بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار المجلد 109

اشارة

سرشناسه: مجلسی محمد باقربن محمدتقی 1037 - 1111ق.

عنوان و نام پدیدآور: بحارالانوار: الجامعة لدرر أخبار الائمة الأطهار تالیف محمدباقر المجلسی.

مشخصات نشر: بیروت داراحیاء التراث العربی [1440].

مشخصات ظاهری: ج - نمونه.

یادداشت: عربی.

یادداشت: فهرست نویسی بر اساس جلد بیست و چهارم، 1403ق. [1360].

یادداشت: جلد108،103،94،91،92،87،67،66،65،52،24(چاپ سوم: 1403ق.=1983م.=[1361]).

یادداشت: کتابنامه.

مندرجات: ج .24. کتاب الامامة. ج.52. تاریخ الحجة. ج67،66،65. الایمان و الکفر. ج.87. کتاب الصلاة . ج. 92،91 .الذکر و الدعا. ج. 94. کتاب السوم. ج.103.فهرست المصادر. ج.108.الفهرست.-

موضوع: احادیث شیعه — قرن 11ق

رده بندی کنگره: BP135/م3ب31300 ی ح

رده بندی دیویی: 297/212

شماره کتابشناسی ملی: 1680946

ص: 1

**[ترجمه]

سرشناسه : مجلسی، محمد باقربن محمدتقی، 1037 - 1111ق.

عنوان قراردادی : بحار الانوار .فارسی .برگزیده

عنوان و نام پدیدآور : ترجمه بحارالانوار/ مترجم گروه مترجمان؛ [برای] نهاد کتابخانه های عمومی کشور.

مشخصات نشر : تهران: نهاد کتابخانه های عمومی کشور، موسسه انتشارات کتاب نشر، 1392 -

مشخصات ظاهری : ج.

شابک : دوره : 978-600-7150-66-5 ؛ ج.1 : 978-600-7150-67-2 ؛ ج.2 : 978-600-7150-68-9 ؛ ج.3 : 978-600-7150-69-6 ؛ ج.4 978-600-715070-2 : ؛ ج.5 978-600-7150-71-9 : ؛ ج.6 978-600-7150-72-6 : ؛ ج.7 978-600-7150-73-3 : ؛ ج.8 : 978-600-7150-74-0 ؛ ج.10 978-600-7150-76-4 : ؛ ج.11 978-600-7150-83-2 : ؛ ج.12 978-600-7150-66-5 : ؛ ج.13 978-600-7150-85-6 : ؛ ج.14 978-600-7150-86-3 : ؛ ج.15 978-600-7150-87-0 : ؛ ج.16:978-600-7150-88-7 ؛ ج.17:978-600-7150-89-4 ؛ ج.18: 978-600-7150-90-0 ؛ ج.19:978-600-7150-91-7 ؛ ج.20:978-600-7150-92-4 ؛ ج.21: 978-600-7150-93-1 ؛ ج.22:978-600-7150-94-8 ؛ ج.23:978-600-7150-95-5

مندرجات : ج.1. کتاب عقل و علم و جهل.- ج.2. کتاب توحید.- ج.3. کتاب عدل و معاد.- ج.4. کتاب احتجاج و مناظره.- ج. 5. تاریخ پیامبران.- ج.6. تاریخ حضرت محمد صلی الله علیه وآله.- ج.7. کتاب امامت.- ج.8. تاریخ امیرالمومنین.- ج.9. تاریخ حضرت زهرا و امامان والامقام حسن و حسین و سجاد و باقر علیهم السلام.- ج.10. تاریخ امامان والامقام حضرات صادق، کاظم، رضا، جواد، هادی و عسکری علیهم السلام.- ج.11. تاریخ امام مهدی علیه السلام.- ج.12. کتاب آسمان و جهان - 1.- ج.13. آسمان و جهان - 2.- ج.14. کتاب ایمان و کفر.- ج.15. کتاب معاشرت، آداب و سنت ها و معاصی و کبائر.- ج.16. کتاب مواعظ و حکم.- ج.17. کتاب قرآن، ذکر، دعا و زیارت.- ج.18. کتاب ادعیه.- ج.19. کتاب طهارت و نماز و روزه.- ج.20. کتاب خمس، زکات، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، عقود و معاملات و قضاوت

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

ناشر دیجیتالی : مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

یادداشت : ج.2 - 8 و 10 - 16 (چاپ اول: 1392) (فیپا).

موضوع : احادیث شیعه -- قرن 11ق.

شناسه افزوده : نهاد کتابخانه های عمومی کشور، مجری پژوهش

شناسه افزوده : نهاد کتابخانه های عمومی کشور. موسسه انتشارات کتاب نشر

رده بندی کنگره : BP135/م3ب3042167 1392

رده بندی دیویی : 297/212

شماره کتابشناسی ملی : 3348985

ص: 1

**[ترجمه]

مقدّمة الناشر

بسمه تعالی الحمد للّه ربّ العالمین، و الصّلاة و السلام علی رسوله و نجیّه محمّد و آله الطاهرین.

و بعد: فقد منّ اللّه علینا لاحیاء تراث العلم و الدّین و نشر آثار علمائنا الأخیار حماة الدّین و الشریعة و حملة الحدیث و الفقه، و منها: الموسوعة الکبری، دائرة معارف المذهب: بحار الأنوار، الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الاطهار

فقد عزمنا بإکمال طبعها- تلک الرائقة النفیسة- قبل سنین، فقمنا بأعباء هذه العزمة القویمة، و شمّرنا عن ساق الجد مستمدّا من اللّه عزّ و جلّ، حتّی یسّر اللّه لنا بمنّه و کرمه حمل هذا العب ء الثقیل، فخرج أجزاء الکتاب متتابعا بصورة بدیعة و صحّة و إتقان یستحسنها کلّ ناظر ثقافیّ.

و لیس فی وسعنا أن نشکر مساعی الفضلاء المحقّقین الّذین وازرونا فی إنجاز هذا المشروع المقدّس، و تحمّلوا المشاقّ فی سبیل هذه الفکرة القیّمة، و أتعبوا أنفسهم فی إحقاق هذه الأمنیّة الصالحة.

و منهم الفاضل المحقق الشریف السّماحة الحجّة السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ الجرقوئی الأصبهانیّ شکر اللّه سعیه حیث رتّب هذا

ص: 1

الفهرس القویم لکتاب بحار الأنوار مرتبا علی أجزاء هذه الطبعة الحدیثة، و هو فهرس عام شامل لتمام مواضیع الکتاب، و یقع هذا الفهرس الشریف فی ثلاثة أجزاء (الجزء: الثامن بعد المائة و التاسع بعد المائة، و العاشر بعد المائة) لیترادف بذلک أجزاء طبعتنا هذه الرّائقة البدیعة، و یشغل الفراغ الّذی کان حصل بین الجزء: 53- آخر المجلّد الثالث عشر فی تاریخ الإمام الثانی عشر المهدیّ المنتظر- عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف- و الجزء: 57- أوّل المجلّد الرّابع عشر، کتاب السماء و العالم- نرجو من اللّه العزیز الحکیم أن یوفّقنا بمنّه و کرمه، إنّه خیر معین.

مدیر المکتبة الإسلامیة بطهران الحاجّ السیّد إسماعیل الکتابچی و إخوانه

ص: 2

**[ترجمه]بسمه تعالی الحمد للّه ربّ العالمین، و الصّلاة و السلام علی رسوله و نجیّه محمّد و آله الطاهرین.

و بعد: فقد منّ اللّه علینا لاحیاء تراث العلم و الدّین و نشر آثار علمائنا الأخیار حماة الدّین و الشریعة و حملة الحدیث و الفقه، و منها: الموسوعة الکبری، دائرة معارف المذهب: بحار الأنوار، الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الاطهار

فقد عزمنا بإکمال طبعها- تلک الرائقة النفیسة- قبل سنین، فقمنا بأعباء هذه العزمة القویمة، و شمّرنا عن ساق الجد مستمدّا من اللّه عزّ و جلّ، حتّی یسّر اللّه لنا بمنّه و کرمه حمل هذا العب ء الثقیل، فخرج أجزاء الکتاب متتابعا بصورة بدیعة و صحّة و إتقان یستحسنها کلّ ناظر ثقافیّ.

و لیس فی وسعنا أن نشکر مساعی الفضلاء المحقّقین الّذین وازرونا فی إنجاز هذا المشروع المقدّس، و تحمّلوا المشاقّ فی سبیل هذه الفکرة القیّمة، و أتعبوا أنفسهم فی إحقاق هذه الأمنیّة الصالحة.

و منهم الفاضل المحقق الشریف السّماحة الحجّة السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ الجرقوئی الأصبهانیّ شکر اللّه سعیه حیث رتّب هذا

ص: 1

الفهرس القویم لکتاب بحار الأنوار مرتبا علی أجزاء هذه الطبعة الحدیثة، و هو فهرس عام شامل لتمام مواضیع الکتاب، و یقع هذا الفهرس الشریف فی ثلاثة أجزاء (الجزء: الثامن بعد المائة و التاسع بعد المائة، و العاشر بعد المائة) لیترادف بذلک أجزاء طبعتنا هذه الرّائقة البدیعة، و یشغل الفراغ الّذی کان حصل بین الجزء: 53- آخر المجلّد الثالث عشر فی تاریخ الإمام الثانی عشر المهدیّ المنتظر- عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف- و الجزء: 57- أوّل المجلّد الرّابع عشر، کتاب السماء و العالم- نرجو من اللّه العزیز الحکیم أن یوفّقنا بمنّه و کرمه، إنّه خیر معین.

مدیر المکتبة الإسلامیة بطهران الحاجّ السیّد إسماعیل الکتابچی و إخوانه

ص: 2

**[ترجمه]

تقدیم

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم الحمد للّه الّذی لیس لقضائه دافع، و لا لعطائه مانع، و هو الجواد الواسع، و لا تضیع عنده الودائع، و للکربات دافع و للدرجات رافع.

و الصلاة و السلام علی جدّنا و سیّدنا سیّد المرسلین، و خاتم النّبیّین، محمّد المصطفی صلّی اللّه علیه و آله، صاحب الآیات و البیّنات، المکمّل بشریعته سائر الکمالات، و بعث بخیر الأدیان، و اعزز به الایمان، و رحم به العباد، و دفع به الشقاء، و کشف به الغمّاء، و علی جمیع الأنبیاء و المرسلین.

و علی ابن عمّه أمیر المؤمنین، علیّ بن أبی طالب، أبی الأئمّة، و المخصوص بالاخوّة.

و علی خیر الأخیار، و أمّ الأنوار، البتول العذراء، فاطمة الزهراء.

و علی آله الّذین هم: کانوا محالّ معرفة اللّه، و مساکن برکته، و الدّعاة إلیه، و الأدلّاء علی مرضاته، القوّامون بأمره، و العاملون بإرادته، و الّذین هم کانوا عادتهم الإحسان و سجیّتهم الکرم.

سیّما علی الإمام المنتظر، و الحجّة الثّانی عشر، الغائب عن الأبصار و الحاضر فی الأمصار علیه السّلام. اللّهمّ عجّل فرجهم، و سهّل مخرجهم، و اسلک بنا منهجهم، و امتنا علی ولایتهم، و احشرنا فی زمرتهم، و اسقنا بکأسهم، و لا تفرّق بیننا و بینهم، و لا تحرمنا شفاعتهم، و العن أعدائهم،

ص: 3

و بعد: یقول خویدم علوم أئمّة الطّاهرین علیهم السّلام الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ الحسینی بن العلم الحجّة الحاجّ السیّد رضا بن العلم الحجّة الحاجّ السیّد حسین الشهیر بحاج آقا بزرگ بن السیّد محمّد الشهیر بسیّد آقا جان بن السیّد أبی طالب بن السیّد سلیمان بن المیر أبی طالب بن المیر فتوح (المدفون بجوار أبیه فی بقعة سلطان، بندرآباد- یزد) بن المیر فتّاح (المدفون فی بقعة سلطان- بندرآباد- یزد) الحسن آبادیّ الجرقوئی الأصبهانیّ، انّه غیر خفیّ علی اولی البصائر النافذة و الأنظار الثاقبة أنّ کتاب بحار الأنوار، الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الاطهار علیهم السّلام دائرة معارف، تحوی من الفنون و العلوم، الفیّاضة بطرائف، و نوادر الفرائد الغوالی، بحیث: لا یستغنی عنها کلّ ذی فنّ، یصمد إلی تقصی الأطراف فی فنّه، و جمع الطرف اللازمة له.

فمثل هذا الکتاب لا یهدی إلی جمیع موضوعاته إلّا بفهرس عامّ یرشد المراجعین، و یسهل التناول، فمن هنا: ألّفنا و جمعنا فهرسا حاویا و دلیلا رشیقا للکتاب، و کما أشرنا فی المجلّد الثامن بعد المائة، و العاشر بعد المائة، مع کونه فهرسا جامعا بدیعا، کتاب مستقلّ فی ثلاثة أجزاء.

و أبرأ اللّه تبارک و تعالی باتمام هذا الجزء ذمّتی و عهدتی عن هذا الخطب الفادح مع کثرة أشغالی، و خفّف کاهلی عن أعباء هذا الحمل الّذی بهظنی و ملک اعنّة نفسی ثلاث سنین، فآدنی و قطع مطای.

فلله الحمد علی یسّر لی اهبته، و أتاح لی الفرصة حتّی حبئت علی آخره.

و لا یسعنا أن نجری قلمنا بکلیمات حتّی تبلغ بحدّ الشکر و التقدیر إلی بعض المراجع الدّینی مدّ ظلّهم، و العلماء، و الوعاظ،

ص: 4

و الأساتیذ و الطلاب حفظهم اللّه الّذین اثنوا علینا کلمات الثّناء و کتبوا رسالات و جمل التقریظ حول کتابنا (هدایة الأخیار إلی فهرس بحار الأنوار) من شتّی النّواحی و أقاصی البلاد و أدانیها، و لا نذکر أسمائهم الشریفة لمصلحة، و لا نشیر إلی رسالاتهم خوفا للإطالة.

و وقعت اخطاء و اغیلاط مطبعیة بسیطة غیر مهمّة فی کلّ واحد من ثلاث مجلّدات، نأمل أن یفطن إلیها القارئ الکریم و ینبّهنا و یصحّحها و یصلحها ما فیه من القصور و التقصیر، و مظانّ المؤاخذة و التعییر، فانّ قلّة بضاعتی لائحة، و إضاعة وقتی فی الشواغل الدّنیویّة واضحة.

و المرجوّ من کلّ من ینظر إلی کتابنا الدّعاء فی المظانّ فانّی محتاج إلیه فی حیاتی و بعد الممات، حشرنی اللّه و إیّاهم فی زمرة الموالین لال الرّسول، و التّابعین لهم فی الفروع و الأصول، و نسأله العفو عن الزّلل و الخطل فی القول و العمل، و الصفح عن الخطاء و التقصیر، انه هو الغفور الرّحیم.

طهران- 2 رجب الاصب 1394 من الهجرة القمریة

الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ

ص: 5

ص: 6

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم العنوان الصفحة

**[ترجمه]بسم اللّه الرّحمن الرّحیم الحمد للّه الّذی لیس لقضائه دافع، و لا لعطائه مانع، و هو الجواد الواسع، و لا تضیع عنده الودائع، و للکربات دافع و للدرجات رافع.

و الصلاة و السلام علی جدّنا و سیّدنا سیّد المرسلین، و خاتم النّبیّین، محمّد المصطفی صلّی اللّه علیه و آله، صاحب الآیات و البیّنات، المکمّل بشریعته سائر الکمالات، و بعث بخیر الأدیان، و اعزز به الایمان، و رحم به العباد، و دفع به الشقاء، و کشف به الغمّاء، و علی جمیع الأنبیاء و المرسلین.

و علی ابن عمّه أمیر المؤمنین، علیّ بن أبی طالب، أبی الأئمّة، و المخصوص بالاخوّة.

و علی خیر الأخیار، و أمّ الأنوار، البتول العذراء، فاطمة الزهراء.

و علی آله الّذین هم: کانوا محالّ معرفة اللّه، و مساکن برکته، و الدّعاة إلیه، و الأدلّاء علی مرضاته، القوّامون بأمره، و العاملون بإرادته، و الّذین هم کانوا عادتهم الإحسان و سجیّتهم الکرم.

سیّما علی الإمام المنتظر، و الحجّة الثّانی عشر، الغائب عن الأبصار و الحاضر فی الأمصار علیه السّلام. اللّهمّ عجّل فرجهم، و سهّل مخرجهم، و اسلک بنا منهجهم، و امتنا علی ولایتهم، و احشرنا فی زمرتهم، و اسقنا بکأسهم، و لا تفرّق بیننا و بینهم، و لا تحرمنا شفاعتهم، و العن أعدائهم،

ص: 3

و بعد: یقول خویدم علوم أئمّة الطّاهرین علیهم السّلام الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ الحسینی بن العلم الحجّة الحاجّ السیّد رضا بن العلم الحجّة الحاجّ السیّد حسین الشهیر بحاج آقا بزرگ بن السیّد محمّد الشهیر بسیّد آقا جان بن السیّد أبی طالب بن السیّد سلیمان بن المیر أبی طالب بن المیر فتوح (المدفون بجوار أبیه فی بقعة سلطان، بندرآباد- یزد) بن المیر فتّاح (المدفون فی بقعة سلطان- بندرآباد- یزد) الحسن آبادیّ الجرقوئی الأصبهانیّ، انّه غیر خفیّ علی اولی البصائر النافذة و الأنظار الثاقبة أنّ کتاب بحار الأنوار، الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الاطهار علیهم السّلام دائرة معارف، تحوی من الفنون و العلوم، الفیّاضة بطرائف، و نوادر الفرائد الغوالی، بحیث: لا یستغنی عنها کلّ ذی فنّ، یصمد إلی تقصی الأطراف فی فنّه، و جمع الطرف اللازمة له.

فمثل هذا الکتاب لا یهدی إلی جمیع موضوعاته إلّا بفهرس عامّ یرشد المراجعین، و یسهل التناول، فمن هنا: ألّفنا و جمعنا فهرسا حاویا و دلیلا رشیقا للکتاب، و کما أشرنا فی المجلّد الثامن بعد المائة، و العاشر بعد المائة، مع کونه فهرسا جامعا بدیعا، کتاب مستقلّ فی ثلاثة أجزاء.

و أبرأ اللّه تبارک و تعالی باتمام هذا الجزء ذمّتی و عهدتی عن هذا الخطب الفادح مع کثرة أشغالی، و خفّف کاهلی عن أعباء هذا الحمل الّذی بهظنی و ملک اعنّة نفسی ثلاث سنین، فآدنی و قطع مطای.

فلله الحمد علی یسّر لی اهبته، و أتاح لی الفرصة حتّی حبئت علی آخره.

و لا یسعنا أن نجری قلمنا بکلیمات حتّی تبلغ بحدّ الشکر و التقدیر إلی بعض المراجع الدّینی مدّ ظلّهم، و العلماء، و الوعاظ،

ص: 4

و الأساتیذ و الطلاب حفظهم اللّه الّذین اثنوا علینا کلمات الثّناء و کتبوا رسالات و جمل التقریظ حول کتابنا (هدایة الأخیار إلی فهرس بحار الأنوار) من شتّی النّواحی و أقاصی البلاد و أدانیها، و لا نذکر أسمائهم الشریفة لمصلحة، و لا نشیر إلی رسالاتهم خوفا للإطالة.

و وقعت اخطاء و اغیلاط مطبعیة بسیطة غیر مهمّة فی کلّ واحد من ثلاث مجلّدات، نأمل أن یفطن إلیها القارئ الکریم و ینبّهنا و یصحّحها و یصلحها ما فیه من القصور و التقصیر، و مظانّ المؤاخذة و التعییر، فانّ قلّة بضاعتی لائحة، و إضاعة وقتی فی الشواغل الدّنیویّة واضحة.

و المرجوّ من کلّ من ینظر إلی کتابنا الدّعاء فی المظانّ فانّی محتاج إلیه فی حیاتی و بعد الممات، حشرنی اللّه و إیّاهم فی زمرة الموالین لال الرّسول، و التّابعین لهم فی الفروع و الأصول، و نسأله العفو عن الزّلل و الخطل فی القول و العمل، و الصفح عن الخطاء و التقصیر، انه هو الغفور الرّحیم.

طهران- 2 رجب الاصب 1394 من الهجرة القمریة

الحاجّ السیّد هدایة اللّه المسترحمیّ

ص: 5

ص: 6

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء الخامس و الثلاثین

اشارة

خطبة الکتاب، و انه المجلد التاسع فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیه السّلام وتواریخ أحواله1

**[ترجمه]خطبة الکتاب، و انه المجلد التاسع فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیه السّلام وتواریخ أحواله1

**[ترجمه]

[أبواب فی فضائل أمیر المؤمنین علیّ بن أبی طالب علیه السّلام و تواریخ أحواله 1]

الباب الأوّل تاریخ ولادته و حلیته و شمائله صلوات اللّه علیه 2

فی یوم ولادته و شهر ولادته و وفاته علیه السّلام 5

فیما رواه جابر فی ولادته علیه السّلام و قصّة المثرم الراهب 10

فی أنّه علیه السّلام قرء سورة «قد أفلح المؤمنون» یوم ولادته 37

**[ترجمه]فی یوم ولادته و شهر ولادته و وفاته علیه السّلام 5

فیما رواه جابر فی ولادته علیه السّلام و قصّة المثرم الراهب 10

فی أنّه علیه السّلام قرء سورة «قد أفلح المؤمنون» یوم ولادته 37

**[ترجمه]

الباب الثانی أسمائه علیه السّلام و عللها 45

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بالکوفة بعد منصرفه من النهروان و ذکر فیها ما أنعم اللّه علیه، و أسمائه فی الإنجیل و التوراة و الزبور، و عند الهند و الروم و الفرس و الترک و الزنج و الکهنة و الحبشة و العرب و أمّه و ظئره و أبیه 45

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها کنی علیّ علیه السّلام بأبی تراب، و فیها بیان 50

الآیات الّتی کانت فیها اسم علیّ علیه السّلام و ولایته 57

أسمائه علیه السّلام فی الکتب و الأقوام 62

فی صفاته و أسمائه علیه السّلام علی حروف الهجاء 63

**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بالکوفة بعد منصرفه من النهروان و ذکر فیها ما أنعم اللّه علیه، و أسمائه فی الإنجیل و التوراة و الزبور، و عند الهند و الروم و الفرس و الترک و الزنج و الکهنة و الحبشة و العرب و أمّه و ظئره و أبیه 45

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها کنی علیّ علیه السّلام بأبی تراب، و فیها بیان 50

الآیات الّتی کانت فیها اسم علیّ علیه السّلام و ولایته 57

أسمائه علیه السّلام فی الکتب و الأقوام 62

فی صفاته و أسمائه علیه السّلام علی حروف الهجاء 63

**[ترجمه]

الباب الثالث نسبه و أحوال والدیه علیه و علیهما السلام 68

فی أنّ نور أبی طالب یطفئ أنوار الخلائق فی یوم القیامة 69

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله کان باکیا فی موت فاطمة بنت أسد 70

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه لیس حجة علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و فیه بیان و فی الذیل ما یناسب و تحقیق 73

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه آمن بحساب الجمل، و فیه بحث و تحقیق و بیان، و ما قیل فی حلّ الخبر 77

فیما قالته قریش لأبی طالب رضی اللّه عنه فی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و ما انشده أبو طالب فیه صلّی اللّه علیه و آله، و قصّة دار الندوة 87

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لجابر فی میلاد علیّ علیه السّلام و قصّة المثرم و أبی طالب 99

فی ایمان أبی طالب رضی اللّه عنه و من شکّ فی ایمانه کان مصیره إلی النار 111

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه لا یغیب عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و یحرسه و ما فعله بقریش بعد فقده 223

فی أنّ أبا طالب و خدیجة رضی اللّه عنهما ما تا قبل فرض الصلاة علی المیّت 127

فی إثبات إیمان أبی طالب رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 138

فیما قاله علیّ علیه السّلام من الأبیات فی مرثیّة أبیه و خدیجة رضی اللّه تعالی عنهما 142

معنی قوله تعالی: «إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ» 152

ص: 2

العنوان الصفحة

فیما نقله ابن أبی الحدید فی إسلام أبی طالب و إثباته من أشعاره 155

فیما نقله السیّد المرتضی عن شیخه المفید قدّس سرهما فی إیمان أبی طالب (رض) 173

فی سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ» 177

فی أحوال أمّه علیه و علیها السلام و نسبها 179

**[ترجمه]فی أنّ نور أبی طالب یطفئ أنوار الخلائق فی یوم القیامة 69

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله کان باکیا فی موت فاطمة بنت أسد 70

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه لیس حجة علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و فیه بیان و فی الذیل ما یناسب و تحقیق 73

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه آمن بحساب الجمل، و فیه بحث و تحقیق و بیان، و ما قیل فی حلّ الخبر 77

فیما قالته قریش لأبی طالب رضی اللّه عنه فی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم، و ما انشده أبو طالب فیه صلّی اللّه علیه و آله، و قصّة دار الندوة 87

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لجابر فی میلاد علیّ علیه السّلام و قصّة المثرم و أبی طالب 99

فی ایمان أبی طالب رضی اللّه عنه و من شکّ فی ایمانه کان مصیره إلی النار 111

فی أنّ أبا طالب رضی اللّه عنه لا یغیب عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و یحرسه و ما فعله بقریش بعد فقده 223

فی أنّ أبا طالب و خدیجة رضی اللّه عنهما ما تا قبل فرض الصلاة علی المیّت 127

فی إثبات إیمان أبی طالب رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 138

فیما قاله علیّ علیه السّلام من الأبیات فی مرثیّة أبیه و خدیجة رضی اللّه تعالی عنهما 142

معنی قوله تعالی: «إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ» 152

ص: 2

العنوان الصفحة

فیما نقله ابن أبی الحدید فی إسلام أبی طالب و إثباته من أشعاره 155

فیما نقله السیّد المرتضی عن شیخه المفید قدّس سرهما فی إیمان أبی طالب (رض) 173

فی سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّکَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ» 177

فی أحوال أمّه علیه و علیها السلام و نسبها 179

**[ترجمه]

أبواب الآیات النازلة فی شأنه علیه السّلام الدالة علی فضله و امامته

الباب الرابع فی نزول آیة: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ» فی شأنه علیه السّلام 183

فی سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا» 183

فی أنّ علیّا علیه السّلام تصدّق بخاتمه و هو راکع فنزل: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ» 185

فیما رواه العامّة فی نزول: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ» فی علیّ علیه السّلام 199

فی بیان الاستدلال بالآیة الکریمة علی إمامته علیه السّلام 203

**[ترجمه]فی سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا» 183

فی أنّ علیّا علیه السّلام تصدّق بخاتمه و هو راکع فنزل: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ» 185

فیما رواه العامّة فی نزول: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ» فی علیّ علیه السّلام 199

فی بیان الاستدلال بالآیة الکریمة علی إمامته علیه السّلام 203

**[ترجمه]

الباب الخامس آیة التطهیر 206

فی أنّ قوله تعالی: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ» نزل فی رسول- اللّه صلّی اللّه علیه و آله و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام 206

فیما رواه العامّة فی نزول قوله تعالی: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ» 217

بحث و تحقیق و بیان فی أنّ الآیة الکریمة ممّا تدلّ علی عصمة أصحاب الکساء علیهم السّلام و تأییدات من أخبار الخاصّة و العامّة، و معنی: أهل البیت،

ص: 3

العنوان الصفحة

و المراد منهم 225

فی بطلان القول بأنّ أزواج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم داخلة فی الآیة 233

**[ترجمه]فی أنّ قوله تعالی: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ» نزل فی رسول- اللّه صلّی اللّه علیه و آله و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام 206

فیما رواه العامّة فی نزول قوله تعالی: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ» 217

بحث و تحقیق و بیان فی أنّ الآیة الکریمة ممّا تدلّ علی عصمة أصحاب الکساء علیهم السّلام و تأییدات من أخبار الخاصّة و العامّة، و معنی: أهل البیت،

ص: 3

العنوان الصفحة

و المراد منهم 225

فی بطلان القول بأنّ أزواج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم داخلة فی الآیة 233

**[ترجمه]

الباب السادس نزول: هل أتی 237

سبب نزول سورة هل أتی، و أبیات من علیّ و فاطمة علیهما السّلام 237

فی أنّ علیّا و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام تصدّقوا فی لیلة خمس و عشرین من ذی الحجّة و فی الیوم الخامس و العشرین نزلت سورة هل أتی 255

**[ترجمه]سبب نزول سورة هل أتی، و أبیات من علیّ و فاطمة علیهما السّلام 237

فی أنّ علیّا و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام تصدّقوا فی لیلة خمس و عشرین من ذی الحجّة و فی الیوم الخامس و العشرین نزلت سورة هل أتی 255

**[ترجمه]

الباب السابع آیة المباهلة 257

فی أنّ أکبر فضیلة کانت لعلیّ علیه السّلام و یدلّ علیها القرآن: آیة المباهلة 257

فیما رواه العامّة فی المباهلة 261

بحث و تحقیق حول آیة المباهلة، و فی الذیل ما یناسب المقام 267

**[ترجمه]فی أنّ أکبر فضیلة کانت لعلیّ علیه السّلام و یدلّ علیها القرآن: آیة المباهلة 257

فیما رواه العامّة فی المباهلة 261

بحث و تحقیق حول آیة المباهلة، و فی الذیل ما یناسب المقام 267

**[ترجمه]

الباب الثامن قوله تعالی: «وَ النَّجْمِ إِذا هَوی و نزول الکوکب فی داره علیه السّلام 272

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من سقط کوکب فی داره فهو وصیّی و خلیفتی 272

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ من شأن الأنبیاء ان یدلّوا علی وصیّ من بعدهم یقوم بأمرهم 274

فی قول عمر بن الخطّاب: اعطی علی خمس خصال لو کان لی واحدة 275

فیما نسب عمر و أبو بکر و عثمان و طلحة و الزبیر و سعد بن أبی وقّاص و

ص: 4

العنوان الصفحة

عبد الرحمن بن عوف و أبو عبیدة بن الجرّاح إلی النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالغوایة فی علیّ علیه السّلام 276

فی تکلّم الشمس معه علیه السّلام 278

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: من سقط کوکب فی داره فهو وصیّی و خلیفتی 272

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ من شأن الأنبیاء ان یدلّوا علی وصیّ من بعدهم یقوم بأمرهم 274

فی قول عمر بن الخطّاب: اعطی علی خمس خصال لو کان لی واحدة 275

فیما نسب عمر و أبو بکر و عثمان و طلحة و الزبیر و سعد بن أبی وقّاص و

ص: 4

العنوان الصفحة

عبد الرحمن بن عوف و أبو عبیدة بن الجرّاح إلی النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بالغوایة فی علیّ علیه السّلام 276

فی تکلّم الشمس معه علیه السّلام 278

**[ترجمه]

الباب التاسع نزول سورة براءة و قراءة أمیر المؤمنین علیه السّلام علی أهل مکّة

و ردّ أبی بکر، و أن علیا هو الاذان یوم الحجّ الأکبر 284 العلّة الّتی من أجلها کانت العرب فی الجاهلیّة تطوف بالبیت عراة 290

فی اجماع المفسّرین و نقلة الأخبار من الخاصّة و العامّة بأنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ولیّ علیّا باداء سورة براءة، و عزل به أبا بکر 303

الاستدلال علی خلافة مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام و عدم استحقاق أبی بکر لها و علّة بعثه و عزله 309

**[ترجمه]و ردّ أبی بکر، و أن علیا هو الاذان یوم الحجّ الأکبر 284 العلّة الّتی من أجلها کانت العرب فی الجاهلیّة تطوف بالبیت عراة 290

فی اجماع المفسّرین و نقلة الأخبار من الخاصّة و العامّة بأنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ولیّ علیّا باداء سورة براءة، و عزل به أبا بکر 303

الاستدلال علی خلافة مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام و عدم استحقاق أبی بکر لها و علّة بعثه و عزله 309

**[ترجمه]

الباب العاشر قوله تعالی: «وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْیَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُکَ مِنْهُ یَصِدُّونَ» 313

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ فیک مثلا من عیسی علیه السّلام 317

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ فیک مثلا من عیسی علیه السّلام 317

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر قوله تعالی: «وَ تَعِیَها أُذُنٌ واعِیَةٌ» 326

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: «أُذُنٌ واعِیَةٌ» هی اذن علیّ علیه السّلام 326

**[ترجمه]فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: «أُذُنٌ واعِیَةٌ» هی اذن علیّ علیه السّلام 326

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر انه علیه السّلام السابق فی القرآن

و فیه نزلت: «ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ قَلِیلٌ مِنَ الْآخِرِینَ» 332

ص: 5

العنوان الصفحة

فی أنّ: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» علیّ علیه السّلام و شیعته 332

فی أنّ قوله تعالی: «الَّذِینَ هُمْ مِنْ خَشْیَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ» نزلت فی علیّ و ولده علیهم السّلام 334

**[ترجمه]و فیه نزلت: «ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ قَلِیلٌ مِنَ الْآخِرِینَ» 332

ص: 5

العنوان الصفحة

فی أنّ: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ» علیّ علیه السّلام و شیعته 332

فی أنّ قوله تعالی: «الَّذِینَ هُمْ مِنْ خَشْیَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ» نزلت فی علیّ و ولده علیهم السّلام 334

**[ترجمه]

الباب الثالث عشر انه علیه السّلام المؤمن و الایمان و الدین و الإسلام و السنة و السلام و خیر البریة فی القرآن، و أعداؤه الکفر و الفسوق و العصیان 336

فی أنّ الکفر و الفسوق و العصیان، الأوّل و الثانی و الثالث 336

فی أنّ: «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً» علیّ علیه السّلام «کَمَنْ کانَ فاسِقاً» ولید بن عقبة 337

فی أنّ. معنی قوله تعالی: «ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً» ولایة علیّ علیه السّلام 342

**[ترجمه]فی أنّ الکفر و الفسوق و العصیان، الأوّل و الثانی و الثالث 336

فی أنّ: «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً» علیّ علیه السّلام «کَمَنْ کانَ فاسِقاً» ولید بن عقبة 337

فی أنّ. معنی قوله تعالی: «ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً» ولایة علیّ علیه السّلام 342

**[ترجمه]

الباب الرابع عشر قوله تعالی: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» 353

فی أنّ قوله تعالی: «سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» کان ولایة علیّ علیه السّلام 353

**[ترجمه]فی أنّ قوله تعالی: «سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» کان ولایة علیّ علیه السّلام 353

**[ترجمه]

الباب الخامس عشر قوله تعالی: «وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً» 360

فی أنّ اللّه تعالی خلق نطفة بیضاء، فنقلها من صلب إلی صلب، حتّی نقلت إلی صلب عبد المطّلب، فجعل نصفین، فصار نصفها فی عبد اللّه، و نصفها فی أبی طالب 362

ص: 6

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ اللّه تعالی خلق نطفة بیضاء، فنقلها من صلب إلی صلب، حتّی نقلت إلی صلب عبد المطّلب، فجعل نصفین، فصار نصفها فی عبد اللّه، و نصفها فی أبی طالب 362

ص: 6

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السادس عشر انه علیه السّلام: السبیل، و الصراط، و المیزان، فی القرآن 363

معنی قوله تعالی: «ما کُنْتَ تَدْرِی مَا الْکِتابُ وَ لَا الْإِیمانُ» 367

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «ما کُنْتَ تَدْرِی مَا الْکِتابُ وَ لَا الْإِیمانُ» 367

**[ترجمه]

الباب السابع عشر قوله تعالی: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً» 375

فی أنّ قوله عزّ من قائل: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام 375

**[ترجمه]فی أنّ قوله عزّ من قائل: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام 375

**[ترجمه]

الباب الثامن عشر آیة النجوی و أنّه لم یعمل بها غیره علیه السّلام 376

سبب نزول آیة النجوی 376

فی أنّ المناجی للرسول صلّی اللّه علیه و آله هو علیّ علیه السّلام دون الناس أجمعین، و کان له علیه السّلام دینار فصرفه بعشرة دراهم فی عشر کلمات سالهنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 381

بحث حول آیة الکریمة 383

**[ترجمه]سبب نزول آیة النجوی 376

فی أنّ المناجی للرسول صلّی اللّه علیه و آله هو علیّ علیه السّلام دون الناس أجمعین، و کان له علیه السّلام دینار فصرفه بعشرة دراهم فی عشر کلمات سالهنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 381

بحث حول آیة الکریمة 383

**[ترجمه]

الباب التاسع عشر أنه صلوات اللّه علیه الشهید و الشاهد و المشهود 386

فی قوله علیه السّلام: لو کسرت لی و سادة فقعدت علیها لقضیت بین أهل التوراة بتوراتهم و أهل الإنجیل بإنجیلهم و أهل الزّبور بزبورهم و أهل الفرقان بفرقانهم 387

فی أنّه علیه السّلام شهید للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی نفسه 389

معنی قوله تعالی: «أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ» 391

ص: 7

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام: لو کسرت لی و سادة فقعدت علیها لقضیت بین أهل التوراة بتوراتهم و أهل الإنجیل بإنجیلهم و أهل الزّبور بزبورهم و أهل الفرقان بفرقانهم 387

فی أنّه علیه السّلام شهید للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی نفسه 389

معنی قوله تعالی: «أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ» 391

ص: 7

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب العشرون أنه نزل فیه صلوات اللّه علیه: الذکر، و النور، و الهدی، و التقی، فی القرآن 394

معنی قوله تعالی: «وَ إِنْ یَکادُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ» 394

فی أن قوله عزّ اسمه: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» نزل فی علیّ علیه السّلام 395

فی أنّ القرآن حیّ لا یموت 403

بحث شریف حول قوله عزّ و جلّ: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» 406

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «وَ إِنْ یَکادُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ» 394

فی أن قوله عزّ اسمه: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» نزل فی علیّ علیه السّلام 395

فی أنّ القرآن حیّ لا یموت 403

بحث شریف حول قوله عزّ و جلّ: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» 406

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون أنه صلوات اللّه علیه: الصادق، و المصدق، و الصدیق، فی القرآن 407

فی أنّ: «وَ الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ» هو علیّ علیه السّلام 407

فی أنّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ» استدلال علی إمامة علیّ علیه السّلام و فی الذّیل ما یناسب 408

بحث حول قوله عزّ اسمه: «وَ الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ» و ردّ علی من قال أنّ الآیة نزلت فی أبی بکر 416

**[ترجمه]فی أنّ: «وَ الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ» هو علیّ علیه السّلام 407

فی أنّ: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ» استدلال علی إمامة علیّ علیه السّلام و فی الذّیل ما یناسب 408

بحث حول قوله عزّ اسمه: «وَ الَّذِی جاءَ بِالصِّدْقِ» و ردّ علی من قال أنّ الآیة نزلت فی أبی بکر 416

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون انه صلوات اللّه علیه: الفضل، و الرحمة، و النعمة 423

«قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِکَ فَلْیَفْرَحُوا» هو علیّ علیه السّلام 423

ص: 8

العنوان الصفحة

**[ترجمه]«قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِکَ فَلْیَفْرَحُوا» هو علیّ علیه السّلام 423

ص: 8

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثالث و العشرون أنه صلوات اللّه علیه هو: الامام المبین 427

معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ کُلَّ شَیْ ءٍ أَحْصَیْناهُ فِی إِمامٍ مُبِینٍ»: و ما قال أبو بکر و عمر 427

**[ترجمه]معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ کُلَّ شَیْ ءٍ أَحْصَیْناهُ فِی إِمامٍ مُبِینٍ»: و ما قال أبو بکر و عمر 427

**[ترجمه]

الباب الرابع و العشرون أنه صلوات اللّه علیه: الذی عنده علم الکتاب 429

فی أنّ قوله تعالی: «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ» هو علیّ علیه السّلام 429

إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الثلاثون و هو الجزء الأول من المجلد التاسع 436

**[ترجمه]فی أنّ قوله تعالی: «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ» هو علیّ علیه السّلام 429

إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الثلاثون و هو الجزء الأول من المجلد التاسع 436

**[ترجمه]

فهرس الجزء السادس و الثلاثین

الباب الخامس و العشرون أنه علیه السّلام: النَّبَإِ الْعَظِیم

و الآیة الکبری 1 فی أنّ: النَّبَإِ الْعَظِیمِ، کان علیّا علیه السّلام 1

سبب نزول قوله عزّ اسمه: «عَمَّ یَتَساءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ» 2

**[ترجمه]و الآیة الکبری 1 فی أنّ: النَّبَإِ الْعَظِیمِ، کان علیّا علیه السّلام 1

سبب نزول قوله عزّ اسمه: «عَمَّ یَتَساءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ» 2

**[ترجمه]

الباب السادس و العشرون ان الوالدین: رسول اللّه و أمیر المؤمنین صلوات اللّه علیهما 4

ص: 9

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حقّ علیّ علی هذه الامّة کحق الوالد علی الولد 5

معنی قوله تعالی: «النَّبِیُّ أَوْلی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ» 7

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أنا و علیّ أبوا هذه الامّة 11

**[ترجمه]ص: 9

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: حقّ علیّ علی هذه الامّة کحق الوالد علی الولد 5

معنی قوله تعالی: «النَّبِیُّ أَوْلی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ» 7

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أنا و علیّ أبوا هذه الامّة 11

**[ترجمه]

الباب السابع و العشرون أنه صلوات اللّه علیه: حبل اللّه، و العروة الوثقی

و أنه متمسک بها 15 فی أنّ: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً» کان علیّا علیه السّلام 15

فی قول الصادق علیه السّلام: نحن حبل اللّه 19

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ستکون بعدی فتنة مظلمة، الناجی منها من تمسّک بالعروة الوثقی، و هو علیّ علیه السّلام 20

**[ترجمه]و أنه متمسک بها 15 فی أنّ: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً» کان علیّا علیه السّلام 15

فی قول الصادق علیه السّلام: نحن حبل اللّه 19

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: ستکون بعدی فتنة مظلمة، الناجی منها من تمسّک بالعروة الوثقی، و هو علیّ علیه السّلام 20

**[ترجمه]

الباب الثامن و العشرون بعض ما نزل فی جهاده علیه السّلام

(زائدا علی ما سیأتی) 21 معنی قوله عزّ و جلّ: «لِیُنْذِرَ بَأْساً شَدِیداً مِنْ لَدُنْهُ» 21

معنی قوله تعالی: «وَ لَقَدْ کُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ» و نزلت فی یوم أحد 26

lt;meta info="(زائدا علی ما سیأتی) 21 معنی قوله عزّ و جلّ: «لِیُنْذِرَ بَأْساً شَدِیداً مِنْ لَدُنْهُ» 21

معنی قوله تعالی: «وَ لَقَدْ کُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ» و نزلت فی یوم أحد 26

**[ترجمه]

الباب التاسع و العشرون أنه صلوات اللّه علیه صالح المؤمنین 27

فی أنّ: «وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ» کان علیّا علیه السّلام 28

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عرّف علیّا علیه السّلام أصحابه مرّتین، و بحث شریف علمیّ کلامیّ حول کلمة صالح المؤمنین، و أنّه کان علیّ علیه السّلام بنقل الخاصّ و العامّ بالطرق المتعدّدة 31

ص: 10

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ: «وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِینَ» کان علیّا علیه السّلام 28

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عرّف علیّا علیه السّلام أصحابه مرّتین، و بحث شریف علمیّ کلامیّ حول کلمة صالح المؤمنین، و أنّه کان علیّ علیه السّلام بنقل الخاصّ و العامّ بالطرق المتعدّدة 31

ص: 10

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثلاثون قوله تعالی: «مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ ... وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِیمٌ» 32

فی انّ: «فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» نزلت فی علیّ علیه السّلام 32

إشارة إلی ما ذکره امام النواصب الرازیّ فی تفسیره و الرد علیه 33

**[ترجمه]فی انّ: «فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» نزلت فی علیّ علیه السّلام 32

إشارة إلی ما ذکره امام النواصب الرازیّ فی تفسیره و الرد علیه 33

**[ترجمه]

الباب الحادی و الثلاثون قوله عزّ و جلّ: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ 34

فی أنّ: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و العباس و شیبة بعد ما افتخرا علی علیّ علیه السّلام 34

**[ترجمه]فی أنّ: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و العباس و شیبة بعد ما افتخرا علی علیّ علیه السّلام 34

**[ترجمه]

الباب الثانی و الثلاثون قوله تعالی: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ» 40

قوله عزّ و جلّ: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی ...» نزلت فی مبیت علیّ علیه السّلام 40

بحث و تحقیق حول آیة الکریمة المبارکة و الردّ علی من قال نزلت فی غیر علیّ علیه السّلام 44

أشعار أبی طالب رضی اللّه عنه فی الموضوع، و أبیات من أمیر المؤمنین علیه السّلام بعد تسلیمه و مبیته 45

بحث علمی و تحقیق کلامیّ فی مبیته علیه السّلام و حجج علی أهل الخلاف علی ما ذکره الشیخ المفید رحمه اللّه 47

ص: 11

العنوان الصفحة

**[ترجمه]قوله عزّ و جلّ: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی ...» نزلت فی مبیت علیّ علیه السّلام 40

بحث و تحقیق حول آیة الکریمة المبارکة و الردّ علی من قال نزلت فی غیر علیّ علیه السّلام 44

أشعار أبی طالب رضی اللّه عنه فی الموضوع، و أبیات من أمیر المؤمنین علیه السّلام بعد تسلیمه و مبیته 45

بحث علمی و تحقیق کلامیّ فی مبیته علیه السّلام و حجج علی أهل الخلاف علی ما ذکره الشیخ المفید رحمه اللّه 47

ص: 11

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثالث و الثلاثون قوله تعالی: «قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی» و قوله: «وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ» و قوله تعالی: «هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِینَ» 51

فیما کتب علی العرش، و بحث حول: «وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ» و الاستدلال علی إمامته علیه السّلام 53

**[ترجمه]فیما کتب علی العرش، و بحث حول: «وَ مَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ» و الاستدلال علی إمامته علیه السّلام 53

**[ترجمه]

الباب الرابع و الثلاثون أنه علیه السّلام: کلمة اللّه، و أنّه نزل فیه: «لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ» 55

فی أنّ «لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ» نزلت فی ألف و مأتین، و علیّ علیه السّلام سیّدهم 55

الکلمات الّتی تلقّاها آدم من ربّه فتاب علیه 56

**[ترجمه]فی أنّ «لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ» نزلت فی ألف و مأتین، و علیّ علیه السّلام سیّدهم 55

الکلمات الّتی تلقّاها آدم من ربّه فتاب علیه 56

**[ترجمه]

الباب الخامس و الثلاثون قوله تعالی: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ عَلِیًّا» و قوله تعالی: «وَ اجْعَلْ لِی لِسانَ صِدْقٍ فِی الْآخِرِینَ» و قوله تعالی: «وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ» 57

فی أنّ قوله عزّ اسمه: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ» و قوله: «وَ اجْعَلْ لِی لِسانَ صِدْقٍ» کان أمیر المؤمنین علیه السّلام 57

**[ترجمه]فی أنّ قوله عزّ اسمه: «وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْقٍ» و قوله: «وَ اجْعَلْ لِی لِسانَ صِدْقٍ» کان أمیر المؤمنین علیه السّلام 57

**[ترجمه]

الباب السادس و الثلاثون ما نزل فیه علیه السّلام للانفاق و الایثار 59

سبب نزول قوله عزّ و جلّ: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ» 59

ص: 12

العنوان الصفحة

سبب نزول قوله عزّ و جلّ: «الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَةً» 62

**[ترجمه]سبب نزول قوله عزّ و جلّ: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ» 59

ص: 12

العنوان الصفحة

سبب نزول قوله عزّ و جلّ: «الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَةً» 62

**[ترجمه]

الباب السابع و الثلاثون أنه علیه السّلام المؤذن بین الجنة و النار و صاحب الأعراف و سائر ما یدلّ علی رفعة درجاته علیه السّلام فی الآخرة 63

کونه علیه السّلام أوّل أهل الجنّة دخولا إلیها 64

فیما روی عن ابن مسعود فی علیّ علیه السّلام 73

**[ترجمه]کونه علیه السّلام أوّل أهل الجنّة دخولا إلیها 64

فیما روی عن ابن مسعود فی علیّ علیه السّلام 73

**[ترجمه]

الباب الثامن و الثلاثون قوله تعالی: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» 76

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» عن ولایة علیّ علیه السّلام 77

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» عن ولایة علیّ علیه السّلام 77

**[ترجمه]

الباب التاسع و الثلاثون جامع فی سائر الآیات النازلة فی شأنه صلوات اللّه علیه 79

فی قراءة قوله عزّ اسمه: «فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» 135

تفسیر قوله تعالی: «وَ إِنَّ مِنْ شِیعَتِهِ لَإِبْراهِیمَ» و ما رأی إبراهیم علیه السّلام من الأنوار فی جنب العرش، و ما ناجی اللّه تعالی فی شیعة علیّ علیه السّلام 151

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لبعض أصحابه: سلّموا علی علیّ بإمرة المؤمنین 157

قصّة ناقتین سمینتین و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله هل فیکم أحد یصلّی رکعتین و لم یهتمّ فیها بشی ء من أمور الدنیا، و لا یحدّث قلبه بفکر الدّنیا، فصلّی علیّ علیه السّلام 161

فیما جری لیلة الاسراء بین اللّه عزّ و جلّ و رسوله صلّی اللّه علیه و آله 162

ص: 13

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قراءة قوله عزّ اسمه: «فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» 135

تفسیر قوله تعالی: «وَ إِنَّ مِنْ شِیعَتِهِ لَإِبْراهِیمَ» و ما رأی إبراهیم علیه السّلام من الأنوار فی جنب العرش، و ما ناجی اللّه تعالی فی شیعة علیّ علیه السّلام 151

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لبعض أصحابه: سلّموا علی علیّ بإمرة المؤمنین 157

قصّة ناقتین سمینتین و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله هل فیکم أحد یصلّی رکعتین و لم یهتمّ فیها بشی ء من أمور الدنیا، و لا یحدّث قلبه بفکر الدّنیا، فصلّی علیّ علیه السّلام 161

