتَصِرَنَّ اللّه ُ بِکُم کَمَا انتَصَرَ بِالحِجارَةِ
امام صادق علیه السلام: بلا و گرفتاریها از ما آغاز می شود و سپس به شما می رسد و آسایش و رفاه نیز از ما آغاز می گردد و آن گاه به شما می رسد. سوگند به آن کس که بدو سوگند یاد می شود، بی گمان خداوند به دست شما پیروزی حاصل می کند، همان گونه که با سنگریزه (در واقعه اصحاب فیل) پیروزی به بار آورد.
أمالی المفید : 301 / 2 ، أمالی الطوسیّ : 74 / 109 کلاهما عن سفیان بن إبراهیم الغامدیّ القاضی .

حدیث705

امام صادق علیه السلام :
سُئِلَ أبی عَن قَولِ اللّه ِ : «قاتِلُوا المُشرِکینَ کافَّةً کَما یُقاتِلونَکُم کافَّةً
امام صادق علیه السلام: از پدرم درباره آیه «و همگی با مشرکان بجنگید، همان گونه که آنان همگی با شما می جنگند» و آیه «تا فتنه ای بر جای نماند و دین، یکسره از آنِ خدا گردد» سؤال شد؛ فرمود: زمان تأویل (و تحقق) این آیه هنوز نرسیده است. بعد از قیام قائم ما، کسانی که او را درک می کنند خواهند دید که تأویل (و تحقق) این آیه چگونه است. و دین محمّد تا به هرجا که شب می رسد گسترش می یابد تا این که ـ همچنان که خداوند می گوید ـ اثری از شرک [مشرک]، بر روی زمین باقی نماند.
التوبة : 36 .

حدیث706

امام صادق علیه السلام :
ـ فی مَعنی قَولِهِ عَزَّوجَلَّ : «وَعَدَ اللّه ُ الَّذینَ آمَنوا مِنکُم وعَمِلُوا الصّالِحاتِ لَیَستَخلِفَنَّهُم فِی الأَرضِ کَمَا استَخلَفَ الَّذینَ مِن قَبلِهِم ولَیُمَکِّنَنَّ لَهُم دینَهُمُ الَّذِی ارتَضی لَهُم ولَیُبَدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم أمنًا یَعبُدونَنی لا یُشرِکونَ بی شَیئًا
امام صادق علیه السلام: درباره معنای آیه «خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین قرار دهد، همان گونه که کسانی را که پیش از آنان بودند، جانشین قرار داد و آن دینی را که برایشان پسندیده است به سودشان مستقر کند و بیمشان را به ایمنی
مبدّل گرداند تا مرا عبادت کنند و چیزی را با من شریک نسازند» ـ فرمود: این آیه، درباره قائم و یاران او نازل شده است
النور : 55 .

حدیث707

امام صادق علیه السلام :
تُربَةُ قُمَّ مُقَدَّسَةٌ ، وأهلُها مِنّا ونَحنُ مِنهُم ، لا یُریدُهُم جَبّارٌ بِسوءٍ إلاّ عُجِّلَت عُقوبَتُهُ ما لَم یَخونوا إخوانَهُم (یُحَوِّلوا أحوالَهُم ـ خ ل) ، فَإِذا فَعَلوا ذلکَ سَلَّطَ اللّه ُ عَلَیهِم جَبابِرَةَ سَوءٍ . أما إنَّهُم أنصارُ قائِمِنا ودُعاةُ حَقِّنا . ثُمَّ رَفَعَ رَأسَهُ إلَی السَّماءِ وقالَ : اللّهُمَّ اعصِمهُم مِن کُلِّ فِتنَةٍ ، ونَجِّهِم مِن کُلِّ هَلَکَةٍ
امام صادق علیه السلام: خاک قم، مقدّس است و مردم آن، از ما هستند و ما از آنهاییم. هر جبّاری که بخواهد به آنان بدی و گزندی برساند، زود کیفر بیند و این تا زمانی است که آنان [اهل قم] به برادران خود خیانت نکنند؛ اگر این کار را بکنند، خداوند پادشاهانی نابکار بر ایشان مسلّط گرداند. بدانید که مردم قم، یاران قائم ما و دعوتگران به حقّ ما هستند. حضرت سپس سرش را به طرف آسمان بلند کرد و گفت: بار خدایا، آنان را از هر فتنه ای نگه دار و از هر نابودی و هلاکتی نجاتشان بخش.
البحار : 60 / 218 / 49 نقلاً عن کتاب تاریخ قم .

حدیث708

امام صادق علیه السلام :
سَتَخلو کوفَةُ مِنَ المُؤمِنینَ ، ویَأرِزُ
امام صادق علیه السلام: به زودی کوفه از مؤمنان خالی گردد و بساط علم از آن برچیده شود همان گونه که مار در سوراخش می خزد. سپس علم و دانش در شهری به نام قم آشکار گردد و این شهر به کانون علم و فضل تبدیل شود، تا جایی که در روی زمین، مستضعف دینی باقی نماند، حتی زنان پرده نشین. اینها همه در زمانی اتفاق افتد که ظهور قائم ما، نزدیک است. خداوند، قم و اهل آن را به منزله حجّت قرار می دهد. اگر نه چنین بود، بی گمان زمین، مردم را در کام خود فرو می برد و در زمین، حجّتی باقی نمی ماند. علم و دانش از قم به سایر نقاط شرق و غرب عالم سرازیر می شود و بدین سان حجّت خدا بر خلق تمام می شود، تا جایی که در روی زمین کسی باقی نمی ماند که دین و علم به او نرسیده باشد؛ پس از آن، قائم علیه السلام ظهور می کند.
وفی المصدر : یأزر ، والصحیح ما فیالمتن . أرزت الحیّة : لاذت بجحرهاورجعت إلیه . (لسان العرب: 5/305) .

حدیث709

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ احتَجَّ بِالکوفَةِ عَلی سائِرِ البِلادِ ، وبِالمُؤمِنینَ مِن أهلِها عَلی غَیرِهِم مِن أهلِ البِلادِ ، وَاحتَجَّ بِبَلدَةِ قُمَّ علی سائِرِ البِلادِ ، وبِأَهلِها عَلی جَمیعِ أهلِ المَشرِقِ وَالمَغرِبِ مِنَ الجِنِّ وَالإِنسِ ، ولَم یَدَعِ اللّه ُ قُمَّ وأهلَهُ مُستَضعَفًا بَل وَفَّقَهُم . . . وسَیَأتی زَمانٌ تَکونُ بَلدَةُ قُمَّ وأهلُها حُجَّةً عَلَی الخَلائِقِ وذلِکَ فی زَمانِ غَیبَةِ قائِمِنا علیه السلام إلی ظُهورِهِ ، ولَولا ذلِکَ لَساخَتِ الأَرضُ بِأَهلِها . وإنَّ المَلائِکَةَ لَتَدفَعُ البَلایا عَن قُمَّ وأهلِهِ ، وما قَصَدَهُ جَبّارٌ بِسوءٍ إلاّ قَصَمَهُ قاصِمُ الجَبّارینَ
امام صادق علیه السلام: خداوند، کوفه را برای سایر شهرها حجّت قرار داد و مردم مؤمن آن را برای مؤمنان دیگر شهرها و شهر قم را برای دیگر شهرها حجّت قرار داد و مردم آن را برای همه مردم شرق و غرب عالم از جنّ و انس. خداوند، قم و مردم آن را مستضعف [در دین و معارف دینی ]رها نکرد، بلکه به آنان توفیق داد... و زمانی خواهد رسید که شهر قم و مردم آن، حجّت بر مردمان باشند و این در زمان غیبت قائم علیه السلام ما تا هنگام ظهور او باشد؛ اگر چنین نبود، بی گمان زمین، اهلش را در کام خود فرو می برد. فرشتگان، بلایا را از قم و اهل آن دور می کنند و هیچ جبّاری نسبت به آنان قصد سوء نکند، مگر
این که [خداوند ]درهم شکننده جبّاران او را درهم شکند.
البحار : 60 / 212 / 22 نقلاً عن کتاب تاریخ قم .

حدیث710

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «بَعَثنا عَلَیکُم عِبادًا لَنا اُولی بَأسٍ شَدیدٍ فَجاسوا خِلالَ الدِّیارِ
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه «بندگانی از خود را که سخت نیرومندند بر شما می گماریم تا در میان خانه ها [یتان برای قتل و کشتار شما] به جستجو درآیند» ـ : اینان مردمی هستند که خداوند، قبل از ظهور قائم علیه السلام، آنان را می فرستد و هرکس را که در حقّ آل محمّد ستم کرده باشد، می کشند.
الإسراء : 5 .

حدیث711

امام صادق علیه السلام :

لِکُلِّ اُناسٍ دَولَةٌ یَرقُبونَها ودَولَتُنا فِی آخِرِ الدَّهرِ تَظهَرُ
امام صادق علیه السلام: هر مردمی را دولتی است که منتظر فرا رسیدن آن هستند و دولت ما در پایان روزگار، آشکار می شود.
أمالی الصدوق : 396 / 3 ، روضة الواعظین : 234 ، وذکره أیضًا فی : 293 .

حدیث712

امام صادق علیه السلام :
ما یَکونُ هذَا الأَمرُ حَتّی لا یَبقی صِنفٌ مِنَ النّاسِ إلاّ وقَد وُلّوا عَلی النّاسِ ، حَتّی لایَقولَ قائِلٌ : «إنّا لَو وُلّینا لَعَدَلنا» ، ثُمَّ یَقومُ القائِمُ بِالحَقِّ وَالعَدلِ
امام صادق علیه السلام: این امر (حکومت ما اهل بیت) فرا نرسد، تا این که هیچ گروهی از مردم باقی نماند، مگر این که بر مردم حکومت کرده باشد، تا کسی نگوید: «اگر ما به حکومت می رسیدیم، به عدل و داد رفتار می کردیم». پس از آن، قائم علیه السلامقیام می کند و حقّ و عدالت را برپا می دارد.
الغیبة للنعمانیّ : 274 / 53 عن هشام بن سالم .

حدیث713

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مَنِ انتَظَرَ أمرَنا وصَبَرَ عَلی ما یَری مِنَ الأَذی وَالخَوفِ هُوَ غَداً فی زُمرَتِنا
امام صادق علیه السلام: هرکس منتظر امر (حکومت و دولت) ما باشد و بر آزارها و رعب و وحشتی که به او می رسد شکیبایی کند، فردا در زمره ما باشد.
الکافی : 8 / 37 / 7 عن حمران .

حدیث714

امام صادق علیه السلام :
المُنتَظِرُ (المُقِرُّ ـ خ ل) لِلثّانی عَشَرَ مِنهُم کَالشّاهِرِ سَیفَهُ بَینَ یَدَی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَذُبُّ عَنهُ
امام صادق علیه السلام: کسی که در انتظار دوازدهمین آنان (امام مهدی علیه السلام) باشد، همانندکسی است که پیشاپیش رسول خدا صلی الله علیه و آله شمشیر بکشد واز او دفاع کند.
کمال الدین : 335 / 5 ، الغیبة للنعمانیّ : 91 / 21 ، إعلام الوری : 404 کلّها عن إبراهیم الکرخیّ .

حدیث715

امام صادق علیه السلام :
مَن ماتَ مُنتَظِرًا لِهذَا الأَمرِ کانَ کَمَن کانَ مَعَ القائِمِ فی فِسطاطِهِ ، لا بَل کانَ کَالضّارِبِ بَینَ یَدَی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بِالسَّیفِ
امام صادق علیه السلام: کسی که در حال انتظار این امر [ظهور قائم] از دنیا برود، همانند کسی است که با قائم در خیمه او باشد، نه، بلکه همانند کسی است که پیشاپیش رسول خدا صلی الله علیه و آله شمشیر زند.
کمال الدین : 338 / 11 عن المفضّل بن عمر .

حدیث716

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یَکونَ مِن أصحابِ القائِمِ فَلیَنتَظِر وَلیَعمَل بِالوَرَعِ ومَحاسِنِ الأَخلاقِ وهُوَ مُنتَظِرٌ ، فَإِن ماتَ وقامَ القائِمُ بَعدَهُ کانَ لَهُ مِنَ الأَجرِ مِثلُ أجرِ مَن أدرَکَهُ ، فَجُدّوا وَانتَظِروا هَنیئًا لَکُم أیَّتُهَا العِصابَةُ المَرحومَةُ
امام صادق علیه السلام: هرکه دوست دارد از یاران قائم باشد، پس باید انتظار کشد و در حالی که منتظر است، پارسایی و اخلاق نیک را در پیش گیرد. اگر (با چنین حالتی) از دنیا برود و بعد از مرگ او، قائم قیام کند، همانند اجر کسی را دارد که قائم را درک کند. پس (در کار و عمل) بکوشید و منتظر باشید؛ گوارایتان باد ای جماعت مشمول رحمت.
الغیبة للنعمانیّ : 200 / 16 عن أبی بصیر .

حدیث717

امام صادق علیه السلام :
ـ فی دُعاءٍ لَهُ ـ : اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ ، وعَلی إمامِ المُسلِمینَ ، وَاحفَظهُ مِن بَینِ یَدَیهِ ومِن خَلفِهِ وعَن یَمینِهِ وعَن شِمالِهِ ومِن فَوقِهِ ومِن تَحتِهِ ، وَافتَح لَهُ فَتحًا یَسیرًا ، وَانصُرهُ نَصرًا عَزیزًا ، وَاجعَل لَهُ مِن لَدُنکَ سُلطانـًا نَصیـرًا . اللّهُـمَّ عَجِّل فَرَجَ آلِ مُحَمَّدٍ ، وأهلِک أعداءَهُم مِنَ الجِنِّ وَالإِنسِ
امام صادق علیه السلام ـ در یکی از دعاهای خود ـ : بار خدایا، بر محمّد و ال محمّد و بر امام مسلمانان، درود و صلوات فرست و او را از پیش رو و از پشت سرش و از جانب راست و از جانب چپش و از بالای سر و از زیر پایش (از همه جهت) محافظت فرما و پیروزی و فتحی آسان (و بی رنج) نصیبش گردان و نصرتی عزت بخش عطایش کن و از جانب خود برای او تسلطی (و قدرتی) یاری گر قرار ده؛ بار خدایا، فرج آل محمّد را شتاب بخش و دشمنان آنان را، از جنّ و انس، نیست و نابود گردان.
مصباح المتهجّد : 392 ، جمال الاُسبوع : 293 .

حدیث718

امام صادق علیه السلام :
مَن قالَ إنّا أنبِیاءُ فَعَلَیهِ لَعنَةُ اللّه ِ ، ومَن شَکَّ فی ذلِکَ فَعَلیهِ لَعنَةُ اللّه ِ
امام صادق علیه السلام: هر که بگوید ما پیامبر هستیم، لعنت خدا بر او باد و لعنت خدا بر کسی که در این باره (که ما پیامبر نیستیم) شکّ کند.
رجال الکشّیّ : 2 / 590 / 540 عن الحسن الوشّاء عن بعض أصحابنا .

حدیث719

امام صادق علیه السلام :
ـ فی ذِکرِ الغُلاةِ ـ : إنَّ فیهِم مَن یَکذِبُ ، حَتّی إنَّ الشَّیطانَ لاَحتاجَ إلی کَذِبِهِ
امام صادق علیه السلام: در وصف گزاف گویان ـ : بعضی از آنها دروغهایی می گویند که حتی شیطان به دروغ آنها احتیاج دارد [و باید نزد آنها درس دروغ گویی بخواند].
رجال الکشّی : 2 / 587 / 526 عن هشام بن سالم .

حدیث720

امام صادق علیه السلام :
ـ بَعدَ ذَمِّ بَعضِ الغُلاةِ ـ : فَوَاللّه ِ ما نَحنُ إلاّ عَبیدُ الَّذی خَلَقَنا وَاصطَفانا ، ما نَقدِرُ عَلی ضُرٍّ ولا نَفعٍ ، وإن رَحِمَنا فَبِرَحمَتِهِ ، وإن عَذَّبَنا فَبِذُنوبِنا . وَاللّه ِ ، ما لَنا عَلَی اللّه ِ مِن حُجَّةٍ ، ولا مَعَنا مِنَ اللّه ِ بَراءَةٌ ، وإنّا لَمَیِّتونَ ومَقبورونَ ومُنشَرونَ ومَبعوثونَ ومَوقوفونَ ومَسؤولونَ
امام صادق علیه السلام: بعد از نکوهش یکی از غالیان ـ : به خدا قسم، ما نیستیم مگر بندگانی که خداوند ما را آفرید و برگزیدمان، نه می توانیم سودی برسانیم و نه زیانی وارد کنیم، اگر به ما رحم کند، از رحمت و مهربانی اوست و اگر عذابمان کند، به واسطه گناهانمان می باشد. به خدا سوگند، ما را بر خدا حجّتی نیست و از او با خود براتی [برای آزادی از دوزخ] نداریم، ما نیز می میریم و دفن می شویم و در روز قیامت محشور و برانگیخته می شویم و برای حساب رسی نگهمان می دارند و بازخواست می شویم.
رجال الکشّیّ : 2 / 491 / 403 عن عبدالرحمن بن کثیر .

حدیث721

امام صادق علیه السلام :
لا تُصَلِّ خَلفَ الغالی وإن کانَ یَقولُ بِقَولِکَ ، وَالمَجهولِ وَالمُجاهِرِ بِالفِسقِ وإن کانَ مُقتَصِدًا
امام صادق علیه السلام: پشت سر غالی مذهب نماز مخوان، اگر چه به ظاهر عقیده تو
[تشیع] را داشته باشد؛ همچنین پشت سرکسی که مذهب وعقیده اش معلوم نیست و کسی که آشکارا گناه می کند، نماز مخوان، اگر چه میانه رو باشد.
التهذیب : 3 / 31 / 109 عن خلف بن حمّاد عن رجل ، الفقیه : 1 / 379 / 1110 نحوه .

حدیث722

امام صادق علیه السلام :
اِحذَروا عَلی شَبابِکُمُ الغُلاةَ لا یُفسِدونَهُم ، فَإِنَّ الغُلاةَ شَرُّ خَلقِ اللّه ِ ، یُصَغِّرونَ عَظَمَةَ اللّه َ ویَدَّعونَ الرُّبوبِیَّةَ لِعِبادِ اللّه ِ . وَاللّه ِ ، إنَّ الغُلاةَ أشَرُّ مِنَ الیَهودِ وَالنَّصاری وَالمَجوسِ وَالَّذینَ أشرَکوا
امام صادق علیه السلام: مواظب باشید غالیان، جوانانتان را فاسد نکنند؛ زیرا غالیان بدترین خلق خدایند، عظمت خدا را پایین می آورند و برای بندگان خدا ادعای ربوبیّت می کنند؛ به خدا قسم که غالیان از یهود و نصاری و مجوس و مشرکان بدترند.
أمالی الطوسیّ : 650 / 1349 عن فضیل بن یسار .

حدیث723

امام صادق علیه السلام :
أدنی ما یَخرُجُ بِهِ الرَّجُلُ مِنَ الإِیمانِ أن یَجلِسَ إلی غالٍ فَیَستَمِعَ إلی حَدیثِهِ ویُصَدِّقَهُ عَلی قَولِهِ ، إنَّ أبی حَدَّثَنی عَن أبیهِ عَن جَدِّهِ علیهم السلامأنَّ رَسولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله قالَ : صِنفانِ مِن اُمَّتی لا نَصیبَ لَهُما فِی الإِسلامِ : الغُلاةُ ، وَالقَدَرِیَّةُ
امام صادق علیه السلام: کمترین چیزی که آدمی را از ایمان خارج می سازد این است که نزد غالی مذهب بنشیند و به سخنانش گوش دهد و گفته اش را تأیید کند. پدرم، از پدرش، از جدش علیهم السلام برایم روایت کرد که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: دو گروه از امّت من هستند که بهره ای از اسلام ندارند: غالی مذهبان و قدریّه.
الخصال : 72 / 109 عن سالم .

حدیث724

امام صادق علیه السلام :
ـ لِلمُفَضَّلِ بنِ مَزیدٍ بَعدَ ماذَکَرَ أصحابَ أبِی الخَطّابِ وَالغُلاةَ ـ : یامُفَضَّلُ ، لا تُقاعِدوهُم ولا تُواکِلوهُم ولا تُشارِبوهُم ولا تُصافِحوهُم ولاتُؤاثِروهُم
امام صادق علیه السلام: به مفضّل بن مزید که از پیروان ابوالخطاب و غالی مذهبان سخن به میان آورد، فرمود: ای مفضّل، با آنان همنشینی نکن و در سر یک سفره با آنان غذا مخور و با آنها دست نده و با آنان به هم سخنی و مبادله اخبار مپرداز.
رجال الکشّیّ : 2 / 586 / 525 .

حدیث725

امام صادق علیه السلام :
لَعَنَ اللّه ُ المُغیرَةَ بنَ سَعیدٍ ، إنَّهُ کانَ یَکذِبُ عَلی أبی ، فَأَذاقَهُ اللّه ُ حَرَّ الحَدیدِ . لَعَنَ اللّه ُ مَن قالَ فینا ما لا نَقولُهُ فی أنفُسِنا ، ولَعَنَ اللّه ُ مَن أزالَنا عَنِ العُبودِیَّةِ للّه ِِ الَّذی خَلَقَنا وإلَیهِ مَآبُنا ومَعادُنا وبِیَدِهِ نَواصینا
امام صادق علیه السلام: خدا مغیرة بن سعید را لعنت کند. او به پدرم دروغ می بست و خداوند، داغیِ آهن (طعم شمشیر) را به او چشاند. لعنت خدا بر کسی که
درباره ما چیزهایی بگوید که ما خود نمی گوییم [و چنان اعتقادی نداریم]؛ لعنت خدا بر کسی که ما را بنده خدا نداند؛ خدایی که ما را آفریده و بازگشت و معاد ما به سوی اوست و زمام اختیار ما در کف اوست.
رجال الکشّیّ : 2 / 590 / 542 عن ابن مسکان عمّن حدّثه من أصحابنا .

حدیث726

امام صادق علیه السلام :
مَنِ اتَّقی مِنکُم وأصلَحَ فَهُوَ مِنّا أهلَ البَیتِ . قیلَ لَهُ : مِنکُم یَا بنَ رَسولِ اللّه ِ ؟ ! قالَ : نَعَم مِنّا ، أما سَمِعتَ قَولَ اللّه ِ عَزَّوجَلَّ : «ومَن یَتَوَلَّهُم مِنکُم فَإِنَّهُ مِنهُم
امام صادق علیه السلام: هریک از شما که پرهیزگار و درستکار باشد، او از ما اهل بیت است. راوی عرض کرد: یا بن رسول اللّه ، از شماست؟ فرمود: آری، از ماست. آیا نشنیده ای این سخن خدای عز و جلرا که: «و هرکس از شما آنها را به دوستی گیرد، از آنان خواهد بود» و این سخن ابراهیم را که: «پس هر که از من پیروی کند او از من است» ؟!
المائدة : 51 .

حدیث727

امام صادق علیه السلام :
اِعلَموا أنَّهُ لَیسَ مِنّا مَن لَم یُحسِن مُجاوَرَةَ مَن جاوَرَهُ
امام صادق علیه السلام: بدانید از ما نیست کسی که برای همسایه خود، همسایه خوبی نباشد.
الکافی : 2 / 668 / 11 عن أبی الربیع الشامی .

حدیث728

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا مَن لَم یُصَلِّ صَلاةَ اللَّیلِ
امام صادق علیه السلام: از ما نیست کسی که نماز شب نخواند.
المقنع : 131 ، المقنعة : 119 ، روضة الواعظین : 321 وفیهما «شیعتنا» بدل «منّا» .

حدیث729

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا ـ ولا کَرامَةَ ـ مَن کانَ فی مِصرٍ فیهِ مِائَةُ ألفٍ وکانَ فی ذلِکَ المِصرِ أحَدٌ أورَعَ مِنهُ
امام صادق علیه السلام: از ما نیست ـ و ارزشی ندارد ـ کسی که در شهری صدهزار نفری زندگی کند و در آن شهر، پارساتر از او وجود داشته باشد.
الکافی : 2 / 78 / 10 عن علیّ بن أبی زید عن أبیه .

حدیث730

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا مَن تَرَکَ دُنیاهُ لاِخِرَتِهِ ، ولا آخِرَتَهُ لِدُنیاهُ
امام صادق علیه السلام: از ما نیست کسی که دنیای خود را به خاطر آخرتش و یا آخرت خود را به خاطر دنیایش، رها کند.
الفقیه: 3 / 156 / 3568 ، فقه الرضا علیه السلام : 337 وفیه «لیس منّا من ترک دنیاه لدینه ودینه لدنیاه» .

حدیث731

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِن شیعَتِنا مَن وافَقَنا بِلِسانِهِ وخالَفَنا فی أعمالِنا وآثارِنا
امام صادق علیه السلام: شیعه ما نیست کسی که به زبان، دم از ما زند ولی برخلاف کردار و رفتار ما عمل کند.
مشکاة الأنوار : 70 ، مستطرفات السرائر : 147 / 21 عن محمّد بن عمر بن حنظلة .

حدیث732

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی أوجَبَ عَلَیکُم حُبَّنا ومُوالاتَنا ، وفَرَضَ عَلَیکُم طاعَتَنا ، ألا فَمَن کانَ مِنّا فَلیَقتَدِ بِنا ، وإنَّ مِن شَأنِنَا الوَرَعَ
وَالاِجتِهادَ وأداءَ الأَمانَةِ إلَی البَرِّ وَالفاجِرِ ، وصِلَةَ الرَّحِمِ وإقراءَ الضَّیفِ وَالعَفوَ عَنِ المُسیءِ ، ومَن لَم یَقتَدِ بِنا فَلَیسَ مِنّا
امام صادق علیه السلام: خداوند تبارک و تعالی دوستی و ولایت ما را بر شما واجب فرمود
و اطاعت از ما را بر شما فرض کرده است. پس آگاه باشید که هرکس
از ماست، باید به ما اقتدا کند و از جمله صفات ماست: پارسایی و کوشش در عمل و بازگرداندن امانت به نیکوکار و بدکار و به جای آوردن صله رحم و مهمان داری و گذشت کردن از کسی که (به ما) بدی کند. هرکه به ما اقتدا نکند، از ما نیست.
الاختصاص : 241 .

حدیث733

امام صادق علیه السلام :
رَحِمَ اللّه ُ الفُضَیلَ بنَ یَسارٍ ، هُوَ مِنّا أهلَ البَیتِ
امام صادق علیه السلام: خدا فضیل بن یسار را رحمت کند، او از ما اهل بیت بود.
الفقیه : 4 / 441 ، رجال الکشّیّ : 2 / 473 / 381 کلاهما عن ربعیّ بن عبداللّه عن غاسل الفضیل بن یسار .

حدیث734

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِن أحَدٍ ـ وإن ساعَدَتهُ الاُمورُ ـ بِمُستَخلِصٍ غَضارَةَ
امام صادق علیه السلام : هیچ کس نیست که به نوشی بی نیش دست یابد، اگر چه همه عوامل به یاری اش بیاید.
الغَضارَة : الطیب واللذّة (النهایة : ج 3 ص 370 «غضر») .

حدیث735

امام صادق علیه السلام :
فی وَصِیَّةِ لُقمانَ لاِبنِهِ : یا بُنَیَّ اعلَم أنَّ الدُّنیا قَلیلٌ ، وعُمُرَکَ مِنها قَلیلٌ مِن قَلیلٍ ، ویَقِرُّ مِنَ القَلیلِ قَلیلٌ .
امام صادق علیه السلام ـ در سفارش لقمان به فرزندش ـ : فرزندم! بدان که دنیا اندک است و عمر تو در آن ، اندکی از اندک است، و از اندک، اندک می مانَد.
مشکاة الأنوار : ص 461 ح 1537 .

حدیث736

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمان لاِبنِهِ : . . . یا بُنَیَّ إنَّ الدُّنیا قَلیلٌ ، وعُمُرَکَ قَصیرٌ .
امام صادق علیه السلام : لقمان به فرزندش گفت:... فرزندم! دنیا اندک است و عمر تو کوتاه.
قصص الأنبیاء : ص 195 ح 245 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 420 ح 14 .

حدیث737

امام صادق علیه السلام :
أیُّهَا النّاسُ ، إنَّ هذِهِ الدُّنیا دارُ فِراقٍ ودارُ التِواءٍ لا دارُ استِواءٍ ، عَلی أنَّ فِراقَ المَألوفِ حُرقَةٌ لا تُدفَعُ ، ولَوعَةٌ لا تُرَدُّ .
امام صادق علیه السلام : ای مردم! این دنیا ، سرای فراق و خانه پیچ در پیچ است ، نه خانه ای سرْ راست. فراق عزیزان ، داغی است که مانعش نمی توان شد و سوزی است که جلوی آن را نمی توان گرفت.
کمال الدین : ص 74 ، الأمالی للصدوق : ص 309 ح 356 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 165 وفیه «لاتقلع» بدل «لاتردّ» ، المناقب لابن شهرآشوب : ج 1 ص 267 ولیس فیه ذیله من «علی أنّ فراق . . .» وکلّها عن عنبسة بن بجّاد العابد ، روضة الواعظین : ص 486 ، بحار الأنوار : ج 47 ص 245 ح 3 .

حدیث738

امام صادق علیه السلام :
عاشَ نوحٌ علیه السلام ألفَی سَنَةٍ وثَلاثَمِئَةِ سَنَةٍ ؛ مِنها ثَمانُمِئَةٍ وخَمسونَ سَنَةً قَبلَ أن یُبعَثَ ، وألفُ سَنَةٍ إلاّ خَمسینَ عاما وهُوَ فی قَومِهِ یَدعوهُم ، وخَمسُمِئَةِ عامٍ بَعدَما نَزَلَ مِنَ السَّفینَةِ ونَضَبَ
امام صادق علیه السلام : نوح علیه السلام دو هزار و سیصد سال ، عمر کرد. هشتصد و پنجاه سالِ آن را پیش از آن که برانگیخته شود، نهصد و پنجاه سال را به دعوت قومش پرداخت و پانصد سال پس از آن که از کشتی فرود آمد و آب ، فروکش کرد و شهرها را ساخت و فرزندانش را در آبادی ها اسکان داد.
سپس ، مَلَک الموت ، نزد او که در گوشه آفتاب نشسته بود، آمد و گفت: سلام بر تو!

نوح علیه السلام جواب سلامش را داد و گفت: «برای چه آمده ای ، ای ملک الموت؟» .
گفت: آمده ام که جان تو را بگیرم.
نوح علیه السلام گفت: «اجازه بده که از آفتاب به سایه بروم».
ملک الموت گفت: باشد.
نوح علیه السلام به سایه رفت و سپس گفت: ای ملک الموت! این همه عمری که در دنیا سپری کردم ، همانند این رفتنم از آفتاب به سایه بود . حالا مأموریتت را اجرا کن».
ملک الموت نیز جان نوح علیه السلام را گرفت.
نضبَ الماء : غار فی الأرض (المصباح المنیر : ص 609 «نضب») .

حدیث739

امام صادق علیه السلام :
اِصبِروا عَلی طاعَةِ اللّه ِ وتَصَبَّروا عَن مَعصِیَةِ اللّه ِ ، فَإِنَّمَا الدُّنیا ساعَةٌ ؛ فَما مَضی فَلَیسَ تَجِدُ لَهُ سُرورا ولا حُزنا ، وما لَم یَأتِ فَلَیسَ تَعرِفُهُ ، فَاصبِر عَلی تِلکَ السّاعَةِ الَّتی أنتَ فیها ، فَکَأَنَّکَ قَدِ اغتَبَطتَ .
امام صادق علیه السلام : بر طاعت خدا بشکیبید و بر ترک معصیت او صبوری کنید ؛ چرا که دنیا ساعتی بیش نیست؛ زیرا برای آنچه گذشته است ، نه شادی ای می یابی و نه اندوهی، و آنچه هم که نیامده است ، نمی دانی چگونه است. پس، بر آن ساعتی که در آنی صبر کن، گویا که تو رشک برده شده ای.
الکافی : ج 2 ص 459 ح 21 عن سماعة وص 454 ح 4 نحوه ، تحف العقول : ص 396 عن هشام بن الحکم عن الإمام الکاظم علیه السلام وراجع الزهد للحسین بن سعید : ص 46 ح 124 .

حدیث740

امام صادق علیه السلام :
أحکِم أمرَ دینِکَ کَما أحکَمَ أهلُ الدُّنیا أمرَ دُنیاهُم ، فَإِنَّما جُعِلَتِ الدُّنیا شاهِدا یُعرَفُ بِها ما غابَ عَنها مِنَ الآخِرَةِ ، فَاعرِفِ الآخِرَةَ بِها ، ولا تَنظُر إلَی الدُّنیا إلاّ بِالاِعتِبارِ .
امام صادق علیه السلام : کار دینت را استوار ساز ، چنان که دنیاداران ، کار دنیایشان را استوار می سازند؛ زیرا دنیا، در حقیقت، علامت و گواهی قرار داده شده تا با آن ، غیب دنیا، یعنی آخرت، شناخته شود . پس به وسیله دنیا ، آخرت را بشناس و به دنیا ، جز با دیده اعتبار منگر.
الکافی : ج 8 ص 243 ح 337 عن خالد بن نجیح ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 153 .

حدیث741

امام صادق علیه السلام :
إنَّ هذِهِ الدُّنیا وإن أمتَعَت بِبَهجَتِها وغَرَّت بِزِبرِجِها ، فَإِنَّ آخِرَها لا یَعدو أن یَکونَ کَآخِرِ الرَّبیعِ الَّذی یَروقُ بِخُضرَتِهِ ثُمَّ یَهیجُ عِندَ انتِهاءِ مُدَّتِهِ . وعَلی مَن نَصَحَ لِنَفسِهِ وعَرَفَ حَقَّ ما عَلَیهِ ولَهُ ، أن یَنظُرَ إلَیها نَظَرَ مَن عَقَلَ عَن رَبِّهِ جَلَّ وعَلا ، وحَذَرَ سوءَ مُنقَلَبِهِ ؛ فَإِنَّ هذِهِ الدُّنیا قَد خَدَعَت قَوما فارَقوها أسَرَّ

ما کانوا إلَیها ، وأکثَرَ ما کانُوا اغتِباطا بِها ، طَرَقَتهُم آجالُهُم بَیاتا وهُم نائِمونَ ، أو ضُحیً وهُم یَلعَبونَ ... .
امام صادق علیه السلام : این دنیا، اگرچه با خرّمی هایش لذّت می بخشد و با زرق و برقش می فریبد، امّا فرجامی جز فرجام بهار ندارد که سرسبزی آن ، دل نشین است ؛ لیکن در پایان عمر بهار ، آن همه خرّمی می خشکد. آن که دلسوز خویش است و وظایف و حقوق خویشتن را می شناسد ، باید به دنیا چونان کسی بنگرد که خداپسندانه می اندیشد و از بدفرجامی خویش بترسد؛ زیرا این دنیا ، مردمانی را فریفت و در حالی از دنیا جدا شدند که در اوج سرخوشی از دنیا و شادمانی نسبت به آن بودند ، شب هنگام که خفته بودند یا روز هنگام که سرگرم بازی [و تفریح [بودند، اجل هایشان ، ناگاه به سراغشان آمد... .
بحار الأنوار : ج 94 ص 272 ح 1 نقلاً عن مهج الدعوات : ص 222 عن الربیع وفی بعض عباراته شیء من التصحیف .

حدیث742

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمان ابنَهُ : یابُنَیَّ . . . اجعَلِ الدُّنیا بِمَنزِلَةِ قَنطَرَةٍ عَلی نَهرٍ ، جُزتَ عَلَیها وتَرَکتَها ، ولَم تَرجِع إلَیها آخِرَ الدَّهرِ .
امام صادق علیه السلام ـ از اندرزهای لقمان به فرزندش ـ : فرزندم!... دنیا را به سان پلی بر رودخانه ای بدان که از آن بگذری و رهایش کنی و دیگر ، هرگز به سویش باز نگردی.
الکافی : ج 2 ص 134 ح 20 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 194 کلاهما عن یحیی بن عقبة الأزدی ، بحار الأنوار : ج 73 ص 69 ح 36 .

حدیث743

امام صادق علیه السلام :
سَمِعتُ أبا عَبدِاللّه ِ علیه السلام یَقولُ : دَخَلَ عَلَی النَّبِی صلی الله علیه و آله رَجُلٌ وهُوَ عَلی حَصیرٍ قَد أثَّرَ فی جِسمِهِ ، ووِسادَةِ لیفٍ قَد أثَّرَت فی خَدِّهِ . فَجَعَلَ یَمسَحُ ویَقولُ : ما رَضِیَ بِهذا کِسری ولا قَیصَر ، إنَّهُم یَنامونَ عَلَی الحَریرِ وَالدّیباجِ وأنتَ عَلی هذَا الحَصیرِ؟!
قالَ : فَقالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : لاَءَنا خَیرٌ مِنهُما وَاللّه ِ ، لاَءَنَا أکرَمُ مِنهُما وَاللّه ِ ، ما أنَا وَالدُّنیا ، إنَّما مَثَلُ الدُّنیا کَمَثَلِ رَجُلٍ راکِبٍ مَرَّ عَلی شَجَرَةٍ ولَها فَیءٌ فَاستَظَلَّ تَحتَها ، فَلَمّا أن مالَ الظِّلُّ عَنهَا ارتَحَلَ فَذَهَبَ وتَرَکَها .
الزهد حسین بن سعید ـ به نقل از عبداللّه بن سنان ـ : شنیدم امام صادق علیه السلام می فرمود : مردی بر پیامبر صلی الله علیه و آله وارد شد ، در حالی که ایشان بر بوریایی خفته بود و بالشی از لیف خرما زیرِ سر داشت و اثر [زِبریِ] آن بوریا و بالش بر بدن و گونه پیامبر صلی الله علیه و آله مانده بود. مرد ، شروع به دست کشیدن [بر جای بوریا] کرد و می گفت: کسرا و قیصر به این چیزها رضایت ندارند. آنان بر بستر حریر و دیبا می خفتند و تو بر چنین بوریایی؟!
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «سوگند به خدا که من از آنها بهترم. به خدا سوگند که من ، از آنان گرامی ترم. مرا چه به دنیا؟ حکایت دنیا، در حقیقت، حکایت مردی سواره است که از درختی می گذرد و آن درخت را سایه ای است و در سایه آن ، فرود می آید و چون سایه اش می رود ، او می کوچد و می رود و درخت را رها می کند».
الزهد للحسین بن سعید : ص 50 ح 134 عن عبد اللّه بن سنان ، بحار الأنوار : ج 73 ص 126 ح 124 .

حدیث744

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ اللّه ُ بِهِ عیسَی بنَ مَریَم علیه السلام : . . . یا عیسی ، لاتُشرِک بی شَیئا ، وکُن مِنّی عَلی حَذَرٍ ، ولا تَغتَرَّ بِالصِّحَّةِ ولاتُغَبِّط نَفسَکَ ؛ فَإِنَّ الدُّنیا کَفَیءٍ زائِلٍ ، وما أقبَلَ مِنها کَما أدبَرَ .
امام صادق علیه السلام : از جمله اندرزهای خداوند به عیسی بن مریم علیه السلام : ... ای عیسی! چیزی را شریک من مگردان، از من برحذر باش و به تن درستی غرّه مشو و خویشتن را خوش بخت مپندار ؛ زیرا دنیا همانند سایه ای ناپایدار است و آنچه از آن بیاید ، به مانند آن است که رفته است.
الأمالی للصدوق : ص 610 ـ 613 ح 842 عن أبی بصیر ، الکافی : ج 8 ص 141 ح 103 عن علیّ بن أسباط عنهم علیهم السلام ، تحف العقول : ص 500 من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 145 وفیه «بالنصیحة» بدل «بالصحّة» ، بحار الأنوار : ج 14 ص 299 ح 14 .

حدیث745

امام صادق علیه السلام :
: إنَّ الدُّنیا خَلَقَهَا اللّه ُ تَعالی بِمَنزِلَةِ ظِلِّکَ ، إن طَلَبتَهُ أتعَبَکَ ولاتَلحَقُهُ أبَدا ، وإن تَرَکتَهُ یَتبَعُکَ وأنتَ مُستَریحٌ .
مصباح الشریعة ـ در سخنی که به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده ـ : دنیا را خداوند متعال به سان سایه تو قرار داده است که اگر در پِی آن بدَوی ، تو را خسته می کند و هرگز بدان نمی رسی و اگر رهایش کنی ، او در پیِ تو می آید و تو آسوده باشی.
مصباح الشریعة : ص 187 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 165 ح 26 .

حدیث746

امام صادق علیه السلام :
: یابُنَیَّ ، إنَّ الدُّنیا بَحرٌ عَمیقٌ ، قَد هَلَکَ فیها عالَمٌ کَثیرٌ ، فَاجعَل سَفینَتَکَ فیهَا الإیمانَ ، وَاجعَل شِراعَهَا التَّوَکُّلَ ، وَاجعَل زادَکَ فیها تَقوَی اللّه ِ ، فَإِن نَجَوتَ فَبِرَحمَةِ اللّه ِ ، وإن هَلَکتَ فَبِذُنوبِکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در بیان اندرزهای لقمان به فرزندش ـ : فرزندم! دنیا ، دریایی ژرف است که خلقی بسیار در آن نابود شدند . پس کِشتی خود را در آن ، ایمان قرار ده و بادبانش را توکلّ و توشه ات را تقوای الهی . [با این حال] اگر رستی ، به لطف خدا رسته ای و اگر هلاک شدی ، به سبب گناهانت هلاک شده ای».
تفسیر القمّی : ج2 ص163 عن حمّاد، کتاب من لایحضره الفقیه : ج2 ص282 ح2457، الاعتقادات : ص49، مکارم الأخلاق : ج 1 ص 540 ح 1875 ، أعلام الدین : ص 93 نحوه ، بحار الأنوار : ج 6 ص 250 ح 87 .

حدیث747

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبوذَرٍّ رضی الله عنه یَقولُ فی خُطبَتِهِ : یا مُبتَغِیَ العِلمِ ، کَأَنَّ شَیئا مِنَ الدُّنیا لَم یَکُن شَیئا ، إلاّ ما یَنفَعُ خَیرُهُ ویَضُرُّ شَرُّهُ إلاّ مَن رَحِمَ اللّه ُ .
یا مُبتَغِیَ العِلمِ ، لایَشغَلُکَ أهلٌ ولا مالٌ عَن نَفسِکَ ، أنتَ یَومَ تُفارِقُهُم کَضَیفٍ بِتَّ فیهِم ثُمَّ غَدَوتَ عَنهُم إلی غَیرِهِم ، وَالدُّنیا وَالآخِرَةُ کَمَنزِلٍ تَحَوَّلتَ مِنهُ إلی

غَیرِهِ ، وما بَینَ المَوتِ وَالبَعثِ إلاّ کَنَومَةٍ نِمتَها ثُمَّ استَیقَظتَ مِنها .
یا مُبتَغِیَ العِلمِ ، قَدِّم لِمَقامِکَ بَینَ یَدَیِ اللّه ِ ، فَإِنَّکَ مُثابٌ بِعَمَلِکَ ، کَما تَدینُ تُدانُ یا مُبتَغِیَ العِلمِ .
امام صادق علیه السلام : ابو ذر در سخنرانی اش می گفت: ای جوینده دانش! هیچ چیز دنیا را چیز مینگار جز آنچه خیرش سود رساند و شرّش زیان زند ، مگر به کسی که خدایش بدو رحم کند. ای جوینده علم! زنهار، زن و فرزند و مال ، تو را از خویشتن باز ندارد؛ چه، روزی که از آنها جدا می شوی ، [خواهی دانست که [همانند میهمانی بوده ای که شبی را در میان ایشان گذرانده ای و صحبگاهان از نزدشان به جای دیگران رفته ای . دنیا و آخرت ، به سانِ منزلگاهی است که از آن به منزلگاهی دیگر منتقل شده ای. فاصله ای میان مرگ و رستاخیر نیست ،

مگر به اندازه خوابی کوتاه که بخوابی و سپس ، بیدار شوی.
ای جوینده دانش! برای آن روز که در پیشگاه خداوند قرارگیری ، چیزی پیش فرست؛ زیرا که تو در برابر عملت پاداش می یابی . ای جوینده دانش! از هر دست که بدهی ، با همان دست پس می گیری.
الکافی : ج 2 ص 134 ح 18 عن أبی بصیر ، الأمالی للمفید : ص 179 ح 1 وفیه «إلاّ عملاً ینفع» بدل «إلاّ ما ینفع» و«نزلته ثمّ عدلت عنه» بدل «تحوّلت منه» ، الاُصول الستّة عشر : ص 35 وفیهما «مرتهن» بدل «مثاب» ، المحاسن : ج 1 ص 357 ح 759 کلّها عن أبی بصیر عن الإمام الباقر علیه السلام ، الأمالی للطوسی : ص 543 ح 1165 عن مسعدة بن زیاد الربعی عن الإمام الصادق عن الإمام الباقر علیهماالسلام وکلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 73 ص 65 ح 34 .

حدیث748

امام صادق علیه السلام :
فی مُناجاةِ موسی علیه السلام : یا موسی ، إنَّ الدُّنیا دارُ عُقوبَةٍ ، عاقَبتُ فیها آدَم عِندَ خَطیئَتِهِ ، وجَعَلتُها مَلعونَةً ؛ مَلعونٌ ما فیها إلاّ ما کانَ فیها لی .
امام صادق علیه السلام : در مناجات خدا با موسی علیه السلام آمده است: «ای موسی! دنیا، سرای کیفر است . در آن ، آدم را بر خطایش کیفر دادم. دنیا و آنچه را در آن است ، لعنت شده قرار دادم ، مگر آنچه از آن که برای من باشد».
الکافی : ج 2 ص 317 ح 9 ، ثواب الأعمال : ص 263 ح 1 ، الأمالی للصدوق : ص 765 ح 1028 ، تفسیر القمّی : ج 1 ص 243 کلّها عن حفص بن غیاث ، مشکاة الأنوار : ص 470 ح 1575 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 21 ح 10 .

حدیث749

امام صادق علیه السلام :
إنِ استَطَعتَ
امام صادق علیه السلام : اگر توانستی از دنیا چیزی به دست نیاوری که فردا [ی قیامت [برای آن بازخواست شوی، چنین کن.
فی المصدر : «مِن ألاّ تنال» والصحیح ما أثبتناه کما فی بحار الأنوار .

حدیث750

امام صادق علیه السلام :
مَن یَتَّقِ اللّه َ فَقَد أحرَزَ نَفسَهُ مِنَ النّارِ بِإِذنِ اللّه ِ ، وأصابَ الخَیرَ کُلَّهُ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه از خدا پروا کند، به اذن خداوند، خویشتن را از آتش مصون دانسته است و در دنیا و آخرت به همه خوبی ها دست یافته است.
مختصر بصائرالدرجات : ص 79 ، بصائرالدرجات : ص 526 ح 1 وفیه «من یتّق فقد ...» وکلاهما عن المفضّل بن عمر ، بحار الأنوار : ج 24 ص 286 ح 1 .

حدیث751

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا مَن تَرَکَ دُنیاهُ لاِآخِرَتِهِ ، ولا آخِرَتَهُ لِدُنیاهُ .
امام صادق علیه السلام : کسی که دنیایش را به خاطر آخرتش و یا آخرتش را به خاطر دنیایش ترک کند ، از ما نیست.
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 156 ح 3568 ، وسائل الشیعة : ج 12 ص 49 ح 1 ، المحجّة البیضاء : ج 7 ص 418 .

حدیث752

امام صادق علیه السلام :
إنَّکُم فی آجالٍ مَقبوضَةٍ ، وأیّامٍ مَعدودَةٍ ، وَالمَوتُ یَأتی بَغتَةً ، مَن یَزرَع خَیرا یَحصُد غِبطَةً ، ومَن یَزرَع شَرّا یَحصُد نَدامَةً ، ولِکُلِّ زارِعٍ ما زَرَعَ .
امام صادق علیه السلام : شما در عمرهایی به سر آمدنی و روزهای چند به سر می برید و مرگ ، به ناگاه فرا می رسد. هرکه نیکی بکارد ، شادی می دِرَود، و هرکه بدی بکارد ، پشیمانی درو می کند. هر کشتگری ، آن دروید که کاشت.
الکافی : ج 2 ص 458 ح 19 ، تحف العقول : ص 489 عن الإمام العسکری علیه السلام وفیه «منقوصة» بدل «مقبوضة» ، بحار الأنوار : ج 78 ص 373 ح 19 .

حدیث753

امام صادق علیه السلام :
نِعمَ العَونُ الدُّنیا عَلَی الآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : نیکو کمکی است دنیا برای آخرت!
الکافی : ج 5 ص 72 ح 8 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 156 ح 3567 ، الاُصول الستّة عشر : ص 88 کلّها عن ذریح المحاربی ، الزهد للحسین بن سعید : ص 51 ح 136 عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 73 ص 127 ح 126 .

حدیث754

امام صادق علیه السلام :
: قالَ [الزِّندیقُ ] : فَلاِءَیِّ عِلَّةٍ خَلَقَ الخَلقَ وهُوَ غَیرُ مُحتاجٍ إلَیهِم ولا مُضطَرٍّ إلی خَلقِهِم ، ولایَلیقُ بِهِ التَّعَبُّثُ بِنا؟
قالَ علیه السلام : خَلَقَهُم لاِءِظهارِ حِکمَتِهِ ، وإنفاذِ عِلمِهِ ، وإمضاءِ تَدبیرِهِ .
قالَ : وکَیفَ لایَقتَصِرُ عَلی هذِهِ الدّارِ فَیَجعَلَها دارَ ثَوابِهِ ومُحتَبَسَ عِقابِهِ؟
قالَ : إنَّ هذِهِ الدّارَ دارُ ابتِلاءٍ ، ومَتجَرُ الثَّوابِ ، ومُکتَسَبُ الرَّحمَةِ ، مُلِئَت

آفاتٍ ، وطُبِّقَت
الاحتجاج ـ در بیان پرسش های زندیق از امام صادق علیه السلام ـ : زندیق گفت: پس به چه علّت خداوند ، خلق را آفرید ، در حالی که نه به آنها نیاز داشت ، نه به آفریدنشان مجبور بود، و بازیچه قرار دادن ما هم شایسته او نیست؟
فرمود: «آنها را آفرید تا حکمت خویش را نمایان سازد و دانش خویش را به اجرا درآورد و تدبیرش را به کار بَرَد».
زندیق گفت: چرا به همین سرا بسنده نمی کند و آن را سرای پاداش و زندان کیفر خویش قرار نمی دهد [و به آخرت موکول کرده است]؟
فرمود: «این سرا، سرای آزمایش، تجارت خانه ثواب و محلّ کسب رحمت است ؛ آکَنده از آفات و پُر از شهوات ، قرار داده شده است تا خداوند ، در آن بندگانش را به طاعت بیازماید. پس، خانه عمل، خانه پاداش نیست».
طَبَّقَ الغیم : إذا أصاب بمطره جمیع الأرض (الصحاح : ج 4 ص 1512 «طبق») .

حدیث755

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ ـ تَبارَکَ وتَعالی ـ أعطی مُحَمَّدا صلی الله علیه و آله شَرائِعَ نوح وإبراهیم وموسی وعیسی علیهم السلام : التَّوحیدَ وَالإِخلاصَ وخَلعَ الأَندادِ وَالفِطرَةَ الحَنیفِیَّةَ السَّمحَةَ ، ولا رَهبانِیَّةَ ولا سِیاحَةَ ، أحَلَّ فیهَا الطَّیِّباتِ وحَرَّمَ فیهَا الخَبائِثَ ، ووَضَعَ عَنهُم إصرَهُم
امام صادق علیه السلام : خدای ـ تبارک و تعالی ـ شریعت های نوح و ابراهیم و موسی و عیسی علیهم السلام را به محمّد صلی الله علیه و آله عطا کرد: یکتاپرستی را ، اخلاص را ، شرک ستیزی را و فطرت حنیفی آسان (آیین اسلام و خداپرستی) را. رهبانیت و سیاحت ، روا نیست. در این شریعت ها ، چیزهای پاک و پاکیزه را حلال کرد و پلیدی ها را حرام گردانید و سختگیری ها و زنجیرهایی را که بر گردن آنها بود، از ایشان برداشت.
الإصر : الإثم والعقوبة ، وأصله من الضیق والحبس ، یقال : أصره إذا حبسه وضیّق علیه (النهایة : ج 1 ص 52 «أصر») .

حدیث756

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ لاَ تُحَرِّمُواْ طَیِّبَـتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَکُمْ» ـ : نَزَلَت هذِهِ الآیَةُ فی أمیرِ المُؤمِنین علیه السلام وبِلال وعُثمانَ بنِ مَظعون ، فَأَمّا أمیرُ المُؤمِنین علیه السلام فَحَلَفَ ألاّ یَنامَ بِاللَّیلِ أبَدا ، وأمّا بِلالٌ فَإِنَّهُ حَلَفَ ألاّ یُفطِرَ بِالنَّهارِ أبَدا ، وأمّا عُثمانُ بنُ مَظعونٍ فَإِنَّهُ حَلَفَ ألاّ یَنکِحَ أبَدا .
فَدَخَلَتِ امرَأَةُ عُثمان عَلی عائِشَةَ وکانَتِ امرَأَةً جَمیلَةً ، فَقالَت عائِشَة :

ما لی أراکِ مُعَطَّلَةً؟ فَقالَت : ولِمَن أتَزَیَّنُ؟ فَوَاللّه ِ ما قارَبَنی زَوجی مُنذُ کَذا وکَذا ، فَإِنَّهُ قَد تَرَهَّبَ ولَبِسَ المُسوحَ وزَهِدَ فِی الدُّنیا .
فَلَمّا دَخَلَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله أخبَرَتهُ عائِشَة بِذلِکَ ، فَخَرَجَ فَنادَی الصَّلاةَ جامِعَةً ، فَاجتَمَعَ النّاسُ ، فَصَعِدَ المِنبَرَ فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ ، ثُمَّ قالَ :
ما بالُ أقوامٍ یُحَرِّمونَ عَلی أنفُسِهِمُ الطَّیِّباتِ؟! ألا إنّی أنامُ بِاللَّیلِ ، وأنکِحُ ، واُفطِرُ بِالنَّهارِ ، فَمَن رَغِبَ عَن سُنَّتی فَلَیسَ مِنّی .
فَقاموا هؤُلاءِ فَقالوا : یا رَسولَ اللّه ، فَقَد حَلَفنا عَلی ذلِکَ ! فَأَنزَلَ اللّه ُ تَعالی : «لاَ یُؤَاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمَـنِکُمْ وَلَـکِن یُؤَاخِذُکُم بِمَا عَقَّدتُّمُ الاْءَیْمَـنَ فَکَفَّـرَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَـکِینَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِیکُمْ أَوْ کِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِیرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَلَـثَةِ أَیَّامٍ ذَ لِکَ کَفَّـرَةُ أَیْمَـنِکُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ»
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه شریف «ای کسانی که ایمان آورده اید! پاکیزه هایی را که خدا برای شما حلال کرده است ، حرام مشمارید» ـ : این آیه درباره امیر مؤمنان علیه السلام و بلال و عثمان بن مظعون ، نازل شد. امیر مؤمنان ، سوگند خورد که شب ، هرگز نخوابد ؛ بلال ، سوگند خورد که همیشه روزه بگیرد عثمان بن مظعون نیز سوگند خورد که هرگز نزدیکی نکند.
[روزی] همسر عثمان ـ که زن زیبایی بود ـ نزد عایشه آمد. عایشه گفت: چرا به خودت نمی رسی؟
گفت: برای چه کسی آرایش کنم؟ به خدا سوگند که شوهرم از فلان و بهمان وقت با من نزدیکی نکرده است ، رهبانیت پیشه کرده و پشمینه پوشیده و زاهد شده است.

چون پیامبر خدا آمد، عایشه ، موضوع را به ایشان گفت. پیامبر صلی الله علیه و آله بیرون آمد و مردم را به مسجد فرا خواند. مردم جمع شدند. ایشان بر منبر رفت و حمد و ثنای الهی به جای آورد و سپس فرمود: «عدّه ای را چه می شود که چیزهای پاک و روا را بر خود ، حرام می شمارند؟! بدانید که من ، شب می خوابم و نزدیکی می کنم، و روز ، غذا می خورم. پس، هر که از راه و رسم من روی گردانَد ، از من نیست.
آن سه نفر برخاستند و گفتند: ای پیامبر خدا! ما بر این کار ، سوگند خورده ایم .
در این هنگام ، خداوند متعال این آیات را فرو فرستاد: «خدا ، شما را بر سوگندهای بیهوده تان مؤاخذه نمی کند ؛ بلکه به سوگندهایی که [از روی اراده] ، می خورید [و می شکنید] ، شما را مؤاخذه می کند وکفّاره اش ، خوراک دادن به ده بینوا ـ از غذاهای متوسّطی است که به کسان خود می خورانید ، یا پوشانیدن آنان ، یا آزاد کردن بنده ای، و کسی که [هیچ یک از اینها را ] نیابد ، سه روز روزه بدارد. این است کفّاره سوگندهای شما ، وقتی که سوگند می خورید» .
المائدة : 89 .

حدیث757

امام صادق علیه السلام :
جاءَتِ امرَأَةُ عُثمانَ بنِ مَظعون إلَی النَّبِی صلی الله علیه و آله فَقالَت : یا رَسولَ اللّه ، إنَّ عُثمانَ یَصومُ النَّهارَ ویَقومُ اللَّیلَ!
فَخَرَجَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مُغضَبا یَحمِلُ نَعلَیهِ ، حَتّی جاءَ إلی عُثمان فَوَجَدَهُ یُصَلّی ، فَانصَرَفَ عُثمانُ حینَ رَأی رَسولَ اللّه صلی الله علیه و آله ، فَقالَ لَهُ : یا عُثمان ، لَم یُرسِلنِی اللّه ُ تَعالی بِالرَّهبانِیَّةِ ، ولکِن بَعَثَنی بِالحَنیفِیَّةِ السَّهلَةِ السَّمحَةِ ، أصومُ واُصَلّی وألمِسُ أهلی ، فَمَن أحَبَّ فِطرَتی فَلیَستَنَّ بِسُنَّتی ومِن سُنَّتِیَ النِّکاحُ .
امام صادق علیه السلام : زن عثمان بن مظعون ، نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و گفت: ای پیامبر خدا! عثمان، کارش این شده که روزها را روزه بگیرد و شب ها را به عبادت بگذراند .
پیامبر خدا ، پای افزار به دست و خشمناک ، بیرون شد تا نزد عثمان آمد . او را مشغول نماز خواندن یافت. عثمان با دیدن پیامبر خدا ، نمازش را سلام داد و به او فرمود: «ای عثمان! خداوند متعال ، مرا با رهبانیت نفرستاده؛ بلکه با آیین مستقیم و ساده و آسانگیر ، فرستاده است. من ، هم نماز می خوانم، هم روزه می گیرم و هم به همسرم می رسم. پس، هر که آیین مرا دوست دارد ، باید از سنّت من پیروی کند، و از سنّت من است نزدیکی کردن».
الکافی : ج 5 ص 494 ح 1 عن ابن القدّاح ، بحار الأنوار : ج 22 ص 264 ح 3 .

حدیث758

امام صادق علیه السلام :
إنَّ ثَلاثَ نِسوَةٍ أتَینَ رَسولَ اللّه صلی الله علیه و آله فَقالَت إحداهُنَّ : إنَّ زَوجی لا یَأکُلُ اللَّحمَ ، وقالَتِ الاُخری : إنَّ زَوجی لا یَشُمُّ الطّیبَ ، وقالَتِ الاُخری : إنَّ زَوجی لا یَقرَبُ النِّساءَ .
فَخَرَجَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله یَجُرُّ رِداءَهُ حَتّی صَعِدَ المِنبَرَ ، فَحَمِدَ اللّه َ وأثنی عَلَیهِ ، ثُمَّ قالَ : ما بالُ أقوامٍ مِن أصحابی لا یَأکُلونَ اللَّحمَ ولا یَشُمّونَ الطّیبَ ولا یَأتونَ النِّساءَ ! أما إنّی آکُلُ اللَّحمَ وأشُمُّ الطّیبَ وآتِی النِّساءَ ، فَمَن رَغِبَ عَن سُنَّتی فَلَیسَ مِنّی .
امام صادق علیه السلام : سه زن نزد پیامبر خدا آمدند. یکی از آنها گفت: شوهرم گوشت نمی خورد.
دیگری گفت: شوهرم بوی خوش نمی بوید .
سومی گفت: شوهرم به زنان نزدیک نمی شود.
پیامبر خدا ، رداکشان بیرون رفت و بر منبر شد و حمد و ثنای الهی به جای آورد و سپس فرمود: «عدّه ای از یاران مرا چه شده است که گوشت نمی خورند و عطر نمی بویند و به زنان نزدیک نمی شوند؟! بدانید که من، خود، گوشت می خورم و عطر می بویم و پیش زنان می روم. پس، هرکه از سنّت من روی گردانَد ، از من نیست».
الکافی : ج 5 ص 496 ح 5 ، بحار الأنوار : ج 22 ص 124 ح 94 وراجع کنز العمّال : ج 3 ص 670 ح 8415 .
ولمزید من الاطّلاع علی روایات اُخری فی هذا الباب راجع تفسیر الطبری: ج 5 الجزء 7 ص 9 والدرّ المنثور: ج 3 ص 139 .

حدیث759

امام صادق علیه السلام :
: أمّا قَولُکَ فِی النِّساءِ فَقَد عَلِمتَ ما کانَ لِرَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله مِنَ النِّساءِ، وأمّا قَولُکَ فِی الطَّعامِ فَکانَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله یَأکُلُ اللَّحمَ وَالعَسَلَ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ نامه سُکین نخعی که به عبادت روی آورده و زن و استعمال بوی خوش و خوردن غذا [های لذیذ] را ترک کرده و در این باره از امام علیه السلام پرسیده بود چنین نوشت ـ : امّا سخن تو درباره زن . تو خود می دانی که پیامبر خدا زنانی داشته است؛ و امّا سخن تو درباره خوراکی ها . پیامبر خدا ، گوشت و عسل می خورد.
الکافی : ج 5 ص 320 ح 4 ، رجال الکشّی : ج 2 ص 688 ح 691 ، دعائم الإسلام : ج 2 ص 193 ح 702 کلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 70 ص 117 ح 6 .

حدیث760

امام صادق علیه السلام :
ـ فی بَیانِ ما وَعَظَ بِهِ لُقمان ابنَهُ ـ : خُذ مِنَ الدُّنیا بَلاغا ، ولا تَرفُضها فَتَکونَ عِیالاً عَلَی النّاسِ ، ولا تَدخُل فیها دُخولاً یَضُرُّ بِآخِرَتِکَ .
امام صادق علیه السلام ـ در ذکر اندرزهای لقمان به فرزندش ـ : از دنیا به قدر کفاف برگیر؛ نه آن را به کلّی کنار نِه که نانخور مردم شوی، و نه آن سان به دنیا درآی که به آخرتت زیان بزند.
تفسیر القمّی : ج 2 ص 164 عن حمّاد ، قصص الأنبیاء : ص 190 ح 238 عن إبراهیم بن عبد الحمید عن أبی الحسن علیه السلام نحوه ، بحار الأنوار : ج 13 ص 411 ح 2 .

حدیث761

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ : «رَبَّنَا ءَاتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَفِی الآخِرَةِ حَسَنَةً» ـ : رِضوانَ اللّه ِ وَالجَنَّةَ فِی الآخِرَةِ ، وَالمَعاشَ وحُسنَ الخُلُقِ فِی الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : ـ درباره این سخن خداوند «ای پروردگار ما! در دنیا به ما نیکی دِه و در آخرت نیز نیکی» ـ : [یعنی] خشنودی خدا و بهشت در آخرت، و اخلاق خوش در دنیا.
الکافی : ج 5 ص 71 ح 2 ، تهذیب الأحکام : ج 6 ص 327 ح 900 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 3 ص 156 ح 3566 ، معانی الأخبار : ص 175 ح 1 وزاد فیهما «والسعة فی الرزق» بعد «الآخرة» وکلّها عن جمیل بن صالح ، تفسیر العیّاشی : ج 1 ص 98 ح 274 عن عبد الأعلی وفیه «السعة فی المعیشة» بدل «المعاش» ، بحار الأنوار : ج 71 ص 383 ح 18 .

حدیث762

امام صادق علیه السلام :
کانَ عِلِیُّ بنُ الحُسَین علیه السلام یَدعو بِهذَا الدُّعاءِ :
اللّهُمَّ إنّی أسأَ لُکَ حُسنَ المَعیشَةِ ، مَعیشَةً أتَقَوّی بِها عَلی جَمیعِ حَوائِجی ، وأتَوَصَّلُ بِها فِی الحَیاةِ إلی آخِرَتی ، مِن غَیرِ أن تُترِفَنی
امام صادق علیه السلام : علی بن حسین علیهماالسلام این دعا را می خواند:
«بار خدایا! از تو نیکوییِ معشیت را درخواست می کنم؛ معیشتی که با آن بتوانم همه نیازهایم را برآورم، و بدان وسیله ، در این زندگی به آخرتم نایل آیم؛ نه آن چنان مرا در آن غوطه ور سازی که دچار طغیان شوم، و نه آن سان بر من تنگ گیری که به رنج و سختی بیفتم، از روزیِ حلالت به من گشایش ده و از باران فضلت بر من بریزان. نعمتی بی نقض و دَهِشی بی وقفه از جانب خودت [به من ارزانی دار] ؛ امّا نه چندان بر آن بیفزای که خرّمی اش مرا به خود سرگرم سازد و شکوه و زیبایی اش فریفته ام گردانَد و در نتیجه ، از شکر نعمتت بازمانم، و نه چندان آن را بر من بِکاه که رنج تحصیلش باعث کوتاهی ام در عمل [وعبادت] شود و همّ و غمش سینه ام را پُر کند.
ای معبود من! از این روزی ات آن قدر به من عطا فرما که از بَدانِ خَلقت

بی نیاز شوم و به وسیله آن ، به خشنودیِ (/ بهشتِ) رضوان تو نایل آیم.
پناه می برم به تو ، ای معبود من! از شرّ دنیا و شرّ آنچه در دنیاست. دنیا را بر من زندان مگردان و جدایی آن را مایه اندوهم قرار مده. مرا از این سرای آزمایش ، در حالی به سرای زندگانی و سکونتگاه نیکان [آخرت [بِبَر که از من ، خشنود باشی و اعمالم پذیرفته باشد ، و نعمت های آن سرای ماندگار را جایگزین این دنیای فنا پذیرم کن.
بار خدایا! به تو پناه می برم از سختی و بلاهای دنیا و یورش های شیاطین و سلاطین آن ، و تنبیه و مجازات هایش، و از زورگویی و ستمِ کسی که در این دنیا به من ستم کند و زورگویی کند.
بار خدایا! هرکه برایم نقشه کشید ، تو برایش نقشه بکش، و هرکه قصد من کرد ، قصد او کن و تیغ آن کس را که بر رویم تیغ کشید، کُند کن و آتش آن کس را که برای من آتش افروخت ، خاموش کن و دسیسه دسیسه گران را از من بگردان و چشم های کافران را از من ، کور گردان و بدسِگالی کسی را که نسبت به من در سر پرورانده ، از من دور کن و گزند بدخواهان (یا: شور چشمان) را از من دفع کن و با آرامش [خود] ، مرا از آن نگه دار و زره محکم خود را بر من بپوشان و مرا در پرده نگه دارنده ات پنهان بدار، حالم را نکو گردان و کردارم را مطابق گفتارم قرار ده و به خانواده ام و اموالم برکت عطا فرما.
المُتْرَفُ : المُتَنَعِّم المتوسّع فی ملاذّ الدنیا وشهواتها (النهایة : ج1 ص 187 «ترف») .

حدیث763

امام صادق علیه السلام :
: أعطِنی مِن خَیرِ الدُّنیا وَالآخِرَةِ ما أنتَ أهلُهُ ، وَاصرِف عَنّی مِن شَرِّ الدُّنیا وَالآخِرَةِ ما أنتَ أهلُهُ .
امام صادق علیه السلام ـ بخشی از دعایی که امام علیه السلام به یونس بن عمّار آموخت ـ : از نیکی دنیا و آخرت ، آنچه را که تو اهل آنی ، به من عطا فرما و از بدی دنیا و آخرت نیز ، آنچه را که تو اهل آنی ، از من بگردان.
الکافی : ج 2 ص 259 ح 30 و ص 565 ح 4 و ج 3 ص 327 ح 20 ، عدّة الداعی : ص 257 کلّها عن یونس بن عمّار ، مصباح المتهجّد : ص 139 ح 226 ، المصباح للکفعمی : ص 196 کلاهما من دون إسنادٍ إلی المعصوم ، بحار الأنوار : ج 95 ص 80 ح 6 .

حدیث764

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ لا تَشغَلنی فِی الدُّنیا عَن شُکرِ نِعمَتِکَ ، ولا بِإِکثارٍ فیها فَتُلهِیَنی عَجائِبُ بَهجَتِها وتَفتِنَنی زَهرَتُها ، ولا بِإِقلالٍ یُضِرُّ بِعَمَلی ضَرُّهُ ویَملاَءُ صَدری هَمُّهُ ، أعطِنی مِن ذلِکَ غِنیً عَن شِرارِ خَلقِکَ ، وبَلاغا
امام صادق علیه السلام ـ از دعای ایشان در زیارت خداحافظی با امام حسین علیه السلام ـ : بار خدایا! در دنیا مرا از گزاردن شکر نعمت هایت باز مدار، نه چندان در دنیا فزونی ام بخش که شُکوه خیره کننده آن ، مرا سرگرم سازد و زرق و برقش فریفته ام گرداند، و نه چندان تهی دستم کن که به عملم لطمه بزند و دغدغه اش ذهنم را پُر کند ؛ [بلکه] از آن به اندازه ای به من ببخش که از بَدانِ خلقت بی نیازم گرداند و در حدّی باشد که با آن ، به خشنودی تو دست یابم، ای مهربان ترینِ مهربانان!
البَلاغ : ما یُتَبَلَّغ ویُتَوصَّل به إلی الشیء المطلوب(النهایة : ج 1 ص 152 «بلغ») .

حدیث765

امام صادق علیه السلام :
مَن أرادَ الحَدیثَ لِمَنفَعَةِ الدُّنیا لَم یَکُن لَهُ فِی الآخِرَةِ نَصیبٌ ، ومَن أرادَ بِهِ خَیرَ الآخِرَةِ أعطاهُ اللّه ُ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه حدیث را برای سود دنیا بخواهد [و فرا گیرد] ، در آخرت ، او را بهره ای نیست و هرکه با آن خیر آخرت را بخواهد ، خدا ، خیرِ دنیا و آخرت را به او عطا می کند.
الکافی : ج 1 ص 46 ح 2 ، منیة المرید : ص 138 ، مشکاة الأنوار : ص 245 ح 714 کلّها عن أبی خدیجة ، بحار الأنوار : ج 2 ص 158 ح 2 .

حدیث766

امام صادق علیه السلام :
: سَأَلَهُ رَجُلٌ أن یُعَلِّمَهُ ما یَنالَ بِهِ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ ولا یُطَوِّلَ عَلَیهِ ، فَقالَ :
لا تَکذِب .
تحف العقول ـ در بیان حکمت های امام صادق علیه السلام ـ : مردی از امام علیه السلام تقاضا کرد به او چیزی بیاموزد که با آن به خیر دنیا و آخرت ، دست یابد، و مختصر هم باشد. امام علیه السلام فرمود: «هیچ گاه دروغ مگو».
تحف العقول : ص 359 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 241 ح 27 .

حدیث767

امام صادق علیه السلام :
مَن قَرَأَ سورَةَ «وَ الطُّورِ» ، جَمَعَ اللّه ُ لَهُ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام باقر و امام صادق علیهماالسلام : هرکس سوره «والطور» را بخواند ، خداوند ، خیر دنیا و آخرت را برایش گِرد می آورد.
ثواب الأعمال : ص 143 ح 1 عن محمّد بن مسلم ، مکارم الأخلاق : ج 2 ص 185 ح 2492 عن الإمام الصادق علیه السلام ، مجمع البیان : ج 9 ص 245 عن محمّد بن هشام عن الإمام الباقر علیه السلام .

حدیث768

امام صادق علیه السلام :
مَن قالَ : «یا رَبِّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وآلِ مُحَمَّد» مِئَةَ مَرَّةٍ ، قُضِیَت لَهُ مِئَةُ حاجَةٍ ؛ ثَلاثونَ لِلدُّنیا وَالباقی لِلآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرکس صد مرتبه بگوید: «پروردگارا ! بر محمّد وآل محمّد ، درود فرست»، صد حاجت او برآورده شود، سی تا برای دنیا و بقیه برای آخرت.
الکافی : ج 2 ص 493 ح 9 ، ثواب الأعمال : ص 190 کلاهما عن معاویة بن عمّار .

حدیث769

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ مَن تَمَسَّکَ بِهِنَّ نالَ مِنَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ بُغیَتَهُ : مَنِ اعتَصَمَ بِاللّه ِ ، ورَضِیَ بِقَضاءِ اللّه ِ ، وأحسَنَ الظَّنَّ بِاللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز است که هرکس به آنها چنگ زند ، در دنیا و آخرت به آرزوی خود برسد: آن که به خدا متمسّک شود ؛ و به قضای خدا رضایت دهد ؛ و به خدا حسن ظنّ داشته باشد.
تحف العقول : ص 316 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 229 ح 107 .

حدیث770

امام صادق علیه السلام :
: ثَلاثَةُ أشیاءَ فی کُلِّ زَمانٍ عَزیزَةٌ ، وهِیَ : الإِخاءُ فِی اللّه ِ ، وَالزَّوجَةُ الصّالِحَةُ الأَلیفَةُ فی دینِ اللّه ِ ، وَالوَلَدُ الرَّشیدُ . ومَن أصابَ إحدَی الثَّلاثَةِ ، فَقَد أصابَ خَیرَ الدّارَینِ وَالحَظَّ الأَوفَرَ مِنَ الدُّنیا .
مصباح الشریعة ـ در سخنی که به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ـ : سه چیز است که در هر زمانی کمیاب است: برادری برای خدا ؛ زن شایسته و یار و همراه در دینداری ؛ و فرزند سر به راه . هرکس به یکی از این سه چیز برسد ، به خیر هر دو سرا و به بیشترین سهم از دنیا رسیده است.
مصباح الشریعة : ص 307 ، بحار الأنوار : ج 74 ص 282 ح 3 .

حدیث771

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ سَیَجمَعُ لَنا ولِشیعَتِنَا الدُّنیا وَالآخِرَةَ .
امام صادق علیه السلام : به زودی خداوند ، دنیا و آخرت را به ما و شیعیان ما خواهد داد.
الکافی : ج 1 ص 474 ح 4 ، الاختصاص : ص 269 ، دلائل الإمامة : ص 289 ح 238 ، بصائر الدرجات : ص 374 ح 1 ، الخرائج والجرائح : ج 2 ص 737 ح 52 کلّها عن یونس بن ظبیان والمفضّل بن عمر وأبی سلمة السرّاج والحسین بن ثویر بن أبی فاختة ، بحار الأنوار : ج 47 ص 87 ح 88 .

حدیث772

امام صادق علیه السلام :
المَسجونُ مَن سَجَنَتهُ دُنیاهُ عَن آخِرَتِهِ .
امام صادق علیه السلام : زندانی [واقعی] کسی است که دنیایش او را از آخرتش باز داشته باشد.
الکافی : ج 2 ص 455 ح 9 ، المحاسن : ج 2 ص 6 ح 1074 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 105 ح 99 .

حدیث773

امام صادق علیه السلام :
لا یَشغَلُکَ طَلَبُ دُنیاکَ عَن طَلَبِ دینِکَ ؛ فَإِنَّ طالِبَ الدُّنیا رُبَّما أدرَکَ ، ورُبَّما فاتَتهُ فَهَلَکَ بِما فاتَهُ مِنها .
امام صادق علیه السلام : طلب دنیایت ، تو را از طلب دینت باز ندارد؛ زیرا که طالب دنیا ، گاه [آن را] به دست می آورد و گاه از دستش می دهد و به واسطه همان چیزی که از دست داده است ، نابود می شود.
المحاسن : ج 1 ص 356 ح 758 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 214 ح 15 .

حدیث774

امام صادق علیه السلام :
إن کانَتِ الدُّنیا فانِیَةً فَالطُّمَأنینَةُ إلَیها لِماذا؟!
امام صادق علیه السلام : اگر دنیا نابود شدنی است ، پس دل خوش کردن به آن ، چرا؟!
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 4 ص 393 ح 5836 ، الخصال : ص 450 ح 55 ، التوحید : ص 376 ح 21 ، الأمالی للصدوق : ص 56 ح 12 ، مختصر بصائر الدرجات : ص 139 کلّها عن أبان بن عثمان ، بحار الأنوار : ج 78 ص 190 ح 1 .

حدیث775

امام صادق علیه السلام :
کانَ عیسَی بنُ مَریَمَ علیه السلام یَقولُ لاِءَصحابِهِ : یا بَنی آدَمَ اهرَبوا مِنَ الدُّنیا إلَی اللّه ِ ، وأخرِجوا قُلوبَکُم عَنها ؛ فَإِنَّکُم لا تَصلُحونَ لَها ولا تَصلُحُ لَکُم ، ولا تَبقَونَ فیها ولا تَبقی لَکُم ، هِیَ الخَدّاعَةُ الفَجّاعَةُ ، المَغرورُ مَنِ اغتَرَّ بِهَا ، المَغبونُ مَنِ اطمَأَنَّ إلَیها ، الهالِکُ مَن أحَبَّها وأرادَها ، فَتوبوا إلی بارِئِکُم وَاتَّقوا رَبَّکُم ، وَاخشَوا یَوما لا یَجزی والِدٌ عَن وَلَدِهِ ، ولا مَولودٌ هُوَ جازٍ عَن والِدِهِ شَیئا .
امام صادق علیه السلام : عیسی بن مریم علیهاالسلام به یارانش می گفت: «ای فرزندان آدم! از دنیا به خدا بگریزید و دل هایتان را از دنیا بیرون برید ؛ زیرا که نه شما شایسته دنیایید ، نه دنیا شایسته شماست . نه شما در دنیا می مانید ، نه دنیا برای شما می مانَد. دنیا ، فریبکار و مصیبت بار است. فریب خورده [ی واقعی] کسی است که فریب دنیا را بخورد؛ زیان دیده ، کسی است که به دنیا آرمید؛ به هلاکت در افتاده ، کسی است که دنیا را دوست داشت و خواستارش شد. پس به درگاه آفریدگارتان توبه آرید و از پروردگارتان پروا کنید و بترسید از آن روزی که هیچ پدری به کار فرزندش نمی آید و هیچ فرزندی نیز به کار پدرش نخواهد آمد.
الأمالی للصدوق : ص 650 ح 884 عن منصور بن حازم ، روضة الواعظین : ص 489 ، بحار الأنوار : ج 14 ص 288 ح 13 .

حدیث776

امام صادق علیه السلام :
فیما ناجَی اللّه ُ بِهِ موسی علیه السلام : یا موسی ، لا تَرکَن إلَی الدُّنیا رُکونَ الظّالِمینَ ورُکونَ مَنِ اتَّخَذَها أبا واُمّا . . . وَاترُک مِنَ الدُّنیا ما بِکَ الغِنی عَنهُ ، ولا تَنظُر عَینُکَ إلی کُلِّ مَفتونٍ بِها ومُوَکَّلٌ إلی نَفسِهِ ، وَاعلَم أنَّ کُلَّ فِتنَةٍ بَدؤُها حُبُّ الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : از نجواهای خداوند با موسی علیه السلام این بود که: «ای موسی! به دنیا دل مبند ، همانند دل بستگیِ ستمگران و دل بستگیِ کسی که دنیا را پدر و مادر خویش گرفته است... از دنیا ، آنچه را که بدان نیازی نداری ، رها کن و به آنان که فریفته دنیا گشته اند و به خود ، وا نهاده شده اند، منگر و بدان که هر گرفتاری ای، آغازش دنیا دوستی است».
الکافی : ج 2 ص 135 ح 21 عن ابن أبی یعفور ، قصص الأنبیاء : ص 162 ح 184 عن أبی یعقوب وفیه «بذرها» بدل «بدؤها» ، بحار الأنوار : ج 73 ص 73 ح 37 .

حدیث777

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِکَ مِن دُنیا تَمنَعُ خَیرَ الآخِرَةِ ، ومِن عاجِلٍ یَمنَعُ خَیرَ الآجِلِ ، وحَیاةٍ تَمنَعُ خَیرَ المَماتِ ، وأمَلٍ یَمنَعُ خَیرَ العَمَلِ .
امام صادق علیه السلام ـ از دعای ایشان در تعقیب نمازش ـ : خدایا! پناه می برم به تو از دنیایی که مانعِ خیر آخرت شود و از اکنونی که مانعِ خیر آینده شود و از زندگی ای که مانعِ خیر مرگ گردد و از آرزویی که مانعِ نیکوییِ عمل گردد.
مصباح المتهجّد : ص 64 ح 101 ، فلاح السائل : ص 320 ح 215 ، البلد الأمین : ص 15 کلّها عن معاویة بن عمّار ، بحار الأنوار : ج 86 ص 69 ح 4 .

حدیث778

امام صادق علیه السلام :
مَن طَلَبَ الدُّنیا بِغَیرِ حَقٍّ ، حُرِمَ الآخِرَةَ بِحَقٍّ .
امام صادق علیه السلام : هرکس دنیا را به ناحق بجوید، از آخرت به حقْ محروم می شود.
تحف العقول : ص 321 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 235 ح 57 .

حدیث779

امام صادق علیه السلام :
خَرَجَ النَّبِی صلی الله علیه و آله وهُوَ مَحزونٌ ، فَأَتاهُ مَلَکٌ ومَعَهُ مَفاتیحُ خَزائِنِ الأَرضِ ، فَقالَ : یا مُحَمَّدُ ، هذِهِ مَفاتیحُ خَزائِنِ الأَرضِ ، یَقولُ لَکَ رَبُّکَ : اِفتَح وخُذ مِنها ما شِئتَ مِن غَیرِ أن تَنقُصَ شَیئا عِندی .
فَقالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : الدُّنیا دارُ مَن لا دارَ لَهُ ، ولَها یَجمَعُ مَن لا عَقلَ لَهُ .
فَقالَ المَلَکُ : وَالَّذی بَعَثَکَ بِالحَقِّ نَبِیّا ، لَقَد سَمِعتُ هذَا الکَلامَ مِن مَلَکٍ یَقولُهُ فِی السَّماءِ الرّابِعَةِ حینَ اُعطیتُ المَفاتیحَ!
امام صادق علیه السلام : روزی پیامبر صلی الله علیه و آله در حالی که غمگین بود ، بیرون آمد. فرشته ای باکلیدهای خزانه های زمین ، نزد ایشان آمد و گفت: «ای محمّد! اینها کلیدهای خزانه های زمین است . پروردگارت به تو می گوید: [خزانه ها را] باز کن و از آنها هر اندازه که می خواهی ، بردار ، بی آن که از آنچه [از مقام و پاداش] نزد من داری ، چیزی کم شود».
پیامبر خدا فرمود: دنیا ، سرای کسی است که سرایی ندارد و کسی برای آن گِرد می آورد که خِرد ندارد.
فرشته گفت: «سوگند به آن که تو را به حق به پیامبری برانگیخت، هنگامی که در آسمان چهارم کلیدها به من داده شد ، از فرشته ای نیز شنیدم که همین سخن را می گفت» .
الکافی : ج 2 ص 129 ح 8 عن عبد اللّه بن سنان ، بحار الأنوار : ج 73 ص 54 ح 26 .

حدیث780

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ اللّه ُ بِهِ عیسَی بنَ مَریَمَ علیه السلام أن قالَ لَهُ : . . . یا عیسی ، إنَّ الدُّنیا سِجنٌ ضَیِّقٌ مُنتِنُ الرّیحِ وَحِشٌ ، وفیها ما قَدتَری مِمّا قَد ألَحَّ عَلَیهِ الجَبّارونَ ، فَإِیّاکَ وَالدُّنیا ، فَکُلُّ نَعیمِها یَزولُ ، وما نَعیمُها إلاّ قَلیلٌ .
امام صادق علیه السلام : از جمله اندرزهای خداوند به عیسی بن مریم علیهماالسلام این بود که به او فرمود: «... ای عیسی! دنیا، زندانی تنگ و بدبو و وحشتناک است و در آن ، گاه چیزهایی می بینی که گردنگشان بر آنها پای می فشارند. پس، از دنیا بپرهیز که همه ناز و نعمت دنیا ، از بین رفتنی است و ناز و نعمتش جز اندک نیست».
الأمالی للصدوق : ص 610 ح 842 عن أبی بصیر ، الکافی : ج 8 ص 137 ح 103 عن علیّ بن أسباط عنهم علیهم السلام ولیس فیه «ضیّق» وفیه «وحسن فیها» بدل «وحش وفیها» ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 143 وفیهما «تذابح» بدل «ألحّ» ، أعلام الدین : ص 231 من دون إسنادٍ إلی المعصوم وفیه «وحسن فیها» بدل «وحش وفیها» و«یتذابح» بدل «ألحّ» ، بحار الأنوار : ج 14 ص 294 ح 14 .

حدیث781

امام صادق علیه السلام :
إنَّ فی کتابِ عَلِی صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِ : إنَّما مَثَلُ الدُّنیا کَمَثَلِ الحَیَّةِ ؛ ما ألیَنَ مَسَّها وفی جَوفِهَا السَّمُّ النّاقِعُ
امام صادق علیه السلام : در کتاب علی ـ که درودهای خدا بر او باد ـ آمده است: حکایت دنیا، در حقیقت، حکایت مار است که پوستی بس نرم دارد ؛ امّا در درونش

زَهر کُشنده است . آدم خردمند ، از آن پرهیز می کند ؛ امّا کودک نادان ، دست به سویش دراز می نماید.
سَمٌّ ناقِع : بالغٌ ثابت (القاموس المحیط : ج 3 ص 90 «نقع») .

حدیث782

امام صادق علیه السلام :
:
قَد رَأَیتُ القُرونَ کَیف تَفانَت دَرَسَت ثُمَّ قیلَ کانَ وکانَت
هِیَ دُنیا کَحَیَّةٍ تَنفُثُ السَّمَّ وإن کانَتِ المَجَسَّةُ
امام صادق علیه السلام ـ در دیوان منسوب به ایشان ـ :
دیدم که چه سان نسل ها نابود شدند/ از میان رفتند و آن گاه ، گفته شد: فسانه گشتند .
این دنیاست که چون مار ، زهر می ریزد/ هرچند پوستی نرم دارد .
چه بسیار کارها که در آنها سخت گرفتم/ امّا بعد که آسانشان گرفتم ، بر من آسان شدند .
جسّه : أی مسّه ، والمجسّة الموضع الذی یجسّه الطبیب (الصحاح : ج 3 ص 913 «جسس») .

حدیث783

امام صادق علیه السلام :
مَثَلُ الدُّنیا کَمَثَلِ ماءِ البَحرِ ؛ کُلَّما شَرِبَ مِنهُ العَطشانُ ازدادَ عَطَشا حَتّی یَقتُلَهُ .
امام صادق علیه السلام : حکایت دنیا، حکایت آب دریاست که هرچه تشنه از آن بیشتر بنوشد ، تشنه تر می شود تا سرانجام ، او را بکُشد.
الکافی : ج 2 ص 136 ح 24 ، الزهد للحسین بن سعید : ص 48 ح 129 وفیه «البحر المالح» بدل «ماء البحر» وکلاهما عن طلحة بن زید ، تحف العقول : ص396 عن الإمام الکاظم علیه السلام ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 195 ، بحار الأنوار : ج73 ص79 ح40 .

حدیث784

امام صادق علیه السلام :
: الدُّنیا بِمَنزِلَةِ صورَةٍ ؛ رَأسُهَا الکِبرُ ، وعَینُهَا الحِرصُ ، واُذُنُهَا الطَّمَعُ ، ولِسانُهَا الرِّیاءُ ، ویَدُهَا الشَّهوَةُ ، ورِجلُهَا العُجبُ ، وقَلبُهَا الغَفلَةُ ، ولَونُهَا الفَناءُ ، وحاصِلُهَا الزَّوالُ . فَمَن أحَبَّها أورَثَتهُ الکِبرَ ، ومَنِ استَحسَنَها أورَثَتهُ الحِرصَ ، ومَن طَلَبَها أورَثَتهُ الطَّمَعَ ، ومَن مَدَحَها ألبَسَتهُ الرِّیاءَ ، ومَن أرادَها مَکَّنَتهُ مِنَ العُجبِ ، ومَنِ اطمَأَنَّ إلَیها أرکَبَتهُ الغَفلَةَ ، ومَن أعجَبَهُ مَتاعُها فَتَنَتهُ ولا تَبقی لَهُ ، ومَن جَمَعَها وبَخِلَ بِها أورَدَتهُ إلی مُستَقَرِّها وهِیَ النّارُ .
مصباح الشریعة ـ در سخنی به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ـ : دنیا ، به منزله شکلی است که سرِ آن ، تکبّر است و چشمش ، آزمندی و گوشش ، طمع و زبانش ، ریا و دستش ، شهوت و پایش ، خودپسندی و قلبش ، غفلت و رنگش ، نابودی و حاصلش ، زوال. پس، هرکه دنیا دوست شد ، دنیا به او تکبّر داد و هر که دنیا را پسندید ، به او آزمندی داد و هرکه دنیا را طلبید ، به او طمع داد و هرکه دنیا را ستود ، جامه ریا بر قامت او پوشانْد و هرکه خواهان دنیا شد ، به او خودپسندی داد و هرکه به دنیا اطمینان کرد ، او را بر مَرکب غفلت نشانْد و هرکه کالای دنیا خوشایندش شد ، او را فریفت و برایش باقی نماند و هرکه دنیا را گِرد آورد و بخل ورزید ، او را به قرارگاهش، یعنی آتش، در آورد.
مصباح الشریعة : ص 196 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 105 ح 100 .

حدیث785

امام صادق علیه السلام :
تَمَثَّلَتِ الدُّنیا لِعیسی علیه السلام فی صورَةِ امرَأَةٍ زَرقاءَ ، فَقالَ لَها : کَم تَزَوَّجتِ؟ قالَت: کَثیرا ، قالَ : فَکُلٌّ طَلَّقَکِ؟ قالَت : بَل کُلاًّ قَتَلتُ
امام صادق علیه السلام : دنیا به صورت زنی چشم آبی در برابر عیسی علیه السلام مجسّم شد. عیسی علیه السلام از او پرسید: چند شوی کرده ای؟
گفت: بسیار.
پرسید: «همه آنها تو را طلاق دادند؟» .
گفت: نه . همه را کُشتم. عیسی علیه السلام گفت: «بیچاره شوهران باقی مانده تو که از [سرنوشتِ] گذشتگان ، عبرت نمی گیرند!» .
فی المصدر : «بلی ، کلاًّ طلّقت» ، والتصویب من بحار الأنوار و المصادر الاُخری .

حدیث786

امام صادق علیه السلام :
إذا أقبَلَت دُنیا قَومٍ کُسوا مَحاسِنَ غَیرِهِم ، وإذا أدبَرَت سُلِبوا مَحاسِنَ أنفُسِهِم .
امام صادق علیه السلام : هرگاه دنیا به قومی رو کند ، خوبی های دیگران بر قامت آنان پوشانده می شود و هرگاه پشت کند ، خوبی های خودشان هم از آنان رُبوده می شود.
تحف العقول : ص 382 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 269 ح 185 .

حدیث787

امام صادق علیه السلام :
مَرَّ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله بِجَدیٍ أسَکَّ مُلقیً عَلی مَزبَلَةٍ مَیِّتا ، فَقالَ لاِءَصحابِهِ : کَم یُساوی هذا؟ فَقالوا لَعَلَّهُ لَو کانَ حَیّا لَم یُساوِ دِرهَما !
فَقالَ النَّبِی صلی الله علیه و آله : وَالَّذی نَفسی بِیَدِهِ لَلدُّنیا أهوَنُ عَلَی اللّه ِ مِن هذَا الجَدیِ عَلی أهلِهِ .
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا بر لاشه بزغاله گوش بریده ای که در خرابه ای افتاده بود، گذشت. به یارانش فرمود: «این، به چند می ارزد؟» .
گفتند: شاید اگر زنده بود ، به درهمی هم نمی ارزید!
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «سوگند به آن که جانم در دست اوست، دنیا در نزد خداوند ، بی ارزش تر از این بزغاله در نزد صاحب آن است».
الکافی : ج 2 ص 129 ح 9 عن جمیل بن درّاج ، بحار الأنوار : ج 73 ص 55 ح 27 .

حدیث788

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تَعالی : «وَ لَوْلاَ أَن یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَ حِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن یَکْفُرُ بِالرَّحْمَـنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَ مَعَارِجَ عَلَیْهَا یَظْهَرُونَ» ـ : لَو فَعَلَ لَکَفَرَ النّاسُ جَمیعا .
امام صادق علیه السلام : ـ درباره این سخن خدای متعال «و اگر نبود بیم آن که [همه [مردم امّتی واحد گردند ، قطعاً برای خانه های کسانی که به [خدای] رحمانْ کفر می ورزند ، سقف ها و نردبان هایی از نقره ـ که بر آنها بالا روند ـ قرار می دادیم» ـ : [یعنی [اگر خداوند این کار را بکند ، همه مردم ، کافر می شوند.
الزهد للحسین بن سعید : ص 47 ح 127 عن إسحاق بن غالب ، مشکاة الأنوار : ص 510 ح 1716 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 125 ح 118 .