فیما جری لیلة الاسراء بین اللّه عزّ و جلّ و رسوله صلّی اللّه علیه و آله 162

ص: 13

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب النصوص علی أمیر المؤمنین و النصوص علی الأئمّة الاثنی عشر علیهم السّلام

الباب الأربعون نصوص اللّه علیهم من خبر اللوح و الخواتیم

و ما نص به علیهم فی الکتب السالفة و غیرها 192 فی کتاب أنزله اللّه تعالی علی رسوله صلّی اللّه علیه و آله قبل أن یأتیه الموت 192

قصّة یهودیّ سئل عن علیّ و قال: إنّی سائلک عن ثلاث و ثلاث و واحدة 220

**[ترجمه]و ما نص به علیهم فی الکتب السالفة و غیرها 192 فی کتاب أنزله اللّه تعالی علی رسوله صلّی اللّه علیه و آله قبل أن یأتیه الموت 192

قصّة یهودیّ سئل عن علیّ و قال: إنّی سائلک عن ثلاث و ثلاث و واحدة 220

**[ترجمه]

الباب الحادی و الأربعون نصوص الرسول صلّی اللّه علیه و آله علیهم علیهم السّلام 226

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام و الأئمّة علیهم السّلام 226

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ علیّا أمیر المؤمنین 228

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: یکون بعدی اثنا عشر أمیرا 234

فیما أوحی اللّه تعالی فی لیلة الاسری إلی رسوله صلّی اللّه علیه و آله فی الأئمّة علیهم السّلام 245

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: لا یحبّک إلّا من طابت ولادته و لا یبغضک إلّا من خبثت ولادته، و کذلک الأئمّة علیهم السّلام 246

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی عدد الأئمّة علیهم السّلام 252

قصّة رجل یهودی یقال له: نعثل و ما سئل عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی التوحید و الأوصیاء من بعده صلّی اللّه علیه و آله، و ابیاته 283

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الحسین و زیارته و تربته علیه السّلام 286

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی فاطمة علیها السّلام 288

ص: 14

العنوان الصفحة

فی الأنبیاء و أوصیائهم علیهم السّلام، و أسمائهم 334

قصّة رجل أعرابی دخل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و معه ضبّ 342

الخطبة اللؤلؤة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی الکوفة فی الملاحم و الفتن، و الفتنة الامویة، و المملکة الکسرویة، و مدینة الزوراء، و الملوک، و الأئمّة الکفر، و الأئمّة الحق 354

قصّة جابر و هو حامل سلام من النبیّ صلّی اللّه علیه و آله إلی الباقر علیه السّلام 360

فیما روی من العامّة فی نصوص الرسول صلّی اللّه علیه و آله علی الائمّة علیهم السّلام 364

فیما روی العامّة فی مولانا المهدیّ القائم عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 368

**[ترجمه]فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام و الأئمّة علیهم السّلام 226

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ علیّا أمیر المؤمنین 228

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: یکون بعدی اثنا عشر أمیرا 234

فیما أوحی اللّه تعالی فی لیلة الاسری إلی رسوله صلّی اللّه علیه و آله فی الأئمّة علیهم السّلام 245

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: لا یحبّک إلّا من طابت ولادته و لا یبغضک إلّا من خبثت ولادته، و کذلک الأئمّة علیهم السّلام 246

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی عدد الأئمّة علیهم السّلام 252

قصّة رجل یهودی یقال له: نعثل و ما سئل عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی التوحید و الأوصیاء من بعده صلّی اللّه علیه و آله، و ابیاته 283

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الحسین و زیارته و تربته علیه السّلام 286

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی فاطمة علیها السّلام 288

ص: 14

العنوان الصفحة

فی الأنبیاء و أوصیائهم علیهم السّلام، و أسمائهم 334

قصّة رجل أعرابی دخل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و معه ضبّ 342

الخطبة اللؤلؤة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی الکوفة فی الملاحم و الفتن، و الفتنة الامویة، و المملکة الکسرویة، و مدینة الزوراء، و الملوک، و الأئمّة الکفر، و الأئمّة الحق 354

قصّة جابر و هو حامل سلام من النبیّ صلّی اللّه علیه و آله إلی الباقر علیه السّلام 360

فیما روی من العامّة فی نصوص الرسول صلّی اللّه علیه و آله علی الائمّة علیهم السّلام 364

فیما روی العامّة فی مولانا المهدیّ القائم عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 368

**[ترجمه]

الباب الثانی و الأربعون نص أمیر المؤمنین صلوات اللّه علیهم، علیهم السّلام 373

فیما سأله یهودی و هو من الاحبار عن علیّ علیه السّلام عن أوّل شجرة نبتت علی وجه الأرض و أوّل عین نبعت و أوّل حجر وضع علی وجه الأرض، و عدد الأئمّة بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و وصیّه، و فیه بیان و تحقیق 375

بحث و تحقیق فی قول علیّ علیه السّلام إنّ لهذه الامّة اثنی عشر إمام هدی من ذرّیّة نبیّها و هم منّی 382

**[ترجمه]فیما سأله یهودی و هو من الاحبار عن علیّ علیه السّلام عن أوّل شجرة نبتت علی وجه الأرض و أوّل عین نبعت و أوّل حجر وضع علی وجه الأرض، و عدد الأئمّة بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و وصیّه، و فیه بیان و تحقیق 375

بحث و تحقیق فی قول علیّ علیه السّلام إنّ لهذه الامّة اثنی عشر إمام هدی من ذرّیّة نبیّها و هم منّی 382

**[ترجمه]

الباب الرابع و الأربعون نص علیّ بن الحسین صلوات اللّه علیهما علیهم، علیهم السّلام 356

العنوان الصفحة

**[ترجمه]العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الخامس و الأربعون نصوص الباقر صلوات اللّه علیه علیهم، علیهم السّلام 390

ص: 15

**[ترجمه]ص: 15

**[ترجمه]

الباب السادس و الأربعون ما ورد من النصوص عن الصادق علیه السّلام علیهم، علیهم السّلام 396

فیما قاله علیه السّلام فی التوحید و الرؤیة 406

**[ترجمه]فیما قاله علیه السّلام فی التوحید و الرؤیة 406

**[ترجمه]

الباب السابع و الأربعون نصوص موسی بن جعفر و سائر الأئمّة صلوات علیهم أجمعین 410

فیما عرضه عبد العظیم الحسنی علی علیّ بن محمّد علیهم السّلام من عقائده 412

**[ترجمه]فیما عرضه عبد العظیم الحسنی علی علیّ بن محمّد علیهم السّلام من عقائده 412

**[ترجمه]

الباب الثامن و الأربعون نص الخضر علیه السّلام علیهم، علیهم السّلام و بعض النوادر 414

فیما سأله الخضر علیه السّلام عن علیّ علیه السّلام فی الروح و الذکر و النیسان، و المولود یشبه أعمامه و أخواله و أباه و أمّه 414

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان رابع الخلفاء 417

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الثلاثون و هو الجزء الثانی من المجلد التاسع

ص: 16

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما سأله الخضر علیه السّلام عن علیّ علیه السّلام فی الروح و الذکر و النیسان، و المولود یشبه أعمامه و أخواله و أباه و أمّه 414

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان رابع الخلفاء 417

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الثلاثون و هو الجزء الثانی من المجلد التاسع

ص: 16

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء السابع و الثلاثین

الباب التاسع و الأربعون فی ذکر مذاهب الذین خالفوا الفرقة المحقة فی القول بالائمة الاثنی عشر صلوات اللّه علیهم 1

فی الکیسانیة و عقائدهم و آرائهم، و قصّة السیّد الحمیری و أشعاره فی الکیسانیة و عند رجوعه إلی الحقّ، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی بطلان مذهبهم. 1

بطلان مذهب من اعتقد بامامة إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 9

بطلان مذهب الناووسیّة و الفطحیّة و الواقفیّة و البشیریّة 11

بطلان مذهب الجارودیّة و السلیمانیّة و البتریّة 29

بطلان مذهب الزّیدیّة 34

**[ترجمه]فی الکیسانیة و عقائدهم و آرائهم، و قصّة السیّد الحمیری و أشعاره فی الکیسانیة و عند رجوعه إلی الحقّ، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی بطلان مذهبهم. 1

بطلان مذهب من اعتقد بامامة إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 9

بطلان مذهب الناووسیّة و الفطحیّة و الواقفیّة و البشیریّة 11

بطلان مذهب الجارودیّة و السلیمانیّة و البتریّة 29

بطلان مذهب الزّیدیّة 34

**[ترجمه]

الباب الخمسون مناقب أصحاب الکساء و فضلهم صلوات اللّه علیهم 35

فی أنّ أسمائهم علیهم السّلام کان مشتقا من أسماء اللّه عزّ و جلّ 47

فی أنّ اللّه تعالی ما ألحق صبیانا برجال کاملی العقول إلّا: عیسی، و یحیی، و الحسن و الحسین علیهم السّلام 50

فی أنّ للّه تعالی خیارا من کلّ ما خلقه 52

فیما رواه العامّة 66

فیما روته أمّ ایمن من فاطمة علیها السّلام فی الرحی الّتی تطحن البرّ 97

ص: 17

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ أسمائهم علیهم السّلام کان مشتقا من أسماء اللّه عزّ و جلّ 47

فی أنّ اللّه تعالی ما ألحق صبیانا برجال کاملی العقول إلّا: عیسی، و یحیی، و الحسن و الحسین علیهم السّلام 50

فی أنّ للّه تعالی خیارا من کلّ ما خلقه 52

فیما رواه العامّة 66

فیما روته أمّ ایمن من فاطمة علیها السّلام فی الرحی الّتی تطحن البرّ 97

ص: 17

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب النصوص الدالة علی الخصوص علی امامة أمیر المؤمنین علیه السّلام من طرق الخاصّة و العامّة و بعض الدلائل التی اقیمت علیها

الباب الثانی و الخمسون اخبار الغدیر

اشارة

و ما صدر فی ذلک الیوم من النصّ الجلی علی إمامته علیه السّلام و تفسیر بعض الآیات النازلة فی تلک الواقعة 108 ثواب من صام یوم ثمانیة عشر من ذی الحجّة، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فیه فی علیّ علیه السّلام 108

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بمنی فی حجّة الوداع 113

قوله صلّی اللّه علیه و آله فی الصدقة علی أهل بیته، و من ادّعی إلی غیر أبیه، و الولد للفراش 123

فیمن رواه حدیث الغدیر و صنّف فیه کتابا 126

ما جرت فی یوم الغدیر مفصّلا 127

الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی الغدیر 131

قصّة حارث بن النعمان الفهریّ 136

ص: 18

العنوان الصفحة

قصّة الغدیر علی ما نقل فی تفسیر المنسوب إلی الامام العسکریّ علیه السّلام مفصّلا 141

فی قول ابن الجوزیّ: اتّفق علماء السیر علی أنّ قصّة الغدیر کانت بعد رجوع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من حجّة الوداع فی الثامن عشر من ذی الحجّة، و کان معه من الصحابة و الاعراب مائة و عشرون ألفا، و أبیات من بعض 150

فیمن روی قصّة غدیر خمّ 157

فیما قاله عمر بن الخطّاب لعلیّ علیه السّلام فی یوم الغدیر 159

فی أنّ یوم الغدیر کان أفضل الأعیاد فی الإسلام 169

أسامی المؤلّفین الّذین ألّفوا فی حدیث یوم الغدیر، و أسماء من روی عنهم حدیثه 181

**[ترجمه]و ما صدر فی ذلک الیوم من النصّ الجلی علی إمامته علیه السّلام و تفسیر بعض الآیات النازلة فی تلک الواقعة 108 ثواب من صام یوم ثمانیة عشر من ذی الحجّة، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فیه فی علیّ علیه السّلام 108

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بمنی فی حجّة الوداع 113

قوله صلّی اللّه علیه و آله فی الصدقة علی أهل بیته، و من ادّعی إلی غیر أبیه، و الولد للفراش 123

فیمن رواه حدیث الغدیر و صنّف فیه کتابا 126

ما جرت فی یوم الغدیر مفصّلا 127

الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی الغدیر 131

قصّة حارث بن النعمان الفهریّ 136

ص: 18

العنوان الصفحة

قصّة الغدیر علی ما نقل فی تفسیر المنسوب إلی الامام العسکریّ علیه السّلام مفصّلا 141

فی قول ابن الجوزیّ: اتّفق علماء السیر علی أنّ قصّة الغدیر کانت بعد رجوع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من حجّة الوداع فی الثامن عشر من ذی الحجّة، و کان معه من الصحابة و الاعراب مائة و عشرون ألفا، و أبیات من بعض 150

فیمن روی قصّة غدیر خمّ 157

فیما قاله عمر بن الخطّاب لعلیّ علیه السّلام فی یوم الغدیر 159

فی أنّ یوم الغدیر کان أفضل الأعیاد فی الإسلام 169

أسامی المؤلّفین الّذین ألّفوا فی حدیث یوم الغدیر، و أسماء من روی عنهم حدیثه 181

**[ترجمه]

الخطبة التی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی یوم الغدیر بتمامها 204

معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من کنت مولاه فعلیّ مولاه، و ما قاله الصدوق رحمه اللّه فی ذلک مفصّلا لإتمام الحجّة و وضوح المحجّة 224

بحث و تحقیق علمی و کلامی فی الاستدلال بخبر الغدیر 235

معنی المولی من طرق الخاصّة و العامّة 237

**[ترجمه]معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من کنت مولاه فعلیّ مولاه، و ما قاله الصدوق رحمه اللّه فی ذلک مفصّلا لإتمام الحجّة و وضوح المحجّة 224

بحث و تحقیق علمی و کلامی فی الاستدلال بخبر الغدیر 235

معنی المولی من طرق الخاصّة و العامّة 237

**[ترجمه]

الباب الثالث و الخمسون أخبار المنزلة و الاستدلال بها علی إمامته صلوات اللّه علیه 254

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام: منزلته منّی، و أشعار حسّان 260

فیما رواه العامّة فی حدیث المنزلة 268

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ: إنّک تسمع ما أسمع و تری ما أری ... و إطعام النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی یوم الانذار 270

ص: 19

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق فی حدیث المنزلة من الصدوق رحمه اللّه بأنّ علیّا علیه السّلام کان بمنزلته صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی جمیع أحواله إلّا ما خصّه الاستثناء، و جواب من قال:

إنّ هارون مات قبل موسی علیه السّلام و لم یکن إماما بعده، و جواب من قال:

إنّ هذه المنزلة کانت فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و قاله صلّی اللّه علیه و آله حیث خرج إلی تبرک، و فیه بیان من السیّد المرتضی و العلّامة المجلسیّ رضوان اللّه علیهما 273

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام: منزلته منّی، و أشعار حسّان 260

فیما رواه العامّة فی حدیث المنزلة 268

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ: إنّک تسمع ما أسمع و تری ما أری ... و إطعام النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی یوم الانذار 270

ص: 19

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق فی حدیث المنزلة من الصدوق رحمه اللّه بأنّ علیّا علیه السّلام کان بمنزلته صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی جمیع أحواله إلّا ما خصّه الاستثناء، و جواب من قال:

إنّ هارون مات قبل موسی علیه السّلام و لم یکن إماما بعده، و جواب من قال:

إنّ هذه المنزلة کانت فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و قاله صلّی اللّه علیه و آله حیث خرج إلی تبرک، و فیه بیان من السیّد المرتضی و العلّامة المجلسیّ رضوان اللّه علیهما 273

**[ترجمه]

الباب الرابع و الخمسون ما امر به النبیّ صلّی اللّه علیه و آله من التسلیم علیه بامرة المؤمنین

و انه لا یسمی به غیره، و علة التسمیة به، و فیه جملة من مناقبه و بعض النصوص علی إمامته صلوات اللّه علیه 290 فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ علیّا یدور مع الحقّ حیث دار، و العلّة الّتی من أجلها سمّی أمیر المؤمنین بأمیر المؤمنین 293

فی قول الباقر علیه السّلام: لو علم الناس متی سمّی علیّ أمیر المؤمنین ما أنکروا ولایته 306

فیما قاله أبو بکر فی خلافته: ما عندی عهد من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 308

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لأصحابه: سلّموا علی علیّ بإمرة المؤمنین 311

قصة معراج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و ما جری فیه و ما ناجی اللّه تعالی 313

لم یسمّ أحد بأمیر المؤمنین غیر علیّ علیه السّلام فرضی به إلّا کان منکوحا 231

**[ترجمه]و انه لا یسمی به غیره، و علة التسمیة به، و فیه جملة من مناقبه و بعض النصوص علی إمامته صلوات اللّه علیه 290 فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ علیّا یدور مع الحقّ حیث دار، و العلّة الّتی من أجلها سمّی أمیر المؤمنین بأمیر المؤمنین 293

فی قول الباقر علیه السّلام: لو علم الناس متی سمّی علیّ أمیر المؤمنین ما أنکروا ولایته 306

فیما قاله أبو بکر فی خلافته: ما عندی عهد من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 308

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لأصحابه: سلّموا علی علیّ بإمرة المؤمنین 311

قصة معراج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و ما جری فیه و ما ناجی اللّه تعالی 313

لم یسمّ أحد بأمیر المؤمنین غیر علیّ علیه السّلام فرضی به إلّا کان منکوحا 231

**[ترجمه]

الباب الخامس و الخمسون خبر الرایات 341

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لمّا نزل: «یَوْمَ تَبْیَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ» 346

إلی هنا انتهی الجزء السابع و الثلاثون و هو الجزء الثالث من المجلد التاسع

ص: 20

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لمّا نزل: «یَوْمَ تَبْیَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ» 346

إلی هنا انتهی الجزء السابع و الثلاثون و هو الجزء الثالث من المجلد التاسع

ص: 20

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثامن و الثلاثین

الباب السادس و الخمسون انه صلوات اللّه علیه الوصی و سید الأوصیاء و خیر الخلق بعد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله

و أن من أبی ذلک أو شک فیه فهو کافر 1 فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعمّه عبّاس: تقبل وصیّتی و تنجز عداتی 3

فیما قالته عائشة فی علیّ علیه السّلام: ذاک خیر البشر ... 5

مما روی من الشعر المقول فی صدر الإسلام المتضمّن کونه علیه السّلام وصیّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 20

**[ترجمه]و أن من أبی ذلک أو شک فیه فهو کافر 1 فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعمّه عبّاس: تقبل وصیّتی و تنجز عداتی 3

فیما قالته عائشة فی علیّ علیه السّلام: ذاک خیر البشر ... 5

مما روی من الشعر المقول فی صدر الإسلام المتضمّن کونه علیه السّلام وصیّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 20

**[ترجمه]

الباب الثامن و الخمسون ذکره فی الکتب السماویة و ما بشر السابقون به و بأولاده المعصومین علیهم السّلام 41

فیما قاله بحیراء الرّاهب لأبی طالب علیه السّلام 41

فیما قاله الرّاهب النصرانی فی دیره لعلیّ علیه السّلام بعد رجوعه علیه السّلام من صفّین، و کان فی ید الرّاهب کتاب 51

قصّة هام بن الهیم بن لاقیس بن إبلیس مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و اوصیاء الأنبیاء علیهم السّلام 54

ص: 21

العنوان الصفحة

فی قوم قتلهم علیّ علیه السّلام بالدخان فی الکوفة 60

**[ترجمه]فیما قاله بحیراء الرّاهب لأبی طالب علیه السّلام 41

فیما قاله الرّاهب النصرانی فی دیره لعلیّ علیه السّلام بعد رجوعه علیه السّلام من صفّین، و کان فی ید الرّاهب کتاب 51

قصّة هام بن الهیم بن لاقیس بن إبلیس مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و اوصیاء الأنبیاء علیهم السّلام 54

ص: 21

العنوان الصفحة

فی قوم قتلهم علیّ علیه السّلام بالدخان فی الکوفة 60

**[ترجمه]

الباب التاسع و الخمسون طهارته و عصمته صلوات اللّه و سلامه علیه 62

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ثلاثة لم یکفروا طرفة عین 63

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ثلاثة لم یکفروا طرفة عین 63

**[ترجمه]

الباب الستون الاستدلال بولایته و استنابته فی الأمور علی إمامته و خلافته و فیه اخبار کثیرة من الأبواب السابقة و اللاحقة و فیه ذکر صعوده علی ظهر الرسول لحط الأصنام و جعل امر نسائه إلیه فی حیاته و بعد وفاته صلوات اللّه علیه 70

فی أنّ قبیلة همدان و أهل الیمن أسلموا بیده علیه السّلام 71

فی صعوده علیه السّلام علی ظهر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لحط الأصنام 76

العلّة الّتی من أجلها حمل النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیا علیه السّلام لحط الأصنام و عجزه علیه السّلام عن حمله صلّی اللّه علیه و آله، و فیه بیان 79

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله جعل طلاق نسائه بید أمیر المؤمنین علیه السّلام 88

**[ترجمه]فی أنّ قبیلة همدان و أهل الیمن أسلموا بیده علیه السّلام 71

فی صعوده علیه السّلام علی ظهر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لحط الأصنام 76

العلّة الّتی من أجلها حمل النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علیا علیه السّلام لحط الأصنام و عجزه علیه السّلام عن حمله صلّی اللّه علیه و آله، و فیه بیان 79

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله جعل طلاق نسائه بید أمیر المؤمنین علیه السّلام 88

**[ترجمه]

الباب الحادی و الستون جوامع الاخبار الدالة علی إمامته علیه السّلام من طرق الخاصّة و العامّة 90

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: المخالف علی علیّ علیه السّلام بعدی کافر و المشرک به مشرک 90

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله کان سیّد أولاد آدم و علیا علیه السّلام کان سیّد العرب 93

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه تعالی یأمرکم بولایة علیّ علیه السّلام و الاقتداء به 97

ص: 22

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل ذریّة جعل ذریّة کل نبیّ من صلبه و جعل ذریّتی من صلبک ... 103

معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ» 126

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا علی أنت المظلوم بعدی فویل لمن قاتلک 139

فیما قال أربعة أنفار فی علیّ علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 149

فی قول عمر بن الخطّاب: و لقد أراد صلّی اللّه علیه و آله فی مرضه أن یصرّح باسمه فمنعت من ذلک إشقاقا و حیطة علی الإسلام 157

فیما قاله ابن أبی الحدید ببطلان قول أهل الخلاف 160

**[ترجمه]فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: المخالف علی علیّ علیه السّلام بعدی کافر و المشرک به مشرک 90

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله کان سیّد أولاد آدم و علیا علیه السّلام کان سیّد العرب 93

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه تعالی یأمرکم بولایة علیّ علیه السّلام و الاقتداء به 97

ص: 22

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل ذریّة جعل ذریّة کل نبیّ من صلبه و جعل ذریّتی من صلبک ... 103

معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ» 126

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا علی أنت المظلوم بعدی فویل لمن قاتلک 139

فیما قال أربعة أنفار فی علیّ علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 149

فی قول عمر بن الخطّاب: و لقد أراد صلّی اللّه علیه و آله فی مرضه أن یصرّح باسمه فمنعت من ذلک إشقاقا و حیطة علی الإسلام 157

فیما قاله ابن أبی الحدید ببطلان قول أهل الخلاف 160

**[ترجمه]

الباب الثانی و الستون فیما امتحن اللّه به أمیر المؤمنین علیه السّلام فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و بعد وفاته 167

فی امتحان الأوصیاء فی سبعة مواطن، و امتحن علیّ علیه السّلام فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی سبعة مواطن و بعد وفاته مثلهنّ و بیانهنّ بالتفصیل 167

**[ترجمه]فی امتحان الأوصیاء فی سبعة مواطن، و امتحن علیّ علیه السّلام فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی سبعة مواطن و بعد وفاته مثلهنّ و بیانهنّ بالتفصیل 167

**[ترجمه]

الباب الثالث و الستون النوادر 186

الأدلّة القاطعة العقلیّة و السّمعیة فی وجوب الإمامة فی کلّ زمان، و النصّ الدّال علی إمامته 186

التعبیر و الرد علی مذاهب الأربعة العامّة 191

**[ترجمه]الأدلّة القاطعة العقلیّة و السّمعیة فی وجوب الإمامة فی کلّ زمان، و النصّ الدّال علی إمامته 186

التعبیر و الرد علی مذاهب الأربعة العامّة 191

**[ترجمه]

أبواب فضائله و مناقبه صلوات اللّه علیه و هی مشحونة بالنصوص

اشارة

ص: 23

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 23

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع و الستون ثواب ذکر فضائله و النظر إلیها و استماعها، و ان النظر إلیه و الی الأئمّة من ولده صلوات اللّه علیهم عبادة 195

فی أنّ النظر إلی علیّ علیه السّلام و الوالدین برأفة، و الصحیفة، و الکعبة، و العالم و الأخ توده فی اللّه عزّ و جلّ عبادة 196

**[ترجمه]فی أنّ النظر إلی علیّ علیه السّلام و الوالدین برأفة، و الصحیفة، و الکعبة، و العالم و الأخ توده فی اللّه عزّ و جلّ عبادة 196

**[ترجمه]

الباب الخامس و الستون انه صلوات اللّه علیه سبق الناس فی الإسلام و الإیمان و البیعة و الصلوات زمانا و رتبة و أنّه الصدیق و الفاروق و فیه کثیر من النصوص و المناقب 201

فی أنّ علیّا علیه السّلام صلّی مستخفیا مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله سبع سنین، و أشعار الحمیری 204

فی أنّ للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کان بیعة خاصّة و بیعة عامّة 217

العلّة الّتی من أجلها ورث علیّ علیه السّلام النبیّ صلّی اللّه علیه و آله دون غیره 223

فی ترتیب إسلام المسلمین و الردّ علی من قال: أوّل من أسلم أبو بکر 228

فیما رواه العامّة: بأنّ علیّا علیه السّلام أوّل من أسلم 246

تتمیم و بحث و تحقیق من العلّامة المجلسی قدّس سرّه حول روایات الخاصّة و العامّة بأنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من أسلم 253

فی سنّه علیه السّلام حین أظهر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الدعوة 254

فی القدح علی رواة العامّة 264

الاستدلال بأشعار الشعراء بأنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من أسلم 274

ص: 24

العنوان الصفحة

فی قول النّاصبین: إنّ إیمان علیّ علیه السّلام لم یقع علی وجه المعرفة، و الرّد علیهم علی ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه 277

**[ترجمه]فی أنّ علیّا علیه السّلام صلّی مستخفیا مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله سبع سنین، و أشعار الحمیری 204

فی أنّ للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم کان بیعة خاصّة و بیعة عامّة 217

العلّة الّتی من أجلها ورث علیّ علیه السّلام النبیّ صلّی اللّه علیه و آله دون غیره 223

فی ترتیب إسلام المسلمین و الردّ علی من قال: أوّل من أسلم أبو بکر 228

فیما رواه العامّة: بأنّ علیّا علیه السّلام أوّل من أسلم 246

تتمیم و بحث و تحقیق من العلّامة المجلسی قدّس سرّه حول روایات الخاصّة و العامّة بأنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من أسلم 253

فی سنّه علیه السّلام حین أظهر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم الدعوة 254

فی القدح علی رواة العامّة 264

الاستدلال بأشعار الشعراء بأنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من أسلم 274

ص: 24

العنوان الصفحة

فی قول النّاصبین: إنّ إیمان علیّ علیه السّلام لم یقع علی وجه المعرفة، و الرّد علیهم علی ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه 277

**[ترجمه]

الباب السادس و الستون مسابقته صلوات اللّه علیه فی الهجرة علی سائر الصحابة 288

فی هجرته علیه السّلام 288

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرح قوله علیه السّلام: فلا تبرّءوا منّی فإنّی ولدت علی الفطرة و سبقت إلی الایمان و الهجرة 292

**[ترجمه]فی هجرته علیه السّلام 288

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرح قوله علیه السّلام: فلا تبرّءوا منّی فإنّی ولدت علی الفطرة و سبقت إلی الایمان و الهجرة 292

**[ترجمه]

الباب السابع و الستون أنه علیه السّلام کان اخص الناس بالرسول صلّی اللّه علیه و آله و أحبهم إلیه، و کیفیة معاشرتهما، و بیان حاله فی حیاة الرسول، و فیه أنّه علیه السّلام یذکر متی ما ذکر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 294

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أخذ علیّا علیه السّلام من أبی طالب فی أزمّة اصابت قریشا، و ما قاله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لحمزة و العبّاس فی هذه 294

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله رخّص لعلیّ علیه السّلام وحده ان یجمع لولده محمّد بن الحنفیّة بین اسمه و کنیته، و حرمهما علی امّته من بعده إلّا للمهدیّ عجل اللّه تعالی فرجه 304

فیما روته أمّ سلمة عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام 309

فیما روته عائشة فی علیّ علیه السّلام و ابیه و عمر و عثمان 313

فی أن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله ینام بین علیّ علیه السّلام و عائشة فی لحاف واحد 314

فی أنّ علیّا علیه السّلام اختلطت أمّه برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله إلی معدّ بن عدنان من ثلاث و عشرین قرابة من جهة الامّهات و لا أحد یشارک فی ذلک، و کان صلّی اللّه علیه و آله ابن عمّه من وجهین 317

ص: 25

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أخذ علیّا علیه السّلام من أبی طالب فی أزمّة اصابت قریشا، و ما قاله صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لحمزة و العبّاس فی هذه 294

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله رخّص لعلیّ علیه السّلام وحده ان یجمع لولده محمّد بن الحنفیّة بین اسمه و کنیته، و حرمهما علی امّته من بعده إلّا للمهدیّ عجل اللّه تعالی فرجه 304

فیما روته أمّ سلمة عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام 309

فیما روته عائشة فی علیّ علیه السّلام و ابیه و عمر و عثمان 313

فی أن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله ینام بین علیّ علیه السّلام و عائشة فی لحاف واحد 314

فی أنّ علیّا علیه السّلام اختلطت أمّه برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله إلی معدّ بن عدنان من ثلاث و عشرین قرابة من جهة الامّهات و لا أحد یشارک فی ذلک، و کان صلّی اللّه علیه و آله ابن عمّه من وجهین 317

ص: 25

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثامن و الستون الاخوة و فیه کثیر من النصوص 330

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه تعالی و إیّانا: النصّ من النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی ضربین ... 331

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّا علیه السّلام صارا أخوین من ثلاثة أوجه 335

فیما انشده علیّ علیه السّلام لمّا آخاه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 337

**[ترجمه]فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه تعالی و إیّانا: النصّ من النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی ضربین ... 331

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّا علیه السّلام صارا أخوین من ثلاثة أوجه 335

فیما انشده علیّ علیه السّلام لمّا آخاه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 337

**[ترجمه]

الباب التاسع و الستون خبر الطیر (المشوی) و أنّه أحبّ الخلق إلی اللّه 348

فی الطیر المشوی أتاه جبرئیل، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعائشة بعد أن تعلّلت فی فتح الباب لعلیّ علیه السّلام: ما هو بأوّل ضغن بینک و بین علیّ ... إنّک لتقاتلینه 349

فیما أجابه الشیخ المفید رحمه اللّه عند اعتراض السائل بأن الخبر الطیر من أخبار الآحاد 357

معنی: أحب الخلق إلی اللّه 458

إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الثلاثون، و هو الجزء الرابع من المجلد التاسع

**[ترجمه]فی الطیر المشوی أتاه جبرئیل، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعائشة بعد أن تعلّلت فی فتح الباب لعلیّ علیه السّلام: ما هو بأوّل ضغن بینک و بین علیّ ... إنّک لتقاتلینه 349

فیما أجابه الشیخ المفید رحمه اللّه عند اعتراض السائل بأن الخبر الطیر من أخبار الآحاد 357

معنی: أحب الخلق إلی اللّه 458

إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الثلاثون، و هو الجزء الرابع من المجلد التاسع

**[ترجمه]

فهرس الجزء التاسع و الثلاثین

الباب السبعون ما ظهر من فضله صلوات اللّه علیه یوم الخندق 1

ص: 26

العنوان الصفحة

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من قال: جعلت فداک 1

قصّة وقعة الخندق 4

**[ترجمه]ص: 26

العنوان الصفحة

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان أوّل من قال: جعلت فداک 1

قصّة وقعة الخندق 4

**[ترجمه]

الباب الحادی و السبعون ما ظهر من فضله صلوات اللّه علیه فی غزوة خیبر 7

فیما رواه العامّة فی غزوة خیبر، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 11

**[ترجمه]فیما رواه العامّة فی غزوة خیبر، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 11

**[ترجمه]

الباب الثانی و السبعون أن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أمر بسد الأبواب الشارعة الی المسجد الا بابه صلوات اللّه علیه 19

معنی قوله تعالی: «وَ أَوْحَیْنا إِلی مُوسی وَ أَخِیهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِکُما» 20

فیما رواه العامّة فی حدیث سدّ الأبواب 27

فی أنّ خبر سدّ الأبواب من المتواترات 34

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «وَ أَوْحَیْنا إِلی مُوسی وَ أَخِیهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِکُما» 20

فیما رواه العامّة فی حدیث سدّ الأبواب 27

فی أنّ خبر سدّ الأبواب من المتواترات 34

**[ترجمه]

الباب الثالث و السبعون أن فیه علیه السّلام خصال الأنبیاء علیهم السّلام و اشتراکه مع نبیّنا صلّی اللّه علیه و آله فی جمیع الفضائل سوی النبوّة 35

اشارة

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من أراد أن ینظر إلی: آدم، و إلی نوح، و إلی إبراهیم، و إلی یوسف، و إلی سلیمان، و إلی داود، فلینظر إلی علیّ علیه السّلام 35

معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ لک کنزا فی الجنّة و إنّک ذو قرنیها 41

فیما قال اللّه تعالی لنفسه عزّ اسمه و لنبیّه صلّی اللّه علیه و آله و لعلیّ علیه السّلام فی القرآن 44

**[ترجمه]فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من أراد أن ینظر إلی: آدم، و إلی نوح، و إلی إبراهیم، و إلی یوسف، و إلی سلیمان، و إلی داود، فلینظر إلی علیّ علیه السّلام 35

معنی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ لک کنزا فی الجنّة و إنّک ذو قرنیها 41

فیما قال اللّه تعالی لنفسه عزّ اسمه و لنبیّه صلّی اللّه علیه و آله و لعلیّ علیه السّلام فی القرآن 44

**[ترجمه]

فی مساواته علیه السّلام مع آدم و إدریس و نوح علیهما السّلام 47

ص: 27

العنوان الصفحة

فی مساواته علیه السّلام مع إبراهیم و إسماعیل و إسحاق علیهم السّلام 50

فی مساواته علیه السّلام یعقوب و یوسف علیهما السّلام 54

فی مساواته علیه السّلام مع موسی علیه السّلام 58

فی مساواته مع هارون و یوشع و لوط علیهم السّلام 62

فی مساواته مع أیّوب و جرجیس و یونس و زکریّا و یحیی علیهم السّلام و ذی القرنین و لقمان 64

فی مساواته علیه السّلام مع داود و طالوت و سلیمان علیهم السّلام 68

فی مساواته علیه السّلام مع عیسی علی نبیّنا و آله و علیه السّلام 71

فی مساواته علیه السّلام مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 74

فی مساواته علیه السّلام مع الأنبیاء علیهم السّلام 77

فی المفردات من مناقبه علیه السّلام 82

فی الشّواذ من مناقبه علیه السّلام 78

**[ترجمه]ص: 27

العنوان الصفحة

فی مساواته علیه السّلام مع إبراهیم و إسماعیل و إسحاق علیهم السّلام 50

فی مساواته علیه السّلام یعقوب و یوسف علیهما السّلام 54

فی مساواته علیه السّلام مع موسی علیه السّلام 58

فی مساواته مع هارون و یوشع و لوط علیهم السّلام 62

فی مساواته مع أیّوب و جرجیس و یونس و زکریّا و یحیی علیهم السّلام و ذی القرنین و لقمان 64

فی مساواته علیه السّلام مع داود و طالوت و سلیمان علیهم السّلام 68

فی مساواته علیه السّلام مع عیسی علی نبیّنا و آله و علیه السّلام 71

فی مساواته علیه السّلام مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 74

فی مساواته علیه السّلام مع الأنبیاء علیهم السّلام 77

فی المفردات من مناقبه علیه السّلام 82

فی الشّواذ من مناقبه علیه السّلام 78

**[ترجمه]

الباب السادس و السبعون حب الملائکة له و افتخارهم بخدمته صلوات اللّه علیه و علیهم 92

العلّة الّتی من أجلها دفع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إلی علیّ سهمین و قد استخلفه علی أهل المدینة 94

ص: 28

العنوان الصفحة

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله قال لعثمان (فی حفر الخندق): احفر، فغضب عثمان و قال: لا یرضی محمّد أن أسلمنا علی یده حتّی أمرنا بالکدّ، فانزل اللّه:

«یَمُنُّونَ عَلَیْکَ أَنْ أَسْلَمُوا» 114

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها دفع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إلی علیّ سهمین و قد استخلفه علی أهل المدینة 94

ص: 28

العنوان الصفحة

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله قال لعثمان (فی حفر الخندق): احفر، فغضب عثمان و قال: لا یرضی محمّد أن أسلمنا علی یده حتّی أمرنا بالکدّ، فانزل اللّه:

«یَمُنُّونَ عَلَیْکَ أَنْ أَسْلَمُوا» 114

**[ترجمه]

الباب الثامن و السبعون تحف اللّه تعالی و هدایاه و تحیاته الی رسول اللّه و أمیر المؤمنین صلوات اللّه علیهما و علی آلهما 118

فی رمّانتی الجنّة 119

**[ترجمه]فی رمّانتی الجنّة 119

**[ترجمه]

الباب التاسع و السبعون أن الخضر کان یأتیه علیهما السّلام و کلامه مع الأوصیاء 130

فیما قاله الخضر علیه السّلام لعلیّ علیه السّلام ... و لقد تقدّمک قوم و جلسوا مجلسک فعذابهم علی اللّه 132

**[ترجمه]فیما قاله الخضر علیه السّلام لعلیّ علیه السّلام ... و لقد تقدّمک قوم و جلسوا مجلسک فعذابهم علی اللّه 132

**[ترجمه]

الباب الثمانون ان اللّه تعالی أقدره علی سیر الآفاق، و سخر له السحاب، و هیأ له الأسباب، و فیه ذهابه صلوات اللّه علیه الی أصحاب الکهف 136

فی أن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بعث علیّا علیه السّلام و أبا بکر و عمر إلی أصحاب الکهف، و أجابوا علیّا علیه السّلام فقط 136

ص: 29

العنوان الصفحة

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال لأبی بکر: قم و سلّم علی علیّ بالامامة و خلافة المسلمین 143

فی بساط سلیمان علیه السّلام 146

**[ترجمه]فی أن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بعث علیّا علیه السّلام و أبا بکر و عمر إلی أصحاب الکهف، و أجابوا علیّا علیه السّلام فقط 136

ص: 29

العنوان الصفحة

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال لأبی بکر: قم و سلّم علی علیّ بالامامة و خلافة المسلمین 143

فی بساط سلیمان علیه السّلام 146

**[ترجمه]

الباب الحادی و الثمانون ان اللّه تعالی ناجاه صلوات اللّه علیه و ان الروح یلقی إلیه و جبرئیل املی علیه 151

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان محدّثا، و املی علیه جبرئیل 152

فی أنّ علیّا علیه السّلام إذا وردت علیه قضیّة لم ینزل الحکم فیها فی کتاب اللّه تلقّاه به روح القدس، و ما رواه العامّة فی ذلک 156

**[ترجمه]فی أنّ علیّا علیه السّلام کان محدّثا، و املی علیه جبرئیل 152

فی أنّ علیّا علیه السّلام إذا وردت علیه قضیّة لم ینزل الحکم فیها فی کتاب اللّه تلقّاه به روح القدس، و ما رواه العامّة فی ذلک 156

**[ترجمه]

الباب الثانی و الثمانون اراءته علیه السّلام ملکوت السماوات و الأرض و عروجه الی السماء 158

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ: إنّ اللّه أشهدک معی سبعة مواطن 158

فی أنّ الجنّ فی السماء الرابعة، و حکم بینهم علیّ علیه السّلام بعد عروجه إلیهم 161

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ: إنّ اللّه أشهدک معی سبعة مواطن 158

فی أنّ الجنّ فی السماء الرابعة، و حکم بینهم علیّ علیه السّلام بعد عروجه إلیهم 161

**[ترجمه]

الباب الثالث و الثمانون ما وصف إبلیس لعنه اللّه و الجن من مناقبه علیه السّلام و استیلائه علیهم و جهاده معهم 162

فیما قاله إبلیس لعنه اللّه فی علیّ علیه السّلام و نوره 162

قصّة ثعبان الّذی اسمه عمرو بن عثمان 163

قصّة هام بن هیم بن لاقیس بن إبلیس، و توبته و إسلامه 164

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بعث علیّا علیه السّلام إلی وادی الجنّ 175

ص: 30

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما قاله إبلیس لعنه اللّه فی علیّ علیه السّلام و نوره 162

قصّة ثعبان الّذی اسمه عمرو بن عثمان 163

قصّة هام بن هیم بن لاقیس بن إبلیس، و توبته و إسلامه 164

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بعث علیّا علیه السّلام إلی وادی الجنّ 175

ص: 30

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع و الثمانون أنه علیه السّلام قسیم الجنة و النار، و جواز الصراط 193

العلّة الّتی من أجلها صار علیّ علیه السّلام قسیم الجنّة و النار 194

فی أنّ معنی قوله تعالی: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» کان ولایة علیّ علیه السّلام 196

فیما جری بین علیّ علیه السّلام و فاطمة علیها السّلام 207

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها صار علیّ علیه السّلام قسیم الجنّة و النار 194

فی أنّ معنی قوله تعالی: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» کان ولایة علیّ علیه السّلام 196

فیما جری بین علیّ علیه السّلام و فاطمة علیها السّلام 207

**[ترجمه]

الباب الخامس و الثمانون أنه علیه السّلام ساقی الحوض و حامل اللواء، و فیه أنه علیه السّلام أول من یدخل الجنة 211

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: یا علیّ أنت المظلوم من بعدی فویل لمن ظلمک و اعتدی علیک، و طوبی لمن تبعک ... 211

فی أنّ اللواء بید علیّ علیه السّلام و آدم و من دونه تحت اللواء 213

العلّة الّتی من أجلها کان علیّ علیه السّلام أوّل من یدخل الجنّة 217

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: یا علیّ أنت المظلوم من بعدی فویل لمن ظلمک و اعتدی علیک، و طوبی لمن تبعک ... 211

فی أنّ اللواء بید علیّ علیه السّلام و آدم و من دونه تحت اللواء 213

العلّة الّتی من أجلها کان علیّ علیه السّلام أوّل من یدخل الجنّة 217

**[ترجمه]

الباب السادس و الثمانون سایر ما یعاین من فضله و رفعة درجاته صلوات اللّه علیه عند الموت و فی القبر و قبل الحشر و بعده 220

فی أنّ لعلیّ علیه السّلام و شیعته من اللّه تعالی مکانا یغبطه الأوّلون و الآخرون. و أن الراکب فی القیامة أربعة 222

فی الأعراف و معناه و أصحابه 225

فی شجرة طوبی، و أنّ دار النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّ علیه السّلام فی القیامة واحدة 226

ص: 31

العنوان الصفحة

فیما قاله السیّد الحمیری فی علیّ علیه السّلام و ما ظهر فیه عند موته 241

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان دابّة الأرض 243

**[ترجمه]فی أنّ لعلیّ علیه السّلام و شیعته من اللّه تعالی مکانا یغبطه الأوّلون و الآخرون. و أن الراکب فی القیامة أربعة 222

فی الأعراف و معناه و أصحابه 225

فی شجرة طوبی، و أنّ دار النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و علیّ علیه السّلام فی القیامة واحدة 226

ص: 31

العنوان الصفحة

فیما قاله السیّد الحمیری فی علیّ علیه السّلام و ما ظهر فیه عند موته 241

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان دابّة الأرض 243

**[ترجمه]

الباب السابع و الثمانون حبه و بغضه صلوات اللّه علیه، و أن حبّه ایمان و بغضه کفر

و نفاق، و أن ولایته ولایة اللّه و رسوله و أن عداوته عداوة اللّه و رسوله، و أن ولایته علیه السّلام حصن من عذاب الجبار، و أنه لو اجتمع الناس علی حبّه ما خلق اللّه النار 246 فی قول اللّه عزّ و جلّ: ولایة علیّ بن أبی طالب حصنی فمن دخل حصنی أمن من عذابی 246

فی قول اللّه: لو اجتمع الناس کلّهم علی ولایة علیّ ما خلقت النّار 247

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله من زعم أنّه آمن بی و بما جئت به و هو یبغض علیّا فهو کاذب لیس بمؤمن 253

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه فرض علی الخلق خمسة فأخذوا أربعة و ترکوا واحدا، الصلاة و الزکاة و الصوم و الحجّ و ولایة علیّ 257

فیما رواه العامّة فی حبّ علیّ علیه السّلام و بغضه 262

فی أنّ مریم کانت سیّدة نساء عالمها و فاطمة سیّدة نساء العالمین 278

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا علیّ لا یحبّک إلّا مؤمن و لا یبغضک إلّا ولد زنیة أو حیضة، و قصّة ولد أبی دلف و قصّة امرأة و ولدیها 287

فیما رواه ابن أبی الحدید فی شرحه 294

فی قول جابر: علیّ خیر البشر فمن أبی فقد کفر ... 300

فی فضائل الشیعة 301

ص: 32

**[ترجمه]و نفاق، و أن ولایته ولایة اللّه و رسوله و أن عداوته عداوة اللّه و رسوله، و أن ولایته علیه السّلام حصن من عذاب الجبار، و أنه لو اجتمع الناس علی حبّه ما خلق اللّه النار 246 فی قول اللّه عزّ و جلّ: ولایة علیّ بن أبی طالب حصنی فمن دخل حصنی أمن من عذابی 246

فی قول اللّه: لو اجتمع الناس کلّهم علی ولایة علیّ ما خلقت النّار 247

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله من زعم أنّه آمن بی و بما جئت به و هو یبغض علیّا فهو کاذب لیس بمؤمن 253

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه فرض علی الخلق خمسة فأخذوا أربعة و ترکوا واحدا، الصلاة و الزکاة و الصوم و الحجّ و ولایة علیّ 257

فیما رواه العامّة فی حبّ علیّ علیه السّلام و بغضه 262

فی أنّ مریم کانت سیّدة نساء عالمها و فاطمة سیّدة نساء العالمین 278

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یا علیّ لا یحبّک إلّا مؤمن و لا یبغضک إلّا ولد زنیة أو حیضة، و قصّة ولد أبی دلف و قصّة امرأة و ولدیها 287

فیما رواه ابن أبی الحدید فی شرحه 294

فی قول جابر: علیّ خیر البشر فمن أبی فقد کفر ... 300

فی فضائل الشیعة 301

ص: 32

**[ترجمه]

الباب الثامن و الثمانون کفر من سبه أو تبرأ منه صلوات اللّه علیه و ما اخبر بوقوع ذلک بعد، و ما ظهر من کرامته عنده 311

فی قول ابن عبّاس عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من سبّ علیّا فقد سبّنی و من سبّنی فقد سبّ اللّه عزّ و جلّ 311

فی قول علیّ علیه السّلام: أیّها النّاس إنّکم ستدعون إلی سبّی فسبّونی، ثمّ تدعون إلی البراءة منّی فلا تبرءوا، فانی ولدت علی الإسلام، و من تبرّأ منّی فلا دنیا له و لا آخرة 316

قصص الّذین شتموا علیّا علیه السّلام و ما وقع علیهم 318

قصّه حجر بن عدیّ، و ما قال له علیّ علیه السّلام فی سبّه و البراءة منه علیه السّلام 324

معنی قوله علیه السّلام: ألا و إنّه سیأمرکم بسبّی و البراءة منّی، فامّا السبّ فسبّونی فانّه لی زکاة و لکم نجاة، و اما البراءة فلا تبرءوا منّی، و ما قاله ابن أبی الحدید فی معناه، و الفرق بین السّبّ و البراءة، و کیف اجاز لهم السبّ و منعهم عن التبرّی 326

فیما قاله العلّامة المجلسی قدّس سرّه فی أخبار البراءة، و ما قاله الشیخ الشهید قدّس سرّه فی التقیة و اقسامه، و ما قاله الشیخ الطبرسیّ قدّس سرّه 329

**[ترجمه]فی قول ابن عبّاس عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: من سبّ علیّا فقد سبّنی و من سبّنی فقد سبّ اللّه عزّ و جلّ 311

فی قول علیّ علیه السّلام: أیّها النّاس إنّکم ستدعون إلی سبّی فسبّونی، ثمّ تدعون إلی البراءة منّی فلا تبرءوا، فانی ولدت علی الإسلام، و من تبرّأ منّی فلا دنیا له و لا آخرة 316

قصص الّذین شتموا علیّا علیه السّلام و ما وقع علیهم 318

قصّه حجر بن عدیّ، و ما قال له علیّ علیه السّلام فی سبّه و البراءة منه علیه السّلام 324

معنی قوله علیه السّلام: ألا و إنّه سیأمرکم بسبّی و البراءة منّی، فامّا السبّ فسبّونی فانّه لی زکاة و لکم نجاة، و اما البراءة فلا تبرءوا منّی، و ما قاله ابن أبی الحدید فی معناه، و الفرق بین السّبّ و البراءة، و کیف اجاز لهم السبّ و منعهم عن التبرّی 326

فیما قاله العلّامة المجلسی قدّس سرّه فی أخبار البراءة، و ما قاله الشیخ الشهید قدّس سرّه فی التقیة و اقسامه، و ما قاله الشیخ الطبرسیّ قدّس سرّه 329

**[ترجمه]

الباب التاسع و الثمانون کفر من آذاه أو حسده أو عانده و عقابهم 330

معنی قوله تعالی: «لَئِنْ لَمْ یَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ»، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من آذی علیّا فقد آذانی 331

قصّة بریدة الأسلمیّ فی جاریة الّتی رغب إلیها علیّ علیه السّلام 332

ص: 33

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «لَئِنْ لَمْ یَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ»، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: من آذی علیّا فقد آذانی 331

قصّة بریدة الأسلمیّ فی جاریة الّتی رغب إلیها علیّ علیه السّلام 332

ص: 33

**[ترجمه]

الباب التسعون ما بین من مناقب نفسه القدسیة صلوات اللّه علیه 335

فی قوله علیه السّلام: و اللّه لقد أعطانی اللّه تعالی تسعة أشیاء لم یعطها أحدا قبلی ما خلا النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 336

معنی قوله علیه السّلام: أنا الضّارب بسیفین 341

فی قوله علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ختم مائة ألف نبیّ و أربعة و عشرین ألف نبیّ، و ختمت أنا مائة ألف وصیّ و أربعة و عشرین ألف وصیّ 342

فی قوله صلّی اللّه علیه و آله: أنا الفاروق الأکبر و أنا الصاحب العصا و المیسم 344

فی قوله علیه السّلام: أنا الصّدیق الأکبر و الفاروق الأعظم، و أنا الأوّل و الآخر و الباطن و الظاهر و بکلّ شی ء علیم و عین اللّه و جنب اللّه و أمین اللّه علی المرسلین، بنا عبد اللّه و أنا احیی و امیت و أنا حیّ لا أموت فی قوله علیه السّلام: کانت لی من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عشر خصال ما یسرّنی باحداهنّ ما طلعت علیه الشمس و ما غربت 352

إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الثلاثون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الخامس من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام: و اللّه لقد أعطانی اللّه تعالی تسعة أشیاء لم یعطها أحدا قبلی ما خلا النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 336

معنی قوله علیه السّلام: أنا الضّارب بسیفین 341

فی قوله علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ختم مائة ألف نبیّ و أربعة و عشرین ألف نبیّ، و ختمت أنا مائة ألف وصیّ و أربعة و عشرین ألف وصیّ 342

فی قوله صلّی اللّه علیه و آله: أنا الفاروق الأکبر و أنا الصاحب العصا و المیسم 344

فی قوله علیه السّلام: أنا الصّدیق الأکبر و الفاروق الأعظم، و أنا الأوّل و الآخر و الباطن و الظاهر و بکلّ شی ء علیم و عین اللّه و جنب اللّه و أمین اللّه علی المرسلین، بنا عبد اللّه و أنا احیی و امیت و أنا حیّ لا أموت فی قوله علیه السّلام: کانت لی من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عشر خصال ما یسرّنی باحداهنّ ما طلعت علیه الشمس و ما غربت 352

إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الثلاثون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة و هو الجزء الخامس من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه

**[ترجمه]

فهرس الجزء الأربعین

الباب الحادی و التسعون جوامع مناقبه صلوات اللّه علیه، و فیه کثیر من النصوص 1

فی أفضل منقبة له علیه السّلام فی القرآن 1

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی مناقبه علیه السّلام و أنّه الصدّیق و الفاروق 4

ص: 34

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أول من یدخل من هذا الباب أمیر المؤمنین و سید المسلمین و خاتم الوصیّین 15

فیما أوحی اللّه تعالی لنبیّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام 19

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی حنین و هوازن 30

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: التفت بیساری لمّا دنوت من ربّی فإذا علیّ علیه السّلام 33

فی قول جبرئیل علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لو اجتمعت امّتک علی حبّ علیّ ما خلق اللّه النّار 35

فیما رواه ابن عبّاس فی علیّ علیه السّلام عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 42

فیما قاله علیه السّلام للأصبغ یوم شهادته 45

فیما رواه أبو ذرّ الغفاریّ عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علیّ علیه السّلام و ما قالته الملائکة 55

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم سیّد ولد آدم و علیّ علیه السّلام سیّد العرب 59

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لفاطمة علیها السّلام 66

فیما رواه ابن أبی الحدید. و ابن شیرویه الدیلمیّ، فی علیّ علیه السّلام 75

فیما قاله و رواه و شرحه ابن أبی الحدید فی علیّ علیه السّلام و فضائله و مناقبه 79

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان ذا أخلاق متضادّة 89

فی خصال مجتمعة فی علیّ علیه السّلام فقط 116- 98

**[ترجمه]فی أفضل منقبة له علیه السّلام فی القرآن 1

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی مناقبه علیه السّلام و أنّه الصدّیق و الفاروق 4

ص: 34

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أول من یدخل من هذا الباب أمیر المؤمنین و سید المسلمین و خاتم الوصیّین 15

فیما أوحی اللّه تعالی لنبیّه صلّی اللّه علیه و آله فی علیّ علیه السّلام 19

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی حنین و هوازن 30

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: التفت بیساری لمّا دنوت من ربّی فإذا علیّ علیه السّلام 33

فی قول جبرئیل علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: لو اجتمعت امّتک علی حبّ علیّ ما خلق اللّه النّار 35

فیما رواه ابن عبّاس فی علیّ علیه السّلام عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 42

فیما قاله علیه السّلام للأصبغ یوم شهادته 45

فیما رواه أبو ذرّ الغفاریّ عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی علیّ علیه السّلام و ما قالته الملائکة 55

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم سیّد ولد آدم و علیّ علیه السّلام سیّد العرب 59

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لفاطمة علیها السّلام 66

فیما رواه ابن أبی الحدید. و ابن شیرویه الدیلمیّ، فی علیّ علیه السّلام 75

فیما قاله و رواه و شرحه ابن أبی الحدید فی علیّ علیه السّلام و فضائله و مناقبه 79

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان ذا أخلاق متضادّة 89

فی خصال مجتمعة فی علیّ علیه السّلام فقط 116- 98

**[ترجمه]

الباب الثانی و التسعون ما جری من مناقبه و مناقب الأئمّة من ولده علیهم السّلام علی لسان أعدائهم 117

فیما قالته عائشة فی مناقب علیّ و فاطمة علیها السّلام 120

فیما قاله عمر بن الخطّاب فی مناقبه علیه السّلام، و قوله: الملک عقیم و الحقّ لعلیّ 121

فی قول عمر لعلیّ علیه السّلام: هذا مولای و مولی کلّ مؤمن 125

ص: 35

**[ترجمه]فیما قالته عائشة فی مناقب علیّ و فاطمة علیها السّلام 120

فیما قاله عمر بن الخطّاب فی مناقبه علیه السّلام، و قوله: الملک عقیم و الحقّ لعلیّ 121

فی قول عمر لعلیّ علیه السّلام: هذا مولای و مولی کلّ مؤمن 125

ص: 35

**[ترجمه]

أبواب کرائم خصاله و محاسن أخلاقه و أفعاله صلوات اللّه علیه و علی آله

الباب الثالث و التسعون

علمه علیه السّلام و أن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علمه ألف باب و أنّه محدثا 127

فی قول الباقر علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علّم علیّا بابا یفتح کلّ باب ألف باب، و فیه بیان و أجوبة من الشیخ المفید رحمه اللّه تعالی و إیّانا لمن تعلّق بهذا الخبر علی صحّة الاجتهاد و القیاس، و بیان من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 127

فی قول الصادق علیه السّلام: کان فی ذؤابة سیف رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله صحیفة صغیرة فیها الأحرف الّتی یفتح کلّ حرف منها ألف حرف 133

فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: لو ثنیت لی و سادة لحکمت بین أهل القرآن بالقرآن و بین أهل التوراة بالتوراة، و بین أهل الإنجیل بالإنجیل، و بین أهل الزّبور بالزّبور، حتی یزهر إلی اللّه، و فیه بیان و تأیید 136

فیما قاله علیّ علیه السّلام لمّا بویع 144

معنی قوله تعالی: «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ» و أنّه علی علیه السّلام 146

فی قول عمر: لا أبقانی اللّه لمعضلة لیس لها أبو الحسن، و أقواله الأخری 149

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أمر علیّا علیه السّلام بتألیف القرآن، فألّفه و کتبه 155

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان أعلم الناس بالقراءة، و التفسیر، و الفقاهة، و الفرائض، و الروایة، و الکلام، و النحو، و الخطابة (و إشارة إلی خطبه و أسمائهنّ)، و الشعر، و الوعظ، و الفلسفة، و الهندسة (و إشارة إلی وزن القید الّذی کان فی رجلی الغلام و وزن الفیل)، و النجوم (و إشارة إلی ما وقع بینه علیه السّلام و بین مرخان بن شاسوا

ص: 36

المنجم، لمّا أراد الخروج إلی الحرب)، و الحساب، و الکیمیاء (و إشارة إلی الکیمیاء و صنعته و کیفیّته)، و الطبّ (و أنّ الولد یعیش لستّة أشهر و لسبعة و لتسعة، و لا یعیش لثمانیة أشهر و شباهته إلی ابیه و أمّه و خاله و عمّه) 173- 156

فی الکسور التسعة، و قوله علیه السّلام: اضرب اسبوعک فی شهرک 187

بیان و تحقیق فی قوله تعالی: «وَ لَبِثُوا فِی کَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِینَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً» و لا یوافق التوراة، و السنة الشمسیة و القمریة 188

فی قوله علیه السّلام: سلونی قبل أن تفقدونی، و ما رواه العامّة فی ذلک 190

**[ترجمه]علمه علیه السّلام و أن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علمه ألف باب و أنّه محدثا 127

فی قول الباقر علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علّم علیّا بابا یفتح کلّ باب ألف باب، و فیه بیان و أجوبة من الشیخ المفید رحمه اللّه تعالی و إیّانا لمن تعلّق بهذا الخبر علی صحّة الاجتهاد و القیاس، و بیان من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 127

فی قول الصادق علیه السّلام: کان فی ذؤابة سیف رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله صحیفة صغیرة فیها الأحرف الّتی یفتح کلّ حرف منها ألف حرف 133

فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام: لو ثنیت لی و سادة لحکمت بین أهل القرآن بالقرآن و بین أهل التوراة بالتوراة، و بین أهل الإنجیل بالإنجیل، و بین أهل الزّبور بالزّبور، حتی یزهر إلی اللّه، و فیه بیان و تأیید 136

فیما قاله علیّ علیه السّلام لمّا بویع 144

معنی قوله تعالی: «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ» و أنّه علی علیه السّلام 146

فی قول عمر: لا أبقانی اللّه لمعضلة لیس لها أبو الحسن، و أقواله الأخری 149

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أمر علیّا علیه السّلام بتألیف القرآن، فألّفه و کتبه 155

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان أعلم الناس بالقراءة، و التفسیر، و الفقاهة، و الفرائض، و الروایة، و الکلام، و النحو، و الخطابة (و إشارة إلی خطبه و أسمائهنّ)، و الشعر، و الوعظ، و الفلسفة، و الهندسة (و إشارة إلی وزن القید الّذی کان فی رجلی الغلام و وزن الفیل)، و النجوم (و إشارة إلی ما وقع بینه علیه السّلام و بین مرخان بن شاسوا

ص: 36

المنجم، لمّا أراد الخروج إلی الحرب)، و الحساب، و الکیمیاء (و إشارة إلی الکیمیاء و صنعته و کیفیّته)، و الطبّ (و أنّ الولد یعیش لستّة أشهر و لسبعة و لتسعة، و لا یعیش لثمانیة أشهر و شباهته إلی ابیه و أمّه و خاله و عمّه) 173- 156

فی الکسور التسعة، و قوله علیه السّلام: اضرب اسبوعک فی شهرک 187

بیان و تحقیق فی قوله تعالی: «وَ لَبِثُوا فِی کَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِینَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً» و لا یوافق التوراة، و السنة الشمسیة و القمریة 188

فی قوله علیه السّلام: سلونی قبل أن تفقدونی، و ما رواه العامّة فی ذلک 190

**[ترجمه]

الباب الرابع و التسعون أنه علیه السّلام باب مدینة العلم و الحکمة 200

فی قول الرسول صلّی اللّه علیه و آله: أنا مدینة الحکمة و علیّ بابها 201

فیما قاله الحسن و الحسین علیه السّلام فی المنبر 202

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أنا مدینة العلم و علیّ بابها، و من رواه من العامّة بطرقهم العدیدة 205

**[ترجمه]فی قول الرسول صلّی اللّه علیه و آله: أنا مدینة الحکمة و علیّ بابها 201

فیما قاله الحسن و الحسین علیه السّلام فی المنبر 202

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أنا مدینة العلم و علیّ بابها، و من رواه من العامّة بطرقهم العدیدة 205

**[ترجمه]

الباب الخامس و التسعون انه صلوات اللّه علیه کان شریک النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی العلم دون النبوّة، و أنّه علم کلما علم صلّی اللّه علیه و آله، و انه اعلم من سائر الأنبیاء علیهم السّلام 208

فی أنّ اللّه تعالی علّم رسوله الحلال و الحرام و التأویل، فعلّم رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام کلّه، و قصة رمّانتین 209

**[ترجمه]فی أنّ اللّه تعالی علّم رسوله الحلال و الحرام و التأویل، فعلّم رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیّا علیه السّلام کلّه، و قصة رمّانتین 209

**[ترجمه]

الباب السادس و التسعون ما علمه الرسول صلّی اللّه علیه و آله عند وفاته و بعده، و ما أعطاه من الاسم الأکبر و آثار علم النبوّة، و فیه بعض النصوص 213

ص: 37

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلی علیه السّلام: إذا أنا متّ فغسّلنی من بئر الغرس 213

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال فی مرضه الّذی توفیّ فیه ادعوا لی خلیلی؟ فارسلت عائشة و حفصة إلی أبیهما فلمّا جاءاه غطّی وجهه، و قال ادعوا لی خلیلی؟

فأرسلت فاطمة علیها السّلام إلی علیّ علیه السّلام فلمّا أن جاء قام رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و قال له ما قال 215

**[ترجمه]ص: 37

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلی علیه السّلام: إذا أنا متّ فغسّلنی من بئر الغرس 213

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم قال فی مرضه الّذی توفیّ فیه ادعوا لی خلیلی؟ فارسلت عائشة و حفصة إلی أبیهما فلمّا جاءاه غطّی وجهه، و قال ادعوا لی خلیلی؟

فأرسلت فاطمة علیها السّلام إلی علیّ علیه السّلام فلمّا أن جاء قام رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و قال له ما قال 215

**[ترجمه]

الباب السابع و التسعون قضایاه صلوات اللّه علیه، و ما هدی قومه إلیه ممّا اشکل علیهم من مصالحهم، و قد أوردنا کثیرا من قضایاه فی باب علمه علیه السّلام 218

قضاؤه علیه السّلام فی وضع التاریخ، و فی رجل و امرأة تنازعا و هی أمّه، و من ادّعی علیه ثمانین مثقالا من الذّهب ودیعة عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 218

قضاؤه علیه السّلام فی مسجد کان کلّما فرغوا من بنائه سقط، فأمر بحفر أرضه فوجدوا قبرا 221

جوابه علیه السّلام لمن قال: ما الفرق بین الحبّ و البغض، و الحفظ و النسیان، و الرؤیا الصادقة و الکاذبة، و قضاؤه علیه السّلام فی ثلاثة یختصمون فی ولد 222

قضاؤه علیه السّلام فی رجل باع ناقته برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فقال: الدراهم و الناقة لی، و معنی قوله تعالی: «وَ فاکِهَةً وَ أَبًّا»، و جوابه علیه السّلام لسؤال رسول ملک الروم فی رجل:

لا یرجو الجنّة، و لا یخاف النار، و لا یخاف اللّه، و لا یرکع، و لا یسجد، و یأکل المیتة و الدم، و یشهد بما لا یری، و یحبّ الفتنة، و یبغض الحقّ 223

قضایاه علیه السّلام فی زمن عمر: فی غلام طلب مال أبیه من عمر، فأمره علیّ علیه السّلام بشمّ ضلع ابیه، فخرج الدّم من منخریه، و قوله علیه السّلام لرجل: حرمت امرأتک بموت عقبة 225

ص: 38

علّة تزویج المرء أربع نسوة و لا یزید و لا یتزوج المرأة إلّا واحدا، و قضاؤه علیه السّلام فی رجل عنّین، و فی امرأة محصنة فجر بها غلام صغیر 226

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة نکحت فی عدّتها، و قصه فضة التی کانت خادمة للزهراء سلام اللّه علیها و ولدها و فیه بیان 227

قضاؤه علیه السّلام فی خمسة نفر فی زنا 228

فی قول عمر لحجر الأسود: إنّی لأعلم أنّک حجر لا تضرّ و لا تنفع، و ما قاله علیه السّلام فیه، و قضاؤه علیه السّلام فی ابن أسود 229

قضاؤه علیه السّلام فی رجل طلق امرأته فی الجاهلیّة و فی الإسلام، و فی عبد قتل مولاه 230

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة ولدت بستة أشهر، و فیه شرح و بیان 232

قضاؤه علیه السّلام فی رجل قتل ابن من الأنصار فضرب ضربتین فبرأ 233

فی حلیّ الکعبة، و أنّ عمر همّ أن یأخذه فنهی عنه علیه السّلام و ما قاله فی المجوس 235

فی طلاق الأمة، و ما روی عمر فی فضیلة علیّ علیه السّلام و اشعار العبدیّ 236

قضایاه علیه السّلام فی عهد عثمان فی امرأة ولدت لستّة أشهر، و فی رجل طلّق امرأته ثمّ مات بعد مدّة، و قوم اصطادوا حجلا 237

فی اعرابیّ الّذی ادعی علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله سبعین درهما 241

قضاؤه علیه السّلام فی جاریة الّتی دخلت علقة فی جوفها، و قصّة بیت الطشت 242

قضایاه علیه السّلام فی عهد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی ما رواه الخاصّة و العامّة و أنّ الأعلم هو أحقّ بالتّقدم فی محلّ الإمامة 243

قضاؤه علیه السّلام فی قدامة بن مظعون و قد شرب الخمر، و درء الحدّ عنه عمر 249

قضاؤه علیه السّلام فی مجنونة فجر بها رجل، و امرأة حامل الّتی امر برجمها عمر، و قصّة امرأة ألقت ولدها میتا، و فیه بیان 250

فی امرأتین تنازعتا علی عهد عمر فی طفل، و امرأة ولدت لستّة أشهر، و امرأة مضطرّة 252

ص: 39

العنوان الصفحة

ممّا جاء عنه علیه السّلام فی القضاء و صواب الرأی و ارشاد القوم إلی مصالحهم فی أهل همدان و الرّی و أصبهان و قومس و نهاوند 253

فی امرأة نکحها شیخ کبیر فحملت و أنکر حملها، و رجل کانت له سرّیة فاولدها، و مکاتبة زنت، و امرأة ولدت علی فراش زوجها 256

قصّة شخص کان له ما للرجال و ما للنساء و زوّجت و تزوّج، و قصّة شابّ خرج ابوه بسفر مع قوم و لم یرجع 258

قصّة مات الدّین 261

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة هوت غلاما فامتنع، فمضت و أخذت بیضة و ألقت بیاضها علی ثوبها، و قضیّة رجلین اصطحبا فی سفر و خمسة أرغفة 263

فی أربعة نفر شربوا المسکر، و ستّة نفر نزلوا الفرات فغرق واحد منهم، و رجل وصیّ بجزء من ماله، و رجل وصیّ بسهم من ماله، و رجل قال: أعتقوا عنّی کلّ عبد قدیم فی ملکی 264

قضاؤه علیه السّلام فی رجل ضرب امرأة فألقت علقة 266

فی الطفل الّذی جلس علی رأس المیزاب، و ما تکلّم 267

معجزته علیه السّلام فی تکلّم الإبل، و قصّة غلام الّذی انکرته أمّه 268

قصّة المقدّسی الّذی اتّهمته امرأة من الأنصار 270

معجزته علیه السّلام فی احیاء الموتی 274

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة مجنونة حبلی و هی زنت، و امرأة الّتی اعترفت بفجورها 277

قضاؤه و معجزته علیه السّلام فی جاریة الّتی دخلت فی جوفها العلقة، و قصّة الثلج 278

قضاؤه علیه السّلام فی عبد مقیّد قال فیه قوم: ان لم یکن فی قیده کذا و کذا فامرأته طالق ثلاثا 280

قضاؤه علیه السّلام فی رجل الّذی اعترف بالسّرقة فقطع یده، و سئل عنه ابن الکوّاء، و ما قاله فی مدحه علیه السّلام و بالغ فی مدحه 281

ص: 40

العنوان الصفحة

فی سؤال ابن الکوّاء عنه علیه السّلام عن بصیر باللیل و بصیر بالنّهار، و بصیر بالنّهار اعمی باللیل، و بصیر باللیل اعمی بالنّهار، و معنی قوله تعالی: «وَ الطَّیْرُ صَافَّاتٍ کُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِیحَهُ» و قوله تعالی: «بَقِیَّةٌ مِمَّا تَرَکَ آلُ مُوسی وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِکَةُ» و قوله تعالی: «بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالًا» 283

فی أنّ اللّه تبارک و تعالی کلّم جمیع خلقه 284

قضاؤه علیه السّلام فی الخنثی و العنّین 285

سؤال رجل رومیّ عنه علیه السّلام: ما لا یعلمه اللّه، و ما لیس للّه، و ما لیس عند اللّه، و قول عمر: ما أتیت یا کافر إلّا کفرا، و قضاؤه علیه السّلام فی وزن باب من حدید 286

قضاؤه علیه السّلام فی قطع ید سارق الّذی سرق مائة مرّة 287

قصّة قوم أکلوا فی شهر رمضان و هم یشهدون بلا إله إلّا اللّه و لم یقرّوا أنّ محمّدا رسول اللّه، فقتلهم علیه السّلام بالدخان، و أنّ یوشع بن نون علیه السّلام فعل بقوم کما فعل علیه السّلام 288

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة ذات بعل و هی زنت 290

قضاؤه علیه السّلام فی رجل زنی، و قوله علیه السّلام: أ فلا تاب فی بیته، فو اللّه لتوبته فیما بینه و بین اللّه أفضل من إقامتی علیه الحدّ 292

قضاؤه علیه السّلام فی رجل الّذی نکح فی دبره، و رجل وجد مع رجل اخری فی امارة عمر 294

قضاؤه علیه السّلام فی رجل أوقب علی غلام 295

قصّة رجل کان فی بیته بنت صدیقه و ما فعلت بها امرأته 296

قضاؤه علیه السّلام فی رجل شرب الخمر و هو لا یعلم أنّه حرام و هی أوّل قضیّة قضی بها بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 298

قضاؤه علیه السّلام فی سبعین رجلا من الزطّ (السودان و الهنود) و هم یعتقدون بأنّ علیّا علیه السّلام کان اللّه 301

ص: 41

العنوان الصفحة

فی شاهد و یمین 302

قضاؤه علیه السّلام فی غلام الّذی انکرته أمّه 304

قضاؤه علیه السّلام فی غلامین و کان واحدا منهما غلاما للآخر 308

قضاؤه علیه السّلام فی جاریة یتیمة کانت عند رجل فافضتها امرأته 309

إشارة إلی دانیال و قضاؤه علیه السّلام 310

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة تشبّهت بأمة، و فی رجل قال لرجل اخری:

احتلمت بامّک 313

قضاؤه علیه السّلام فی رجل جاء به رجلان و قالا: إنّ هذا سرق درعا 314

قضاؤه علیه السّلام فی رجل وجد فی خربة و بیده سکّین ملطخة بالدم 315

قضاؤه علیه السّلام فی الیمن بعهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی رجل قتله فرس 316

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة استودع رجلان ودیعة عندها فأنکرتها، و فی جاریتان ولدت إحداهما ابنا و الأخری بنتا 317

**[ترجمه]قضاؤه علیه السّلام فی وضع التاریخ، و فی رجل و امرأة تنازعا و هی أمّه، و من ادّعی علیه ثمانین مثقالا من الذّهب ودیعة عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 218

قضاؤه علیه السّلام فی مسجد کان کلّما فرغوا من بنائه سقط، فأمر بحفر أرضه فوجدوا قبرا 221

جوابه علیه السّلام لمن قال: ما الفرق بین الحبّ و البغض، و الحفظ و النسیان، و الرؤیا الصادقة و الکاذبة، و قضاؤه علیه السّلام فی ثلاثة یختصمون فی ولد 222

قضاؤه علیه السّلام فی رجل باع ناقته برسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فقال: الدراهم و الناقة لی، و معنی قوله تعالی: «وَ فاکِهَةً وَ أَبًّا»، و جوابه علیه السّلام لسؤال رسول ملک الروم فی رجل:

لا یرجو الجنّة، و لا یخاف النار، و لا یخاف اللّه، و لا یرکع، و لا یسجد، و یأکل المیتة و الدم، و یشهد بما لا یری، و یحبّ الفتنة، و یبغض الحقّ 223

قضایاه علیه السّلام فی زمن عمر: فی غلام طلب مال أبیه من عمر، فأمره علیّ علیه السّلام بشمّ ضلع ابیه، فخرج الدّم من منخریه، و قوله علیه السّلام لرجل: حرمت امرأتک بموت عقبة 225

ص: 38

علّة تزویج المرء أربع نسوة و لا یزید و لا یتزوج المرأة إلّا واحدا، و قضاؤه علیه السّلام فی رجل عنّین، و فی امرأة محصنة فجر بها غلام صغیر 226

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة نکحت فی عدّتها، و قصه فضة التی کانت خادمة للزهراء سلام اللّه علیها و ولدها و فیه بیان 227

قضاؤه علیه السّلام فی خمسة نفر فی زنا 228

فی قول عمر لحجر الأسود: إنّی لأعلم أنّک حجر لا تضرّ و لا تنفع، و ما قاله علیه السّلام فیه، و قضاؤه علیه السّلام فی ابن أسود 229

قضاؤه علیه السّلام فی رجل طلق امرأته فی الجاهلیّة و فی الإسلام، و فی عبد قتل مولاه 230

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة ولدت بستة أشهر، و فیه شرح و بیان 232

قضاؤه علیه السّلام فی رجل قتل ابن من الأنصار فضرب ضربتین فبرأ 233

فی حلیّ الکعبة، و أنّ عمر همّ أن یأخذه فنهی عنه علیه السّلام و ما قاله فی المجوس 235

فی طلاق الأمة، و ما روی عمر فی فضیلة علیّ علیه السّلام و اشعار العبدیّ 236

قضایاه علیه السّلام فی عهد عثمان فی امرأة ولدت لستّة أشهر، و فی رجل طلّق امرأته ثمّ مات بعد مدّة، و قوم اصطادوا حجلا 237

فی اعرابیّ الّذی ادعی علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله سبعین درهما 241

قضاؤه علیه السّلام فی جاریة الّتی دخلت علقة فی جوفها، و قصّة بیت الطشت 242

قضایاه علیه السّلام فی عهد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله علی ما رواه الخاصّة و العامّة و أنّ الأعلم هو أحقّ بالتّقدم فی محلّ الإمامة 243

قضاؤه علیه السّلام فی قدامة بن مظعون و قد شرب الخمر، و درء الحدّ عنه عمر 249

قضاؤه علیه السّلام فی مجنونة فجر بها رجل، و امرأة حامل الّتی امر برجمها عمر، و قصّة امرأة ألقت ولدها میتا، و فیه بیان 250

فی امرأتین تنازعتا علی عهد عمر فی طفل، و امرأة ولدت لستّة أشهر، و امرأة مضطرّة 252

ص: 39

العنوان الصفحة

ممّا جاء عنه علیه السّلام فی القضاء و صواب الرأی و ارشاد القوم إلی مصالحهم فی أهل همدان و الرّی و أصبهان و قومس و نهاوند 253

فی امرأة نکحها شیخ کبیر فحملت و أنکر حملها، و رجل کانت له سرّیة فاولدها، و مکاتبة زنت، و امرأة ولدت علی فراش زوجها 256

قصّة شخص کان له ما للرجال و ما للنساء و زوّجت و تزوّج، و قصّة شابّ خرج ابوه بسفر مع قوم و لم یرجع 258

قصّة مات الدّین 261

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة هوت غلاما فامتنع، فمضت و أخذت بیضة و ألقت بیاضها علی ثوبها، و قضیّة رجلین اصطحبا فی سفر و خمسة أرغفة 263

فی أربعة نفر شربوا المسکر، و ستّة نفر نزلوا الفرات فغرق واحد منهم، و رجل وصیّ بجزء من ماله، و رجل وصیّ بسهم من ماله، و رجل قال: أعتقوا عنّی کلّ عبد قدیم فی ملکی 264

قضاؤه علیه السّلام فی رجل ضرب امرأة فألقت علقة 266

فی الطفل الّذی جلس علی رأس المیزاب، و ما تکلّم 267

معجزته علیه السّلام فی تکلّم الإبل، و قصّة غلام الّذی انکرته أمّه 268

قصّة المقدّسی الّذی اتّهمته امرأة من الأنصار 270

معجزته علیه السّلام فی احیاء الموتی 274

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة مجنونة حبلی و هی زنت، و امرأة الّتی اعترفت بفجورها 277

قضاؤه و معجزته علیه السّلام فی جاریة الّتی دخلت فی جوفها العلقة، و قصّة الثلج 278

قضاؤه علیه السّلام فی عبد مقیّد قال فیه قوم: ان لم یکن فی قیده کذا و کذا فامرأته طالق ثلاثا 280

قضاؤه علیه السّلام فی رجل الّذی اعترف بالسّرقة فقطع یده، و سئل عنه ابن الکوّاء، و ما قاله فی مدحه علیه السّلام و بالغ فی مدحه 281

ص: 40

العنوان الصفحة

فی سؤال ابن الکوّاء عنه علیه السّلام عن بصیر باللیل و بصیر بالنّهار، و بصیر بالنّهار اعمی باللیل، و بصیر باللیل اعمی بالنّهار، و معنی قوله تعالی: «وَ الطَّیْرُ صَافَّاتٍ کُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِیحَهُ» و قوله تعالی: «بَقِیَّةٌ مِمَّا تَرَکَ آلُ مُوسی وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِکَةُ» و قوله تعالی: «بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالًا» 283

فی أنّ اللّه تبارک و تعالی کلّم جمیع خلقه 284

قضاؤه علیه السّلام فی الخنثی و العنّین 285

سؤال رجل رومیّ عنه علیه السّلام: ما لا یعلمه اللّه، و ما لیس للّه، و ما لیس عند اللّه، و قول عمر: ما أتیت یا کافر إلّا کفرا، و قضاؤه علیه السّلام فی وزن باب من حدید 286

قضاؤه علیه السّلام فی قطع ید سارق الّذی سرق مائة مرّة 287

قصّة قوم أکلوا فی شهر رمضان و هم یشهدون بلا إله إلّا اللّه و لم یقرّوا أنّ محمّدا رسول اللّه، فقتلهم علیه السّلام بالدخان، و أنّ یوشع بن نون علیه السّلام فعل بقوم کما فعل علیه السّلام 288

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة ذات بعل و هی زنت 290

قضاؤه علیه السّلام فی رجل زنی، و قوله علیه السّلام: أ فلا تاب فی بیته، فو اللّه لتوبته فیما بینه و بین اللّه أفضل من إقامتی علیه الحدّ 292

قضاؤه علیه السّلام فی رجل الّذی نکح فی دبره، و رجل وجد مع رجل اخری فی امارة عمر 294

قضاؤه علیه السّلام فی رجل أوقب علی غلام 295

قصّة رجل کان فی بیته بنت صدیقه و ما فعلت بها امرأته 296

قضاؤه علیه السّلام فی رجل شرب الخمر و هو لا یعلم أنّه حرام و هی أوّل قضیّة قضی بها بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 298

قضاؤه علیه السّلام فی سبعین رجلا من الزطّ (السودان و الهنود) و هم یعتقدون بأنّ علیّا علیه السّلام کان اللّه 301

ص: 41

العنوان الصفحة

فی شاهد و یمین 302

قضاؤه علیه السّلام فی غلام الّذی انکرته أمّه 304

قضاؤه علیه السّلام فی غلامین و کان واحدا منهما غلاما للآخر 308

قضاؤه علیه السّلام فی جاریة یتیمة کانت عند رجل فافضتها امرأته 309

إشارة إلی دانیال و قضاؤه علیه السّلام 310

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة تشبّهت بأمة، و فی رجل قال لرجل اخری:

احتلمت بامّک 313

قضاؤه علیه السّلام فی رجل جاء به رجلان و قالا: إنّ هذا سرق درعا 314

قضاؤه علیه السّلام فی رجل وجد فی خربة و بیده سکّین ملطخة بالدم 315

قضاؤه علیه السّلام فی الیمن بعهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی رجل قتله فرس 316

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة استودع رجلان ودیعة عندها فأنکرتها، و فی جاریتان ولدت إحداهما ابنا و الأخری بنتا 317

**[ترجمه]

الباب الثامن و التسعون زهده و تقواه و ورعه علیه السّلام 318

فی أنّ أبا بکر لمّا مات کان له نیّف و أربعون ألف درهم، و عمر مات و علیه نیّف و ثمانون ألف درهم، و عثمان مات و علیه ما لا یحصی کثرة، و علیّ صلوات اللّه علیه مات و ما ترک إلّا سبعمائة درهم 319

فیما قاله الغزالی فی الاحیاء فی علی علیه السّلام 323

فی أنّ قوله تعالی: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و أبی ذر و سلمان و المقداد و عثمان بن مظعون و سالم، و ما قال النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 328

فی أنّ الدّنیا تمثّلت لعلیّ علیه السّلام بصورة امرأة من أجمل النساء و أشعاره علیه السّلام فی ذلک 329

ص: 42

العنوان الصفحة

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله یسلّم علی النساء و یرددن علیه السّلام و کان أمیر المؤمنین علیه السّلام یسلّم علی النساء و کان یکره أن یسلّم علی الشابة منهنّ 335

فی أنّه علیه السّلام قبض و علیه دین ثمانمائة ألف درهم 339

فیما کتبه علیه السّلام إلی عثمان بن حنیف، و هو عامله علی البصرة، و فیه إیضاح 340

فیما قاله علیه السّلام فی زهده و إشارة إلی ما فعل بعقیل، و فیه بیان و تفسیر بعض الفقرات 357- 346

إلی هنا انتهی الجزء الأربعون و هو الجزء السادس من المجلد التاسع

**[ترجمه]فی أنّ أبا بکر لمّا مات کان له نیّف و أربعون ألف درهم، و عمر مات و علیه نیّف و ثمانون ألف درهم، و عثمان مات و علیه ما لا یحصی کثرة، و علیّ صلوات اللّه علیه مات و ما ترک إلّا سبعمائة درهم 319

فیما قاله الغزالی فی الاحیاء فی علی علیه السّلام 323

فی أنّ قوله تعالی: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و أبی ذر و سلمان و المقداد و عثمان بن مظعون و سالم، و ما قال النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 328

فی أنّ الدّنیا تمثّلت لعلیّ علیه السّلام بصورة امرأة من أجمل النساء و أشعاره علیه السّلام فی ذلک 329

ص: 42

العنوان الصفحة

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله یسلّم علی النساء و یرددن علیه السّلام و کان أمیر المؤمنین علیه السّلام یسلّم علی النساء و کان یکره أن یسلّم علی الشابة منهنّ 335

فی أنّه علیه السّلام قبض و علیه دین ثمانمائة ألف درهم 339

فیما کتبه علیه السّلام إلی عثمان بن حنیف، و هو عامله علی البصرة، و فیه إیضاح 340

فیما قاله علیه السّلام فی زهده و إشارة إلی ما فعل بعقیل، و فیه بیان و تفسیر بعض الفقرات 357- 346

إلی هنا انتهی الجزء الأربعون و هو الجزء السادس من المجلد التاسع

**[ترجمه]

فهرس الجزء الحادی و الأربعین

الباب التاسع و التسعون یقینه علیه السّلام و صبره علی المکاره و شدة ابتلائه 1

فی قوله علیه السّلام للحسن علیه السّلام: یا بنیّ إنّ أباک لا یبالی وقع علی الموت أو وقع الموت علیه 2

فی صبره علیه السّلام مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و فی شدائده من صغره إلی کبره و بعد وفاته، و أصابه علیه السّلام یوم أحد ستّون جراحة 3

فی قوله علیه السّلام فی سیماء الشیعة 4

فی قوله علیه السّلام: ما زلت مظلوما، و بعض مناقبه 5

فی قوله علیه السّلام: لیس من عبد إلّا و له من اللّه حافظ، و قوله علیه السّلام فی معنی الاستعداد للموت 7

ص: 43

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام للحسن علیه السّلام: یا بنیّ إنّ أباک لا یبالی وقع علی الموت أو وقع الموت علیه 2

فی صبره علیه السّلام مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و فی شدائده من صغره إلی کبره و بعد وفاته، و أصابه علیه السّلام یوم أحد ستّون جراحة 3

فی قوله علیه السّلام فی سیماء الشیعة 4

فی قوله علیه السّلام: ما زلت مظلوما، و بعض مناقبه 5

فی قوله علیه السّلام: لیس من عبد إلّا و له من اللّه حافظ، و قوله علیه السّلام فی معنی الاستعداد للموت 7

ص: 43

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب المائة تنمره فی ذات اللّه و ترکه المداهنة فی دین اللّه 8

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أرسل علیّا علیه السّلام لیأخذ من سارة کتابا الّذی کتبه حاطب بن أبی بلتعة فی طریق مکّة 8

فی إجراء حدّ علی رجل من بنی أسد، و علی رجل شرب الخمر بشهادة قوم 9

فی رؤیته علیه السّلام عقیلا یوم بدر فی قید، و وروده علیه السّلام فی بیت أخته أمّ هانی یوم الفتح 10

**[ترجمه]فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أرسل علیّا علیه السّلام لیأخذ من سارة کتابا الّذی کتبه حاطب بن أبی بلتعة فی طریق مکّة 8

فی إجراء حدّ علی رجل من بنی أسد، و علی رجل شرب الخمر بشهادة قوم 9

فی رؤیته علیه السّلام عقیلا یوم بدر فی قید، و وروده علیه السّلام فی بیت أخته أمّ هانی یوم الفتح 10

**[ترجمه]

الباب الحادی و المائة عبادته و خوفه علیه السّلام 11

فیما قاله و رواه أبو الدرداء فی عبادته علیه السّلام و قصّة لیلة 11

فی أنّ قوله تعالی: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ یَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و ما قاله انس 13

فی اقسام العبادة، و عبادته علیه السّلام، و ما قاله ضرار بن ضمرة لمعاویة فی أوصافه علیه السّلام 14

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لعلیّ علیه السّلام: لو لا أنت لم یعرف حزب اللّه، و فی اعطائه صلّی اللّه علیه و آله ناقتین له، و انفاقه علیه السّلام دینارا لمقداد 18

فی أنّ علیا علیه السّلام دفع عن أخیه المؤمن بقوته، و نجاة عمّار عن إذلال الیهودیّ 19

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعمّار، و أیّکم أدّی زکاته الیوم 20

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم الیوم دفع عن عرض اخیه المؤمن، و قصّة زید بن حارثة 21

ص: 44

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما قاله و رواه أبو الدرداء فی عبادته علیه السّلام و قصّة لیلة 11

فی أنّ قوله تعالی: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ یَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ» نزلت فی علیّ علیه السّلام و ما قاله انس 13

فی اقسام العبادة، و عبادته علیه السّلام، و ما قاله ضرار بن ضمرة لمعاویة فی أوصافه علیه السّلام 14

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لعلیّ علیه السّلام: لو لا أنت لم یعرف حزب اللّه، و فی اعطائه صلّی اللّه علیه و آله ناقتین له، و انفاقه علیه السّلام دینارا لمقداد 18

فی أنّ علیا علیه السّلام دفع عن أخیه المؤمن بقوته، و نجاة عمّار عن إذلال الیهودیّ 19

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعمّار، و أیّکم أدّی زکاته الیوم 20

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم الیوم دفع عن عرض اخیه المؤمن، و قصّة زید بن حارثة 21

ص: 44

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی و المائة سخاؤه و انفاقه و ایثاره صلوات اللّه علیه و مسابقته فیها علی سائر الصحابة 24

فی أنّ الجود جودان: نفسی و مالیّ 24

فی آیة النجوی و صدقة علیّ علیه السّلام عشر مرّات، و قوله علیه السّلام: إنّ فی کتاب اللّه لآیة ما عمل بها أحد قبلی، و امتحان الصحابة 26

فی قول عمر بن الخطّاب: کان لعلیّ ثلاث لو کان لی واحدة، و إنفاق علیّ علیه السّلام قوت ثلاث لیال فنزل فیه ثلاثین آیة، و إطعامه علیه السّلام أبا هریرة، و ما فعل أبو بکر و عمر بأبی هریرة 27

فی ایثار علیّ و فاطمه علیهما السّلام و نزل فیهما: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ» 28

فی نزول مائدة علی فاطمة علیها السّلام فقال النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الحمد للّه الذی لم یمتنی حتی رأیت فی ابنتی ما رأی زکریّا لمریم علیهما السّلام 31

فی اعطائه خاتمه و نزل انّما ولیکم، و امر الوکیل باعطاء الف فقال من ذهب او فضة فقال انفعهما للسائل و أعتق ألف نسمة من کدّ یده و ما وقف و حفر 32

فی ضیافته علیه السّلام و إطفاء السراج و صیانته علیه السّلام ماء وجه الفقیر 34

فی إعطائه قبل السؤال، و أغشی السراج لئلا یری ذلّ حاجة السائل فی وجهه 36

فی سبب نزول سورة: «وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشی 37

فی بیعه علیه السّلام حدیقته بنخلة 38

فی نزحه علیه السّلام الماء فی کل دلوة بتمرة و احتفاره علیه السّلام ماء ینبع 39

فی وصیّته علیه السّلام و وقف ینبع لأولاده 40

فی وصیّته علیه السّلام لأزواجه 42

ص: 45

العنوان الصفحة

فی إعطائه علیه السّلام بفقیر قال إنّی مأخوذ بثلاث علل: النفس، و الجهل، و الفقر و موقوفاته علیه السّلام و کانت غلّته أربعین ألف دینار 43

**[ترجمه]فی أنّ الجود جودان: نفسی و مالیّ 24

فی آیة النجوی و صدقة علیّ علیه السّلام عشر مرّات، و قوله علیه السّلام: إنّ فی کتاب اللّه لآیة ما عمل بها أحد قبلی، و امتحان الصحابة 26

فی قول عمر بن الخطّاب: کان لعلیّ ثلاث لو کان لی واحدة، و إنفاق علیّ علیه السّلام قوت ثلاث لیال فنزل فیه ثلاثین آیة، و إطعامه علیه السّلام أبا هریرة، و ما فعل أبو بکر و عمر بأبی هریرة 27

فی ایثار علیّ و فاطمه علیهما السّلام و نزل فیهما: «وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ» 28

فی نزول مائدة علی فاطمة علیها السّلام فقال النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الحمد للّه الذی لم یمتنی حتی رأیت فی ابنتی ما رأی زکریّا لمریم علیهما السّلام 31

فی اعطائه خاتمه و نزل انّما ولیکم، و امر الوکیل باعطاء الف فقال من ذهب او فضة فقال انفعهما للسائل و أعتق ألف نسمة من کدّ یده و ما وقف و حفر 32

فی ضیافته علیه السّلام و إطفاء السراج و صیانته علیه السّلام ماء وجه الفقیر 34

فی إعطائه قبل السؤال، و أغشی السراج لئلا یری ذلّ حاجة السائل فی وجهه 36

فی سبب نزول سورة: «وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشی 37

فی بیعه علیه السّلام حدیقته بنخلة 38

فی نزحه علیه السّلام الماء فی کل دلوة بتمرة و احتفاره علیه السّلام ماء ینبع 39

فی وصیّته علیه السّلام و وقف ینبع لأولاده 40

فی وصیّته علیه السّلام لأزواجه 42

ص: 45

العنوان الصفحة

فی إعطائه علیه السّلام بفقیر قال إنّی مأخوذ بثلاث علل: النفس، و الجهل، و الفقر و موقوفاته علیه السّلام و کانت غلّته أربعین ألف دینار 43

**[ترجمه]

الباب الثالث و المائة خبر الناقة 44

فی إعطائه علیه السّلام أربعة آلاف درهم لضمانته فی مکّة 44

فی اشترائه علیه السّلام ناقة بمائة درهم و باعه بسبعین و مائة درهم 46

**[ترجمه]فی إعطائه علیه السّلام أربعة آلاف درهم لضمانته فی مکّة 44

فی اشترائه علیه السّلام ناقة بمائة درهم و باعه بسبعین و مائة درهم 46

**[ترجمه]

الباب الرابع و المائة فی حسن خلقه و بشره و حلمه و عفوه و اشفاقه و عطفه صلوات اللّه علیه 48

فی بذله بجاریة درهما و دعائه غلاما له مرارا و لم یجبه، و إنصاته فی صلاة الصبح لقراءة القرآن 48

فی قوله علیه السّلام لنعیم بن دجاجة، و عثمان 49

فی اطلاق مالک الأشتر مروان بن الحکم، و ما قالته عائشة فی الجمل، و إحسانه لها فی بصرة، و خلّوه سبیل موسی ابن طلحة، و ما فعل فی حرب الشّام و النهروان 50

فی خلوص عمله فی قتل عمرو بن عبد ود، و امتناعه فی بیعة أبی بکر و تهدیده له، و ما قاله فی أوّل خطبة خطبها علیه السّلام و قوله ما زلت مظلوما، لقد ظلمت عدد المدر و الوبر 51

فی حمله علیه السّلام قربة امرأة و عرفته امرأة اخری 52

فی إسلام ذمّی فی طریق الکوفة لحسن صحبته علیه السّلام، و قوله علیه السّلام لا یأبی الکرامة إلّا الحمار 53

ص: 46

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی بذله بجاریة درهما و دعائه غلاما له مرارا و لم یجبه، و إنصاته فی صلاة الصبح لقراءة القرآن 48

فی قوله علیه السّلام لنعیم بن دجاجة، و عثمان 49

فی اطلاق مالک الأشتر مروان بن الحکم، و ما قالته عائشة فی الجمل، و إحسانه لها فی بصرة، و خلّوه سبیل موسی ابن طلحة، و ما فعل فی حرب الشّام و النهروان 50

فی خلوص عمله فی قتل عمرو بن عبد ود، و امتناعه فی بیعة أبی بکر و تهدیده له، و ما قاله فی أوّل خطبة خطبها علیه السّلام و قوله ما زلت مظلوما، لقد ظلمت عدد المدر و الوبر 51

فی حمله علیه السّلام قربة امرأة و عرفته امرأة اخری 52

فی إسلام ذمّی فی طریق الکوفة لحسن صحبته علیه السّلام، و قوله علیه السّلام لا یأبی الکرامة إلّا الحمار 53

ص: 46

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الخامس و المائة تواضعه صلوات اللّه علیه 54

فی اشترائه علیه السّلام تمرا و حمله فی طرف ردائه و مشیه حافیا یوم الفطر و غیره و قراءته فی السوق لاهله: «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها» 54

فی عدم اذنه للماشی خلفه و هو راکب، و فیما فعل دهاقین الانبار و انکر فعلهم و افتخار الرجلان و انکاره لهما، و قوله: اعرف الناس بحقوق إخوانه 55

فی ورود أب و ابن عنده و إحضار القنبر الماء لتغسیل أیدیهما، و خطاء شریح القاضی فی الحکم بالدرع 56

فی شفاعته علیه السّلام لامرأة و غضبه لزوجها 57

فی عتقه علیه السّلام ألف مملوک من ماله و کدّ یده و غرس مائة ألف غدق، و جوابه لجویریة عن ثلاث: الشرف، و المروّة، و العقل 58

فی مدح قوم فی وجهه و دعائه لذلک 59

**[ترجمه]فی اشترائه علیه السّلام تمرا و حمله فی طرف ردائه و مشیه حافیا یوم الفطر و غیره و قراءته فی السوق لاهله: «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها» 54

فی عدم اذنه للماشی خلفه و هو راکب، و فیما فعل دهاقین الانبار و انکر فعلهم و افتخار الرجلان و انکاره لهما، و قوله: اعرف الناس بحقوق إخوانه 55

فی ورود أب و ابن عنده و إحضار القنبر الماء لتغسیل أیدیهما، و خطاء شریح القاضی فی الحکم بالدرع 56

فی شفاعته علیه السّلام لامرأة و غضبه لزوجها 57

فی عتقه علیه السّلام ألف مملوک من ماله و کدّ یده و غرس مائة ألف غدق، و جوابه لجویریة عن ثلاث: الشرف، و المروّة، و العقل 58

فی مدح قوم فی وجهه و دعائه لذلک 59

**[ترجمه]

الباب السادس و المائة مهابته و شجاعته و الاستدلال بسابقته فی الجهاد علی إمامته و فیه بعض نوادر غزواته 59

فی اجتماع الامّة علی أنّ السابقین إلی الجهاد هم البدریّون و أنّ خیرة البدریّین علیّ علیه السّلام 59

فی قتاله علیه السّلام فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و بعده بالناکثین و غیره، و أنّ المعروفین بالجهاد: علیّ، و حمزة، و جعفر، و جمع فیه خصال 60

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله تعلّق باستار الکعبة یوم الفتح و هو یقول: اللهم ابعث إلیّ من بنی عمّی من یعضدنی 61

ص: 47

العنوان الصفحة

فیما قاله عبّاس بن عبد المطّلب و نزول قوله تعالی: «ما کانَ لِلْمُشْرِکِینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ» و قوله: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ» 63

قصّة عبد اللّه بن أبیّ و زید بن أرقم، و أسماء المقتولین بیده علیه السّلام فی یوم بدر 65

اسماء المقتولین بیده علیه السّلام فی یوم أحد و الأحزاب و حنین و غیرهم 66

فی المقتولین بیده علیه السّلام 67

فیما قاله معاویة یوم صفّین فی علیّ علیه السّلام 68

جوابه علیه السّلام لمن قال: بم غلبت الأقران 72

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: معاشر الناس أیّکم ینهض إلی ثلاثة نفر قد آلوا باللّات و العزّی لیقتلونی، و قوله علیه السّلام: أنا لهم سرّیة وحدی 74

من آیات اللّه الخارقة للعادة فی أمیر المؤمنین علیه السّلام 76

فی قتاله علیه السّلام مع الجلندی بن کرکر 77

فیما نقل عنه علیه السّلام فی یوم بدر 78

فیما ظهر منه علیه السّلام یوم أحد 81

فی مقامه علیه السّلام فی غزاة خیبر، و حدیث الرّایة 84

فیما ظهر منه علیه السّلام فی غزاة السّلاسل 92

فیما نقل عنه و ظهر منه علیه السّلام فی غزوات شتّی 93

فیما قاله الشیخ المفید قدّس اللّه روحه فی شجاعته و عظیم بلائه 97

فیما قاله ابن أبی الحدید 100

**[ترجمه]فی اجتماع الامّة علی أنّ السابقین إلی الجهاد هم البدریّون و أنّ خیرة البدریّین علیّ علیه السّلام 59

فی قتاله علیه السّلام فی حیاة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و بعده بالناکثین و غیره، و أنّ المعروفین بالجهاد: علیّ، و حمزة، و جعفر، و جمع فیه خصال 60