حدیث789

امام صادق علیه السلام :
: لَو فَعَلَ اللّه ُ ذلِکَ لَما آمَنَ أحَدٌ ، ولکِنَّهُ جَعَلَ فِی المُؤمِنینَ أغنِیاءَ

وفِی الکافِرینَ فُقَراءَ ، وجَعَلَ فِی الکافِرینَ أغنِیاءَ وفِی المُؤمِنینَ فُقَراءَ ، ثُمَّ امتَحَنَهُم بِالأَمرِ وَالنَّهیِ وَالصَّبرِ وَالرِّضا .
امام صادق علیه السلام : ـ درباره همین آیه ـ اگر خداوند این کار را می کرد ، دیگر هیچ

کس ایمان نمی آورد ؛ لیکن در میان مؤمنان، توانگر و تهی دست قرار داد و در میان کافران نیز توانگر و تهی دست . سپس از طریق امر و نهی و صبر و رضایت ، آنان را آزمود.
تفسیر القمّی : ج 2 ص 284 ، تفسیر نور الثقلین : ج 4 ص 599 ح 31 .

حدیث790

امام صادق علیه السلام :
قالَ اللّه ُ : لَولا أن یَجِدَ عَبدِیَ المُؤمِنُ فی قَلبِهِ
امام صادق علیه السلام : خداوند فرمود: «اگر بنده مؤمنم دل آزرده نمی شد ، بر سر کافر ، دستمالی آهنین می بستم تا هرگز سردرد نگیرد».
کأنّ مفعول الوجدان محذوف ، أی : شکّا أو حزنا شدیدا ، أو یکون الوجد بمعنی الغضب أو بمعنی الحزن ، فقوله : «فی قلبه» للتأکید (مرآة العقول : ج 2 ص 346) .

حدیث791

امام صادق علیه السلام :
قالَ اللّه ُ تَعالی : لَولا أن یَجِدَ عَبدِیَ المُؤمِنُ فی نَفسِهِ ، لَعَصَّبتُ المُنافِقَ عِصابَةً لا یَجِدُ ألَما حَتّی یَموتَ .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال فرمود: «اگر بنده مؤمنم آزرده خاطر نمی شد ، هر آینه بر سر منافق ، دستاری می بستم که تا زنده است ، دردی نگیرد».
التمحیص : ص 48 ح 74 عن أبی بصیر ، بحار الأنوار : ج 67 ص 242 ح 76 .

حدیث792

امام صادق علیه السلام :
إنَّهُ ـ تَبارَکَ وتَعالی ـ لَم یُبالِ بِنَعیمِ الدُّنیا لِعَدُوِّهِ ساعَةً قَطُّ . . . ولَولا ذلِکَ لَما جاءَ فِی الحَدیثِ : لَولا أن یَحزَنَ المُؤمِنُ لَجَعَلتُ لِلکافِرِ عِصابَةً مِن حَدیدٍ لا یُصَدَّعُ رَأسُهُ أبَدا .
امام صادق علیه السلام : خداوند ـ تبارک و تعالی ـ به برخورداری دشمنش از دنیا هرگز لحظه ای اهمّیت نداده است... . اگر چنین نبود ، در حدیث نمی آمد که: «اگر بیم آن نبود که مؤمنْ اندوهگین شود ، هر آینه برای کافر ، دستاری آهنین قرار می دادم که هرگز سردرد نگیرد».
الإقبال : ج 3 ص 84 عن عطیّة بن نجیح وإسحاق بن عمّار الصیرفی ، بحار الأنوار : ج 82 ص 147 ح 32 .

حدیث793

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ لَیَتَعاهَدُ عَبدَهُ المُؤمِنَ بِالبَلاءِ کَما یَتَعاهَدُ الغائِبُ أهلَهُ بِالطُّرَفِ
امام صادق علیه السلام : خداوند ، بنده مؤمنش را با بلا (گرفتاری) می نوازد ، همچنان که مسافر با تحفه ها خانواده اش را می نوازد ، و او را از دنیا پرهیز می دهد ، همچنان که پزشک ، بیمار را پرهیز می دهد.
أطرف الرجل : أعطاه ما لم یعطه أحدا قبله ، وأطرفت فلانا شیئا ، أی : أعطیته شیئا لم یملک مثله فأعجبه (لسان العرب : ج8 ص 145 «طرف») .

حدیث794

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یَطَّلِعُ عَلَی الدُّنیا فی کُلِّ یَومٍ مَرَّةً أو مَرَّتَینِ ، فَیَقولُ : یا دُنیا ، أنتِ دَنِیَّةٌ فَتَکَدَّری عَلی عَبدِیَ المُؤمِنِ ولا تَحَلّی لَهُ فَیُفتَتَنَ .
امام صادق علیه السلام : خداوند هر روز ، یکی دو بار به دنیا سرکشی می کند و می فرماید: «ای دنیا ! تو پَستی. پس، بر بنده مؤمنم تیره شو و خود را برایش میارای که فریفته شود».
تنبیه الخواطر : ج 2 ص 200 .

حدیث795

امام صادق علیه السلام :
إنّا لَنُحِبُّ الدُّنیا وألاّ نُعطاها خَیرٌ لَنا ، وما اُعطِیَ أحَدٌ مِنها شَیئا إلاّ نَقَصَ مِن حَظِّهِ فِی الآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : ما البتّه دنیا را دوست داریم ؛ امّا این که به ما داده نمی شود ، برایمان بهتر است .به هیچ کس چیزی از دنیا داده نشد، مگر آن که از بهره او در آخرت کم شد.
الزهد للحسین بن سعید : ص51 ح138 عن أبی یعقوب ، الأمالی للطوسی : ص662 ح1381، مستطرفات السرائر: ص40 ح6 ، تنبیه الخواطر : ج2 ص79 کلّها عن عبداللّه بن أبی یعفور ، عدّة الداعی : ص100 نحوه ، بحار الأنوار : ج 73 ص 127 ح130 .

حدیث796

امام صادق علیه السلام :
رَأسُ کُلِّ خَطیئَةٍ حُبُّ الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : ریشه هر خطایی، دنیادوستی است.
الکافی : ج 2 ص 315 ح 1 ، الأمالی للطوسی : ص 662 ح 1378 کلاهما عن هشام ، بحار الأنوار : ج 73 ص 7 ح 1 ؛ الزهد لابن حنبل : ص 117 عن جعفر بن جرفاس عن عیسی علیه السلام .

حدیث797

امام صادق علیه السلام :
فیما ناجَی اللّه ُ بِهِ موسی علیه السلام : یا موسی . . . اِعلَم أنَّ کُلَّ فِتنَةٍ بَدؤُها حُبُّ الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : در نجواهای خداوند با موسی علیه السلام آمده است: «ای موسی!... بدان که هر فتنه ای ، آغازش دنیادوستی است».
الکافی : ج 2 ص 135 ح 21 عن ابن أبی یعفور ، قصص الأنبیاء : ص 163 ح 184 عن أبی یعقوب وفیه «بذرها» بدل «بدؤها» ، بحار الأنوار : ج 73 ص 73 ح 37 .

حدیث798

امام صادق علیه السلام :
وَاللّه ِ ، ما أحَبَّ اللّه َ مَن أحَبَّ الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : سوگند به خدا کسی که دنیا را دوست دارد ، خدا را دوست ندارد.
الکافی : ج 8 ص 129 ح 98 عن حفص بن غیاث ، تحف العقول : ص 357 ، بحار الأنوار : ج 75 ص 226 ح 95 .

حدیث799

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمان ابنَهُ : یا بُنَیَّ . . . لا تَکُن فی هذِهِ الدُّنیا بِمَنزِلَةِ شاةٍ وَقَعَت فی زَرعٍ أخضَرَ فَأَکَلَت حَتّی سَمِنَت
امام صادق علیه السلام : از اندرزهای لقمان به فرزندش این بود که: «فرزندم!... در این دنیا به سان گوسفندی مباش که در سبزه زاری افتاده و چندان چریده که پروار گشته است و همان پرواری ، مایه مرگ اوست».
فی الکافی : «سمن» ، والتصویب من بحار الأنوار .

حدیث800

امام صادق علیه السلام :
أبناءُ الدُّنیا عَبیدُ ما یَأکُلونَ ویَلبَسونَ .
امام صادق علیه السلام : دنیاپرستان ، بنده خوراک و پوشاک اند.
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 1 ص 272 ح 843 ، علل الشرائع : ص 341 ح 1 کلاهما عن هشام بن الحکم ، بحار الأنوار : ج 85 ص 147 ح 2 .

از801تا1000

حدیث801

امام صادق علیه السلام :
مَن تَعَلَّقَ قَلبُهُ بِالدُّنیا تَعَلَّقَ قَلبُهُ بِثَلاثِ خِصالٍ : هَمٍّ لا یَفنی ، وأمَلٍ لا یُدرَکُ ، ورَجاءٍ لا یُنالُ .
امام صادق علیه السلام : هر که به دنیا دل بسته شود، دلش به سه چیز بسته می شود: اندوه پایان ناپذیر، آرزوی دست نیافتنی، و امید نارسیدنی.
الکافی : ج 2 ص 320 ح 17 ، الخصال : ص 88 ح 22 ، تحف العقول : ص 367 ، مشکاة الأنوار : ص 468 ح 1565 ، روضة الواعظین : ص 484 .

حدیث802

امام صادق علیه السلام :
مَن کَثُرَ اشتِباکُهُ بِالدُّنیا ، کانَ أشَدَّ لِحَسرَتِهِ عِندَ فِراقِها .
امام صادق علیه السلام : کسی که زیاد گرفتار دنیا شود، هنگام جدا شدن از آن ، بیشترین افسوس را می خورد.
الکافی : ج 2 ص 320 ح 16 عن حفص بن قرط ، عدّة الداعی : ص 105 ، مشکاة الأنوار : ص 473 ح 1582 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 19 ح 8 .

حدیث803

امام صادق علیه السلام :
مَن صَفَت لَهُ دُنیاهُ فَاتَّهِمهُ فی دینِهِ .
امام صادق علیه السلام : هر که دنیایش به کام او شد ، وی را در دینش متّهم کن .
الأمالی للطوسی : ص 280 ح 540 وص 284 ح 552 کلاهما عن المنصوری عن عمّ أبیه عن الإمام الهادی عن آبائه علیهم السلام .

حدیث804

امام صادق علیه السلام :
إذا صَلَحَ أمرُ دُنیاکَ فَاتَّهِم دینَکَ .
امام صادق علیه السلام : هر گاه کار دنیایت درست شد ، به دینداری ات بدگمان شو.
تحف العقول : ص 359 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 242 ح 30 .

حدیث805

امام صادق علیه السلام :
قالَ لُقمانُ علیه السلام : . . . مَنِ اختارَ الدُّنیا عَلَی الآخِرَةِ یَخسَرُهُما کِلتَیهِما ، تَزولُ هذِهِ ولا تُدرَکُ تِلکَ .
امام صادق علیه السلام : لقمان علیه السلام گفت : «... هر که دنیا را بر آخرت برگزیند ، هر دوی آنها را می بازد: این ، از بین می رود، و به آن ، دست نمی یابد».
تفسیر القمّی : ج 2 ص 163 عن حمّاد ، بحار الأنوار : ج 13 ص 410 ح 2 وراجع عوالی اللآلی : ج 3 ص 517 ح 11 .

حدیث806

امام صادق علیه السلام :
کانَ المَسیح علیه السلام یَقولُ لاِءَصحابِهِ : وَیلٌ لِمَن کانَتِ الدُّنیا هَمَّهُ

وَالخَطایا عَمَلَهُ ، کَیفَ یَفتَضِحُ غَدا عِندَ رَبِّهِ؟
امام صادق علیه السلام : مسیح علیه السلام به یارانش می گفت: «وای بر کسی که دنیا دغدغه او باشد و خطا ، رفتارش! فردای قیامت ، چه رسوایی ای نزد پروردگارش خواهد داشت!» .
الأمالی للمفید : ص 209 ح 43 عن ابن سنان ، بحار الأنوار : ج 14 ص 325 ح 38 .

حدیث807

امام صادق علیه السلام :
مَرَّ عیسَی بنُ مَریَمَ علیه السلام عَلی قَریَةٍ قَد ماتَ أهلُها وطَیرُها ودَوابُّها ، فَقالَ : أما إنَّهُم لَم یَموتوا إلاّ بِسَخطَةٍ
امام صادق علیه السلام : عیسی بن مریم علیه السلام بر آبادی ای گذشت که مردمان و مرغان و چارپایان آن ، همگی مرده بودند. فرمود: «قطعاً اینها بر اثر خشم [الهی [مرده اند، که اگر جدا جدا مرده بودند ، حتما یکدیگر را دفن می کردند».
حواریان گفتند: ای روح و کلمه خدا! دعا کن که خداوند ، آنها را برایمان زنده گرداند تا به ما بگویند که چه اعمالی داشته اند ، تا ما از آنها دوری گزینیم.
عیسی علیه السلام به درگاه پروردگارش دعا کرد. از آسمان ندا آمد که: آنان را صدا بزن.
عیسی علیه السلام شب هنگام ، بر تپّه ای از زمین ایستاد و گفت: «ای اهالی این آبادی!» .
از میان آنان ، یکی پاسخش را داد که: بله، ای روح خدا و کلمه او!
عیسی گفت: «وای بر شما! اعمالتان چه بود [که به این روز افتادید]؟» .
گفت: پرستش طاغوت و دنیادوستی، و ترس اندک [از خدا]، و آرزوی دراز، و غفلت و فرو رفتن در لهو و لعب.
عیسی گفت: «دنیادوستی تان چگونه بود؟» .
جواب داد: همانند علاقه مندی کودک به مادرش. هر گاه دنیا به ما رو می آورد ، خوش حال و شاد می شدیم و هر گاه از ما روی بر می گرداند، گریه می کردیم و اندوهناک می شدیم.
عیسی گفت: «طاغوت پرستی شما چگونه بود؟» .

گفت: از گناهکاران اطاعت می کردیم.
عیسی گفت: «فرجام کارتان چگونه بود؟» .
گفت : شب به سلامت خفتیم و صبح در هاویه بودیم.
عیسی گفت: «هاویه چیست؟» .
گفت: سجّین .
عیسی گفت: «سجّین چیست؟» .
گفت: کوه هایی از اخگر که تا روز قیامت بر ما فروزان اند.
عیسی گفت: «شما چه گفتید و چه پاسخ شنیدید؟» .
گفت: ما گفتیم: ما را به دنیا باز گردان تا در آن ، زهد ورزیم. و به ما گفته شد: دروغ می گویید.
عیسی گفت: «وای بر تو! چرا از میان آنان ، فقط تو با من سخن گفتی؟» .
گفت: ای روح خدا! بر آنان لگامی از آتش زده شده که در دست فرشتگانی خشن و سختگیر است . من در میان آنان بودم ؛ امّا از آنان نبودم و چون عذاب فرود آمد، مرا هم در بر گرفت، و من به مویی بر کناره دوزخ آویخته ام و نمی دانم که در آن خواهم افتاد ، یا نجات خواهم یافت.
عیسی علیه السلام به حواریان رو کرد و گفت: «ای اولیای خدا! خوردن نان خشک با نمکِ نیم کوفته و خفتن در خرابه ها به همراه عافیت دنیا و آخرت، بسیار بهتر است».
السُّخْط : الغضب (المصباح المنیر : ص 269 «سخط») .

حدیث808

امام صادق علیه السلام :
: الطَّمَعُ وَالرَّغبَةُ فِی الدُّنیا أصلانِ لِکُلِّ شَرٍّ ، وصاحِبُهُما لا یَنجو مِنَ النّارِ إلاّ أن یَتوبَ عَن ذلِکَ .
مصباح الشریعة ـ در آنچه به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ـ : طمع و دنیاخواهی ، ریشه هر بدی هستند، و دارنده آنها از آتش نمی رهد ، مگر آن که از این دو خصلت ، توبه کند.
مصباح الشریعة : ص 185 ، بحار الأنوار : ج 71 ص 349 ح 18 .

حدیث809

امام صادق علیه السلام :
: الزُّهدُ وضِدُّهُ الرَّغبَةُ .
امام صادق علیه السلام ـ در یادکرد از سربازان خِرد و نابخردی ـ : زهد که ضدّ آن ، رغبت است.
الکافی : ج 1 ص 21 ح 14 ، الخصال : ص 589 ح 13 ، علل الشرائع : ص 114 ح 10 ، المحاسن : ج 1 ص 312 ح 620 کلّها عن سماعة بن مهران ، بحار الأنوار : ج 1 ص 110 ح 7 .

حدیث810

امام صادق علیه السلام :
: الزّاهِدُ ؛ الَّذی یَختارُ

الآخِرَةَ عَلَی الدُّنیا ، وَالذُّلَّ عَلَی العِزِّ ، وَالجَهدَ عَلَی الرّاحَةِ ، وَالجوعَ عَلَی الشِّبَعِ ، وعاقِبَةَ الآجِلِ عَلی مَحَبَّةِ العاجِلِ ، وَالذِّکرَ عَلَی الغَفلَةِ ، ویَکونُ نَفسُهُ فِی الدُّنیا وقَلبُهُ فِی الآخِرَةِ .
مصباح الشریعة ـ در آنچه به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده ـ : زاهد ، کسی است که آخرت را بر دنیا بر می گزیند و خواری [و گم نامی] را بر عزّت [و جاه
و جلال]، و رنج و زحمت را بر تن آسایی، و گرسنگی را بر سیری، و سعادت آخرت را بر محبّت دنیا، و یادِ [خدا بودن] را بر غفلت؛ و پیکرش در دنیاست و دلش در آخرت.
مصباح الشریعة : ص 192 ، بحار الأنوار : ج 70 ص 315 ح 20 .

حدیث811

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الزُّهّادَ فِی الدُّنیا نورُ الجَلالِ عَلَیهِم ، وأثَرُ الخِدمَةِ بَینَ أعیُنِهِم ، وکَیفَ لا یَکونونَ کَذلِکَ ؟ وإنَّ الرَّجُلَ لَیَنقَطِعُ إلی بَعضِ مُلوکِ الدُّنیا فَیُری عَلَیهِ أثَرُهُ ، فَکَیفَ بِمَن یَنقَطِعُ إلَی اللّه ِ تَعالی لا یُری أثَرُهُ عَلَیهِ؟!
امام صادق علیه السلام : زاهدانِ به دنیا ، از نور جلال و عظمت ، منوّرند و نشانه چاکری بر پیشانی آنان ، هویداست. چگونه چنین نباشند؟ آدمی ، وقتی خود را وقف چاکری حکمرانی از حکمرانان دنیا می کند ، آثار آن در او دیده می شود . پس چگونه ممکن است کسی خود را وقف خدمت به خدای متعال کند و اثر آن بر وی دیده نشود؟!
أعلام الدین : ص304، نزهة الناظر : ص119 ح67 وفیه «إلی ملک الملوک» بدل «إلی اللّه »، بحار الأنوار: ج 78 ص 278 ح 113 .

حدیث812

امام صادق علیه السلام :

حدیث813

امام صادق علیه السلام :
جُعِلَ الخَیرُ کُلُّهُ فی بَیتٍ وجُعِلَ مِفتاحُهُ الزُّهدَ فِی الدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : همه خوبی ها در یک اتاق نهاده شده و کلید آن ، زهد به دنیا قرار داده شده است.
الکافی : ج 2 ص 128 ح 2 عن حفص بن غیاث ، مشکاة الأنوار : ص 462 ح 1540 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 49 ح 20 .

حدیث814

امام صادق علیه السلام :
قالَ رَجُلٌ لاِءَبی : مَن أعظَمُ النّاسِ فِی الدُّنیا قَدرا؟ فَقالَ : مَن لَم یَجعَلِ الدُّنیا لِنَفسِهِ فی نَفسِهِ خَطَرا .
امام صادق علیه السلام : مردی به پدرم گفت: پُر منزلت ترینِ مردم در دنیا ، چه کسی است؟
فرمود: «کسی که دنیا در دل و دیده اش بی قدر و منزلت باشد».
مستطرفات السرائر : ص 165 ح 10 ، الحکایات للمفید : ص 97 ح 10 عن یزید بن خلیفة وفیه «تجعل» بدل «یجعل» ، کشف الغمّة : ج 2 ص 363 عن الإمام الباقر علیه السلام نحوه .

حدیث815

امام صادق علیه السلام :
طَلَبتُ الرّاحَةَ فَوَجَدتُها فِی الزُّهدِ .
امام صادق علیه السلام : آسایش را جستم و آن را در زهد یافتم.
مستدرک الوسائل : ج 12 ص 174 ح 13810 نقلاً عن مجموعة الشهید .

حدیث816

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یَطَّلِعُ عَلَی الدُّنیا فی کُلِّ یَومٍ مَرَّةً أو مَرَّتَینِ ، فَیَقولُ : یا دُنیا . . . مَن خَدَمَکِ فَاستَخدِمیهِ ، ومَن خَدَمَنی فَاخدُمیهِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند در هر روز ، یکی دو بار به دنیا سری می زند و می فرماید : «ای دنیا!... هر که خدمتِ تو می کند ، او را به خدمت گیر، و هر که خدمت من می کند ، خدمتش کن».
تنبیه الخواطر : ج 2 ص 200 وراجع شرح نهج البلاغة : ج 2 ص 95 وج 6 ص 232 .

حدیث817

امام صادق علیه السلام :
إذا تَخَلَّی المُؤمِنُ مِنَ الدُّنیا سَما ، ووَجَدَ حَلاوَةَ حُبِّ اللّه ِ ، وکانَ عِندَ أهلِ الدُّنیا کَأَنَّهُ قَد خولِطَ
امام صادق علیه السلام : هر گاه مؤمن از دنیا دست بشوید ، بلندی می گیرد و شیرینی محبّت خدا را می چشد، و در نظر اهل دنیا دیوانه می نماید ، حال آن که در واقع ، شیرینیِ محبّت خداوند با [جان [آنان آمیخته است و از این رو ، به غیر او نمی پردازند.
یقال : خولط فلان فی عقله ؛ إذا اختلّ عقله (النهایة : ج 2 ص 64 «خلط») . وقال العلاّمة المجلسی قدس سره بعد نقل کلام ابن الأثیر : فقوله : «خولط» بهذا المعنی وخالط بمعنی الممازجة ، وهذا أعلی درجات المحبّین حیث استقرّ حبّ اللّه تعالی فی قلوبهم وأخرج حبّ کلّ شیء غیره منها فلا یلتفتون إلی غیره تعالی ، ویترکون معاشرة عامّة الخلق لمباینة طوره أطوارهم ، فهم یعدّونه سفیها مخالطا کما نسبوا الأنبیاء إلی الجنون لذلک (مرآة العقول : ج 8 ص 277) .

حدیث818

امام صادق علیه السلام :
: یَابنَ جُندَب ، إن أحبَبتَ أن تُجاوِرَ الجَلیلَ فی دارِهِ ، وتَسکُنَ الفِردوسَ فی جِوارِهِ ، فَلتَهُن عَلَیکَ الدُّنیا ، وَاجعَلِ المَوتَ نُصبَ عَینِکَ ، ولا تَدَّخِر شَیئا لِغَدٍ ، وَاعلَم أنَّ لَکَ ما قَدَّمتَ وعَلَیکَ ما أخَّرتَ .
امام صادق علیه السلام ـ در توصیه هایش به عبد اللّه بن جُندَب ـ : ای پسر جندب! اگر دوست داری که همجوار خداوندِ باشُکوه در سرایش گردی، و در بهشت در همسایگیِ او ساکن شوی ، باید دنیا در نظرت خوار باشد، و [ نیز ] مرگ را در برابر چشمت قرار بده ، و چیزی برای فردایت پس انداز مکن، و بدان که آنچه را [برای قیامتت] پیش بفرستی ، همان از آنِ توست و آنچه بر جای بگذاری ، به زیان توست.
تحف العقول : ص 304 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 282 ح 1 .

حدیث819

امام صادق علیه السلام :
إنَّ أعلَمَ النّاسِ بِاللّه ِ أخوَفُهُم مِنهُ ، وأخشاهُم لَهُ
امام صادق علیه السلام : داناترینِ مردم به خدا ، با خوف و خشیت ترینِ مردم از او و بی رغبت ترینِ آنان به دنیاست.
الفرق بین الخوف والخشیة : الخشیة : خوف یشوبه تعظیم ، وأکثر ما یکون ذلک عن علم بما یخشی منه ، ولذلک خصّ العلماء بها . الخوف : توقّع مکروه عن أمارة مظنونة أو معلومة ، ویضادّ الخوف الأمن (مفردات ألفاظ القرآن : ص283 «خشی» وص303 «خوف») .

حدیث820

امام صادق علیه السلام :
إنَّ أعلَمَ النّاسِ بِاللّه ِ أخوَفُهُم لِلّهِ ، وأخوَفُهُم لَهُ أعلَمُهُم بِهِ ، وأعلَمُهُم بِهِ أزهَدُهُم فیها .
امام صادق علیه السلام : خداشناس ترینِ مردم، خداترس ترینِ آنهاست، و خداترس ترینِ مردم ، خداشناس ترینِ آنهاست، و خداشناس ترینِ مردم ، زاهدترینِ آنان در دنیاست.
تفسیر القمّی : ج 2 ص 146 عن حفص بن غیاث ، بحار الأنوار : ج 2 ص 27 ح 5 .

حدیث821

امام صادق علیه السلام :
مَن عَرَفَ اللّه َ خافَ اللّه َ ، ومَن خافَ اللّه َ سَخَت نَفسُهُ
امام صادق علیه السلام : هر که خدا را شناخت ، از خدا ترسید و هر که از خدا ترسید ، دل از دنیا بر کند.
سَخِیَت نفسی عن الشیء : إذا ترکتْه (الصحاح : ج 6 ص 2373 «سخا») .

حدیث822

امام صادق علیه السلام :
فی مُناجاةِ موسی علیه السلام : . . . یا موسی ، إنَّ عِبادِیَ الصّالِحینَ زَهِدوا فِی الدُّنیا بِقَدرِ عِلمِهِم ، وسائِرَ الخَلقِ رَغِبوا فیها بِقَدرِ جَهلِهِم ، وما مِن

أحَدٍ عَظَّمَها فَقَرَّت عیَناهُ فیها ، ولَم یُحَقِّرها أحَدٌ إلاَّ انتَفَعَ بِها .
امام صادق علیه السلام : در مناجات [خدا با] موسی علیه السلام است که : «ای موسی! بندگانِ نیک
من ، به اندازه دانششان (معرفتشان) به دنیا زهد ورزیدند، و دیگر مردمان ، به اندازه نادانی شان به آن راغب گشتند. و هیچ کس نیست که دنیا را بزرگ شمارد و چشمش در آن ، روشن گردد؛ و هیچ کس [ نیست که ] آن را خُرد نشمرد ، مگر این که بِدان بهره مند می شود».
الکافی : ج 2 ص 317 ح 9 ، ثواب الأعمال : ص 263 ح 1 ، الأمالی للصدوق : ص 765 ح 1028 ، تفسیر القمّی : ج 1 ص 243 کلّها عن حفص بن غیاث ، مشکاة الأنوار : ص 470 ح 1575 ، روضة الواعظین : ص 490 کلّها نحوه ، بحار الأنوار : ج 73 ص 21 ح 10 .

حدیث823

امام صادق علیه السلام :
: إنَّهُ خَرَجَ یَقرَأُ الزَّبور ، وکانَ إذا قَرَأَ الزَّبورَ لایَبقی جَبَلٌ ولا حَجَرٌ ولا طائِرٌ إلاّ جاوَبَتهُ .

فَانتَهی إلی جَبَلٍ ، فَإِذا عَلی ذلِکَ الجَبَلِ نَبِیٌّ عابِدٌ ، یُقالُ لَهُ : حِزقیل ، فَلَمّا سَمِعَ دَوِیَّ الجِبالِ وأصواتَ السِّباعِ وَالطَّیرِ عَلِمَ أنَّهُ داوودُ علیه السلام ، فَقالَ داوودُ علیه السلام : یا حِزقیل ، تَأذَنُ لی فَأَصعَدَ إلَیکَ؟ قالَ : لا .
فَبَکی داوودُ علیه السلام ، فَأَوحَی اللّه ُ إلَیهِ : یا حزقیلُ ، لا تُعَیِّر داوودَ وسَلنِی العافِیَةَ .
قالَ : فَأَخَذَ حِزقیلُ بِیَدِ داوودَ ورَفَعَهُ إلَیهِ .
فَقالَ داوودُ علیه السلام : یا حِزقیل ، هَل هَمَمتَ بِخَطیئَةٍ قَطُّ؟
قالَ : لا .
قالَ : فَهَل دَخَلَکَ العُجبُ بِما أنتَ فیهِ مِن عِبادَةِ اللّه ِ ؟
قالَ : لا .
قالَ : فَهَل رَکَنتَ إلَی الدُّنیا فَأَحبَبتَ أن تَأخُذَ مِن شَهَواتِها ولَذّاتِها؟
قالَ : بَلی ، رُبَّما عَرَضَ ذلِکَ بِقَلبی .
قالَ : فَما کُنتَ تَصنَعُ إذا کانَ ذلِکَ؟
قالَ : أدخُلُ هذَا الشِّعبَ فَأَعتَبِرُ بِما فیهِ .
قالَ : فَدَخَلَ داوودُ علیه السلام الشِّعبَ ، فَإِذا سَریرٌ مِن حَدیدٍ عَلَیهِ جُمجُمَةٌ بالِیَةٌ وعِظامٌ فانِیَةٌ ، وإذا لَوحٌ مِن حَدیدٍ فیهِ کِتابَةٌ ، فَقَرَأَها داوودُ علیه السلام فَإِذا هِیَ :
أنَا أروَی بنُ سَلَم ، مَلَکتُ ألفَ سَنَةٍ ، وبَنَیتُ ألفَ مَدینَةٍ ، وافتَضَضتُ ألفَ بِکرٍ ، فَکانَ آخِرُ عُمُری أن صارَ التُّرابُ فِراشی ، وَالحِجارَةُ وِسادَتی ، وَالدّیدانُ وَالحَیّاتُ جیرانی ، فَمَن رَآنی فَلا یَغتَرَّ بِالدُّنیا .
امام صادق علیه السلام ـ در حدیثی که در آن ، قصّه داوود علیه السلام را فرمود ـ : او بیرون رفت و به خواندن زبور پرداخت، و هر گاه زبور می خواند ، همه کوه ها و سنگ ها و پرندگان ، با او هم صدا می شدند.
به کوهی رسید. بر آن کوه ، پیامبری عابد بود که به او حِزقیل می گفتند. او چون همهمه کوه ها و صدای درندگان و پرندگان را شنید ، دانست که داوود علیه السلام است.
داوود علیه السلام گفت: ای حِزقیل! اجازه می دهی که به نزد تو فراز آیم؟
حزقیل گفت: نه.
داوود علیه السلام گریست.
خداوند به حزقیل وحی فرمود که: «ای حزقیل! داوود را سرزنش مکن، و از من ، عافیت بخواه».
پس ، حزقیل ، دست داوود را گرفت و به سوی خود ، بالا کشید.
داوود علیه السلام گفت: ای حزقیل! آیا هرگز قصد گناهی کرده ای؟
گفت: نه.
داوود گفت: آیا از این که عبادت خدا را در پیش گرفته ای هرگز دچار غرور شده ای؟
گفت: نه.
داوود گفت: آیا هرگز میل به دنیا کرده ای و دوست داشته ای که از خواسته ها و خوشی های آن برگیری؟
گفت: آری ، گاهی به دلم خطور کرده است.
داوود گفت: در این صورت ، چه می کنی؟
گفت: به این درّه می آیم و از آنچه در آن است ، عبرت می گیرم.
داوود علیه السلام وارد درّه شد . تختی آهنین دید که بر آن ، جمجمه ای فرسوده و استخوان های پوسیده است، و نیز لوحی از آهن که در آن چیزی نوشته بود. داوود علیه السلام آن نوشته را خواند . چنین آمده بود:
«من اَروی پسر سَلَمْ هستم . هزار سال پادشاهی کردم، و هزار شهر بساختم، و با هزار دختر ، عروسی کردم؛ امّا سرانجام خاک ، بسترم شد و سنگ ، بالشم و کرم ها و مارها همسایگانم. پس ، هر که مرا می بیند ، نباید فریب دنیا را بخورد».
کمال الدین : ص 524 ح 6 ، الأمالی للصدوق : ص 159 ح 157 کلاهما عن هشام بن سالم ، تفسیر القمّی : ج 2 ص 231 ، روضة الواعظین : ص 484 کلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 14 ص 25 ح 3 .

حدیث824

امام صادق علیه السلام :
لَمّا اُدخِلَ رَأسُ الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیه السلام عَلی یَزید ـ لَعنَهُ اللّه ُ ـ

واُدخِلَ عَلَیهِ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام . . . قالَ یَزیدُ : یا عَلِیَّ بنُ الحُسَین «وَ مَا أَصَـبَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ» !
امام صادق علیه السلام : چون سر حسین بن علی علیهماالسلام را نزد یزید ـ که لعنت خدا بر او
باد ـ بردند و علی بن الحسین علیهماالسلام را نیز آوردند... ، یزید گفت: ای علی بن الحسین! «و هر مصیبتی که به شما می رسد ، به سبب اعمال خودتان است» !
علی بن الحسین علیهماالسلام فرمود: «هرگز! این آیه در باره ما نازل نشد؛ بلکه درباره ما این آیه دیگر نازل شده است: «هیچ مصیبتی ، نه در زمین و نه در نفْس های شما [ به شما ] نمی رسد ، مگر آن که پیش از این که آن را پدید آوریم، در کتابی است ، و البته این کار ، برای خدا آسان است ، تا بر آنچه از دست شما رفته ، اندوهگین نشوید و به سبب آنچه به شما داده است ، شادمانی نکنید . و خدا هیچ خودپسند فخرفروشی را دوست ندارد» . ما ، کسانی هستیم که برای آنچه از دست می دهیم ، افسوس نمی خوریم و برای آنچه به ما می رسد ، شادمانی نمی کنیم».
الشوری : 30 .

حدیث825

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمان ابنَهُ : یا بُنَیَّ . . . لا تَأسَ عَلی ما فاتَکَ مِنَ الدُّنیا ؛ فَإِنَّ قَلیلَ الدُّنیا لا یَدومُ بَقاؤُهُ ، وکَثیرَها لا یُؤمَنُ بَلاؤُهُ .
امام صادق علیه السلام : از جمله پندهای لقمان به فرزندش ، این بود که: «فرزندم!... برای از دست دادن چیزی از دنیا افسوس مخور؛ چرا که اندکِ دنیا بقایش دوام ندارد، و بسیارِ آن ، خالی از رنج نیست».
الکافی : ج 2 ص 134 ح 20 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 194 کلاهما عن یحیی بن عقبة الأزدی ، بحار الأنوار : ج 13 ص 425 ح 19 .

حدیث826

امام صادق علیه السلام :
تَشَوَّفَتِ
امام صادق علیه السلام : دنیا برای عدّه ای ، به صورت حلالِ محض خودنمایی کرد؛ ولی آنها آن را نخواستند و مردند. سپس برای عدّه ای به صورت حلال و شبهه ناک نمایان شد و آنها گفتند: «ما را به [مال [شبهه ناک ، نیازی نیست» و از حلال ، تا توانستند ، برگرفتند. سپس برای عدّه ای دیگر به صورت حرام و شبهه ناک خودنمایی نمود و آنها گفتند: «ما را به حرام نیازی نیست» و در [مال]
شبهه ناک ، غوطه ور شدند . و سپس برای عدّه ای ، به صورت حرامِ محض نمایان خواهد گردید و آنان آن را می طلبند؛ امّا آن را نمی یابند . مؤمن در دنیا از سرِ ناچاری می خورد.
تَشَوَّفَت الجاریةُ : أی تَزیّنت (الصحاح : ج 4 ص 1383 «شوف») .

حدیث827

امام صادق علیه السلام :
أنزِلِ الدُّنیا کَمَنزِلٍ نَزَلتَهُ فَارتَحَلتَ عَنهُ ، أو کَمالٍ أصَبتَهُ فی مَنامِکَ فَاستَیقَظتَ ولَیسَ فی یَدِکَ شَیءٌ مِنهُ . فَکَم مِن حَریصٍ عَلی أمرٍ قَد شَقِیَ بِهِ حینَ أتاهُ ، وکَم مِن تارِکٍ لاِءَمرٍ قَد سَعِدَ بِهِ حینَ أتاهُ .
امام صادق علیه السلام : دنیا را به سانِ منزلگاهی بدان که در آن فرود می آیی و سپس از آن می کوچی، یا مانند مالی بدان که در خوابت می یابی و چون بیدار می شوی ، اثری از آن نمی بینی . ای بسا آزمندِ چیزی که چون بدان رسید ، مایه بدبختی او گردید، و ای بسا ترک کننده چیزی که چون آن چیز به او رسید ، مایه خوشبختی اش گردید!
تحف العقول : ص 377 عن سفیان الثوری و ص287 .

حدیث828

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما وَعَظَ بِهِ لُقمان ابنَهُ : یا بُنَیَّ . . . اجعَلِ الدُّنیا بِمَنزِلَةِ

قَنطَرَةٍ عَلی نَهرٍ جُزتَ عَلَیها وتَرَکتَها ولَم تَرجِع إلَیها آخِرَ الدَّهرِ .
امام صادق علیه السلام : از اندرزهای لقمان به فرزندش ، این بود که : «فرزندم!... دنیا را
به سان پلی بر رودخانه ای بدان که از آن ، گذشته ای و آن را پشت سر نهاده ای و دیگر هرگز به سوی آن بر نمی گردی».
الکافی : ج 2 ص 135 ح 20 ، تنبیه الخواطر : ج 2 ص 194 کلاهما عن یحیی بن عقبة الأزدی ، بحار الأنوار : ج 13 ص 425 ح 19 .

حدیث829

امام صادق علیه السلام :
کانَ أبو ذَر رضی الله عنه یَقولُ فی خُطبَتِهِ : یا مُبتَغِیَ العِلمِ ، کَأَنَّ شَیئا مِنَ الدُّنیا لَم یَکُن شَیئا إلاّ ما یَنفَعُ خَیرُهُ ویَضُرُّ شَرُّهُ ، إلاّ مَن رَحِمَ اللّه ُ .
امام صادق علیه السلام : ابو ذر ، در سخنرانی خود می گفت: ای جوینده دانش! گویا هیچ چیز دنیا ، چیزی نبوده است ، جز این که خوبی اش سود می رساند و بدی اش زیان می زند، مگر کسی که خدا به او رحم کند.
الکافی : ج 2 ص 134 ح 18 عن أبی بصیر ، الأمالی للمفید : ص 179 ح 1 وفیه «عملاً ینفع» بدل «ما ینفع» ، الاُصول الستّة عشر : ص 35 کلاهما عن أبی بصیر عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : ج 22 ص 401 ح 11 .

حدیث830

امام صادق علیه السلام :
:
اِعمَل عَلی مَهَلٍ فَإِنَّکَ مَیِّتٌ وَاختَر لِنَفسِکَ أیُّهَا الإِنسانُ
فَکَأَنَّ ما قَد کانَ لَم یَکُ إذ مَضیوکَأَنَّ ما هُوَ کائِنٌ قَد کانَ
امام صادق علیه السلام ـ می فرمود ـ :
در مهلتی که داری ، بکوش؛ چرا که تو مردنی هستی /
و برای خودت ـ ای انسان ـ نیکی برگزین
آنچه بود وگذشت، گویا اصلاً نبوده است/ و هـر آینده ای، گویا از ابتدا بوده اسـت!
الأمالی للصدوق : ص 578 ح 793 عن محمّد بن أبی عمیر ، المناقب لابن شهرآشوب : ج 4 ص 276 ، روضة الواعظین : ص 538 ، بحار الأنوار : ج 71 ص 172 ح 3 .

حدیث831

امام صادق علیه السلام :
قیلَ لاِءَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام : عِظنا وأوجِز ، فَقالَ : الدُّنیا حَلالُها حِسابٌ ، وحَرامُها عِقابٌ .
امام صادق علیه السلام : به امیر مؤمنان علیه السلام گفته شد: ما را اندرزی کوتاه ده.
فرمود: «دنیا، حلالش حساب دارد و حرامش کیفر».
الکافی : ج 2 ص 459 ح 13 ، تنبیه الخواطر : ج 1 ص 137 نحوه .

حدیث832

امام صادق علیه السلام :
دَخَلَ عَلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله رَجُلٌ وهُوَ عَلی حَصیرٍ قَد أثَّرَ فی جِسمِهِ ، ووِسادَةِ لیفٍ قَد أثَّرَت فی خَدِّهِ ، فَجَعَلَ یَمسَحُ ویَقولُ : ما رَضِیَ بِهذا کِسری ولا قَیصَرُ ، إنَّهُم یَنامونَ عَلَی الحَریرِ وَالدّیباجِ وأنتَ عَلی هذَا الحَصیرِ ؟!
قالَ : فَقالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : لاَءَنا خَیرٌ مِنهُما ، وَاللّه ِ لاَءَنَا أکرَمُ مِنهُما ، وَاللّه ِ ما أنَا وَالدُّنیا ، إنَّما مَثَلُ الدُّنیا کَمَثَلِ رَجُلٍ راکِبٍ مَرَّ عَلی شَجَرَةٍ ولَها فَیءٌ فَاستَظَلَّ تَحتَها ، فَلَمّا أن مالَ الظِّلُّ عَنهَا ارتَحَلَ فَذَهَبَ وتَرَکَها .
امام صادق علیه السلام : مردی بر پیامبر صلی الله علیه و آله وارد شد . دید که پیامبر صلی الله علیه و آله بر بوریایی خفته است و بالشی از لیف خرما زیر سر دارد که بر بدن و صورت ایشان جا انداخته است . شروع به دست کشیدن بر بوریا کرد و در این حال می گفت: کسرا و قیصر ، به چنین چیزی رضایت نمی دهند. آنها بر حریر و دیبا می خوابند و شما بر این بوریا؟!
پیامبر خدا فرمود: «من از آنها بهترم. به خدا ، من از آنها ارجمندترم . به خدا، مرا چه به دنیا؟! حکایت دنیا، در حقیقت، حکایت مرد سواری است که از درختی می گذرد که سایه ای دارد و در سایه آن می آرمد، و چون سایه بر می گردد ، بار بر می بندد و درخت را ترک می کند و می رود» .
الزهد للحسین بن سعید : ص 50 ح 134 عن عبداللّه بن سنان ، حلیة الأبرار : ج 1 ص 209 ح 4 ، بحار الأنوار : ج 73 ص 126 ح 124 وراجع مشکاة الأنوار : ص 463 ح 1545 .

حدیث833

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام یَدعو بِهذَا الدُّعاءِ ... : أعوذُ بِکَ یا إلهی مِن شَرِّ الدُّنیا وشَرِّ ما فیها ، لا تَجعَلِ الدُّنیا عَلَیَّ سِجنا ولا فِراقَها عَلَیَّ حُزنا ، أخرِجنی مِن فِتنَتِها مَرضِیّا عَنّی ، مَقبولاً فیها عَمَلی إلی دارِ الحَیَوانِ .
امام صادق علیه السلام : علی بن الحسین (امام زین العابدین) علیه السلام این دعا را می خواند ... :
«معبود من! از شرّ دنیا و از شرّ هر آنچه در دنیاست ، به تو پناه می برم . دنیا را بر من ، زندان مگردان و جدایی از آن را مایه اندوهم قرار مده . مرا از فتنه سرای دنیا چنان به سرای زندگی [حقیقی] ببَر که از من خشنود باشی و اعمالم در آن ، پذیرفته شده باشد» .
الکافی : ج 2 ص 554 ح 13 عن أبی بصیر ، جمال الاُسبوع : ص 234 ، مصباح المتهجّد : ص 351 ح 466 کلاهما نحوه ، بحار الأنوار : ج 90 ص 4 ح 1 .

حدیث834

امام صادق علیه السلام :
اللّهُمَّ إنّی أعوذُ بِکَ مِن شَرِّ الدُّنیا وشَرِّ أهلِها وشَرِّ ما فیها ، ولا تَجعَلِ الدُّنیا عَلَیَّ سِجنا ، ولا تَجعَل فِراقَها لی حُزنا ، أجِرنی مِن فِتنَتِها ، وَاجعَل عَمَلی فیها مَقبولاً وسَعیی فیها مَشکورا ، حَتّی أصِلَ بِذلِکَ إلی دارِ الحَیَوانِ ومَساکِنِ الأَخیارِ.
امام صادق علیه السلام : بارخدایا! از شرّ دنیا و شرّ اهل دنیا و شرّ آنچه در دنیاست ، به تو پناه می برم . بارخدایا! دنیا را بر من ، زندان مگردان و جدایی از آن را مایه اندوهم مساز . از فتنه دنیا پناهم بده و اعمالم در آن را پذیرفته درگاهت و تلاش هایم را مورد قدردانی خود قرار بده تا بدین وسیله به سرای زندگی [ـِ حقیقی [و سکونتگاه نیکان ، نایل آیم.
الإقبال : ج 1 ص 134 عن هارون بن موسی التلعکبری ، جمال الاُسبوع : ص 241 عن أبی یحیی الصنعانی عن الإمام الباقر عن الإمام زین العابدین علیهماالسلام نحوه ، مصباح المتهجّد : ص 394 ، البلد الأمین : ص 76 وفیهما ذیله من «لا تجعل الدنیا ... » نحوه ، بحار الأنوار : ج 97 ص 338 ح 1 .

حدیث835

امام صادق علیه السلام :
: یَا بنَ جُندَبٍ ، الخَیرُ کُلُّهُ أمامَکَ ، وإنَّ الشَّرَّ کُلَّهُ أمامَکَ ، ولَن تَرَی الخَیرَ وَالشَّرَّ إلاّ بَعدَ الآخِرَةِ؛ لاِءنَّ اللّه َ ـ جَلَّ وعَزَّ ـ جَعَلَ الخَیرَ کُلَّهُ فِی الجَنَّةِ ، وَالشَّرَّ کُلَّهُ فِی النّارِ ؛ لاِءَنـَّهُما الباقِیانِ .
امام صادق علیه السلام ـ در وصیّتش به پسر جندب ـ : ای پسر جندب ، همه خوبی ، فرا روی توست و همه بدی نیز فرارویِ توست و تو خوب و بد را جز پس از آخرت نمی بینی ؛ زیرا که خداوند تمام خوب را در بهشت ، و تمام بد را در جهنّم قرار داد ؛ چرا که این دو ، ماندگارند.
تحف العقول : ص 306 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 284 ح 1 .

حدیث836

امام صادق علیه السلام :
«عُلُوًّا فِی الاْءَرْضِ وَلاَ فَسَادًا»
امام صادق علیه السلام : ـ درباره آیه شریف «در زمین ، خواستار برتری (سرکشی) و فساد نیستند» ـ : مراد از «عُلُوّ» ، بزرگی و برتری است ، و مراد از «فساد» ، زنا (زنبارگی و فساد جنسی) .
القصص : 83 .

حدیث837

امام صادق علیه السلام :
: رَبِّ دَعَتنی دَواعِی الدُّنیا فَأَجَبتُها سَریعا ورَکَنتُ إلَیها طائِعا ، ودَعَتنی دَواعِی الآخِرَةِ فَتَثَبَّطتُ عَنها وأبطَأتُ فِی الإِجابَةِ وَالمُسارَعَةِ إلَیها ، کَما سارَعتُ إلی دَواعِی الدُّنیا وحُطامِهَا الهامِدِ
امام صادق علیه السلام ـ در دعا ـ : پروردگارا! دعوتگرانِ دنیا مرا فرا خواندند و من سراسیمه دعوت آنان را پذیرفتم و داوطلبانه اطاعتشان کردم ؛ و دعوتگرانِ آخرت مرا فرا خواندند و من درنگ کردم و در پذیرفتن دعوت آنان و شتافتن به سوی آنان کُندی ورزیدم ، چنان که [بر عکس] به سوی دعوتگران دنیا و خس و خاشاک و علف های خشکیده نابودشونده آن (متاع پوچ و بی ارزش دنیا) و سراب از بین رفتنی اش ، شتاب کردم.
الهامِد : الیابس (النهایة : ج 5 ص 273 «همد») .

حدیث838

امام صادق علیه السلام :
مَن کانَتِ الآخِرَةُ أکبَرَ هَمِّهِ ، کَشَفَ اللّه ُ عَنهُ ضیقَهُ ، وجَمَعَ لَهُ أمرَهُ ، وأتَتهُ الدُّنیا وهِیَ راغِمَةٌ.
امام صادق علیه السلام : کسی که آخرت ، بزرگ ترین همّ و غم او باشد ، خداوند سختی و تنگنایی را از او برطرف می سازد و امورش را سامان می بخشد و دنیا به رغم میلش ، به او روی می آورد.
الزهد للحسین بن سعید : ص 49 ح 132 عن أبی هاشم ، بحار الأنوار : ج 73 ص 126 ح 122.

حدیث839

امام صادق علیه السلام :
کَم مِن طالِبٍ لِلدُّنیا لَم یُدرِکها ، ومُدرِکٍ لَها قَد فارَقَها ، فَلا

یَشغَلَنَّکَ طَلَبُها عَن عَمَلِکَ ، وَالتَمِسها مِن مُعطیها ومالِکِها ، فَکَم مِن حَریصٍ عَلَی الدُّنیا قَد صَرَعَتهُ ، وَاشتَغَلَ بما أدرَکَ مِنها عَن طَلَبِ آخِرَتِهِ ، حَتّی فَنِیَ عُمُرُهُ وأدرَکَهُ أجَلُهُ.
امام صادق علیه السلام : چه بسیار دنیاطلبانی که به آن نرسیدند و چه بسیار کسانی که به
دنیا رسیدند و از آن جدا شدند [و رفتند] ! پس مبادا که طلب دنیا ، تو را از عمل کردن [برای آخرت] باز بدارد . و دنیا را از دهنده آن و مالکش (خداوند) بخواه . ای بسا آزمندِ به دنیا که دنیا او را به خاک افکنْد و به جهت آنچه از دنیا به دست آورْد ، از طلب آخرتش باز مانْد ، تا آن که عمرش سپری شد و مرگش فرا رسید!
الکافی : ج 2 ص 455 ح 9 ، مشکاة الأنوار : ص 464 ح 1549 نحوه .

حدیث840

امام صادق علیه السلام :
تَقولُ إذا أصبَحتَ وأمسَیتَ : ... اللّهُمَّ إنَّ اللَّیلَ وَالنَّهارَ خَلقانِ مِن خَلقِکَ فَلا تَبتَلِیَنّی فیهِما بِجُرأَةٍ عَلی مَعاصیکَ ، ولا رُکوبٍ لِمَحارِمِکَ ، وَارزُقنی فیهِما عَمَلاً مُتَقَبَّلاً وسَعیا مَشکورا وتِجارَةً لَن تَبورَ.
امام صادق علیه السلام : در هر بام و شام می گویی : « ... بارخدایا! شب و روز ، دو آفریده از آفریده های تو هستند . پس ، در آنها مرا گرفتار گستاخی بر معاصی ات و ارتکاب حرام هایت مگردان ، و در آنها مرا عملی پذیرفته ، تلاشی در خورِ تقدیر ، و تجارتی که هرگز کساد نمی شود ، روزی فرما.
کتاب من لا یحضره الفقیه : ج 1 ص 337 ح 982 عن عمّار بن موسی ، مصباح المتهجّد : ص 206 ح 299 نحوه ، بحار الأنوار : ج 86 ص 287 ح 48.

حدیث841

امام صادق علیه السلام :
إنّی لاَُملِقُ أحیانا فَاُتاجِرُ اللّه َ بِالصَّدَقَةِ.
امام صادق علیه السلام : من گاهی اوقات ، تنگ دست می شوم و [برای رفع تنگ دستی خود ،] با صدقه دادن ، به تجارت با خداوند می پردازم.
کشف الغمّة: ج 2 ص 417 ، بحار الأنوار : ج 78 ص 206 ح 54 .

حدیث842

امام صادق علیه السلام :
«وَ لَبِئْسَ مَا شَرَوْاْ بِهِ أَنفُسَهُمْ» بِالعَذابِ ، إذ باعُوا الآخِرَةَ بِالدُّنیا ورَهَنوا بِالعَذابِ الدّائِمِ أنفُسَهُم «لَوْ کَانُواْ یَعْلَمُونَ»
امام صادق علیه السلام : «چه بد است آنچه جان هایشان را به آن فروختند» ، یعنی به عذاب ؛ زیرا که آخرت را به دنیا فروختند و جان هایشان را به گروِ عذابِ همیشگی دادند . (ای کاش می دانستند) که جان هایشان را به عذاب فروخته اند؛ امّا به دلیل کافر بودنشان به آن (عذاب) ، این را [که جان خود را به بد چیزی فروخته اند ، [نمی دانند .
پس ، چون اندیشیدن در حجّت های خدا را فرو نهادند تا [در نتیجه این اندیشه و تأمّل ، این حقیقت را] بدانند ، خداوند آنان را به سبب اعتقاد باطلشان و انکار حق ، عذاب کرد.
البقرة: 102 .

حدیث843

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ ، إنّی أشهَد أنَّهُ ... بَذَلَ

مُهجَتَهُ فیکَ لِیَستَنقِذَ عِبادَکَ مِنَ الجَهالَةِ وحَیرَةِ الضَّلالَةِ ، وقَد تَوازَرَ عَلَیهِ مَن غَرَّتهُ الدُّنیا وباعَ حَظَّهُ بِالأرذَلِ الأدنی .
امام صادق علیه السلام ـ در زیارت امام حسین علیه السلام در روز اربعین ـ : بارخدایا! من گواهی می دهم که آن بزرگوار ... خون خود را در راه تو نثار کرد تا بندگانت را از
جهالت و سرگشتگیِ گم راهی برهاند ، در حالی که آنان که دنیا فریبشان داد و بهره خود [از آخرت] را به [دنیای] پَست فروختند ، علیه او همیار شدند.
تهذیب الأحکام : ج 6 ص 113 ح 201 ، مصباح المتهجّد : ص 788 ح 857 کلاهما عن صفوان بن مهران ، بحار الأنوار : ج 101 ص 331 ح 2 .

حدیث844

امام صادق علیه السلام :
: فَأَعذَرَ فِی الدُّعاءِ ، وبَذَلَ مُهجَتَهُ فیکَ... حَتّی ثارَ عَلَیهِ مِن خَلقِکَ مَن غَرَّتهُ الدُّنیا ، وباعَ الآخِرَةَ بِالثَّمَنِ الأَوکَسِ
امام صادق علیه السلام ـ در زیارت امام حسین علیه السلام ـ : پس ، با دعوت [مردم به حق، [حجّت را تمام کرد و خون و جان خود را در راه تو بخشید ... تا آن که کسانی از خَلق تو که دنیا فریبشان داد و آخرت را به کمترین بها فروختند ، بر او شوریدند.
الثمن الأوکس : الأنقص (مجمع البحرین: ج 3 ص 1969 «وکس») .

حدیث845

امام صادق علیه السلام :
إنَّ روحَ الإیمانِ واحِدَةٌ ، خَرَجَت مِن عِندِ واحِدٍ ، وتَتَفَرَّقُ فی أبدانٍ شَتّی ، فَعَلَیهِ ائتَلَفَت ، وبِهِ تَحابَّت .
امام صادق علیه السلام : روح ایمان ، یکی است که از نزد [ خدای] یگانه فرود آمده و در پیکرهای گوناگونی جای گرفته است. پس بر اساس آن ، خو گرفته می شود و بدان ، دوستی ها پدید می آید .
الاختصاص : 249 عن أبان بن تغلب الکندی، بحار الأنوار: 69 / 193 / 9 .

حدیث846

امام صادق علیه السلام :
المُؤمِنونَ یَألَفونَ ویُؤلَفونَ ویُغشی رَحلُهُم .
امام صادق علیه السلام : مؤمنان ، با یکدیگر اُنس می گیرند و با آنان ، اُنس گرفته می شود و خانه شان محلّ رفت و آمد دوستان است .
تاریخ الیعقوبی : 2 / 382 .

حدیث847

امام صادق علیه السلام :
مَا التَقی مُؤمِنانِ قَطُّ إلاّ کانَ أفضَلُهُما أشَدَّهُما حُبّا لِأَخیهِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه دو شخص مؤمن یکدیگر را ببینند ، برترین آن دو ، کسی است که برادرش را بیشتر دوست می دارد .
الکافی : 2 / 127 / 15 ، المؤمن : 31 / 60 ، المحاسن : 1 / 411 / 937 کلّها عن صفوان الجمّال ، تنبیه الخواطر : 2 / 191 عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : 69 / 250 / 26 و ج 74 / 398 / 32 .

حدیث848

امام صادق علیه السلام :
أنَّهُ سَمِعَ جَعفَرَ بنَ مُحَمَّدٍ علیه السلامیَقولُ : سَأَلَ داودُ النَّبِیُّ سُلَیمانَ علیه السلام ـ وأرادَ عِلْمَ ما بَلَغَ مِنَ الحِکمَةِ ـ قالَ: . . . أیُّ شَیءٍ أحلی ؟
قالَ : المَحَبَّةُ ، هِیَ رَوحُ اللّه ِ بَینَ عِبادِهِ ، حَتّی إنَّ الفَرَسَ لَیَرفَعُ حافِرَهُ عَن وَلَدِهِ.
قالَ : فَضَحِکَ داودُ عِندَ إجابَةِ سُلَیمانَ علیه السلام .
جامع الأحادیث ـ به نقل از ابراهیم بن شعیب المُزنی ، از امام صادق علیه السلام ـ : داوود پیامبر علیه السلام، برای این که بداند سلیمان علیه السلام به چه حد از حکمت رسیده است ، از او پرسید : «... چه چیز شیرین تر است؟».
سلیمان پاسخ داد: «دوستی ، همان آرامش [ فروفرستاده] خدا میان بندگانش است ، تا آن جا که اسب ، سم خود را برای کره اش برمی دارد» .
آن گاه ، داوود از پاسخگویی سلیمان ، شاد شد .
جامع الأحادیث للقمّی : 193 .

حدیث849

امام صادق علیه السلام :
أکثِروا مِنَ الأَصدِقاءِ فِی الدُّنیا ؛ فَإِنَّهُم یَنفَعونَ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ ، أمَّا الدُّنیا فَحَوائِجُ یَقومونَ بِها ، وأمَّا الآخِرَةُ فَإِنَّ أهلَ جَهَنَّمَ قالوا : «فَمَا لَنَا مِن شَـفِعِینَ * وَ لاَ صَدِیقٍ حَمِیمٍ » .
امام صادق علیه السلام : در دنیا بر شمار دوستان بیفزایید که در دنیا و آخرت ، سود می رسانند . امّا در دنیا نیازهایی برمی آورند ، و امّا در آخرت ، دوزخیان می گویند : «پس ما را نه شفیعانی است و نه دوستی نزدیک» .
مصادقة الإخوان : 149 / 1 عن جعفر بن إبراهیم .

حدیث850

امام صادق علیه السلام :
اِستَکثِروا مِنَ الإِخوانِ ؛ فَإِنَّ لِکُلِّ مُؤمِنٍ دَعوَةً مُستَجابَةً .
امام صادق علیه السلام : بر شمار برادران بیفزایید که هر مؤمنی را دعایی اجابت شده است .
مصادقة الإخوان : 150 / 1 عن أحمد بن محمّد عن بعض أصحابه .

حدیث851

امام صادق علیه السلام :
مَن لَم یَرغَب فِی الاِستِکثارِ مِنَ الإِخوانِ ابتُلِیَ بِالخُسرانِ .
امام صادق علیه السلام : هر کس به افزایش شمار برادرانْ رغبت نشان ندهد ، دچار زیان می شود .
تحف العقول : 319 ، بحار الأنوار : 78 / 232 / 32 .

حدیث852

امام صادق علیه السلام :
أکثِروا مُؤاخاةَ المُؤمِنینَ ؛ فَإِنَّ لَهُم عِندَ اللّه ِ تَعالی یَدا یُکافِئُهُم بِها یَومَ القِیامَةِ .
امام صادق علیه السلام : بر برادری [و دوستی] با مؤمنان بیفزایید که آنان را نزد خدا دست توانی است که روز قیامت ، بدان پاداششان می دهد .
مصادقة الإخوان : 150 / 1 عن أحمد بن محمّد عن بعض أصحابه .

حدیث853

امام صادق علیه السلام :
خَمسَةٌ لا یَنامونَ : الهامُّ بِدَمٍ یَسفِکُهُ ، وذُو المالِ الکَثیرِ لا أمینَ لَهُ ، وَالقائِلُ فِی النّاسِ الزّورَ وَالبُهتانَ عَن عَرَضٍ مِنَ الدُّنیا یَنالُهُ ، وَالمَأخوذُ بِالمالِ الکَثیرِ ولا مالَ لَهُ ، وَالمُحِبُّ حَبیبا یَتَوَقَّعُ فِراقَهُ .
امام صادق علیه السلام : پنج تن خواب ندارند : آن که در پی ریختن خونی است؛ شخص بسیار دولتمندی که امینی ندارد ؛ آن که برای به چنگ آوردن متاع دنیا ، میان مردم به باطل و بهتان سخن می گوید ؛ آن که ناگزیر از پرداخت مالی فراوان است و هیچ مالی ندارد ؛ و دوستداری که در آستانه جدایی دوست خود است.
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1 / 503 / 1446 ، الخصال : 296 / 64 کلاهما عن أبی بصیر ، بحار الأنوار : 70 / 15 / 5 .

حدیث854

امام صادق علیه السلام :
لا یَنبَغی لِمَن لَم یَکُن عالِما أن یُعَدَّ سَعیدا ، ولا لِمَن لَم یَکُن
وَدودا أن یُعَدَّ حَمیدا .
امام صادق علیه السلام : سزاوار نیست آن کس که دانا نیست ، نیک بخت ، و آن کس که
پُر محبّت نیست ، ستوده به شمار آیند .
تحف العقول : 364 ، بحار الأنوار : 78 / 246 / 70 .

حدیث855

امام صادق علیه السلام :
رَحِمَ اللّه ُ عَبدا اِجتَرَّ مَوَدَّةَ النّاسِ إلی نَفسِهِ ؛ حَدِّثوهُم بِما یَعرِفونَ ، وَاستُروا عَنهُم ما یُنکِرونَ .
امام صادق علیه السلام : خداوند رحمت کند بنده ای را که دوستی مردم را به سوی خود جلب کند . با آنان (مخالفان) ، از آنچه نیک می شمارند ، سخن بگویید و آنچه را برای آنان خوشایند نیست نهان دارید .
الکافی : 2 / 223 / 5 ، الغیبة للنعمانی : 35 / 3 نحوه وفیه «إلی نفسه وإلینا» ، مختصر بصائر الدرجات : 101 وفیه «إلیَّ وإلی نفسه» کلّها عن عبدالأعلی ، الخصال : 25 / 89 عن مدرک بن الهزهاز ، روضة الواعظین : 404 وفیهما «وترک» بدل «واستروا عنهم» ، دعائم الإسلام : 1 / 61 ، شرح الأخبار : 3 / 507 / 1456 وفیهما «إلینا وإلی نفسه» ، بحار الأنوار : 75 / 74 / 22 .

حدیث856

امام صادق علیه السلام :
لا یَزالُ إبلیسُ فَرِحا مَا اهتَجَرَ المُسلِمانِ ، فَإِذَا التَقَیَا اصطَکَّت رُکبَتاهُ ، وتَخَلَّعَت أوصالُهُ ، ونادی : یا وَیلَهُ ، ما لَقِیَ مِنَ الثُّبورِ؟!
امام صادق علیه السلام : تا هنگامی که دو مسلمان از یکدیگر بریده اند ، شیطان ، همواره شادمان است و چون آن دو یکدیگر را دیدار کنند ، زانوانش [از ترس ]به یکدیگر می خورد و [گویا] اعضایش از یکدیگر جدا می شود و بانگ می زند : وای بر من ، چه سان هلاک شدم؟!
الکافی : 2 / 346 / 7 ، منیة المرید : 326 کلاهما عن أبی بصیر ، بحار الأنوار : 75 / 187 / 7 .

حدیث857

امام صادق علیه السلام :
قامَ رَجُلٌ یُقالُ لَهُ هَمّامٌ ـ وکانَ عابِدا ناسِکا مُجتَهِدا ـ إلی
أمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلاموهُوَ یَخطُبُ ، فَقالَ : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، صِف لَنا صِفَةَ المُؤمِنِ کَأَنَّنا نَنظُرُ إلَیهِ . فَقالَ : یا هَمّامُ ، المُؤمنُ . . . لا یَهجُرُ أخاهُ ، ولا یَغتابُهُ ، ولا یَمکُرُ بِهِ .
امام صادق علیه السلام : در حالی که امیر مؤمنان خطبه می خواند ، مردی عبادت پیشه ،
پرهیزگار و کوشا[در راه خدا] به نام همّام ، برخاست و گفت : ای «امیر مؤمنان! شخص مؤمن را چنان برای ما وصف کن که گویی او را می بینیم» .
حضرت فرمود : «ای همّام ! مؤمن . . . از برادرش نمی بُرد ، غیبتش را نمی کند و به او نیرنگ نمی زند» .
الکافی : 2 / 226 / 1 عن عبداللّه بن یونس .

حدیث858

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ مَکسَبَةٌ لِلبَغضاءِ : النِّفاقُ ، وَالظُّلمُ ، وَالعُجبُ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز ، دشمنی به بار می آورد : نفاق ، ستمگری و خودپسندی .
تحف العقول : 316 ، بحار الأنوار : 78 / 229 / 6 .

حدیث859

امام صادق علیه السلام :
: أما تُحِبّونَ أن یُظهِرَ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالَی الحَقَّ وَالعَدلَ فِی البِلادِ ، ویَجمَعَ اللّه ُ الکَلِمَةَ ، ویُؤَلِّفَ اللّه ُ بَینَ قُلوبٍ مُختَلِفَةٍ ؟!
امام صادق علیه السلام : ـ در حدیثی درباره به ارزش عبادتِ پنهانی با امام پنهان در دولت باطل ـ آیا دوست ندارید که خداوند متعال ، حق و عدالت را بر بسیط زمین ، آشکار ]و پیروز [کند و وحدت کلمه ایجاد کند و میان دل های پراکنده ، الفت برقرار سازد ؟!
الکافی : 1 / 334 / 2 ، کمال الدین : 647 / 7 کلاهما عن عمّار الساباطی ، بحار الأنوار: 52 / 128 / 20 .

حدیث860

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الأَرواحَ جُنودٌ مُجَنَّدَةٌ ، فَما تَعارَفَ مِنها فِی المیثاقِ ائتَلَف
هاهُنا ، وما تَناکَرَ مِنها فِی المیثاقِ (اختَلَفَ هاهُنا)
امام صادق علیه السلام : جان ها [همچون ]سپاهیانی فراهم آمده اند . پس آنها که در
[عالم ]میثاق ، یکدیگر را بشناسند ، در این جا با یکدیگر الفت می گیرند وآنها که [در عالم میثاق ، ]یکدیگر را نشناسند ، در این جا اختلاف خواهند کرد .
مابین القوسین أثبتناه من بحار الأنوار نقلاً عن علل الشرایع .

حدیث861

امام صادق علیه السلام :
الأَرواحُ جُنودٌ مُجَنَّدَةٌ ، تَلتَقی فَتَتَشامُّ کَما تَتَشامُّ الخَیلُ ، فَما تَعارَفَ مِنهَا ائتَلَفَ ، وما تَناکَرَ مِنها اختَلَفَ ، ولَو أنَّ مُؤمِنا جاءَ إلی مَسجِدٍ فیهِ اُناسٌ کَثیرٌ لَیسَ فیهِم إلاّ مُؤمِنٌ واحِدٌ لَمالَت روحُهُ إلی ذلِکَ المُؤمِنِ حَتّی یَجلِسَ إلَیهِ .
امام صادق علیه السلام : جان ها [همچون ]سپاهیانی فراهم آمده اند که یکدیگر را می بینند و چنان که اسبان یکدیگر را می بویند ، یکدیگر را می بویند . پس آنها که یکدیگر را شناختند ، با یکدیگر الفت می گیرند و آنها که یکدیگر را نشناختند ، با هم اختلاف خواهند کرد ، [تا آن جا که] اگر مؤمنی به مسجد بیاید که در آن ، مردمان بسیاری هستند و جز یک مؤمن در میان آنان نیست ، جان او به سوی آن مؤمن ، میل پیدا می کند ، تا کنارش بنشیند .
المؤمن : 39 / 89 ، بحار الأنوار : 74 / 273 / 16 .

حدیث862

امام صادق علیه السلام :

حدیث863

امام صادق علیه السلام :
کانَ سَبَبُ نُزولِ هذِهِ الآیَةِ أنَّ أمیرَ المُؤمِنینَ علیه السلام کانَ جالِسا بَینَ یَدَی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله ، فَقالَ لَهُ : «قُل یا عَلِیُّ : اللّهُمَّ اجعَل لی فی قُلوبِ المُؤمِنینَ وُدّا» ، فَأنزَلَ اللّه ُ: « إِنَّ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّــلِحَـتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَـنُ وُدًّا » .
امام صادق علیه السلام : سبب نزول این آیه آن بود که امیر مؤمنان ، مقابل پیامبر خدا نشسته بود که حضرت به او فرمود : «ای علی ! بگو : پروردگارا ! برایم در دل های مؤمنان محبّتی قرار ده» . پس از آن ، خداوند این آیه را فرود
آورد : «آنان که ایمان آورده وکارهای شایسته کرده اند ، [خدای ]رحمان به زودی برایشان محبّتی قرار می دهد» .
تفسیر القمّی : 2 / 56 ، الفضائل : 106 عن ابن عبّاس ، تفسیر فرات الکوفی : 250 / 338 عن الإمام الباقر علیه السلامو ص 252 / 342 عن البراء بن عازب عنه صلی الله علیه و آله کلّها نحوه ولیس فیها صدره ، بحار الأنوار : 35 / 354 / 4 وراجع تفسیر العیّاشی : 2 / 142 / 11 ؛ تفسیر الدرّ المنثور : 5 / 544 .

حدیث864

امام صادق علیه السلام :
طَلَبتُ صُحبَةَ النّاسِ فَوَجَدتُها فی حُسنِ الخُلُقِ .
امام صادق علیه السلام : خواستار همراهی مردم شدم ، پس [ریشه] آن را در خوش خویی یافتم .
مستدرک الوسائل : 12 / 174 / 13810 نقلاً عن مجموعة الشهید .

حدیث865

امام صادق علیه السلام :
حُسنُ الخُلُقِ مَجلَبَةٌ لِلمَوَدَّةِ .
امام صادق علیه السلام : خوش خویی ، جلب کننده دوستی است .
الکافی : 1 / 27 / 29 عن مفضّل بن عمر ، تحف العقول : 356 ، بحار الأنوار : 78 / 269 / 109 .

حدیث866

امام صادق علیه السلام :
مَن کَرَّهَ اللّه ُ إلَیهِ الشَّرَّ . . . رَزَقَهُ اللّه ُ مَوَدَّةَ النّاسِ ومُجامَلَتَهُم ، وتَرَکَ مُقاطَعَةَ النّاسِ وَالخُصوماتِ ، ولَم یَکُن مِنها ولا مِن أهلِها فی شَیءٍ .
امام صادق علیه السلام : هرکه خداوند ، بدی را منفورش ساخته باشد ، . . . دوستی و سازگاری با مردم را روزی او ساخته است . چنین کسی ، از گسستن از مردم و دشمنی ها به دور است و هیچ نسبتی با این خصلت ها و صاحبان آنها ندارد .
الکافی : 8 / 12 / 1 عن إسماعیل بن مخلّد السراج وإسماعیل بن جابر وحفص المؤذّن ، تحف العقول : 314 ، بحار الأنوار : 78 / 222 / 93 .

حدیث867

امام صادق علیه السلام :
إنَّ صاحِبَ الدّینِ . . . اِطَّرَحَ الحَسَدَ فَظَهَرَتِ المَحَبَّةُ .
امام صادق علیه السلام : شخص دیندار ، . . . حسادت را رها کرده است . در نتیجه ، دوستی پدیدار شده است .
الأمالی للمفید : 52 / 14 عن محمّد بن نضر بن قرواش ، بحار الأنوار : 69 / 277 / 12 .

حدیث868

امام صادق علیه السلام :
لا تَجتَمِعُ الرَّغبَةُ وَالرَّهبَةُ فی قَلبٍ إلاّ وَجَبَت لَهُ الجَنَّةُ ، فَإِذا
صَلَّیتَ فَأَقبِل بِقَلبِکَ عَلَی اللّه ِ عز و جل ؛ فَإِنَّهُ لَیسَ مِن عَبدٍ مُؤمِنٍ یُقبِلُ بَقَلبِهِ عَلَی اللّه ِ عز و جل فی صَلاتِهِ ودُعائِهِ إلاّ أقبَلَ اللّه ُ عز و جل عَلَیهِ بَقُلوبِ المُؤمِنینَ إلَیهِ ، وأیَّدَهُ مَعَ مَوَدَّتِهِم إیّاهُ بِالجَنَّةِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه بیم و امید در دلی جمع شود ، بهشت برایش واجب
می گردد. پس هرگاه به نماز ایستادی، با دل خود به خداوند عز و جل روی بیاور؛ زیرا هیچ بنده مؤمنی در نمازش با دل خود به خداوند روی نمی آورد و او را به دعا نمی خواند ، مگر آن که خداوند عز و جل ، دل های مؤمنان را متوجّه او می سازد و افزون بر دوستی آنان نسبت به او ، با بهشت [نیز ]تأییدش می کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 1 / 209 / 632 ، بحار الأنوار : 84 / 260 / 59 نقلاً عن أسرار الصلاة .

حدیث869

امام صادق علیه السلام :
إنّی لاَُحِبُّ لِلرَّجُلِ المُؤمِنِ مِنکُم إذا قامَ فی صَلاتِهِ أن یُقبِلَ بِقَلبِهِ إلَی اللّه ِ تَعالی ، ولا یَشغَلَهُ بِأَمرِ الدُّنیا ؛ فَلَیسَ مِن مُؤمِنٍ یُقبِلُ بِقَلبِهِ فی صَلاتِهِ إلَی اللّه ِ إلاّ أقبَلَ اللّه ُ إلَیهِ بِوَجهِهِ ، وأقبَلَ بِقُلوبِ المُؤمِنینَ إلَیهِ بِالمَحَبَّةِ لَهُ بَعدَ حُبِّ اللّه ِ إیّاهُ .
امام صادق علیه السلام : دوست دارم که مؤمن شما هرگاه به نماز ایستاد ، با دل خود به خدای متعال ، روی بیاورد و دلش او را به امور دنیا مشغول نکند ؛ چون هیچ مؤمنی در نماز با همه قلبش به خدا روی نمی آورد ، مگر آن که خداوندْ با وجه [کریم ]خود ، به او روی خواهد آورد و پس از آن که خداوندْ او را دوست داشت ، دل های مؤمنان را نیز متوجّه او خواهد ساخت .
الأمالی للمفید: 150/7، ثواب الأعمال: 163/1 نحوه کلاهما عن إبراهیم الکرخیّ، بحار الأنوار: 84/240/24.

حدیث870

امام صادق علیه السلام :
کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ عَلِیُّ بنُ أبی طالِبٍ علیه السلام یَقولُ لِأَصحابِهِ : مَن سَجَدَ بَینَ الأَذانِ وَالإِقامَـةِ فَقـالَ فی سُجودِهِ : «رَبِّ لَکَ سَجَدتُ خاضِعا خاشِعا ذَلیلاً» ، یَقولُ اللّه ُ تَعالی : مَلائِکَتی ، وعِزَّتی وجَلالی لَأَجعَلَنَّ مَحَبَّتَهُ فی قُلوبِ عِبادِیَ المُؤمِنینَ ، وهَیبَتَهُ فی قُلوبِ المُنافِقینَ .
امام صادق علیه السلام : امیر مؤمنان ، علی علیه السلام ، به یارانش می فرمود : هر کس میان اذان و اقامه، سجده کند و بگوید: «پروردگارا! از سرِ خواری، افتادگی و فرمانبرداری برایت سجده کردم» ، خداوند متعال می گوید : «ای ملائکه من ! به عزّت و جلالم سوگند که محبّت او را در دل های مؤمنان ، و شکوه او را در دل های منافقان ، خواهم نهاد» .
فلاح السائل : 152 عن بکر بن محمّد الأزدی ، بحار الأنوار : 84 / 152 / 48 .

حدیث871

امام صادق علیه السلام :
إن أرَدتَ أن یَصفُوَ لَکَ وُدُّ أخیکَ فَلا تُمازِحَنَّهُ ، ولا تُمارِیَنَّهُ ، ولا تُباهِیَنَّهُ ، ولا تُشارَنَّهُ .
امام صادق علیه السلام : اگر می خواهی دوستی برادرت برایت خالص شود ، با او [زیاد ]شوخی مکن ، بگو مگو منما ، بر او فخر مفروش و با او دشمنی مَوَرز .
تحف العقول : 312 ، بحار الأنوار : 78 / 291 / 2 .

حدیث872

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ تورِثُ المَحَبَّةَ : الدّینُ ، وَالتَّواضُعُ ، وَالبَذلُ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز ، دوستی به بار می آورد : دینداری ، فروتنی و بخشش.
تحف العقول : 316 ، غرر الحکم : 4678 وفیه «السخاء» بدل «البذل» ، بحار الأنوار : 78 / 229 / 4 .

حدیث873

امام صادق علیه السلام :
لا تُفَتِّشِ النّاسَ ؛ فَتَبقی بِلا صَدیقٍ .
امام صادق علیه السلام : نهان مردم را مکاو ، که بی دوست می مانی .
الکافی : 2 / 651 / 2 عن أبی بصیر .

حدیث874

امام صادق علیه السلام :
: یا أبا مُحَمَّدٍ لا تُفَتِّشِ النّاسَ عَن أدیانِهِم ؛ فَتَبقی بِلا صَدیقٍ .
امام صادق علیه السلام ـ به ابو بصیر ـ : ای ابو محمّد! از دینِ مردمان بازجویی مکن ، که بی دوست می مانی .
تحف العقول : 369 ، بحار الأنوار : 78 / 253 / 109 .

حدیث875

امام صادق علیه السلام :
مَن لَم یُؤاخِ إلاّ مَن لا عَیبَ فیهِ قَلَّ صَدیقُهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه تنها با افراد بی عیب برادری کند ، دوستانش اندک شوند .
أعلام الدین : 304 ، بحار الأنوار : 78 / 278 / 113 .

حدیث876

امام صادق علیه السلام :
لا تَطلُب مِنَ الدُّنیا أربَعَةً ؛ فَإِنَّکَ لا تَجِدُها و أنتَ لابُدَّ لَکَ مِنها : عالِما یَستَعمِلُ عِلمَهُ ؛ فَتَبقی بِلا عالِمٍ ، و عَمَلاً بِغَیرِ رِیاءٍ ؛ فَتَبقی بِلا عَمَلٍ ، و طَعاما بِلا شُبهَةٍ ؛ فَتَبقی بِلا طَعامٍ ، و صَدیقا بِلا عَیبٍ ؛ فَتَبقی بِلا صَدیقٍ .
امام صادق علیه السلام : در دنیا جویای چهار چیز مباش که آنها را نخواهی یافت ، حال آن که به آنها نیازمندی : عالمی که علم خود را به کار بندد ، پس بی عالم می مانی ؛ عملی پاک از ریاکاری ، که در این صورت ، بی عمل می مانی ؛ غذایی دور از شبهه [حُرمت] ، که بی غذا می مانی ؛ و دوستی بی عیب ، که بی دوست می مانی .
جامع الأخبار : 510 / 1423 ، المواعظ العددیّة : 230 .

حدیث877

امام صادق علیه السلام :
مَنِ احتَشَمَ أخاهُ حَرُمَت وُ صلَتُهُ ، و مَنِ اغتَمَّهُ سَقَطَت حُرمَتُهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه برادرش را خجالت دهد ، پیوند با او نارواست و هرکه غمگینش سازد ، حرمتش شکسته است .
تحف العقول : 370 ، بحار الأنوار : 78 / 254 / 118.

حدیث878

امام صادق علیه السلام :
إذا قالَ الرَّجُلُ لِأَخیهِ المُؤمِنِ : اُفٍّ، خَرَجَ مِن وِلایَتِهِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه شخص [از سر تنگ دلی و درد] به برادر مؤمنش اُف بگوید ، از [حریم ]دوستی اش بیرون می رود .
الکافی : 2 / 361 / 8 و ج 8 / 365 / 556 ، المؤمن : 72 / 198 ، المحاسن : 1 / 184 / 297 ، مشکاة الأنوار: 103 عن الإمام الباقر علیه السلام وکلّها عن أبی حمزة الثمالی، بحار الأنوار: 75 / 146 / 16 و ص 166 / 38 .

حدیث879

امام صادق علیه السلام :
لا تُشاوِر أحمَقَ ، و لا تَستَعِن بِکَذّابٍ ، و لا تَثِق بِمَوَدَّةِ مَلولٍ ؛ فَإِنَّ . . . المَلولَ أوثَقَ ما کُنتَ بِهِ خَذَلَکَ ، و أوصَلَ ما کُنتَ لَهُ قَطَعَکَ .
امام صادق علیه السلام : با هیچ احمقی مشورت مکن ، از هیچ دروغگویی یاری مخواه و به دوستی هیچ افسرده دلی ، اعتماد مکن ؛ زیرا ... افسرده دل ، زمانی که بیشترین اتکا را به او داشته باشی ، تو را وامی گذارد و هنگامی که بیشترین پیوند را با او داری ، از تو می بُرَد .
تحف العقول : 316 .

حدیث880

امام صادق علیه السلام :
لا یَطمَعَنَّ ذُو الکِبرِ فِی الثَّناءِ الحَسَنِ . . . و لاَ المُستَهزِئُ بِالنّاسِ فی صِدقِ المَوَدَّةِ .
امام صادق علیه السلام : شخص متکبّر ، نباید امید نیک ستایی را از دیگران داشته باشد ... ؛ همچنین کسی که مردم را دست می اندازد ، نباید انتظار دوستی راستین داشته باشد .
الخصال : 434 / 20 عن یحیی بن عمران الحلبی ، بحار الأنوار : 72 / 190 / 1 .

حدیث881

امام صادق علیه السلام :
إذا قالَ الرَّجُلُ لِأَخیهِ : اُفٍّ ، اِنقَطَعَ ما بَینَهُما مِنَ الوِلایَةِ ، و إذا قالَ : أنتَ عَدُوّی ، کَفَرَ أحَدُهُما ، فَإِذَا اتَّهَمَهُ انماثَ الإِیمانُ فی قَلبِهِ کَما یَنماثُ المِلحُ فِی الماءِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه کسی به برادرش [از سر دل تنگی و درد] اُف بگوید ، دوستی میان آنها گسسته می شود و اگر بگوید :« تو دشمن منی» ، یکی از آن دو کافر شده است ، و هر گاه به او تهمتی بزند ، ایمان در دلش چنان آب می شود که نمک در آب ، ذوب می شود .
الکافی : 2 / 170 / 5 عن إبراهیم بن عمر الیمانی ، الخصال : 623 / 10 عن أبی بصیر ومحمّد بن مسلم عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلام عن الإمام علیّ علیه السلام وفیه «کافر» بدل «عدوّی» ، المؤمن : 67 / 175 ، تحف العقول : 114 عن الإمام علیّ علیه السلام ولیس فیها «من الولایة» ، الاختصاص : 28 نحوه ، مشکاة الأنوار : 105 ولیس فیه «وإذا قال أنت عدوّی کفر أحدهما» وفیه «اهنته» بدل «اتهمه» و ص 319 وفیه ذیله فقط.

حدیث882

امام صادق علیه السلام :
لا تَعتَدَّ بِمَوَدَّةِ أحَدٍ حَتّی تُغضِبَهُ ثَلاثَ مَرّاتٍ .
امام صادق علیه السلام : به دوستی کسی اعتماد مکن ، تا آن که او را سه بار به خشم آوری.
تحف العقول : 357 ، بحار الأنوار : 78 / 239 / 5 .

حدیث883

امام صادق علیه السلام :
لا تَسِمِ الرَّجُلَ صَدیقا ـ سِمَةَ مَعرِفَةٍ ـ حَتّی تَختَبِرَهُ بِثَلاثٍ : تُغضِبَهُ فَتَنظُرَ غَضَبُهُ یُخرِجُهُ مِنَ الحَقِّ إلَی الباطِلِ ، و عِندَ الدّینارِ و الدِّرهَمِ ، و حَتّی تُسافِرَ مَعَهُ .
امام صادق علیه السلام : بر کسی از سرِ شناخت ، عنوان دوست مگذار ، تا آن که او را به سه چیز بیازمایی: او را به خشم آوری و ببینی که آیا این خشم، او را از حق به سوی باطل می برد [یا نه]؛ و به نزد درهم و دینار (در امور مالی) ؛ و تا آن که با او همسفر شوی.
الأمالی للطوسی : 646 / 1339 عن علیّ بن عقبة ، مصادقة الإخوان : 178 / 1 نحوه ، بحار الأنوار : 74 / 180 / 28 .

حدیث884

امام صادق علیه السلام :
مَن غَضِبَ عَلَیکَ ثَلاثَ مَرّاتٍ فَلَم یَقُل فیکَ سوءا فَاتَّخِذهُ لَکَ خِلاًّ .
امام صادق علیه السلام : هرکس سه بار بر تو خشمگین شد و درباره ات سخنی ناروا نگفت ، او را به دوستی بگیر .
تاریخ الیعقوبی : 2 / 383 ، الأمالی للصدوق : 767 / 1034 ، روضة الواعظین : 425 ، تنبیه الخواطر : 2 / 118 کلّها نحوه .

حدیث885

امام صادق علیه السلام :
إذا کانَ لَکَ صَدیقٌ فَوُلِّیَ وِلایَةً فَأَصَبتَهُ عَلَی العُشرِ مِمّا کانَ لَکَ عَلَیه
قَبلَ وِلایَتِهِ فَلَیسَ بِصَدیقِ سوءٍ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه دوستی داشتی و بعدها مقامی دولتی یافت و دیدی که حتّی یک دهمِ دوستی پیش از کسب مقام خود را حفظ کرده است، پس دوست بدی نیست!
الأمالی للطوسی : 279 / 533 ، بحار الأنوار : 74 / 176 / 10 و ج 75 / 341 / 25 ؛ شرح نهج البلاغة : 20 / 295 / 372 عن الإمام علی علیه السلام نحوه .

حدیث886

امام صادق علیه السلام :
یُمتَحَنُ الصَّدیقُ بِثَلاثِ خِصالٍ ، فَإِن کانَ مُؤاتِیا فیها فَهُوَ الصَّدیقُ المُصافی ، و إلاّ کانَ صَدیقَ رَخاءٍ لا صَدیقَ شِدَّةٍ : تَبتَغی مِنهُ مالاً ، أو تَأمَنُهُ عَلی مالٍ ، أو تُشارِکُهُ فِی مَکروهٍ .
امام صادق علیه السلام : دوست ، به سه خصلتْ سنجیده می شود. پس اگر از آنها سرافراز بیرون آمد ، دوستی است یکرنگ و باصفا ، و گرنه دوست دوران آسایش است ، نه سختی : این که از او مالی بخواهی، یا او را بر مالی امین گردانی ، و یا او را در کاری ناخوشایند ، شریک سازی.
تحف العقول : 321 ، بحار الأنوار : 78 / 235 / 60 .

حدیث887

امام صادق علیه السلام :
یَأتی عَلَی النّاسِ زَمانٌ لَیسَ فیهِ شَیءٌ أعَزُّ مِن أخٍ أنیسٍ ، وکَسبِ دِرهَمٍ حَلالٍ .
امام صادق علیه السلام : روزگاری بر مردم خواهد آمد که در آن ، چیزی کمیاب تر از برادری دمساز و به دست آوردن دِرهمی حلال نیست .
تحف العقول : 368 ، بحار الأنوار : 78 / 251 / 102 .

حدیث888

امام صادق علیه السلام :
الإِخوانُ ثَلاثَةٌ : فَواحِدٌ کَالغِذاءِ الَّذی یُحتاجُ إلَیهِ کُلَّ وَقتٍ فَهُوَ العاقِلُ ، وَالثّانی فی مَعنَی الدّاءِ وهُوَ الأَحمَقُ ، وَالثّالِثُ فی مَعنَی الدَّواءِ فَهُوَ اللَّبیبُ .
امام صادق علیه السلام : برادران ، سه گونه اند : یکی چون غذاست که در همه وقت به آن نیاز است و او شخص عاقل است . دوم به معنایِ درد است ، و او شخص احمق است . سوم به معنایِ دَواست و او شخص خردمند است .
تحف العقول : 323 ، بحار الأنوار : 78 / 238 / 75 .

حدیث889

امام صادق علیه السلام :
الإِخوانُ ثَلاثَةٌ : مُواسٍ بِنَفسِهِ ، وآخَرُ مُواسٍ بِمالِهِ ـ وهُمَا الصّادِقانِ فِی الإِخاءِ ـ وآخَرُ یَأخُذُ مِنکَ البُلغَةَ، ویُریدُکَ لِبَعضِ اللَّذَّةِ ، فَلا تَعُدَّهُ مِن أهلِ الثِّقَةِ .
امام صادق علیه السلام : برادران ، سه گونه اند : آن که [در راه دوست] از جان خود می گذرد . دیگری آن که از مال خود می گذرد و این دو در برادری خود صادق هستند . دیگری آنچه را که نیاز دارد ، از تو می گیرد و تو را برای پاره ای لذّت ها[ی خود ]می خواهد . پس او را از افراد قابل اعتماد مشمار .
تحف العقول : 324 ، بحار الأنوار : 78 / 239 / 86 .

حدیث890

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الَّذینَ تَراهُم لَکَ أصدِقاءَ إذا بَلَوتَهُم وَجَدتَهُم عَلی طَبَقاتٍ شَتّی ؛ فَمِنهُم کَالأَسَدِ فی عِظَمِ الأَکلِ وشِدَّةِ الصَّولَةِ ، ومِنهُم کَالذِّئبِ فِی المَضَرَّةِ ، ومِنهُم کَالکَلبِ فِی البَصبَصَةِ ، ومِنهُم کَالثَّعلَبِ فِی الرَّوَغانِ وَالسَّرِقَةِ ، صُوَرُهُم
مُختَلِفَةٌ وَالحِرفَةٌ واحِدَةٌ . ما تَصنَعُ غَدا إذا تُرِکتَ فَردا وَحیدا لا أهلَ لَکَ ولا وَلَدَ إلاَّ اللّه َ رَبَّ العالَمینَ ؟!
امام صادق علیه السلام : کسانی را که دوستان خود می بینی ، اگر آنان را بیازمایی، آنان را گونه های متفاوتی خواهی یافت : برخی در پرخوری و پرخاشگری ، همچون شیر (درنده) هستند. برخی در زیان زدن ، چون گرگ هستند . برخی در چاپلوسی چون سگ هستند. برخی در نیرنگبازی و دزدی ، چون روباه هستند. چهره هایشان گوناگون است ؛ امّا پیشه یکی است . فردا
که تنها و بی خانواده و فرزند ، رها خواهی شد و جز پروردگار عالمیان را نخواهی داشت ، چه خواهی کرد ؟
الاختصاص : 252 ، بحار الأنوار : 74 / 179 / 22 .

حدیث891

امام صادق علیه السلام :
إذا أحبَبتَ رَجُلاً فَأَخبِرهُ بِذلِکَ ؛ فَإِنَّهُ أثبَتُ لِلمَوَدَّةِ بَینَکُما .
امام صادق علیه السلام : هرگاه کسی را دوست داشتی ، از آن [محبّت] باخبرش ساز ، که این کار ، دوستی میان شما را پایدارتر می کند .
الکافی : 2 / 644 / 2 ، المحاسن : 1 / 415 / 952 وفیه صدره وکلاهما عن هشام بن سالم ؛ کنز العمّال : 9 / 35 / 24806 و ح 24807 .

حدیث892

امام صادق علیه السلام :
إذا أحبَبتَ أحَدا مِن إخوانِکَ فَأَعلِمهُ ذلِکَ ؛ فَإِنَّ إبراهیمَ علیه السلامقالَ : «رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتَی قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَی وَلَـکِن لِّیَطْمَـئنَّ قَلْبِی»
امام صادق علیه السلام : هرگاه یکی از برادرانت را دوست داشتی ، از آن [محبّت] ، باخبرش کن ؛ زیرا ابراهیم علیه السلامنیز گفت : «پروردگارا ! به من نشان بده که چگونه مردگان را زنده می کنی ؟`` . گفت : آیا ایمان نیاورده ای ؟`` . گفت : چرا ؛ ولی می خواهم دلم آرامش یابد``» .
البقرة : 260 .

حدیث893

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکَ بِالتِّلادِ ، و إیّاکَ و کُلَّ مُحدَثٍ لا عَهدَ لَهُ و لا أمانَةَ و لا ذِمَّةَ و لا میثاقَ ، و کُن عَلی حَذَرٍ مِن أوثَقِ النّاسِ فی نَفسِکَ ؛ فَإِنَّ النّاسَ أعداءُ النِّعَمِ .
امام صادق علیه السلام : دوست کُهَن و آزموده ات را نگه دار و از هر دوست نو یافته که پاسِ هیچ عهد و پیمان و امانتی را نگه نمی دارد ، بپرهیز و درباره خودت ، از مورد اعتمادترینِ مردمان نیز بهوش باش ؛ زیرا مردم ، دشمن نعمت اند .
الکافی : 8 / 249 / 350 و ج 2 / 639 / 4 و لیس فیه «فإنّ الناس ...» و کلاهما عن ابن مسکان عن رجل من أهل الجبل.