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله تعلّق باستار الکعبة یوم الفتح و هو یقول: اللهم ابعث إلیّ من بنی عمّی من یعضدنی 61

ص: 47

العنوان الصفحة

فیما قاله عبّاس بن عبد المطّلب و نزول قوله تعالی: «ما کانَ لِلْمُشْرِکِینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ» و قوله: «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ» 63

قصّة عبد اللّه بن أبیّ و زید بن أرقم، و أسماء المقتولین بیده علیه السّلام فی یوم بدر 65

اسماء المقتولین بیده علیه السّلام فی یوم أحد و الأحزاب و حنین و غیرهم 66

فی المقتولین بیده علیه السّلام 67

فیما قاله معاویة یوم صفّین فی علیّ علیه السّلام 68

جوابه علیه السّلام لمن قال: بم غلبت الأقران 72

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: معاشر الناس أیّکم ینهض إلی ثلاثة نفر قد آلوا باللّات و العزّی لیقتلونی، و قوله علیه السّلام: أنا لهم سرّیة وحدی 74

من آیات اللّه الخارقة للعادة فی أمیر المؤمنین علیه السّلام 76

فی قتاله علیه السّلام مع الجلندی بن کرکر 77

فیما نقل عنه علیه السّلام فی یوم بدر 78

فیما ظهر منه علیه السّلام یوم أحد 81

فی مقامه علیه السّلام فی غزاة خیبر، و حدیث الرّایة 84

فیما ظهر منه علیه السّلام فی غزاة السّلاسل 92

فیما نقل عنه و ظهر منه علیه السّلام فی غزوات شتّی 93

فیما قاله الشیخ المفید قدّس اللّه روحه فی شجاعته و عظیم بلائه 97

فیما قاله ابن أبی الحدید 100

**[ترجمه]

الباب السابع و المائة جوامع مکارم أخلاقه و آدابه و سننه و عدله و حسن سیاسته صلوات اللّه علیه 102

فیما ذکره ابن عبّاس فی مکارم أخلاقه علیه السّلام 103

ص: 48

العنوان الصفحة

فیما قاله علیه السّلام کلّ بکرة فی الاسواق للتجّار 104

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم له علیه السّلام: إنّک تخاصم الناس بعدی بستّ خصال 105

فی أنّه علیه السّلام لم یبت بمکّة بعد إذ هاجر منها 107

فی قوله علیه السّلام: أ تأمرونی أن أطلب النّصر بالجور 108

فی قوله علیه السّلام: لو لا أنّ المکر و الخدیعة فی النار لکنت أمکر العرب 109

ما جری بینه علیه السّلام و بین عقیل 113

فیما قالته سودة لمعاویة فی علی علیه السّلام 119

فی رجل بعثه علیّ علیه السّلام من الکوفة إلی بادیتها، و ما وصّاه به 126

فی قول الباقر علیه السّلام: و اللّه ما عرض لعلیّ علیه السّلام أمران قطّ کلاهما للّه إلّا عمل بأشدّهما 133

فیما نقله ابن أبی الحدید فی فضائله و مناقبه علیه السّلام من العلوم و غیره 139

فی أنّ من کان فقیها فهو مستفید من فقهه علیه السّلام 140

فی أنّ علم التفسیر و الطریقة و النحو و العربیة منه علیه السّلام و خصائصه الخلقیة و فضائله النفسانیة و شجاعته و قوّته علیه السّلام 142

فی سخاوته و جوده و حلمه علیه السّلام 144

جهاده علیه السّلام فی سبیل اللّه و فصاحته 146

فی بشر وجهه و تبسّمه و زهده علیه السّلام 147

فی عبادته و قراءته القرآن و رأیه و تدبیره علیه السّلام 148

فیما نقله ابن أبی الحدید عن العباس فی النبیّ و أبی طالب 151

فی کتاب کتبه علیه السّلام لشریح بن الحارث قاضیه، و فیه بیان و معنی لغاته، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه و إیّانا 155

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرح قوله علیه السّلام: و اللّه لقد رقعت مدرعتی هذه حتّی استحییت من راقعها 161

ص: 49

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما ذکره ابن عبّاس فی مکارم أخلاقه علیه السّلام 103

ص: 48

العنوان الصفحة

فیما قاله علیه السّلام کلّ بکرة فی الاسواق للتجّار 104

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم له علیه السّلام: إنّک تخاصم الناس بعدی بستّ خصال 105

فی أنّه علیه السّلام لم یبت بمکّة بعد إذ هاجر منها 107

فی قوله علیه السّلام: أ تأمرونی أن أطلب النّصر بالجور 108

فی قوله علیه السّلام: لو لا أنّ المکر و الخدیعة فی النار لکنت أمکر العرب 109

ما جری بینه علیه السّلام و بین عقیل 113

فیما قالته سودة لمعاویة فی علی علیه السّلام 119

فی رجل بعثه علیّ علیه السّلام من الکوفة إلی بادیتها، و ما وصّاه به 126

فی قول الباقر علیه السّلام: و اللّه ما عرض لعلیّ علیه السّلام أمران قطّ کلاهما للّه إلّا عمل بأشدّهما 133

فیما نقله ابن أبی الحدید فی فضائله و مناقبه علیه السّلام من العلوم و غیره 139

فی أنّ من کان فقیها فهو مستفید من فقهه علیه السّلام 140

فی أنّ علم التفسیر و الطریقة و النحو و العربیة منه علیه السّلام و خصائصه الخلقیة و فضائله النفسانیة و شجاعته و قوّته علیه السّلام 142

فی سخاوته و جوده و حلمه علیه السّلام 144

جهاده علیه السّلام فی سبیل اللّه و فصاحته 146

فی بشر وجهه و تبسّمه و زهده علیه السّلام 147

فی عبادته و قراءته القرآن و رأیه و تدبیره علیه السّلام 148

فیما نقله ابن أبی الحدید عن العباس فی النبیّ و أبی طالب 151

فی کتاب کتبه علیه السّلام لشریح بن الحارث قاضیه، و فیه بیان و معنی لغاته، و ما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه و إیّانا 155

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرح قوله علیه السّلام: و اللّه لقد رقعت مدرعتی هذه حتّی استحییت من راقعها 161

ص: 49

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب معجزاته صلوات اللّه و سلامه علیه

الباب التاسع و المائة رد الشمس له و تکلم الشمس معه علیه السّلام 166

العلّة الّتی من أجلها ترک علیّ علیه السّلام صلاة العصر 166

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: کلّم الشمس فإنّها تکلّمک 169

فی رواة حدیث ردّ الشمس بطرقهم المتعدّدة، و مکان الردّ، و أنّه کان مرارا 173

جواب من قال: یبطل الحساب و الحرکات بردّ الشمس 175

فیما قاله علیه السّلام فی أرض بابل 178

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی ردّ الشمس، و الردّ علی من قال:

ذلک محال 185

قصّة واعظ یمدح علیّا علیه السّلام فقاربت الشمس للغروب فقال: لا تغربی 191

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها ترک علیّ علیه السّلام صلاة العصر 166

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: کلّم الشمس فإنّها تکلّمک 169

فی رواة حدیث ردّ الشمس بطرقهم المتعدّدة، و مکان الردّ، و أنّه کان مرارا 173

جواب من قال: یبطل الحساب و الحرکات بردّ الشمس 175

فیما قاله علیه السّلام فی أرض بابل 178

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی ردّ الشمس، و الردّ علی من قال:

ذلک محال 185

قصّة واعظ یمدح علیّا علیه السّلام فقاربت الشمس للغروب فقال: لا تغربی 191

**[ترجمه]

الباب العاشر و المائة استجابة دعواته صلوات اللّه علیه فی احیاء الموتی و شفاء المرضی و ابتلاء الاعداء بالبلایا و نحو ذلک 191

قصّة غلام یهودی مات أبوه و کان ذا کنوز و أموال، و قوله لعلیّ علیه السّلام یا أمیر المؤمنین 196

ص: 50

العنوان الصفحة

فی قوم من النصاری 198

فیما رواه مؤلف مناقب آل أبی طالب فی استجابة دعائه علیه السّلام 206

فی محبّة أسود بعلیّ علیه السّلام مع أنّه قطع یده بسرقة و ما قاله لابن الکوّا فی مدحه علیه السّلام 210

فی نزوله علیه السّلام بایوان کسری و ما قاله فیه 213

قصّة جمجمة و تکلّمها معه علیه السّلام 215

فی رجل قال لأنس بن مالک: ما هذه الشّیمة الّتی أراها بک، و قوله: دعوة علیّ علیه السّلام نفذت فیّ، و قصّة البساط و أخبار الکهف 217

فی قول أبی بکر لعلیّ علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لم یحدث إلینا فی أمرک شیئا بعد أیّام الولایة فی الغدیر، و أخبرنا رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أنّک وصیّه و وارثه و خلیفته فی أهله و نسائه، و لم یخبرنا أنّک خلیفته فی امته من بعده 228

**[ترجمه]قصّة غلام یهودی مات أبوه و کان ذا کنوز و أموال، و قوله لعلیّ علیه السّلام یا أمیر المؤمنین 196

ص: 50

العنوان الصفحة

فی قوم من النصاری 198

فیما رواه مؤلف مناقب آل أبی طالب فی استجابة دعائه علیه السّلام 206

فی محبّة أسود بعلیّ علیه السّلام مع أنّه قطع یده بسرقة و ما قاله لابن الکوّا فی مدحه علیه السّلام 210

فی نزوله علیه السّلام بایوان کسری و ما قاله فیه 213

قصّة جمجمة و تکلّمها معه علیه السّلام 215

فی رجل قال لأنس بن مالک: ما هذه الشّیمة الّتی أراها بک، و قوله: دعوة علیّ علیه السّلام نفذت فیّ، و قصّة البساط و أخبار الکهف 217

فی قول أبی بکر لعلیّ علیه السّلام: إنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لم یحدث إلینا فی أمرک شیئا بعد أیّام الولایة فی الغدیر، و أخبرنا رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله أنّک وصیّه و وارثه و خلیفته فی أهله و نسائه، و لم یخبرنا أنّک خلیفته فی امته من بعده 228

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر و المائة ما ظهر من معجزاته فی استنطاق الحیوانات و انقیادها له صلوات اللّه علیه 230

قصّة الأسد الّذی استنطقه علیه السّلام 233

قصّة رجل کان له إبل بناحیة آذربایجان 239

فی قول السیّد الحمیری: من جاء بفضیلة لعلیّ علیه السّلام لم أقل فیها شعرا فله فرسی، و أشعاره 243

معنی قوله تعالی: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ» و أنّها ولایة علیّ علیه السّلام 245

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا کان الکلب عقورا وجب قتله، و قصّة کلب 246

ص: 51

العنوان الصفحة

**[ترجمه]قصّة الأسد الّذی استنطقه علیه السّلام 233

قصّة رجل کان له إبل بناحیة آذربایجان 239

فی قول السیّد الحمیری: من جاء بفضیلة لعلیّ علیه السّلام لم أقل فیها شعرا فله فرسی، و أشعاره 243

معنی قوله تعالی: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ» و أنّها ولایة علیّ علیه السّلام 245

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إذا کان الکلب عقورا وجب قتله، و قصّة کلب 246

ص: 51

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر و المائة ما ظهر من معجزاته علیه الصلاة و السّلام فی الجمادات و النباتات 248

قصّة أسیر الّذی طلب الماء و طلب الأمان 250

فی زلزلة اصابت علی عهد أبی بکر 254

فی قول بعض الصحابة لعلیّ علیه السّلام: لو أریتنا ما نطمئنّ إلیه، فأراهم، فصاروا کفّارا إلّا رجلین 259

اخراجه علیه السّلام الماء لاصحابه بوقعة صفّین حین شکوا إلیه نفاد مائهم و قلع الصخرة، و حدیث الراهب و إسلامه 260

اشعار السیّد الحمیری فی سیره علیه السّلام بکربلا و ما قاله السیّد المرتضی فی شرحه 263

إخراجه علیه السّلام سبع نوق حمر الوبر سود الحدق من الجبل 270

فیما فعلته فضّة رضی اللّه عنها لمّا جاءت إلی بیت الزهراء علیها السّلام من الاکسیر 273

**[ترجمه]قصّة أسیر الّذی طلب الماء و طلب الأمان 250

فی زلزلة اصابت علی عهد أبی بکر 254

فی قول بعض الصحابة لعلیّ علیه السّلام: لو أریتنا ما نطمئنّ إلیه، فأراهم، فصاروا کفّارا إلّا رجلین 259

اخراجه علیه السّلام الماء لاصحابه بوقعة صفّین حین شکوا إلیه نفاد مائهم و قلع الصخرة، و حدیث الراهب و إسلامه 260

اشعار السیّد الحمیری فی سیره علیه السّلام بکربلا و ما قاله السیّد المرتضی فی شرحه 263

إخراجه علیه السّلام سبع نوق حمر الوبر سود الحدق من الجبل 270

فیما فعلته فضّة رضی اللّه عنها لمّا جاءت إلی بیت الزهراء علیها السّلام من الاکسیر 273

**[ترجمه]

الباب الثالث عشر و المائة قوته و شوکته صلوات اللّه علیه فی صغره و کبره و تحمله للمشاق و ما یتعلق من الاعجاز ببدنه الشریف 274

فی نتره علیه السّلام القماط، و ما قاله أبو جهل فی قوّته علیه السّلام 275

طبعه علیه السّلام فی حصاة حبابة الوالبیّة و أمّ سلیم و أمّ غانم الیمانیّة و إلانة الحدید له علیه السّلام کما فی طوق خالد 276

إسقاؤه علیه السّلام أصحابه من الماء تحت صخرة، اجتذبها و رمی بها عن عین راحوما، و شمعون الراهب و إسلامه فی قریة صندودیا 278

فی قلعه علیه السّلام باب خیبر 279

ص: 52

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی نتره علیه السّلام القماط، و ما قاله أبو جهل فی قوّته علیه السّلام 275

طبعه علیه السّلام فی حصاة حبابة الوالبیّة و أمّ سلیم و أمّ غانم الیمانیّة و إلانة الحدید له علیه السّلام کما فی طوق خالد 276

إسقاؤه علیه السّلام أصحابه من الماء تحت صخرة، اجتذبها و رمی بها عن عین راحوما، و شمعون الراهب و إسلامه فی قریة صندودیا 278

فی قلعه علیه السّلام باب خیبر 279

ص: 52

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع عشر و المائة معجزات کلامه من أخبار: بالغائبات، و علمه باللغات، و بلاغته و فصاحته صلوات اللّه علیه 283

فی قوله علیه السّلام لو لا أنّی أخاف أن تتکلّموا ... و أخباره بذی الثدیة 283

فی قوله علیه السّلام لمّا بلغ بکربلاء و إخباره علیه السّلام بجماعة بایعوا الضّب بأنّه أمیر المؤمنین 286

فیما اخبره علیه السّلام عن خالد بن عرفطة و حبیب جمّاز فی قصّه کربلا 288

معرفته علیه السّلام بحال امرأة 290

معرفته علیه السّلام الّذی ادّعی أنّه یحبّه، و الّذی ادّعی و لیس کذلک 294

إخباره علیه السّلام الأشعث بأنّه یذلّه الحجاج 299

اخباره علیه السّلام بخروج طلحة و الزّبیر، و فیه ذکر أویس القرنی رضی اللّه عنه 300

فی قوله علیه السّلام إنّ أهل أصفهان لا یکون فیهم خمس خصال 301

قصّة خالد الملعون و ما فعله ببنی حنیفة من قتلهم و سبی نسائهم، و قصّة خولة أمّ محمّد الحنفیة 302

فیما قاله و إخباره علیه السّلام فی بنی أمیّة و بنی العباس من أوّلهم إلی آخرهم، و فیه بیان و شرح و توضیح من العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا 322

إخباره علیه السّلام عن خراب البلدان 325

إخباره علیه السّلام ببناء بغداد و خلفاء بنی العباس، و فیه بیان و تحقیق 329

إخباره علیه السّلام بحکومة الحجاج الملعون 332

إخباره علیه السّلام بشهادة میثم و صلبه 344

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بعد انقضاء أمر النهروان، و هی مشتملة علی فضیلته و مناقبه و شجاعته و کمال مهابته و التنبیه علی علوّ مقامه و رفعة مکانه، و فیها

ص: 53

العنوان الصفحة

قوله علیه السّلام: فاسألونی قبل أن تفقدونی، و متضمّنة للتنبیه علی علمه بالأخبار الغیبیّة و الوقائع الآتیة، منها عن فتن بنی أمیّة لعنهم اللّه و عن انقراض دولتهم بعد سلطنتهم و استیلائهم، و فیها بیان و شرح و توضیح و تحقیق و لفت نظر من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 348

فیما نقله ابن أبی الحدید عن شیخه أبو عثمان 358

إلی هنا انتهی الجزء الحادی و الأربعون و هو الجزء السابع من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف اعلی اللّه مقامه

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام لو لا أنّی أخاف أن تتکلّموا ... و أخباره بذی الثدیة 283

فی قوله علیه السّلام لمّا بلغ بکربلاء و إخباره علیه السّلام بجماعة بایعوا الضّب بأنّه أمیر المؤمنین 286

فیما اخبره علیه السّلام عن خالد بن عرفطة و حبیب جمّاز فی قصّه کربلا 288

معرفته علیه السّلام بحال امرأة 290

معرفته علیه السّلام الّذی ادّعی أنّه یحبّه، و الّذی ادّعی و لیس کذلک 294

إخباره علیه السّلام الأشعث بأنّه یذلّه الحجاج 299

اخباره علیه السّلام بخروج طلحة و الزّبیر، و فیه ذکر أویس القرنی رضی اللّه عنه 300

فی قوله علیه السّلام إنّ أهل أصفهان لا یکون فیهم خمس خصال 301

قصّة خالد الملعون و ما فعله ببنی حنیفة من قتلهم و سبی نسائهم، و قصّة خولة أمّ محمّد الحنفیة 302

فیما قاله و إخباره علیه السّلام فی بنی أمیّة و بنی العباس من أوّلهم إلی آخرهم، و فیه بیان و شرح و توضیح من العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا 322

إخباره علیه السّلام عن خراب البلدان 325

إخباره علیه السّلام ببناء بغداد و خلفاء بنی العباس، و فیه بیان و تحقیق 329

إخباره علیه السّلام بحکومة الحجاج الملعون 332

إخباره علیه السّلام بشهادة میثم و صلبه 344

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بعد انقضاء أمر النهروان، و هی مشتملة علی فضیلته و مناقبه و شجاعته و کمال مهابته و التنبیه علی علوّ مقامه و رفعة مکانه، و فیها

ص: 53

العنوان الصفحة

قوله علیه السّلام: فاسألونی قبل أن تفقدونی، و متضمّنة للتنبیه علی علمه بالأخبار الغیبیّة و الوقائع الآتیة، منها عن فتن بنی أمیّة لعنهم اللّه و عن انقراض دولتهم بعد سلطنتهم و استیلائهم، و فیها بیان و شرح و توضیح و تحقیق و لفت نظر من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 348

فیما نقله ابن أبی الحدید عن شیخه أبو عثمان 358

إلی هنا انتهی الجزء الحادی و الأربعون و هو الجزء السابع من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف اعلی اللّه مقامه

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثانی و الأربعین

الباب الخامس عشر و المائة ما ظهر فی المنامات من کراماته و مقاماته و درجاته صلوات اللّه علیه و فیه بعض النوادر 1

الرؤیا الّتی رآها امرأة عبّاسیة 1

الرؤیا الّتی رآها رجل و قصّة جاره الّذی یلعن علیّا علیه السّلام و ما قال فی تأییدها و صحتها العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه 2

قصّة أمیر ملعون نقلها العلامة الحلّی قدّس سرّه 4

فی رجل أعطی ماله للعلویّین و کتب: هذا ما أخذه علیّ علیه السّلام و قصّته بعد إفلاسه 7

ردّ بصر عمیاء، و سواد وجه الرّجل بسبّه علیه السّلام 8

ردّ بصر عمیاء بحبّه 9

قصّة أحمد بن حمدون و کان شدید العناد لعلیّ علیه السّلام ببلدة موصل 10

ص: 54

العنوان الصفحة

قصّة عبد اللّه المبارک و هو یرید الحجّ، و أنّه رأی امرأة علویّة علی بعض المزابل بالکوفة تنتف ریش بطّة میّتة، فاعطاها دنانیره، فرأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی المنام و هو یقول إنّ اللّه تعالی خلق ملکا یحجّ عنک کلّ عام إلی یوم القیامة 11

قصّة امرأة علویّة ببلخ مات بعلها فخرج إلی سمرقند، و قصّتها مع شیخ البلد و هو یطلب عنها البیّنة، و قصّتها مع المجوسیّ، و ما رأی فی المنام و إسلامه بیدها 12

قصّة مجوسیّ تزوّج ابنته من ابنه، و أرسل طعاما إلی جاره و دعاؤهم له و استجابة دعائهم، و قصّة ابن الخضیب الّذی کان کاتبا للسیّدة أمّ المتوکل لعنه اللّه، و انفاقها للعلویّین و ما رأت فی المنام 14

**[ترجمه]الرؤیا الّتی رآها امرأة عبّاسیة 1

الرؤیا الّتی رآها رجل و قصّة جاره الّذی یلعن علیّا علیه السّلام و ما قال فی تأییدها و صحتها العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه 2

قصّة أمیر ملعون نقلها العلامة الحلّی قدّس سرّه 4

فی رجل أعطی ماله للعلویّین و کتب: هذا ما أخذه علیّ علیه السّلام و قصّته بعد إفلاسه 7

ردّ بصر عمیاء، و سواد وجه الرّجل بسبّه علیه السّلام 8

ردّ بصر عمیاء بحبّه 9

قصّة أحمد بن حمدون و کان شدید العناد لعلیّ علیه السّلام ببلدة موصل 10

ص: 54

العنوان الصفحة

قصّة عبد اللّه المبارک و هو یرید الحجّ، و أنّه رأی امرأة علویّة علی بعض المزابل بالکوفة تنتف ریش بطّة میّتة، فاعطاها دنانیره، فرأی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی المنام و هو یقول إنّ اللّه تعالی خلق ملکا یحجّ عنک کلّ عام إلی یوم القیامة 11

قصّة امرأة علویّة ببلخ مات بعلها فخرج إلی سمرقند، و قصّتها مع شیخ البلد و هو یطلب عنها البیّنة، و قصّتها مع المجوسیّ، و ما رأی فی المنام و إسلامه بیدها 12

قصّة مجوسیّ تزوّج ابنته من ابنه، و أرسل طعاما إلی جاره و دعاؤهم له و استجابة دعائهم، و قصّة ابن الخضیب الّذی کان کاتبا للسیّدة أمّ المتوکل لعنه اللّه، و انفاقها للعلویّین و ما رأت فی المنام 14

**[ترجمه]

الباب السادس عشر و المائة جوامع معجزاته صلوات اللّه علیه، و نوادرها 17

فی رجل تکلّم علیه السّلام فی اذنه فحفظ القرآن کلّه، و أنّ قوله تعالی: «وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها» هو علیّ علیه السّلام و تکذیبه الرجل الّذی ادّعی أنّه یتولاه، و قوله علیه السّلام:

لا یحبّنا مخنّث و لا دیّوث و لا ولد زناء و لا من حملته أمّه فی حیضها 17

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی فضیلة علیّ علیه السّلام و قوله صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم قضی البارحة ألف درهم و سبعمائة درهم، فقال علیّ علیه السّلام: أنا، و حدّثه 22

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم قتل البارحة رجلا غضبا للّه و لرسوله فقال علی علیه السّلام أنا، و حدّثه فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أیّکم استحیا البارحة من أخ له فی اللّه ثمّ کاید الشیطان، و قوله علیه السّلام أنا، و قصّة ذلک 25

فی أنّه علیه السّلام وقی بنفسه نفس ثابت بن قیس الأنصاری 27

طاعة الشجرتین له علیه السّلام لمّا أرادوا المنافقون ان ینظروا إلی ما یخرج منه 29

ص: 55

العنوان الصفحة

فی عدم سقوط الحائط علیه علیه السّلام و علی أصحابه 31

فی أنّ العباس جاء إلی علیّ علیه السّلام و یطالبه بمیراث النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 32

من عجائبه و معجزاته علیه السّلام 33

فی أنّه علیه السّلام یلبس فی البرد الشدید الثوب الرقیق، و فی الحرّ الشدید القباء و الثوب الثقیل، و کان لا یجد الحرّ و البرد 35

فیما ضمنه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لأبی الصمصام العبسیّ، و طلبه بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و ما قاله أبو بکر، و قول سلمان رضی اللّه تعالی عنه: کردی و نکردی و حقّ از میر ببردی 36

فیمن نقل فضائل علی علیه السّلام من العامّة 37

فی قول معاویة لابن عبّاس: إنّا کتبنا فی الآفاق ننهی عن ذکر مناقب علیّ علیه السّلام فکفّ لسانک، قال: أ فتنهانا عن قراءة القرآن 38

إلقاء شبه عیال معاویة علی عیال محبّ لأمیر المؤمنین علیه السّلام 39

فیما اعترف و قال عمر بن الخطّاب فی فضائل و معجزات علیّ علیه السّلام 42

قصّة صفوان الأکحل و کان محبّا لعلیّ علیه السّلام و لم تحرقه النّار 44

قصّة طبیب یونانیّ و ما قاله لعلیّ علیه السّلام، و أنّ السّمّ لا یضرّه 45

**[ترجمه]فی رجل تکلّم علیه السّلام فی اذنه فحفظ القرآن کلّه، و أنّ قوله تعالی: «وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها» هو علیّ علیه السّلام و تکذیبه الرجل الّذی ادّعی أنّه یتولاه، و قوله علیه السّلام:

لا یحبّنا مخنّث و لا دیّوث و لا ولد زناء و لا من حملته أمّه فی حیضها 17

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی فضیلة علیّ علیه السّلام و قوله صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم قضی البارحة ألف درهم و سبعمائة درهم، فقال علیّ علیه السّلام: أنا، و حدّثه 22

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أیّکم قتل البارحة رجلا غضبا للّه و لرسوله فقال علی علیه السّلام أنا، و حدّثه فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أیّکم استحیا البارحة من أخ له فی اللّه ثمّ کاید الشیطان، و قوله علیه السّلام أنا، و قصّة ذلک 25

فی أنّه علیه السّلام وقی بنفسه نفس ثابت بن قیس الأنصاری 27

طاعة الشجرتین له علیه السّلام لمّا أرادوا المنافقون ان ینظروا إلی ما یخرج منه 29

ص: 55

العنوان الصفحة

فی عدم سقوط الحائط علیه علیه السّلام و علی أصحابه 31

فی أنّ العباس جاء إلی علیّ علیه السّلام و یطالبه بمیراث النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 32

من عجائبه و معجزاته علیه السّلام 33

فی أنّه علیه السّلام یلبس فی البرد الشدید الثوب الرقیق، و فی الحرّ الشدید القباء و الثوب الثقیل، و کان لا یجد الحرّ و البرد 35

فیما ضمنه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لأبی الصمصام العبسیّ، و طلبه بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و ما قاله أبو بکر، و قول سلمان رضی اللّه تعالی عنه: کردی و نکردی و حقّ از میر ببردی 36

فیمن نقل فضائل علی علیه السّلام من العامّة 37

فی قول معاویة لابن عبّاس: إنّا کتبنا فی الآفاق ننهی عن ذکر مناقب علیّ علیه السّلام فکفّ لسانک، قال: أ فتنهانا عن قراءة القرآن 38

إلقاء شبه عیال معاویة علی عیال محبّ لأمیر المؤمنین علیه السّلام 39

فیما اعترف و قال عمر بن الخطّاب فی فضائل و معجزات علیّ علیه السّلام 42

قصّة صفوان الأکحل و کان محبّا لعلیّ علیه السّلام و لم تحرقه النّار 44

قصّة طبیب یونانیّ و ما قاله لعلیّ علیه السّلام، و أنّ السّمّ لا یضرّه 45

**[ترجمه]

الباب السابع عشر و المائة ما ورد من غرائب معجزاته علیه السّلام بالأسانید الغریبة 50

معجزة رآها سلمان رضی اللّه تعالی عنه منه علیه السّلام 50

معجزة اخری منه علیه السّلام 54

معرفته علیه السّلام منطق الحمامتین 56

ص: 56

العنوان الصفحة

**[ترجمه]معجزة رآها سلمان رضی اللّه تعالی عنه منه علیه السّلام 50

معجزة اخری منه علیه السّلام 54

معرفته علیه السّلام منطق الحمامتین 56

ص: 56

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب ما یتعلق به و من ینتسب إلیه

الباب الثامن عشر و المائة أسلحته و ملابسه و مراکبه و لوائه و سایر ما یتعلق به صلوات اللّه علیه من أشباه ذلک 57

معنی قوله تعالی: «وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ» و نزول ذو الفقار 57

العلّة الّتی من أجلها سمّی ذو الفقار ذا الفقار، و طوله و عرضه، و درعه علیه السّلام 58

مرکوبه علیه السّلام و العلّة الّتی سمّی دلدل دلدلا، و لوائه و خاتمه 59

فی العقیق و التختّم به بالیمین 61

فی أنّه کان لعلیّ علیه السّلام أربعة خواتیم یتختّم بها 68

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ» و نزول ذو الفقار 57

العلّة الّتی من أجلها سمّی ذو الفقار ذا الفقار، و طوله و عرضه، و درعه علیه السّلام 58

مرکوبه علیه السّلام و العلّة الّتی سمّی دلدل دلدلا، و لوائه و خاتمه 59

فی العقیق و التختّم به بالیمین 61

فی أنّه کان لعلیّ علیه السّلام أربعة خواتیم یتختّم بها 68

**[ترجمه]

الباب التاسع عشر و المائة صدقاته و موالیه صلوات اللّه علیه 71

فی أنّه علیه السّلام وقف ماء ینبع 71

صورة ما وصیّ بها علیه السّلام مفصلا لأزواجه و أولاده و أقربائه 72

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام وقف ماء ینبع 71

صورة ما وصیّ بها علیه السّلام مفصلا لأزواجه و أولاده و أقربائه 72

**[ترجمه]

الباب العشرون و المائة أحوال أولاده و أزواجه و أمّهات أولاده صلوات اللّه علیه و فیه بعض الرد علی الکیسانیة 74

فی أنّ عدد أولاده علیه السّلام کان سبعة و عشرون ذکرا و انثی 74

ص: 57

العنوان الصفحة

فی أنّ النسل من ولد مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام لخمسة: الحسن و الحسین علیهما السّلام و محمّد بن الحنفیة و عمر الأکبر و العباس 75

فیما قاله محمّد بن الحنفیة لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام بالإمامة و الوصایة، و شهادة الحجر الأسود، و ما قاله السیّد الحمیری فی أوان أمره 77

الدلائل علی فساد مذهب الکیسانیة 81

فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام جمع بنیه و هم اثنا عشر ذکرا و قال لهم ما قال فی وصیته إلی الحسن و الحسین علیهما السّلام 87

قصّة أمّ کلثوم بنت علیّ علیه السّلام و أنّه کانت جنّیة بمثلها و تزوّجها فلان 88

فی أزواجه علیه السّلام و تعدادهنّ 91

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرحه فی محمّد بن الحنفیّة 98

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی جواب المسائل السرویّة فی الخبر الوارد بتزویج أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنته من عمر لم یثبت 107

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی الحنفیة، و تزویجه علیه السّلام بنته 108

فیما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی ذلک 109

**[ترجمه]فی أنّ عدد أولاده علیه السّلام کان سبعة و عشرون ذکرا و انثی 74

ص: 57

العنوان الصفحة

فی أنّ النسل من ولد مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام لخمسة: الحسن و الحسین علیهما السّلام و محمّد بن الحنفیة و عمر الأکبر و العباس 75

فیما قاله محمّد بن الحنفیة لعلیّ بن الحسین علیهما السّلام بالإمامة و الوصایة، و شهادة الحجر الأسود، و ما قاله السیّد الحمیری فی أوان أمره 77

الدلائل علی فساد مذهب الکیسانیة 81

فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام جمع بنیه و هم اثنا عشر ذکرا و قال لهم ما قال فی وصیته إلی الحسن و الحسین علیهما السّلام 87

قصّة أمّ کلثوم بنت علیّ علیه السّلام و أنّه کانت جنّیة بمثلها و تزوّجها فلان 88

فی أزواجه علیه السّلام و تعدادهنّ 91

فیما قاله ابن أبی الحدید فی شرحه فی محمّد بن الحنفیّة 98

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی جواب المسائل السرویّة فی الخبر الوارد بتزویج أمیر المؤمنین علیه السّلام ابنته من عمر لم یثبت 107

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی الحنفیة، و تزویجه علیه السّلام بنته 108

فیما قاله العلّامة المجلسی رحمه اللّه فی ذلک 109

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون و المائة أحوال إخوانه و عشائره صلوات و سلامه علیه 110

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعقیل 110

فیما قاله عقیل لأمیر المؤمنین علیه السّلام و خروجه إلی الشام و ما قال لمعاویة و أصحابه 111

فیما قاله و نقله ابن أبی الحدید فی عقیل و أقواله فی مجلس معاویة 112

قصّة عقیل و طلبه من معاویة أربعون ألفا لجاریة، و قوله: فتلد لی غلاما إذا أغضبته یضرب عنقک، و ما جری بین مسلم و معاویة 116

ص: 58

العنوان الصفحة

فیما سأله معاویة عن عقیل عن قصّة الحدید المحماة، و قصّة زقّ من العسل 117

قصّة أروی بنت الحارث بن عبد المطّلب و معاویة و ما قالت فی طعن معاویة و فضیلة علیّ علیه السّلام و أشعارها 118

**[ترجمه]فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعقیل 110

فیما قاله عقیل لأمیر المؤمنین علیه السّلام و خروجه إلی الشام و ما قال لمعاویة و أصحابه 111

فیما قاله و نقله ابن أبی الحدید فی عقیل و أقواله فی مجلس معاویة 112

قصّة عقیل و طلبه من معاویة أربعون ألفا لجاریة، و قوله: فتلد لی غلاما إذا أغضبته یضرب عنقک، و ما جری بین مسلم و معاویة 116

ص: 58

العنوان الصفحة

فیما سأله معاویة عن عقیل عن قصّة الحدید المحماة، و قصّة زقّ من العسل 117

قصّة أروی بنت الحارث بن عبد المطّلب و معاویة و ما قالت فی طعن معاویة و فضیلة علیّ علیه السّلام و أشعارها 118

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون و المائة أحوال رشید الهجری و میثم التمار و قنبر رضی اللّه عنهم أجمعین 121

فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام لرشید رضی اللّه تعالی عنه و عنّا: کیف صبرک إذا ارسل إلیک دعیّ بنی أمیّة فقطع یدیک و رجلیک و لسانک، ففعل به عبید اللّه بن زیاد لعنه اللّه 121

فیما قاله علیه السّلام لقنبر رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 122

فیما قاله علیه السّلام لمیثم التمّار فی کیفیّة شهادته و إخباره بالنخلة الّتی یصلب علیها و ما قاله رضوان اللّه تعالی علیه و علینا لعمرو بن حریث 124

فی أنّ أول من الجم فی الإسلام میثم التمّار 125

قصّة قنبر رحمه اللّه و شهادته بید الحجّاج لعنه اللّه 126

بیان من العلّامة المجلسی قدّس سرّه فی التقیّة و الجمع بین أخبارها 127

فی أنّ میثم رحمه اللّه أخبر علیّا علیه السّلام بأنّه یختضب لحیته من رأسه 131

فیما قاله قنبر رحمه اللّه فی مدح أمیر المؤمنین علیه السّلام، و بلغ نهایة المدح، و توضیح من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 133

إخباره علیه السّلام لمیثم التمّار رضوان اللّه تعالی علیه و علینا بأنّه یقتل و أراه مکانه 138

فی أنّ رشید الهجری رضی اللّه تعالی عنه و عنّا تمثّل بمثال رجل من أهل الشام و دخل علی عبید اللّه فاعتنقه، و ما رأی أبو أراکة 140

ص: 59

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قول أمیر المؤمنین علیه السّلام لرشید رضی اللّه تعالی عنه و عنّا: کیف صبرک إذا ارسل إلیک دعیّ بنی أمیّة فقطع یدیک و رجلیک و لسانک، ففعل به عبید اللّه بن زیاد لعنه اللّه 121

فیما قاله علیه السّلام لقنبر رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 122

فیما قاله علیه السّلام لمیثم التمّار فی کیفیّة شهادته و إخباره بالنخلة الّتی یصلب علیها و ما قاله رضوان اللّه تعالی علیه و علینا لعمرو بن حریث 124

فی أنّ أول من الجم فی الإسلام میثم التمّار 125

قصّة قنبر رحمه اللّه و شهادته بید الحجّاج لعنه اللّه 126

بیان من العلّامة المجلسی قدّس سرّه فی التقیّة و الجمع بین أخبارها 127

فی أنّ میثم رحمه اللّه أخبر علیّا علیه السّلام بأنّه یختضب لحیته من رأسه 131

فیما قاله قنبر رحمه اللّه فی مدح أمیر المؤمنین علیه السّلام، و بلغ نهایة المدح، و توضیح من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 133

إخباره علیه السّلام لمیثم التمّار رضوان اللّه تعالی علیه و علینا بأنّه یقتل و أراه مکانه 138

فی أنّ رشید الهجری رضی اللّه تعالی عنه و عنّا تمثّل بمثال رجل من أهل الشام و دخل علی عبید اللّه فاعتنقه، و ما رأی أبو أراکة 140

ص: 59

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثالث و العشرون و المائة حال الحسن البصری 141

فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام له 141

فیما قالته أمّ سلمة رضی اللّه عنها للحسن البصری فی علیّ علیه السّلام عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 142

فی أنّ أصحاب الکهف کانوا صیارفة 143

**[ترجمه]فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام له 141

فیما قالته أمّ سلمة رضی اللّه عنها للحسن البصری فی علیّ علیه السّلام عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 142

فی أنّ أصحاب الکهف کانوا صیارفة 143

**[ترجمه]

الباب الرابع و العشرون و المائة أحوال سایر أصحابه علیه السّلام و فیه أحوال عبد اللّه بن العباس 145

فی قوله علیه السّلام سلونی، و ما قال سعد بن أبی وقّاص، و اخباره علیه السّلام بأنّ عمر بن سعد یقتل الحسین علیه السّلام 146

علمه و اخباره علیه السّلام بمن یبایعه و بعدد من یأتی من عسکر الکوفة و فیه ذکر أویس القرنی رضی اللّه تعالی عنه و عنّا، و قصّة بسر بن أرطاة بالیمن، و ما قاله علیه السّلام لجویریة بن مسهر 147

قصّة کمیل بن زیاد النخعیّ رضوان اللّه علیه، و أنّه قتل بید الحجّاج 148

فی أنّ الاشعث و جریر لعنهما اللّه لمّا رأیا ضبّا قالا: السّلام علیک یا أمیر المؤمنین، خلافا علی علیّ علیه السّلام و ما قاله علیه السّلام لهما 149

فیما قاله ابن عبّاس فی مرضه الّذی مات فیه، و ما فعله ببیت المال بالبصرة 152

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی أویس القرنی رضی اللّه عنه 155

قصّة مالک بن الأشتر رضی اللّه عنه و بعض أهل السوق الّذی رمی به، و دخوله بالمسجد لیستغفر له، و قصّة أحنف 157

فی وفود عبد اللّه بن عبّاس علی معاویة و ما جری بینهما 165

قصّة ربیع بن زیاد الحارثی الّذی أصابته نشّابة فی جبینه، فأتاه علیّ علیه السّلام عائدا

ص: 60

العنوان الصفحة

و ما قاله علیه السّلام لأخیه عاصم بعد ما لبس العباء و ترک الملاء و غمّ أهله 173

فی أحوال شریح القاضی و ذکر بعض أخباره 175

فی أحوال مالک بن الحارث الأشتر رضی اللّه تعالی عنه و عنّا، و أحوال أبی ذرّ الغفاری رضی اللّه تعالی عنه و عنّا و وفاته و من غسّله و کفّنه و دفنه 176

قصّة أبی أمامة الباهلیّ و معاویة 179

کتّابه و بوّابه و مؤذّنه و خدّامه و خادمته علیه السّلام 180

من کتاب له علیه السّلام إلی عبد اللّه العباس، و فیه بیان و توضیح 181

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام سلونی، و ما قال سعد بن أبی وقّاص، و اخباره علیه السّلام بأنّ عمر بن سعد یقتل الحسین علیه السّلام 146

علمه و اخباره علیه السّلام بمن یبایعه و بعدد من یأتی من عسکر الکوفة و فیه ذکر أویس القرنی رضی اللّه تعالی عنه و عنّا، و قصّة بسر بن أرطاة بالیمن، و ما قاله علیه السّلام لجویریة بن مسهر 147

قصّة کمیل بن زیاد النخعیّ رضوان اللّه علیه، و أنّه قتل بید الحجّاج 148

فی أنّ الاشعث و جریر لعنهما اللّه لمّا رأیا ضبّا قالا: السّلام علیک یا أمیر المؤمنین، خلافا علی علیّ علیه السّلام و ما قاله علیه السّلام لهما 149

فیما قاله ابن عبّاس فی مرضه الّذی مات فیه، و ما فعله ببیت المال بالبصرة 152

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی أویس القرنی رضی اللّه عنه 155

قصّة مالک بن الأشتر رضی اللّه عنه و بعض أهل السوق الّذی رمی به، و دخوله بالمسجد لیستغفر له، و قصّة أحنف 157

فی وفود عبد اللّه بن عبّاس علی معاویة و ما جری بینهما 165

قصّة ربیع بن زیاد الحارثی الّذی أصابته نشّابة فی جبینه، فأتاه علیّ علیه السّلام عائدا

ص: 60

العنوان الصفحة

و ما قاله علیه السّلام لأخیه عاصم بعد ما لبس العباء و ترک الملاء و غمّ أهله 173

فی أحوال شریح القاضی و ذکر بعض أخباره 175

فی أحوال مالک بن الحارث الأشتر رضی اللّه تعالی عنه و عنّا، و أحوال أبی ذرّ الغفاری رضی اللّه تعالی عنه و عنّا و وفاته و من غسّله و کفّنه و دفنه 176

قصّة أبی أمامة الباهلیّ و معاویة 179

کتّابه و بوّابه و مؤذّنه و خدّامه و خادمته علیه السّلام 180

من کتاب له علیه السّلام إلی عبد اللّه العباس، و فیه بیان و توضیح 181

**[ترجمه]

الباب الخامس و العشرون و المائة النوادر 186

فیما رواه أبو الأسود بأنّ رجلا سأل علیّا علیه السّلام فدخل منزله ثمّ خرج و أجابه فإذا سئل عنه العلّة؟ قال: کنت حاقنا، و لا رأی لثلاثة: لحاقن، و حازق، و حاقب، و أنشد فی الموضوع أشعارا 187

فیما قاله علیه السّلام فی الصبر 188

معنی قوله علیه السّلام: أنا الّذی علوت فقهر، أنا الّذی احیی و امیت، أنا الأول و الآخر، و الظاهر و الباطن 189

**[ترجمه]فیما رواه أبو الأسود بأنّ رجلا سأل علیّا علیه السّلام فدخل منزله ثمّ خرج و أجابه فإذا سئل عنه العلّة؟ قال: کنت حاقنا، و لا رأی لثلاثة: لحاقن، و حازق، و حاقب، و أنشد فی الموضوع أشعارا 187

فیما قاله علیه السّلام فی الصبر 188

معنی قوله علیه السّلام: أنا الّذی علوت فقهر، أنا الّذی احیی و امیت، أنا الأول و الآخر، و الظاهر و الباطن 189

**[ترجمه]

أبواب وفاته صلوات اللّه علیه

الباب السادس و العشرون و المائة اخبار الرسول صلّی اللّه علیه و آله بشهادته و اخباره صلوات اللّه علیه بشهادة نفسه 190

ص: 61

العنوان الصفحة

فیما أخبره النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بشهادته علیه السّلام فی خطبته فی فضل شهر رمضان 190

فیما سأله علیه السّلام یهودیّ عمّا فیه من خصال الأوصیاء 191

فی أنّه علیه السّلام ردّ ابن الملجم لبیعته، و علمه علیه السّلام بأنّه قاتله 192

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ عرض مودّتنا أهل البیت علی السماوات و الأرض، و إخباره صلّی اللّه علیه و آله بقبره علیه السّلام 197

**[ترجمه]ص: 61

العنوان الصفحة

فیما أخبره النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بشهادته علیه السّلام فی خطبته فی فضل شهر رمضان 190

فیما سأله علیه السّلام یهودیّ عمّا فیه من خصال الأوصیاء 191

فی أنّه علیه السّلام ردّ ابن الملجم لبیعته، و علمه علیه السّلام بأنّه قاتله 192

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: إنّ اللّه عزّ و جلّ عرض مودّتنا أهل البیت علی السماوات و الأرض، و إخباره صلّی اللّه علیه و آله بقبره علیه السّلام 197

**[ترجمه]

الباب السابع و العشرون و المائة کیفیة شهادته علیه السّلام و وصیته و غسله و الصلاة علیه و دفنه 199

فی أنّه صلوات اللّه و سلامه علیه قبض قتیلا فی مسجد الکوفة لیلة الجمعة لتسع عشرة لیلة مضین من شهر رمضان علی یدی ابن الملجم، و له یومئذ خمس و ستّون سنة فی قول الصادق علیه السّلام، و قالت العامّة: ثلاث و ستّون سنة، عاش مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بمکّة ثلاث عشرة سنة و بالمدینة عشر سنین، و هاجر و هو ابن أربع و عشرین سنة، و ضرب بالسیف بین یدی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و هو ابن ستّة عشرة سنة، و قلع باب خیبر و له ثمان و عشرون سنة، و کانت مدّة امامته ثلاثون سنة، منها أیّام أبی بکر سنتان و أربعة أشهر، و أیّام عمر تسع سنین و أشهر و أیّام- أو عشر سنین و ثمانیة أشهر- و أیّام عثمان اثنی عشرة سنة، ثمّ آتاه اللّه الحقّ خمس سنین و أشهرا، و کان علیه السّلام أمر بأن یخفی قبره 199

فیما أوصی به علیه السّلام 202

فیما قاله علیه السّلام لمّا ضرب، و فیه شرح و بیان و توضیح و تحقیق 206

فیما قاله علیه السّلام بکیفیة حمل جنازته و إخباره بموضع قبره 217

فی نفر من الخوارج اجتمعوا بمکّة لقتل علیّ علیه السّلام و معاویة و عمرو بن العاص، و القصّة، و آخر أمرهم 228

ص: 62

العنوان الصفحة

فی المراثی علیه علیه السّلام 240

فی وصیّته علیه السّلام 248

من وصیّته علیه السّلام للحسن و الحسین علیهما السّلام لمّا ضرب 256

فی أجوبة الشیخ المفید قدّس اللّه روحه لمّا سئل عنه: الامام عندنا مجمع علی أنّه یعلم ما یکون، فما بال أمیر المؤمنین علیه السّلام خرج إلی المسجد و هو یعلم أنّه مقتول و قد عرف قاتله و الوقت و الزمان، و ما بال الحسین علیه السّلام سار إلی الکوفة و قد علم أنّهم یخذلونه و أنّه مقتول، و لم لمّا حصروا لم یحفر بئرا و أعان علی نفسه حتّی تلف عطشا، و الحسن علیه السّلام وادع معاویة و هو یعلم أنّه ینکث و لا یفی 257

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی حبیب بن المنتجب و الی أطراف الیمن 259

قصّة عشرة رجال أتوه علیه السّلام من أطراف الیمن للتهنیة بالخلافة و فیهم ابن ملجم و ما قاله فی مدحه علیه السّلام و ما سأله علیه السّلام عنه و اخباره بما قالته دایة یهودیّة کانت له، و علمه و اخباره علیه السّلام بأنّه قاتله 260

قصّة ابن الملجم و قطامة لعنهما اللّه بنت سخینة بن عوف مفصّلا 264

قصّة برک و عمرو بن العاص لعنهما اللّه 270

قصّة معاویة و عبد اللّه العنبریّ لعنهما اللّه 271

فی أنّ ابن الملجم تزوّج قطامة 274

لمّا کانت لیلة تسع عشرة من شهر رمضان وقعت ما وقعت 276

فیما قاله علیه السّلام لابن الملجم بعد انتباهه من النوم 281

فی الحوادث الّتی وقعت لما ضرب ابن الملجم و ما قاله جبرئیل علیه السّلام بقوله:

تهدّمت و اللّه أرکان الهدی 282

فیما قاله علیه السّلام للحسن علیه السّلام بالرفق لابن الملجم لعنه اللّه 287

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام قتلا ابن الملجم و کیفیّة قتله لعنه اللّه تعالی بعدد

ص: 63

العنوان الصفحة

کل شعر و الوبر و الحجر و المدر و الشوک و الشجر و اللّیالی و الدهور و الریاح فی البراری و الصخور إلی یوم ینفخ فی الصور، و أنّ القطامة قتلت بالسیف إربا إربا 298

**[ترجمه]فی أنّه صلوات اللّه و سلامه علیه قبض قتیلا فی مسجد الکوفة لیلة الجمعة لتسع عشرة لیلة مضین من شهر رمضان علی یدی ابن الملجم، و له یومئذ خمس و ستّون سنة فی قول الصادق علیه السّلام، و قالت العامّة: ثلاث و ستّون سنة، عاش مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بمکّة ثلاث عشرة سنة و بالمدینة عشر سنین، و هاجر و هو ابن أربع و عشرین سنة، و ضرب بالسیف بین یدی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و هو ابن ستّة عشرة سنة، و قلع باب خیبر و له ثمان و عشرون سنة، و کانت مدّة امامته ثلاثون سنة، منها أیّام أبی بکر سنتان و أربعة أشهر، و أیّام عمر تسع سنین و أشهر و أیّام- أو عشر سنین و ثمانیة أشهر- و أیّام عثمان اثنی عشرة سنة، ثمّ آتاه اللّه الحقّ خمس سنین و أشهرا، و کان علیه السّلام أمر بأن یخفی قبره 199