حدیث894

امام صادق علیه السلام :
مَوَدَّةُ یَومٍ صِلَةٌ ، و مَوَدَّةُ شَهرٍ قَرابَةٌ ، و مَوَدَّةُ سَنَةٍ رَحِمٌ ثابِتَةٌ ، مَن قَطَعَها قَطَعَهُ اللّه ُ .
امام صادق علیه السلام : دوستی یک روزه ، رابطه است . دوستی یک ماهه ، خویشی است و دوستی یک ساله ، خویشاوندی پایداری است که هرکس آن را بِبُرد ، خداوند ، [رشته عمر] او را به سر می آورد .
إحقاق الحقّ : 19 / 531 نقلاً عن الأنوار القدسیّة و ج 12/264 نقلاً عن آداب العشرة وذکر الصحبة والاُخوة.

حدیث895

امام صادق علیه السلام :
صُحبَةُ عِشرینَ سَنَةً قَرابَةٌ .
امام صادق علیه السلام : دوستی بیست ساله ، [نوعی ]خویشاوندی است .
الکافی : 6 / 199 / 5 ، قرب الإسناد : 51 / 164 کلاهما عن الحسین بن علوان ، تحف العقول : 293 عن الإمام الباقر علیه السلام و ص 358 عن الإمام الصادق علیه السلام ، نثر الدرّ : 1 / 352 وفیه «یوما» بدل «سنة» ، بحار الأنوار : 78/210/92؛ الفردوس: 4 / 155 / 6480 عن الإمام علیّ علیه السلاموفیه : «معرفة عشرة» بدل «صحبة عشرین».

حدیث896

امام صادق علیه السلام :
مَن تَبَسَّمَ فی وَجهِ أخیهِ کانَت لَهُ حَسَنَةٌ .
امام صادق علیه السلام : هرکه به روی برادرش لبخند بزند ، برایش ثوابی (پاداشی) خواهد بود .
الکافی : 2 / 205 / 1 عن سعدان بن مسلم ، مصادقة الإخوان : 158 / 3 .

حدیث897

امام صادق علیه السلام :
قُلتُ لَهُ : ما حَدُّ حُسنِ الخُلُقِ ؟
قالَ : تُلینُ جَناحَکَ ، و تُطیبُ کَلامَکَ ، و تَلقی أخاکَ بِبِشرٍ حَسَنٍ .
الکافی ـ به نقل از ابن محبوب، از یکی از یاران امام صادق علیه السلام ـ : به ایشان (امام صادق) گفتم : «حدّ خوش خویی چیست ؟»
فرمود : «در رفتارت افتادگی کنی ، سخنت را شیرین نمایی و برادرت را با روی گشاده دیدار کنی .
الکافی : 2 / 103 / 4 ، کتاب من لا یحضره الفقیه : 4 / 412 / 5897 وفیه «سُئل الصادق علیه السلام» ، معانی الأخبار : 253 / 1 وفیهما : «جانبک» بدل «جناحک» .

حدیث898

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَعالی أوحی إلی داودَ علیه السلام : إنَّ العِبادَ تَحابّوا بِالأَلسُنِ وتَباغَضوا بِالقُلوبِ ، و أظهَرُوا العَمَلَ لِلدُّنیا و أبطَنُوا الغِشَّ وَ الدَّغَلَ .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال به داوود علیه السلام وحی فرمود : بندگان به زبان ، دوستی می کنند و به دل ، دشمنی می ورزند و عمل برای دنیا را آشکار کرده اند و فریب و نیرنگ را نهان ساخته اند .
قصص الأنبیاء : 199 / 255 عن یونس بن ظبیان ، بحار الأنوار : 14 / 37 / 14 .

حدیث899

امام صادق علیه السلام :
قالَ سَلمانُ فی خُطبَتِهِ : أیُّهَا النّاسُ ، لا تَکِلَّ أظفارُکُم عَن عَدُوِّکُم ، و لا تَستَغِشّوا صَدیقَکُم ؛ فَیَستَحوِذَ الشَّیطانُ عَلَیکُم .
امام صادق علیه السلام : سلمان [فارسی ]در خطبه اش گفت : ای مردم ! ناخن هایتان از [جنگ با ]دشمنتان ، کُند نشود و دوستتان را فریب مدهید که [در این صورت] ، شیطان بر شما چیره می گردد .
رجال الکشّی : 1 / 92 عن عبداللّه بن سنان ، بحار الأنوار : 22 / 389 / 28 .

حدیث900

امام صادق علیه السلام :
لا تُغَشِّشِ النّاسَ فَتَبقی بِغَیرِ صَدیقٍ .
امام صادق علیه السلام : مردم را فریب مده ، که بی دوست می مانی .
مشکاة الأنوار : 104 عن أبی بصیر و ص 186 ، بحار الأنوار : 74 / 286 / 13 .

حدیث901

امام صادق علیه السلام :
لا یَطمَعَنَّ ذُو الکِبرِ فِی الثَّناءِ الحَسَنِ ، و لاَ الخَبُّ فی کَثرَةِ الصَّدیقِ .
امام صادق علیه السلام : نه شخص متکبّر ، امید ستوده شدن به نیکی را داشته باشد، و نه شخص فریبکار ، امید دوستانِ فراوان را .
الخصال : 434 / 20 عن یحیی بن عمران الحلبی ، بحار الأنوار : 73 / 304 / 18 .

حدیث902

امام صادق علیه السلام :
لا تَثِق بِأَخیکَ کُلَّ الثِّقَةِ ؛ فَإِنَّ صِرعَةَ الاِستِرسالِ لَن تُستَقالَ .
امام صادق علیه السلام : به برادرت اعتماد مطلق نداشته باش ؛ زیرا زمین خوردن بر اثر اعتماد [به همه گفته ها و کرده های دوست] ، قابل جبران نیست .
الکافی: 2/672/6، مصادقه الإخوان: 188/3 وفیه«سرعة» بدل «صرعة» وکلاهما عن عبداللّه بن سنان، تحف العقول:357، الأمالی للصدوق:767/1035، مشکاه الأنوار:212،روضه الواعظین:425،بحارالأنوار:74/173/3.

حدیث903

امام صادق علیه السلام :
مَن وَضَعَ حُبَّهُ فی غَیرِ مَوضِعِهِ فَقَد تَعَرَّضَ لِلقَطیعَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه دوستی اش را نا به جا به کار گیرد ، خود را در معرض جدایی قرار داده است .
المحاسن : 1/415/950 عن عبداللّه بن القاسم الجعفریّ، مشکاة الأنوار : 122، بحار الأنوار: 74/187/11 .

حدیث904

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنَ الإِنصافِ مُطالَبَةُ الإِخوانِ بِالإِنصافِ .
امام صادق علیه السلام : انصاف خواهی از برادران ، از انصافْ به دور است .
الأمالی للطوسی : 280 / 537 عن أبی عاصم الضحّاک بن مخلّد النبیل ، مشکاة الأنوار : 188 ، بحار الأنوار: 75 / 27 / 14 .

حدیث905

امام صادق علیه السلام :
المُسلِمُ أخُو المُسلِمِ ؛ لا یَظلِمُهُ ، و لا یَخذُلُهُ ، و لا یَغتابُهُ ، و لا یَخونُهُ ، و لا یَحرِمُهُ .
امام صادق علیه السلام : مسلمان ، برادرِ مسلمان است ؛ به او ستم نمی کند ، او را تنها نمی گذارد ، غیبت او را نمی کند ، به او خیانت نمی ورزد و او را محروم نمی سازد .
الکافی : 2 / 167 / 11 عن فضیل بن یسار ، المؤمن : 45 / 105 ، مشکاة الأنوار : 186 وفیه «المؤمن» بدل «المسلم» ، بحار الأنوار : 74 / 273 / 14 .

حدیث906

امام صادق علیه السلام :
المُؤمِنُ أخُو المُؤمِنِ ، عَینُهُ و دَلیلُهُ ؛ لا یَخونُهُ ، و لا یَظلِمُهُ ، و لا یَغُشُّهُ ، و لا یَعِدُهُ عِدَةً فَیُخلِفَهُ .
امام صادق علیه السلام : مؤمن ، برادرِ مؤمن است ؛ دیده بان و راهنمای اوست ، به او خیانت نمی ورزد ، به او ستم نمی کند ، او را فریب نمی دهد و به او وعده ای که آن را به جای نیاورد ، نمی دهد .
الکافی : 2 / 166 / 3 و ص 167 / 8 کلاهما عن علیّ بن عقبة ، مصادقة الإخوان : 152 / 3 عن أبی بصیر ، بحار الأنوار : 74 / 268 / 7 ، وراجع مشکاة الأنوار : 104 .

حدیث907

امام صادق علیه السلام :
المُسلِمُ أخُو المُسلِمِ ؛ لا یَظلِمُهُ ؛ ولا یَخذُلُهُ ، ولا یَخونُهُ . ویَحِقُّ عَلَی المُسلِمینَ الاِجتِهادُ فِی التَّواصُلِ ، وَالتَّعاوُنُ عَلَی التَّعاطُفِ ، وَالمُواساةُ لِأهلِ الحاجَةِ ، وتَعاطُفُ بَعضِهِم عَلی بَعضٍ ، حَتّی تَکونوا کَما أمَرَکُمُ اللّه ُ عز و جل رُحَماءَ بَینَکُم مُتَراحِمینَ ، مَغتَمّینَ لِما غابَ عَنکُم مِن أمرِهِم ، عَلی ما مَضی عَلَیهِ مَعشَرُ الأَنصارِ عَلی عَهدِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله .
امام صادق علیه السلام : مسلمان ، برادرِ مسلمان است ؛ به او ستم نمی کند ، او را تنها نمی گذارد و به او خیانت نمی ورزد . بر مسلمانان لازم است که برای پیوند و همکاری در جهت توجّه به یکدیگر و همدردی با نیازمندان و سهیم کردن آنان در مال خود و مهربانی برخی نسبت به برخی ، کوشش کنند ، تا همان گونه باشید که خداوند عز و جل به شما فرمان داده است : مهربان و مهرورز میان خودتان ، و اندوهگین از گرفتاری هایشان که از شما پنهان مانده است ، به گونه ای که انصار در روزگار پیامبر خدا بودند .
الکافی : 2 / 174 / 15 عن أبی المغرا .

حدیث908

امام صادق علیه السلام :
قالَ الحارِثُ الأَعوَرُ لِأَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السلام : یا أمیرَ المُؤمِنینَ ، أنَا وَاللّه
اُحِبُّکَ .
فَقالَ لَهُ : یا حارِثُ ، أما إذا أحبَبتَنی فَلا تُخاصِمُنی ، ولا تُلاعِبُنی ، ولا تُجارینی ، ولا تُمازِحُنی ، ولا تُواضِعُنی ، ولا تُرافِعُنی .
امام صادق علیه السلام : حارث اَعوَر به امیر مؤمنان گفت : ای امیر مؤمنان ! به خدا
سوگند ، من تو را دوست دارم .
حضرت فرمود : «هان ! حال که مرا دوست داری ، پس با من ستیزه نمی کنی ، مرا بازی نمی دهی ، با من مجادله نمی نمایی ، با من شوخی نمی کنی ، و مرا از منزلت حقیقی ام پایین تر و بالاتر نمی نهی» .
الخصال : 334 / 35 عن أحمد بن نوح عن رجل .

حدیث909

امام صادق علیه السلام :
مَن لَم یَرضَ مِن صَدیقِهِ إلاَّ الإِیثارَ عَلی نَفسِهِ دامَ سَخَطُهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه همواره انتظار داشته باشد که دوستش او را بر خود مقدّم دارد ، همیشه خشمگین خواهد بود .
الدرّة الباهرة: 32 ، أعلام الدین : 304 ، غرر الحکم : 8976 عن الإمام علیّ علیه السلام ، بحار الأنوار : 74/180/28 و ج 78/278/113.

حدیث910

امام صادق علیه السلام :
لَولا أنَّ اللّه َ تَعالی فَرَضَ وِلایَتَنا وأمَرَ بِمَوَدَّتِنا ما وَقَفناکُم عَلی أبوابِنا ، ولا أدخَلناکُم بُیوتَنا .
امام صادق علیه السلام : اگر نه آن که خداوند متعال ، ولایت ما را واجب کرده و به دوست داشتن ما فرمان داده بود ، شما را بر درگاه خود ، نگه نمی داشتیم و به خانه هایمان راه نمی دادیم .
بصائر الدرجات : 300 / 5 ، إعلام الوری : 285 .

حدیث911

امام صادق علیه السلام :
صانِعِ المُنافِقَ بِلِسانِکَ ، و أخلِص وُدَّکَ لِلمُؤمِنِ . و إن جالَسَکَ یَهودِیٌّ فَأَحسِن مُجالَسَتَهُ .
امام صادق علیه السلام : با منافق به زبان ، مدارا کن و دوستی ات را برای مؤمن ، خالص ساز و اگر یهودی ای نیز با تو همنشین شد ، با او خوش مجلس باش .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 4 / 404 / 5872 عن إسحاق بن عمّار ، الأمالی للمفید : 185 / 10 عن سعد بن طریف ، تحف العقول : 292 ، أعلام الدین : 301 کلّها عن الإمام الباقر علیه السلام ، الاختصاص : 230 ، مشکاة الأنوار : 82 ، روضة الواعظین : 406 ، بحار الأنوار : 74 / 152 / 11 .

حدیث912

امام صادق علیه السلام :
اُغدُ عالِما ، أو مُتَعَلِّما ، أو أحِبَّ أهلَ العِلمِ ، ولا تَکُن رابِعا فَتَهلِکَ بِبُغضِهِم
امام صادق علیه السلام : عالم باش ، یا آموزنده ، و یا دوستدار اهل علم . چهارمین مباش که به سبب دشمنی با آنان هلاک می شوی .
الکافی : 1 / 34 / 3 عن أبی حمزة الثمالی .

حدیث913

امام صادق علیه السلام :
حُبُّ الأَبرارِ لِلأَبرارِ ثَوابٌ لِلأَبرارِ ، و حُبُّ الفُجّارِ لِلأَبرارِ فَضیلَةٌ لِلأَبرارِ ، و بُغضُ الفُجّارِ لِلأَبرارِ زَینٌ لِلأَبرارِ ، و بُغضُ الأَبرارِ لِلفُجّارِ خِزیٌ عَلَی الفُجّارِ .
امام صادق علیه السلام : دوست داشتن نیکان ، برای نیکان ، ثواب است ؛ و دوست داشتن بدان ، برای نیکان ، فضیلت است ؛ و دشمنی بدان با نیکان ، زیوَر نیکان است؛ و دشمنی نیکان با بدان ، ننگی است برای بدان .
الکافی : 2 / 640 / 6 عن عمّار بن موسی ، مصادقة الإخوان : 157 / 4 نحوه ، المحاسن : 1 / 414 / 949 کلاهما عن عبداللّه بن القاسم الجعفری ، الاختصاص : 239 ، تحف العقول : 487 عن الإمام العسکریّ علیه السلام ، بحار الأنوار : 74 / 279 / 4 .

حدیث914

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکُم بِحُبِّ المَساکینِ المُسلِمینَ ؛ فَإِنَّهُ مَن حَقَّرَهُم و تَکَبَّرَ عَلَیهِم فَقَد زَلَّ عَن دینِ اللّه ِ ، وَ اللّه ُ لَهُ حاقِرٌ ماقِتٌ ، و قَد قالَ أبونا رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : «أمَرَنی رَبّی بِحُبِّ المَساکینِ المُسلِمینَ (مِنهُم)» . وَ اعلَموا أنَّ مَن حَقَّرَ أحَدا مِنَ المُسلِمینَ ألقَی اللّه ُ عَلَیهِ المَقتَ مِنهُ وَ المَحقَرَةَ حَتّی یَمقُتَهُ النّاسُ ، وَ اللّه ُ لَهُ أشَدُّ مَقتا . فَاتَّقُوا اللّه َ فی إخوانِکُمُ المُسلِمینَ المَساکینِ ؛ فَإِن
لَهُم عَلَیکُم حَقّا أن تُحِبّوهُم ؛ فَإِنَّ اللّه َ أمَرَ رَسولَهُ صلی الله علیه و آلهبِحُبِّهِم ، فَمَن لَم یُحِبَّ مَن أمَرَ اللّه ُ بِحُبِّهِ فَقَد عَصَی اللّه َ و رَسولَهُ ، و مَن عَصَی اللّه َ و رَسولَهُ وماتَ عَلی ذلِکَ ماتَ و هُوَ مِنَ الغاوینَ .
امام صادق علیه السلام : مسکینانِ مسلمان را دوست بدارید ، که هرکس آنان را حقیر شمارد و بر آنان بزرگی بفروشد ، از دین خدا لغزیده است و خداوند ، او را حقیر می کند و دشمنش می دارد . پدرمان پیامبر خدا فرمود : «پروردگارم به من فرمان داد تا مسکینانِ مسلمان را دوست بدارم» .
بدانید هرکس مسلمانی را حقیر شمارد ، خداوند ، دشمنی و حقارت را بر او خواهد فرستاد ، تا آن جا که مردمْ دشمنش می دارند ، حال آن که دشمنی خدا شدیدتر است . پس درباره برادرانِ مسلمان و مسکین خود ، از خدا بترسید ، که آنان را بر شما این حق است که دوستشان بدارید ؛ زیرا
خداوند به فرستاده اش فرمان داد که آنان را دوست بدارد . پس هرکه آن را که خداوند به دوستی اش فرمان داده ، دوست نداشته باشد ، نافرمانی خدا و پیامبرش کرده است ، و هرکه از خدا و فرستاده اش نافرمانی کند و بر آن حالت بمیرد ، در حال گم راهی مرده است .
الکافی : 8 / 8 / 1 عن إسماعیل بن جابر ، تحف العقول : 315 ، بحار الأنوار : 78 / 217 / 93 .

حدیث915

امام صادق علیه السلام :
العَبدُ کُلَّمَا ازدادَ لِلنّساءِ حُبّا ، ازدادَ فی الإِیمانِ فَضلاً .
امام صادق علیه السلام : هر چه زنْ دوستی بنده افزایش می یابد ، بر ارزش ایمانش افزوده می شود .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 3 / 4 / 4350 عن أبی العبّاس فضل بن عبدالملک البقباق .

حدیث916

امام صادق علیه السلام :
مِن أخلاقِ الأَنبیاءِ صَلَّی اللّه ُ عَلَیهِم حُبُّ النِّساءِ .
امام صادق علیه السلام : زن دوستی ، از اخلاق پیامبران ـ صلوات اللّه علیهم ـ است .
الکافی : 5 / 320 / 1 ، تهذیب الأحکام : 7 / 403 / 1610 کلاهما عن إسحاق بن عمّار .

حدیث917

امام صادق علیه السلام :
کُلُّ مَنِ اشتَدَّ لَنا حُبّا اشتَدَّ لِلنِّساءِ حُبّا .
امام صادق علیه السلام : هر که دوستی اش نسبت به ما شدیدتر شود ، زنْ دوستی اش شدیدتر می گردد .
مستطرفات السرائر: 143/8 نقلاً عن کتاب أبیالقاسم بن قولویه، بحارالأنوار: 66/287/11 و ج 103/227/20.

حدیث918

امام صادق علیه السلام :
قالَ موسَی بنُ عِمرانَ علیه السلام : یا رَبِّ ، أیُّ الأَعمالِ أفضَلُ عِندَکَ ؟ قالَ : حُبُّ الأَطفالِ ؛ فَإِنّی فَطَرتُهُم عَلی تَوحیدی ، فَإِن أمَتُّهُم أدخَلتُهُم بِرَحمَتی جَنَّتی .
امام صادق علیه السلام : موسی بن عمران علیه السلام گفت : «پروردگارا ! کدام یک از اعمال ، نزدت برتر است ؟» . خداوند فرمود : دوست داشتن کودکان ، که آنان را بر توحید خود سرشته ام و چون آنان را بمیرانم ، به رحمت خویش ، آنان را به بهشت خود وارد می کنم .
المحاسن : 1/457/1057 عن المساور ، مکارم الأخلاق : 1 / 505 / 1751 ، بحار الأنوار : 104 / 97 / 57 .

حدیث919

امام صادق علیه السلام :
جاءَ رَجُلٌ إلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله فَقالَ : ما قَبَّلتُ صَبِیّا قَطُّ . فَلَمّا وَلّی قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : هذا رَجُلٌ عِندی إنَّهُ مِن أهلِ النّارِ .
امام صادق علیه السلام : مردی نزد پیامبر خدا آمد و گفت : «هرگز کودکی را نبوسیده ام» . چون آن مرد رفت ، پیامبر خدا فرمود : «به نظر من ، این مرد ، دوزخی است» .
الکافی : 6 / 50 / 7 ، تهذیب الأحکام : 8 / 113 / 391 کلاهما عن الحسن بن علیّ بن یوسف الأزدی عن رجل ، عدّة الداعی : 79 نحوه .

حدیث920

امام صادق علیه السلام :
إِنَّ اللّه َ لَیَرْحَمُ الْعَبْدَ لِشَدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند به بنده ای که به فرزندش محبّت شدید دارد ، رحم می کند .
الکافی: 6/50/5، ثواب الأعمال: 238 کلاهما عن ابن أبی عمیر عمّن ذکره، مکارم الأخلاق: 1/472/1617 وفیهما «الرجل» بدل «العبد» ، عدّة الداعی : 78 وفیه «الولد» بدل «العبد» .

حدیث921

امام صادق علیه السلام :
: یا داودُ ، إنَّ خِصالَ المَکارِمِ بَعضُها مُقَیَّدٌ بِبَعضٍ ، یَقسِمُهَا اللّه ُ حَیثُ یَشاءُ . . . وَ التَّوَدُّدُ إلَی الجارِ وَ الصّاحِبِ .
امام صادق علیه السلام ـ به داوود بن سَرحان ـ : ای داوود ! صفت های اخلاقی والا به یکدیگر پیوسته اند که خداوند ، آن جا که بخواهد ، آنها را قسمت می کند ... و [از جمله آنهاست :] ابراز دوستی به همسایه و دوست .
الأمالی للطوسی : 301 / 597 عن أبی قتادة ، بحار الأنوار : 69 / 375 / 23 و ج 75 / 458 / 3 .

حدیث922

امام صادق علیه السلام :
: اِصحَب مَن تَتَزَیَّنُ بِهِ ، و لا تَصحَب مَن یَتَزَیَّنُ بِکَ .
امام صادق علیه السلاممی فرمود : با کسی مصاحبت کن که خودت را بدو بیارایی . با کسی مصاحبت مکن که خود را به تو می آراید .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 2 / 278 / 2440 ، المحاسن : 2 / 101 / 1266 کلاهما عن إسحاق بن جریر ، مکارم الأخلاق : 1 / 535 / 1857 ، عوالی اللآلی : 4 / 31 / 107 ، بحار الأنوار : 76 / 267 / 9 .

حدیث923

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَب
کافِرا فَقَد أبغَضَ اللّه َ ، ومَن أبغَضَ کافِرا فَقَد أحَبَّ اللّه َ . ثُمَّ قالَ علیه السلام : صَدیقُ عَدُوِّ اللّه ِ عَدُوُّ اللّه ِ .
الأمالی صدوق ـ به نقل از علاء بن فُضَیل، از امام صادق علیه السلام ـ : «هرکس کافری
را دوست بدارد ، با خدا دشمنی کرده است و هرکه با کافری دشمنی کند ، خدا را دوست داشته است» .
سپس فرمود : «دوستِ دشمن خدا ، دشمن خداست» .
الأمالی للصدوق : 702 / 960 ، روضة الواعظین : 457 وفیه «أحبّ صدیق اللّه » بدل «أحبّ اللّه » ولیس فیه ذیله ، بحار الأنوار : 69 / 237 / 3 .

حدیث924

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِ اللّه ِ عز و جل : «وَ لاَ تَرْکَنُواْ إِلَی الَّذِینَ ظَـ لَمُواْ فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ» ـ : هُوَ الرَّجُلُ یَأتِی السُّلطانَ فَیُحِبُّ بَقاءَهُ إلی أن یُدخِلَ یَدَهُ إلی کیسِهِ فَیُعطِیَهُ .
امام صادق علیه السلام ـ در تفسیر آیه «به ستمکاران ، میل مکنید که آتش می سوزاندتان» ـ : مقصود ، شخصی است که نزد سلطانی می رود و به مقداری که سلطان ، دستش را در کیسه اش می کند تا به او عطایی بدهد ، آرزومند زنده ماندنش است .
الکافی : 5 / 108 / 12 عن سهل بن زیاد رفعه .

حدیث925

امام صادق علیه السلام :
أربَعٌ یَذهَبنَ ضَیاعا : مَوَدَّةٌ تُمنَحُ مَن لا وَفاءَ لَهُ ، و مَعروفٌ یوضَعُ عِندَ مَن لا یَشکُرُهُ ، و عِلمٌ یُعَلَّمُ مَن لا یَستَمِعُ لَهُ ، و سِرٌّ یودَعُ مَن لا حَضانَةَ لَهُ .
امام صادق علیه السلام : چهار چیزْ هدر می رود : دوستی ای که نثار شخص بی وفا شود ؛ نیکی کردن در حقّ آن که سپاس آن را نمی گزارد ؛ آموختن دانش به آن که بدان گوش نمی سپارد؛ و رازی که با شخص کم ظرفیت در میان گذاشته شود .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 4 / 417 / 5907 عن أبی بصیر ، الخصال : 264 / 144 عن درست بن أبی منصور الواسطی نحوه ، بحار الأنوار : 74 / 194 / 20 و ص 411 / 20 .

حدیث926

امام صادق علیه السلام :
ألا کُلُّ خُلَّةٍ کانَت فِی الدُّنیا فی غَیرِ اللّه ِ فَإِنَّها تَصیرُ عَداوَةً یَومَ القِیامَةِ .
امام صادق علیه السلام : هان ! هر دوستی ای که در دنیا در راه خدا نباشد ، روز قیامت به دشمنی تبدیل می گردد .
تفسیر القمّی : 2 / 287 ، بحار الأنوار : 69 / 237 / 4 .

حدیث927

امام صادق علیه السلام :
اُنظُر إلی کُلِّ مَن لا یُفیدُکَ مَنفَعَةً فی دینِکَ فَلا تَعتَدَّنَّ بِهِ ، و لا تَرغَبَنَّ فی ¨
صُحبَتِهِ ؛ فَإِنَّ کُلَّ ما سِوَی اللّه ِ تَبارَکَ و تَعالی مُضمَحِلٌّ وَخیمٌ عاقِبَتُهُ .
امام صادق علیه السلام : بنگر ، هرکه در دینت به تو سودی نمی رساند ، به او توجّه مکن و به مصاحبت او رغبت منما ؛ زیرا هرچه جدای از خداوند تبارک وتعالی است ، نابود شونده و بد فرجام است .
قرب الإسناد : 51 / 167 عن داود الرقّی ، بحار الأنوار : 74 / 191 / 5 .

حدیث928

امام صادق علیه السلام :
: اِحذَر أن تُؤاخِیَ مَن أرادَکَ لِطَمَعٍ أو خَوفٍ أو أکلٍ أو شُربٍ ، وَاطلُب مُؤاخاةَ الأَتقِیاءِ ـ ولَو فی ظُلُماتِ الأَرضِ ـ وإن أفنَیتَ عُمُرَکَ لِطَلَبِهِم ؛ فَإِنَّ اللّه َ عز و جل لَم یَخلُق عَلی وَجهِ الأَرضِ أفضَلَ مِنهُم بَعدَ النَّبِیِّینَ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِم وَالأَولِیاءِ ، وما أنعَمَ اللّه ُ عَلَی العَبدِ بِمِثلِ ما أنعَمَ بِهِ مِنَ التَّوفیقِ لِصُحبَتِهِم ؛ قالَ اللّه ُ عز و جل : «الْأَخِلاَّءُ یَوْمَـئذِ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلاَّ الْمُتَّقِینَ »
امام صادق علیه السلام ـ بنا بر آنچه در مصباح الشریعة به ایشان نسبت داده شده است ـ : از برادری کردن با آن که برای طمعی ، یا از ترس ، یا برای خوردن و نوشیدنیْ تو را می خواهد ، بپرهیز . جویای برادری با پرهیزگاران باش ، گرچه در تاریکی های[زیر ]زمین باشد و[گرچه ]عمرخودرادرجستجوشان به سر آوری ؛ زیرا خداوند عز و جل ، بر گستره زمین ، پس از پیامبران ـ صلوات اللّه علیهم ـ و اولیا ، کسی برتر از آنان نیافریده است و خداوند به بنده ای نعمتی همانند توفیق مصاحبت با آنان ، نداده است . خداوند عز و جلمی فرماید : «آن روز ، دوستان ـ جز پرهیزگاران ـ دشمن یکدیگرند» .
الزخرف : 67 .

حدیث929

امام صادق علیه السلام :
کانَ أمیرُ المُؤمِنینَ علیه السلام إذا صَعِدَ المِنبَرَ قالَ : یَنبَغی لِلمُسلِمِ أن یَتَجَنَّبَ مُؤاخاةَ ثَلاثَةٍ : الماجِنِ الفاجِرِ ، وَ الأَحمَقِ ، وَ الکَذّابِ .
فَأَمَّا الماجِنُ الفاجِرُ فَیُزَیِّنُ لَکَ فِعلَهُ ، و یُحِبُّ أنَّکَ مِثلُهُ ، و لا یُعینُکَ عَلی أمرِ دینِکَ و مَعادِکَ ، و مُقارَبَتُهُ جَفاءٌ و قَسوَةٌ ، و مَدخَلُهُ و مَخرَجُهُ عارٌ عَلَیکَ .
و أمَّا الأَحمَقُ فَإِنَّهُ لا یُشیرُ عَلَیکَ بِخَیرٍ ، و لا یُرجی لِصَرفِ السّوءِ عَنکَ و لَو أجهَدَ نَفسَهُ ، و رُبَّما أرادَ مَنفَعَتَکَ فَضَرَّکَ ، فَمَوتُهُ خَیرٌ مِن حَیاتِهِ ، و سُکوتُهُ خَیرٌ مِن نُطقِهِ ، و بُعدُهُ خَیرٌ مِن قُربِهِ .
وأمَّا الکَذّابُ فَإِنَّهُ لا یَهنَؤُکَ مَعَهُ عَیشٌ ، یَنقُلُ حَدیثَکَ ، و یَنقُلُ إلَیکَ الحَدیثَ ، کُلَّما أفنی اُحدوثَةً مَطَرَها بِاُخری مِثلِها ، حَتّی أنَّهُ یُحَدِّثُ بِالصِّدقِ فَما یُصَدَّقُ ، و یُفَرِّقُ بَینَ النّاسِ بِالعَداوَةِ فَیُنبِتُ السَّخائِمَ فِی الصُّدورِ . فَاتَّقُوا اللّه َ عز و جلوَ انظُروا لِأَنفُسِکُم .
امام صادق علیه السلام : چون امیر مؤمنان بر منبر بالا می رفت ، می فرمود : «شایسته مسلمان ، آن است که از برادری با سه تن بپرهیزد : بدکارِ بی شرم ، احمق و دروغگو .
امّا بدکارِ بی شرم ، رفتار خود را برایت می آراید و دوست دارد که تو نیز چون او باشی ، در کار دین و قیامتت به تو کمک نمی کند و نزدیک شدن به او ، مایه جفا و سخت دلی است و رفت و آمدش ننگی است برای تو .
امّا احمق ، تو را به خیری راهنمایی نمی کند ، و گرچه خود را رنجه و خسته کند ، انتظار آن که بدی را از تو دور کند ، از او نمی رود و چه بسا بخواهد به تو سودی برساند ، امّا به تو ضرر بزند ؛ پس مرگش بهتر از زندگی اش و خاموشی اش بهتر از سخن گفتنش و دوری اش بهتر از نزدیکی اش است .
امّا دروغگو ، با او زندگی برایت گوارا نخواهد بود . سخنت را پیش دیگران می برد و سخن دیگران را نزد تو می آورد . هرگاه دروغی ببافد و آن را به سر رساند ، آن را با دروغ دیگری همچون آن ، درمی پیوندد ، تا آن جا که گاه ، سخنِ راست می گوید ؛ امّا تصدیقش نمی کنند . میان مردم ، با دشمنی جدایی می اندازد و در دل ها تخم کینه می کارد . پس ، از خدای عز و جلبترسید و خود را بپایید» .
الکافی : 2 / 639 / 1 و ص 376 / 6 کلاهما عن محمّد بن سالم الکندی عمّن حدّثه ، تحف العقول : 205 عن الإمام علیّ علیه السلام وکلاهما نحوه ، بحار الأنوار : 78 / 42 / 31 .

حدیث930

امام صادق علیه السلام :
إنَّما سُمّوا إخوانا لِنَزاهَتِهِم عَنِ الخِیانَةِ ، وسُمّوا أصدِقاءَ لِأَنَّهُم تَصادَقوا حُقوقَ المَوَدَّةِ .
امام صادق علیه السلام : [دوستان] به دلیل دوری شان از خیانت ، «برادر» و به دلیل پاسداشتِ حقوق دوستی و راستی ، «صَدیق» نامیده شده اند .
الأمالی للطوسی : 609 / 1258 عن سفیان بن عیینة ، بحار الأنوار : 74 / 179 / 26 .

حدیث931

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ جَلَّ ذِکرُهُ لَیَحفَظُ مَن یَحفَظُ صَدیقَهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوندِ والا نام ، حافظِ کسی است که دوست خود را حفظ کند .
الکافی : 8 / 162 / 166 عن عبید بن زرارة .

حدیث932

امام صادق علیه السلام :
ما أقبَحَ بِالرَّجُلِ أن یَعرِفَ أخوهُ حَقَّهُ ، ولا یَعرِفَ حَقَّ أخیهِ!
امام صادق علیه السلام : چه قدر برای انسان ، زشت است که برادرش حقّ دوستی او را بشناسد ؛ امّا او حقّ برادرش را نشناسد!
مصادقة الإخوان : 144 / 5 عن مرازم .

حدیث933

امام صادق علیه السلام :
ما مِن مُؤمِنٍ یَخذُلُ أخاهُ وهُوَ یَقدِرُ عَلی نُصرَتِهِ إلاّ خَذَلَه
اللّه ُ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه مؤمنی ، برادر مؤمنش را ـ در حالی که توانایی یاری دادنِ او را دارد ـ تنها گذارد ، خداوند ، او را در دنیا و آخرت ،
تنها خواهد گذاشت .
ثواب الأعمال : 177 / 1 ، الأمالی للصدوق : 574 / 785 ، المحاسن : 1 / 183 / 296 کلّها عن إبراهیم بن عمر الیمانی ، مشکاة الأنوار : 104 عن إبراهیم الثمالی ، المؤمن : 67 / 178 ، الاختصاص : 27 ، روضة الواعظین : 425 ، بحار الأنوار : 75 / 17 / 1 .

حدیث934

امام صادق علیه السلام :
مَن عَظَّمَ دینَهُ عَظَّمَ إخوانَهُ ، ومَنِ استَخَفَّ بِدینِهِ استَخَفَّ بِإِخوانِهِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه دین خود را بزرگ شمارد ، برادران خود را بزرگ می شمارد و هرکه دین خود را سبک شمارد ، برادران خود را سبک می شمارد .
الأمالی للطوسی : 98 / 150 عن عبداللّه بن أبی یعفور ، مشکاة الأنوار : 186 وفیه «دین اللّه » بدل «دینه» و «حقّ إخوانه» بدل «إخوانه».

حدیث935

امام صادق علیه السلام :
مَن قالَ لِأَخیهِ المُؤمِنِ : «مَرحَبا» ، کَتَبَ اللّه ُ تَعالی لَهُ مَرحَبا إلی یَومِ القِیامَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه به برادر مؤمن خود ، خوش آمدی بگوید ، خداوند متعال برایش تا روز قیامت ، آفرین خواهد نوشت .
الکافی : 2 / 206 / 2 عن جمیل بن درّاج ، ثواب الأعمال : 176 / 1 عن إسحاق بن عمّار ، مصادقة الإخوان : 183 / 2 عن السکونی عن الإمام الصادق عن أبیه علیهماالسلام ، بحار الأنوار : 74 / 298 / 31 ؛ وراجع کنز العمّال : 9 / 38 / 24825 .

حدیث936

امام صادق علیه السلام :
اُذکُروا أخاکُم إذا غابَ عَنکُم بِأَحسَنَ ما تُحِبّونَ أن تُذکَروا بِهِ إذا غِبتُم عَنهُ .
امام صادق علیه السلام : در نبود برادرتان ، به بهترین شکلی که دوست دارید در نبودتان از شما یاد کند ، از او یاد کنید .
الأمالی للطوسی : 225 / 391 عن عبیداللّه بن عبداللّه ، بحار الأنوار : 78 / 196 / 17 .

حدیث937

امام صادق علیه السلام :
أحَبُّ إخوانی إلَیَّ مَن أهدی إلَیَّ عُیوبی .
امام صادق علیه السلام : محبوب ترینِ برادرانم در نظر من ، کسی است که عیب هایم را به من هدیه کند .
الکافی : 2 / 639 / 5 عن أحمد بن محمّد رفعه ، تحف العقول : 366 ، الاختصاص : 240 ، بحار الأنوار : 74 / 282 / 4 .

حدیث938

امام صادق علیه السلام :
مَن رَأی أخاهُ عَلی أمرٍ یَکرَهُهُ فَلَم یَرُدَّهُ عَنهُ ـ وهُوَ یَقدِر
عَلَیهِ ـ فَقَد خانَهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه برادرش را در کاری ناپسند ببیند و بتواند او را از آن
بازدارد و این کار را نکند ، به او خیانت کرده است .
الأمالی للصدوق : 343 / 409 عن عبد الرحمن بن الحجّاج ، روضة الواعظین : 320 ، مشکاة الأنوار : 77 ، بحار الأنوار : 75 / 65 / 2 .

حدیث939

امام صادق علیه السلام :
اِلتَمِسوا لاِءِخوانِکُمُ العُذرَ فی زَلاّتِهِم وهَفَواتِ تَقصیراتِهِم ، فَإِن لَم تَجِدوا لَهُمُ العُذرَ فی ذلِکَ فَاعتَقِدوا أنَّ ذلِکَ عَنکُم ؛ لِقُصورِکُم عَن مَعرِفَةِ وُجوهِ العُذرِ .
امام صادق علیه السلام : برای لغزش ها و تقصیرهای پیش آمده برادرانتان ، عذری (توجیهی) بیابید . اگر هم برای آن عذری نیافتید ، باور کنید که این مسئله ، بر اثر ناآگاهی شما نسبت به گونه های عذر است .
تنبیه الخواطر : 2 / 250 ، مستدرک الوسائل : 9 / 57 / 10193 .

حدیث940

امام صادق علیه السلام :
حَقُّ المُسلِمِ عَلَی المُسلِمِ أن لا یَشبَعَ ویَجوعُ أخوهُ ،
ولا یَروی ویَعطَشُ أخوهُ ، ولا یَکتَسِیَ ویَعری أخوهُ . فَما أعظَمَ حَقَّ المُسلِمَ عَلی أخیهِ المُسلِمِ ! أحِبَّ لِأَخیکَ المُسلِمِ ما تُحِبُّ لِنَفسِکَ . وإذَا احتَجتَ فَسَلهُ ، وإن سَأَلَکَ فَأَعطِهِ ، لا تُملِهِ خَیرا ولا یُملِهِ لَکَ . کُن لَهُ ظَهرا ؛ فَإِنَّهُ لَکَ ظَهرٌ . إذا غابَ فَاحفَظهُ فی غَیبَتِهِ ، وإذا شَهِدَ فَزُرهُ وأجِلَّهُ وأکرِمهُ ؛ فَإِنَّهُ مِنکَ وأنتَ مِنهُ . فَإِن کانَ عَلَیکَ عاتِبا فَلا تُفارِقهُ حَتّی تَسأَلَ سَمیحَتَهُ . وإن أصابَهُ خَیرٌ فَاحمَدِ اللّه َ ، وإنِ ابتُلِیَ فَاعضُدهُ ، وإن تُمُحِّلَ لَهُ فَأَعِنهُ .
الکافی ـ به نقل از ابراهیم بن عمر یمانی، از امام صادق علیه السلامـ : «حقّ مسلمان بر مسلمان ، آن است که خود ، سیر نباشد و برادرش گرسنه ؛ خود ، سیراب نباشد و برادرش تشنه ، و خود ، پوشیده نباشد و برادرش برهنه . چه قدر حقّ مسلمان بر برادر مسلمانش بزرگ است!» .
نیز حضرت فرمود : «آنچه را برای خود دوست داری ، برای برادرِ مسلمانت دوست بدار . هرگاه نیازمند شدی ، از او درخواست کن و اگر از تو چیزی درخواست کرد ، به او ببخش . در نیکی به او تأخیر مکن و او نیز تأخیر میندازد . پشتیبان او باش که او پشتیبان توست . هرگاه غایب گشت ، او را در غیابش حفظ کن و هرگاه حضور یافت ، به دیدارش شتاب . بزرگش شمار و گرامی اش دار که او از توست و تو از اویی . اگر تو را توبیخ کرد ، تا از او عذرِ تقصیر نخواسته ای ، از او جدا نشو . اگر خیری به او رسید ، خدا را سپاسْ گوی و اگر مبتلا شد ، حمایتش کن و اگر برایش دامی چیده شد ، او را یاری ده» .
الکافی : 2/170 / 5 ، المؤمن : 42 / 95 ، الأمالی للصدوق : 401 / 519 عن عبداللّه بن مسکان عن الإمام الباقر علیه السلام، الاختصاص : 27 ، مشکاة الأنوار : 104 کلّها نحوه ، بحار الأنوار : 74 / 243/43.

حدیث941

امام صادق علیه السلام :
لا تَکونُ الصَّداقَةُ إلاّ بِحُدودِها ، فَمَن کانَت فیهِ هذِهِ الحُدودُ أو شَیءٌ مِنها فَانسِبهُ إلَی الصَّداقَةِ ، ومَن لَم یَکُن فیهِ شَیءٌ مِنها فَلا تَنسِبهُ إلی شَیءٍ مِنَ الصَّداقَةِ ؛ فَأَوَّلُها : أن تَکونَ سَریرَتُهُ وعَلانِیَتُهُ لَکَ واحِدَةً . وَالثّانی : أن یَری زَینَکَ زَینَهُ ، وشَینَکَ شَینَهُ . وَالثّالِثَةُ : أن لا تُغَیِّرَهُ عَلَیکَ وِلایَةٌ ولا مالٌ . وَالرّابِعَةُ : أن لا یَمنَعَکَ شَیئا تَنالُهُ مَقدُرَتُهُ . وَالخامِسَةُ ـ وهِیَ تَجمَعُ هذِهِ الخِصالَ ـ : أن لا یُسَلِّمَکَ عِندَ النَّکَباتِ .
امام صادق علیه السلام : دوستی ، جز با صفات و حدود آن ، راست نمی آید و هرکه همه یا بخشی از آنها در او بود ، عنوان دوست بر او بنه و اگر هیچ یک از آنها در او نبود ، هرگز عنوان دوست بر او منه .
نخستین حدّ دوستی ، آن است که آشکار و نهانِ دوست ، برایت یکی باشد .
دومْ آن که زیورِ تو را زیور خود و نقص تو را نقصِ خود بداند .
سومْ آن که مال و مقام ، دوستی او را نسبت به تو تغییر ندهد .
چهارمْ آن که آنچه را در اختیار دارد ، از تو باز ندارد .
پنجم ـ که عصاره همه این صفات است ـ ، آن که تو را در گرفتاری ها رها نکند .
الکافی : 2 / 639 / 6 عن عبیداللّه الحلبی ، الخصال : 277 / 19 ، الأمالی للصدوق : 767 / 1033 کلاهما عن یزید بن خالد (مخلد) النیسابوری ، تحف العقول : 366 کلّها نحوه ، بحار الأنوار : 74 / 173 / 1 .

حدیث942

امام صادق علیه السلام :
لا تَطعَنوا فی عُیوبِ مَن أقبَلَ إلَیکُم بِمَوَدَّتِهِ ، ولا توقِفوهُ عَلی سَیِّئَةٍ یَخضَعُ لَها ؛ فَإِنَّها لَیسَت مِن أخلاقِ رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آلهومِن أخلاقِ أولِیائِهِ .
امام صادق علیه السلام : بر عیب های آن که به دوستی شما روی آورده است ، طعنه مزنید و او را به سبب کار زشتی که از او سر می زند ، از دوستی خود ، باز مدارید ، که این کار ، از اخلاق پیامبر خدا و دوستانش نیست .
تنبیه الخواطر : 2 / 146 .

حدیث943

امام صادق علیه السلام :
اُنظُر قَلبَکَ ، فَإِذا أنکَرَ صاحِبَکَ فَإِنَّ أحَدَکُما قَد أحدَثَ .
امام صادق علیه السلام : به دل خود بنگر . هرگاه دوستت را ناپسند داشت ، بی گمان ، یکی از شما [زمینه دشمنی را ]پدید آورده است .
الکافی : 2 / 652 / 1 عن العلاء بن الفضیل وحمّاد بن عثمان و ص 653 / 5 عن جرّاح المدائنی ، الأمالی للمفید : 11 / 9 عن ربعی بن عبداللّه والفضیل بن یسار ، الاُصول الستّة عشر (أصل جعفر بن محمّدالحضرمی) : 70 عن جابر، مشکاة الأنوار: 105 عن الفضل بن سنان، بحار الأنوار: 74/182/6 .

حدیث944

امام صادق علیه السلام :
حَقٌّ عَلَی اللّه ِ عز و جل أن تَصیروا مَعَ مَن عِشتُم مَعَهُ فی دُنیاهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل بر خود لازم کرده است که سرانجام ، همراه کسی شوید که در دنیا با او زیسته اید .
الکافی : 5 / 109 / 13 عن علیّ بن عقبة عن بعض أصحابنا.

حدیث945

امام صادق علیه السلام :
مَنِ اتَّخَذَ فی بَیتِهِ طَیرا فَلیَتَّخِذ ورشاناً ؛ فَإِنَّهُ أکثَرُ شَیئا لِذِکرِ اللّه ِ عز و جلوأکثَرُ تَسبیحا ، وهُوَ طَیرٌ یُحِبُّنا أهلَ البَیتِ .
امام صادق علیه السلام : هرکه می خواهد در خانه اش پرنده ای نگه دارد ، قُمری نگه دارد ؛ زیرا این پرنده ، بیش از هرچیز به ذکر و تسبیح خدای عز و جلمشغول است و ما اهل بیت را دوست می دارد .
الکافی : 6 / 550 / 1 ، بحار الأنوار : 65 / 21 / 30 .

حدیث946

امام صادق علیه السلام :
ما أنعَمَ اللّه ُ عز و جل عَلی عَبدٍ أجَلَّ مِن أن لا یَکونَ فی قَلبِهِ مَعَ اللّه ِ تَعالی غَیرُهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلبه هیچ بنده ای نعمتی بزرگ تر از این ارزانی نداشته است که در دلش همراه خداوند متعال ، چیزی دیگری نباشد .
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکریّ علیه السلام : 328 ، عدّة الداعی : 219، بحار الأنوار : 70 / 211 و ص 249 .

حدیث947

امام صادق علیه السلام :
الحُبُّ أفضَلُ مِنَ الخَوفِ .
امام صادق علیه السلام : دوستی [خدا] برتر از ترس [از خدا ]است .
الکافی : 8 / 129 / 98 عن حفص بن غیاث ، تحف العقول : 357 ، بحار الأنوار : 78 / 226 / 95 و ص 270 / 109 .

حدیث948

امام صادق علیه السلام :
أوحَی اللّه ُ عز و جل إلی داودَ علیه السلام : یا داودُ ، بی فَافرَح ، وبِذِکری فَتَلَذَّذ ، وبِمُناجاتی فَتَنَعَّم ، فَعَن قَریبٍ اُخلِی الدّارَ مِنَ الفاسِقینَ ، وأجعَلُ لَعنَتی عَلَی الظّالِمینَ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل به داوود علیه السلاموحی کرد : «ای داوود ! به من شادمان باش و از یادم لذّت ببر و با مناجات من متنعّم شو که به زودی ، خانه را از فاسقانْ خواهم پرداخت و نفرین خود را بر ظالمان قرار خواهم داد» .
الأمالی للصدوق : 263 / 280 ، قصص الأنبیاء : 199 / 254 کلاهما عن یونس بن ظبیان ولیس فیه «وأجعل لعنتی . . .» ، روضة الواعظین : 505 ، بحار الأنوار : 14 / 34 / 3 .

حدیث949

امام صادق علیه السلام :
القَلبُ حَرَمُ اللّه ِ ، فَلا تُسکِن حَرَمَ اللّه ِ غَیرَ اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : دل ، حرم خداست . پس در حرم خدا ، جز خدا را جای مده .
جامع الأخبار : 518 / 1468 .

حدیث950

امام صادق علیه السلام :
: إلهی فَتَدارَکنی بِرَحمَتِکَ الَّتی بِها تَجمَعُ الخَیراتِ لِأَولِیائِکَ ، وبِها تَصرِفُ السَّیِّئاتِ عَن أحِبّائِکَ .
امام صادق علیه السلام : بارالها! با رحمت خود که با آن ، همه نیکی ها را برای اولیایت گِرد آورده ای و با آن ، بدی ها را از دوستانت دور ساخته ای ، مرا دریاب .
مهج الدعوات : 263 ، بحار الأنوار : 94 / 381 / 3 .

حدیث951

امام صادق علیه السلام :
لا یَمحَضُ رَجُلٌ الإِیمانَ بِاللّه ِ حَتّی یَکونَ اللّه ُ أحَبَّ إلَیهِ
امام صادق علیه السلام : ایمانِ کسی برای خدا خالص نمی شود ، تا آن که خداوند ، نزدش از خودش ، پدرش ، مادرش ، فرزندانش ، خانواده اش و هر آنچه از مردم دارد ، محبوب تر باشد .
فی المصدر : «أحبّ اللّه » ، والصحیح ما أثبتناه من بحار الأنوار .

حدیث952

امام صادق علیه السلام :
ـ لمّا سُئِلَ الصادِقُ علیه السلام عَنِ الصِّدقِ فَقالَ ما مَعناهُ ـ هُوَ أن لا تَختارَ عَلَی اللّه ِ غَیرَهُ فَإِنَّهُ تَعالی قالَ (هُوَ اجتَباکُم) فإِذا کانَ اجتبَاکَ فَاجتَبِهِ أنتَ لآتَختَر عَلَیهِ هَواکَ ولا دُنیاکَ .
فلاح السائل ـ در پاسخ امام صادق علیه السلام به سؤال از معنای صدق ـ : صدق ، یعنی جز خدا را به جای او برنگزینی ؛ چرا که خدای متعال ، شما را برگزیده است . پس چون او تو را برگزیده ، تو هم او را برگزین و هوا و دنیای خودت را به جای او مگزین .
فلاح السائل : 223 / 125 .

حدیث953

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ هَدَأَتِ الأَصواتُ ، وسَکَنَتِ الحَرَکاتُ ، وخَلا کُلُّ حَبیبٍ بِحَبیبِهِ وخَلَوتُ بِکَ ، أنتَ المَحبوبُ إلَیَّ ، فَاجعَل خَلوَتی مِنکَ اللَّیلَةَ العِتقَ مِنَ النّارِ .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! صداها فرو نشست و جنبش ها آرام گرفت و هر دوستی ، با محبوب خود خلوت کرد . من نیز با تو خلوت کرده ام . تو محبوب منی . پس [تحفه] خلوت امشب مرا با خود ، رهایی از دوزخْ قرار ده .
الکافی : 2 / 594 / 33 عن أبی بصیر ، مصباح المتهجّد : 278 ، جمال الاُسبوع : 144 وفیهما «یا إلهی» بدل «أنت المحبوب إلیَّ» ، بحار الأنوار : 89 / 303 / 10 .

حدیث954

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ املَأ قَلبی حُبّا لَکَ ، وخَشیَةً مِنکَ ، وتَصدیقا وإیمانا بِکَ ، وفَرَقا مِنکَ ، وشَوقا إلَیکَ ، یا ذَا الجَلالِ وَالإِکرامِ . اللّهُمَّ حَبِّب إلَیَّ لِقاءَکَ ، وَاجعَل لی فی لِقائِکَ خَیرَ الرَّحمَةِ وَالبَرَکَةِ .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش ـ : بارالها ! ای صاحب کرامت و جلال ! قلبم را از دوستی تو، ترس از تو ، تصدیق تو و ایمان به تو ، هراس از تو و اشتیاق به خودت سرشار کن . بارالها ! دیدارت را محبوبم ساز و برایم در دیدارت ، بهترین رحمت و برکت را قرار ده .
الکافی : 2 / 586 / 24 عن ابن أبی یعفور ، مصباح المتهجّد : 143 ، إقبال الأعمال : 1 / 173 ، مصباح الکفعمی : 795 ، البلد الأمین : 213 وفی الثلاثة الأخیرة عن أبی حمزة الثمالی عن الإمام زین العابدین علیه السلاموفیها «حبّب إلیَّ لقاءک وأحبب لقائی واجعل لی فی لقائک الراحة والفرج والکرامة»، بحار الأنوار: 98/92/ 2.

حدیث955

امام صادق علیه السلام :
: سَیِّدی ، أنَا مِن حُبِّکَ جائِعٌ لا أشبَعُ ، أنَا مِن حُبِّکَ ظَمآنُ لا أروی ، وا شَوقاهُ إلی مَن یَرانی ولا أراهُ ! یا حَبیبَ مَن تَحَبَّبَ إلَیهِ ، یا قُرَّةَ عَین
مَن لاذَ بِهِ وَانقَطَعَ إلَیهِ ، قَد تَری وَحدَتی مِنَ الآدَمِیّینَ ووَحشَتی فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ وَاغفِر لی وآنِس وَحشَتی وَارحَم وَحدَتی وغُربَتی .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش ـ : سرورم ! من گرسنه دوستی توام و سیر نمی شوم . من تشنه دوستی توام و سیراب نمی شوم . آه ، چه اشتیاقی دارم به آن که مرا می بیند و من او را نمی بینم ! ای محبوبِ آن که او را دوست بدارد ! ای روشنی چشم آن که به او پناه ببرد و یکسره به او بپیوندد ! تو
تنهایی و بی کسیِ مرا در میان آدمیزادگان می بینی . پس بر محمد و آل محمد ، درود بفرست و مرا بیامرز و وحشتم را به اُنس بدل کن و به تنهایی و غربتم ، رحم نما .
إقبال الأعمال : 1 / 135 ، بحار الأنوار : 97 / 338 / 1 .

حدیث956

امام صادق علیه السلام :
إنَّ العُبّادَ ثَلاثَةٌ : قَومٌ عَبَدُوا اللّه َ عز و جل خَوفا فَتِلکَ عِبادَةُ العَبیدِ ، وقَومٌ عَبَدُوا اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی طَلَبَ الثَّوابِ فَتِلکَ عِبادَةُ الاُجَراءِ ، وقَومٌ عَبَدُوا اللّه َ عز و جل حُبّا لَهُ فَتِلکَ عِبادَةُ الأَحرارِ ، وهِیَ أفضَلُ العِبادَةِ .
امام صادق علیه السلام : بندگان ، سه گونه اند : مردمی که از سرِ ترس ، خدا را می پرستند که این، پرستش بندگان است. مردمی ، خداوند عز و جل را برای به دست آوردن پاداش می پرستند که این ، پرستش مزدبگیران است . مردمی که خداوند عز و جل را برای آن که دوستش دارند ، می پرستند . پس این ، پرستش آزادگان است و برترین نوعِ پرستش است .
الکافی : 2 / 84 / 5 عن هارون بن خارجة ، نهج البلاغة : الحکمة 237 ، تحف العقول : 246 عن الإمام الحسین علیه السلام وکلاهما نحوه ، بحار الأنوار : 70 / 255 / 12 ؛ البدایة والنهایة : 9 / 105 عن الإمام زین العابدین علیه السلام نحوه .

حدیث957

امام صادق علیه السلام :
إنَّ النّاسَ یَعبُدونَ اللّه َ عز و جل عَلی ثَلاثَةِ أوجُهٍ : فَطَبَقَةٌ یَعبُدونَهُ رَغبَةً فی ثَوابِهِ فَتِلکَ عِبادَةُ الحُرَصاءِ وهُوَ الطَّمَعُ ، وآخَرونَ یَعبُدونَهُ فَرَقا مِنَ النّارِ فَتِلکَ عِبادَةُ العَبیدِ وهِیَ الرَّهبَةُ ، ولکِنّی أعبُدُهُ حُبّا لَهُ عز و جل فَتِلکَ عِبادَةُ الکِرامِ وهُو
الأَمنُ ؛ لِقَولِهِ عز و جل : «وَ هُم مِّن فَزَعٍ یَوْمَـئذٍ ءَامِنُونَ »
امام صادق علیه السلام : مردم ، خداوند عز و جلرا سه گونه می پرستند : طبقه ای خدا را به امید پاداشش می پرستند که این ، پرستش آزمندان است و [انگیزه] آن ، آزمندی است . دیگرانی ، خدا را از ترس دوزخ می پرستند که این ، پرستش بندگان است و [انگیزه] آن ، ترس. لیکن من ، خدای عز و جل را از سرِ دوستی اش می پرستم که این ، پرستش بزرگواران است و [انگیزه] آن ، ایمنی است ؛ چون که خداوند عز و جلمی فرماید : «آنان در آن روز ، از هراس ، ایمن هستند» . نیز به سبب این گفته خدای عز و جل : «بگو : اگر خدا را دوست می دارید، از من پیروی کنید تا دوستتان بدارد و گناهان شما را
بیامرزد» . پس هرکه خدا را دوست بدارد ، خداوند عز و جل ، دوستش خواهد داشت و هرکه خداوند عز و جلدوستش بدارد ، از آن افرادِ ایمن ، به شمار خواهد رفت .
النمل : 89 .

حدیث958

امام صادق علیه السلام :
لَو یَعلَمُ النّاسُ ما فی فَضلِ مَعرِفةِ اللّه ِ عز و جل ما مَدّوا أعیُنَهُم إلی ما مَتَّعَ اللّه ُ بِهِ الأعداءَ مِن زَهرَةِ الحَیاةِ الدُّنیا ونَعیمِها ، وکانَت دُنیاهُم أقَل
عِندَهُم مِمّا یَطَؤونَهُ بِأرجُلِهِم ، ولَنَعِموا بِمَعرِفَةِ اللّه ِ جَلَّ وعَزَّ ، وتَلَذَّذوا بِها تَلَذُّذَ مَن لَم یَزَل فی رَوضاتِ الجِنانِ مَعَ أولِیاءِ اللّه ِ .
إنَّ مَعرِفَةَ اللّه ِ عز و جل آنِسٌ مِن کُلِّ وَحشَةٍ ، وصاحِبٌ مِن کُلِّ وَحدَةٍ ، ونورٌ مِن کُلِّ ظُلمَةٍ ، وقُوَّةٌ مِن کُلِّ ضَعفٍ ، وشِفاءٌ مِن کُلِّ سُقمٍ .
امام صادق علیه السلام : اگر مردم از فضیلت شناختِ خدای عز و جل باخبر می شدند ، به نعمت ها و خوشی های زندگی دنیوی که خداوند ، دشمنان را از آن
برخوردار ساخته است ، چشم نمی دوختند و دنیایشان از آنچه با گام هایشان بر آن پای می نهند نیز کمتر می شد و با نعمت معرفت خدا عز و جلمتنعّم می شدند و از آن ، لذّت می بردند ؛ لذّت بردنِ کسی که همواره در باغ های بهشت ، در کنار اولیای خداست!
در حقیقت ، شناخت خدا ، مونسی در برابر هر بی کسی ، همدمی در برابر هر تنهایی ، نوری در برابر هر تاریکی ، نیرویی در برابر هر ناتوانی ، و درمانی برای هر بیماری است!
الکافی : 8 / 247 / 347 عن جمیل بن درّاج .

حدیث959

امام صادق علیه السلام :
العارِفُ شَخصُهُ مَعَ الخَلقِ وقَلبُهُ مَعَ اللّه ِ تَعالی ، ولَو سَها قَلبُهُ عَنِ اللّه ِ تَعالی طَرفَةَ عَینٍ لَماتَ شَوقا إلَیهِ . وَالعارِفُ أمینُ وَدائِعِ اللّه ِ تَعالی ، وکَنزُ أسرارِه ، ومَعدِنُ نورِهِ ، ودَلیلُ رَحمَتِهِ عَلی خَلقِهِ ، ومَطِیَّةُ عُلومِهِ ، ومیزانُ فَضلِهِ وعَدلِهِ ، وقَد غَنِیَ عَنِ الخَلقِ وَالمُرادِ وَالدُّنیا فَلا مونِسَ لَهُ سِوَی اللّه ِ ، ولا نُطقَ ولا إشارَةَ ولا نَفَسَ إلاّ بِاللّه ِ تَعالی ، وللّه ِِ ، ومِنَ اللّه ِ ، ومَعَ اللّه ِ ، فَهُوَ فی رِیاضِ قُدسِهِ مُتَرَدِّدٌ، ومِن لَطائِفِ فَضلِهِ مُتَزَوِّدٌ. وَالمَعرِفَةُ أصلٌ فَرعُهُ الإِیمانُ.
مصباح الشریعة ـ در سخنی که به امام صادق علیه السلاممنسوب است ـ : پیکر عارف ، با خَلق ، و قلبش با خداست . اگر چشم به هم زدنی قلبش از خداوند متعال غافل شود ، از اشتیاق به او خواهد مُرد . عارف ، امینِ سپرده های خداوند متعال ، گنجینه رازهایش ، معدن نورش ، راهنمای رحمت او بر خلقش ، حامل علومش ، و ترازوی فضل و عدلش است . از خلق و خواسته و دنیا بی نیاز است و مونسی جز خدا ندارد و نطق ، اشاره و دم زدنش جز با خدا ، از خدا ، برای خدا و همراه خدا نیست . پس او در باغ های قُدسِ خدا گام می زند و از لطائف فضلش بهره مند می شود . معرفت ، ریشه ای است که شاخه اش ایمان است .
مصباح الشریعة : 519 .

حدیث960

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ ... أعلَمُ أفضَلُ زادِ الرّاحِلِ إلَیکَ عَزمُ الإِرادَةِ ، وخُضوعُ الاِستِغاثَةِ ، وقَد ناجاکَ بِعَزمِ الإِرادَةِ وخُضوعِ الاِستِکانَةِ قَلبی .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش هنگام رفتن به نزد منصور ، خلیفه عباسی ـ : بارالها ! ... می دانم برترین توشه رهرو به سوی تو ، اراده استوار و فروتنی یاری خواهانه است ، و اینک ، قلبم با اراده ای استوار و فروتنی متواضعانه با تو رازگویی می کند .
بحار الأنوار: 94 / 310 / 2.

حدیث961

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ وقَد عَلِمتُ أنَّ أفضَلَ زادِ الرّاحِلِ إلَیکَ عَزمُ إرادَةٍ ، وإخلاصُ نِیَّةٍ ، وصادِقُ طَوِیَّةٍ .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش به هنگام بامداد ـ : بارالها ! می دانم که برترین توشه رهرو به سوی تو ، اراده استوار ، نیّت خالصانه و ضمیر پاک است .
بحار الأنوار : 86 / 318 / 67 نقلاً عن مجموع الدعوات .

حدیث962

امام صادق علیه السلام :
: صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَاشغَل قَلبی بِعَظیمِ شَأنِکَ ، وأرسِل مَحَبَّتَکَ إلَیهِ حَتّی ألقاکَ وأوداجی تَشخَبُ دَما .
امام صادق علیه السلام ـ در دعایش به هنگام رسیدن ماه رمضان ـ : [خدایا! ]بر محمّد و آل محمّد ، درود بفرست و قلبم را به شکوهمندیِ جایگاهت مشغول بدار و محبّتت را بر آن بفرست، تا در حالی دیدارت کنم که از رگ های گردنم، خونْ بیرون می زند .
إقبال الأعمال : 1 / 129 .

حدیث963

امام صادق علیه السلام :
: اللّهُمَّ املَأ قَلبی حُبّا لَکَ ، وخَشیَةً مِنکَ ، وتَصدیقا وإیمانا بِکَ ، وفَرَقا مِنکَ ، وشَوقا إلَیکَ ، یا ذَا الجَلالِ وَالإِکرامِ .
امام صادق علیه السلام : بارالها ! قلبم را از محبّت نسبت به خودت ، ترس از خودت ، تصدیق و ایمان به خودت ، هراس از خودت و شوق به خودت ، لبریز ساز ، ای صاحب جلال و کرامت !
الکافی : 2 / 586 / 24 عن ابن أبی یعفور ، مصباح المتهجّد : 601 ، إقبال الأعمال : 1 / 173 ، مصباح الکفعمی : 795 کلّها عن أبی حمزة الثمالی عن الإمام زین العابدین علیه السلام، البلد الأمین : 213 ، بحار الأنوار : 87 / 249 / 57 و ص 271 / 68 .

حدیث964

امام صادق علیه السلام :
تَدعو بِهذَا الدُّعاءِ فی دُبُرِ رَکَعَتی طَوافِ الفَریضَةِ ، تَقولُ بَعدَ التَّشَهُّدِ : اللّهُمَّ ارحَمنی بِطَواعِیَتی إیّاکَ وطَواعِیَتی رَسولَکَ صلی الله علیه و آله ، اللّهُمَّ جَنِّبنی أن أتَعَدّی حُدودَکَ ، وَاجعَلنی مِمَّن یُحِبُّکَ ویُحِبُّ رَسولَکَ ومَلائِکَتَکَ وعِبادَکَ الصّالِحینَ .
امام صادق علیه السلام : پس از تشهّد و پایان دادن دو رکعت نماز طواف واجب ، این دعا را می خوانی : بارالها ! به سبب فرمانبری ام از تو و فرمانبری ام از پیامبرت به من رحم کن . بارالها ! مرا از تجاوز به حدودت بازدار و مرا از کسانی قرار ده که دوستت دارند و پیامبرت و فرشتگانت و بندگان صالحت را نیز دوست دارند .
تهذیب الأحکام : 5 / 143 / 475 عن معاویة بن عمّار .

حدیث965

امام صادق علیه السلام :
إذا تابَ العَبدُ تَوبَةً نَصوحا أحَبَّهُ اللّه ُ ، فَسَتَرَ عَلَیهِ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه بنده خالصانه توبه کند ، خداوند ، او را دوست می دارد و گناهانش را در دنیا و آخرت بر او می پوشاند .
الکافی : 2 / 430 / 1 و ص 436 / 12 ولیس فیه «فی الدنیا والآخرة» ، ثواب الأعمال : 205 / 1 کلّها عن معاویة بن وهب ، مشکاة الأنوار : 111 عن الإمام الباقر علیه السلام وفیه «أحبّ اللّه أن یستر علیه» بدل «أحبّه اللّه فستر علیه» ، بحار الأنوار : 6 / 28 / 31 .

حدیث966

امام صادق علیه السلام :
قُلتُ لَهُ : مَن أحَبُّ الخَلقِ إلَی اللّه ِ ؟
قالَ : أطوَعُهُم للّه ِِ .
مکارم الأخلاق ـ به نقل از عثمان بن عیسی ، از کسی که این حدیث را از امام صادق علیه السلامبرایش نقل کرد ـ : به حضرت گفتم : محبوب ترین خلق در نزد خدا کیست ؟
فرمود : «فرمانبرترینِ آنان نسبت به خدا» .
مکارم الأخلاق : 2 / 100 / 2288 .

حدیث967

امام صادق علیه السلام :
قالَ اللّه ُ تَبارَکَ وتَعالی : ما تَحَبَّبَ إلَیَّ عَبدی بِأَحَبَّ مِمَّا افتَرَضتُ عَلَیهِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال می فرماید : بنده ام با هیچ چیزی مانند [انجام دادن] آنچه بر او واجب کرده ام ، به من دوستی نمی ورزد .
الکافی : 2 / 82 / 5 عن محمّد الحلبیّ ، مشکاة الأنوار : 112 ، بحار الأنوار : 71 / 196 / 5 .

حدیث968

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یَعلَمَ أنَّ اللّه َ یُحِبُّهُ فَلیَعمَلْ بِطاعَةِ اللّه ِ ، وَلیَتَّبِعنا ؛ ألَم یَسمَع قَولَ اللّه ِ عز و جل لِنَبِیِّهِ صلی الله علیه و آله : «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ» ؟ ! وَاللّه ِ لا یُطیعُ اللّه َ عَبدٌ أبَدا إلاّ أدخَلَ اللّه ُ عَلَیهِ فِی طاعَتِهِ اتِّباعَنا ، ولا وَاللّه ِ لا یَتَّبِعُنا عَبدٌ أبَدا إلاّ أحَبَّهُ اللّه ُ . ولا وَاللّه ِ لا یَدَعُ أحَدٌ اِتِّباعَنا أبَدا إلاّ أبغَضَنا ، ولا وَاللّه ِ لا یُبغِضُنا أحَدٌ أبَدا إلاّ عَصَی اللّه َ ، ومَن ماتَ عاصِیا للّه ِِ أخزاهُ اللّه ُ وأکَبَّهُ عَلی وَجهِهِ فِی النّارِ ، وَالحَمدُ للّه ِِ رَبِّ العالَمینَ .
امام صادق علیه السلام : کسی که از دانستن این که خداوندْ دوستش می دارد ، شادمان می شود ، پس به فرمانبری از خدا بپردازد و از ما پیروی کند . آیا سخن خداوند عز و جل را به پیامبرش صلی الله علیه و آلهنشنیده است : «بگو : اگر خدا را دوست دارید ، از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد» ؟ به خدا سوگند ، هیچ بنده ای از خدا فرمانبری نمی کند ، مگر آن که خداوند ، پیروی از ما را نیز جزو طاعتش قرار می دهد . به خدا سوگند ، هیچ بنده ای از ما پیروی نمی کند ، مگر آن که خداوند ، دوستش خواهد داشت . به خدا سوگند ، هیچ بنده ای پیروی از ما را فرو نمی گذارد ، مگر آن که با ما دشمنی کرده باشد . به خدا سوگند ، هیچ کس با ما دشمنی نمی کند ، مگر آن که از خدا نافرمانی کرده باشد ، و هرکه در حال نافرمانی خدا بمیرد ، خداوند ، خوارش می کند و او را به رو در آتش می اندازد. ستایش، ویژه پروردگار عالمیان است .
الکافی : 8 / 14 / 1 عن حفص المؤذّن وإسماعیل بن جابر وإسماعیل بن مخلّد السرّاج ، بحار الأنوار : 78 / 224 / 93 .

حدیث969

امام صادق علیه السلام :
عَلَیکُم بِمَکارِمِ الأَخلاقِ ؛ فَإِنَّ اللّه َ عز و جل یُحِبُّها ، وإیّاکُم ومَذامَّ الأَفعالِ ؛ فَإِنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُها .
امام صادق علیه السلام : خوی های والا را به دست آورید که خداوند عز و جل آنها را دوست دارد ، و از کارهای نکوهیده بپرهیزید که خداوند عز و جلآنها را دشمن می دارد .
الأمالی للصدوق : 441 / 586 عن المفضّل بن عمر ، روضة الواعظین : 413 وفیه إلی «یحبّها» ، بحار الأنوار : 92 / 197 / 4 .

حدیث970

امام صادق علیه السلام :
ما یَقدَمُ المُؤمِنُ عَلَی اللّه ِ عز و جل بِعَمَلٍ ـ بَعدَ الفَرائِضِ ـ أحَبَّ إلَی اللّه ِ تَعالی مِن أن یَسَعَ النّاسَ بِخُلُقِهِ .
امام صادق علیه السلام : مؤمن ، پس از عمل به واجبات ، عملی محبوب تر از این که با مردم با اخلاقِ [نیک ]خود رو به رو شود ، به پیشگاه خداوند عز و جلتقدیم نداشته است .
الکافی : 2 / 100 / 4 عن عنبسة العابد ، بحار الأنوار: 71 / 375 / 4 .

حدیث971

امام صادق علیه السلام :
قالَ رَجُلٌ لِلنَّبِیِّ صلی الله علیه و آله : یا رَسولَ اللّه ِ ، عَلِّمنی شَیئا إذا أنَا فَعَلتُهُ أحَبَّنِی اللّه ُ مِنَ السَّماءِ، وأحَبَّنی أهلُ الأَرضِ.
قالَ: اِرغَب فیما عِندَ اللّه ِ یُحِبَّکَ اللّه ُ، وَازهَد فیما عِندَ النّاسِ یُحِبَّکَ النّاسُ.
امام صادق علیه السلام : مردی به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت : ای پیامبر خدا ! به من کاری بیاموز که چون انجامش دهم ، هم خدا در آسمان و هم زمینیان ، دوستم بدارند .
حضرت فرمود : «به آنچه نزد خداوند است ، راغب باش ، تا خداوند ، دوستت بدارد و به آنچه نزد مردم است ، بی میلی نشان بده ، تا مردم ، دوستت بدارند» .
تهذیب الأحکام : 6 / 377 / 1102 عن سلیم بن داود عن بعض أصحابنا ، الخصال : 61 / 84 ، ثواب الأعمال : 217 / 1 کلاهما عن سلیمان بن داود رفعه ، مکارم الأخلاق : 1 / 296 / 928 ، أعلام الدین : 343 / 34 عن أبی سعید الخدریّ عن رسول اللّه صلی الله علیه و آله وفیه من «ارغب فیما . . .إلخ» ، روضة الواعظین : 473 وفیه «روی أنّه قال رجل . . .» ، بحار الأنوار : 70 / 15 / 4 .

حدیث972

امام صادق علیه السلام :
طَلَبتُ حُبَّ اللّه ِ عز و جل فَوَجَدتُهُ فی بُغضِ أهلِ المَعاصی .
امام صادق علیه السلام : دوستی خدا را جُستم و آن را در دشمنی با معصیتکاران یافتم .
مستدرک الوسائل : 12 / 173 / 13810.

حدیث973

امام صادق علیه السلام :
ما مِن جُرَعَةٍ یَتَجَرَّعُهَا العَبدُ أحَبُّ إلَی اللّه ِ عز و جل مِن جُرعَةِ غَیظٍ ، یَتَجَرَّعُها عِندَ تَرَدُّدِها فی قَلبِهِ إمّا بِصَبرٍ وإمّا بِحِلمٍ .
امام صادق علیه السلام : هیچ جرعه ای که بنده آن را فرو می خورد، نزد خداوند ، محبوب تر از جرعه خشمی نیست که چون در قلبش به جنبش در می آید، آن را با شکیبایی و یا با بردباری فرو خورَد .
الکافی : 2 / 111 / 13 ، المحاسن : 1 / 456 / 1054 کلاهما عن أبی حمزة ، مشکاة الأنوار : 216 عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : 71 / 422 / 60 .

حدیث974

امام صادق علیه السلام :
شابٌّ سَخِیٌّ مُرهَقٌ فِی الذُّنوبِ أحَبُّ إلَی اللّه ِ مِن شَیخٍ عابِدٍ بَخیلٍ .
امام صادق علیه السلام : جوان بخشنده فرو رفته در گناه ، نزدِ خداوند ، از پیرِ پارسای بخیل، محبوب تر است .
الکافی : 4 / 41 / 14 عن أبی جعفر المدائنی ، کتاب من لا یحضره الفقیه : 2 / 61 / 1708 ، مکارم الأخلاق : 1/295/919، مشکاه الأنوار: 230 عن الإمام الباقر علیه السلام وفیه «مقارف» بدل «مرهق» ، بحارالأنوار: 73/307/34.

حدیث975

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارکَ وتَعالی غَیورٌ یُحِبُّ کُلَّ غَیورٍ ، ولِغَیرَتِهِ حَرَّمَ الفَواحِشَ ظاهِرَها وباطِنَها .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال ، باغیرت است و هر باغیرتی را دوست دارد و به سبب غیرتش بود که همه کارهای زشت ـ چه آشکار و چه نهان ـ را حرام کرده است.
الکافی : 5 / 535 / 1 عن عثمان بن عیسی عمّن ذکره ، مشکاة الأنوار : 236 .

حدیث976

امام صادق علیه السلام :
مَن قَرَأَ فی کُلِّ لَیلَةِ جُمُعَةٍ الواقِعَةَ أحَبَّهُ اللّه ُ ، وأحَبَّهُ
امام صادق علیه السلام : هرکس در هر شب جمعه ، سوره واقعه را بخواند، خداوند ، او را دوست می دارد و محبوب همه مردمانش می گرداند، و هرگز در دنیا گرفتار درویشی، فقر، درماندگی و هیچ آفتی از آفات دنیا نخواهد شد و از همراهان امیر مؤمنان خواهد بود. این سوره، ویژه امیرمؤمنان است و کسی در آن ، شریکش نیست.
فی مکارم الأخلاق «حبّبه» وهو الصحیح .

حدیث977

امام صادق علیه السلام :
لا تَدَعوا قِراءَةَ سورَةِ طه ؛ فَإِنَّ اللّه َ یُحِبُّها ، ویُحِبُّ مَن قَرَأَها . ومَن أدمَنَ قِراءَتَها أعطاهُ اللّه ُ یَومَ الِقیامَةِ کِتابَهُ بِیَمینِهِ ، ولَم یُحاسِبهُ بِما عَمِلَ فِی الإِسلامِ ، واُعطِیَ فِی الآخِرَةِ مِنَ الأَجرِ حَتّی یَرضی .
امام صادق علیه السلام : خواندن سوره طه را ترک مکنید که خداوند، آن را و هرکه آن را بخواند ، دوست دارد. هرکه پیوسته آن را بخواند، خداوند در روز قیامت ، نامه اعمالش را به دست راستش خواهد داد و تنها از آنچه در زمان اسلام انجام داده است، از او حسابرسی خواهد کرد ، و در آخرت ، چندان به او پاداش داده می شود تا خشنود گردد.
ثواب الأعمال : 134 عن إسحاق بن عمّار ، مصباح الکفعمی : 441 .

حدیث978

امام صادق علیه السلام :
مَن قَرَأَ فی فَرائِضِهِ «أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ . . .»
امام صادق علیه السلام : هرکه در نمازهای واجب خویش ، «آیا ندیدی پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد...» (سوره فیل) را بخواند، روز قیامت ، هر دشت و کوه و کلوخی برایش شهادت خواهد داد که او از نمازگزاران بوده است و فریادگری روز قیامتْ برایش ندا خواهد داد: «درباره بنده ام راست گفتید. شهادت شما را درباره او و بر او می پذیرم. او را به بهشت درآورید و از او حسابرسی مکنید که او از کسانی است که آنان را و کردارشان را دوست دارم».
الفجر : 6 .

حدیث979

امام صادق علیه السلام :
أوحَی اللّه ُ عز و جل إلی ذِی القَرنَینِ : وعِزَّتی وجَلالی ، ما خَلَقت
خَلقا أحَبَّ إلَیَّ مِنَ المَعروفِ ، وسَأَجعَلُ لَهُ عَلَما ؛ فَمَن رَأَیتَنی حَبَّبتُ
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل به ذوالقرنین وحی کرد : به عزّت و جلالم
سوگند، هیچ آفریده ای که نزدم محبوب تر از کار نیک باشد، نیافریدم. از این رو ، نشانی برایش خواهم گذاشت. پس هرکه را دیدی که کار نیک و انجام دادن آن را برایش محبوب گردانده ام و درخواست کردن از او را محبوب مردم ساخته ام، او را دوست بدار و با او دوستی کن که من دوستش دارم و با او دوستی می کنم؛ و هرکه را دیدی که کار نیک را ناخوشایندش ساخته ام و درخواست از او را ناخوشایند مردم گردانده ام، با او دشمنی کن و با او دوستی مکن که او از بدترینْ آفریده های من است.
فی المصدر «أحببت» والصحیح ما أثبتناه کما فی کنز العمّال .

حدیث980

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مِمّا خَصَّ اللّه ُ عز و جل بِهِ المُؤمِنَ أن یُعرِّفَهُ بِرَّ إخوانِهِ وإن قَلَّ ،
ولَیسَ البِرُّ بِالکَثرَةِ ؛ وذلِکَ أنَّ اللّه َ عز و جل یَقولُ فی کِتابِهِ : «وَ یُؤْثِرُونَ عَلَی أَنفُسِهِمْ وَلَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ» ، ثُمَّ قالَ : «وَ مَن یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَـئکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ »
امام صادق علیه السلام : از جمله ویژگی هایی که خداوند به مؤمن بخشیده ، آن است
که نیکی کردن به برادرانش را ـ گرچه کم باشد ـ به او آموخته است . نیکی کردن ، به زیاد بودن آن نیست ؛ زیرا خداوند عز و جل در کتابش می فرماید : «دیگران را بر خویشتن مقدّم می دارند ، گرچه بدان نیازمند باشند» . آن گاه می فرماید : «آنان که جانشان از بُخلْ ایمن گردد ، پس آنان همان رستگاران اند» . خداوند عز و جلهر که را بدین صفت بشناسد ، او را دوست می دارد و هر که خداوند متعال ، دوستش بدارد ، روز قیامت ، پاداش او را بی حساب ، و به کمال ، پرداخت خواهد کرد .
الحشر : 9 .

حدیث981

امام صادق علیه السلام :
إنَّ القَصدَ أمرٌ یُحِبُّهُ اللّه ُ عز و جل .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل ، میانه روی را دوست دارد .
الکافی : 4 / 52 / 2 ، الخصال : 10 / 36 ، ثواب الأعمال : 221 / 1 کلّها عن داود الرقّی ، بحار الأنوار : 71 / 346 / 10 .

حدیث982

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُحِبُّ البَیتَ الَّذی فیهِ العُرسُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند ، خانه ای را که در آن عروسی است ، دوست دارد .
الکافی : 6 / 54 / 2 عن أبی خدیجة .

حدیث983

امام صادق علیه السلام :
مِن أحَبِّ الأَعمالِ إلَی اللّه ِ تَعالی زِیارَةُ قَبرِ الحُسَینِ علیه السلام .
امام صادق علیه السلام : از محبوب ترین کارها نزد خداوند متعال ، زیارت آرامگاه حسین علیه السلاماست .
کامل الزیارات : 146 عن أبان الأزرق عن رجل .

حدیث984

امام صادق علیه السلام :
: هُمُ الزّارِعونَ کُنوزَ اللّه ِ فی أرضِهِ . وما فِی الأَعمالِ شَیءٌ أحَبُّ إلَی اللّه ِ مِنَ الزِّراعَةِ ، وما بَعَثَ اللّه ُ نَبِیّا إلاّ زَرّاعا ، إلاّ إدریسَ علیه السلام فَإِنَّهُ کانَ خَیّاطا .
امام صادق علیه السلام ـ چون یزید بن هارون واسطی درباره کشاورزان از ایشان پرسید ـ : آنان ، کشتگران ، گنجینه های خدا در زمینش هستند . هیچ یک از کارها در نزد خداوند ، محبوب تر از کشاورزی نیست و هیچ پیامبری برانگیخته نشد ، مگر آن که کشاورز بود ، جز ادریس علیه السلامکه خیّاط بود .
تهذیب الأحکام: 6/384/1138، جامع الأحادیث للقمّی:183 ولیس فیه صدره، بحار الأنوار: 103/69/25.

حدیث985

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ یُحِبُّ العَبدَ أن یَطلُبَ إلَیهِ فِی الجُرمِ العَظیمِ ، ویُبغِض
العَبدَ أن یَستَخِفَّ بِالجُرمِ الیَسیرِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند ، دوست دارد که بنده اش درباره گناه بزرگ از او [بخشش ]بخواهد ، و بنده ای را که گناه کوچک را سبک شمارد ، دشمن می دارد .
الکافی : 2 / 427 / 6 ، المحاسن : 1 / 456 / 1055 کلاهما عن عنبسة العابد ، بحار الأنوار : 73 / 359 / 80 .

حدیث986

امام صادق علیه السلام :
عِیالُ الرَّجُلِ اُسَراؤُهُ ، وأحَبُّ العِبادِ إلَی اللّه ِ عز و جلأحسَنُهُم صُنعا إلی اُسَرائِهِ .
امام صادق علیه السلام : نانخوران انسان ، بندیان اویند و محبوب ترینِ بندگان در نزد خداوند عز و جل ، نیکوکارترینشان نسبت به بندیان خویش است .
کتاب من لا یحضره الفقیه : 3 / 555 / 4909 ، وسائل الشیعة : 20 / 171 / 25338 .

حدیث987

امام صادق علیه السلام :
إنَّ أحَبَّ عِبادِ اللّه ِ إلَی اللّه ِ عز و جل مَن حَبَّبَ إلَیهِ المَعروفَ ، وحَبَّبَ إلَیهِ فِعالَهُ .
امام صادق علیه السلام : محبوب ترینِ بندگان خدا نزد خدای عز و جل ، کسی است که خداوند ، کار نیک و انجام دادن آن را محبوبش ساخته است .
قضاء الحوائج لابن أبی الدنیا : 22 / 2 عن أبی سعید الخدریّ ، کنز العمّال : 6 / 344 / 15968 ؛ الکافی : 4 / 25 / 3 عن أبی حمزة الثمالی عن الإمام الباقر علیه السلام ، بحار الأنوار : 77 / 152 / 110 ، راجع المعروف .

حدیث988

امام صادق علیه السلام :
سُئِلَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : مَن أحَبُّ النّاسِ إلَی اللّه ِ ؟ قالَ : أنفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ .
امام صادق علیه السلام : از پیامبر خدا صلی الله علیه و آلهپرسیدند : محبوب ترین مردم ، نزد خدا کیست ؟
فرمود : «سودمندترینِ مردم ، برای مردم است» .
الکافی : 2 / 164 / 7 عن سیف بن عمیرة عمّن سمعه ، جامع الأحادیث للقمّی : 198 ، بحار الأنوار : 74 / 339 / 122 .

حدیث989

امام صادق علیه السلام :
قالَ اللّه ُ عز و جل : الخَلقُ عِیالی ، فَأَحَبُّهُم إلَیَّ ألطَفُهُم بِهِم ، وأسعاهُم فی حَوائِجِهِم .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلفرمود : «خلق ، نانخور من هستند ، از این رو محبوب ترینشان نزد من ، مهربان ترینشان نسبت به آنان است و کسی که بیشتر برای برآوردن نیازهایشان می کوشد» .
الکافی : 2 / 199 / 10 عن ابن سنان ، مصادقة الإخوان : 178 / 12 عن محمّد بن عجلان وفیه «أعناهم باُمورهم وأقومهم بشأنهم» بدل «ألطفهم بهم» ، بحار الأنوار : 74 / 336 / 114 .

حدیث990

امام صادق علیه السلام :
إنَّ فیما أوحَی اللّه ُ عز و جل إلی موسَی بنِ عِمرانَ علیه السلام : یا موسَی بنَ عِمرانَ ، ما خَلَقتُ خَلقا أحَبَّ إلَیَّ مِن عَبدِیَ المُؤمِنِ ؛ فَإِنّی إنَّما أبتَلیهِ لِما هُوَ خَیرٌ لَهُ ، واُعافیهِ لِما هُوَ خَیرٌ لَهُ ، وأزوی عَنهُ ما هُوَ شَرٌّ لَهُ لِما هُوَ خَیرٌ لَهُ . وأنَا أعلَمُ بِما یَصلَحُ عَلَیهِ عَبدی ؛ فَلیَصبِر عَلی بَلائی ، وَلیَشکُر نَعمائی ، وَلیَرضَ بِقَضائی ، أکتُبهُ فِی الصِّدّیقینَ عِندی إذا عمِلَ بِرِضائی وأطاعَ أمری .
امام صادق علیه السلام : از جمله آنچه خداوند عز و جل به موسی بن عمران علیه السلام وحی کرد ، آن بود : «ای موسی بن عمران ! هیچ آفریده ای محبوب تر از بنده مؤمنم نیافریدم . من او را به آنچه خیرش در آن است ، مبتلا می کنم؛ بدانچه خیرش در آن است ، عافیت می بخشم؛ برای خیرش آنچه را که شرّ او در آن است ، از او دور می کنم . من بدانچه بنده ام را به صلاح می آورد ، داناترم . پس در برابر بلایم شکیبایی و برای نعمتم سپاسگزاری کند و به قضایم خشنود باشد ، تا چون بر طبق خشنودی من رفتار کند و از من فرمانبری نماید ، او را از زمره صدّیقان نزد خودم بنویسم» .
الکافی : 2 / 61 / 7 عن داود بن فرقد ، بحار الأنوار : 13 / 348 / 36 .

حدیث991

امام صادق علیه السلام :
أحَبُّ العِبادِ إلَی اللّه ِ عز و جل رَجُلٌ صَدوقٌ فِی حَدیثِهِ ، مُحافِظٌ عَلی صَلَواتِهِ ومَا افتَرَضَ اللّه ُ عَلَیهِ ، مَعَ أداءِ الأَمانَةِ .
امام صادق علیه السلام : محبوب ترینِ بندگان در نزد خداوند عز و جل کسی است که در گفتارش راستگوست و مواظب نمازهای خود و واجباتی است که خداوند ، بر او واجب داشته و امانتدار است .
الأمالی للصدوق : 371 / 467 ، الاختصاص : 242 کلاهما عن الحسین بن أبی العلاء ، مشکاة الأنوار : 53 و ص 82 ، روضة الواعظین : 408 ، بحار الأنوار : 75 / 114 / 4 .

حدیث992

امام صادق علیه السلام :
إذا تَخَلَّی المُؤمِنُ مِن الدُّنیا سَما ، ووَجَدَ حَلاوَةَ حُبِّ اللّه ِ ،
وکانَ عِندَ أهلِ الدُّنیا کَأَنَّهُ قَد خُولِطَ ، وإنَّما خالَطَ القَومُ حَلاوَةَ حُبِّ اللّه ِ فَلَم یَشتَغِلوا بِغَیرِهِ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه مؤمنْ خود را از دنیا خالی کند ، والا گردد وشیرینی
دوستیِ خدا را دریابد و از نظر اهل دنیا، گویی دیوانه به شمار آید؛ حال آن که شیرینیِ دوستی خدا، با اینان درآمیخته است و در نتیجه ، به کسی جز او نمی پردازند.
الکافی : 2 / 130 / 10 عن عبداللّه بن القاسم ، مشکاة الأنوار : 121 وفیه «تحلّی ... بسیماء» بدل «تخلّی ... سما» ، بحار الأنوار : 73 / 56 / 28 .

حدیث993

امام صادق علیه السلام :
إذا رَأَیتُمُ العالِمَ مُحِبّا لِدُنیاهُ فَاتَّهِموهُ عَلی دینِکُم ؛ فَإِنَّ کُلَّ مُحِبٍّ لِشَیءٍ یَحوطُ ما أحَبَّ .
وقالَ صلی الله علیه و آله : أوحَی اللّه ُ إلی داودَ علیه السلام : لا تَجعَل بَینی وبَینَکَ عالِما مَفتونا بِالدُّنیا ؛ فَیَصُدَّکَ عَن طَریقِ مَحَبَّتی ؛ فَإِنَّ اُولئِکَ قُطّاعُ طَریقِ عِبادِیَ المُریدینَ . إنَّ أدنی ما أنَا صانِعٌ بِهِم أن أنزَعَ حَلاوَةَ مُناجاتی عَن قُلوبِهِم .
امام صادق علیه السلام : هرگاه عالمی را دوستدار دنیایش دیدید ، در دین خود، به او اعتماد مکنید؛ زیرا هر دوستدار چیزی، آنچه را دوست دارد، حفظ می کند.
نیز [حضرت] فرمود : خداوند به داوود علیه السلاموحی کرد که : «میان من و خودت ، عالِمی را که دلباخته دنیاست قرار مده ، که تو را از طریق محبّتم باز می دارد . اینان ، در حقیقت ، راهزنان راه بندگانِ جویای من هستند . کمترین کیفری که به آنان می دهم ، این است که شیرینیِ مناجات با خودم را از دل هایشان بر می دارم» .
الکافی : 1 / 46 / 4 ، علل الشرایع : 394 / 12 کلاهما عن حفص بن غیاث ، منیة المرید : 138 ، مشکاة الأنوار : 140 ، تحف العقول : 397 عن الإمام الکاظم علیه السلام لهشام وفیه من «أوحی اللّه تعالی إلی داود . . . إلخ» نحوه ، بحار الأنوار : 2 / 107 / 7 و ح 8 .

حدیث994

امام صادق علیه السلام :
قالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله : إنَّ اللّه َ عز و جل لَیُبغِضُ المُؤمِنَ الضَّعیفَ الَّذی لا دینَ لَهُ . فَقیلَ لَهُ : ومَا المُؤمِنُ الَّذی لا دینَ لَهُ ؟ قالَ : الَّذی لا یَنهی عَنِ المُنکَرِ .
امام صادق علیه السلام : پیامبر صلی الله علیه و آلهفرمود : «خداوند عز و جل مؤمن ناتوانی را که دین ندارد ، دشمن می دارد» .
به ایشان گفتند : مؤمنی که دین ندارد ، کیست ؟
فرمود : «آن که نهی از منکر نمی کند» .
الکافی : 5 / 59 / 15 عن مسعدة بن صدقة ، المحاسن : 1 / 311 / 619 عن السکونی وفیه إلی «لا دین له» .