فیما أوصی به علیه السّلام 202

فیما قاله علیه السّلام لمّا ضرب، و فیه شرح و بیان و توضیح و تحقیق 206

فیما قاله علیه السّلام بکیفیة حمل جنازته و إخباره بموضع قبره 217

فی نفر من الخوارج اجتمعوا بمکّة لقتل علیّ علیه السّلام و معاویة و عمرو بن العاص، و القصّة، و آخر أمرهم 228

ص: 62

العنوان الصفحة

فی المراثی علیه علیه السّلام 240

فی وصیّته علیه السّلام 248

من وصیّته علیه السّلام للحسن و الحسین علیهما السّلام لمّا ضرب 256

فی أجوبة الشیخ المفید قدّس اللّه روحه لمّا سئل عنه: الامام عندنا مجمع علی أنّه یعلم ما یکون، فما بال أمیر المؤمنین علیه السّلام خرج إلی المسجد و هو یعلم أنّه مقتول و قد عرف قاتله و الوقت و الزمان، و ما بال الحسین علیه السّلام سار إلی الکوفة و قد علم أنّهم یخذلونه و أنّه مقتول، و لم لمّا حصروا لم یحفر بئرا و أعان علی نفسه حتّی تلف عطشا، و الحسن علیه السّلام وادع معاویة و هو یعلم أنّه ینکث و لا یفی 257

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی حبیب بن المنتجب و الی أطراف الیمن 259

قصّة عشرة رجال أتوه علیه السّلام من أطراف الیمن للتهنیة بالخلافة و فیهم ابن ملجم و ما قاله فی مدحه علیه السّلام و ما سأله علیه السّلام عنه و اخباره بما قالته دایة یهودیّة کانت له، و علمه و اخباره علیه السّلام بأنّه قاتله 260

قصّة ابن الملجم و قطامة لعنهما اللّه بنت سخینة بن عوف مفصّلا 264

قصّة برک و عمرو بن العاص لعنهما اللّه 270

قصّة معاویة و عبد اللّه العنبریّ لعنهما اللّه 271

فی أنّ ابن الملجم تزوّج قطامة 274

لمّا کانت لیلة تسع عشرة من شهر رمضان وقعت ما وقعت 276

فیما قاله علیه السّلام لابن الملجم بعد انتباهه من النوم 281

فی الحوادث الّتی وقعت لما ضرب ابن الملجم و ما قاله جبرئیل علیه السّلام بقوله:

تهدّمت و اللّه أرکان الهدی 282

فیما قاله علیه السّلام للحسن علیه السّلام بالرفق لابن الملجم لعنه اللّه 287

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام قتلا ابن الملجم و کیفیّة قتله لعنه اللّه تعالی بعدد

ص: 63

العنوان الصفحة

کل شعر و الوبر و الحجر و المدر و الشوک و الشجر و اللّیالی و الدهور و الریاح فی البراری و الصخور إلی یوم ینفخ فی الصور، و أنّ القطامة قتلت بالسیف إربا إربا 298

**[ترجمه]

الباب الثامن و العشرون و المائة ما وقع بعد شهادته علیه السّلام و أحوال قاتله لعنه اللّه 302

إنّه لمّا کانت اللّیلة الّتی قتل فیها علیّ علیه السّلام لم یرفع عن وجه الأرض حجر إلّا وجد تحته دم عبیط 302

قصّة الطیر و الرهبان و فعله بابن الملجم 307

**[ترجمه]إنّه لمّا کانت اللّیلة الّتی قتل فیها علیّ علیه السّلام لم یرفع عن وجه الأرض حجر إلّا وجد تحته دم عبیط 302

قصّة الطیر و الرهبان و فعله بابن الملجم 307

**[ترجمه]

الباب التاسع و العشرون و المائة ما ظهر عند الضریح المقدس من المعجزات و الکرامات 311

اشارة

فی قوم أرادوا أن ینبّشوا قبره علیه السّلام 312

فی قوم رأوا أنّ الأسد یمرّغ ذراعه علی قبره علیه السّلام 315

قصّة کمال الدین القمّیّ و خلعته 316

فی أنّه علیه السّلام ردّ بصر عمیاء من أهل تکریت 317

قصّة نصرانیّ أسلم عند قبره علیه السّلام و قصّة عمران بن شاهین 319

قصّة أبی البقاء قیّم مشهد مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام 321

قصّة البدویّ مع شحنة الکوفة 323

قصّة سیف سرق من الحضرة الشریفة و ظهر فیما بعد 324

قصّة لطیفة، و قصّة أبی جعفر الکتاتینی 326

قصّة علیّ بن مظفّر النجّار و قصّة قاضی بن بدا 328

ص: 64

العنوان الصفحة

قصّة قبره علیه السّلام و الرشید فی الصید 329

**[ترجمه]فی قوم أرادوا أن ینبّشوا قبره علیه السّلام 312

فی قوم رأوا أنّ الأسد یمرّغ ذراعه علی قبره علیه السّلام 315

قصّة کمال الدین القمّیّ و خلعته 316

فی أنّه علیه السّلام ردّ بصر عمیاء من أهل تکریت 317

قصّة نصرانیّ أسلم عند قبره علیه السّلام و قصّة عمران بن شاهین 319

قصّة أبی البقاء قیّم مشهد مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام 321

قصّة البدویّ مع شحنة الکوفة 323

قصّة سیف سرق من الحضرة الشریفة و ظهر فیما بعد 324

قصّة لطیفة، و قصّة أبی جعفر الکتاتینی 326

قصّة علیّ بن مظفّر النجّار و قصّة قاضی بن بدا 328

ص: 64

العنوان الصفحة

قصّة قبره علیه السّلام و الرشید فی الصید 329

**[ترجمه]

فی موضع قبره الشریف علیه الصلاة و السّلام 332

فیما نقله زید النسّاج عن رجل کان فی ظهره أثر ضربة 334

فی موضع قبره علیه السّلام و بحث حول الاختلاف 337

فی أنّ الصادقین علیهما السّلام کانا یزوران علیّا علیه السّلام فی الغریّین 339

إلی هنا انتهی الجزء الثانی و الأربعون و هو الجزء الثامن من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا و به تمّ أجزاء المجلد التاسع

**[ترجمه]فیما نقله زید النسّاج عن رجل کان فی ظهره أثر ضربة 334

فی موضع قبره علیه السّلام و بحث حول الاختلاف 337

فی أنّ الصادقین علیهما السّلام کانا یزوران علیّا علیه السّلام فی الغریّین 339

إلی هنا انتهی الجزء الثانی و الأربعون و هو الجزء الثامن من المجلد التاسع حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا و به تمّ أجزاء المجلد التاسع

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثالث و الأربعین

أبواب تاریخ سیدة نساء العالمین و بضعة سیّد المرسلین

اشارة

و مشکاة أنوار أئمة الدین و زوجة اشرف الوصیین البتول العذراء، و الانسیة الحوراء فاطمة الزهراء صلوات اللّه علیها و علی أبیها و بعلها و بنیها ما قامت الأرض و السماء

**[ترجمه]و مشکاة أنوار أئمة الدین و زوجة اشرف الوصیین البتول العذراء، و الانسیة الحوراء فاطمة الزهراء صلوات اللّه علیها و علی أبیها و بعلها و بنیها ما قامت الأرض و السماء

**[ترجمه]

الباب الأوّل ولادتها و حلیتها و شمائلها صلوات اللّه علیها و جمل تواریخها 2

فی أنّها تحدّثت فی بطن امّها، و دخلت أربع نسوة حین ولادتها و ما نطقت به 2

فی أنّ نورها علیها السّلام خلق قبل أن یخلق الأرض و السماء و العلّة الّتی من أجلها

ص: 65

العنوان الصفحة

سمّیت فی السماء المنصورة و فی الأرض فاطمة 4

فی یوم ولادتها 7

**[ترجمه]فی أنّها تحدّثت فی بطن امّها، و دخلت أربع نسوة حین ولادتها و ما نطقت به 2

فی أنّ نورها علیها السّلام خلق قبل أن یخلق الأرض و السماء و العلّة الّتی من أجلها

ص: 65

العنوان الصفحة

سمّیت فی السماء المنصورة و فی الأرض فاطمة 4

فی یوم ولادتها 7

**[ترجمه]

الباب الثانی أسمائها و بعض فضائلها علیها السّلام 10

فی قول الصادق علیه السّلام لفاطمة علیها السّلام تسعة أسماء، و بیان فی انّ علیّا علیه السّلام کان کفوا لها علیها السّلام 10

العلّة الّتی من أجلها سمّیت فاطمة: زهراء، علیها السّلام 12

کناها علیها السّلام 16

**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام لفاطمة علیها السّلام تسعة أسماء، و بیان فی انّ علیّا علیه السّلام کان کفوا لها علیها السّلام 10

العلّة الّتی من أجلها سمّیت فاطمة: زهراء، علیها السّلام 12

کناها علیها السّلام 16

**[ترجمه]

الباب الثالث مناقبها و فضائلها و بعض أحوالها و معجزاتها صلوات اللّه علیها 19

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه لیغضب لغضب فاطمة و یرضی لرضاها 19

فی أنّها علیها السّلام کانت سیدة نساء أهل الجنّة من الأوّلین و الآخرین 21

فی الرّحی الّتی تطحن و لیس معها أحد، و ما رواه الزمخشری 28

فی أنّ علیّا علیه السّلام استقرض من یهودی، و قصّة الیهود الّذین کانوا لهم عرس 30

فی أنّ اللّه تعالی ذکر اثنتی عشرة امرأة فی القرآن بالکنایة و خصالهنّ 33

فی أنّ اللّه عزّ اسمه أعطی عشرة أشیاء لعشرة من النساء، و الإجابة لعشرة، و کان رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یهتمّ لعشرة أشیاء فآمنه اللّه منها و بشّره بها 34

فی أنّ رأس التّوابین أربعة، و خوف أربعة من الصّالحات، و رأس البکّائین ثمانیة 35

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله یکثر تقبیل فاطمة علیها السّلام 42

ص: 66

العنوان الصفحة

قصّة شهرة بنت مسکة بنت فضّة رضی اللّه تعالی عنها خادمة الزهراء علیها السّلام 46

فیما کان لمریم و فاطمة علیهما السّلام 48

فی أنّ آدم علیه السّلام رأی فاطمة علیها السّلام فی الجنّة و علی رأسها تاج من نور و فی اذنیها قرطان من نور 52

قصّة أعرابی و أعطته فاطمة علیها السّلام عقدها 56

فی فضائلها و مناقبها و عظم شأنها علیها السّلام یوم القیامة 64

فی ثلاث جوار کنّ للمقداد و سلمان و أبی ذرّ 66

دعاء النور لدفع الحمی 67

قصّة أعرابیّ و معه ضبّ، و تکلّم الضبّ مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و إسلام الأعرابی 70

فی نزول مائدة لها علیها السّلام 77

العلّة الّتی من أجلها سمّیت فاطمة علیها السّلام محدّثة 78

فی مصحف فاطمة علیها السّلام 79

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه لیغضب لغضب فاطمة و یرضی لرضاها 19

فی أنّها علیها السّلام کانت سیدة نساء أهل الجنّة من الأوّلین و الآخرین 21

فی الرّحی الّتی تطحن و لیس معها أحد، و ما رواه الزمخشری 28

فی أنّ علیّا علیه السّلام استقرض من یهودی، و قصّة الیهود الّذین کانوا لهم عرس 30

فی أنّ اللّه تعالی ذکر اثنتی عشرة امرأة فی القرآن بالکنایة و خصالهنّ 33

فی أنّ اللّه عزّ اسمه أعطی عشرة أشیاء لعشرة من النساء، و الإجابة لعشرة، و کان رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یهتمّ لعشرة أشیاء فآمنه اللّه منها و بشّره بها 34

فی أنّ رأس التّوابین أربعة، و خوف أربعة من الصّالحات، و رأس البکّائین ثمانیة 35

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله یکثر تقبیل فاطمة علیها السّلام 42

ص: 66

العنوان الصفحة

قصّة شهرة بنت مسکة بنت فضّة رضی اللّه تعالی عنها خادمة الزهراء علیها السّلام 46

فیما کان لمریم و فاطمة علیهما السّلام 48

فی أنّ آدم علیه السّلام رأی فاطمة علیها السّلام فی الجنّة و علی رأسها تاج من نور و فی اذنیها قرطان من نور 52

قصّة أعرابی و أعطته فاطمة علیها السّلام عقدها 56

فی فضائلها و مناقبها و عظم شأنها علیها السّلام یوم القیامة 64

فی ثلاث جوار کنّ للمقداد و سلمان و أبی ذرّ 66

دعاء النور لدفع الحمی 67

قصّة أعرابیّ و معه ضبّ، و تکلّم الضبّ مع النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و إسلام الأعرابی 70

فی نزول مائدة لها علیها السّلام 77

العلّة الّتی من أجلها سمّیت فاطمة علیها السّلام محدّثة 78

فی مصحف فاطمة علیها السّلام 79

**[ترجمه]

الباب الرابع سیرها و مکارم أخلاقها صلوات اللّه علیها و سیر بعض خدمها 81

فی أنّها علیها السّلام اشترت بقلادتها رقبة و اعتقتها، و أنّها علیها السّلام قامت فی محرابها و تدعو للمؤمنین و المؤمنات، و قولها: الجار ثمّ الدار 81

فی أنّ فاطمة علیها السّلام أرسلت السوارین و الستر إلی أبیها صلّی اللّه علیه و آله 83

قصّة فضّة رضی اللّه تعالی عنها فی طریق مکّة و تکلّمها بالقرآن 86

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و أصحابه و فاطمة علیها السّلام بکوا لمّا نزل قول تعالی: «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ، لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ ...» 87

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا سافر کان آخر عهده بإنسان من فاطمة علیها السّلام و أوّل من یدخل علیه إذا قدم فاطمة علیها السّلام، و بقلّة الفرفخ و هی بقلتها 89

ص: 67

العنوان الصفحة

فی الرؤیا الّتی رآها فاطمة علیها السّلام 90

متی تکون المرأة أدنی من ربّها 92

**[ترجمه]فی أنّها علیها السّلام اشترت بقلادتها رقبة و اعتقتها، و أنّها علیها السّلام قامت فی محرابها و تدعو للمؤمنین و المؤمنات، و قولها: الجار ثمّ الدار 81

فی أنّ فاطمة علیها السّلام أرسلت السوارین و الستر إلی أبیها صلّی اللّه علیه و آله 83

قصّة فضّة رضی اللّه تعالی عنها فی طریق مکّة و تکلّمها بالقرآن 86

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و أصحابه و فاطمة علیها السّلام بکوا لمّا نزل قول تعالی: «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِینَ، لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ ...» 87

فی أنّ رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا سافر کان آخر عهده بإنسان من فاطمة علیها السّلام و أوّل من یدخل علیه إذا قدم فاطمة علیها السّلام، و بقلّة الفرفخ و هی بقلتها 89

ص: 67

العنوان الصفحة

فی الرؤیا الّتی رآها فاطمة علیها السّلام 90

متی تکون المرأة أدنی من ربّها 92

**[ترجمه]

الباب الخامس تزویجها صلوات اللّه علی ابیها و بعلها و علیها و علی ولدها 92

فی زفاف فاطمة علیها السّلام 92

فی أنّ علیّا علیه السّلام باع درعه لزفاف فاطمة علیها السّلام 94

فی أنّ نساء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم هیّأن فاطمة علیها السّلام للزّفاف، و کیفیّة لیلة الزّفاف من الإطعام 95

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی فضائل علیّ علیه السّلام لفاطمة علیها السّلام 99

فی نزول الملائکة لزفاف فاطمة علیها السّلام 104

کیف تزوّج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من الشیخین و زوّج من عثمان بنتین 107

الخطبة الّتی خطبها راحیل فی البیت المعمور لتزویج فاطمة علیها السّلام 110

الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام لتزویج فاطمة علیها السّلام 112

فی صداق فاطمة علیها السّلام و قدره، و أنّ مهرها فی السماء خمس الأرض فمن مشی علیها مبغضا لها و لولدها مشی علیها حراما، و مهرها الجنّة و النّار 113

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله امر نساءه و بنات عبد المطّلب و نساء المهاجرین و الأنصار أن یمضین فی صحبة فاطمة علیها السّلام و أن یفرحن و یرجزن و یکبّرن و یحمدن و لا یقلن ما لا یرضی اللّه، و ما أنشأت أمّ سلمة و عائشة 115

ما أنشأت حفصة و معاذة 116

الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی تزویج فاطمة علیها السّلام 119

فیما أشتری من السوق لتزویج فاطمة علیها السّلام، و أنّ عثمان بن عفان اشتری الدرع علیّ علیه السّلام ثمّ أهدی إلیه علیه السّلام 130

ص: 68

العنوان الصفحة

فی اجتماع النساء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عنده لزفاف فاطمة علیها السّلام 131

فی أنّ أسماء الّتی کانت حاضرة فی عرس فاطمة علیها السّلام إنّما هی أسماء بنت یزید ابن السّکن الأنصاری، و أسماء بنت عمیس کانت مع زوجها جعفر بالحبشة 134

**[ترجمه]فی زفاف فاطمة علیها السّلام 92

فی أنّ علیّا علیه السّلام باع درعه لزفاف فاطمة علیها السّلام 94

فی أنّ نساء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم هیّأن فاطمة علیها السّلام للزّفاف، و کیفیّة لیلة الزّفاف من الإطعام 95

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی فضائل علیّ علیه السّلام لفاطمة علیها السّلام 99

فی نزول الملائکة لزفاف فاطمة علیها السّلام 104

کیف تزوّج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم من الشیخین و زوّج من عثمان بنتین 107

الخطبة الّتی خطبها راحیل فی البیت المعمور لتزویج فاطمة علیها السّلام 110

الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام لتزویج فاطمة علیها السّلام 112

فی صداق فاطمة علیها السّلام و قدره، و أنّ مهرها فی السماء خمس الأرض فمن مشی علیها مبغضا لها و لولدها مشی علیها حراما، و مهرها الجنّة و النّار 113

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله امر نساءه و بنات عبد المطّلب و نساء المهاجرین و الأنصار أن یمضین فی صحبة فاطمة علیها السّلام و أن یفرحن و یرجزن و یکبّرن و یحمدن و لا یقلن ما لا یرضی اللّه، و ما أنشأت أمّ سلمة و عائشة 115

ما أنشأت حفصة و معاذة 116

الخطبة الّتی خطبها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی تزویج فاطمة علیها السّلام 119

فیما أشتری من السوق لتزویج فاطمة علیها السّلام، و أنّ عثمان بن عفان اشتری الدرع علیّ علیه السّلام ثمّ أهدی إلیه علیه السّلام 130

ص: 68

العنوان الصفحة

فی اجتماع النساء النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم عنده لزفاف فاطمة علیها السّلام 131

فی أنّ أسماء الّتی کانت حاضرة فی عرس فاطمة علیها السّلام إنّما هی أسماء بنت یزید ابن السّکن الأنصاری، و أسماء بنت عمیس کانت مع زوجها جعفر بالحبشة 134

**[ترجمه]

الباب السادس کیفیة معاشرتها مع علی علیهما السّلام 146

فیما قالته فاطمة علیها السّلام لعلیّ علیه السّلام بعد انصرافه من عند أبی بکر 148

فی أنّ فاطمة علیها السّلام کانت راضیة بتزویج علیّ علیه السّلام، و ما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 150

العلّة الّتی من أجلها حرّم علی علیّ علیه السّلام النساء ما دامت فاطمة علیها السّلام حیّة و فیها بیان، و أنّ سورة هل أتی نزلت فی أهل البیت علیهم السّلام و فیها نعیم الجنة إلّا الحور العین إجلالا لفاطمة علیها السّلام 153

**[ترجمه]فیما قالته فاطمة علیها السّلام لعلیّ علیه السّلام بعد انصرافه من عند أبی بکر 148

فی أنّ فاطمة علیها السّلام کانت راضیة بتزویج علیّ علیه السّلام، و ما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 150

العلّة الّتی من أجلها حرّم علی علیّ علیه السّلام النساء ما دامت فاطمة علیها السّلام حیّة و فیها بیان، و أنّ سورة هل أتی نزلت فی أهل البیت علیهم السّلام و فیها نعیم الجنة إلّا الحور العین إجلالا لفاطمة علیها السّلام 153

**[ترجمه]

الباب السابع ما وقع علیها من الظلم و بکائها و حزنها و شکایتها فی مرضها الی شهادتها و غسلها و دفنها و بیان العلة فی اخفاء دفنها صلوات اللّه علیها و لعنة اللّه علی من ظلمها 155

البکّاءون خمسة: آدم، و یعقوب، و یوسف، و فاطمة، و السجّاد علیهم السّلام 155

فی أنّ بلالا امتنع من الأذان بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و أذّن لفاطمة علیها السّلام 157

فی اشتداد علّة فاطمة علیها السّلام و اجتماع نساء المهاجرین و الأنصار، و ما قالت لهنّ، و توبیخ رجالهنّ 158

بیان و شرح و تحقیق فی قولها علیها السّلام لنساء المهاجرین و الأنصار، و هو جاری مجری الخطبة 170- 162

فی یوم وفاتها علیها السّلام، و أنّها کانت مغضبة علی الرجلین، و سبب وفاتها 170

ص: 69

العنوان الصفحة

فیما جری بین علیّ علیه السّلام و بین الناس فی قبر فاطمة علیها السّلام 171

فیما قالته فضّة رضی اللّه تعالی عنها فی فاطمة علیها السّلام و فضلها مفصّلا، و ما قالت علیها السّلام عند قبر أبیها من الحزن و الشکوی و ما أنشدت. و ما أوصت به 174

بحث و تحقیق فی أسماء بنت عمیس 181

فیمن کان حاضرا فی دفن فاطمة علیها السّلام 183

فی قبرها علیها السّلام و مکانه 185

فی قول ابن بابویه رحمه اللّه: و الصحیح عندی أنّها دفنت فی بیتها، فلمّا زاد بنو امیّة فی المسجد صارت فی المسجد 187

فی أنّ أسماء صنعت نعشا لفاطمة علیها السّلام کما رأت بالحبشة 189

فیما قاله علیّ علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بعد دفن فاطمة علیه السّلام 193

فی أنّ فاطمة علیها السّلام عاشت بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله خمسة و سبعین یوما 195

فی أنّ عمر بن الخطّاب نادی خالد بن الولید و قنفذا فأمرهما أن یحملا حطبا و نارا ثمّ أقبل حتّی انتهی إلی باب علیّ و فاطمة علیهما السّلام فأحرق الباب و ما فعل (اللهم إنّا نسألک بحقّها أن ...)! 197

القول بأنّ فاطمة علیها السّلام عاشت بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ستة أشهر 200

فی أنّهما استأذنا و هی علیها السّلام ساخطة عنهما 203

العلّة الّتی من أجلها دفنت فاطمة علیها السّلام باللیل 206

بیان و تحقیق فی وفاة فاطمة علیها السّلام 215

فی أنّ فاطمة علیها السّلام أوصت لأزواج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و نساء بنی هاشم و بنی عبد المطّلب لکلّ واحدة منهنّ باثنتی عشرة أوقیة 218

**[ترجمه]البکّاءون خمسة: آدم، و یعقوب، و یوسف، و فاطمة، و السجّاد علیهم السّلام 155

فی أنّ بلالا امتنع من الأذان بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و أذّن لفاطمة علیها السّلام 157

فی اشتداد علّة فاطمة علیها السّلام و اجتماع نساء المهاجرین و الأنصار، و ما قالت لهنّ، و توبیخ رجالهنّ 158

بیان و شرح و تحقیق فی قولها علیها السّلام لنساء المهاجرین و الأنصار، و هو جاری مجری الخطبة 170- 162

فی یوم وفاتها علیها السّلام، و أنّها کانت مغضبة علی الرجلین، و سبب وفاتها 170

ص: 69

العنوان الصفحة

فیما جری بین علیّ علیه السّلام و بین الناس فی قبر فاطمة علیها السّلام 171

فیما قالته فضّة رضی اللّه تعالی عنها فی فاطمة علیها السّلام و فضلها مفصّلا، و ما قالت علیها السّلام عند قبر أبیها من الحزن و الشکوی و ما أنشدت. و ما أوصت به 174

بحث و تحقیق فی أسماء بنت عمیس 181

فیمن کان حاضرا فی دفن فاطمة علیها السّلام 183

فی قبرها علیها السّلام و مکانه 185

فی قول ابن بابویه رحمه اللّه: و الصحیح عندی أنّها دفنت فی بیتها، فلمّا زاد بنو امیّة فی المسجد صارت فی المسجد 187

فی أنّ أسماء صنعت نعشا لفاطمة علیها السّلام کما رأت بالحبشة 189

فیما قاله علیّ علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بعد دفن فاطمة علیه السّلام 193

فی أنّ فاطمة علیها السّلام عاشت بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله خمسة و سبعین یوما 195

فی أنّ عمر بن الخطّاب نادی خالد بن الولید و قنفذا فأمرهما أن یحملا حطبا و نارا ثمّ أقبل حتّی انتهی إلی باب علیّ و فاطمة علیهما السّلام فأحرق الباب و ما فعل (اللهم إنّا نسألک بحقّها أن ...)! 197

القول بأنّ فاطمة علیها السّلام عاشت بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ستة أشهر 200

فی أنّهما استأذنا و هی علیها السّلام ساخطة عنهما 203

العلّة الّتی من أجلها دفنت فاطمة علیها السّلام باللیل 206

بیان و تحقیق فی وفاة فاطمة علیها السّلام 215

فی أنّ فاطمة علیها السّلام أوصت لأزواج النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و نساء بنی هاشم و بنی عبد المطّلب لکلّ واحدة منهنّ باثنتی عشرة أوقیة 218

**[ترجمه]

الباب الثامن تظلمها صلوات اللّه علیها فی القیامة و کیفیة مجیئها الی المحشر 219

ص: 70

العنوان الصفحة

فی مجیئها و هی علی نوقة من نوق الجنة و ینادی جبرئیل: غضّوا أبصارکم 219

فی أنّ الحسین علیه السّلام یقبل إلی أمّه علیها السّلام و رأسه فی یده 221

فی أنّها علیها السّلام تسئل عن اللّه تعالی ولدها و ذریّتها و من ودّهم، فیعطیها اللّه 225

فی جلالة قدر فاطمة علیها السّلام فی القیامة، و هی تقول: یا ربّ شیعتی و شیعة ولدی و شیعة شیعتی، و ما یفعل بقتلة الحسین علیه السّلام 226

**[ترجمه]ص: 70

العنوان الصفحة

فی مجیئها و هی علی نوقة من نوق الجنة و ینادی جبرئیل: غضّوا أبصارکم 219

فی أنّ الحسین علیه السّلام یقبل إلی أمّه علیها السّلام و رأسه فی یده 221

فی أنّها علیها السّلام تسئل عن اللّه تعالی ولدها و ذریّتها و من ودّهم، فیعطیها اللّه 225

فی جلالة قدر فاطمة علیها السّلام فی القیامة، و هی تقول: یا ربّ شیعتی و شیعة ولدی و شیعة شیعتی، و ما یفعل بقتلة الحسین علیه السّلام 226

**[ترجمه]

الباب التاسع أولادها و ذریتها و أحوالهم و فضلهم و انهم من أولاد الرسول صلّی اللّه علیه و آله حقیقة 228

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: کلّ بنی أمّ ینتمون إلی عصبتهم إلّا ولد فاطمة، فإنّی أنا أبوهم و عصبتهم، و الدّلیل من کتاب اللّه 228

قصّة سعید بن جبیر و الحجّاج الملعون 229

احتجاج الإمام الجواد علیه السّلام بآیة: «وَ حَلائِلُ أَبْنائِکُمُ» 232

فی قول ابن أبی الحدید بأنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام کانا ابن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بقول اللّه تعالی: «نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ» 234

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: کلّ بنی أمّ ینتمون إلی عصبتهم إلّا ولد فاطمة، فإنّی أنا أبوهم و عصبتهم، و الدّلیل من کتاب اللّه 228

قصّة سعید بن جبیر و الحجّاج الملعون 229

احتجاج الإمام الجواد علیه السّلام بآیة: «وَ حَلائِلُ أَبْنائِکُمُ» 232

فی قول ابن أبی الحدید بأنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام کانا ابن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بقول اللّه تعالی: «نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَکُمْ» 234

**[ترجمه]

الباب العاشر أوقافها و صدقاتها صلوات اللّه و سلامه علیها 235

ما أوصت به فاطمة علیها السّلام فی حیطان السبعة 235

ص: 71

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ما أوصت به فاطمة علیها السّلام فی حیطان السبعة 235

ص: 71

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب تاریخ الامامین الهمامین قرتی عین رسول الثقلین الحسن و الحسین

اشارة

سیدی شباب أهل الجنة أجمعین صلوات اللّه علیهما أبد الآبدین و لعنة اللّه علی اعدائهما فی کل حین الی یوم الدین

**[ترجمه]سیدی شباب أهل الجنة أجمعین صلوات اللّه علیهما أبد الآبدین و لعنة اللّه علی اعدائهما فی کل حین الی یوم الدین

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر ولادتهما و اسمائهما و عللها و نقش خواتیمهما صلوات اللّه علیهما 237

فی ولادة الحسین علیه السّلام و ألقابه و کنیته 237

فی ولادة الحسن و الحسین علیهما السّلام و تسمیتهما من اللّه سبحانه و تعالی 238

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله عقّ للحسن و الحسین علیهما السّلام، و قوله صلّی اللّه علیه و آله لمّا ولد الحسین علیه السّلام: تقتله الفئة الباغیة من بعدی لا أنالهم اللّه شفاعتی 239

فی الرؤیا الّتی رآها أمّ أیمن 242

فی هبوط جبرئیل علیه السّلام لولادة الحسین علیه السّلام و قصّة فطرس 244

العلّة الّتی من أجلها جاء لولد الحسین علیه السّلام الفضل علی ولد الحسن علیه السّلام 245

معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ إِحْساناً» 246

قصّة دردائیل، و کان له ستة عشر ألف جناح، و هو یقول یوما فی نفسه: أ فوق ربنا شی ء؟ و الصفح عنه، و ولادة الحسین علیه السّلام و ما أوحی اللّه تعالی إلی خازن النیران و رضوان خازن الجنان، و نزول ألف قبیل من الملائکة و کان فی کلّ قبیل ألف ألف ملک 248

فی بکاء فاطمة علیها السّلام لشهادة الحسین علیه السّلام، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الأئمة علیهم السّلام و سمّی بأسمائهم 249

فی ولادة الحسن علیه السّلام و کانت فی لیلة النصف من شهر رمضان 250

ص: 72

العنوان الصفحة

اشارة إلی قصّة فطرس 251

فی أسماء أولاد هارون علیه السّلام و معنی الحسن و الحسین، و هما اسمان لا یعرف أحد من العرب تسمّی بهما فی قدیم الأیّام إلی عصرهما 252

فی ألقاب مولانا الحسن علیه السّلام و کنیته 255

فی کیفیّة ولادة الحسن و الحسین و المسیح علیهم السّلام 256

**[ترجمه]فی ولادة الحسین علیه السّلام و ألقابه و کنیته 237

فی ولادة الحسن و الحسین علیهما السّلام و تسمیتهما من اللّه سبحانه و تعالی 238

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله عقّ للحسن و الحسین علیهما السّلام، و قوله صلّی اللّه علیه و آله لمّا ولد الحسین علیه السّلام: تقتله الفئة الباغیة من بعدی لا أنالهم اللّه شفاعتی 239

فی الرؤیا الّتی رآها أمّ أیمن 242

فی هبوط جبرئیل علیه السّلام لولادة الحسین علیه السّلام و قصّة فطرس 244

العلّة الّتی من أجلها جاء لولد الحسین علیه السّلام الفضل علی ولد الحسن علیه السّلام 245

معنی قوله تعالی عزّ اسمه: «وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ إِحْساناً» 246

قصّة دردائیل، و کان له ستة عشر ألف جناح، و هو یقول یوما فی نفسه: أ فوق ربنا شی ء؟ و الصفح عنه، و ولادة الحسین علیه السّلام و ما أوحی اللّه تعالی إلی خازن النیران و رضوان خازن الجنان، و نزول ألف قبیل من الملائکة و کان فی کلّ قبیل ألف ألف ملک 248

فی بکاء فاطمة علیها السّلام لشهادة الحسین علیه السّلام، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الأئمة علیهم السّلام و سمّی بأسمائهم 249

فی ولادة الحسن علیه السّلام و کانت فی لیلة النصف من شهر رمضان 250

ص: 72

العنوان الصفحة

اشارة إلی قصّة فطرس 251

فی أسماء أولاد هارون علیه السّلام و معنی الحسن و الحسین، و هما اسمان لا یعرف أحد من العرب تسمّی بهما فی قدیم الأیّام إلی عصرهما 252

فی ألقاب مولانا الحسن علیه السّلام و کنیته 255

فی کیفیّة ولادة الحسن و الحسین و المسیح علیهم السّلام 256

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر فضائلهما و مناقبهما و النصوص علیهما صلوات اللّه علیهما 261

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: «حسین منّی و أنا من حسین، و أنّه صلّی اللّه علیه و آله فدا ابنه إبراهیم علیه السّلام للحسین علیه السّلام 261

فی أنّ محبّ الحسین علیه السّلام و محبّ محبّه کان فی الجنّة 262

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الحسن و الحسین سیّدا شباب أهل الجنّة و أبوهما خیر منهما، و قوله صلّی اللّه علیه و آله: هیبتی و سؤددی للحسن و شجاعتی و جودی للحسین 263

فی قول علیّ علیه السّلام للحسن و الحسین علیهما السّلام: لعنة اللّه علی من عاداکما 265

فی النور الّذی سطع للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام، و المطر الّذی لم یصبهما، و الجنیّ الّذی حرّسهما، و فیه بیان 267

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام اصطرعا بأمر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 268

الحلّة الّتی أهداها اللّه جلّ جلاله لأجل الحسین علیه السّلام و الحیّة الّتی حرّسه 271

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ للحسین فی بواطن المؤمنین معرفة مکتومة 272

فی الجدار الّذی رمی اللّه بین الحسن و الحسین علیهما السّلام حین أرادا الحاجة و ارتفع عن موضعه، و صار فی الموضع عین ماء 273

الاستدلال علی إمامة الحسن و الحسین علیهما السّلام مفصّلا من الفریقین 277

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله کان یعوّذ حسنا و حسینا علیهما السّلام 282

ص: 73

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل ذرّیة کلّ نبیّ من صلبه خاصّة و جعل ذرّیتی من صلبی و من صلب علیّ 284

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام: حزقّة حزقّة ترقّ عین بقّة و ما قالت فاطمة علیها السّلام لمّا ربّتها، و کذلک أمّ سلمة و أمّ الفضل امرأة العباس، و فیه إیضاح 286

فی الطبق الّذی نزل و فیه الرّمان و العنب 288

الثیاب الّتی أتی بها رضوان خازن الجنّة للحسن و الحسین علیهما السّلام و التفّاحة و الرّمانة و السّفرجلة الّتی من جبرئیل 289

معنی قوله تعالی: «وَ التِّینِ وَ الزَّیْتُونِ، وَ طُورِ سِینِینَ» 291

فیما روی عن العامّة فی الحسن و الحسین علیهما السّلام 292

فی محبّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله للحسن علیه السّلام 294

فی أنّ الحسین علیه السّلام رکب علی ظهر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا سجد، و قوله صلّی اللّه علیه و آله للیهودی: لو کنتم تؤمنون باللّه و رسوله لرحمتم الصبیان 296

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام: اللهمّ إنّی احبّهما و أحبّ من یحبّهما 300

الملک الّذی وکّل بهما فی حظیرة بنی النجّار 302

فی شمائل الحسن علیه السّلام 303

حدیث نزول التّفاحة 307

حدیث نزول سفرجلة 308

فی قول الحسن للحسین علیهما السّلام خطّی أحسن من خطّک، و قول الحسین علیه السّلام خطّی أحسن من خطّک، و قصّة قلادة فاطمة علیها السّلام، و أنّ جبرئیل شقّ اللّؤلؤة بنصفین 309

حدیث نزول الرّطب 310

ص: 74

العنوان الصفحة

قصّة الغزالة 312

قصّة ملک الّذی کان حارسا للحسن و الحسین علیهما السّلام فی حدیقة أبی الدحداح 313

الشجرتان اللتان فی الجنّة أحدهما الحسن و الأخری الحسین و أکل منهما النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 314

فی قول اللّه تعالی لموسی علیه السّلام: لو سألتنی فی الأوّلین و الآخرین لأجبتک ما خلا قاتل الحسین فانّی أنتقم له منه 315

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: «حسین منّی و أنا من حسین، و أنّه صلّی اللّه علیه و آله فدا ابنه إبراهیم علیه السّلام للحسین علیه السّلام 261

فی أنّ محبّ الحسین علیه السّلام و محبّ محبّه کان فی الجنّة 262

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الحسن و الحسین سیّدا شباب أهل الجنّة و أبوهما خیر منهما، و قوله صلّی اللّه علیه و آله: هیبتی و سؤددی للحسن و شجاعتی و جودی للحسین 263

فی قول علیّ علیه السّلام للحسن و الحسین علیهما السّلام: لعنة اللّه علی من عاداکما 265

فی النور الّذی سطع للنبیّ صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام، و المطر الّذی لم یصبهما، و الجنیّ الّذی حرّسهما، و فیه بیان 267

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام اصطرعا بأمر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 268

الحلّة الّتی أهداها اللّه جلّ جلاله لأجل الحسین علیه السّلام و الحیّة الّتی حرّسه 271

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ للحسین فی بواطن المؤمنین معرفة مکتومة 272

فی الجدار الّذی رمی اللّه بین الحسن و الحسین علیهما السّلام حین أرادا الحاجة و ارتفع عن موضعه، و صار فی الموضع عین ماء 273

الاستدلال علی إمامة الحسن و الحسین علیهما السّلام مفصّلا من الفریقین 277

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله کان یعوّذ حسنا و حسینا علیهما السّلام 282

ص: 73

العنوان الصفحة

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ اللّه عزّ و جلّ جعل ذرّیة کلّ نبیّ من صلبه خاصّة و جعل ذرّیتی من صلبی و من صلب علیّ 284

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام: حزقّة حزقّة ترقّ عین بقّة و ما قالت فاطمة علیها السّلام لمّا ربّتها، و کذلک أمّ سلمة و أمّ الفضل امرأة العباس، و فیه إیضاح 286

فی الطبق الّذی نزل و فیه الرّمان و العنب 288

الثیاب الّتی أتی بها رضوان خازن الجنّة للحسن و الحسین علیهما السّلام و التفّاحة و الرّمانة و السّفرجلة الّتی من جبرئیل 289

معنی قوله تعالی: «وَ التِّینِ وَ الزَّیْتُونِ، وَ طُورِ سِینِینَ» 291

فیما روی عن العامّة فی الحسن و الحسین علیهما السّلام 292

فی محبّة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله للحسن علیه السّلام 294

فی أنّ الحسین علیه السّلام رکب علی ظهر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إذا سجد، و قوله صلّی اللّه علیه و آله للیهودی: لو کنتم تؤمنون باللّه و رسوله لرحمتم الصبیان 296

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله للحسن و الحسین علیهما السّلام: اللهمّ إنّی احبّهما و أحبّ من یحبّهما 300

الملک الّذی وکّل بهما فی حظیرة بنی النجّار 302

فی شمائل الحسن علیه السّلام 303

حدیث نزول التّفاحة 307

حدیث نزول سفرجلة 308

فی قول الحسن للحسین علیهما السّلام خطّی أحسن من خطّک، و قول الحسین علیه السّلام خطّی أحسن من خطّک، و قصّة قلادة فاطمة علیها السّلام، و أنّ جبرئیل شقّ اللّؤلؤة بنصفین 309

حدیث نزول الرّطب 310

ص: 74

العنوان الصفحة

قصّة الغزالة 312

قصّة ملک الّذی کان حارسا للحسن و الحسین علیهما السّلام فی حدیقة أبی الدحداح 313

الشجرتان اللتان فی الجنّة أحدهما الحسن و الأخری الحسین و أکل منهما النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 314

فی قول اللّه تعالی لموسی علیه السّلام: لو سألتنی فی الأوّلین و الآخرین لأجبتک ما خلا قاتل الحسین فانّی أنتقم له منه 315

**[ترجمه]

الباب الثالث عشر مکارم اخلاقهما صلوات اللّه علیهما و إقرار المخالف و المؤالف بفضلهما 318

قصّة رجل أذنب ذنبا فی حیاة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فاحتمل الحسن و الحسین علیهما السّلام عاتقیه و أتی بهما النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 318

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام مرّا علی شیخ یتوضّأ و لا یحسن 319

فی قولهما علیهما السّلام: إنّ للماء أهلا و سکّانا کسکّان الأرض 320

فی أنّ الحسن علیه السّلام مات و علیه دین و قتل الحسین علیه السّلام و علیه دین 321

**[ترجمه]قصّة رجل أذنب ذنبا فی حیاة رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فاحتمل الحسن و الحسین علیهما السّلام عاتقیه و أتی بهما النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 318

فی أنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام مرّا علی شیخ یتوضّأ و لا یحسن 319

فی قولهما علیهما السّلام: إنّ للماء أهلا و سکّانا کسکّان الأرض 320

فی أنّ الحسن علیه السّلام مات و علیه دین و قتل الحسین علیه السّلام و علیه دین 321

**[ترجمه]

أبواب ما یختص بالامام الزکی سید شباب أهل الجنة الحسن بن علیّ صلوات اللّه علیهما

الباب الرابع عشر النصّ علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 322

فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام لمّا حضره الوفاة أوصی إلی الحسن علیه السّلام و دفع إلیه

ص: 75

العنوان الصفحة

کتبه و سلاحه، و قال إذا حضرک الموت ادفع إلی أخیک الحسین علیه السّلام ثمّ أقبل علی ابنه الحسین علیه السّلام و قال ادفع إلی ابنک هذا ثمّ أخذ بید علیّ بن الحسین علیهما السّلام و قال ادفع إلی ابنک محمّد، و اقرأه من رسول اللّه و منی السّلام 322

**[ترجمه]فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام لمّا حضره الوفاة أوصی إلی الحسن علیه السّلام و دفع إلیه

ص: 75

العنوان الصفحة

کتبه و سلاحه، و قال إذا حضرک الموت ادفع إلی أخیک الحسین علیه السّلام ثمّ أقبل علی ابنه الحسین علیه السّلام و قال ادفع إلی ابنک هذا ثمّ أخذ بید علیّ بن الحسین علیهما السّلام و قال ادفع إلی ابنک محمّد، و اقرأه من رسول اللّه و منی السّلام 322

**[ترجمه]

الباب الخامس عشر معجزاته صلوات اللّه و سلامه علیه 323

اعطاء الرطب من النخلة الیابسة، و إخباره علیه السّلام بارسال الجوائز من المعاویة له و لأخیه الحسین علیه السّلام و لعبد اللّه بن جعفر 323

معرفته علیه السّلام بالأسود صاحب الدّهن و ما ولد له 324

فی جوابه علیه السّلام لرسول ملک الرّوم فی: بین الحقّ و الباطل، و بین السماء و الأرض، و المشرق و المغرب، و قوس و قزح، و ما المؤنث، و ما عشرة اشیاء بعضها أشدّ من بعض 325

فیما قاله علیه السّلام لأبی سفیان 326

فی رجل الّذی ادّعی علیه علیه السّلام ألف دینار کذبا و موته بعد حلفه و أخذه و انقلاب الرجل امرأة و بالعکس و ردّهما إلی حالهما و اخباره علیه السّلام بقاتله 327

إخباره علیه السّلام بما فی بقرة حبلی و وصفه، و أنّه علیه السّلام أری أصحابه أباه بعد موته علیه السّلام 328

بحث حول أبی سمینة و أنّه من الکذّابین المشهورین مثل أبی الخطاب و یونس بن ظبیان و یزید الصائغ فی ذیل الصفحة 329

**[ترجمه]اعطاء الرطب من النخلة الیابسة، و إخباره علیه السّلام بارسال الجوائز من المعاویة له و لأخیه الحسین علیه السّلام و لعبد اللّه بن جعفر 323

معرفته علیه السّلام بالأسود صاحب الدّهن و ما ولد له 324

فی جوابه علیه السّلام لرسول ملک الرّوم فی: بین الحقّ و الباطل، و بین السماء و الأرض، و المشرق و المغرب، و قوس و قزح، و ما المؤنث، و ما عشرة اشیاء بعضها أشدّ من بعض 325

فیما قاله علیه السّلام لأبی سفیان 326

فی رجل الّذی ادّعی علیه علیه السّلام ألف دینار کذبا و موته بعد حلفه و أخذه و انقلاب الرجل امرأة و بالعکس و ردّهما إلی حالهما و اخباره علیه السّلام بقاتله 327

إخباره علیه السّلام بما فی بقرة حبلی و وصفه، و أنّه علیه السّلام أری أصحابه أباه بعد موته علیه السّلام 328

بحث حول أبی سمینة و أنّه من الکذّابین المشهورین مثل أبی الخطاب و یونس بن ظبیان و یزید الصائغ فی ذیل الصفحة 329

**[ترجمه]

الباب السادس عشر مکارم أخلاقه و عمله و علمه و فضله و شرفته و جلالته و نوادر احتجاجاته صلوات اللّه و سلامه علیه 331

ص: 76

العنوان الصفحة

فی عطائه علیه السّلام 333

علمه علیه السّلام بما یکون من الأعرابیّ من الإسلام بعد اطلاعه علی ما فی نفسه و شرح حاله 334

فی کتاب کتبه علیه السّلام فی جواب قوم من أصحابه الّذین کتبوا إلیه لیعزّوه عن ابنة له 336

فی أنّه علیه السّلام حجّ خمسة و عشرین حجّة ماشیا و قاسم اللّه تعالی ماله ثلاث مرّات 339

قصّة امرأة جمیلة جاءت إلیه علیه السّلام و سخاؤه و بعض اشعاره 340

فیما فعله علیه السّلام ببعض نسائه 342

فی حلمه علیه السّلام و قصّة الشامیّ 344

معنی شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ 345

فی قول یهودیّ الّذی أنهکته العلّة، و ارتکبته الذّلة، و أهلکته القلّة لمّا رآه علیه السّلام بزیّ حسن: أنصفنی؟ فقال علیه السّلام: فی أیّ شی ء؟ فقال: جدّک یقول:

الدّنیا سجن المؤمن و جنّة الکافر، فأجابه علیه السّلام 346

من جوده و کرمه علیه السّلام 347

فی رجل شکی إلیه علیه السّلام من فقره فأعطاه خمسة آلاف درهم، و انّ علیّا علیه السّلام یأمره أن یخطب، و الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام عند أبیه 370

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة جامعها زوجها، فلمّا قام عنها قامت بحموتها فوقعت علی جاریة بکر فساحقتها فألقت النطفة فیها فحملت 353

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی حضور معاویة علیه الهاویة و قول معاویة له:

حدّثنا فی نعت الرطب و هو یرید أن یخجله، و قضاؤه علیه السّلام فی رجل أصاب بیض نعام فشوّاه و أکل فی الإحرام 354

فی قوله علیه السّلام: إنّ خیر ما بذلت من مالک ما وقیت به عرضک، و إنّ من ابتغاء الخیر اتّقاء الشرّ 358

ص: 77

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 76

العنوان الصفحة

فی عطائه علیه السّلام 333

علمه علیه السّلام بما یکون من الأعرابیّ من الإسلام بعد اطلاعه علی ما فی نفسه و شرح حاله 334

فی کتاب کتبه علیه السّلام فی جواب قوم من أصحابه الّذین کتبوا إلیه لیعزّوه عن ابنة له 336

فی أنّه علیه السّلام حجّ خمسة و عشرین حجّة ماشیا و قاسم اللّه تعالی ماله ثلاث مرّات 339

قصّة امرأة جمیلة جاءت إلیه علیه السّلام و سخاؤه و بعض اشعاره 340

فیما فعله علیه السّلام ببعض نسائه 342

فی حلمه علیه السّلام و قصّة الشامیّ 344

معنی شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ 345

فی قول یهودیّ الّذی أنهکته العلّة، و ارتکبته الذّلة، و أهلکته القلّة لمّا رآه علیه السّلام بزیّ حسن: أنصفنی؟ فقال علیه السّلام: فی أیّ شی ء؟ فقال: جدّک یقول:

الدّنیا سجن المؤمن و جنّة الکافر، فأجابه علیه السّلام 346

من جوده و کرمه علیه السّلام 347

فی رجل شکی إلیه علیه السّلام من فقره فأعطاه خمسة آلاف درهم، و انّ علیّا علیه السّلام یأمره أن یخطب، و الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام عند أبیه 370

قضاؤه علیه السّلام فی امرأة جامعها زوجها، فلمّا قام عنها قامت بحموتها فوقعت علی جاریة بکر فساحقتها فألقت النطفة فیها فحملت 353

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی حضور معاویة علیه الهاویة و قول معاویة له:

حدّثنا فی نعت الرطب و هو یرید أن یخجله، و قضاؤه علیه السّلام فی رجل أصاب بیض نعام فشوّاه و أکل فی الإحرام 354

فی قوله علیه السّلام: إنّ خیر ما بذلت من مالک ما وقیت به عرضک، و إنّ من ابتغاء الخیر اتّقاء الشرّ 358

ص: 77

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السابع عشر خطبه بعد شهادة ابیه صلوات اللّه و سلامه علیهما و بیعة الناس له 359

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بعد أبیه علیه السّلام بیوم، و بعد البیعة له 359

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی صبیحة اللّیلة الّتی قبض فیها علیّ علیه السّلام 362

فی کیفیة قتل ابن الملجم لعنه اللّه 364

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد العاشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه و هو المجلد الثالث و الأربعون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة

**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام بعد أبیه علیه السّلام بیوم، و بعد البیعة له 359

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی صبیحة اللّیلة الّتی قبض فیها علیّ علیه السّلام 362

فی کیفیة قتل ابن الملجم لعنه اللّه 364

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد العاشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه و هو المجلد الثالث و الأربعون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة

**[ترجمه]

فهرس الجزء الرابع و الأربعین

الباب الثامن عشر العلة التی من اجلها صالح الحسن بن علیّ صلوات اللّه علیهما معاویة بن أبی سفیان علیه اللعنة و داهنه و لم یجاهده و فیه رسالة محمّد بن بحر الشیبانی رحمه اللّه تعالی 1

فی قول أبی سعید للحسن علیه السّلام: لم داهنت معاویة و صالحته 1

فی ما ذکره محمّد بن بحر الشیبانی فی کتابه فی معنی موادعة الحسن علیه السّلام لمعاویة 2

العلّة الّتی من أجلها اشترط الحسن علیه السّلام لمعاویة ان لا یسمّی نفسه أمیر المؤمنین 5

فی أنّ الحسن علیه السّلام شرط علی معاویة بأن لا یقیم عنده شهادة، و أن لا یتعقّب علی شیعة علیّ علیه السّلام 8

ص: 78

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها اختار علیه السّلام مال دارابجرد علی سائر الأموال، و فی الذیل تفصیل و تأیید و ما یناسب ذلک 10

بیان و شرح و تفصیل و توضیح من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه فیما عهد مولانا الامام الحسن بن علیّ علیهما السّلام علی معاویة 16

جوابه علیه السّلام لمن لامه بالمصالحة 19

فی قوله علیه السّلام لمّا طعن فی المدائن 20

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام علی المنبر حین اجتمع مع معاویة 22

فیما قاله السیّد المرتضی رضوان اللّه تعالی علیه و عنّا فی جواب من قال:

ما العذر له علیه السّلام فی خلع نفسه من الإمامة 26

**[ترجمه]فی قول أبی سعید للحسن علیه السّلام: لم داهنت معاویة و صالحته 1

فی ما ذکره محمّد بن بحر الشیبانی فی کتابه فی معنی موادعة الحسن علیه السّلام لمعاویة 2

العلّة الّتی من أجلها اشترط الحسن علیه السّلام لمعاویة ان لا یسمّی نفسه أمیر المؤمنین 5

فی أنّ الحسن علیه السّلام شرط علی معاویة بأن لا یقیم عنده شهادة، و أن لا یتعقّب علی شیعة علیّ علیه السّلام 8

ص: 78

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها اختار علیه السّلام مال دارابجرد علی سائر الأموال، و فی الذیل تفصیل و تأیید و ما یناسب ذلک 10

بیان و شرح و تفصیل و توضیح من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه فیما عهد مولانا الامام الحسن بن علیّ علیهما السّلام علی معاویة 16

جوابه علیه السّلام لمن لامه بالمصالحة 19

فی قوله علیه السّلام لمّا طعن فی المدائن 20

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام علی المنبر حین اجتمع مع معاویة 22

فیما قاله السیّد المرتضی رضوان اللّه تعالی علیه و عنّا فی جواب من قال:

ما العذر له علیه السّلام فی خلع نفسه من الإمامة 26

**[ترجمه]

الباب التاسع عشر کیفیة مصالحة الحسن بن علیّ صلوات اللّه علیهما معاویة علیه اللعنة و ما جری بینهما قبل ذلک 33

فی أنّ معاویة دسّ إلی عمرو بن حریث و الأشعث بن قیس و حجر بن الحارث و شبث بن ربعی دسیسا أفرد کلّ واحد منهم بعین من عیونه، أنّک إن قتلت الحسن علیه السّلام فلک مأتا ألف درهم و جند من أجناد الشام و بنت من بناتی 33

فی کتاب کتبه مولانا الامام الحسن علیه السّلام إلی معاویة 39

الخطبة الّتی خطبها الحسن علیه السّلام و أمر الناس بالجهاد مع المعاویة 43

فی أنّه علیه السّلام لمّا مرّ بساباط طعنه بمغول رجل من بنی أسد یقال له الجرّاح ابن سنان لعنه اللّه، و ما کتبه جماعة من رؤساء القبائل إلی معاویة 47

فیما جری بین معاویة و قیس بن سعد 52

فیما نقله ابن أبی الحدید 59

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی معاویة 64

ص: 79

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ معاویة دسّ إلی عمرو بن حریث و الأشعث بن قیس و حجر بن الحارث و شبث بن ربعی دسیسا أفرد کلّ واحد منهم بعین من عیونه، أنّک إن قتلت الحسن علیه السّلام فلک مأتا ألف درهم و جند من أجناد الشام و بنت من بناتی 33

فی کتاب کتبه مولانا الامام الحسن علیه السّلام إلی معاویة 39

الخطبة الّتی خطبها الحسن علیه السّلام و أمر الناس بالجهاد مع المعاویة 43

فی أنّه علیه السّلام لمّا مرّ بساباط طعنه بمغول رجل من بنی أسد یقال له الجرّاح ابن سنان لعنه اللّه، و ما کتبه جماعة من رؤساء القبائل إلی معاویة 47

فیما جری بین معاویة و قیس بن سعد 52

فیما نقله ابن أبی الحدید 59

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی معاویة 64

ص: 79

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب العشرون سائر ما جری بینه صلوات اللّه علیه و بین معاویة لعنه اللّه و أصحابه 70

فی أنّ معاویة بعث إلی الامام الحسن المجتبی علیه السّلام و هو یطلبه إلی مجلسه و ما احتجّ به علیه السّلام مفصلا 70

فیما قاله عمرو بن العاص، و عتبة بن أبی سفیان، و ولید بن عقبة و مغیرة شعبة 72

فیما قاله علیه السّلام فی مدح مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام و مذمة معاویة و أبی سفیان 73

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة عمرو بن عثمان بن عفّان، و أنّ علیّا علیه السّلام سبّه 79

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة عمرو بن الشانئ اللعین الأبتر، و أنّ أمّه کانت بغیة، و أنّه ولد علی فراش مشترک 80

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة ولید بن عقبة بن أبی معط، و أنّه کان ولد الزنا، و أنّ علیّا علیه السّلام جلّده فی الخمر ثمانین جلدة لأنّه کان والیا علی الکوفة فی زمن عثمان و شرب الخمر و صلّی یوما بهم و هو سکران الفجر أربعا، و أنّ أباه کان فاسقا فی قول اللّه تعالی: «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً لا یَسْتَوُونَ» و قوله عزّ اسمه: «إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ» 81

فیما قاله علیه السّلام فی عتبة بن أبی سفیان 82

فیما قاله علیه السّلام فی مغیرة بن شعبة، و أنّه لعنه اللّه ضرب فاطمة علیه السّلام حتّی ألقت ما فی بطنها 83

فی قوله علیه السّلام لمعاویة و جلسائه: «الْخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَ الْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثاتِ» هم و اللّه یا معاویة أنت و أصحابک و شیعتک، وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ» هم علیّ بن أبی طالب و أصحابه و شیعته، و ما جری بین معاویة و جلسائه 84

فیما قاله علیه السّلام فی مروان بن الحکم لعنهما اللّه و فی الذیل ما یناسب 85

بیان من العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فیما قاله علیه السّلام 86

ص: 80

العنوان الصفحة

فی مفاخرته علیه السّلام علی معاویة و مروان و المغیرة و الولید و عتبة لعنهم اللّه 93

فی قول معاویة لعبد اللّه بن جعفر الطیّار: ما کان الحسن و الحسین خیرا منک، و ما أجابه رحمه اللّه تعالی 97

فیما أفتخر به معاویة 103

**[ترجمه]فی أنّ معاویة بعث إلی الامام الحسن المجتبی علیه السّلام و هو یطلبه إلی مجلسه و ما احتجّ به علیه السّلام مفصلا 70

فیما قاله عمرو بن العاص، و عتبة بن أبی سفیان، و ولید بن عقبة و مغیرة شعبة 72

فیما قاله علیه السّلام فی مدح مولانا أمیر المؤمنین علیه السّلام و مذمة معاویة و أبی سفیان 73

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة عمرو بن عثمان بن عفّان، و أنّ علیّا علیه السّلام سبّه 79

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة عمرو بن الشانئ اللعین الأبتر، و أنّ أمّه کانت بغیة، و أنّه ولد علی فراش مشترک 80

فیما قاله علیه السّلام فی مذمّة ولید بن عقبة بن أبی معط، و أنّه کان ولد الزنا، و أنّ علیّا علیه السّلام جلّده فی الخمر ثمانین جلدة لأنّه کان والیا علی الکوفة فی زمن عثمان و شرب الخمر و صلّی یوما بهم و هو سکران الفجر أربعا، و أنّ أباه کان فاسقا فی قول اللّه تعالی: «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً لا یَسْتَوُونَ» و قوله عزّ اسمه: «إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ» 81

فیما قاله علیه السّلام فی عتبة بن أبی سفیان 82

فیما قاله علیه السّلام فی مغیرة بن شعبة، و أنّه لعنه اللّه ضرب فاطمة علیه السّلام حتّی ألقت ما فی بطنها 83

فی قوله علیه السّلام لمعاویة و جلسائه: «الْخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَ الْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثاتِ» هم و اللّه یا معاویة أنت و أصحابک و شیعتک، وَ الطَّیِّباتُ لِلطَّیِّبِینَ» هم علیّ بن أبی طالب و أصحابه و شیعته، و ما جری بین معاویة و جلسائه 84

فیما قاله علیه السّلام فی مروان بن الحکم لعنهما اللّه و فی الذیل ما یناسب 85

بیان من العلّامة المجلسی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فیما قاله علیه السّلام 86

ص: 80

العنوان الصفحة

فی مفاخرته علیه السّلام علی معاویة و مروان و المغیرة و الولید و عتبة لعنهم اللّه 93

فی قول معاویة لعبد اللّه بن جعفر الطیّار: ما کان الحسن و الحسین خیرا منک، و ما أجابه رحمه اللّه تعالی 97

فیما أفتخر به معاویة 103

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون أحوال أهل زمانه و عشائره و أصحابه، و ما جری بینه و بینهم و ما جری بینهم و بین معاویة و أصحابه لعنهم اللّه 110

أسماء أصحابه علیه السّلام 110

فیما جری بین عبد اللّه بن العباس و معاویة 113

فیما قاله سعد بن أبی وقّاص فی فضائل علیّ علیه السّلام فی مجلس معاویة بعد نزوله إلی المدینة 118

فی أنّ معاویة کتب إلی مروان و هو عامله علی المدینة أن یخطب لیزید زینب بنت عبد اللّه بن جعفر، و ما قاله مولانا الإمام المجتبی علیه السّلام 119

فیما جری بین صعصعة بن صوحان و معاویة 123

فیما جری بین عبد اللّه بن العباس و معاویة، و ما کتب معاویة إلی جمیع عمّاله فی الأمصار فی شیعة علیّ علیه السّلام علی قتلهم و إخوافهم و صلبهم و سمل أعینهم و حبسهم و طردهم 124

قصّة عمرو بن الحمق و إسلامه، و أنّ أوّل رأس حمل و نصب فی الإسلام رأسه 130

**[ترجمه]أسماء أصحابه علیه السّلام 110

فیما جری بین عبد اللّه بن العباس و معاویة 113

فیما قاله سعد بن أبی وقّاص فی فضائل علیّ علیه السّلام فی مجلس معاویة بعد نزوله إلی المدینة 118

فی أنّ معاویة کتب إلی مروان و هو عامله علی المدینة أن یخطب لیزید زینب بنت عبد اللّه بن جعفر، و ما قاله مولانا الإمام المجتبی علیه السّلام 119

فیما جری بین صعصعة بن صوحان و معاویة 123

فیما جری بین عبد اللّه بن العباس و معاویة، و ما کتب معاویة إلی جمیع عمّاله فی الأمصار فی شیعة علیّ علیه السّلام علی قتلهم و إخوافهم و صلبهم و سمل أعینهم و حبسهم و طردهم 124

قصّة عمرو بن الحمق و إسلامه، و أنّ أوّل رأس حمل و نصب فی الإسلام رأسه 130

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون جمل تواریخه و احواله و حلیته و مبلغ عمره و شهادته و دفنه و فضل البکاء علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 134

ص: 81

العنوان الصفحة

فی ولادته و الأقوال فیها و مدّة عمره و کناه و ألقابه و سنة وفاته علیه السّلام 134

فیما قاله جنادة بن أبی امیّة و کان عائدا لمولانا الإمام المجتبی علیه السّلام فی مرضه الّذی توفّی فیه، و ما قال علیه السّلام له فی الموعظة 138

فیما فعلت عائشة بجنازة الإمام المجتبی علیه السّلام 141

فی أنّ معاویة طلب السمّ من ملک الروم و دفعه إلی جعدة 147

فیما أوصی به الامام الحسن المجتبی علیه السّلام لأخیه الحسین علیه السّلام 151

فی قول ابن عبّاس لعائشة: تجمّلت تبغلت و إن عشت تفیّلت 154

فی أنّ الحسن علیه السّلام تزوّج مأتین و خمسین امرأة، و أنّه سقی السمّ مرارا، و أنّ معاویة لمّا بلغه موت الحسن علیه السّلام سجد و سجدوا من حوله و کبّر و کبّروا معه لعنهم اللّه 159

فی یوم وفاته علیه السّلام 161

**[ترجمه]ص: 81

العنوان الصفحة

فی ولادته و الأقوال فیها و مدّة عمره و کناه و ألقابه و سنة وفاته علیه السّلام 134

فیما قاله جنادة بن أبی امیّة و کان عائدا لمولانا الإمام المجتبی علیه السّلام فی مرضه الّذی توفّی فیه، و ما قال علیه السّلام له فی الموعظة 138

فیما فعلت عائشة بجنازة الإمام المجتبی علیه السّلام 141

فی أنّ معاویة طلب السمّ من ملک الروم و دفعه إلی جعدة 147

فیما أوصی به الامام الحسن المجتبی علیه السّلام لأخیه الحسین علیه السّلام 151

فی قول ابن عبّاس لعائشة: تجمّلت تبغلت و إن عشت تفیّلت 154

فی أنّ الحسن علیه السّلام تزوّج مأتین و خمسین امرأة، و أنّه سقی السمّ مرارا، و أنّ معاویة لمّا بلغه موت الحسن علیه السّلام سجد و سجدوا من حوله و کبّر و کبّروا معه لعنهم اللّه 159

فی یوم وفاته علیه السّلام 161

**[ترجمه]

الباب الثالث و العشرون ذکر أولاده صلوات اللّه و سلامه علیه، و أزواجه، و عددهم، و أسمائهم، و طرف من أخبارهم 163

فی أنّ له علیه السّلام خمسة عشر ولدا ذکرا و انثی، و اسمائهم، و ترجمة زید بن الحسن علیه السّلام و ما قال فی حقّه الشعراء من المراثی 163

ترجمة الحسن بن الحسن علیه السّلام و أنّه کان والیا صدقات أمیر المؤمنین علیه السّلام و کان مع عمّه الحسین علیه السّلام یوم الطفّ و کان صهره، و لمّا مات الحسن بن الحسن علیه السّلام ضربت زوجته فاطمة بنت الحسین علیه السّلام علی قبره فسطاطا إلی رأس السنة 166

تحقیق فی عدد أولاده علیه السّلام و أسمائهم و امّهات أولاده 168

فی أزواجه علیه السّلام و أسمائهنّ

ص: 82

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ له علیه السّلام خمسة عشر ولدا ذکرا و انثی، و اسمائهم، و ترجمة زید بن الحسن علیه السّلام و ما قال فی حقّه الشعراء من المراثی 163

ترجمة الحسن بن الحسن علیه السّلام و أنّه کان والیا صدقات أمیر المؤمنین علیه السّلام و کان مع عمّه الحسین علیه السّلام یوم الطفّ و کان صهره، و لمّا مات الحسن بن الحسن علیه السّلام ضربت زوجته فاطمة بنت الحسین علیه السّلام علی قبره فسطاطا إلی رأس السنة 166

تحقیق فی عدد أولاده علیه السّلام و أسمائهم و امّهات أولاده 168

فی أزواجه علیه السّلام و أسمائهنّ

ص: 82

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب ما یختص بتاریخ الحسین بن علی صلوات اللّه علیهما

الباب الرابع و العشرون النصّ علیه بخصوصه، و وصیة الحسن إلیه صلوات اللّه علیهما 174

النصّ علی الحسین علیه السّلام، و فیه بیان 175

**[ترجمه]النصّ علی الحسین علیه السّلام، و فیه بیان 175

**[ترجمه]

الباب الخامس و العشرون معجزاته صلوات اللّه و سلامه علیه 180

شفاؤه علیه السّلام من الوضح فی حبابة الوالبیّة 180

إحیاؤه علیه السّلام امرأة میّت للوصیّة، و علمه علیه السّلام بأنّ الأعرابیّ أجنب نفسه و معرفته علیه السّلام اللصوص الّذین قتلوا غلمانه الّذین نهاهم عن الخروج 181

إخباره علیه السّلام بأنّ المرأة الّتی تزوّجها مولاه مشومة، و الصفح عن فطرس من اللّه جلّ جلاله 182

فی أنّه علیه السّلام دخل علی مریض فطارت الحمّی حین دخل، و تخلیصه علیه السّلام ید الرجل من ذراع المرأة 183

کلام الغلام الرّضیع بأمره علیه السّلام باذن اللّه تعالی 184

فی أنّ جبرئیل علیه السّلام یناغیه و یسلیه فی مهده علیه السّلام 188

**[ترجمه]شفاؤه علیه السّلام من الوضح فی حبابة الوالبیّة 180

إحیاؤه علیه السّلام امرأة میّت للوصیّة، و علمه علیه السّلام بأنّ الأعرابیّ أجنب نفسه و معرفته علیه السّلام اللصوص الّذین قتلوا غلمانه الّذین نهاهم عن الخروج 181

إخباره علیه السّلام بأنّ المرأة الّتی تزوّجها مولاه مشومة، و الصفح عن فطرس من اللّه جلّ جلاله 182

فی أنّه علیه السّلام دخل علی مریض فطارت الحمّی حین دخل، و تخلیصه علیه السّلام ید الرجل من ذراع المرأة 183

کلام الغلام الرّضیع بأمره علیه السّلام باذن اللّه تعالی 184

فی أنّ جبرئیل علیه السّلام یناغیه و یسلیه فی مهده علیه السّلام 188

**[ترجمه]

الباب السادس و العشرون مکارم أخلاقه، و جمل احواله، و تاریخه و أحوال أصحابه صلوات اللّه علیه 189

ص: 83

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام قضی دین أسامة و هو ستّون ألف درهم 189

فیما قاله علیه السّلام لمّا قصد الطفّ و ما انشد فیه 192

فی أنّه علیه السّلام کبّر مع جدّه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی التکبیر السّابعة، فصارت سنّة 194

فی أنّ أعرابیّا ضمن دیة و جاء إلی الحسین علیه السّلام فسأله علیه السّلام عنه عن ثلاث مسائل: أیّ الأعمال أفضل، و النجاة من المهلکة، و زین الرّجل ... 196

فی ولادته و مدة حمله و عمره و خلافته و شهادته علیه السّلام و قاتله 198

الأقوال فی یوم ولادته و سنة ولادته علیه السّلام 200

**[ترجمه]ص: 83

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام قضی دین أسامة و هو ستّون ألف درهم 189

فیما قاله علیه السّلام لمّا قصد الطفّ و ما انشد فیه 192

فی أنّه علیه السّلام کبّر مع جدّه رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی التکبیر السّابعة، فصارت سنّة 194

فی أنّ أعرابیّا ضمن دیة و جاء إلی الحسین علیه السّلام فسأله علیه السّلام عنه عن ثلاث مسائل: أیّ الأعمال أفضل، و النجاة من المهلکة، و زین الرّجل ... 196

فی ولادته و مدة حمله و عمره و خلافته و شهادته علیه السّلام و قاتله 198

الأقوال فی یوم ولادته و سنة ولادته علیه السّلام 200

**[ترجمه]

الباب السابع و العشرون احتجاجه صلوات اللّه علیه علی معاویة و اولیائه لعنهم اللّه و ما جری بینه و بینهم 205

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام 205

فیما کتبه معاویة لعنه اللّه إلی الحسین علیه السّلام و ما کتبه علیه السّلام فی جوابه 212

**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام 205

فیما کتبه معاویة لعنه اللّه إلی الحسین علیه السّلام و ما کتبه علیه السّلام فی جوابه 212

**[ترجمه]

الباب الثامن و العشرون الآیات المؤوّلة لشهادته صلوات اللّه علیه و انه یطلب اللّه بثاره 217

تأویل قوله تعالی: «أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ قِیلَ لَهُمْ کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ» و قول الامام الباقر علیه السّلام: و اللّه الّذی صنعه الحسن علیه السّلام کان خیرا لهذه الامّة ممّا طلعت علیه الشمس 217

تأویل قوله تعالی: «وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطاناً» هو الحسین علیه السّلام، و قول الإمام الصّادق علیه السّلام اقرءوا سورة الفجر فی فرائضکم و نوافلکم، فانّها سورة الحسین علیه السّلام 218

تأویل قوله عزّ و جلّ: «الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ»* جرت فی الحسین علیه السّلام 219

ص: 84

العنوان الصفحة

**[ترجمه]تأویل قوله تعالی: «أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ قِیلَ لَهُمْ کُفُّوا أَیْدِیَکُمْ» و قول الامام الباقر علیه السّلام: و اللّه الّذی صنعه الحسن علیه السّلام کان خیرا لهذه الامّة ممّا طلعت علیه الشمس 217

تأویل قوله تعالی: «وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطاناً» هو الحسین علیه السّلام، و قول الإمام الصّادق علیه السّلام اقرءوا سورة الفجر فی فرائضکم و نوافلکم، فانّها سورة الحسین علیه السّلام 218

تأویل قوله عزّ و جلّ: «الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ»* جرت فی الحسین علیه السّلام 219

ص: 84

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب التاسع و العشرون ما عوضه اللّه صلوات اللّه و سلامه علیه بشهادته 221

فی قول الصادقین علیه السّلام: إنّ اللّه تعالی عوّض الحسین علیه السّلام من قتله أن جعل الإمامة فی ذرّیّته 221

**[ترجمه]فی قول الصادقین علیه السّلام: إنّ اللّه تعالی عوّض الحسین علیه السّلام من قتله أن جعل الإمامة فی ذرّیّته 221

**[ترجمه]

الباب الثلاثون اخبار اللّه تعالی انبیائه و نبیّنا صلّی اللّه علیه و آله بشهادته 223

تأویل قوله عزّ و جلّ: «کهیعص» و قصّة زکریّا علیه السّلام 223

قصّة إبراهیم علیه السّلام فی ذبح ابنه إسماعیل علیه السّلام و فیه بیان 225

قصّة إسماعیل صادق الوعد علیه السّلام و قوله: یکون لی بالحسین اسوة 227

فی قول جبرئیل علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی الحسین علیه السّلام إنّ امّتک ستقتله 228

فی خمسة مسامیر کانت لنوح علیه السّلام باسم الخمسة الطیّبة علیهم السّلام 230

فی أنّ جبرئیل علیه السّلام نزل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و قال: إنّ اللّه یقرأ علیک السّلام و یبشّرک بمولود یولد من فاطمة علیها السّلام تقتله امّتک من بعدک 232

فی آدم علیه السّلام و مروره بکربلا 242

فی مرور إبراهیم علیه السّلام بکربلا 243

فی مرور موسی و یوشع و سلیمان و عیسی علیهم السّلام بکربلا 244

فی قول جبرئیل لآدم علیه السّلام قل: یا حمید بحقّ محمّد، یا عالی بحقّ علیّ، یا فاطر بحقّ فاطمة، یا محسن بحقّ الحسن و الحسین و منک الاحسان، و بکاء آدم علیه السّلام للحسین علیه السّلام 245

فی الرؤیا الّتی رآها أمّ الفضل لبابة زوجة العباس 246

ص: 85

العنوان الصفحة

**[ترجمه]تأویل قوله عزّ و جلّ: «کهیعص» و قصّة زکریّا علیه السّلام 223

قصّة إبراهیم علیه السّلام فی ذبح ابنه إسماعیل علیه السّلام و فیه بیان 225

قصّة إسماعیل صادق الوعد علیه السّلام و قوله: یکون لی بالحسین اسوة 227

فی قول جبرئیل علیه السّلام لرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی الحسین علیه السّلام إنّ امّتک ستقتله 228

فی خمسة مسامیر کانت لنوح علیه السّلام باسم الخمسة الطیّبة علیهم السّلام 230

فی أنّ جبرئیل علیه السّلام نزل علی رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و قال: إنّ اللّه یقرأ علیک السّلام و یبشّرک بمولود یولد من فاطمة علیها السّلام تقتله امّتک من بعدک 232

فی آدم علیه السّلام و مروره بکربلا 242

فی مرور إبراهیم علیه السّلام بکربلا 243

فی مرور موسی و یوشع و سلیمان و عیسی علیهم السّلام بکربلا 244

فی قول جبرئیل لآدم علیه السّلام قل: یا حمید بحقّ محمّد، یا عالی بحقّ علیّ، یا فاطر بحقّ فاطمة، یا محسن بحقّ الحسن و الحسین و منک الاحسان، و بکاء آدم علیه السّلام للحسین علیه السّلام 245

فی الرؤیا الّتی رآها أمّ الفضل لبابة زوجة العباس 246

ص: 85

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الحادی و الثلاثون ما اخبر به الرسول و أمیر المؤمنین و الحسین صلوات اللّه و سلامه علیهم بشهادته صلوات اللّه و سلامه علیه 250

فیما حدّثته أسماء بنت عمیس 250

فی نزول أمیر المؤمنین علیه السّلام بنینوی بشطّ الفرات 252

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی ولایة علیّ علیه السّلام و إخباره صلّی اللّه علیه و آله بشهادة الحسین علیه السّلام 257

فی الرؤیا الّتی رآها هند، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: اللّهمّ العنها و نسلها 263

فی قول الصادق علیه السّلام: کان الحسین مع أمّه تحمله فأخذه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و قال:

لعن اللّه قاتلک و سالبک، و ما قالت فاطمة علیها السّلام 264

اشعار أمیر المؤمنین علیه السّلام للحسین علیه السّلام و بیان لغاتها 266

**[ترجمه]فیما حدّثته أسماء بنت عمیس 250

فی نزول أمیر المؤمنین علیه السّلام بنینوی بشطّ الفرات 252

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فی ولایة علیّ علیه السّلام و إخباره صلّی اللّه علیه و آله بشهادة الحسین علیه السّلام 257

فی الرؤیا الّتی رآها هند، و قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: اللّهمّ العنها و نسلها 263

فی قول الصادق علیه السّلام: کان الحسین مع أمّه تحمله فأخذه النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و قال:

لعن اللّه قاتلک و سالبک، و ما قالت فاطمة علیها السّلام 264

اشعار أمیر المؤمنین علیه السّلام للحسین علیه السّلام و بیان لغاتها 266

**[ترجمه]

الباب الثانی و الثلاثون ان مصیبته صلوات اللّه علیه کان أعظم المصائب، و ذل الناس بقتله و ردّ قول من قال انه علیه السّلام لم یقتل و لکن شبه لهم 269

العلّة الّتی من أجلها صار یوم عاشوراء یوم مصیبة و أعظم مصیبة 269

العلّة الّتی من أجلها سمّت العامّة یوم عاشوراء یوم برکة 270

فی سهو النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 271

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها صار یوم عاشوراء یوم مصیبة و أعظم مصیبة 269

العلّة الّتی من أجلها سمّت العامّة یوم عاشوراء یوم برکة 270

فی سهو النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 271

**[ترجمه]

الباب الثالث و الثلاثون العلة التی من اجلها لم یکف اللّه قتلة الأئمّة علیهم السّلام و من ظلمهم عن قتلهم و ظلمهم، و علة ابتلائهم صلوات اللّه علیهم أجمعین 273

ص: 86

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها سلّط اللّه عدوّه علی ولیّه 273

قصّة أیوب النبیّ علیه السّلام 275

**[ترجمه]ص: 86

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها سلّط اللّه عدوّه علی ولیّه 273

قصّة أیوب النبیّ علیه السّلام 275

**[ترجمه]

الباب الرابع و الثلاثون ثواب البکاء علی مصیبته، و مصائب سائر الأئمّة علیهم السّلام و فیه أدب المأتم یوم عاشوراء 278

فیما قال الرضا علیه السّلام فی ذکر مصائبهم علیهم السّلام، و من خرج من عینه دمع 278

ثواب من أنشد فی الحسین علیه السّلام شعرا 282

فی أنّ المحرّم شهر کان أهل الجاهلیّة یحرّمون فیه القتال 283

فیما رواه الریّان بن شبیب عن الرضا علیه السّلام فی أوّل یوم من المحرّم 285

فی قول الإمام الصادق علیه السّلام لأبی هارون المکفوف أنشدنی فی الحسین 287

فیمن انکر الثواب علی البکاء للحسین علیه السّلام و ما رأی فی الرّؤیا، و فی الذّیل بحث و بیان فیمن انکر فضل البکاء علی مصائب الحسین و الأئمة علیهم السّلام 293

**[ترجمه]فیما قال الرضا علیه السّلام فی ذکر مصائبهم علیهم السّلام، و من خرج من عینه دمع 278

ثواب من أنشد فی الحسین علیه السّلام شعرا 282

فی أنّ المحرّم شهر کان أهل الجاهلیّة یحرّمون فیه القتال 283

فیما رواه الریّان بن شبیب عن الرضا علیه السّلام فی أوّل یوم من المحرّم 285

فی قول الإمام الصادق علیه السّلام لأبی هارون المکفوف أنشدنی فی الحسین 287

فیمن انکر الثواب علی البکاء للحسین علیه السّلام و ما رأی فی الرّؤیا، و فی الذّیل بحث و بیان فیمن انکر فضل البکاء علی مصائب الحسین و الأئمة علیهم السّلام 293

**[ترجمه]

الباب الخامس و الثلاثون فضل الشهداء معه، و علة عدم مبالاتهم بالقتل و بیان أنه صلوات اللّه علیه کان فرحا لا یبالی بما یجری علیه 297

علّة إقدام أصحاب الحسین علیه السّلام علی القتل 297

**[ترجمه]علّة إقدام أصحاب الحسین علیه السّلام علی القتل 297

**[ترجمه]

الباب السادس و الثلاثون کفر قتلته علیه السّلام، و ثواب اللعن علیهم، و شدة عذابهم، و ما ینبغی أن یقال عند ذکره صلوات اللّه علیه 299

فی اللعن علی یزید و آل زیاد و اللعن علی قتلة الحسین علیه السّلام 299

ص: 87

العنوان الصفحة

فی ستّة لعنهم اللّه و کل نبیّ 300

فی أنّ ابن زیاد لعنه اللّه جمع سبعین ألف فارس لحرب الحسین علیه السّلام 305

فیما جری بین عمر بن سعد و ابن زیاد لعنهما اللّه 306

فی قول اللّه عزّ و جلّ: لموسی علیه السّلام أعفو عمّن استغفرنی إلّا قاتل الحسین، و بکاء موسی بن عمران علی الحسین علیه السّلام، و أن یزید و عبید زیاد و عمر بن سعد لعنهم اللّه کانوا أولاد زنا 308

**[ترجمه]فی اللعن علی یزید و آل زیاد و اللعن علی قتلة الحسین علیه السّلام 299

ص: 87

العنوان الصفحة

فی ستّة لعنهم اللّه و کل نبیّ 300

فی أنّ ابن زیاد لعنه اللّه جمع سبعین ألف فارس لحرب الحسین علیه السّلام 305

فیما جری بین عمر بن سعد و ابن زیاد لعنهما اللّه 306

فی قول اللّه عزّ و جلّ: لموسی علیه السّلام أعفو عمّن استغفرنی إلّا قاتل الحسین، و بکاء موسی بن عمران علی الحسین علیه السّلام، و أن یزید و عبید زیاد و عمر بن سعد لعنهم اللّه کانوا أولاد زنا 308

**[ترجمه]

الباب السابع و الثلاثون ما جری علیه بعد بیعة الناس لیزید الی شهادته صلوات اللّه علیه و لعنة اللّه علی ظالمیه و قاتلیه و الراضین بقتله و المؤازرین علیه 310

فیما أوصی به معاویة ابنه یزید لعنهما اللّه لمّا حضرته الوفاة فی العباد له 311

فی کتاب عتبة إلی یزید و کتابه إلیه فی أمر الحسین علیه السّلام 312

فی ملاقات الحسین علیه السّلام و الحرّ 314

فی قوله علیه السّلام: یا دهر افّ لک من خلیل. 316

قصّة العطش، و ما قاله علیه السّلام للعسکر 318

فی وصف القتال 319

فیما رواه الشیخ المفید رحمه اللّه فی وقعة الطفّ 324

فی کتاب أهل الکوفة إلی الحسین علیه السّلام 332

فی أنّ الحسین علیه السّلام بعث ابن عمّه مسلم بن عقیل علیه السّلام إلی الکوفة 334

فی ورود عبید اللّه بن زیاد لعنه اللّه علی الکوفة، و ما جری 340

فی قتال مسلم علیه السّلام و بکاؤه علی الحسین علیه السّلام 352

فی شهادة مسلم علیه السّلام 357

فی توجّه الحسین علیه السّلام إلی العراق، و ما قاله محمّد بن الحنفیّة 364

ص: 88

العنوان الصفحة

الخطبة الّتی خطبها الحسین علیه السّلام لمّا عزم علی الخروج إلی العراق 366

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی أهل الکوفة 369

أتاه علیه السّلام خبر مسلم علیه السّلام فی زبالة، و ما أنشأ 374

فی تلاقی الحسین علیه السّلام مع الحرّ رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 375

فی نزوله علیه السّلام بکربلا 381

وقعة الطفّ، و العطش، و ما جری 387

ما جری فی لیلة العاشورا 393

إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الأربعون و هو الجزء الثانی من المجلد العاشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه

**[ترجمه]فیما أوصی به معاویة ابنه یزید لعنهما اللّه لمّا حضرته الوفاة فی العباد له 311

فی کتاب عتبة إلی یزید و کتابه إلیه فی أمر الحسین علیه السّلام 312

فی ملاقات الحسین علیه السّلام و الحرّ 314

فی قوله علیه السّلام: یا دهر افّ لک من خلیل. 316

قصّة العطش، و ما قاله علیه السّلام للعسکر 318

فی وصف القتال 319

فیما رواه الشیخ المفید رحمه اللّه فی وقعة الطفّ 324

فی کتاب أهل الکوفة إلی الحسین علیه السّلام 332

فی أنّ الحسین علیه السّلام بعث ابن عمّه مسلم بن عقیل علیه السّلام إلی الکوفة 334

فی ورود عبید اللّه بن زیاد لعنه اللّه علی الکوفة، و ما جری 340

فی قتال مسلم علیه السّلام و بکاؤه علی الحسین علیه السّلام 352

فی شهادة مسلم علیه السّلام 357

فی توجّه الحسین علیه السّلام إلی العراق، و ما قاله محمّد بن الحنفیّة 364

ص: 88

العنوان الصفحة

الخطبة الّتی خطبها الحسین علیه السّلام لمّا عزم علی الخروج إلی العراق 366

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی أهل الکوفة 369

أتاه علیه السّلام خبر مسلم علیه السّلام فی زبالة، و ما أنشأ 374

فی تلاقی الحسین علیه السّلام مع الحرّ رضی اللّه تعالی عنه و عنّا 375

فی نزوله علیه السّلام بکربلا 381

وقعة الطفّ، و العطش، و ما جری 387

ما جری فی لیلة العاشورا 393

إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الأربعون و هو الجزء الثانی من المجلد العاشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه

**[ترجمه]

فهرس الجزء الخامس و الأربعین فی بقیة الباب السابع و الثلاثین

اشارة

سائر ما جری علیه بعد بیعة الناس لیزید الی شهادته صلوات اللّه علیه 1 فیما رواه مولانا السجّاد علیه السّلام 1

ما جری فی صبیحة یوم العاشورا 4

فیما قاله مولانا الحسین علیه السّلام فی یوم العاشورا لجماعة الکوفیّ من النصائح و المواعظ 8

فی وصف القتال و الحرب و شهادة الشهداء واحدا بعد واحد من بنی هاشم و غیرهم رضوان اللّه تعالی علیهم و علینا 12

ص: 89

العنوان الصفحة

العبّاس بن أمیر المؤمنین علیه السّلام 39

قاسم بن الحسن و علیّ بن الحسین علیهم السّلام 42

فی أنّ الحسین علیه السّلام تقدّم الی القتال 47

عبد اللّه بن الحسن علیه السّلام 53

فی شهادة الإمام أبی عبد اللّه الحسین علیه السّلام 55

فی إحراق الخیام 58

فی رأس الحسین علیه السّلام و رءوس أصحابه رضی اللّه عنهم، و أسماء الشهداء من بنی هاشم 62

فی زیارة الشهداء رضوان اللّه تعالی علیهم و علینا 65

بیان و شرح و توضیح و تحقیق و لفت نظر من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 74

فیما رواه أمّ سلمة رضی اللّه تعالی عنها فی تربة کانت فی قارورة 89

فیما أخبر به میثم التمّار حبیب بن مظاهر بقتله و بالعکس رضوان اللّه تعالی علیهما 92

فی صوم تاسوعا و عاشوراء 95

تذنیب فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی کتاب تنزیه الأنبیاء، فان قیل:

ما العذر فی خروجه صلوات اللّه علیه من مکّة بأهله و عیاله إلی الکوفة، و المستولی علیها أعداؤه 96

فی أنّ کلا من الأئمّة علیهم السّلام کان مأمورا بأمور خاصّة 98

**[ترجمه]سائر ما جری علیه بعد بیعة الناس لیزید الی شهادته صلوات اللّه علیه 1 فیما رواه مولانا السجّاد علیه السّلام 1

ما جری فی صبیحة یوم العاشورا 4

فیما قاله مولانا الحسین علیه السّلام فی یوم العاشورا لجماعة الکوفیّ من النصائح و المواعظ 8

فی وصف القتال و الحرب و شهادة الشهداء واحدا بعد واحد من بنی هاشم و غیرهم رضوان اللّه تعالی علیهم و علینا 12

ص: 89

العنوان الصفحة

العبّاس بن أمیر المؤمنین علیه السّلام 39

قاسم بن الحسن و علیّ بن الحسین علیهم السّلام 42

فی أنّ الحسین علیه السّلام تقدّم الی القتال 47

عبد اللّه بن الحسن علیه السّلام 53

فی شهادة الإمام أبی عبد اللّه الحسین علیه السّلام 55

فی إحراق الخیام 58

فی رأس الحسین علیه السّلام و رءوس أصحابه رضی اللّه عنهم، و أسماء الشهداء من بنی هاشم 62

فی زیارة الشهداء رضوان اللّه تعالی علیهم و علینا 65

بیان و شرح و توضیح و تحقیق و لفت نظر من العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 74

فیما رواه أمّ سلمة رضی اللّه تعالی عنها فی تربة کانت فی قارورة 89

فیما أخبر به میثم التمّار حبیب بن مظاهر بقتله و بالعکس رضوان اللّه تعالی علیهما 92

فی صوم تاسوعا و عاشوراء 95

تذنیب فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی کتاب تنزیه الأنبیاء، فان قیل:

ما العذر فی خروجه صلوات اللّه علیه من مکّة بأهله و عیاله إلی الکوفة، و المستولی علیها أعداؤه 96

فی أنّ کلا من الأئمّة علیهم السّلام کان مأمورا بأمور خاصّة 98

**[ترجمه]

الباب الثامن و الثلاثون شهادة ولدی مسلم الصغیرین رضی اللّه تعالی عنهما 100

فی قول ... لمّا قتل الحسین علیه السّلام اسر من معسکره غلامان صغیران فاتی بهما عبید اللّه، فدعا سجّانا له، فقال: خذ هذین الغلامین ... حتّی صارا فی السنة ... و شهادتهما 100

ص: 90

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قول ... لمّا قتل الحسین علیه السّلام اسر من معسکره غلامان صغیران فاتی بهما عبید اللّه، فدعا سجّانا له، فقال: خذ هذین الغلامین ... حتّی صارا فی السنة ... و شهادتهما 100

ص: 90

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب التاسع و الثلاثون الوقائع المتأخرة عن قتله صلوات اللّه علیه الی رجوع أهل البیت علیهم السّلام الی المدینة و ما ظهر من اعجازه صلوات اللّه علیه فی تلک الأحوال 107

فی بعثة رأس الحسین علیه السّلام إلی الکوفة 107

فی سیر أهل البیت إلی الکوفة، و أنّ امرأة قالت: من أیّ الأساری أنتنّ، و ما قاله الإمام السجّاد علیه السّلام، و الخطبة التی خطبها زینب علیها السّلام بقولها: یا أهل الکوفة، یا أهل الختل و الغدر ... 108

الخطبة الّتی خطبها فاطمة الصغری بعد أن ردّت من کربلا 110

الخطبة الّتی خطبها أمّ کلثوم علیها السّلام بنت علیّ علیه السّلام فی ذلک الیوم 112

فیما رواه، مسلم الجصّاص، و قول أمّ کلثوم فی الصّدقة 114

فی أنّ زینب علیها السّلام نطحت جبینها بمقدّم المحمل، و قولها: یا هلالا ... 115

فی أنّ ابن زیاد لعنه اللّه همّ بقتل زینب علیها السّلام 116

فیما قاله ابن زیاد لعنه اللّه و ما قاله عبد اللّه بن عفیف الأزدی فی جوابه، و ما جری من القتال فی الکوفة 119

فی قراءته علیه السّلام آیة من سورة الکهف 121

فی مجلس یزید و ما قاله لعنه اللّه و أنّه نکت بقضیب خیزران ثنایا الحسین علیه السّلام 132

الخطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام فی مجلس یزید لعنه اللّه 133

فی رجل شامی قال: هب لی هذه الجاریة 136

الخطبة التی خطبها مولانا السجّاد علیه السّلام فی مسجد الشام 138

فی إسلام النصرانیّ 142

ص: 91

العنوان الصفحة

فی ثلاث حاجات ذکرهنّ مولانا السجّاد علیه السّلام و فی رأس الحسین علیه السّلام و محل دفنه 144

فی رجوع أهل البیت من الشام إلی کربلاء 146

فی ورودهم بالمدینة 147

الخطبة الّتی خطبها مولانا السجّاد علیه السّلام لمّا ورد المدینة 148

شرح خطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام بالکوفة 150

الخطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام فی مجلس الشام علی ما فی الاحتجاج 157

قصّة کربلاء و الوقائع المتأخّرة عن قتله علیه السّلام علی ما قاله مولانا علیّ بن الحسین علیهما السّلام 179

قصّة الرّاهب الّذی أخذ رأس الحسین علیه السّلام 185

قصّة نصرانیّ أسلم عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و ما قاله فی مجلس یزید 189

قصّة الطیور، و شفاء بنت یهودیّ کانت عمیاء مشلولة 191

الرؤیا الّتی رآها سکینة علیها السّلام 194

أشعار أنشدها أمّ کلثوم علیها السّلام بقولها: مدینة جدّنا لا تقبلینا 197

فیما قاله مولانا السجّاد علیه السّلام فی التسبیح 200

**[ترجمه]فی بعثة رأس الحسین علیه السّلام إلی الکوفة 107

فی سیر أهل البیت إلی الکوفة، و أنّ امرأة قالت: من أیّ الأساری أنتنّ، و ما قاله الإمام السجّاد علیه السّلام، و الخطبة التی خطبها زینب علیها السّلام بقولها: یا أهل الکوفة، یا أهل الختل و الغدر ... 108

الخطبة الّتی خطبها فاطمة الصغری بعد أن ردّت من کربلا 110

الخطبة الّتی خطبها أمّ کلثوم علیها السّلام بنت علیّ علیه السّلام فی ذلک الیوم 112

فیما رواه، مسلم الجصّاص، و قول أمّ کلثوم فی الصّدقة 114

فی أنّ زینب علیها السّلام نطحت جبینها بمقدّم المحمل، و قولها: یا هلالا ... 115

فی أنّ ابن زیاد لعنه اللّه همّ بقتل زینب علیها السّلام 116

فیما قاله ابن زیاد لعنه اللّه و ما قاله عبد اللّه بن عفیف الأزدی فی جوابه، و ما جری من القتال فی الکوفة 119

فی قراءته علیه السّلام آیة من سورة الکهف 121

فی مجلس یزید و ما قاله لعنه اللّه و أنّه نکت بقضیب خیزران ثنایا الحسین علیه السّلام 132

الخطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام فی مجلس یزید لعنه اللّه 133

فی رجل شامی قال: هب لی هذه الجاریة 136

الخطبة التی خطبها مولانا السجّاد علیه السّلام فی مسجد الشام 138

فی إسلام النصرانیّ 142

ص: 91

العنوان الصفحة

فی ثلاث حاجات ذکرهنّ مولانا السجّاد علیه السّلام و فی رأس الحسین علیه السّلام و محل دفنه 144

فی رجوع أهل البیت من الشام إلی کربلاء 146

فی ورودهم بالمدینة 147

الخطبة الّتی خطبها مولانا السجّاد علیه السّلام لمّا ورد المدینة 148

شرح خطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام بالکوفة 150

الخطبة الّتی خطبها زینب علیها السّلام فی مجلس الشام علی ما فی الاحتجاج 157

قصّة کربلاء و الوقائع المتأخّرة عن قتله علیه السّلام علی ما قاله مولانا علیّ بن الحسین علیهما السّلام 179

قصّة الرّاهب الّذی أخذ رأس الحسین علیه السّلام 185

قصّة نصرانیّ أسلم عند رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و ما قاله فی مجلس یزید 189

قصّة الطیور، و شفاء بنت یهودیّ کانت عمیاء مشلولة 191

الرؤیا الّتی رآها سکینة علیها السّلام 194

أشعار أنشدها أمّ کلثوم علیها السّلام بقولها: مدینة جدّنا لا تقبلینا 197

فیما قاله مولانا السجّاد علیه السّلام فی التسبیح 200

**[ترجمه]

الباب الأربعون ما ظهر بعد شهادته من بکاء السماء و الأرض علیه صلّی اللّه علیه و انکساف الشمس و القمر و غیرها 201

فیما یقال عند ذکر الحسین علیه السّلام و بکاء السماء و الأرض و غیرهما له و اخبار میثم رضی اللّه عنه بشهادته علیه السّلام 202

فی أنّ قاتل یحیی بن زکریّا و قاتل الحسین علیهم السّلام کانا ولد زنا 212

إخبار أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنه بشهادة الحسین علیه السّلام 219

ص: 92

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما یقال عند ذکر الحسین علیه السّلام و بکاء السماء و الأرض و غیرهما له و اخبار میثم رضی اللّه عنه بشهادته علیه السّلام 202

فی أنّ قاتل یحیی بن زکریّا و قاتل الحسین علیهم السّلام کانا ولد زنا 212

إخبار أبی ذرّ رضی اللّه تعالی عنه بشهادة الحسین علیه السّلام 219

ص: 92

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الحادی و الأربعون ضجیج الملائکة إلی اللّه تعالی فی امره و ان اللّه بعثهم لنصره و بکائهم و بکاء الأنبیاء و فاطمة علیهم السّلام علیه صلوات اللّه علیه 220

فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ أربعة آلاف ملک هبطوا یریدون القتال مع الحسین علیه السّلام فلم یؤذن لهم فی القتال 220

العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم عجل اللّه تعالی فرجه قائما 221

الملائکة الّتی تبکون علی الحسین علیه السّلام إلی یوم القیامة 222

فیما قاله مولانا الصادق علیه السّلام فی جواب رجل قال له: ما أقلّ بقاءکم أهل البیت و أقرب آجالکم بعضها من بعض؟ مع حاجة هذا الخلق إلیکم 225

فی رجل حلف أن لا یأکل الطعام بنهار أبدا حتّی یقوم قائم آل محمّد صلوات اللّه و سلامه علیهم 228

**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: إنّ أربعة آلاف ملک هبطوا یریدون القتال مع الحسین علیه السّلام فلم یؤذن لهم فی القتال 220

العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم عجل اللّه تعالی فرجه قائما 221

الملائکة الّتی تبکون علی الحسین علیه السّلام إلی یوم القیامة 222

فیما قاله مولانا الصادق علیه السّلام فی جواب رجل قال له: ما أقلّ بقاءکم أهل البیت و أقرب آجالکم بعضها من بعض؟ مع حاجة هذا الخلق إلیکم 225

فی رجل حلف أن لا یأکل الطعام بنهار أبدا حتّی یقوم قائم آل محمّد صلوات اللّه و سلامه علیهم 228

**[ترجمه]

الباب الثانی و الأربعون رؤیة أمّ سلمة رضی اللّه عنها و غیرها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فی المنام و اخباره بشهادة الکرام 230

الرّؤیا الّتی رآها أمّ سلمة رضی اللّه تعالی عنها، و قصّة التراب 230

**[ترجمه]الرّؤیا الّتی رآها أمّ سلمة رضی اللّه تعالی عنها، و قصّة التراب 230

**[ترجمه]

الباب الثالث و الأربعون نوح الجن علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 233

فی صلاة صلاها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بخیمة أمّ معبد، و قصّة شجرة العوسجة الّتی اخضرّت و اثمرت بمعجزة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و یبست بعد قتل الحسین علیه السّلام، و نوح الجنّ 233

ص: 93

العنوان الصفحة

نوح الجنّ و بکائهنّ علیه علیه السّلام و ما أنشدهنّ فی مصائبه علیه السّلام 236

**[ترجمه]فی صلاة صلاها رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بخیمة أمّ معبد، و قصّة شجرة العوسجة الّتی اخضرّت و اثمرت بمعجزة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و یبست بعد قتل الحسین علیه السّلام، و نوح الجنّ 233

ص: 93

العنوان الصفحة

نوح الجنّ و بکائهنّ علیه علیه السّلام و ما أنشدهنّ فی مصائبه علیه السّلام 236

**[ترجمه]

الباب الرابع و الأربعون ما قیل من المراثی فیه صلوات اللّه و سلامه علیه 242

فیما انشده عقبة بن عمر و السهمیّ و هو أوّل من رثاه 242

اشعار للکمیت و السریّ و دعبل 243

اشعار فی مراثی الحسین علیه السّلام لکشاجم و خالد بن معدان و سلیمان بن قتّة و السّوسیّ 244