حدیث995

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جلیُبغِضُ الغَنِیَّ الظَّلومَ ، وَالشَّیخَ الفاجِرَ ، وَالصُّعلوکَ المُختالَ . ثُمَّ قالَ : أتَدری مَا الصُّعلوکُ المُختالُ ؟
فَقُلنا : القَلیلُ المالُ .
قالَ : لا ، هُوَ الَّذی لا یَتَقَرَّبُ إلَی اللّه ِ عز و جل بِشَیءٍ مِن مالِهِ .
الخصال ـ به نقل از ابن أبی عُمیر از حسین بن عثمان ، از امام صادق علیه السلام ـ : «خداوند عز و جلدولتمندِ ستمکار ، پیرِ زناکار و صُعلوکِ فخرفروش را دشمن می دارد» . سپس فرمود : «می دانی صُعلوکِ فخرفروش کیست ؟».
گفتیم : شخص مستمند است .
فرمود : «نه! کسی است که با بخشیدن پاره ای از اموالش ، به خداوند عز و جلنزدیکی نمی جوید» .
الخصال : 87 / 19 ، الاُصول الستّة عشر (أصل الحسین بن عثمان) : 109 عن الحسین بن مختار وفیه «المحتال» بدل «المختال» فی کلا الموضعین ، بحار الأنوار : 72 / 65 / 19 .

حدیث996

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی لَیُبغِضُ المُنفِقَ سِلعَتَهُ بِالأَیمانِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال ، فروشنده ای را که کالایش را با سوگند خوردن به فروش می رساند ، دشمن می دارد .
الأمالی للصدوق : 571 / 775 ، المحاسن : 1 / 211 / 379 ، ثواب الأعمال : 264 / 3 وفیه «لا ینظر إلیهم . . .» بدل «لیبغض» وکلّها عن الحسین بن المختار ، مکارم الأخلاق : 1 / 243 / 719 ، روضة الواعظین : 513 ، بحار الأنوار : 103 / 98 / 31 .

حدیث997

امام صادق علیه السلام :
إذا أبغَضَ اللّه ُ عَبدا حَبَّبَ إلَیهِ المالَ ، وبَسَطَ لَهُ الآمالَ ، وألهَمَهُ دُنیاهُ ، وَوکَلَهُ إلی هَواهُ ؛ فَرَکِبَ العِنادَ ، وبَسَطَ الفَسادَ ، وظَلَمَ العِبادَ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه خداوند ، بنده ای را دشمن داشته باشد ، مال را محبوب او می گرداند ، آرزوهایش را می گستراند ، اندیشه دنیا خواهی را در او می افکند و او را با هوای نفسش وامی گذارد . در نتیجه ، او بر توسن سرکشی سوار می شود ، فساد را می گسترد و به بندگان ، ستم می کند .
أعلام الدین : 278 ، بحار الأنوار : 103 / 26 / 34 .

حدیث998

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُ کَثرَةُ النَّومِ ، وکَثرَةَ الفَراغِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلپُرخوابی و بیکاری بسیار را دشمن می دارد .
الکافی : 5 / 84 / 3 عن أبی بصیر ، مکارم الأخلاق : 2 / 42 / 2092 .

حدیث999

امام صادق علیه السلام :
ما خَلَقَ اللّه ُ عز و جل شَیئا أبغَضَ إلَیهِ مِنَ الأَحمَقِ ؛ لأَنَّهُ سَلَبَهُ أحَبَّ الأَشیاءِ إلَیهِ ؛ وهُوَ العَقلُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل کسی را که در نزدش دشمن تر از احمق باشد ، نیافرید؛ زیرا وی را از عقل، محروم ساخت که محبوب ترین چیز در نزد اوست .
علل الشرایع : 101 / 1 عن محمّد بن أبی عمیر عمّن ذکره ، بحار الأنوار : 1 / 89 / 16 .

حدیث1000

امام صادق علیه السلام :
لَمّا صَعِدَ موسی علیه السلام إلَی الطّورِ فَنادی رَبَّهُ . . . قالَ : یا رَبِّ ، أیُّ خَلقِکَ أبغَضُ إلَیکَ؟
قالَ : الَّذی یَتَّهِمُنی .
قالَ : ومِن خَلقِکَ مَن یَتَّهِمُکَ ؟ !
قالَ : نَعَم ، الَّذی یَستَخیرُنی فَأَخیرُ لَهُ ، وَالَّذی أقضِی القَضاءَ لَهُ وهُوَ خَیرٌ لَهُ فَیَتَّهِمُنی .
امام صادق علیه السلام : چون موسی علیه السلامبر بالای طور رفت ، پروردگارش را خواند و گفت : پروردگارا ! دشمن ترین آفریدگان در نزدت کیست ؟
فرمود : «کسی که مرا متّهم می دارد» .
پرسید : آیا از آفریدگانت ، کسی هست که تو را متّهم بدارد ؟
فرمود : «آری . کسی که از من خیر می طلبد کند و من برایش خیری برمی گزینم و برایش سرنوشتی رقم می زنم که خیرش در آن است و باز مرا متّهم می دارد» .
قصص الأنبیاء : 165 / 190 عن مقاتل بن سلیمان ، بحار الأنوار : 13 / 356 / 57 .

از1001تا1200

حدیث1001

امام صادق علیه السلام :
قُلتُ لِأَبی عَبدِاللّه ِ علیه السلام : مَن أبغَضُ الخَلقِ إلَی اللّه ِ؟
قالَ : مَن یَتَّهِمُ اللّه َ .
قُلتُ : وأحَدٌ یَتَّهِمُ اللّه َ ؟!
قالَ : نَعَم ، مَنِ استَخارَ اللّه َ فَجاءَتهُ الخِیَرَةُ بِما یَکرَهُ فَسَخِطَ ، فَذلِکَ یَتَّهِمُ اللّه َ .
المحاسن ـ به نقل از عثمان بن عیسی ، به نقل از یکی از راویان شیعه ـ : از امام صادق علیه السلامپرسیدم : دشمن ترینِ خلق در نزد خداوند کیست ؟
فرمود : «کسی که خدا را متّهم می دارد» .
پرسیدم : مگر کسی خدا را متّهم می دارد ؟
فرمود : «آری . آن که از خداوند ، خیرخواهی می کند و چون خیر با سختی و به صورت ناخوشایندِ او برایش پدیدار شد ، خشمگین می شود . این همان کسی است که خدا را متّهم می دارد» .
المحاسن : 2 / 432 / 2499 ، تحف العقول : 364 ، جامع الأحادیث للقمّی : 204 عن القاسم بن الولید ، مکارم الأخلاق : 2 / 100 / 2288، بحار الأنوار : 91 / 223 / 2 .

حدیث1002

امام صادق علیه السلام :
ما مِن شَیءٍ مِمّا أحَلَّهُ اللّه ُ عز و جل أبغَضُ إلَیهِ مِنَ الطَّلاقِ . وإنَّ اللّه َ یُبغِضُ المِطلاقَ الذَّوّاقَ .
امام صادق علیه السلام : هیچ حلالی نزد خداوند ، منفورتر از طلاق نیست . بی گمان ، خداوند ، کسی را که زود به زود طلاق می دهد و همسر عوض می کند ، دشمن می دارد .
الکافی : 6 / 54 / 2 عن ابن أبی عمیر عن غیر واحد .

حدیث1003

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُحِبُّ البیتَ الَّذی فیهِ العُرسُ ، ویُبغِضُ البیتَ الذی فیهِ الطَّلاقُ، وما مِن شَیءٍ أبغَضُ إلَی اللّه ِ عز و جل مِنَ الطَّلاقِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلخانه ای را که در آن عروسی است ، دوست می دارد و خانه ای را که در آن طلاق است ، دشمن می دارد . هیچ چیز در نزد خداوند عز و جلمنفورتر از طلاق نیست .
الکافی : 6 / 54 / 3 عن أبی خدیجة .

حدیث1004

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ
امام صادق علیه السلام : سه چیز ، خشم خداوند عز و جل را در خود دارد : خواب بدون شب زنده داری ، خنده بدون [موجبات ]شگفتی و خوردنِ در حال سیری .
موضعین وکلّها عن أبی بصیر ، روضة الواعظین : 419 کلّها عن الإمام الباقر علیه السلامعنه صلی الله علیه و آله ، تحف العقول : 42 ، بحار الأنوار : 77 / 145 / 45 ؛ مسند ابن حنبل : 7 / 359 / 20660 عن أبی تمیمة الهجیمی ، سنن أبی داود : 4 / 56 / 4084 ، السنن الکبری : 10 / 399 / 21093 ، مسند الطیالسی : 167 / 1208 کلّها عن جابر بن سلیم ولیس فیها «والقمیص» ، کنز العمّال : 15 / 881 / 43496 .

حدیث1005

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل یُبغِضُ کَثرَةَ الأَکلِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلپرخوری را دشمن می دارد .
الکافی : 6 / 269 / 9 ، المحاسن : 2 / 231 / 1703 کلاهما عن صالح النیلی ، بحار الأنوار : 66/335/21 .

حدیث1006

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی یُبغِضُ شُهرَةَ اللِّباسِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال ، لباسی را که مایه انگشت نما شدن شخص می شود ، دشمن می دارد .
الکافی : 6 /445 /1 عن أبی أیّوب الخزّاز ، مکارم الأخلاق : 1 / 253 / 754 ، مشکاة الأنوار : 320 ، بحارالأنوار : 79/314/15.

حدیث1007

امام صادق علیه السلام :
: قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : إنَّ أحَبَّ السُّبحَةِ إلَی اللّه ِ عز و جلسُبحَةُ الحَدیثِ ، وأبغَضُ الکَلامِ إلَی اللّه ِ عز و جل التَّحریفُ .
قیلَ : یا رَسولَ اللّه ِ وما سُبحَةُ الحَدیثِ ؟
قالَ : الرَّجُلُ یَسمَعُ حِرصَ الدُّنیا وباطِلَها فَیَغتَمُّ عِندَ ذلِکَ ، فَیَذکُرُ اللّه َ عز و جل . وأمَّا التَّحریفُ فَکَقَولِ الرَّجُلِ : إنّی لَمَجهودٌ ، وما لی ، وما عِندی .
امام صادق علیه السلام ـ به نقل از پدرانش ـ : پیامبر خدا فرمود : «محبوب ترین تسبیح در نزد خداوند عز و جل"سُبحه حدیث" و منفورترین سخن در نزد خداوند عز و جل"تجدیف" است» .
پرسیدند : ای پیامبر خدا ! معنای سُبحه حدیث چیست ؟
فرمود : «آن است که انسان ، چون درباره آزمندی و باطلِ دنیا بشنود ، غمگین گردد و در آن هنگام ، به یاد خدا افتد . تجدیف هم مانند این است که شخص بگوید : من درمانده ام ، دستم نمی رسد و چیزی ندارم» .
معانی الأخبار : 258 / 1 عن السکونی ، الجعفریّات : 223 عن الإمام الکاظم عن آبائه علیهم السلام نحوه ، بحارالأنوار : 72 / 325 / 2 .

حدیث1008

امام صادق علیه السلام :
إنَّ رَجُلاً مِن خَثعَمٍ جاءَ إلی رَسولِ اللّه ِ صلی الله علیه و آله فَقالَ : یا رَسولَ اللّه ِ ، أخبِرنی ما أفضَلُ الإِسلامِ؟
قالَ : الإِیمانُ بِاللّه ِ .
قالَ : ثُمَّ ماذا ؟
قالَ : ثُمَّ صِلَةُ الرَّحِم .
قالَ : ثُمَّ ماذا؟
قالَ : الأَمرُ بِالمَعروفِ ، وَالنَّهیُ عَنِ المُنکَرِ .
قالَ : فَقالَ الرَّجُلُ : فَأَیُّ الأَعمالِ أبغَضُ إلَی اللّه ِ؟
قالَ : الشِّرکُ بِاللّه ِ .
قالَ : ثُمَّ ماذا؟
قالَ : قَطیعَةُ الرَّحِمِ .
قالَ : ثُمَّ ماذا؟
قالَ : الأَمرُ بِالمُنکَرِ ، وَالنَّهیُ عَنِ المَعروفِ .
الکافی ـ به نقل از عبداللّه بن محمّد ، از امام صادق علیه السلامـ : مردی از قبیله خَثعَم به نزد پیامبر خدا آمد و گفت : ای پیامبر خدا ! مرا از برترین مرحله اسلام ، باخبر ساز .
فرمود : «ایمان به خدا» .
پرسید : پس از آن چیست ؟
فرمود : «آن گاه ، پیوند با خویشان و صله رحم» .
پرسید : پس از آن چیست ؟
فرمود : «امر به معروف و نهی از منکر» .
آن گاه آن مرد گفت : منفورترین کار در نزد خداوند چیست ؟
فرمود : «شرک ورزیدن به خداوند» .
پرسید : پس از آن چیست ؟
فرمود : «بریدن از خویشان» .
پرسید : پس از آن چیست ؟
فرمود : «امر به منکر و نهی از معروف» .
الکافی : 5 / 58 / 9 ، تهذیب الأحکام : 6 / 176 / 355 ، تنبیه الخواطر : 2 / 123 ، الفقه المنسوب إلی الإمام الرضا علیه السلام : 376 ، المحاسن : 1/454/1048 و ص 459/1064 کلاهما عن طلحة بن زید ، مشکاة الأنوار : 49 و ص 167 ، روضة الواعظین : 399 ، بحار الأنوار : 74 / 96 / 30 .

حدیث1009

امام صادق علیه السلام :
أبغَضُ ما یَکونُ العَبدُ إلَی اللّه ِ عز و جل إذَا امتَلَأَ بَطنُهُ .
امام صادق علیه السلام : منفورترین حالتِ بنده در نزد خداوند عز و جلهنگامی است که شکمش پُر باشد .
الکافی: 6/269/4 ، المحاسن: 2/231/1707 کلاهما عن أبی بصیر، بحار الأنوار : 66/336/25 .

حدیث1010

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی أوحی إلی داودَ علیه السلام : ما لی أراکَ وحدانا ؟!
قالَ هَجَرتُ النّاسَ وهَجَرونی فیکَ .
قالَ : فَما لی أراکَ ساکِتا ؟!
قالَ : خَشیَتُکَ أسکَتَتنی .
قالَ : فَما لی أراکَ نَصِبا ؟!
قالَ : حُبُّکَ أنصَبَنی .
امام صادق علیه السلام : خداوند متعال به داوود علیه السلام وحی کرد : «چرا تنهایت می بینم ؟».
گفت : در راه تو از مردم بریده ام و آنان از من بریده اند .
خداوند فرمود : «چرا خاموشت می بینم ؟».
گفت : ترس از تو خاموشم کرده است .
خداوند فرمود : «چرا خسته ات می بینم ؟» .
گفت : محبتّت خسته ام ساخته است .
. الأمالی للصدوق: 263/280 عن یونس بن ظبیان، مشکاة الأنوار: 227وفیه من «فما لی أراک ساکتا» إلخ ، بحار الأنوار: 14/34/3.

حدیث1011

امام صادق علیه السلام :
کانَ عَلِیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السلام شَدیدَ الاِجتِهادِ فِی العِبادَةِ ؛ نَهارَهُ صائِمٌ ولَیلَهُ قائِمٌ ، فَأَضَرَّ ذلِکَ بِجِسمِهِ ، فَقُلتُ لَهُ : یا أبَة ، کَم هذَا الدُّؤوبُ ؟!
فَقالَ : أتَحَبَّبُ إلی رَبّی لَعَلَّهُ یُزلِفُنی .
امام صادق علیه السلام : امام سجاد علیه السلامدر کار عبادت ، بسیار می کوشید . روز را روزه دار بود و شب را شب زنده دار . این کار به بدنش زیان زد . از این رو به او گفتم : پدر ! این پیوستگی و خستگی در عبادت ، تا کی و برای چیست ؟
فرمود : «بدین ترتیب ، با پروردگارم دوستی می کنم ، تا مرا به خود ، نزدیک سازد» .
المناقب لابن شهرآشوب : 4 / 155 عن معتب ، بحار الأنوار : 46 / 91 / 78 .

حدیث1012

امام صادق علیه السلام :
وَاللّه ِ ما أحَبَّ اللّه َ مَن أحَبَّ الدُّنیا ووالی غَیرَنا ، ومَن عَرَفَ حَقَّنا وأحَبَّنا فَقَد أحَبَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی .
امام صادق علیه السلام : به خدا سوگند ، آن که دنیا را دوست دارد و با جز ما دوستی می کند ، خدا را دوست ندارد . هرکه حقّ ما را بشناسد و ما را دوست بدارد ، در حقیقت ، خداوند متعال را دوست داشته است .
الکافی : 8 / 129 / 98 عن حفص بن غیاث ، تحف العقول : 357 ، تنبیه الخواطر : 2 / 137 ، بحار الأنوار : 78 / 226 / 95 .

حدیث1013

امام صادق علیه السلام :
کانَ فیما ناجَی اللّه ُ عز و جل بِهِ موسَی بنَ عِمرانَ علیه السلام أن قالَ لَهُ : یَابنَ عِمرانَ ، کَذِبَ مَن زَعَمَ أنَّهُ یُحِبُّنی فَإِذا جَنَّهُ اللَّیلُ نامَ عَنّی ؛ ألَیسَ کُلُّ مُحِبٍّ یُحِبُّ خَلوَةَ حَبیبِهِ ؟! ها أنَا ذا ـ یَابنَ عِمرانَ ـ مُطَّلِعٌ عَلی أحِبّائی ، إذا جَنَّهُمُ اللَّیلُ حُوِّلَت أبصارُهُم مِن قُلوبِهِم ، ومَثُلَت عُقوبَتی بَینَ أعیُنِهِم ، یُخاطِبونّی عَنِ المُشاهَدَةِ ، ویُکَلِّمونّی عَنِ الحُضورِ .
یَابنَ عِمرانَ ، هَب لی مِن قَلبِکَ الخُشوعَ ، ومِن بَدَنِکَ الخُضوعَ ، ومِن عَینَیکَ الدُّموعَ فِی ظُلَمِ اللَّیلِ ، وَادعُنی ؛ فَإِنَّکَ تَجِدُنی قَریبا مُجیبا .
امام صادق علیه السلام : از جمله رازگویی های خداوند عز و جل با موسی بن عمران علیه السلام آن بود که به او فرمود : «ای پور عمران ! دروغ می گوید آن که می پندارد دوستم می دارد و چون شب درآید ، از من غفلت می کند و می خوابد . مگر هر دوستداری ، خلوت با محبوبش را دوست ندارد ؟ ای پور عمران ! اینک این منم که بر دوستانم آگاهم که چون شبْ آنان را فرو پوشد ، دیده دلشان می گردد و کیفرم (مجازاتم) پیش چشمانشان پدیدار می شود و چنان با من سخن می گویند که گویی مرا می بینند و چنان مرا مخاطب می سازند که گویی در حضورم هستند .
ای پور عمران ! از قلبتْ شکستگی ، از تنتْ افتادگی و از چشمانتْ اشک ها را در تاریکی شب ، نثار من کن و مرا بخوان که مرا نزدیک و اجابت کننده خواهی یافت» .
الأمالی للصدوق : 438 / 577 عن المفضّل بن عمر ، روضة الواعظین : 361 ، بحار الأنوار : 13 / 329 / 7 وراجع أعلام الدین: 263، إرشادالقلوب: 93؛ وراجع ربیع الأبرار: 2/95 ، عیون الأخبار لابن قتیبة : 2/300 .

حدیث1014

امام صادق علیه السلام :
: المُشتاقُ لا یَشتَهی طَعاما ، ولا یَلتَذُّ شَرابا ، ولا یَستَطیبُ رُقادا ، ولا یَأنَسُ حَمیما ، ولا یَأوی دارا ، ولا یَسکُنُ عُمرانا ، ولا یَلبَسُ لَیِّنا ، ولا یَقِرُّ قَرارا ، ویَعبُدُ اللّه َ لَیلاً ونَهارا راجِیا بِأَن یَصِلَ إلی مَا اشتاقَ إلَیهِ ، ویُناجِیَهُ بِلِسانِ الشَّوقِ مُعَبِّرا عَمّا فی سَریرَتِهِ ، کَما أخبَرَ اللّه ُ تَعالی عَن موسَی علیه السلام فی میعادِ رَبِّهِ بِقَولِهِ : «وَ عَجِلْتُ إِلَیْکَ رَبِّ لِتَرْضَی »
امام صادق علیه السلام ـ در آنچه به ایشان نسبت داده شده است ـ : مشتاق ، نه میل به غذا دارد ، نه از نوشیدنی ای لذّت می برد ، نه خوابی خوش دارد ، نه با دوستی انس می گیرد ، نه به خانه ای روی می آورد ، نه در جایی آبادان ، منزل می کند ، نه لباسی نرم به تن می کند و نه هیچ قرار و آرامی دارد . شب و روز ، خدا را عبادت می کند و آرزومند رسیدن به چیزی است که اشتیاقش را دارد و با زبان شوقِ خود که از نهانش خبر می دهد ، با او راز می گوید ؛ همان گونه که خداوند ، از میعاد موسی بن عمران علیه السلامبا پروردگارش ، چنین خبر می دهد : «پروردگارا ! به سویت شتافتم تا خشنود گردی» . پیامبر صلی الله علیه و آله حال شوق موسی علیه السلامرا به پروردگارش چنین توضیح داده که آن حضرت در مدت چهل روز که رفت و آمدش به میقات طول کشید ، نه چیزی خورد ، و نه چیزی آشامید ، و نه خوابید ، و نه به چیزی از این کارها میل پیدا کرد .
پس هرگاه به میدان شوق گام نهادی ، بر نفْست و خواسته دنیایی ات [به نشانه ترک آنها ]تکبیر بزن و آنچه را بدان انس داری ، واگذار و از هر چیزی جز معشوقت پرهیز نما و میان زندگی و مرگت ، بانگ «لبیک ، اللهم لبیک!» سر ده که خداوند متعال ، پاداشت را عظیم گرداند . حکایت
مشتاق ، حکایت غریق است که اندیشه ای جز رهایی خویش ندارد و هر چیزی جز آن را فراموش می کند .
طه : 84 .

حدیث1015

امام صادق علیه السلام :
قُلتُ لِأَبی عَبدِاللّه ِ علیه السلام : إنَّ مَن قَبلَنا یَقولونَ : إنَّ اللّه َ تَبارَکَ وتَعالی إذا أحَبَّ عَبدا نَوَّهَ بِهِ مُنَوِّهٌ مِنَ السَّماءِ : إنَّ اللّه َ یُحِبُّ فُلانا فَأَحِبّوهُ،فَتُلقی لَهُ المَحَبَّةُ فی قُلوبِ العِبادِ ، فَإِذا أبغَضَ اللّه ُ تَعالی عَبدا نَوَّهَ مُنَوِّهٌ مِنَ السَّماءِ : إنَّ اللّه َ یُبغِضُ فُلانا فَأَبغِضوهُ ، قالَ : فَیُلقِی اللّه ُ لَهُ البَغضاءَ فی قُلوبِ العِبادِ ؟
قالَ : کانَ علیه السلام مُتَّکِئا فَاستَوی جالِسا ، فَنَفَضَ یَدَهُ ثَلاثَ مَرّاتٍ یَقولُ : لا ، لَیسَ کَما یَقولونَ ، ولکِنَّ اللّه َ عز و جل إذا أحَبَّ عَبدا أغری بِهِ النّاسَ فِی الأَرضِ ؛ لِیَقولوا فیهِ فَیُؤثِمَهُم ویَأجُرَهُ ، وإذا أبغَضَ اللّه ُ عَبدا حَبَّبَهُ إلَی النّاسِ ؛ لِیَقولوا فیهِ فَیُؤثِمَهُم ویُؤثِمَهُ .
ثُمَّ قالَ علیه السلام : مَن کانَ أحَبَّ إلَی اللّه ِ مِن یَحیَی بنِ زَکَرِیّا علیه السلام ؟! أغراهُم بِهِ حَتّی قَتَلوهُ . ومَن کانَ أحَبَّ إلَی اللّه ِ عز و جل مِن عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام ؟! فَلَقِیَ مِنَ النّاسِ ما قَد عَلِمتُم . ومَن کانَ أحَبَّ إلَی اللّه ِ تَعالی مِنَ الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ صَلَواتُ اللّه ِ عَلَیهِ ؟! فَأَغراهُم بِهِ حَتّی قَتَلوهُ .
معانی الأخبار ـ به نقل از احمد بن محمّد بن عیسی ، از مفَضَّل بن عمر ـ : به امام صادق علیه السلام گفتم : اطرافیان ما می گویند: هرگاه خداوند متعال ، بنده ای را دوست بدارد، کسی در آسمان ، او را بلند آوازه می سازد و می گوید : خداوند ، فلانی را دوست دارد. پس دوستش بدارید. در نتیجه ، محبّتش در دل های بندگان خدا افکنده می شود و چون خداوند متعال، بنده ای را دشمن بدارد ، کسی در آسمان اعلام می دارد . خداوند، فلانی را دشمن می دارد . پس او را دشمن بدارید . در نتیجه ، دشمنی او در دل های بندگان خدا افکنده می شود .
حضرت تکیه داده بود. نشست و سه بار دستانش را تکان داد و بر یکدیگر زد و فرمود : «نه ! چنین نیست که می گویند؛ لیکن خداوند عز و جل
هرگاه بنده ای را دوست بدارد ، مردم را بر آن می دارد تا از او بدگویی کنند و در نتیجه، آنان را گناهکار کند و به او پاداش دهد، و هرگاه خداوند عز و جل بنده ای را دشمن بدارد ، او را محبوب مردم می گرداند تا درباره اش به نیکی سخن بگویند و در نتیجه، او را و آنان را گناهکار کند» .
سپس حضرت فرمود : «چه کسی نزد خداوند ، محبوب تر از یحیی بن زکریا علیه السلامبود ؟ مردم را بر او شوراند تا او را کشتند . چه کسی نزد خداوند عز و جلمحبوب تر از علی بن ابی طالب علیه السلام بود ؟ در حالی که می دانید که از دست مردم چه کشید. چه کسی نزد خداوند متعال ، محبوب تر از حسین بن علی علیهماالسلام بود ؟ امّا مردم را بر او شوراند تا او را کشتند» .
معانی الأخبار : 381 / 11 ، مشکاة الأنوار : 286 ، المؤمن : 20 / 18 ، أعلام الدین : 434 وزاد فی آخرهما «ومن کان أبغض إلی اللّه من أبی فلان وفلان ، لیس کما قالوا» وکلّها نحوه ، بحار الأنوار : 71 / 371 / 2 .

حدیث1016

امام صادق علیه السلام :
کانَ أمیرُالمُؤمِنینَ علیه السلام یَقولُ وهُوَ ساجِدٌ : اِرحَم ذُلّی بَینَ یَدَیکَ، وتَضَرُّعی إلَیکَ، ووَحشَتی مِنَ النّاسِ ، واُنسی
امام صادق علیه السلام : امیر مؤمنان در حال سجده می گفت : «بر ذلّتم در برابر خودت، مویه ام برایت ، گریزم از مردم و همدمی ام با تو، رحم کن ، ای کریم !» .
فی الطبعة المعتمدة «وآنسنی» ، والصحیح ما أثبتناه کما فی مرآة العقول : 15 / 139 .

حدیث1017

امام صادق علیه السلام :
إنَّ الدُّنیا یُعطیهَا اللّه ُ عز و جل مَن أحَبَّ ومَن أبغَضَ ، وإنَّ الإِیمانَ لا یُعطیهِ إلاّ مَن أحَبَّهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جل دنیا را هم به کسی که دوستش دارد و هم به کسی که دشمنش می دارد،می بخشد؛ امّا ایمان را جز به کسی که دوستش دارد، نمی بخشد .
الکافی : 2 / 215 / 4 ، المحاسن : 1 / 342 / 705 کلاهما عن میسّر ، تحف العقول : 374 ، مشکاة الأنوار : 291 وفیه «أهل صفوته من خلقه» بدل «من أحبّه» ، بحار الأنوار : 68 / 204 / 5 .

حدیث1018

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ إذا أحَبَّ عَبدا بَعَثَ إلَیهِ مَلَکا ، فَیَقولُ : أسقِمهُ ، وشَدِّد
البَلاءَ عَلَیهِ ، فَإِذا بَرَأَ مِن شَیءٍ فَابتَلِهِ لِما هُوَ أشَدُّ مِنهُ وقَوِّ عَلَیهِ حَتّی یَذکُرَنی ؛ فَإِنّی أشتَهی أن أسمَعَ دُعاءَهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند هرگاه بنده ای را دوست بدارد ، فرشته ای به سوی او می فرستد و می گوید : «بیمارش کن و بلا را بر او سخت کن . پس هرگاه از
بیماری بهبود یابد ، او را به سخت تر از آن گرفتار کن و بیماری را بر او سخت گردان تا مرا یاد کند ؛ زیرا که من خوش دارم دعایش را بشنوم» .
المؤمن: 26/44 ، وراجع التمحیص: 55/111 ، بحار الأنوار: 93/371/13؛ المعجم الکبیر: 8/166/7697، شُعب الإیمان : 7 / 149 / 9801 .

حدیث1019

امام صادق علیه السلام :
إنَّ عَظیمَ الأَجرِ لَمَعَ عَظیمِ البَلاءِ ، وما أحَبَّ اللّه ُ قَوما إلاَّ ابتَلاهُم .
امام صادق علیه السلام : پاداش بزرگ ، همراه بلای بزرگ است و خداوند ، مردمی را دوست نمی دارد ، مگر آن که مبتلایشان می کند .
الکافی : 2 / 252 / 3 و ص 109 / 2 ، التمحیص : 31 / 6 کلّها عن زید الشحّام ، المؤمن : 24 / 36 ، مشکاه الأنوار : 297 ، بحار الأنوار : 71 / 408 / 21 .

حدیث1020

امام صادق علیه السلام :
إذا أحَبَّ اللّه ُ تَعالی عَبدا ألهَمَهُ العَمَلَ بثَمانِ خِصالٍ : غَضِّ البَصَرِ عَنِ المَحارِمِ ، وَالخَوفِ مِنَ اللّه ِ جَلَّ ذِکرُهُ ، وَالحَیاءِ ، وَالحلفِ
امام صادق علیه السلام : هرگاه خداوند ، بنده ای را دوست بدارد ، عمل به هشت صفت را به او الهام می فرماید : چشمْ فرو پوشیدن از گناهان ، ترس از خداوند عز و جل ، شرم ، بردباری ، شکیبایی ، امانتداری ، راستی و بخشندگی .
هکذا فی المصدر ، والصحیح «الحلم» .

حدیث1021

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مِمّا أوحَی اللّه ُ إلی موسی علیه السلام وأنزَلَ عَلَیهِ فِی التَّوراةِ : إنّی أنَا اللّه ُ لا إلهَ إلاّ أنَا ، خَلَقتُ الخَلقَ ، وخَلَقتُ الخَیرَ وأجرَیتُهُ عَلی یَدَی مَن اُحِبُّ ، فَطوبی لِمَن أجرَیتُهُ عَلی یَدَیهِ .
امام صادق علیه السلام : از جمله آنچه خداوند به موسی علیه السلام وحی کرد و در تورات بر او نازل فرمود ، این بود : «من خدایی هستم که جز من خدایی نیست . خلق را آفریدم و خیر را آفریدم و عمل به آن را بر دستان آن که دوست دارم ، جاری ساختم . پس خوشا به حال آن که خیر را بر دستانش جاری می سازم !» .
الکافی : 1/154/1 ، المحاسن : 1/440/1018 کلاهما عن معاویة بن وهب ، بحار الأنوار : 5 / 160 / 18 .

حدیث1022

امام صادق علیه السلام :
الفَقرُ مَخزونٌ عِندَ اللّه ِ کَالشَّهادَةِ ، ولا یُعطیهِما إلاّ مَن أحَبَّ مِن عِبادِهِ المُؤمِنینَ .
امام صادق علیه السلام : فقر ، همچون شهادت ، در خزانه خداوند است و آن را جز به بندگان مؤمنی که دوستشان دارد ، نمی بخشد .
مشکاة الأنوار : 291 ، جامع الأخبار : 306 / 838 ، التمحیص : 51 / 96 عن عبداللّه بن سنان نحوه ، بحارالأنوار: 72 / 52 / 81 .

حدیث1023

امام صادق علیه السلام :
اِجتَهَدتُ فِی العِبادَةِ وأنَا شابٌّ ، فَقالَ لی أبی : یا بُنَیَّ ، دونَ ما أراکَ تَصنَعُ ؛ فَإِنَّ اللّه َ عز و جلإذا أحَبَّ عَبدا رَضِیَ عَنهُ بِالیَسیرِ .
امام صادق علیه السلام : در جوانی ، سخت در عبادت کوشا بودم . پدرم به من فرمود : «پسرکم ! کمتر از آنچه می بینم ، خودت را رنجه ساز که خداوند عز و جل هرگاه بنده ای را دوست بدارد ، از او به کم ، خشنود می شود» .
الکافی : 2 / 87 / 5 عن حفص بن البختری وغیره ، بحار الأنوار: 71 / 213 / 7 .

حدیث1024

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل إذا أحَبَّ عَبدا فَعَمِلَ عَمَلاً قَلیلاً جَزاهُ بِالقَلیلِ الکَثیرَ ، ولَم
یَتَعاظَمهُ أن یَجزِیَ بِالقَلیلِ الکَثیرَ لَهُ .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلهرگاه بنده ای را دوست بدارد و او اندک کار خیری انجام دهد ، در برابر آن اندک ، به او پاداشِ بسیار می دهد و
دادن پاداش بسیار در برابر کارِ اندک ، بر او سنگین نمی آید .
الکافی : 2 / 86 / 3 عن حنان بن سدیر ، بحار الأنوار: 71 / 213 / 5 .

حدیث1025

امام صادق علیه السلام :
إذا أحَبَّ اللّه ُ تَعالی عَبدا ألهَمَهُ الطّاعَةَ ، وألزَمَهُ القَناعَةَ ، وفَقَّهَهُ فِی الدّینِ ، وقَوّاهُ بِالیَقینِ ؛ فَاکتَفی بِالکَفافِ ، وَاکتَسی بِالعَفافِ . وإذا أبغَضَ اللّه ُ عَبدا حَبَّبَ إلَیهِ المالَ ، وبَسَطَ لَهُ الآمالَ ، وألهَمَهُ دُنیاهُ ، ووَکَلَهُ إلی هَواهُ ؛ فَرَکِبَ العِنادَ ، وبَسَطَ الفَسادَ ، وظَلَمَ العِبادَ .
امام صادق علیه السلام : هرگاه خداوند متعال ، بنده ای را دوست بدارد ، فرمانبری را به او الهام می کند ، قناعت را همراهش می سازد ، فهم عمیق در دین را ارزانی اش می دارد و با یقین ، او را نیرومند می کند . در نتیجه آن بنده به روزیِ مورد نیازش بسنده می کند و لباس عفّت می پوشد .
و هرگاه خداوند ، بنده ای را دشمن بدارد ، مال را محبوبش می گرداند و آرزوهایش را می گستراند و دنیاخواهی را به او الهام می کند و او را به هوای نفسش وا می گذارد . در نتیجه ، آن بنده بر توسن سرکشی می نشیند ، دامنه فساد را می گسترانَد و به بندگان ، ستم می کند .
أعلام الدین : 278 ، بحار الأنوار : 103 / 26 / 34 .

حدیث1026

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ إذا أحَبَّ عَبدا عَصَمَهُ ، (وجَعَلَ غَناهُ فی نَفسِهِ) ، وجَعَلَ ثَوابَهُ بَینَ عَینَیهِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند ، هرگاه بنده ای را دوست بدارد ، او را از گناهان ، حفظ می کند ، و بی نیازی اش را در جانش قرار می دهد ، و پاداشش را برابر چشمانش می نهد .
المؤمن : 35 / 72 ، أعلام الدین : 438 وفیه «عظّمه» بدل «عصمه» و «نوره» بدل «ثوابه» .

حدیث1027

امام صادق علیه السلام :
إنَّ اللّه َ عز و جل أدَّبَ نَبِیَّهُ عَلی مَحَبَّتِهِ ، فَقالَ : «وَ إِنَّکَ لَعَلَی خُلُقٍ عَظِیمٍ » .
امام صادق علیه السلام : خداوند عز و جلپیامبرش را بر اساس محبّت خود ، تربیت کرد و فرمود : «در حقیقت ، تو را خویی است والا» و نیز خداوند عز و جلفرمود : «هرکه از پیامبر فرمان بَرد ، از خداوندْ فرمان برده است» .
القلم : 4 .

حدیث1028

امام صادق علیه السلام :
إنَّما اُولُو الأَلبابِ الَّذینَ عَمِلوا بِالفِکرَةِ حَتّی وَرِثوا مِنهُ حُبَّ اللّه ِ ؛ فَإِنَّ حُبَّ اللّه ِ إذا وَرِثَهُ القَلبُ استَضاءَ ، وأسرَعَ إلَیهِ اللُّطفُ ، فَإِذا نَزَلَ مَنزِلَةَ اللُّطفِ صارَ مِن أهلِ الفَوائِدِ ؛ تَکَلَّمَ بِالحِکمَةِ ، فَإِذا تَکَلَّمَ بِالحِکمَةِ صارَ صاحِبَ فِطنَةٍ ، فَإِذا نَزَلَ مَنزِلَةَ الفِطنَةِ عَمِلَ بِها فِی القُدرَةِ ، فَإِذا عَمِلَ بِها فِی القُدرَةِ عَرَفَ الأَطباقَ السَّبعَةَ ، فَإِذا بَلَغَ إلی هذِهِ المَنزِلَةِ صارَ یَتَقَلَّبُ فِکرُهُ بِلُطفٍ وحِکمَةٍ وبَیانٍ ، فَإِذا بَلَغَ هذِهِ المَنزِلَةَ جَعَلَ شَهوَتَهُ ومَحَبَّته
امام صادق علیه السلام : خردمندان ، در حقیقت ، کسانی هستند که اندیشه شان را به کار بستند ، تا آن که از آن ، خدا دوستی را به میراث بردند ؛ زیرا چون قلبْ خدا دوستی را به میراث بَرَد ، روشنی می گیرد و لطف و توجّه به سویش می شتابد. پس چون به منزلت لطف و توجّه برسد، از فایده مندان می گردد؛ یعنی حکیمانه سخنی می گوید . پس چون حکیمانه سخن بگوید ، دارای هشیاری و زیرکی می شود . پس چون به منزلتِ زیرکی برسد ، آن را در راه قدرت به کار می برد و چون آن را در راه قدرت به کار بَرَد ، طبقات هفتگانه را می شناسد و چون به این منزلت برسد ، اندیشه اش با لطف ، حکمت و بیان ، همراه می شود و آنها را به کار می بندد و چون به این منزلت برسد ، خواسته و دوستی اش را در راه خالق خود قرار می دهد . پس چون چنین کرد ، به منزلتِ بزرگ تر می رسد و خدا را با چشمِ دلش می بیند و حکمت را از راهی جز راه حکیمان به میراث می بَرد ، و علم را از راهی جز راه عالمان به میراث می بَرَد و صدق را از راهی جز راه صدّیقان به میراث می برد .
فی المصدر «مَحَبَّة» والصحیح ما أثبتناه .

حدیث1029

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّ اللّه َ أحَبَّهُ اللّه ُ ، ومَن أحَبَّهُ اللّه ُ عز و جل کانَ مِن الآمِنینَ .
امام صادق علیه السلام : هرکس خدا را دوست بدارد ، خدا دوستش می دارد و هرکس خدا دوستش بدارد ، از ایمنان خواهد بود .
الخصال : 188 / 259 ، علل الشرایع : 13 / 8 ، الأمالی للصدوق : 92 / 65 کلّها عن یونس بن ظبیان ، روضة الواعظین : 456 وفیه «وکان» بدل «ومن أحبّه اللّه عز و جل کان » ، بحار الأنوار : 70 / 18 / 9 .

حدیث1030

امام صادق علیه السلام :
: نَجوَی العارِفینَ تَدورُ عَلی ثَلاثَةِ اُصولٍ : الخَوفِ ، وَالرَّجاءِ ، وَالحُبِّ. فَالخَوفُ فَرعُ العِلمِ، وَالرَّجاءُ فَرعُ الیَقینِ، وَالحُبُّ فَرعُ المَعرِفَةِ . فَدَلیلُ الخَوفِ الهَرَبُ ، ودَلیلُ الرَّجاءِ الطَّلَبُ ، ودَلیلُ الحُبِّ إیثارُ المَحبوبِ عَلی ما سِواهُ .
فَإِذا تَحَقَّقَ العِلمُ فِی الصَّدرِ خافَ . وإذا صَحَّ الخَوفُ هَرَبَ . وإذا هَرَبَ نَجا . . . وإذا تَمَکَّنَ مِنهُ رَجا . وإذا وَجَدَ حَلاوَةَ الرَّجاءِ طَلَبَ . وإذا وُفِّقَ لِلطَّلَبِ وَجَدَ . وإذا تَجَلّی ضِیاءُ المَعرِفَةِ فِی الفُؤادِ هاجَ ریحُ المَحَبَّةِ ، وإذا هاجَ ریحُ المَحَبَّةِ استَأنَسَ (فی) ظِلالِ المَحبوبِ ، وآثَرَ المَحبوبَ عَلی ما سِواهُ ، وباشَرَ أوامِرَهُ، وَاجتَنَبَ نَواهِیَهُ . وإذَا استَقامَ عَلی بِساطِ الاُنسِ بِالمَحبوبِ ـ مَعَ أداءِ أوامِرِهِ وَاجتِنابِ نَواهیهِ ـ وَصَلَ إلی روحِ المُناجاةِ .
مصباح الشریعة ـ در سخنی که به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ـ : مناجات عارفان ، بر سه اصل می چرخد : بیم ، امید و دوستی .
بیم، خود، زاده دانش است و امید ، زاده یقین و دوستی ، زاده شناخت .
نشانِ بیم ، گریز است و نشانِ امید ، جستجوست و نشانِ دوستی ، مقدّم داشتن محبوب بر جز اوست .
پس چون دانش در سینه پدیدار شد ، شخصْ بیمناک می شود و چون بیم درست گردد ، شخصْ گریزان می گردد و چون بگریزد ، نجات می یابد ... و چون دلش استوار گردد ، امید می بندد و چون شیرینی امید را دریابد ، به جستجو برمی آید و چون توفیق جستجویش دهند ، می یابد . هرگاه روشنی شناخت بر دل بتابد ، نسیم دوستی می وزد و چون نسیم دوستی بوزد ، شخص در سایه سار محبوب ، انس می گیرد و محبوب را بر جز او رجحان می نهد و با فرمان هایش همگام می شود و از نافرمانی هایش دوری می گزیند و چون کنار بساط انس با محبوب ، استقامت ورزد و فرمان هایش را به جای آورد و از نافرمانی او بپرهیزد ، به روح مناجات ، دست می یابد .
مصباح الشریعة : 12 ، بحار الأنوار : 70 / 22 / 22 .

حدیث1031

امام صادق علیه السلام :
: حُبُّ اللّه ِ إذا أضاءَ عَلی سِرِّ عَبدٍ أخلاهُ عَن کُلِّ شاغِلٍ . وکُل
ذِکرٍ سِوَی اللّه ِ تَعالی ظُلمَةٌ . وَالمُحِبُّ أخلَصُ النّاسِ سِرّا للّه ِِ تَعالی ، وأصدَقُهُم قَولاً ، وأوفاهُم عَهدا ، وأزکاهُم عَمَلاً ، وأصفاهُم ذِکرا ، وأعبَدُهُم نَفسا ، یَتَباهَی المَلائِکَةُ بِهِ عِندَ مُناجاتِهِ ، ویَفخَرُ بِرُؤیَتِهِ ، وبِهِ یَعمُرُ اللّه ُ بِلادَهُ ، وبِکَرامَتِهِ یُکرِمُ عِبادَهُ ، یُعطیهِم إذا سَأَلوا بِحَقِّهِ ، ویَدفَعُ عَنهُمُ البَلایا بِرَحمَتِهِ . فَلَو عَلِمَ الخَلقُ ما مَحَلُّهُ عِندَ اللّه ِ ومَنزِلَتُهُ لَدَیهِ ما تَقَرَّبوا إلَی اللّه ِ تَعالی إلاّ بِتُرابِ قَدَمَیهِ .
مصباح الشریعة ـ در سخنی که به امام صادق علیه السلام نسبت داده شده است ـ : دوستی خدا چون بر ضمیر بنده ای بتابد ، او را از هر مشغولیتی می پردازد
(خالی می کند) . هر یادی جز یاد خداوند متعال ، تاریکی است . شخص دوستدار ، ضمیرش از همه مردم برای خدا خالص تر، سخنش راست تر، عهدش وفادارانه تر ، کردارش پاک تر، یادش پاکیزه تر و جانش بنده تر است . چون مناجات کند ، فرشتگان به او مباهات می ورزند و به دیدارش افتخار می کنند . خداوند به سبب او ، سرزمین ها را آباد می کند ، و به سبب گرامیداشت او ، بندگانش را گرامی می دارد و به سبب حقّ او ، چون بندگان از او درخواستی کنند ، به آنان می بخشد ، و به سبب رحمت بر او ، بلاها را از آنان برطرف می کند . اگر خلق می دانستند که وی در نزد خداوند ، چه جایگاه و منزلتی دارد ، جز با خاکِ پای او ، به خداوند عز و جلتقرّب نمی جستند .
مصباح الشریعة : 521 ، بحار الأنوار : 70 / 23 / 23 .

حدیث1032

امام صادق علیه السلام :
حُبُّ أولِیاءِ اللّه ِ وَ الوِلایَةُ لَهُم واجِبَةٌ ، وَ البَراءَةُ مِن أعدائِهِم واجِبَةٌ .
امام صادق علیه السلام : دوست داشتن اولیای خدا و همدلی با آنان ، واجب است ؛ بیزاری از دشمنانشان نیز واجب است .
الخصال : 607 / 9 عن الأعمش ، بحار الأنوار : 27 / 52 / 3 .

حدیث1033

امام صادق علیه السلام :
کُلُّ مَن لَم یُحِبَّ عَلَی الدّینِ و لَم یُبغِض عَلَی الدّین فَلا دینَ لَهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه بر اساس دین ، دوستی نکند و بر اساس دین ، دشمنی نورزد ، دین ندارد .
الکافی : 2 / 127 / 16 عن إسحاق بن عمّار ، بحار الأنوار : 69 / 250 / 27 .