المراثی للعونیّ و الزّاهیّ 246

المراثی للناشیّ و السیّد المرتضی و السیّد الرضیّ رضی اللّه عنهما و عنّا 248

المراثی للصّنوبری، و الشافعیّ، و الجوهریّ 252

قصّة دعبل و دخوله علی مولانا الإمام الرّضا علیه السّلام و مراثیه 257

المراثی للخلیعیّ 258

قصیدة لابن حمّاد رحمه اللّه 261

المراثی لمحمّد رفیع 266

المراثی للشّافعیّ و القطّان و دعبل 274

مرثیّة للسّید الرضیّ رحمه اللّه 277

المراثی لأبی الحسن الجرجانیّ 278

عاشوریّة و المراثی لعلیّ بن الحسین الدّوادی 280

المراثی للصاحب بن عبّاد 282

مرثیّته لزینب بنت فاطمة البتول علیهما السّلام 285

مرثیّة لدعبل، و لجعفر بن عفّان الطّائیّ 286

من مرثیّة زینب علیها السّلام حین ادخلوا دمشق 287

ص: 94

العنوان الصفحة

المراثی 294- 288

**[ترجمه]فیما انشده عقبة بن عمر و السهمیّ و هو أوّل من رثاه 242

اشعار للکمیت و السریّ و دعبل 243

اشعار فی مراثی الحسین علیه السّلام لکشاجم و خالد بن معدان و سلیمان بن قتّة و السّوسیّ 244

المراثی للعونیّ و الزّاهیّ 246

المراثی للناشیّ و السیّد المرتضی و السیّد الرضیّ رضی اللّه عنهما و عنّا 248

المراثی للصّنوبری، و الشافعیّ، و الجوهریّ 252

قصّة دعبل و دخوله علی مولانا الإمام الرّضا علیه السّلام و مراثیه 257

المراثی للخلیعیّ 258

قصیدة لابن حمّاد رحمه اللّه 261

المراثی لمحمّد رفیع 266

المراثی للشّافعیّ و القطّان و دعبل 274

مرثیّة للسّید الرضیّ رحمه اللّه 277

المراثی لأبی الحسن الجرجانیّ 278

عاشوریّة و المراثی لعلیّ بن الحسین الدّوادی 280

المراثی للصاحب بن عبّاد 282

مرثیّته لزینب بنت فاطمة البتول علیهما السّلام 285

مرثیّة لدعبل، و لجعفر بن عفّان الطّائیّ 286

من مرثیّة زینب علیها السّلام حین ادخلوا دمشق 287

ص: 94

العنوان الصفحة

المراثی 294- 288

**[ترجمه]

الباب الخامس و الأربعون العلة التی أخر اللّه العذاب عن قتلته صلوات اللّه علیه، و العلة التی من اجلها یقتل أولاد قتلته علیه السّلام، و ان اللّه ینتقم له فی زمن القائم علیه السّلام 295

فی قول الصادق علیه السّلام: إذا خرج القائم (عج) قتل ذراری قتلة الحسین علیه السّلام بفعال آبائها 295

قصّة امرأة الملک من بنی إسرائیل و شهادة یحیی بن زکریا علیه السّلام 299

**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام: إذا خرج القائم (عج) قتل ذراری قتلة الحسین علیه السّلام بفعال آبائها 295

قصّة امرأة الملک من بنی إسرائیل و شهادة یحیی بن زکریا علیه السّلام 299

**[ترجمه]

الباب السادس و الأربعون ما عجل اللّه به قتلة الحسین صلوات اللّه علیه من العذاب فی الدنیا، و ما ظهر من اعجازه و استجابة دعائه فی ذلک عند الحرب و بعده 300

فی قوله علیه السّلام لعمر بن سعد: انّک لا تأکل من برّ العراق إلّا قلیلا 300

فی رجل الّذی صار عمیانا، و الرّجل الّذی اسودّ وجهه 306

فی الرّجل الّذی قام لإصلاح الفتیلة فاخذته النّار 307

قصّة الجمّال الّذی أراد سلب التکّة 316

قصّة حدّاد الکوفیّ 319

**[ترجمه]فی قوله علیه السّلام لعمر بن سعد: انّک لا تأکل من برّ العراق إلّا قلیلا 300

فی رجل الّذی صار عمیانا، و الرّجل الّذی اسودّ وجهه 306

فی الرّجل الّذی قام لإصلاح الفتیلة فاخذته النّار 307

قصّة الجمّال الّذی أراد سلب التکّة 316

قصّة حدّاد الکوفیّ 319

**[ترجمه]

الباب السابع و الأربعون أحوال عشائره و أهل زمانه صلوات اللّه علیه و ما جری بینهم و بین یزید من الاحتجاج 323

فیما کتبه یزید لعنه اللّه لعبد اللّه بن العباس بعد امتناعه لبیعة ابن الزبیر

ص: 95

العنوان الصفحة

و ما کتب عبد اللّه فی جوابه 323

فیما کتبه یزید لعنه اللّه إلی محمّد ابن الحنفیّة و مصیره إلیه و أخذ جائزته 325

ممّا کتبه عبد اللّه بن عمر إلی یزید: فقد عظمت الرزیّة ... و لا یوم کیوم الحسین، و ما کتبه یزید فی جوابه، و أخرج إلیه طومارا کتبه عمر إلی معاویة و أظهر فیه أنّه علی دین آبائه من عبادة الأوثان، و أنّ محمّدا کان ساحرا 328

**[ترجمه]فیما کتبه یزید لعنه اللّه لعبد اللّه بن العباس بعد امتناعه لبیعة ابن الزبیر

ص: 95

العنوان الصفحة

و ما کتب عبد اللّه فی جوابه 323

فیما کتبه یزید لعنه اللّه إلی محمّد ابن الحنفیّة و مصیره إلیه و أخذ جائزته 325

ممّا کتبه عبد اللّه بن عمر إلی یزید: فقد عظمت الرزیّة ... و لا یوم کیوم الحسین، و ما کتبه یزید فی جوابه، و أخرج إلیه طومارا کتبه عمر إلی معاویة و أظهر فیه أنّه علی دین آبائه من عبادة الأوثان، و أنّ محمّدا کان ساحرا 328

**[ترجمه]

الباب الثامن و الأربعون عدد أولاده صلوات اللّه علیه و جهل أحوالهم و أحوال أزواجه، و قد أوردنا بعض أحوالهن فی أبواب تاریخ السجّاد علیه السّلام 329

کان للحسین علیه السّلام ستّة أولاد: علیّ الأکبر، و علیّ الأصغر، و جعفر، و عبد اللّه، و سکینة، و فاطمة، و کان عقبه من ابنه علیّ الأکبر 329

قصّة شهربانویه و اختها زوجة محمّد بن أبی بکر 330

القول بأنّ للحسین علیه السّلام کان عشرة أولاد 331

**[ترجمه]کان للحسین علیه السّلام ستّة أولاد: علیّ الأکبر، و علیّ الأصغر، و جعفر، و عبد اللّه، و سکینة، و فاطمة، و کان عقبه من ابنه علیّ الأکبر 329

قصّة شهربانویه و اختها زوجة محمّد بن أبی بکر 330

القول بأنّ للحسین علیه السّلام کان عشرة أولاد 331

**[ترجمه]

الباب التاسع و الأربعون أحوال المختار بن أبی عبید الثقفی و ما جری علی یدیه و أیدی أولیائه 332

فی غلبته علی حرملة الملعون، لاستجابة دعاء مولانا السجّاد علیه السّلام 332

فی أنّ المختار ظهر بالکوفة لیلة الأربعاء لأربع عشرة لیلة بقیت من ربیع الآخر سنة ستّ و ستّین، فبایعه الناس 333

فی قتل ابن زیاد و أصحابه لعنهم اللّه بید إبراهیم الأشتر، و بعث رءوسهم إلی المختار و هو یتغدّی، و بعث إلی علیّ بن الحسین علیهما السّلام و محمّد بن الحنفیة بمکّة 335

ص: 96

العنوان الصفحة

المختار أمر بقتل عمر بن سعد و ابنه حفص 336

فی قول الصادق علیه السّلام: إذا أراد اللّه أن ینتصر لأولیائه انتصر لهم بشرار خلقه، و إذا أراد أن ینتصر لنفسه انتصر بأولیائه، و قول بأنّ المختار یدخل النار ثمّ ینجو بشفاعة الحسین علیه السّلام 339

فیما جری بین المختار و الحجّاج الملعون لمّا همّ أن یقتله 340

فیما روی فی حقّ المختار 343

رسالة ذوب النّضار فی شرح الثّار الّذی ألّفه الشیخ جعفر بن محمّد بن نما، و هی مشتملة علی جلّ أحوال المختار و من قتله من الأشرار 346

فی ذکر نسبه و طرف من أخباره 350

فی ذکر رجال سلیمان صرد و خروجه و مقتله 358

فی وصف الوقعة مع ابن مطیع 368

فی ذکر من قتله المختار من قتلة الحسین علیه السّلام 374

فی ذکر مقتل عمر بن سعد و عبید اللّه بن زیاد و من تابعه، و کیفیّة قتالهم و النصر علیهم 377

**[ترجمه]فی غلبته علی حرملة الملعون، لاستجابة دعاء مولانا السجّاد علیه السّلام 332

فی أنّ المختار ظهر بالکوفة لیلة الأربعاء لأربع عشرة لیلة بقیت من ربیع الآخر سنة ستّ و ستّین، فبایعه الناس 333

فی قتل ابن زیاد و أصحابه لعنهم اللّه بید إبراهیم الأشتر، و بعث رءوسهم إلی المختار و هو یتغدّی، و بعث إلی علیّ بن الحسین علیهما السّلام و محمّد بن الحنفیة بمکّة 335

ص: 96

العنوان الصفحة

المختار أمر بقتل عمر بن سعد و ابنه حفص 336

فی قول الصادق علیه السّلام: إذا أراد اللّه أن ینتصر لأولیائه انتصر لهم بشرار خلقه، و إذا أراد أن ینتصر لنفسه انتصر بأولیائه، و قول بأنّ المختار یدخل النار ثمّ ینجو بشفاعة الحسین علیه السّلام 339

فیما جری بین المختار و الحجّاج الملعون لمّا همّ أن یقتله 340

فیما روی فی حقّ المختار 343

رسالة ذوب النّضار فی شرح الثّار الّذی ألّفه الشیخ جعفر بن محمّد بن نما، و هی مشتملة علی جلّ أحوال المختار و من قتله من الأشرار 346

فی ذکر نسبه و طرف من أخباره 350

فی ذکر رجال سلیمان صرد و خروجه و مقتله 358

فی وصف الوقعة مع ابن مطیع 368

فی ذکر من قتله المختار من قتلة الحسین علیه السّلام 374

فی ذکر مقتل عمر بن سعد و عبید اللّه بن زیاد و من تابعه، و کیفیّة قتالهم و النصر علیهم 377

**[ترجمه]

الباب الخمسون جور الخلفاء علی قبره الشریف، و ما ظهر من المعجزات عند ضریحه و من تربته و زیارته صلوات اللّه و سلامه علیه 390

الرؤیا الّتی رآه أبو بکر بن عیّاش 390

فیمن أراد أن ینبش قبر الحسین علیه السّلام و ما ابتلی به 394

ص: 97

العنوان الصفحة

فی أنّ المتوکل لعنه اللّه أمر بمنع زیارة قبر الحسین علیه السّلام 397

فی أنّ موسی بن عمران علیه السّلام هبط من السماء لزیارة قبر الحسین علیه السّلام 408

إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الأربعون و هو الجزء الثالث من المجلد العاشر

**[ترجمه]الرؤیا الّتی رآه أبو بکر بن عیّاش 390

فیمن أراد أن ینبش قبر الحسین علیه السّلام و ما ابتلی به 394

ص: 97

العنوان الصفحة

فی أنّ المتوکل لعنه اللّه أمر بمنع زیارة قبر الحسین علیه السّلام 397

فی أنّ موسی بن عمران علیه السّلام هبط من السماء لزیارة قبر الحسین علیه السّلام 408

إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الأربعون و هو الجزء الثالث من المجلد العاشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء السادس و الأربعین

أبواب تاریخ سید الساجدین، و امام الزاهدین، علی بن الحسین،

اشارة

أبواب تاریخ سید الساجدین، و امام الزاهدین، علی بن الحسین،

**[ترجمه]أبواب تاریخ سید الساجدین، و امام الزاهدین، علی بن الحسین،

**[ترجمه]

الباب الأوّل اسماؤه و عللها، و نقش خاتمه، و تاریخ ولادته و أحوال أمه، و بعض مناقبه، و جمل أحواله علیه السّلام 2

ألقابه و کناه علیه السّلام 4

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیّ بن الحسین علیه السّلام بالسجاد و ذا الثفنات، و ولادته 6

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیّ بن الحسین علیه السّلام بزین العابدین 7

قصّة شهربانویه رضی اللّه عنها، و اسمها، و بیان من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 8

تحقیق حول کتاب الخرائج فی الذیل 11

ص: 98

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق حول حیاته علیه السّلام و حیاة شهربانویه رضی اللّه عنها

**[ترجمه]ألقابه و کناه علیه السّلام 4

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیّ بن الحسین علیه السّلام بالسجاد و ذا الثفنات، و ولادته 6

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیّ بن الحسین علیه السّلام بزین العابدین 7

قصّة شهربانویه رضی اللّه عنها، و اسمها، و بیان من العلّامة المجلسی قدّس سرّه 8

تحقیق حول کتاب الخرائج فی الذیل 11

ص: 98

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق حول حیاته علیه السّلام و حیاة شهربانویه رضی اللّه عنها

**[ترجمه]

الباب الثانی النصوص علی الخصوص علی إمامته و الوصیة إلیه، و انه دفع إلیه الکتب و السلاح، و غیرها، و فیه بعض الدلائل و النکت 17

فی خاتم الحسین علیه السّلام 17

فی أنّ الإمام یجب أن یکون منصوصا علیه 18

**[ترجمه]فی خاتم الحسین علیه السّلام 17

فی أنّ الإمام یجب أن یکون منصوصا علیه 18

**[ترجمه]

الباب الثالث معجزاته و معالی أموره و غرائب شأنه صلوات اللّه و سلامه علیه 20

قصّة رجل شکی إلیه علیه السّلام أحواله فأعطاه قرصتین فباع بهما سمکة و مقدار ملح، فوجد اللؤلؤتین فی جوف السمکة 20

شهادة حجر الأسود بإمامته علیه السّلام 22

معرفته علیه السّلام منطق النعجة و الثعلب و ظبیة 24

دعاؤه علیه السّلام لحبابة الوالبیّة فردّ اللّه علیها شبابها، و لها یومئذ مائة سنة و ثلاث عشرة سنة، و قصة ضمرة بن سمرة الّذی ضحک و أضحک لحدیثه علیه السّلام فمات فجأة 27

إخباره علیه السّلام بالکتاب الّذی کتبه عبد الملک بن مروان إلی الحجّاج 28

شهادة حجر الأسود بإمامته علیه السّلام 29

شفاعته علیه السّلام لخشف ظبیة 30

استقرار الحجر الأسود فی موضعه بوضعه علیه السّلام دون غیره 32

علمه علیه السّلام بحصاة أمّ سلیم و ما أخرج لها، و سلامة ابنه أبی جعفر محمّد الباقر علیه السّلام حین وقع فی البئر 34

ص: 99

العنوان الصفحة

فیما أری علیه السّلام أبا خالد الکابلیّ 35

کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام 37

اهداء الجنّ إلیه و إقرارهم له علیه السّلام 45

قصّة رجل مؤمن من أکابر بلخ و کان یحجّ البیت و یزور النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و کان یأتی علیّ بن الحسین علیهما السّلام و یزوره و یحمل إلیه الهدایا و التحف، و یأخذ مصالح دینه منه و ما قالت له زوجته 47

**[ترجمه]قصّة رجل شکی إلیه علیه السّلام أحواله فأعطاه قرصتین فباع بهما سمکة و مقدار ملح، فوجد اللؤلؤتین فی جوف السمکة 20

شهادة حجر الأسود بإمامته علیه السّلام 22

معرفته علیه السّلام منطق النعجة و الثعلب و ظبیة 24

دعاؤه علیه السّلام لحبابة الوالبیّة فردّ اللّه علیها شبابها، و لها یومئذ مائة سنة و ثلاث عشرة سنة، و قصة ضمرة بن سمرة الّذی ضحک و أضحک لحدیثه علیه السّلام فمات فجأة 27

إخباره علیه السّلام بالکتاب الّذی کتبه عبد الملک بن مروان إلی الحجّاج 28

شهادة حجر الأسود بإمامته علیه السّلام 29

شفاعته علیه السّلام لخشف ظبیة 30

استقرار الحجر الأسود فی موضعه بوضعه علیه السّلام دون غیره 32

علمه علیه السّلام بحصاة أمّ سلیم و ما أخرج لها، و سلامة ابنه أبی جعفر محمّد الباقر علیه السّلام حین وقع فی البئر 34

ص: 99

العنوان الصفحة

فیما أری علیه السّلام أبا خالد الکابلیّ 35

کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام 37

اهداء الجنّ إلیه و إقرارهم له علیه السّلام 45

قصّة رجل مؤمن من أکابر بلخ و کان یحجّ البیت و یزور النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و کان یأتی علیّ بن الحسین علیهما السّلام و یزوره و یحمل إلیه الهدایا و التحف، و یأخذ مصالح دینه منه و ما قالت له زوجته 47

**[ترجمه]

الباب الرابع استجابة دعائه علیه الصلاة و السّلام 50

فی أنّ للحسین علیه السّلام کان بضعة و سبعون ألف دینار من الدّین 52

استجابة دعائه علیه السّلام علی حرملة بن کاهل الأسدیّ 53

**[ترجمه]فی أنّ للحسین علیه السّلام کان بضعة و سبعون ألف دینار من الدّین 52

استجابة دعائه علیه السّلام علی حرملة بن کاهل الأسدیّ 53

**[ترجمه]

الباب الخامس مکارم أخلاقه و علمه، و إقرار المخالف و المؤالف بفضله و حسن خلقه، و خلقه و صوته و عبادته صلوات اللّه و سلامه علیه 54

فی مروره علیه السّلام علی المجذومین 55

فیما قاله علیه السّلام لعبد الملک بن مروان فی عبادته 57

فی أنّ إبلیس تصوّر لعلی بن الحسین علیهما السّلام و هو قائم یصلّی فی صورة أفعی 58

فی أنّه علیه السّلام یصلّی فی الیوم و اللیلة ألف رکعة 61

فی أنّه علیه السّلام لا یأکل مع أمّه، و قصّة ناقته 62

فیما قاله علیه السّلام فی جواب من سأل عنه علیه السّلام: کیف أصبحت 69

اشعاره علیه السّلام عند الکعبة، و ما نقله طاوس الفقیه عنه علیه السّلام 80

فی أنّه علیه السّلام إذا انقضی الشتاء و الصیف تصدّق بکسوته 90

ص: 100

العنوان الصفحة

فی کرمه و صبره و بکائه علیه السّلام 94

فی حلمه و تواضعه 95

فی أنّه علیه السّلام کان فی آخر شهر رمضان یعتق عباده و إمائه 103

فیما کتبه علیه السّلام فی جواب من کتب إلیه: إنّک صرت بعل الإماء 105

فی أنّه علیه السّلام کان یلبس الصوف 108

**[ترجمه]فی مروره علیه السّلام علی المجذومین 55

فیما قاله علیه السّلام لعبد الملک بن مروان فی عبادته 57

فی أنّ إبلیس تصوّر لعلی بن الحسین علیهما السّلام و هو قائم یصلّی فی صورة أفعی 58

فی أنّه علیه السّلام یصلّی فی الیوم و اللیلة ألف رکعة 61

فی أنّه علیه السّلام لا یأکل مع أمّه، و قصّة ناقته 62

فیما قاله علیه السّلام فی جواب من سأل عنه علیه السّلام: کیف أصبحت 69

اشعاره علیه السّلام عند الکعبة، و ما نقله طاوس الفقیه عنه علیه السّلام 80

فی أنّه علیه السّلام إذا انقضی الشتاء و الصیف تصدّق بکسوته 90

ص: 100

العنوان الصفحة

فی کرمه و صبره و بکائه علیه السّلام 94

فی حلمه و تواضعه 95

فی أنّه علیه السّلام کان فی آخر شهر رمضان یعتق عباده و إمائه 103

فیما کتبه علیه السّلام فی جواب من کتب إلیه: إنّک صرت بعل الإماء 105

فی أنّه علیه السّلام کان یلبس الصوف 108

**[ترجمه]

الباب السادس حزنه و بکائه علی شهادة أبیه صلوات اللّه علیهما 108

فی قول الصادق علیه السّلام بکی علیّ بن الحسین علیهما السّلام عشرین سنة 108

البکّاءون خمسة 109

فی أنّه علیه السّلام کان یمیل إلی ولد عقیل 110

**[ترجمه]فی قول الصادق علیه السّلام بکی علیّ بن الحسین علیهما السّلام عشرین سنة 108

البکّاءون خمسة 109

فی أنّه علیه السّلام کان یمیل إلی ولد عقیل 110

**[ترجمه]

الباب السابع ما جری بینه علیه السّلام و بین محمّد بن الحنفیة و سائر أقربائه و عشائره 111

فیما قاله محمّد بن الحنفیّة 111

**[ترجمه]فیما قاله محمّد بن الحنفیّة 111

**[ترجمه]

الباب الثامن أحوال أهل زمانه من الخلفاء و غیرهم، و ما جری بینه علیه السّلام و بینهم، و أحوال أصحابه و خدمه و موالیه و مداحیه صلوات اللّه و سلامه علیه 115

الحیّة الّتی ظهرت حین أراد بناء الکعبة بعد انهدامها الحجّاج و غابت حین أمر علیه السّلام ببنائها 115

ص: 101

العنوان الصفحة

فیما قاله علیه السّلام للحسن البصری و هو یعظ الناس بمنی 116

فیما قاله علیه السّلام لمّا نزع معاویة بن یزید نفسه من الخلافة 118

إخباره علیه السّلام بالکتاب الّذی کتبه عبد الملک بن مروان إلی الحجّاج 119

استجابة دعائه علیه السّلام حین قدم مسرف بن عقبة المدینة 122

انحلال الأقیاد و الغلّ و ذهابه علیه السّلام من الشام إلی المدینة فی یوم فقده أعوان الحبس 123

أشعار الفرزدق فی حقّه علیه السّلام بقوله: هذا الّذی تعرفه البطحاء، و حبسه هشام، و فیه بیان، و فی الذّیل ما یناسب المقام 125

بابه و أصحابه 133

قصّة حرّه بنت حلیمة السعدیة و الحجّاج، و قولها له إنّی افضّل علیّا علیه السّلام علی الأنبیاء علیهم السّلام و بیانها 134

ما جری بین سعید بن جبیر رحمه اللّه و الحجّاج 136

**[ترجمه]الحیّة الّتی ظهرت حین أراد بناء الکعبة بعد انهدامها الحجّاج و غابت حین أمر علیه السّلام ببنائها 115

ص: 101

العنوان الصفحة

فیما قاله علیه السّلام للحسن البصری و هو یعظ الناس بمنی 116

فیما قاله علیه السّلام لمّا نزع معاویة بن یزید نفسه من الخلافة 118

إخباره علیه السّلام بالکتاب الّذی کتبه عبد الملک بن مروان إلی الحجّاج 119

استجابة دعائه علیه السّلام حین قدم مسرف بن عقبة المدینة 122

انحلال الأقیاد و الغلّ و ذهابه علیه السّلام من الشام إلی المدینة فی یوم فقده أعوان الحبس 123

أشعار الفرزدق فی حقّه علیه السّلام بقوله: هذا الّذی تعرفه البطحاء، و حبسه هشام، و فیه بیان، و فی الذّیل ما یناسب المقام 125

بابه و أصحابه 133

قصّة حرّه بنت حلیمة السعدیة و الحجّاج، و قولها له إنّی افضّل علیّا علیه السّلام علی الأنبیاء علیهم السّلام و بیانها 134

ما جری بین سعید بن جبیر رحمه اللّه و الحجّاج 136

**[ترجمه]

الباب التاسع نوادر أخباره صلوات اللّه و سلامه علیه 145

کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام 145

استقراضه علیه السّلام و نتف علیه السّلام من ردائه هدبة بالوثیقة 146

**[ترجمه]کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام 145

استقراضه علیه السّلام و نتف علیه السّلام من ردائه هدبة بالوثیقة 146

**[ترجمه]

الباب العاشر وفاته صلوات اللّه و سلامه علیه 147

فی ناقته الّتی حجّ علیها اثنین و عشرین حجّة 147

فی یوم وفاته و شهر وفاته و سنة وفاته علیه السّلام 151

ص: 102

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام قرء: إذا وقعت الواقعة، و إنّا فتحنا، لمّا حضرته الوفاة 152

فیمن مات بعده علیه السّلام من العلماء و الفقهاء فی سنة الفقهاء 154

**[ترجمه]فی ناقته الّتی حجّ علیها اثنین و عشرین حجّة 147

فی یوم وفاته و شهر وفاته و سنة وفاته علیه السّلام 151

ص: 102

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام قرء: إذا وقعت الواقعة، و إنّا فتحنا، لمّا حضرته الوفاة 152

فیمن مات بعده علیه السّلام من العلماء و الفقهاء فی سنة الفقهاء 154

**[ترجمه]

الباب الحادی العشر أحوال أولاده و أزواجه صلوات اللّه و سلامه علیه 155

أولاده علیه السّلام و أسماؤهم 155

فی أعقابه علیه السّلام و تراجمهم فی الذّیل 156

فی قوله علیه السّلام: ان الامام لا یغسله الا امام بعده 166

قصّة زید بن موسی الکاظم علیه السّلام 174

فیما کان فی مسجد سهلة 182

إخباره علیه السّلام بشهادة ابنه زید 183

فیما قاله عبد اللّه بن الإمام السجّاد علیه السّلام فی مولانا الصادق علیه السّلام 184

فی خروج زید 186

فی أنّه علیه السّلام سمّی ابنه زید بالمصحف 191

فیما قاله زید، و هو جاری مجری الخطبة 206

**[ترجمه]أولاده علیه السّلام و أسماؤهم 155

فی أعقابه علیه السّلام و تراجمهم فی الذّیل 156

فی قوله علیه السّلام: ان الامام لا یغسله الا امام بعده 166

قصّة زید بن موسی الکاظم علیه السّلام 174

فیما کان فی مسجد سهلة 182

إخباره علیه السّلام بشهادة ابنه زید 183

فیما قاله عبد اللّه بن الإمام السجّاد علیه السّلام فی مولانا الصادق علیه السّلام 184

فی خروج زید 186

فی أنّه علیه السّلام سمّی ابنه زید بالمصحف 191

فیما قاله زید، و هو جاری مجری الخطبة 206

**[ترجمه]

تاریخ الإمام محمّد الباقر علیه السّلام و فضائله و مناقبه و معجزاته و سائر احواله صلوات اللّه علیه

الباب الأوّل تاریخ ولادته و وفاته صلوات اللّه و سلامه علیه 212

فی ولادته و أمّه و خلفاء زمانه علیه السّلام 212

ص: 103

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام کان هاشمیّ من هاشمیّین و علویّ من علویّین و فاطمیّ من فاطمیّین 215

الأقوال فی ولادته علیه السّلام 216

الأقوال فی وفاته علیه السّلام 118

**[ترجمه]فی ولادته و أمّه و خلفاء زمانه علیه السّلام 212

ص: 103

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام کان هاشمیّ من هاشمیّین و علویّ من علویّین و فاطمیّ من فاطمیّین 215

الأقوال فی ولادته علیه السّلام 216

الأقوال فی وفاته علیه السّلام 118

**[ترجمه]

الباب الثانی أسمائه علیه السّلام، و عللها، و نقش خواتیمه، و حلیته 221

العلّة الّتی من أجلها سمی الباقر علیه السّلام باقرا 221

اسمه و کنیته و ألقابه علیه السّلام 222

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمی الباقر علیه السّلام باقرا 221

اسمه و کنیته و ألقابه علیه السّلام 222

**[ترجمه]

الباب الثالث مناقبه علیه السّلام و فیه اخبار جابر رضی اللّه عنه 223

فی أنّه علیه السّلام باقر العلم و إبلاغ السّلام له من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند جابر، و أنّ جابر کان آخر من بقی من أصحاب رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 225

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام باقر العلم و إبلاغ السّلام له من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عند جابر، و أنّ جابر کان آخر من بقی من أصحاب رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله 225

**[ترجمه]

الباب الرابع النصوص علی إمامته علیه السّلام و الوصیة إلیه 229

فی الصندوق الّذی کان فیه سلاح رسول اللّه و کتبه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و دفعه إلیه أبوه علیه السّلام 229

فیما أوصی به إلیه أبوه علیه السّلام 230

**[ترجمه]فی الصندوق الّذی کان فیه سلاح رسول اللّه و کتبه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و دفعه إلیه أبوه علیه السّلام 229

فیما أوصی به إلیه أبوه علیه السّلام 230

**[ترجمه]

الباب الخامس معجزاته و معالی أموره و غرائب شأنه صلوات اللّه و سلامه علیه 233

ص: 104

العنوان الصفحة

ارجاعه علیه السّلام روح الشامیّ إلیه بعد موته 233

ارتداده علیه السّلام بصر أبی بصیر، و شعر حبابة الوالبیّة من البیاض إلی السواد 237

علمه علیه السّلام بمنطق الورشان و زوجته 238

علمه علیه السّلام بمنطق الذّئب الّذی شکا إلیه علیه السّلام عسر ولادة زوجته 239

ثلاث البدر الّتی اخرجت للکمیت و لم یکن فی البیت شی ء 240

حدّ الامام، و انّه یعلم أسماء شیعته و أسماء آبائهم و قبائلهم 244

قصّة رجل شامی الّذی اخفی ماله من ولده 245

اخباره علیه السّلام أبا بصیر بما قاله للمرأة الّتی کانت تقرأ القرآن عنده، و قصّة رجل خراسانیّ مات أبوه و قتل أخوه 247

إخباره علیه السّلام أبا جعفر الدّوانیقی أنّ الأمر یصیر إلیه 249

علمه علیه السّلام بما عمل میسر مع الجاریة 258

خبر الخیط المعروف 260

فی قول أبی بصیر له علیه السّلام: ما أکثر الحجیج و أعظم الضجیج، فمسح یده علیه السّلام علی عینیه، فنظر، فاذا أکثر الناس قردة و خنازیر 261

فی وروده علیه السّلام بمدین مغلوقا و صعوده إلی جبل، و فیه بیان 264

دخول الجنّ علیه علیه السّلام أشباه الزّطّ یسألونه عن معالم دینهم 269

فی أنّ الامام یعلم ما فی یومه و فی شهره و فی سنته، و نزول الرّوح علیه 272

حدیث الخیط 274

شبه الجنون الّذی اعتری جابر بن یزید الجعفی 282

علمه علیه السّلام بالغائب و عدم إحراق النّار بیته 285

ص: 105

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 104

العنوان الصفحة

ارجاعه علیه السّلام روح الشامیّ إلیه بعد موته 233

ارتداده علیه السّلام بصر أبی بصیر، و شعر حبابة الوالبیّة من البیاض إلی السواد 237

علمه علیه السّلام بمنطق الورشان و زوجته 238

علمه علیه السّلام بمنطق الذّئب الّذی شکا إلیه علیه السّلام عسر ولادة زوجته 239

ثلاث البدر الّتی اخرجت للکمیت و لم یکن فی البیت شی ء 240

حدّ الامام، و انّه یعلم أسماء شیعته و أسماء آبائهم و قبائلهم 244

قصّة رجل شامی الّذی اخفی ماله من ولده 245

اخباره علیه السّلام أبا بصیر بما قاله للمرأة الّتی کانت تقرأ القرآن عنده، و قصّة رجل خراسانیّ مات أبوه و قتل أخوه 247

إخباره علیه السّلام أبا جعفر الدّوانیقی أنّ الأمر یصیر إلیه 249

علمه علیه السّلام بما عمل میسر مع الجاریة 258

خبر الخیط المعروف 260

فی قول أبی بصیر له علیه السّلام: ما أکثر الحجیج و أعظم الضجیج، فمسح یده علیه السّلام علی عینیه، فنظر، فاذا أکثر الناس قردة و خنازیر 261

فی وروده علیه السّلام بمدین مغلوقا و صعوده إلی جبل، و فیه بیان 264

دخول الجنّ علیه علیه السّلام أشباه الزّطّ یسألونه عن معالم دینهم 269

فی أنّ الامام یعلم ما فی یومه و فی شهره و فی سنته، و نزول الرّوح علیه 272

حدیث الخیط 274

شبه الجنون الّذی اعتری جابر بن یزید الجعفی 282

علمه علیه السّلام بالغائب و عدم إحراق النّار بیته 285

ص: 105

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السادس مکارم أخلاقه و سیره و سننه و علمه و فضله و إقرار المخالف و المؤالف بجلالته صلوات اللّه علیه 286

فیما قاله علیه السّلام لمحمّد بن المنکدر فی بعض نواحی المدینة فی ساعة حارّة 287

قوله علیه السّلام فی الصدقة یوم الجمعة، و أنّه علیه السّلام یقرأ بالسریانیّة و العبرانیّة 294

فیمن روی عنه علیه السّلام و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لجابر فی إبلاغ السّلام علیه 295

فی أنّه علیه السّلام کان یختضب بالحنّاء و الکتم 298

العلّة الّتی من أجلها لم یغسل المیّت غسل الجنابة 304

**[ترجمه]فیما قاله علیه السّلام لمحمّد بن المنکدر فی بعض نواحی المدینة فی ساعة حارّة 287

قوله علیه السّلام فی الصدقة یوم الجمعة، و أنّه علیه السّلام یقرأ بالسریانیّة و العبرانیّة 294

فیمن روی عنه علیه السّلام و قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله لجابر فی إبلاغ السّلام علیه 295

فی أنّه علیه السّلام کان یختضب بالحنّاء و الکتم 298

العلّة الّتی من أجلها لم یغسل المیّت غسل الجنابة 304

**[ترجمه]

الباب السابع خروجه علیه السّلام الی الشام و ما ظهر فیه من المعجزات 306

فی أنّه علیه السّلام رمی تسعة أسهم بعضها فی جوف بعض عند هشام 307

فیما سأل عنه علیه السّلام عالم النصاری فی الشام 309

مروره علیه السّلام علی مدینة مدین، و ما قال لهم بعد إغلاقهم الباب 312

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام رمی تسعة أسهم بعضها فی جوف بعض عند هشام 307

فیما سأل عنه علیه السّلام عالم النصاری فی الشام 309

مروره علیه السّلام علی مدینة مدین، و ما قال لهم بعد إغلاقهم الباب 312

**[ترجمه]

الباب الثامن أحوال أصحابه و أهل زمانه من الخلفاء و غیرهم و ما جری بینه علیه السّلام و بینهم 320

قصّة أعرابیّ و ولید بن یزید، و ما قال فی مدح علیّ علیه السّلام و فیه بیان 321

فی أنّ عمر بن عبد العزیز ردّ فدکا إلیه علیه السّلام 326

قصّة زید بن الحسن و مخاصمته 329

فیما قاله علیه السّلام فی المغیرة بن سعید، و فی الذّیل ما یناسب المقام 332

ص: 106

العنوان الصفحة

مناظرة بین رجل و عبد الملک 335

فیما کتبه علیه السّلام لعبد اللّه بن المبارک 339

فی قول جابر: حدّثنی أبو جعفر علیه السّلام سبعین ألف حدیث 340

إخباره علیه السّلام أبا جعفر الدّوانیقی و أخاه أنّ الأمر یصیر إلیهما 341

**[ترجمه]قصّة أعرابیّ و ولید بن یزید، و ما قال فی مدح علیّ علیه السّلام و فیه بیان 321

فی أنّ عمر بن عبد العزیز ردّ فدکا إلیه علیه السّلام 326

قصّة زید بن الحسن و مخاصمته 329

فیما قاله علیه السّلام فی المغیرة بن سعید، و فی الذّیل ما یناسب المقام 332

ص: 106

العنوان الصفحة

مناظرة بین رجل و عبد الملک 335

فیما کتبه علیه السّلام لعبد اللّه بن المبارک 339

فی قول جابر: حدّثنی أبو جعفر علیه السّلام سبعین ألف حدیث 340

إخباره علیه السّلام أبا جعفر الدّوانیقی و أخاه أنّ الأمر یصیر إلیهما 341

**[ترجمه]

الباب التاسع مناظراته علیه السّلام مع المخالفین، و یظهر منه أحوال کثیر من أهل زمانه 347

مناظرته علیه السّلام مع عبد اللّه بن نافع الأزرق 347

مناظرته علیه السّلام مع قتادة بن دعامة 349

قصّة عمرو بن عبید و طاوس الیمانی 354

مناظرته علیه السّلام مع عبد اللّه بن معمر اللیثی فی المتعة 356

اضطراب قلب قتادة و علمه علیه السّلام برجوع مسائله الأربعین إلی مسئلة الجبین 357

**[ترجمه]مناظرته علیه السّلام مع عبد اللّه بن نافع الأزرق 347

مناظرته علیه السّلام مع قتادة بن دعامة 349

قصّة عمرو بن عبید و طاوس الیمانی 354

مناظرته علیه السّلام مع عبد اللّه بن معمر اللیثی فی المتعة 356

اضطراب قلب قتادة و علمه علیه السّلام برجوع مسائله الأربعین إلی مسئلة الجبین 357

**[ترجمه]

الباب العاشر نوادر أخباره صلوات اللّه و سلامه علیه 360

فی قول رجل له علیه السّلام: کیف أنتم 360

کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام و قصّة شیخ 361

**[ترجمه]فی قول رجل له علیه السّلام: کیف أنتم 360

کلام الخضر علیه السّلام معه علیه السّلام و قصّة شیخ 361

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر ازواجه و أولاده صلوات اللّه و سلامه علیه، و بعض أحوالهم و أحوال أمه رضی اللّه تعالی عنها 365

ص: 107

العنوان الصفحة

فی أنّ أولاده علیه السّلام کانوا سبعة 365

فی أنّ أمّ فروة استلمت الحجر بیدها الیسری 367

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الأربعون، و هو الجزء الأول من المجلد الحادی عشر

**[ترجمه]ص: 107

العنوان الصفحة

فی أنّ أولاده علیه السّلام کانوا سبعة 365

فی أنّ أمّ فروة استلمت الحجر بیدها الیسری 367

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الأربعون، و هو الجزء الأول من المجلد الحادی عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء السابع و الأربعین

أبواب تاریخ الإمام الهمام مظهر الحقائق أبی عبد اللّه جعفر بن محمّد الصادق صلوات اللّه و سلامه علیه

الباب الأوّل ولادته صلوات اللّه و سلامه علیه، و وفاته، و مبلغ سنه و وصیته 1

فی یوم ولادته و شهر ولادته و وفاته، و سبب وفاته علیه السّلام 1

فیما أوصی به علیه السّلام لحسن الأفطس 2

الأقوال فی ولادته علیه السّلام 3

**[ترجمه]فی یوم ولادته و شهر ولادته و وفاته، و سبب وفاته علیه السّلام 1

فیما أوصی به علیه السّلام لحسن الأفطس 2

الأقوال فی ولادته علیه السّلام 3

**[ترجمه]

الباب الثانی أسمائه و ألقابه و کناه، و عللها، و نقش خاتمه، و حلیته و شمائله صلوات اللّه و سلامه علیه 8

تسمیته الصادق علیه السّلام بنصّ من اللّه عزّ و جلّ و رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 8

ص: 108

العنوان الصفحة

فی شمائله علیه السّلام 9

فی اسمه و کنیته و ألقابه و نقش خاتمه 10

**[ترجمه]تسمیته الصادق علیه السّلام بنصّ من اللّه عزّ و جلّ و رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 8

ص: 108

العنوان الصفحة

فی شمائله علیه السّلام 9

فی اسمه و کنیته و ألقابه و نقش خاتمه 10

**[ترجمه]

الباب الثالث النصّ علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 12

النّص علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 12

**[ترجمه]النّص علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 12

**[ترجمه]

الباب الرابع مکارم سیره، و محاسن أخلاقه، و إقرار المخالفین و المؤالفین بفضله صلوات اللّه و سلامه علیه 16

فی أنّه علیه السّلام لا یخلو من إحدی ثلاث: إمّا صائما، و إمّا قائما، و إمّا ذاکرا 16

فیمن توهّم أنّ همیانه سرق 23

فیمن روی عنه علیه السّلام و تعابیرهم 27

فی أسماء الکتب الّتی ورد فیها ذکر الإمام الصّادق علیه السّلام 30

فی قوله علیه السّلام: الأرز و البسر یوسّعان الامعاء و یقطعان البواسیر 42

فیما قاله علیه السّلام فی غلام أعتقه 44

قوله علیه السّلام فی العطسة و محل خروجها 47

فی أنّ الصدقة یذهب نحوسة الیوم، و قصّة رجل منجّم معه علیه السّلام فی قسمة أرض 52

قوله علیه السّلام فی لباسه و لباس علیّ علیه السّلام و لباس القائم (عج) 54

قصّة مصادف مولی الإمام الصّادق علیه السّلام و أنّه اتّجر بماله علیه السّلام من ربح دینار دینارا، فما أخذه علیه السّلام إلّا رأس ماله و لم یأخذ الربح، و قال علیه السّلام: یا مصادف مجالدة السیوف أهون من طلب الحلال، و أنّه علیه السّلام أمر ببیع طعامه لمّا زاد السعر بالمدینة، و قال علیه السّلام لغلامه: اشتر مع الناس یوما بیوم 59

ص: 109

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام لا یخلو من إحدی ثلاث: إمّا صائما، و إمّا قائما، و إمّا ذاکرا 16

فیمن توهّم أنّ همیانه سرق 23

فیمن روی عنه علیه السّلام و تعابیرهم 27

فی أسماء الکتب الّتی ورد فیها ذکر الإمام الصّادق علیه السّلام 30

فی قوله علیه السّلام: الأرز و البسر یوسّعان الامعاء و یقطعان البواسیر 42

فیما قاله علیه السّلام فی غلام أعتقه 44

قوله علیه السّلام فی العطسة و محل خروجها 47

فی أنّ الصدقة یذهب نحوسة الیوم، و قصّة رجل منجّم معه علیه السّلام فی قسمة أرض 52

قوله علیه السّلام فی لباسه و لباس علیّ علیه السّلام و لباس القائم (عج) 54

قصّة مصادف مولی الإمام الصّادق علیه السّلام و أنّه اتّجر بماله علیه السّلام من ربح دینار دینارا، فما أخذه علیه السّلام إلّا رأس ماله و لم یأخذ الربح، و قال علیه السّلام: یا مصادف مجالدة السیوف أهون من طلب الحلال، و أنّه علیه السّلام أمر ببیع طعامه لمّا زاد السعر بالمدینة، و قال علیه السّلام لغلامه: اشتر مع الناس یوما بیوم 59

ص: 109

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الخامس معجزاته و استجابة دعواته، و معرفته بجمیع اللغات و معالی أموره صلوات اللّه و سلامه علیه 63

إخباره علیه السّلام بالرّؤیا الّتی رآها رجل، و عرض الأعمال علیه علیه السّلام 64

اتیانه علیه السّلام بالکیس الرازیّ 65

استجابة دعائه علیه السّلام علی داود بن علیّ حین قتل المعلّی بن خنیس 66

ردّ الجواب قبل السّؤال 68

فی قوله علیه السّلام فی جابر بن یزید الجعفیّ و مغیرة بن سعید 70

علمه علیه السّلام بما وقع بین المنصور و بین ابن مهاجر 74

علمه علیه السّلام بما وقع من الرّجل لیلة نهر بلخ 75

ضمانته علیه السّلام بالجنّة و وفاؤه به 76

علمه علیه السّلام بالآجال 78

إنّه علیه السّلام أری أبا بصیر جماعة من الحاجّ فی صورة القردة و الخنازیر 79

فیما أملاه علیه السّلام بالعبرانیة 81

علمه علیه السّلام لقول نوح علیه السّلام حیث قال: عبسا شاطانا 83

تکلّمه علیه السّلام بالنبطیّة و الفارسیّ 84

علمه علیه السّلام بکلام الفاختة و العصافیر و الظبی 86

قصّة معلّی بن خنیس 87

إخراجه علیه السّلام البحر و السّفن و الخیم 91

کلمات قصاره علیه السّلام و إخباره علیه السّلام بالملاحم، و قوله علیه السّلام: 94

الهرب الهرب إذا خلعت العرب، حجّوا قبل أن لا تحجّوا 94

فی استجابة دعائه علیه السّلام فی داود بن علیّ 97

ص: 110

العنوان الصفحة

قصّة رجل من أهل خراسان و احیاء زوجته بدعاء الإمام الصّادق علیه السّلام 103

اخراجه علیه السّلام الرّطب من النّخلة 110

علمه علیه السّلام بخیانة رسول ملک الهند، و إسلام ملک الهند 113

قصّة ابن أبی العوجاء و ثلاثة نفر من الدّهریّة الّذین اتّفقوا علی أن یعارض کلّ واحد منهم ربع القرآن، و ما قال لهم علیه السّلام 117

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیة بقوله: هرکه درم اندوزد جزایش دوزخ باشد و علمه علیه السّلام بالمدینتین الّتی بالمشرق و المغرب 119

قوله علیه السّلام: حجّوا قبل أن لا تحجّوا 122

قصّة رجل من أهل خراسان و هارون المکّی الّذی دخل فی التنّور بأمره علیه السّلام 123

علمه علیه السّلام بالآجال 126

علمه علیه السّلام بأنّ أبا بصیر جنب 129

علمه علیه السّلام با اختفاء سدیر الصیرفیّ من الدّنانیر 130

قصّة أبی مسلم الخراسانیّ 132

فی رجل کان من کتّاب بنی أمیّة، فتاب 138

فی قوله علیه السّلام: و اللّه إنّا ولده، و ما نحن بذی قرابة 151

**[ترجمه]إخباره علیه السّلام بالرّؤیا الّتی رآها رجل، و عرض الأعمال علیه علیه السّلام 64

اتیانه علیه السّلام بالکیس الرازیّ 65

استجابة دعائه علیه السّلام علی داود بن علیّ حین قتل المعلّی بن خنیس 66

ردّ الجواب قبل السّؤال 68

فی قوله علیه السّلام فی جابر بن یزید الجعفیّ و مغیرة بن سعید 70

علمه علیه السّلام بما وقع بین المنصور و بین ابن مهاجر 74

علمه علیه السّلام بما وقع من الرّجل لیلة نهر بلخ 75

ضمانته علیه السّلام بالجنّة و وفاؤه به 76

علمه علیه السّلام بالآجال 78

إنّه علیه السّلام أری أبا بصیر جماعة من الحاجّ فی صورة القردة و الخنازیر 79

فیما أملاه علیه السّلام بالعبرانیة 81

علمه علیه السّلام لقول نوح علیه السّلام حیث قال: عبسا شاطانا 83

تکلّمه علیه السّلام بالنبطیّة و الفارسیّ 84

علمه علیه السّلام بکلام الفاختة و العصافیر و الظبی 86

قصّة معلّی بن خنیس 87

إخراجه علیه السّلام البحر و السّفن و الخیم 91

کلمات قصاره علیه السّلام و إخباره علیه السّلام بالملاحم، و قوله علیه السّلام: 94

الهرب الهرب إذا خلعت العرب، حجّوا قبل أن لا تحجّوا 94

فی استجابة دعائه علیه السّلام فی داود بن علیّ 97

ص: 110

العنوان الصفحة

قصّة رجل من أهل خراسان و احیاء زوجته بدعاء الإمام الصّادق علیه السّلام 103

اخراجه علیه السّلام الرّطب من النّخلة 110

علمه علیه السّلام بخیانة رسول ملک الهند، و إسلام ملک الهند 113

قصّة ابن أبی العوجاء و ثلاثة نفر من الدّهریّة الّذین اتّفقوا علی أن یعارض کلّ واحد منهم ربع القرآن، و ما قال لهم علیه السّلام 117

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیة بقوله: هرکه درم اندوزد جزایش دوزخ باشد و علمه علیه السّلام بالمدینتین الّتی بالمشرق و المغرب 119

قوله علیه السّلام: حجّوا قبل أن لا تحجّوا 122

قصّة رجل من أهل خراسان و هارون المکّی الّذی دخل فی التنّور بأمره علیه السّلام 123

علمه علیه السّلام بالآجال 126

علمه علیه السّلام بأنّ أبا بصیر جنب 129

علمه علیه السّلام با اختفاء سدیر الصیرفیّ من الدّنانیر 130

قصّة أبی مسلم الخراسانیّ 132

فی رجل کان من کتّاب بنی أمیّة، فتاب 138

فی قوله علیه السّلام: و اللّه إنّا ولده، و ما نحن بذی قرابة 151

**[ترجمه]

الباب السادس ما جری بینه علیه السّلام و بین المنصور و ولادته و سائر الخلفاء الغاصبین و الامراء الجائرین، و ذکر بعض أحوالهم 162

استکفاؤه علیه السّلام المنصور الدّوانیقی 162

فی صلة الرّحم، و أنّها سبب لزیادة العمر و نقصانه 163

فی أنّ فی الهواء موج مکفوف و سکّان 170

ص: 111

العنوان الصفحة

قصّة رجل باع خیارا لیسأل سؤاله عن الصادق علیه السّلام 171

فیما قاله علیه السّلام لرجل مهاجر 172

فی رجل حلف فمات فی الساعة 173

فی استجابة دعائه علیه السّلام لداود بن علیّ بن عبد اللّه بن العباس 177

فی أنّ المنصور استدعی قوما من الأعاجم لمّا أراد قتل أبی عبد اللّه علیه السّلام، و ما فعلوا 181