حدیث1034

امام صادق علیه السلام :
مَن سَرَّهُ أن یَلقَی اللّه َ و هُوَ مُؤمِنٌ حَقّا حَقّا فَلیَتَوَلَّ اللّه َ و رَسولَهُ وَالَّذینَ آمَنوا ، وَ لَیبرَأ إلَی اللّه ِ مِن عَدُوِّهِم ، و یُسَلِّم لِمَا انتَهی إلَیهِ مِن فَضلِهِم .
امام صادق علیه السلام : هرکه شادمان می شود که خدا را در حالی ببیند که به حقیقتْ مؤمن است ، باید با خدا و پیامبرش و کسانی که ایمان آورده اند ، دوستی کند و از دشمنان آنها ، بیزاری جوید و فضایلی را که از آنها به وی رسیده است ، بپذیرد .
الکافی : 8 / 10 / 1 عن إسماعیل بن جابر ، بحار الأنوار : 78 / 219 / 93 .

حدیث1035

امام صادق علیه السلام :
قالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله لِأَصحابِهِ : أیُّ عُرَی الإِیمانِ أوثَقُ ؟
فَقالوا : اللّه ُ و رَسولُهُ أعلَمُ ، و قالَ بَعضُهُم : الصَّلاةُ ، و قالَ بَعضُهُم : الزَّکاةُ ، و قالَ بَعضُهُم : الصِّیامُ ، و قالَ بَعضُهُم : الحَجُّ وَ العُمرَةُ ، و قالَ بَعضُهُم : الجِهادُ .
فَقالَ رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : لِکُلِّ ما قُلتُم فَضلٌ و لَیسَ بِهِ، و لکِن أوثَقُ عُرَی الإِیمانِ الحُبُّ فِی اللّه ِ وَ البُغضُ فِی اللّه ِ ، و تَوالی (وتَوَلّی) أولِیاءِ اللّه ِ وَ التَّبَرّی مِن أعداءِ اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا به یارانش فرمود : «استوارترین دستاویز ایمان ، کدام است ؟».
گفتند : خدا و پیامبرش داناترند .
برخی از آنان گفتند : نماز است .
پاره ای گفتند : زکات است .
عدّه ای گفتند : روزه است .
گروهی گفتند : حج و عمره است .
برخی نیز گفتند : جهاد است .
پیامبر خدا فرمود : «هر آنچه گفتید ، فضیلتی دارد؛ امّا آن نیست . بلکه استوارترین دستاویز ایمان ، دوستی در راه خدا و دشمنی در راه خدا و دوستی کردن با دوستان خدا و بیزاری جستن از دشمنان خداست» .
الکافی : 2 / 125 / 6 ، المحاسن : 1 / 411 / 939 و ص 267 / 518 کلّها عن عمرو بن مدرک الطائی عن الإمام الصادق علیه السلام ، معانی الأخبار : 398 / 55 عن علیّ بن مروک الطائی عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلامعنه صلی الله علیه و آله ، بحار الأنوار : 69 / 242 / 17 وراجع الاختصاص : 365 ؛ وراجع شُعب الإیمان : 1 / 46 / 13 ، الإخوان : 86 / 1 .

حدیث1036

امام صادق علیه السلام :
مِن أوثَقِ عُرَی الإِیمانِ أن تُحِبَّ فِی اللّه ِ و تُبغِضَ فِی اللّه ِ ، وتُعطِیَ فِی اللّه ِ و تَمنَعَ فِی اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : از استوارترین دستاویزهای ایمان ، آن است که در راه خدا دوست بداری ، در راه خدا دشمن بداری ، در راه خدا ببخشی و در راه خدا نبخشی .
الکافی : 2 / 125 / 2 ، ثواب الأعمال : 202 / 1 ، الأمالی للمفید : 151 / 1 ، الأمالی للصدوق : 674 / 911 ، المحاسن : 1 / 410 / 932 کلّها عن سعید الأعرج ، الزهد للحسین بن سعید : 17 / 35 ، تحف العقول : 362 ، روضة الواعظین : 457 ، بحار الأنوار : 69 / 236 / 2 .

حدیث1037

امام صادق علیه السلام :
المُؤمِنُ أخُو المُؤمِنِ کَالجَسَدِ الواحِدِ ؛ إنِ اشتَکی شَیئا مِنهُ وَجَدَ ألَمَ ذلِکَ فی سائِرِ جَسَدِهِ . وأرواحُهُما مِن روحٍ واحِدَةٍ ، وإنَّ روحَ المُؤمِنِ لَأَشَدُّ اتِّصالاً بِروحِ اللّه ِ مِنِ اتِّصالِ شُعاعِ الشَّمسِ بِها .
امام صادق علیه السلام : مؤمن ، برادرِ مؤمن است ، همچون یک پیکر که اگر عضوی از آن بنالد ، [شخص دردمند ]درد آن را در سایر اعضای خود می بیند ؛ و روح هایشان از یک روح است و پیوستگیِ روحِ مؤمن به روح خدا ، بیشتر از پیوستگیِ پرتو خورشید به خورشید است .
الکافی : 2 / 166 / 4 ، مصادقة الإخوان : 151 / 2 کلاهما عن أبی بصیر ، المؤمن : 38 / 86 ، الاختصاص : 32 وفیهما «روح اللّه » بدل «روح واحدة» ، بحار الأنوار : 74/268/8 و ص 277 / 9 .

حدیث1038

امام صادق علیه السلام :
إنَّمَا المُؤمِنونَ إخوَةٌ بَنو أبٍ واُمٍّ ، وإذا ضَرَبَ عَلی رَجُلٍ مِنهُم عِرقٌ سَهَرَ لَهُ الآخَرونَ .
امام صادق علیه السلام : در حقیقت ، مؤمنان ، برادرند ؛ فرزندان یک پدر و مادر ، و هرگاه یکی از آنان بیمار شود ، دیگران برایش بی خوابی می کشند .
الکافی : 2 / 165 / 1 عن المفضّل بن عمر ، المؤمن : 38 / 84 ، بحار الأنوار : 74 / 264 / 4 .

حدیث1039

امام صادق علیه السلام :
قَد یَکونُ حُبٌّ فِی اللّه ِ و رَسولِهِ ، و حُبٌّ فِی الدُّنیا ، فَما کانَ فِی اللّه ِ ورَسولِهِ فَثَوابُهُ عَلَی اللّه ِ ، و ما کانَ فِی الدُّنیا فَلَیسَ بِشَیءٍ .
امام صادق علیه السلام : دوستی ، گاه در راه خدا و پیامبرش است و گاه در راه دنیاست . پس آنچه در راه خدا و پیامبرش باشد ، پاداش آن بر عهده خداست و آنچه در راه دنیا باشد ، پوچ و بی اثر است .
الکافی : 2 / 127 / 13 ، المحاسن : 1 / 414 / 948 کلاهما عن بشیر الکناسی و ص 263 / 506 ، تفسیر العیّاشی : 1 / 167 / 26 کلاهما عن بشیر الدهّان وفیه «حبّا للّه وفی اللّه » بدل «حبّ فی اللّه » ، مصادقة الإخوان : 154 / 1 ، بحار الأنوار : 27 / 94 / 56 و ج 69 / 249 / 24 .

حدیث1040

امام صادق علیه السلام :
: اِتَّقُوا اللّه َ ، و کونوا إخوَةً بَرَرَةً ، مُتَحابّینَ فِی اللّه ِ مُتَواصِلینَ مُتَراحِمینَ ، تَزاوَروا و تَلاقَوا و تَذاکَروا أمرَنا و أحیوهُ .
امام صادق علیه السلام ـ به اصحاب خود ـ : از خدا بترسید و برادرانی نیکوکار باشید . در راه خدا یکدیگر را دوست بدارید ، به یکدیگر بپیوندید ، با هم مهربان باشید ، یکدیگر را ببینید و به دیدار یکدیگر بروید و مسئله [امامت] ما را به یکدیگر یادآوری کنید و آن را زنده نگه دارید .
الکافی : 2 / 175 / 1 ، مصادقة الإخوان : 137 / 8 ، تنبیه الخواطر : 2 / 179 وزاد فیه «متواضعین» بعد «متواصلین» وکلّها عن شعیب العقرقوفی ، الأمالی للطوسی : 60 / 87 عن أبی عبید ، بحار الأنوار : 74 / 401 / 45 .

حدیث1041

امام صادق علیه السلام :
مِن حُبِّ الرَّجُلِ دینَهُ حُبُّهُ إخوانَهُ .
امام صادق علیه السلام : دوست داشتن برادران ، از جمله دینِ انسان است .
الخصال : 3 / 4 ، مصادقة الإخوان : 181 / 1 کلاهما عن الفضیل بن یسار ، الاختصاص : 31 ، بحار الأنوار : 69 / 237 / 6 و ج 74 / 279 / 3 .

حدیث1042

امام صادق علیه السلام :
مِن فَضلِ الرَّجُلِ عِندَ اللّه ِ مَحَبَّتُهُ لاِءِخوانِهِ .
امام صادق علیه السلام : محبّت انسان به برادرانش ، برایش نزد خداوند، فضیلتی به شمار می رود.
ثواب الأعمال : 220 / 1 عن جمیل بن درّاج ، بحار الأنوار : 74 / 397 / 29 .

حدیث1043

امام صادق علیه السلام :
آخی رَسولُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله بَینَ سَلمانَ وأبی ذَرٍّ ، وَاشتَرَطَ عَلی أبی ذَرٍّ أن لا یَعصِیَ سَلمانَ .
امام صادق علیه السلام : پیامبر خدا ، میان سلمان و ابوذر ، پیمان برادری بست و با ابوذر شرط کرد که از سلمان ، نافرمانی نکند .
الکافی : 8 / 162 / 168 عن صالح الأحول .

حدیث1044

امام صادق علیه السلام :
مَن أحَبَّ للّه ِِ وأبغَضَ للّه ِِ وأعطی للّه ِِ فَهُوَ مِمَّن کَمُلَ إیمانُهُ .
امام صادق علیه السلام : هرکه برای خدا دوست بدارد ، برای خدا دشمن بدارد و برای خدا ببخشد ، از کسانی است که ایمانشان کامل شده است .
الکافی : 2 / 124 / 1 ، المحاسن : 1 / 410 / 934 وزاد فیه بعد «أعطی للّه » قوله «ومنع للّه » کلاهما عن أبی عبیدة الحذّاء ، غرر الحکم : 9031 نحوه ، بحار الأنوار : 69 / 238 / 10 .

حدیث1045

امام صادق علیه السلام :
إنَّ النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله قالَ لِأَصحابِهِ : ألا اُخبِرُکُم بِشَیءٍ إن أنتُم فَعَلتُموهُ تَباعَدَ الشَّیطانُ مِنکُم کَما تَباعَدَ المَشرِقُ مِنَ المَغرِبِ ؟
قالوا : بَلی .
قالَ : الصَّومُ یُسَوِّدُ وَجهَهُ ، وَالصَّدَقَةُ تَکسِرُ ظَهرَهُ ، وَالحُبُّ فِی اللّه ِ وَالمُوازَرَةُ عَلَی العَمَلِ الصّالِحِ یَقطَعُ دابِرَهُ ، وَالاِستِغفارُ یَقطَعُ وَتینَهُ .
امام صادق علیه السلام ـ به نقل از پدرانش ـ : پیامبر صلی الله علیه و آله به یارانش فرمود : «هان! شما را از کاری خبر دهم که اگر انجامش دهید ، شیطان از شما دور می شود، آن گونه که مشرق از مغرب دور شده است ؟».
گفتند : آری .
فرمود : «روزه ، روسیاهش می کند . صدقه ، پشتش را می شکند . دوستی در راه خدا و همیاری در انجام دادن کارهای شایسته ، دنباله [سُلطه]اش را قطع می کند و استغفار ، رگ گردنش را می بُرد» .
الکافی : 4 / 62 / 2 ، تهذیب الأحکام : 4 / 191 / 542 کلاهما عن إسماعیل بن أبی زیاد ، کتاب من لا یحضره الفقیه : 2 / 75 / 1774 عنه صلی الله علیه و آله ومن دون نقله عنهم علیهم السلام ، الجعفریّات : 58 عن الإمام الکاظم عن آبائه علیهم السلامعنه صلی الله علیه و آله، النوادر للراوندی : 19 عن الإمام علیّ علیه السلاموکلاهما نحوه ، بحار الأنوار : 63 / 264 / 146 .

حدیث1046

امام صادق علیه السلام :
لَقَد عَظُمَت مَنزِلَةُ الصَّدیقِ ، حَتّی إنَّ أهلَ النّارِ لَیَستَغیثونَ بِهِ ویَدعونَهُ فِی النّارِ قَبلَ القَریبِ وَالحَمیمِ ؛ قالَ اللّه ُ عز و جل مُخبِرا عَنهُم : «فَمَا لَنَا مِن شَـفِعِینَ * وَ لاَ صَدِیقٍ حَمِیمٍ » .
امام صادق علیه السلام : چنان منزلت دوست ، والا و بزرگ است که حتّی دوزخیان در آتش ، پیش از آن که خویشاوندان و نزدیکان را بخوانند ، آنان را می خوانند و از آنان یاری می خواهند . خداوند عز و جل از زبان آنان چنین خبر می دهد : «ما را ، نه شفیعانی است و نه دوستی مهربان» .
الأمالی للطوسی : 517 / 1133 و ص 609 / 1259 وفیه «قبل القریب الحمیم» وکلاهما عن الحسن ابن صالح بن حی ، بحار الأنوار : 74 / 176 / 11 .

حدیث1047

امام صادق علیه السلام :
إنَّ المُتَحابّینَ فِی اللّه ِ یَومَ القِیامَةِ عَلی مَنابِرَ مِن نورٍ ، قَد أضاءَ نورُ وُجوهِهِم ونورُ أجسادِهِم ونورُ مَنابِرِهِم کُلَّ شَیءٍ حتّی یُعرَفوا بِهِ ،
فَیُقالُ : هؤُلاءِ المُتَحابّونَ فِی اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : روز قیامت ، دوستانِ در راه خدا بر منبرهایی از نور قرار دارند و نورِ چهره هایشان و نورِ پیکرهایشان و نورِ منبرهایشان ، همه چیز را روشن کرده و بر آنها تابیده است ، تا آن جا که با این نور شناخته
می شوند و گفته می شود : «اینان ، دوستان در راه خداوند هستند» .
الکافی : 2 / 125 / 4 ، المحاسن : 1 / 413 / 943 ولیس فیه «نور وجوههم» وکلاهما عن أبی بصیر ، ثواب الأعمال : 182 / 1 عن الحسن بن علیّ بن فضّال عن أبی الحسن علیه السلام ، الاُصول الستّة عشر (أصل جعفر بن محمّد الحضرمی) : 65 عن جابر ، بحار الأنوار : 7 / 195 / 63 .

حدیث1048

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن قَولِهِ تعالی : «اتَّقُوا اللّه َ حَقَّ تُقاتِهِ» ـ : یُطاعُ فلا یُعصی ، ویُذکَرُ فلا یُنسی ، ویُشکَرُ فلا یُکفَرُ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از آیه «از خداآن گونه که حقّ پروا کردن از اوست ، پروا کنید» ـ فرمود : [حقّ تقوا از خدا این است] که اطاعت شود و نافرمانی نشود و پیوسته یاد شود و هرگز فراموش نگردد و سپاسگزاری شود و ناسپاسی نشود.
بحار الأنوار : 70/291/31.

حدیث1049

امام صادق علیه السلام :
مَنِ اعتَصمَ باللّه ِ بتَقواهُ عَصَمَهُ اللّه ُ ، ومَن أقبَلَ اللّه ُ علیهِ وعَصَمَهُ لَم یُبالِ لَو سَقَطَتِ السَّماءُ علَی الأرضِ ، وإنْ نَزلَتْ نازِلَةٌ علی أهلِ الأرضِ فشَمِلَهُم بَلِیَّةٌ کانَ فی حِرزِ اللّه ِ بِالتَّقوی مِن کُلِّ بَلِیَّةٍ ، ألَیسَ اللّه ُ تعالی یَقولُ : «إنّ المُتَّقِینَ فی مَقامٍ أمِینٍ»
امام صادق علیه السلام : هر که با تقوا داشتن از خدا به او پناه برد، خداوند او را نگه دارد و هر کس که خداوند به او رو کند و نگهدارش باشد، وی را از افتادن آسمان بر زمین باکی نباشد و اگر بر اهل زمین بلایی فرود آید و همگان را در بر گیرد، او به سبب تقوا از هر بلایی در امان ماند، مگر نه اینکه خداوند متعال می فرماید: «براستی که پرهیزگاران در جایگاهی امن هستند»!
الدخان : 51 .

حدیث1050

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ لا عُذرَ لأحَدٍ فیها :أداءُ الأمانَةِ إلَی البَرِّ والفاجِرِ ، والوَفاءُ بِالعَهدِ لِلبَرِّ والفاجِرِ ، وبِرُّ الوالِدَینِ بَرَّینِ کانا أو فاجِرَینِ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز است که هیچ کس در آنها معذور نیست: برگرداندن امانت به نیک و بد، وفای به عهد با نیک و بد ، و خوشرفتاری با پدر و مادر، خوب باشند یا بد.
الخصال : 123/118.

حدیث1051

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قَولِهِ تعالی: «ومَا تَوْفِیقی إلّا بِاللّه ِ» وقَولِهِ: «إنْ یَنْصُرْکُمُ اللّه ُ فَلا غالِبَ لَکُمْ وإنْ یَخْذُلْکُم فَمَنْ ذَا الَّذِی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَی اللّه ِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ» ـ : إذا فَعَلَ العَبدُ ما أمرَهُ اللّه ُ عَزَّوجلَّ بهِ مِن الطّاعَةِ کانَ فِعلُهُ وَفْقا لأمرِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ وسُمِّیَ العَبدُ بهِ مُوَفَّقا ، وإذا أرادَ العَبدُ أن یَدخُلَ فی شیءٍ مِن مَعاصِی اللّه ِ فَحالَ اللّه ُ تبارَکَ وتعالی بَینَهُ وبَینَ تِلکَ المَعصِیَةِ فتَرَکَها کانَ تَرکُهُ لَها بِتَوفیقِ اللّه ِ تعالی ذِکرُهُ ، ومَتی خَلّی بَینَهُ وبَینَ تِلکَ المَعصِیَةِ فلَم یَحُلْ بَینَهُ وبَینَها حتّی یَرتَکِبَها فَقَد خَذَلَهُ ولَم یَنصُرْهُ ولَم یُوَفِّقْهُ .
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه «توفیق من جز به [یاری ]خدا نیست» و آیه «اگر خدا شما را یاری کند هیچ کس بر شما غالب نخواهد شد و اگر واگذاردتان چه کسی بعد از او شما را یاری خواهد کرد؟ و مؤمنان باید فقط به خدا توکّل کنند» ـ فرمود : هرگاه بنده طاعتی را که خداوند عزّوجلّ بدان فرمان داده است انجام دهد، عمل او موافق فرمان خداوند عز و جل می باشد و بدین سبب بنده را موفّق نامیده اند و هرگاه بنده بخواهد در موردی نافرمانی خداوند کند و خدای تبارک و تعالی میان او و آن معصیت حایل شود و در نتیجه بنده آن را مرتکب نشود این ترک گناه او به توفیق خداوند تبارک و تعالی بوده است. اما هرگاه جلو او را از آن معصیت نگیرد و به حال خود رهایش کند تا مرتکب آن گناه شود، خداوند او را واگذارده و یاریش نرسانده و توفیقش نداده است.
التوحید : 242/1.

حدیث1052

امام صادق علیه السلام :
إنّ العالِمَ إذا لم یَعمَلْ بعِلمِهِ زَلَّت مَوعِظَتُهُ عنِ القُلوبِ کَما یَزِلُّ المَطَرُ عنِ الصَّفا .
امام صادق علیه السلام : عالم هرگاه به علم خود عمل نکند، پند او از دل ها فرو غلتَد، آن گونه که باران از روی تخته سنگ فرو می غلتد.
منیة المرید : 146 و 181.

حدیث1053

امام صادق علیه السلام :
أصدَقُ القَولِ ، وأبلَغُ المَوعِظَةِ ، وأحسَنُ القَصصِ : کِتابُ اللّه ِ .
امام صادق علیه السلام : راست ترین سخن و رساترین پند و بهترین حکایت، کتاب خداست.
الأمالی للصدوق : 576/788 .

حدیث1054

امام صادق علیه السلام :
عِدَةُ المُؤمنِ أخاهُ نَذرٌلا کَفّارَةَ لَهُ ، فمَن أخلَفَ فبِخُلفِ اللّه ِ بَدأَ ، ولِمَقتِهِ تَعَرَّضَ ، وذلکَ قَولُهُ : «یا أیُّها الّذِینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولونَ ما لا تَفْعَلُونَ»
امام صادق علیه السلام : وعده مؤمن نذری است که کفّاره ای برایش [متصوّر] نیست؛ زیرا هر که خُلف وعده کند، قبل از هر چیز با خدا خُلف وعده کرده و خود را در معرض خشم و دشمنی او قرار داده است و این سخن خداوند متعال است آنجا که می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید! چرا چیزی می گویید که انجام نمی دهید؟» .
الصفّ : 2 .

حدیث1055

امام صادق علیه السلام :
لاتَعِدَنَّ أخاکَ وَعدا لَیسَ فی یَدِکَ وَفاؤُهُ .
امام صادق علیه السلام : هرگز به برادرت وعده ای نده که انجام آن به دست تو نیست.
بحار الأنوار : 78/250/94.

حدیث1056

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَنِ التَّواضُعِ ـ : هُو أن تَرضی مِن المَجلِسِ بدُونِ شَرَفِکَ ، وأن تُسَلِّمَ علی مَن لَقِیتَ ، وأن تَترُکَ المِراءَ وإن کُنتَ مُحِقّا .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از فروتنی ـ فرمود: فروتنی این است که از مجلس به نشستن در جایی پایین تر از مقام و موقعیّت خود رضایت دهی، به هر که برخوردی سلام کنی و مجادله را رها کنی، اگرچه حق با تو باشد.
بحار الأنوار : 78/277/113.

حدیث1057

امام صادق علیه السلام :
: إنّ مِن التَّواضُعِ أن یَرضی الرّجُلُ بِالمَجلِسِ دُونَ المَجلِسِ ، وأن یُسَلِّمَ علی مَن یَلقی ، وأن یَترُکَ المِراءَ وإن کانَ مُحِقّا ، ولا یُحِبَّ أن یُحمَدَ علَی التَّقوی .
امام صادق علیه السلام ـ به نقل از پدران بزرگوار خویش علیهم السلام ـ فرمود: از فروتنی است که انسان به پایین مجلس رضایت دهد، به هر که برمی خورد سلام کند، مجادله را رها کند اگر چه حق با او باشد ودوست نداشته باشد که او را به پرهیزگاری بستایند.
بحار الأنوار : 75/118/3.

حدیث1058

امام صادق علیه السلام :
إنَّ مِن التَّواضُعِ أن یَجلِسَ الرّجُلُ دُونَ شَرَفِهِ .
امام صادق علیه السلام : از فروتنی است که آدمی درجایی از مجلس بنشیند که پایین تر از مقام و منزلت او باشد.
الکافی : 2/123/9.

حدیث1059

امام صادق علیه السلام :
الوُضوءُ علَی الوُضوءِ نُورٌ علی نُورٍ .
امام صادق علیه السلام : وضو روی وضو، روشنایی روی روشنایی است.
وسائل الشیعة : 1/265/8 ، عوالی اللآلی : 1/23/2.

حدیث1060

امام صادق علیه السلام :
مَن جَدَّدَ وُضوءَهُ لِغَیرِحَدَثٍ جَدَّدَ اللّه ُ تَوبَتَهُ مِن غَیرِ استِغفارٍ .
امام صادق علیه السلام : هر که بدون سرزدن حَدَثی ازاو، تجدید وضو کند، خداوند توبه او را، بی آنکه استغفار کند، تجدید گرداند.
وسائل الشیعة : 1/264/7 .

حدیث1061

امام صادق علیه السلام :
مَن أوصی بِالثُّلُثِ فَقَد أضَرَّبِالوَرَثَةِ ، والوَصیَّةُ بِالخُمسِ والرُّبعِ أفضَلُ مِن الوَصیَّةِ بِالثُّلُثِ ، ومَن أوصی بِالثُّلُثِ فلَم یَترُکْ .
امام صادق علیه السلام : هر که به یک سوم [داراییش]وصیّت کند به وارثان ضرر زده است و وصیّت کردن به یک پنجم و یک چهارم، از وصیّت کردن به یک سوم افضل است. کسی که به یک سوم وصیّت کند، چیزی [از مورد مأذون و مجاز] را باقی نگذاشته است.
الکافی : 7/11/5.

حدیث1062

امام صادق علیه السلام :
خَصلَتانِ مَن کانَتا فیهِ وإلّا فاعزُبْ ثُمّ اعزُبْ ثُمّ اعزُبْ ! قیلَ : وما هُما ؟ قالَ : الصَّلاةُ فی مَواقیتِها والمُحافَظَةُ علَیها ، والمُواساةُ .
امام صادق علیه السلام : دو خصلت است که در هرکه نباشد ، از او دوری کن ، دوری کن ، دوری کن ! عرض شد : آن دو چیست ؟ فرمود : نمازِ به وقت و مواظبت کردن بر (آداب و شرایط) آن و همدردی (دستگیری از برادران) .
الخصال : 47 / 50 .

حدیث1063

امام صادق علیه السلام :
تَقَرَّبوا إلَی اللّه ِ تعالی بِمُواساهِ إخوانِکُم .
امام صادق علیه السلام : با دستگیری از برادرانتان خودرا به خداوند متعال نزدیک سازید .
الخصال : 8 / 26

حدیث1064

امام صادق علیه السلام :
ـ وقد سُئلَ عَنِ الوَسوَسَةِوإن کَثُرَت ـ : لا شیءَ فیها، تقولُ: لاإلهَ إلّا اللّه ُ.
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از وسوسه زیاد ـ فرمود: اشکالی ندارد. می گویی: «لا اله الّا اللّه ».
الکافی : 2/424/1.

حدیث1065

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عَن الوَرِعِ مِن النّاسِ ـ : الّذی یَتَوَرَّعُ عَن مَحارِمِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از مرد پارسا ـ فرمود: کسی که از حرام های خداوند عز و جلپرهیز کند.
الکافی : 2/77/8.

حدیث1066

امام صادق علیه السلام :
ـ أیضا ـ : الّذی یَتَوَرَّعُ عَن مَحارِمِ اللّه ِ ، ویَجتَنِبُ هؤلاءِ ، وإذا لَم یَتَّقِ الشُّبُهاتِ وَقَعَ فی الحَرامِ وهُو لایَعرِفُهُ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به همین پرسش ـ فرمود: پارسا کسی است که از حرام های خدا پرهیز و دوری می کند و اگر از شبهات [نیز ]پرهیز نکند، ندانسته به حرام افتد.
بحار الأنوار: 70/303/15.

حدیث1067

امام صادق علیه السلام :
ـ فی وصیَّتِهِ لِعَمرِو بنِ سعیدٍ ـ : اُوصیکَ بتَقوَی اللّه ِ والوَرَعِ والاجتِهادِ ، واعلَم أ نّهُ لا یَنفَعُ اجتِهادٌ لا وَرَعَ فیهِ .
امام صادق علیه السلام ـ به عمروبن سعید ـ فرمود : تورا به تقوای الهی و پارسایی و کوشش [در عبادت ]سفارش می کنم و بدان که کوششی که در آن پارسایی نباشد، سودی نمی دهد.
بحار الأنوار : 70/296/1.

حدیث1068

امام صادق علیه السلام :
لا یَنفَعُ اجتِهادٌ لا وَرَعَ فیهِ .
امام صادق علیه السلام : کوششِ در عبادت اگر با پارسایی همراه نباشد، سودبخش نیست.
الکافی : 2/77/4.

حدیث1069

امام صادق علیه السلام :
اِتَّقُوا اللّه َ وصُونوا دِینَکُم بِالوَرَعِ .
امام صادق علیه السلام : از خدا پروا کنید و دین خود رابا پارسایی نگه دارید.
الکافی : 2/76/2.

حدیث1070

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ مِنّا ـ ولا کَرامَةَ ـ مَن کانِ فِیمِصرٍ فیهِ مِائةُ ألفٍ أو یَزیدونَ ، وکانَ فی ذلکَ
المِصرِ أحَدٌ أورَعَ مِنهُ .
امام صادق علیه السلام : از ما نیست ـ و ارزشی ندارد ـ کسی که در شهری صد هزار نفری یا بیشتر زندگی کند و در آن شهر، شخصی پارساتر از او
وجود داشته باشد.
الکافی : 2/78/10.

حدیث1071

امام صادق علیه السلام :
علَیکُم بِالوَرَعِ ؛ فإنّهُ الدِّینُ الّذی نُلازِمُهُ ، ونَدینُ اللّه َ بِهِ ، ونُریدُهُ مِمَّن یُوالِینا .
امام صادق علیه السلام : بر شما باد پارسایی؛ زیراپارسایی همان دینی است که ما از آن پیروی می کنیم و خدا را با آن بندگی و اطاعت می نماییم و [پایبندی به] آن را از دوستداران خود می خواهیم.
الأمالی للطوسی : 281/544.

حدیث1072

امام صادق علیه السلام :
المُسلِمُ یَحجُبُ الکافِرَ ویَرِثُهُ ، والکافِرُ لایَحجُبُ المُؤمنَ ولا یَرِثُهُ .
امام صادق علیه السلام : فرد مسلمان مانع [ارث بردن]کافر می شود و از او (کافر) ارث می برد ؛ ولی کافر نه مانع [ارث بردن ]مؤمن می شود و نه از او ارث می برد.
الکافی : 7/143/5.

حدیث1073

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن عِلَّةِ إعطاءِالذَّکَرِ مِثلَ حَظِّ الاُنثَیَینِ ـ : إنّ المرأةَ لَیسَ علَیها جِهادٌ ولا نَفَقَةٌ ولامَعقُلَةٌ
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به این سؤال که چرا سهم الارث مرد دو برابر زن است ـ فرمود : چون بر زن نه جهادی واجب است نه نفقه ای [برای تأمین هزینه زندگی] و نه پرداخت دیه ای [در مورد عاقله] بلکه اینها به عهده مردان گذاشته شده است.
العاقلة : الدِّیة (النهایة : 3/287) . أی لا تصیر عاقلة فی دیة الخطأ. (کما فی هامش المصدر).

حدیث1074

امام صادق علیه السلام :
اِحذَروا أهواءکُم کماتَحذَرونَ أعداءکُم ، فلَیسَ شَیءٌ أعدی لِلرِّجالِ مِن اتِّباعِ أهوائهِم ، وحَصائدِ ألسِنَتِهِم .
امام صادق علیه السلام : همان گونه که از دشمنان خودحذر می کنید، از هوس هایتان حذر کنید؛ زیرا برای مردان دشمنی بدتر از پیروی از هوس هایشان و محصولات زبان هایشان (سخنان بیهوده و یاوه) نیست.
الکافی : 2/335/1.

حدیث1075

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثٌ یَحجُزنَ المرءَ عَن طَلَبِ المَعالی : قِصَرُ الهِمَّةِ ، وقِلَّةُ الحِیلَةِ، وضَعفُ الرّأیِ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز انسان را از رفتن در پی مقامات عالیه و اهداف بلند باز می دارد: کوتاهی همّت، چاره اندیش نبودن، و سستی اندیشه.
تحف العقول : 318.

حدیث1076

امام صادق علیه السلام :
یُهلِکُ اللّه ُ سِتّا بِسِتٍّ : الاُمَراءَ بِالجَورِ ، والعَربَ بِالعَصَبیَّةِ ، والدَّهاقِینَ بِالکِبرِ ، والتُّجّارَ بِالخِیانَةِ ، وأهلَ الرُّستاقِ بِالجَهلِ ، والفُقَهاءَ بِالحَسَدِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند شش گروه را به سبب شش خصلت نابود می کند: فرمانروایان را به سبب ستمگری، عرب ها را به سبب تعصّب، ملّاکان را به سبب کبر، بازرگانان را به سبب خیانت، روستاییان را به سبب نادانی و فقیهان را به سبب حسادت.
بحار الأنوار : 78/207/67.

حدیث1077

امام صادق علیه السلام :
خَصلَتَینِ
امام صادق علیه السلام : دو کار ، هلاکتبار است: به رأی خود برای مردم فتوا دهی، یا ندانسته از چیزی (عقیده ای) پیروی کنی.
مفعول به لفعل محذوف تقدیره «احذر» .

حدیث1078

امام صادق علیه السلام :
أربَعَةٌ تُهرِمُ قَبلَ أوانِ الهَرَمِ:أکلُ القَدیدِ ، والقُعودُ علَی النَّداوَةِ ، والصُّعودُ فی الدَّرَجِ ، ومُجامَعَةُ العَجوزِ .
امام صادق علیه السلام : چهار چیز است که پیری زودرس می آورد: خوردن گوشت نمک سود، نشستن روی زمین نمناک، بالا رفتن از پلکان، و نزدیکی کردن با پیر زنان.
تحف العقول : 317.

حدیث1079

امام صادق علیه السلام :
ـ فی الرّجُلِ یَخرُجُ بِالصَّدَقَهِ لِیُعطِیَها السّائلَ فیَجِدَهُ قد ذَهَبَ ـ : فلْیُعطِها غَیرَهُ ، ولا یَرُدَّها فی مالِهِ .
امام صادق علیه السلام ـ درباره مردی که صدقه ای می آورد تا به سائل بدهد، اما وقتی دَم در می آید می بیند او رفته است ـ فرمود : باید آن را به سائل دیگری بدهد و به مالش برنگرداند.
بحار الأنوار : 103/189/5.

حدیث1080

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئل عَنِ الآیَةِ ـ : مَن أخرَجَها مِن ضَلالٍ إلی هُدی فکأنّما أحیاها ، ومَن أخرَجَها مِن هُدیً إلی ضَلالٍ فَقد قَتَلَها .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از همین آیه ـ فرمود : یعنی کسی که دیگری را از گمراهی به راه راست درآورد، مانند این است که او را زنده کرده است و کسی که دیگری را از راه راست به گمراهی کشاند، او را کشته است.
الکافی : 2 / 210 / 1.

حدیث1081

امام صادق علیه السلام :
ـ فی قولِهِ عَزَّوجلَّ : «إنّاهَدَیْناهُ السَّبیلَ ...»
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه «براستی که ما راه را به او نشان دادیم...» ـ فرمود : یعنی ما راه را به او شناساندیم؛ یا آن را در پیش می گیرد و یا رهایش می کند.
الإنسان : 3 .

حدیث1082

امام صادق علیه السلام :
لا یَزالُ إبلیسُ فَرِحا ما اهتَجرَ المُسلِمانِ ، فإذا التَقَیا اصطَکَّت رُکبَتاهُ وتَخَلّعَت أوصالُهُ
امام صادق علیه السلام : تا زمانی که دو مسلمان با یکدیگر قهر باشند، ابلیس خوشحال است و هرگاه با هم دیدار (آشتی) کنند، زانوهایش به هم خورد و بندهایش از هم بگسلد و فریاد زند: ای وای بر من، هلاک شدم.
اصطَکَّت رُکبتاه : اضطَرَبتا، والتخلّع : التفکّک، الوَصل : المِفصل ، أو مجتمع العظام (المعجم الوسیط : 1 / 519 وص 250 وج 2 / 1037) .

حدیث1083

امام صادق علیه السلام :
المُتَعَرِّبُ بَعدَ الهِجرَةِ التّارِکُ لهذا الأمرِ بَعدَ مَعرِفَتِهِ .
امام صادق علیه السلام : متعرِّب بعد از هجرت، کسی است که بعد از شناختن این امر (ولایت اهل بیت) آن را رها کند.
معانی الأخبار : 265 / 1 .

حدیث1084

امام صادق علیه السلام :
ـ فیقولِهِ تعالی : «یا عِبادیَ الّذِینَ آمَنوا إنَّ اَرضی ...» ـ : إذا عُصِیَ اللّه ُ فی أرضٍ أنتَ فیها فاخرُجْ مِنها إلی غَیرِها .
امام صادق علیه السلام ـ درباره آیه «ای بندگان من که ایمان آورده اید ! به راستی که زمین من ...» ـ فرمود : هرگاه در سرزمینی که تو در آن به سر می بری خداوند نافرمانی شد، از آنجا به جای دیگر کوچ کن.
مجمع البیان : 8 / 455

حدیث1085

امام صادق علیه السلام :
إنّ المُؤمنَ لَیَنوی الذَّنبَ فیُحرَمُ رِزقَهُ .
امام صادق علیه السلام : به راستی که مؤمن نیّت گناه می کند و بدان سبب از روزی خود محروم می شود.
بحار الأنوار : 71 / 247 / 6 ، ثواب الأعمال : 288 / 1.

حدیث1086

امام صادق علیه السلام :
ـ لَمّا سُئلَ عن حَدِّ العِبادَةِ التی إذا فَعَلَها فاعِلُها کانَ مُؤدِّیا ـ : حُسنُ النِّیَّةِ بالطّاعَةِ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از اندازه عبادتی که چون کسی انجام دهد وظیفه خود را انجام داده است ـ فرمود : حسن نیّت داشتن در طاعت.
الکافی : 2 / 85 / 4.

حدیث1087

امام صادق علیه السلام :
مَن حَسُنَت نِیَّتُهُ زادَ اللّه ُ فی رِزقِهِ .
امام صادق علیه السلام : هر که نیّتش نیکو شود، خداوندبر روزیش بیفزاید.
المحاسن : 1 / 406 / 922.

حدیث1088

امام صادق علیه السلام :
لابُدَّ لِلعَبدِ مِن خالِصِ النِّیَّهِ فی کُلِّ حَرَکَةٍ وسُکونٍ ؛ لأ نَّهُ إذا لَم یَکُن هذا المَعنی یَکونُ غافِلاً .
امام صادق علیه السلام : بنده باید در تمام حرکات و سکنات خود نیّت خالص [برای خدا ]داشته باشد؛ زیرا اگر این معنا در کار نباشد، در شمار غافلان است.
بحار الأنوار : 70 / 210 / 32.

حدیث1089

امام صادق علیه السلام :
ـ فی الجَوابِ عَن عِلَّةِ فَضلِ نِیَّةِ المُؤمنِ علی عَملِهِ ـ : لأنَّ العَمَلَ رُبَّما کانَ رِیاءً لِلمَخلوقینَ، والنِّیَّةُ خالِصَةٌ لرَبِّ العالَمینَ، فیُعطی تَعالی علَی النِّیَّةِ ما لا یُعطی علَی العَمَلِ .
امام صادق علیه السلام ـ در پاسخ به سؤال از علّت برتری نیّت مؤمن بر عمل او ـ فرمود : چون عمل گاه ممکن است برای ریا و خودنمایی به مخلوقین صورت گیرد، اما نیّت به طور خالص از آنِ پروردگار جهانیان است. بنابراین، خدای متعال برای نیّت چیزی عطا می کند که برای عمل عطا نمی کند.
علل الشرائع : 524 / 1.

حدیث1090

امام صادق علیه السلام :
إنّ اللّه َ یَحشُرُ النّاسَ علی نِیّاتِهِم یَومَ القِیامَةِ .
امام صادق علیه السلام : خداوند در روز قیامت مردم را مطابق نیّت هایشان محشور می کند.
المحاسن : 1 / 409 / 929.

حدیث1091

امام صادق علیه السلام :
ما ضَعُفَ بَدَنٌ عمّا قَوِیَت علَیهِ النِّیَّةُ .
امام صادق علیه السلام : هیچ بدنی در انجام آنچه نیّتِ بر آن قوی باشد، ناتوان نیست.
کتاب من لا یحضره الفقیه : 4 / 400 / 5859.

حدیث1092

امام صادق علیه السلام :
إذا أوَیتَ إلی فِراشِکَ فانظُرْما سَلَکتَ فی بَطنِکَ وما کَسَبتَ فی یَومِکَ ، واذکُرْ أ نَّکَ مَیِّتٌ وأنَّ لکَ مَعادا .
امام صادق علیه السلام : هرگاه به بسترت رفتی بیندیش که در آن روز چه غذایی روانه شکم خود کرده ای و چه به دست آورده ای و به یاد آر که خواهی مرد و معادی در پیش داری.
بحار الأنوار : 76 / 190 / 21.

حدیث1093

امام صادق علیه السلام :
مَن تَطَهَّرَ ثُمّ أوی إلی فِراشِهِ ، باتَ وفِراشُهُ کمَسجِدِهِ ، فإن ذَکرَ أ نّهُ علی غَیرِ وُضوءٍ فلْیَتَیمَّمْ مِن دِثارِهِ کائنا ما کانَ ، فإن فَعَلَ ذلکَ لَم یَزَلْ فی الصَّلاةِ وذِکرِ اللّه ِ عَزَّوجلَّ .
امام صادق علیه السلام : هرکه طهارت بگیرد و سپس به بسترش رود، در آن شب بستر او به منزله مسجد اوست و اگر یادش آید که وضو ندارد، به همان لحاف خود، هرچه باشد، تیمم کند، که اگر چنین کرد پیوسته در نماز و ذکر خداوند عز و جل باشد.
بحار الأنوار : 76 / 182 / 6.

حدیث1094

امام صادق علیه السلام :
مَن تَطَهَّرَ ثُمّ أوی إلی فِراشِهِ باتَ وفِراشُهُ کمَسجِدِهِ .
امام صادق علیه السلام : هرکس طهارت (وضو) بگیردو سپس به بسترش رود، در آن شب بستر او چون مسجدش باشد.
ثواب الأعمال : 35 / 1.

حدیث1095

امام صادق علیه السلام :
کَثرَةُ النَّومِ مَذهَبَةٌ للدِّینِ والدُّنیا .
امام صادق علیه السلام : پرخوابی، باعث از دست رفتن دین و دنیاست.
الکافی : 5 / 84 / 1.

حدیث1096

امام صادق علیه السلام :
ـ لرجُلٍ قالَ لَهُ : أتَری هذاالخَلقَ کُلُّهُ مِن النّاسِ ؟ : اِلقَ مِنهُمُ التّارِکَ للسِّواکِ ، والمُتَرَبِّعَ فی مَوضِعِ الضِّیقِ ، والدّاخِلَ فیما لایَعنیهِ، والمُماریَ فیما لاعِلمَ لَهُ، والمُتَمَرِّضَ مِن غَیرِ عِلَّةٍ، والمُتَشَعِّثَ مِن غَیرِ مُصیبَةٍ، والمُخالِفَ علی أصحابِهِ فی الحَقِّ وقَدِ اتَّفَقوا علَیهِ، والمُفتَخِرَ یَفتَخِرُ بآبائهِ وهُو خِلْوٌ مِن صالِحِ أعمالِهِم، فهُو بمَنزِلَةِ الخَلَنجِ
امام صادق علیه السلام ـ به مردی که عرض کرد : آیااین خلایق همه در شمار آدمیانند؟ ـ فرمود : از شمار آنان بیفکن کسی را که مسواک نمی زند، کسی که در جای تنگ چهار زانو می نشیند، کسی که به چیزهای بی ربط و بیهوده می پردازد، کسی که در موضوعاتی که نمی داند بحث و مجادله می کند، کسی که بی جهت خود را در بستر بیماری می اندازد، کسی که بدون مصیبتی سر و وضعش ژولیده و پریشان باشد، کسی که با یاران خود درباره حقیقتی که همه آنها بر آن همداستانند مخالفت کند، کسی که به مفاخر پدران خود ببالد اما از کارهای نیک و شایسته آنان بی بهره باشد، چنین کسی به خَلنگ می ماند که پوسته های آن لایه لایه برداشته شود تا به مغزش برسد و نیز چنان است که خداوند عز و جل فرموده است : «اینان نیستند مگر مانند چارپایان و بلکه اینان گمراهترند» .
الخَلَنْج شجرٌ ، فارسی معرّب ، تتّخذ من خشبه الأوانی. (لسان العرب : 2 / 261).

حدیث1097

امام صادق علیه السلام :
علَیکُم بالأشکالِ مِن النّاسِ والأوساطِ مِن النّاسِ ، فعِندَهُم تَجِدون مَعادِنَ الجَوهر .
امام صادق علیه السلام : با همتایان [خود] از مردم و طبقات متوسط جامعه باشید؛ که معدن های گوهر را در میان اینان می یابید.
الاُصول الستّة عشر : 57 .

حدیث1098

امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةُ أشیاءَ یَحتاجُ النّاسُ طُرّا إلَیها : الأمنُ ، والعَدلُ ، والخِصبُ .
امام صادق علیه السلام : سه چیز است که همه مردم به آنها نیاز دارند : امنیت و عدالت و رفاه.
تحف العقول : 320.

حدیث1099

امام صادق علیه السلام :
طَلَبتُ نُورَ القَلبِ فوَجَدتُهُ فی التَّفَکُّرِ والبُکاءِ ، وطَلَبتُ الجَوازَ علَی الصِّراطِ فوَجَدتُهُ فی الصَّدَقَةِ ، وطَلَبتُ نُورَ الوَجهِ فوَجَدتُهُ فی صَلاةِ اللَّیلِ .
امام صادق علیه السلام : روشنایی دل را جستم و آن رادر اندیشیدن و گریستن یافتم، و گذر از صراط را جستم و آن را در صدقه دادن یافتم، و نورانیت چهره را جستم و آن را در نماز شب یافتم.
مستدرک الوسائل : 12 / 173 / 13810.

حدیث1100

امام صادق علیه السلام :
لَیسَ العِلمُ بالتَّعلُّمِ ، إنّما هُونُورٌ یَقَعُ فی قَلبِ مَن یُریدُ اللّه ُ تبارکَ وتعالی أن یَهدِیَهُ .
امام صادق علیه السلام : علمْ به آموختن نیست، بلکه آن، در حقیقت، نوری است که خداوند تبارک و تعالی در دل هر کس که خواهان هدایتش باشد، می نهد.
بحار الأنوار : 1 / 225 / 17.

حدیث1101

امام صادق علیه السلام :
السّاعی قاتِلُ ثَلاثَةٍ :قاتِلُ نَفسِهِ ، وقاتِلُ مَن یَسعی بهِ ، وقاتِلُ مَن یَسعی إلَیهِ .
امام صادق علیه السلام : سعایت کننده، قاتل سه نفراست : قاتل خودش و قاتل کسی که از او سعایت می کند و قاتل کسی که پیش او سعایت می کند.
الخصال : 108 / 73 .

حدیث1102

امام صادق علیه السلام :
إنّ مِن أکبَرِ السِّحرِ النَّمیمَةَ؛یُفَرَّقُ بها بَینَ المُتَحابَّینِ ، ویُجلَبُ العَداوَةُ علَی المُتَصافِیَینِ ، ویُسفَکُ بها الدِّماءُ ، ویُهدَمُ بها الدُّورُ ، ویُکشَفُ بها السُّتورُ ، والنَّمّامُ أشَرُّ مَن وَطئَ علَی الأرضِ بقَدَمٍ .
امام صادق علیه السلام : از بزرگترین جادو، سخن چینی است، [زیرا] با سخن چینی میان دوستان جدایی افکنده می شود، یاران یکدل را با هم دشمن می کند، به واسطه آن خون ها ریخته می شود، خانه ها ویران می گردد و پرده ها دریده می شود. آد