قوله علیه السّلام فی حدّ الصلاة 185

صلة الرّحم، و قصّة ملکین من بنی إسرائیل 187

قصّة رجل الّذی کتب مولانا الصادق علیه السّلام له کتابا إلی والی الأهواز 207

**[ترجمه]استکفاؤه علیه السّلام المنصور الدّوانیقی 162

فی صلة الرّحم، و أنّها سبب لزیادة العمر و نقصانه 163

فی أنّ فی الهواء موج مکفوف و سکّان 170

ص: 111

العنوان الصفحة

قصّة رجل باع خیارا لیسأل سؤاله عن الصادق علیه السّلام 171

فیما قاله علیه السّلام لرجل مهاجر 172

فی رجل حلف فمات فی الساعة 173

فی استجابة دعائه علیه السّلام لداود بن علیّ بن عبد اللّه بن العباس 177

فی أنّ المنصور استدعی قوما من الأعاجم لمّا أراد قتل أبی عبد اللّه علیه السّلام، و ما فعلوا 181

قوله علیه السّلام فی حدّ الصلاة 185

صلة الرّحم، و قصّة ملکین من بنی إسرائیل 187

قصّة رجل الّذی کتب مولانا الصادق علیه السّلام له کتابا إلی والی الأهواز 207

**[ترجمه]

الباب السابع مناظراته علیه السّلام مع أبی حنیفة و غیره من أهل زمانه، و ما ذکره المخالفون من نوادر علومه علیه السّلام 213

فیما قاله علیه السّلام لعمرو بن عبید 213

قوله علیه السّلام فی الکبائر 216

فی أعضاء الإنسان و عظمه و لحمه و عصبه 218

علّة غسل الجنابة 220

قوله علیه السّلام فی معنی قوله تعالی: «فَانْکِحُوا ما طابَ لَکُمْ مِنَ النِّساءِ» و قوله تعالی: «وَ لَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّساءِ» 225

وزن الدّرهم 227

العلّة الّتی من أجلها صارت الزّکاة من کلّ ألف خمسة و عشرون درهما 228

فی سؤال الکلبیّ النسّابة عنه علیه السّلام من رجل قال لامرأته: أنت طالق عدد نجوم السّماء، و المسح علی الخفّین، و أکل الجریّ، و شرب النبیذ 229

ص: 112

العنوان الصفحة

فی أنّ رجلا سئل عن أبی حنیفة عن اللّاشی ء و عن الّذی لا یقبل اللّه، فعجز عن جوابه، فأمر ببیع بغلته بامام الصادق علیه السّلام بلا شی ء 239

**[ترجمه]فیما قاله علیه السّلام لعمرو بن عبید 213

قوله علیه السّلام فی الکبائر 216

فی أعضاء الإنسان و عظمه و لحمه و عصبه 218

علّة غسل الجنابة 220

قوله علیه السّلام فی معنی قوله تعالی: «فَانْکِحُوا ما طابَ لَکُمْ مِنَ النِّساءِ» و قوله تعالی: «وَ لَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّساءِ» 225

وزن الدّرهم 227

العلّة الّتی من أجلها صارت الزّکاة من کلّ ألف خمسة و عشرون درهما 228

فی سؤال الکلبیّ النسّابة عنه علیه السّلام من رجل قال لامرأته: أنت طالق عدد نجوم السّماء، و المسح علی الخفّین، و أکل الجریّ، و شرب النبیذ 229

ص: 112

العنوان الصفحة

فی أنّ رجلا سئل عن أبی حنیفة عن اللّاشی ء و عن الّذی لا یقبل اللّه، فعجز عن جوابه، فأمر ببیع بغلته بامام الصادق علیه السّلام بلا شی ء 239

**[ترجمه]

الباب الثامن أحوال أزواجه و أولاده صلوات اللّه و سلامه علیه، و فیه نفی امامة إسماعیل و عبد اللّه 241

فی أنّ أولاده علیه السّلام کان عشرة 241

أحوال إسماعیل، و عبد اللّه، و محمّد و إکرامه المأمون 242

فیما قاله علیه السّلام لمّا مات إسماعیل 245

فی أنّه علیه السّلام کتب فی حاشیة کفن ابنه: إسماعیل یشهد أن لا إله إلّا اللّه 248

خبر شطیطة و ما فیه من المعجزات 251

ترجمة إسماعیل الأمین الأعرج بن الإمام الصّادق علیه السّلام 255

ترجمة عبد اللّه الأفطح 256

ترجمة محمّد الدّیباج 257

ترجمة إسحاق العریضی 258

قصّة إسماعیل و شارب الخمر، و ما قاله علیه السّلام فی شارب الخمر 267

فی أنّ الشیطان تمثّل بصورة إسماعیل 269

**[ترجمه]فی أنّ أولاده علیه السّلام کان عشرة 241

أحوال إسماعیل، و عبد اللّه، و محمّد و إکرامه المأمون 242

فیما قاله علیه السّلام لمّا مات إسماعیل 245

فی أنّه علیه السّلام کتب فی حاشیة کفن ابنه: إسماعیل یشهد أن لا إله إلّا اللّه 248

خبر شطیطة و ما فیه من المعجزات 251

ترجمة إسماعیل الأمین الأعرج بن الإمام الصّادق علیه السّلام 255

ترجمة عبد اللّه الأفطح 256

ترجمة محمّد الدّیباج 257

ترجمة إسحاق العریضی 258

قصّة إسماعیل و شارب الخمر، و ما قاله علیه السّلام فی شارب الخمر 267

فی أنّ الشیطان تمثّل بصورة إسماعیل 269

**[ترجمه]

الباب التاسع أحوال أقربائه و عشائره، و ما جری بینه و بینهم، و ما وقع علیهم من الجور و الظلم، و أحوال من خرج فی زمانه علیه السّلام من بنی الحسن علیه السّلام، و أولاد زید و غیرهم 270

ص: 113

العنوان الصفحة

ما جری بینه علیه السّلام و بین محمّد بن عبد اللّه بن الحسن 270

قصّة محمّد بن عبد اللّه بن الحسن 279

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی عبد اللّه الحسن یعزّیه عمّا صار إلیه 299

قصّة غلام من ولد الحسن علیه السّلام الذی اخذه المنصور فسلّمه إلی البنّاء و أمره أن یجعله فی جوف أسطوانة، و قصّة داود (عمل أمّ داود) 306

**[ترجمه]ص: 113

العنوان الصفحة

ما جری بینه علیه السّلام و بین محمّد بن عبد اللّه بن الحسن 270

قصّة محمّد بن عبد اللّه بن الحسن 279

فی کتاب کتبه علیه السّلام إلی عبد اللّه الحسن یعزّیه عمّا صار إلیه 299

قصّة غلام من ولد الحسن علیه السّلام الذی اخذه المنصور فسلّمه إلی البنّاء و أمره أن یجعله فی جوف أسطوانة، و قصّة داود (عمل أمّ داود) 306

**[ترجمه]

الباب العاشر مداحیه صلوات اللّه و سلامه علیه 310

اشجع السلمی و فی الذّیل ترجمته 310

آخر شعر قاله السیّد إسماعیل بن محمّد الحمیری قبل وفاته بساعة 311

أشعار السیّد الحمیری رحمه اللّه تعالی و إیّانا و رجوعه إلی الحقّ 322- 312

الکمیت و أشعاره 323

الرّؤیا الّتی رآها الإمام علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام، و رأی فیها السیّد الحمیری یقرأ قصیدة: لامّ عمرو باللوی مربع، عند النبیّ و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام 328

أبو هریرة الأبار و أشعاره 332

**[ترجمه]اشجع السلمی و فی الذّیل ترجمته 310

آخر شعر قاله السیّد إسماعیل بن محمّد الحمیری قبل وفاته بساعة 311

أشعار السیّد الحمیری رحمه اللّه تعالی و إیّانا و رجوعه إلی الحقّ 322- 312

الکمیت و أشعاره 323

الرّؤیا الّتی رآها الإمام علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام، و رأی فیها السیّد الحمیری یقرأ قصیدة: لامّ عمرو باللوی مربع، عند النبیّ و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین علیهم السّلام 328

أبو هریرة الأبار و أشعاره 332

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر أحوال أصحابه و أهل زمانه صلوات اللّه و سلامه علیه، و ما جری بینه و بینهم 334

فی أنّ الحجّ أفضل من عتق رقبة، و خطاء أبی حنیفة 371

فی رجل نصرانیّ أسلم و ما قال له علیه السّلام فی أبیه و أمّه 374

ص: 114

العنوان الصفحة

فی قوله علیه السّلام: انّ اللّه تعالی یکرم الشباب منکم و یستحی من الکهول 390

**[ترجمه]فی أنّ الحجّ أفضل من عتق رقبة، و خطاء أبی حنیفة 371

فی رجل نصرانیّ أسلم و ما قال له علیه السّلام فی أبیه و أمّه 374

ص: 114

العنوان الصفحة

فی قوله علیه السّلام: انّ اللّه تعالی یکرم الشباب منکم و یستحی من الکهول 390

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر مناظرات أصحابه علیه السّلام مع المخالفین 396

مناظرة مؤمن الطاق فی فضیلة علیّ علیه السّلام علی أبی بکر 396

مناظرة فضّال مع أبی حنیفة بقوله: إنّ أخا لی یقول: إنّ خیر الناس بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم علیّ علیه السّلام 400

مناظرة هشام مع أبی عبیدة لمّا قال کثرتنا تدلّ علی صحّة عقیدتنا و قلّتکم تدلّ علی بطلانکم 401

مناظرة مع رجل من أهل الشّام 407

مناظرة حریز مع أبی حنیفة 409

فی امرأة ماتت و الولد فی بطنها یتحرّک 410

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان قسیم الجنّة و النّار 412

إلی هنا انتهی الجزء السابع و الأربعون، و هو الجزء الثانی من المجلد الحادی عشر

ص: 115

العنوان الصفحة

**[ترجمه]مناظرة مؤمن الطاق فی فضیلة علیّ علیه السّلام علی أبی بکر 396

مناظرة فضّال مع أبی حنیفة بقوله: إنّ أخا لی یقول: إنّ خیر الناس بعد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم علیّ علیه السّلام 400

مناظرة هشام مع أبی عبیدة لمّا قال کثرتنا تدلّ علی صحّة عقیدتنا و قلّتکم تدلّ علی بطلانکم 401

مناظرة مع رجل من أهل الشّام 407

مناظرة حریز مع أبی حنیفة 409

فی امرأة ماتت و الولد فی بطنها یتحرّک 410

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان قسیم الجنّة و النّار 412

إلی هنا انتهی الجزء السابع و الأربعون، و هو الجزء الثانی من المجلد الحادی عشر

ص: 115

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثامن و الأربعین

أبواب تاریخ الامام العلیم أبی إبراهیم موسی بن جعفر الکاظم الحلیم صلوات اللّه و سلامه علیه

اشارة

و علی آبائه الکرام، و أولاده الأئمّة الاعلام ما تعاقب النور و الظلام

**[ترجمه]و علی آبائه الکرام، و أولاده الأئمّة الاعلام ما تعاقب النور و الظلام

**[ترجمه]

الباب الأوّل ولادته علیه السّلام و تاریخه و جمل أحواله 1

فی ولادته، و یوم ولادته، و شهادته، و مدّة إمامته، و أمّه علیه السّلام 1

قصّة حمیدة بربریة المصفّاة ابنة صاعد البربریّ 5

**[ترجمه]فی ولادته، و یوم ولادته، و شهادته، و مدّة إمامته، و أمّه علیه السّلام 1

قصّة حمیدة بربریة المصفّاة ابنة صاعد البربریّ 5

**[ترجمه]

الباب الثالث النصوص علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 12

النصّ علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 14

فی موت إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 21

ص: 116

العنوان الصفحة

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام عند وقوفه علی قبر إسماعیل، بقوله: اللهمّ وهبت لإسماعیل جمیع ما قصّر عنه .. 23

فی کتاب مختوم نزل علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الوصیّة 27

**[ترجمه]النصّ علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 14

فی موت إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 21

ص: 116

العنوان الصفحة

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام عند وقوفه علی قبر إسماعیل، بقوله: اللهمّ وهبت لإسماعیل جمیع ما قصّر عنه .. 23

فی کتاب مختوم نزل علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الوصیّة 27

**[ترجمه]

الباب الرابع معجزاته، و استجابة دعواته، و معالی أموره، و غرائب شأنه صلوات اللّه و سلامه علیه 29

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: تمسّکوا ببقاء المصائب 29

دعاؤه علیه السّلام لقضاء الحوائج و لبس الثوب الجدید 30

فی مسح الرجلین فی الوضوء 38

فی امرأة صار وجهها قفاها، و قصّة رجل حمله السحاب 39

فی تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة 47

علمه علیه السّلام بکلام الطیر 56

علمه علیه السّلام بموت رجل 61

فی امرأة من بنی أمیّة 62

ترجمة عبد اللّه الأفطح 67

علمه علیه السّلام بکلام أهل الصّین 70

علمه علیه السّلام بموت الرّجل 72

قصّة أهل نیسابور و شطیطة 73

قصّة شقیق البلخیّ 80

قصّة إبراهیم الجمّال و علیّ بن یقطین، و قصّة رجل نصرانی 85

قصّة رجل من الرّهبان و ما قال له علیه السّلام 92

ص: 117

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: تمسّکوا ببقاء المصائب 29

دعاؤه علیه السّلام لقضاء الحوائج و لبس الثوب الجدید 30

فی مسح الرجلین فی الوضوء 38

فی امرأة صار وجهها قفاها، و قصّة رجل حمله السحاب 39

فی تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة 47

علمه علیه السّلام بکلام الطیر 56

علمه علیه السّلام بموت رجل 61

فی امرأة من بنی أمیّة 62

ترجمة عبد اللّه الأفطح 67

علمه علیه السّلام بکلام أهل الصّین 70

علمه علیه السّلام بموت الرّجل 72

قصّة أهل نیسابور و شطیطة 73

قصّة شقیق البلخیّ 80

قصّة إبراهیم الجمّال و علیّ بن یقطین، و قصّة رجل نصرانی 85

قصّة رجل من الرّهبان و ما قال له علیه السّلام 92

ص: 117

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الخامس عبادته، و سیره و مکارم أخلاقه، و وفور علمه صلوات اللّه علیه 100

تکلّمه علیه السّلام بالحبشیّة 101

فی رجل من ولد عمر بن الخطّاب لعنه اللّه یسبّه و یشتم علیّا 102

فی أصحاب الأحقاف، و قصّة الرّاهب الّذی کان فی الشام و ما سئل عنه علیه السّلام 105

فی سؤال أبی حنیفة عنه علیه السّلام بقوله: أین یحدث الغریب، و ممّن المعصیة 106

فی جلوسه علیه السّلام فی یوم النیروز، و قصّة رجل أتاه ثلاث أبیات 108

فی رجل تزوّج جاریة معصرة لم تطمث فلمّا افتضّها سال الدّم 112

**[ترجمه]تکلّمه علیه السّلام بالحبشیّة 101

فی رجل من ولد عمر بن الخطّاب لعنه اللّه یسبّه و یشتم علیّا 102

فی أصحاب الأحقاف، و قصّة الرّاهب الّذی کان فی الشام و ما سئل عنه علیه السّلام 105

فی سؤال أبی حنیفة عنه علیه السّلام بقوله: أین یحدث الغریب، و ممّن المعصیة 106

فی جلوسه علیه السّلام فی یوم النیروز، و قصّة رجل أتاه ثلاث أبیات 108

فی رجل تزوّج جاریة معصرة لم تطمث فلمّا افتضّها سال الدّم 112

**[ترجمه]

الباب السادس مناظراته علیه السّلام مع خلفاء الجور، و ما جری بینه و بینهم و فیه بعض أحوال علیّ بن یقطین 121

العلّة الّتی من أجلها یقال للأئمة علیهم السّلام ابن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 122

ما جری بینه علیه السّلام و بین الرّشید 125

ما جری بین المأمون و أبیه. و قوله: علّمنی الرّشید التشیّع 129

فی أنّ علیّ بن یقطین استأذن فی ترک عمل السلطان و سؤاله عن الکاظم علیه السّلام فی المسح علی الرجلین 136

فی أنّ الرّشید حمل إلی علیّ بن یقطین ثیابا، فأنفذ إلی الکاظم علیه السّلام 137

قصّة الرّشید و الأعرابیّ 141

فی حدود فدک 144

فی قوله علیه السّلام: التحدّث بنعم اللّه شکر، و ترک ذلک کفر 150

ص: 118

العنوان الصفحة

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها یقال للأئمة علیهم السّلام ابن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 122

ما جری بینه علیه السّلام و بین الرّشید 125

ما جری بین المأمون و أبیه. و قوله: علّمنی الرّشید التشیّع 129

فی أنّ علیّ بن یقطین استأذن فی ترک عمل السلطان و سؤاله عن الکاظم علیه السّلام فی المسح علی الرجلین 136

فی أنّ الرّشید حمل إلی علیّ بن یقطین ثیابا، فأنفذ إلی الکاظم علیه السّلام 137

قصّة الرّشید و الأعرابیّ 141

فی حدود فدک 144

فی قوله علیه السّلام: التحدّث بنعم اللّه شکر، و ترک ذلک کفر 150

ص: 118

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السابع أحوال عشائره و أصحابه و أهل زمانه و ما جری بینه و بینهم و ما جری من الظلم علی عشائره صلوات اللّه و سلامه علیه 159

حسین بن علیّ المقتول بفخّ و خروجه 160

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مرّ بفخّ و نزل و صلّی رکعتین و بکی للحسین المقتول بفخّ، و قوله: أجر الشهید معه أجر شهیدین 170

النهی بعمل السلطان 172

فیما سأله أبو حنیفة عنه علیه السّلام فی أفعال العباد 175

قصّة حمید بن قحطبة و الرّشید و افطاره فی شهر رمضان و أنّه قتل ستّین نفسا من العلویّة 176

ترجمة: علیّ بن یقطین، و علیّ بن سوید السّائی، و محمّد بن سنان، و محمّد بن أبی عمیر، فی ذیل الصفحة 178

ترجمة: حمّاد بن عیسی الجهنی البصریّ، و یحیی بن عبد اللّه المحض 180

**[ترجمه]حسین بن علیّ المقتول بفخّ و خروجه 160

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم مرّ بفخّ و نزل و صلّی رکعتین و بکی للحسین المقتول بفخّ، و قوله: أجر الشهید معه أجر شهیدین 170

النهی بعمل السلطان 172

فیما سأله أبو حنیفة عنه علیه السّلام فی أفعال العباد 175

قصّة حمید بن قحطبة و الرّشید و افطاره فی شهر رمضان و أنّه قتل ستّین نفسا من العلویّة 176

ترجمة: علیّ بن یقطین، و علیّ بن سوید السّائی، و محمّد بن سنان، و محمّد بن أبی عمیر، فی ذیل الصفحة 178

ترجمة: حمّاد بن عیسی الجهنی البصریّ، و یحیی بن عبد اللّه المحض 180

**[ترجمه]

الباب الثامن احتجاجات هشام بن الحکم فی الإمامة، و بدو أمره، و ما آل إلیه أمره الی وفاته 189

احتجاجه مع المتکلّمین بحضرة الرّشید 189

ترجمة هشام و بدو أمره، و أنّه کان علی مذهب الجهمیّة 193

فی أنّ لیحیی بن خالد کان مجلسا یحضره المتکلّمون من کلّ فرقة فیناظرون 197

بحث و مناظرة فی الإمامة و صفاته 200

قصّة رجل من أهل الشام و کان من المتکلّمین 203

ص: 119

العنوان الصفحة

**[ترجمه]احتجاجه مع المتکلّمین بحضرة الرّشید 189

ترجمة هشام و بدو أمره، و أنّه کان علی مذهب الجهمیّة 193

فی أنّ لیحیی بن خالد کان مجلسا یحضره المتکلّمون من کلّ فرقة فیناظرون 197

بحث و مناظرة فی الإمامة و صفاته 200

قصّة رجل من أهل الشام و کان من المتکلّمین 203

ص: 119

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب التاسع أحواله علیه السّلام فی الحبس الی شهادته و تاریخ وفاته و مدفنه صلوات اللّه علیه، و لعنة اللّه علی من ظلمه 206

اشارة

یو وفاته علیه السّلام 206

سبب سعایة یحیی بن خالد بموسی بن جعفر علیهما السّلام 207

قصّة علیّ بن إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 209

فی أنّ السندی بن شاهک جمع ثمانین رجلا لینظروا إلیه علیه السّلام بعد ما سقی من السّم 212

فی أنّه علیه السّلام توفّی فی یدی السندی، فأخذوا من یده 227

فیما قاله الرّشید عند قبر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 232

**[ترجمه]یو وفاته علیه السّلام 206

سبب سعایة یحیی بن خالد بموسی بن جعفر علیهما السّلام 207

قصّة علیّ بن إسماعیل بن الإمام الصّادق علیه السّلام 209

فی أنّ السندی بن شاهک جمع ثمانین رجلا لینظروا إلیه علیه السّلام بعد ما سقی من السّم 212

فی أنّه علیه السّلام توفّی فی یدی السندی، فأخذوا من یده 227

فیما قاله الرّشید عند قبر النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 232

**[ترجمه]

الباب العاشر رد مذهب الواقفیة و السبب الذی لاجله قیل بالوقف علی موسی بن جعفر علیهما صلوات اللّه 250

فیما یدلّ علی فساد مذهب الواقفیّة 250

العلّة الّتی من أجلها وقف الواقفون 253

فی رجوع جماعة من الواقفیّة و ترجمتهم 258

أوّل ما ابدع من آیة النبوّة و الإمامة 270

**[ترجمه]فیما یدلّ علی فساد مذهب الواقفیّة 250

العلّة الّتی من أجلها وقف الواقفون 253

فی رجوع جماعة من الواقفیّة و ترجمتهم 258

أوّل ما ابدع من آیة النبوّة و الإمامة 270

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر وصایاه و صدقاته صلوات اللّه و سلامه علیه 276

ص: 120

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام أشهد علی وصیّته 276

فی صدقاته و شرائطها 281

**[ترجمه]ص: 120

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام أشهد علی وصیّته 276

فی صدقاته و شرائطها 281

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر أحوال أولاده و أزواجه صلوات اللّه و سلامه علیه 283

فی أنّ أولاده علیه السّلام کانوا سبعة و ثلاثین، و ترجمتهم 283

فاطمة المعصومة و ورودها بقم و وفاتها علیها السّلام 290

إلی هنا انتهی المجلد الحادی عشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه 291

**[ترجمه]فی أنّ أولاده علیه السّلام کانوا سبعة و ثلاثین، و ترجمتهم 283

فاطمة المعصومة و ورودها بقم و وفاتها علیها السّلام 290

إلی هنا انتهی المجلد الحادی عشر حسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه 291

**[ترجمه]

(شذرات) فیما یتعلق بأحوال إخوانه و أولاده علیه السّلام

المقتبس من کتاب «تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم» تألیف العلامة السیّد جعفر آل بحر العلوم الطباطبائی 293

کان له علیه السّلام ستّة إخوة و ثلاثة اخوات و بحث حول إسماعیل 295

قبر إسماعیل و المقداد، و قبور أصحاب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و بناته 296

قبر عقیل، و صفیّة، و فاطمة بنت أسد، و رجف البقیع، و ما فعل علیّ علیه السّلام 298

فیما یتعلّق بأحوال أولاده علیه السّلام 303

ترجمة: أحمد بن موسی الکاظم علیه السّلام المعروف بشاه چراغ 307

ترجمة: الحسین بن موسی الکاظم علیه السّلام المدفون بشیراز 312

ترجمة: حمزة بن موسی الکاظم علیه السّلام 313

ص: 121

العنوان الصفحة

فاطمة المعصومة علیها السّلام، و فاطمة الصغری 316

نبذة فیما یتعلّق ببقعتها علیها السّلام 318

نبذة فیما یتعلّق بالامام علیّ بن موسی علیهما السّلام 320

فی فضیلة بقعة الرّضا علیه السّلام 321

إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الأربعون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة

**[ترجمه]المقتبس من کتاب «تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم» تألیف العلامة السیّد جعفر آل بحر العلوم الطباطبائی 293

کان له علیه السّلام ستّة إخوة و ثلاثة اخوات و بحث حول إسماعیل 295

قبر إسماعیل و المقداد، و قبور أصحاب النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و بناته 296

قبر عقیل، و صفیّة، و فاطمة بنت أسد، و رجف البقیع، و ما فعل علیّ علیه السّلام 298

فیما یتعلّق بأحوال أولاده علیه السّلام 303

ترجمة: أحمد بن موسی الکاظم علیه السّلام المعروف بشاه چراغ 307

ترجمة: الحسین بن موسی الکاظم علیه السّلام المدفون بشیراز 312

ترجمة: حمزة بن موسی الکاظم علیه السّلام 313

ص: 121

العنوان الصفحة

فاطمة المعصومة علیها السّلام، و فاطمة الصغری 316

نبذة فیما یتعلّق ببقعتها علیها السّلام 318

نبذة فیما یتعلّق بالامام علیّ بن موسی علیهما السّلام 320

فی فضیلة بقعة الرّضا علیه السّلام 321

إلی هنا انتهی الجزء الثامن و الأربعون حسب تجزئة الطبعة الحدیثة

**[ترجمه]

فهرس الجزء التاسع و الأربعون

اشارة

و هو المجلد الثانی عشر

**[ترجمه]و هو المجلد الثانی عشر

**[ترجمه]

أبواب تاریخ الامام المرتجی، و السیّد المرتضی، ثامن ائمة الهدی أبی الحسن علیّ بن موسی الرضا صلوات اللّه علیه

الباب الأوّل ولادته و ألقابه و کناه و نقش خاتمه و أحوال أمه صلوات اللّه و سلامه علیه 2

فی ولادته علیه السّلام 2

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیه السّلام بالرّضا 4

ص: 122

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی ولادته علیه السّلام 2

العلّة الّتی من أجلها سمّی علیه السّلام بالرّضا 4

ص: 122

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی النصوص علی الخصوص علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 11

النصّ علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 11

**[ترجمه]النصّ علیه علیه السّلام من أبیه علیه السّلام 11

**[ترجمه]

الباب الثالث معجزاته و غرائب شأنه صلوات اللّه و سلامه علیه 29

علمه علیه السّلام بحاجة رجل 38

فی أنّه علیه السّلام أمر رجلا أن یسمّی ولده عمر

إحیاؤه علیه السّلام الموتی 60

قصّة امرأة کانت فی خراسان و ادّعت أنّها زینب بنت علیّ علیه السّلام 61

**[ترجمه]علمه علیه السّلام بحاجة رجل 38

فی أنّه علیه السّلام أمر رجلا أن یسمّی ولده عمر

إحیاؤه علیه السّلام الموتی 60

قصّة امرأة کانت فی خراسان و ادّعت أنّها زینب بنت علیّ علیه السّلام 61

**[ترجمه]

الباب الرابع وروده علیه السّلام البصرة و الکوفة و ما ظهر منه علیه السّلام فیها من الاحتجاجات و المعجزات 73

وروده علیه السّلام بالبصرة 73

احتجاجه علیه السّلام مع الجاثلیق 75

وروده علیه السّلام بالکوفة 79

**[ترجمه]وروده علیه السّلام بالبصرة 73

احتجاجه علیه السّلام مع الجاثلیق 75

وروده علیه السّلام بالکوفة 79

**[ترجمه]

الباب الخامس استجابة دعواته صلوات اللّه و سلامه علیه 81

فی أنّ من قال: کلّ مملوک لی قدیم فهو حرّ، فما کان من ستة أشهر فهو حرّ 81

دعاؤه علیه السّلام و الرّجفة فی المدینة 82

ص: 123

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ من قال: کلّ مملوک لی قدیم فهو حرّ، فما کان من ستة أشهر فهو حرّ 81

دعاؤه علیه السّلام و الرّجفة فی المدینة 82

ص: 123

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السادس معرفته صلوات اللّه علیه بجمیع اللغات و کلام الطیر و البهائم و بعض غرائب أحواله 86

علمه علیه السّلام بلغة الصقالبة و الرومیّة 86

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة بقوله: در ببند 89

**[ترجمه]علمه علیه السّلام بلغة الصقالبة و الرومیّة 86

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة بقوله: در ببند 89

**[ترجمه]

الباب السابع عبادته علیه السّلام و مکارم أخلاقه و معالی أموره و إقرار اهل زمانه بفضله 89

فی أنّه علیه السّلام جلس فی الصیف علی الحصیر 89

فی سیرته و صلاته و صومه علیه السّلام و ما یقرأ فی صلواته 91

فی رؤیا الّتی رآها یاسر، و أنّه علیه السّلام دلّک رجلا فی الحمّام 99

فی أنّ الأئمة علیهم السّلام یحبّون التمر 103

قوله علیه السّلام فی التوحید 105

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام جلس فی الصیف علی الحصیر 89

فی سیرته و صلاته و صومه علیه السّلام و ما یقرأ فی صلواته 91

فی رؤیا الّتی رآها یاسر، و أنّه علیه السّلام دلّک رجلا فی الحمّام 99

فی أنّ الأئمة علیهم السّلام یحبّون التمر 103

قوله علیه السّلام فی التوحید 105

**[ترجمه]

الباب الثامن ما انشد علیه السّلام من الشعر فی الحکم 107

النهی عن التنابز بالألقاب، و شعره علیه السّلام فی الحلم 107

قوله علیه السّلام فی السّکوت عن الجاهل و استجلاب العدوّ و کتمان السرّ 108

**[ترجمه]النهی عن التنابز بالألقاب، و شعره علیه السّلام فی الحلم 107

قوله علیه السّلام فی السّکوت عن الجاهل و استجلاب العدوّ و کتمان السرّ 108

**[ترجمه]

الباب التاسع ما کان بینه علیه السّلام و بین هارون لعنه اللّه و ولاته و اتباعه 113

ص: 124

العنوان الصفحة

فی أنّ هارون حلف أن یقتل بعد موسی الکاظم علیه السّلام من یدّعی الإمامة 113

**[ترجمه]ص: 124

العنوان الصفحة

فی أنّ هارون حلف أن یقتل بعد موسی الکاظم علیه السّلام من یدّعی الإمامة 113

**[ترجمه]

الباب العاشر طلب المأمون الرضا صلوات اللّه علیه من المدینة و ما کان عند خروجه منها و فی الطریق الی نیسابور 116

فی خروجه علیه السّلام من المدینة و وروده إلی الأهواز و معجزته علیه السّلام فیه 116

**[ترجمه]فی خروجه علیه السّلام من المدینة و وروده إلی الأهواز و معجزته علیه السّلام فیه 116

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر وروده علیه السّلام بنیسابور و ما ظهر فیه من المعجزات 120

قوله علیه السّلام بنیسابور عن آبائه علیهم السّلام عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عن اللّه تعالی:

«... لا إله إلّا اللّه ... قد دخل حصنی» و قصّة شجرة اللوز 121

قصّة رجل الّذی أخذوه اللصوص و ملأ وافاه من الثلج 124

**[ترجمه]قوله علیه السّلام بنیسابور عن آبائه علیهم السّلام عن رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله عن اللّه تعالی:

«... لا إله إلّا اللّه ... قد دخل حصنی» و قصّة شجرة اللوز 121

قصّة رجل الّذی أخذوه اللصوص و ملأ وافاه من الثلج 124

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر خروجه علیه السّلام من نیسابور الی طوس و منها الی مرو 125

فی أنّه علیه السّلام عیّن موضع دفنه، و ثواب من زاره علیه السّلام 125

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام عیّن موضع دفنه، و ثواب من زاره علیه السّلام 125

**[ترجمه]

الباب الثالث عشر ولایة العهد و العلة فی قبوله علیه السّلام لها و عدم رضاه علیه السّلام لها و سائر ما یتعلق بذلک 128

ما جری بینه علیه السّلام و بین المأمون فی الخلافة 129

فیما کتبه علیه السّلام علی ولایة العهد، و قصّة صلاة العید 134

ص: 125

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها جعله علیه السّلام المأمون ولایة عهده 137

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام لمّا بویع بالعهد 141

فی کیفیّة بیعة فتی من الأنصار 144

صورة کتاب کتبه المأمون له علیه السّلام فی ولایة العهد 148

صورة کتاب کتبه علیه السّلام علی کتاب العهد، و الشهود علیه 152

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی ولایة العهد 155

**[ترجمه]ما جری بینه علیه السّلام و بین المأمون فی الخلافة 129

فیما کتبه علیه السّلام علی ولایة العهد، و قصّة صلاة العید 134

ص: 125

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها جعله علیه السّلام المأمون ولایة عهده 137

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام لمّا بویع بالعهد 141

فی کیفیّة بیعة فتی من الأنصار 144

صورة کتاب کتبه المأمون له علیه السّلام فی ولایة العهد 148

صورة کتاب کتبه علیه السّلام علی کتاب العهد، و الشهود علیه 152

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه تعالی و إیّانا فی ولایة العهد 155

**[ترجمه]

الباب الرابع عشر سائر ما جری بینه علیه السّلام و بین المأمون و امرائه 157

صورة کتاب الحباء و الشرط منه علیه السّلام 157

صورة کتاب و شرط منه علیه السّلام و المأمون لذی الرّئاستین 160

فی أنّه علیه السّلام یأمر المأمون أن یخرج إلی المدینة، و خالف ذو الرّئاستین فی ذلک 165

قصّة الجلودیّ و قتله 166

فیما کتبه الحسن بن سهل إلی أخیه ذی الرّئاستین فی النجوم و أمره أن یدخل الحمّام مع الرضا علیه السّلام و المأمون، و نهی علیه السّلام عن الدخول، و دخل الفضل فیه و قتل، و اجتماع الناس علی باب المأمون جاءوا بالنیران لیحرقوا الباب 168

فیما سئل الفضل عنه علیه السّلام: فی الجبر، و نصرانیّ فجر بها شمیّة، و سؤال المأمون عنه علیه السّلام: بایّ وجه صار جدّک علیّ قسیم الجنّة و النّار 172

فی أنّ المأمون أمر الفضل أن یجمع له أصحاب المقالات: مثل الجاثلیق، و رأس الجالوت، و رؤساء الصائبین، و الهربذ الأکبر، و أصحاب زردهشت و نسطاس الرّومیّ و غیرهم من المتکلّمین 173

فی حسّاد کانوا بحضرة المأمون و یرید کلّ واحد منهم أن یکون ولیّ عهد المأمون، و قصّة حمید بن مهران الملعون الّذی افترساه صورتی الأسد 184

ص: 126

العنوان الصفحة

فی أنّ المأمون بعث ثلاثین نفرا لقتله علیه السّلام 186

**[ترجمه]صورة کتاب الحباء و الشرط منه علیه السّلام 157

صورة کتاب و شرط منه علیه السّلام و المأمون لذی الرّئاستین 160

فی أنّه علیه السّلام یأمر المأمون أن یخرج إلی المدینة، و خالف ذو الرّئاستین فی ذلک 165

قصّة الجلودیّ و قتله 166

فیما کتبه الحسن بن سهل إلی أخیه ذی الرّئاستین فی النجوم و أمره أن یدخل الحمّام مع الرضا علیه السّلام و المأمون، و نهی علیه السّلام عن الدخول، و دخل الفضل فیه و قتل، و اجتماع الناس علی باب المأمون جاءوا بالنیران لیحرقوا الباب 168

فیما سئل الفضل عنه علیه السّلام: فی الجبر، و نصرانیّ فجر بها شمیّة، و سؤال المأمون عنه علیه السّلام: بایّ وجه صار جدّک علیّ قسیم الجنّة و النّار 172

فی أنّ المأمون أمر الفضل أن یجمع له أصحاب المقالات: مثل الجاثلیق، و رأس الجالوت، و رؤساء الصائبین، و الهربذ الأکبر، و أصحاب زردهشت و نسطاس الرّومیّ و غیرهم من المتکلّمین 173

فی حسّاد کانوا بحضرة المأمون و یرید کلّ واحد منهم أن یکون ولیّ عهد المأمون، و قصّة حمید بن مهران الملعون الّذی افترساه صورتی الأسد 184

ص: 126

العنوان الصفحة

فی أنّ المأمون بعث ثلاثین نفرا لقتله علیه السّلام 186

**[ترجمه]

الباب الخامس عشر ما کان یتقرب به المأمون الی الرضا علیه السّلام فی الاحتجاج علی المخالفین 189

بحث حول الخلیفة بعد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و روایة: اقتدوا بالّذین من بعدی أبی بکر و عمر، و روایة: لو کنت متّخذا خلیلا لأتخذت أبا بکر خلیلا، و الاختلاف بین أبی بکر و عمر 190

فی بطلان روایة: من فضّلنی علی أبی بکر و عمر جلّدته حدّ المفتری 192

بطلان: أبو بکر و عمر سیّد الکهول أهل الجنّة، و: لو لم ابعث فیکم لبعث عمر، و: باهی اللّه بعباده عامّة و بعمر خاصّة 193

بطلان: لو نزل العذاب ما نجا إلّا عمر، و شهادة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعمر بالجنّة فی عشرة من الصحابة، و: وضعت أمّتی فی کفّة المیزان ... 195

فی أنّ أفضل الأعمال یوم بعث اللّه نبیّه صلّی اللّه علیه و آله کان السبق إلی الإسلام، و علیّ علیه السّلام سبق إلی الإسلام 196

ما معنی: «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ» 197

حدیث الطائر المشویّ، و معنی: «ثانِیَ اثْنَیْنِ إِذْ هُما فِی الْغارِ» 198

فی أنّ المصاحبة لیست بفضیلة، و نزول السّکینة 199

الفضیلة لمن نام علی مهاد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أم من کان معه فی الغار 200

فی حدیث المنزلة 201

فی الإمامة و صفات الإمام 203

فی خلافة أبی بکر 205

فی کتاب کتبه المأمون لبنی هاشم و فیه مدح علیّ علیه السّلام 208

ص: 127

العنوان الصفحة

**[ترجمه]بحث حول الخلیفة بعد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و روایة: اقتدوا بالّذین من بعدی أبی بکر و عمر، و روایة: لو کنت متّخذا خلیلا لأتخذت أبا بکر خلیلا، و الاختلاف بین أبی بکر و عمر 190

فی بطلان روایة: من فضّلنی علی أبی بکر و عمر جلّدته حدّ المفتری 192

بطلان: أبو بکر و عمر سیّد الکهول أهل الجنّة، و: لو لم ابعث فیکم لبعث عمر، و: باهی اللّه بعباده عامّة و بعمر خاصّة 193

بطلان: لو نزل العذاب ما نجا إلّا عمر، و شهادة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعمر بالجنّة فی عشرة من الصحابة، و: وضعت أمّتی فی کفّة المیزان ... 195

فی أنّ أفضل الأعمال یوم بعث اللّه نبیّه صلّی اللّه علیه و آله کان السبق إلی الإسلام، و علیّ علیه السّلام سبق إلی الإسلام 196

ما معنی: «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ» 197

حدیث الطائر المشویّ، و معنی: «ثانِیَ اثْنَیْنِ إِذْ هُما فِی الْغارِ» 198

فی أنّ المصاحبة لیست بفضیلة، و نزول السّکینة 199

الفضیلة لمن نام علی مهاد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم أم من کان معه فی الغار 200

فی حدیث المنزلة 201

فی الإمامة و صفات الإمام 203

فی خلافة أبی بکر 205

فی کتاب کتبه المأمون لبنی هاشم و فیه مدح علیّ علیه السّلام 208

ص: 127

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السادس عشر أحوال ازواجه و أولاده و إخوانه علیه السّلام و عشائره و ما جری بینه و بینهم صلوات اللّه علیه 216

قصّة زید بن موسی الکاظم علیه السّلام 216

فی عدد أولاده علیه السّلام 221

فی خروج محمّد بن إبراهیم 223

العباس بن الحسن بن عبید اللّه ابن العباس بن أمیر المؤمنین علیه السّلام 233

**[ترجمه]قصّة زید بن موسی الکاظم علیه السّلام 216

فی عدد أولاده علیه السّلام 221

فی خروج محمّد بن إبراهیم 223

العباس بن الحسن بن عبید اللّه ابن العباس بن أمیر المؤمنین علیه السّلام 233

**[ترجمه]

الباب السابع عشر مداحیه و ما قالوا فیه صلوات اللّه و سلامه علیه 234

أشعار أبی نواس فیه علیه السّلام 235

أشعار دعبل و قصّته 239

بیان و توضیح فی أشعار دعبل 251

**[ترجمه]أشعار أبی نواس فیه علیه السّلام 235

أشعار دعبل و قصّته 239

بیان و توضیح فی أشعار دعبل 251

**[ترجمه]

الباب الثامن عشر أحوال أصحابه و أهل زمانه و مناظراتهم و نوادر أخباره و مناظراته علیه السّلام 261

فی أنّه علیه السّلام لعن یونس مولی ابن یقطین 261

فی أنّ الإمام لا یکون عقیما 272

فی محمّد بن سنان و ثقته 276

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام لعن یونس مولی ابن یقطین 261

فی أنّ الإمام لا یکون عقیما 272

فی محمّد بن سنان و ثقته 276

**[ترجمه]

الباب التاسع عشر اخباره و اخبار آبائه علیهم السّلام بشهادته 283

ص: 128

العنوان الصفحة

فی الرّؤیا الّتی رآها رجل من أهل خراسان، و قوله علیه السّلام: و اللّه ما منّا إلّا مقتول أو شهید 283

أخبار رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بشهادته علیه السّلام 284

أخبار علیّ أمیر المؤمنین علیه السّلام و إمام الصادق علیه السّلام بشهادته علیه السّلام 286

**[ترجمه]ص: 128

العنوان الصفحة

فی الرّؤیا الّتی رآها رجل من أهل خراسان، و قوله علیه السّلام: و اللّه ما منّا إلّا مقتول أو شهید 283

أخبار رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله بشهادته علیه السّلام 284

أخبار علیّ أمیر المؤمنین علیه السّلام و إمام الصادق علیه السّلام بشهادته علیه السّلام 286

**[ترجمه]

الباب العشرون اسباب شهادته صلوات اللّه و سلامه علیه 288

قصّة رجل من الصوفیة الّذی سرق فأمر باحضاره المأمون 288

العلّة الّتی من أجلها سمّه علیه السّلام المأمون 290

**[ترجمه]قصّة رجل من الصوفیة الّذی سرق فأمر باحضاره المأمون 288

العلّة الّتی من أجلها سمّه علیه السّلام المأمون 290

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون شهادته و تغسیله و دفنه و مبلغ سنه علیه السّلام 292

فی شهادته علیه السّلام و شهر شهادته و ما قاله علیه السّلام لهرثمة فی دفنه 292

فی أنّه علیه السّلام أمر بأبی الصّلت أن یأتی ترابا من قبة الهارونیة من أربعة جوانبها و ما قال علیه السّلام له، و رؤیته الإمام محمّد التقیّ علیه السّلام 300

بحث و تحقیق حول شهادته علیه السّلام، و فی الذّیل ما یناسب 311

**[ترجمه]فی شهادته علیه السّلام و شهر شهادته و ما قاله علیه السّلام لهرثمة فی دفنه 292

فی أنّه علیه السّلام أمر بأبی الصّلت أن یأتی ترابا من قبة الهارونیة من أربعة جوانبها و ما قال علیه السّلام له، و رؤیته الإمام محمّد التقیّ علیه السّلام 300

بحث و تحقیق حول شهادته علیه السّلام، و فی الذّیل ما یناسب 311

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون ما انشد من المراثی فیه صلوات اللّه و سلامه علیه 314

فیما أنشده أبو فراس 314

فیما أنشده ابن المشیع المرقی و علیّ بن أبی عبد اللّه الخوافیّ 317

فیما أنشده دعبل و أبو محمّد الیزیدیّ و محمّد بن حبیب اللّه الضّبی 318

ص: 129

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فیما أنشده أبو فراس 314

فیما أنشده ابن المشیع المرقی و علیّ بن أبی عبد اللّه الخوافیّ 317

فیما أنشده دعبل و أبو محمّد الیزیدیّ و محمّد بن حبیب اللّه الضّبی 318

ص: 129

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثالث و العشرون ما ظهر من برکات الروضة الرضویة علی مشرفها الف تحیة و معجزاته علیه السّلام عندها علی الناس 326

فیما نقله محمّد بن عمر النّوقانیّ 326

قصّة رجل مصریّ، و رجلین من الرّی و قم 328

قصّة رجل ترکیّ یدعو اللّه تعالی ان یجمع بینه و بین ابنه 336

قصّة علیّ بن موسی بن بابویه القمّیّ 337

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد الثانی عشر

**[ترجمه]فیما نقله محمّد بن عمر النّوقانیّ 326

قصّة رجل مصریّ، و رجلین من الرّی و قم 328

قصّة رجل ترکیّ یدعو اللّه تعالی ان یجمع بینه و بین ابنه 336

قصّة علیّ بن موسی بن بابویه القمّیّ 337

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد الثانی عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الخمسین

أبواب تاریخ الامام التاسع و السیّد القانع، حجّة اللّه علی جمیع العباد، و شافع یوم التناد و أبی جعفر محمّد التقی الجواد صلوات اللّه علیه

الباب الأوّل مولده، و وفاته، و اسماؤه، و ألقابه، و أحوال أولاده صلوات اللّه و سلامه علیه و علی آبائه و أولاده الطاهرین 1

مولده و أمّه علیه السّلام 1

بحث و تحقیق حول: ابن الرّضا 3

ص: 130

العنوان الصفحة

فی قطع ید السّارق 5

تحقیق فی ولادته و شهادته علیه السّلام 17- 11

**[ترجمه]مولده و أمّه علیه السّلام 1

بحث و تحقیق حول: ابن الرّضا 3

ص: 130

العنوان الصفحة

فی قطع ید السّارق 5

تحقیق فی ولادته و شهادته علیه السّلام 17- 11

**[ترجمه]

الباب الثانی النصوص علیه صلوات اللّه و سلامه علیه 18

النصوص علیه علیه السّلام 36- 18

**[ترجمه]النصوص علیه علیه السّلام 36- 18

**[ترجمه]

الباب الثالث معجزاته صلوات اللّه و سلامه علیه 37

فی کتاب کتبه علیه السّلام لإبراهیم بن محمّد 37

تسییره علیه السّلام الرّجل من الشّام إلی الکوفة ثمّ إلی المدینة و رجوعه إلی الشّام 38

فیما أمره علیه السّلام بأبی الصّلت الهرویّ فی دفنه 49

معجزاته علیه السّلام الأخری 72- 52

**[ترجمه]فی کتاب کتبه علیه السّلام لإبراهیم بن محمّد 37

تسییره علیه السّلام الرّجل من الشّام إلی الکوفة ثمّ إلی المدینة و رجوعه إلی الشّام 38

فیما أمره علیه السّلام بأبی الصّلت الهرویّ فی دفنه 49

معجزاته علیه السّلام الأخری 72- 52

**[ترجمه]

الباب الرابع تزویجه علیه السّلام أم الفضل، و ما جری فی هذا المجلس من الاحتجاج و المناظرة 73

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام لمّا زوّج 73

فی محرم قتل صیدا 76

فی الخبر الّذی روی: یا محمّد: سل أبا بکر هل هو عنّی راض فانّی عنه راض 80

**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام لمّا زوّج 73

فی محرم قتل صیدا 76

فی الخبر الّذی روی: یا محمّد: سل أبا بکر هل هو عنّی راض فانّی عنه راض 80

**[ترجمه]

الباب الخامس فضائله، و مکارم أخلاقه، و جوامع احواله علیه السّلام، و أحوال خلفاء الجور فی زمانه و أصحابه و ما جری بینه و بینهم 85

ص: 131

العنوان الصفحة

فی کتاب کتبه علیه السّلام لرجل إلی والی سجستان 86

فی ملاقاته علیه السّلام مع المأمون فی الطریق 91

بیان و تحقیق دقیق فی أنّه علیه السّلام أجاب بثلاثین ألف مسألة 93

فیما قالته أمّ عیسی (أم الفضل) بنت المأمون زوجته علیه السّلام لحکیمة و عدم تأثیر السّیف 95

فی اجتماع الشیعة بعد شهادة الإمام الرّضا علیه السّلام 99

**[ترجمه]ص: 131

العنوان الصفحة

فی کتاب کتبه علیه السّلام لرجل إلی والی سجستان 86

فی ملاقاته علیه السّلام مع المأمون فی الطریق 91

بیان و تحقیق دقیق فی أنّه علیه السّلام أجاب بثلاثین ألف مسألة 93

فیما قالته أمّ عیسی (أم الفضل) بنت المأمون زوجته علیه السّلام لحکیمة و عدم تأثیر السّیف 95

فی اجتماع الشیعة بعد شهادة الإمام الرّضا علیه السّلام 99

**[ترجمه]

أبواب تاریخ الامام العاشر، و النور الزاهر، و البدر الباهر ذی الشرف و الکرم و المجد و الایادی، أبی الحسن الثالث علیّ بن محمّد النقی الهادی، صلوات اللّه و سلامه علیه و علی آبائه و أولاده ما تعاقبت الأیّام و اللیالی

الباب الأوّل أسمائه، و ألقابه، و کناه، و عللها، و ولادته علیه السّلام 113

فی أسمائه و ألقابه علیه السّلام 113

فی ولادته علیه السّلام 114

**[ترجمه]فی أسمائه و ألقابه علیه السّلام 113

فی ولادته علیه السّلام 114

**[ترجمه]

الباب الثالث معجزاته، و بعض مکارم أخلاقه، و معالی أموره علیه السّلام 124

ص: 132

العنوان الصفحة

علمه علیه السّلام بالغائب 125

قصّة رجل النقّاش الّذی کسر الفصّ 126

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة 131

إخراجه علیه السّلام الرّوضات بخان الصعالیک، و فیه: بیان و تحقیق و تأیید 132

علمه علیه السّلام بحوائج رجل من أهل أصفهان 141

قصّة یوسف النصرانیّ الّذی دعیت إلی المتوکّل، و قصّة حمادة 144

قصّة زینب الکذّابة 149

علمه علیه السّلام بموت الواثق و قعود المتوکّل مکانه، و ترجمة الواثق و المتوکل فی ذیل الصفحة 151

فیمن نذر أن یتصدّق بمال کثیر، و نذر المتوکّل 162

العلّة الّتی من أجلها بعث اللّه موسی علیه السّلام بالعصا و عیسی علیه السّلام بابراء الأکمه و الأبرص و إحیاء الموتی، و بعث محمّدا صلّی اللّه علیه و آله بالقرآن و السیف، و معنی قوله تعالی: «قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ»، و سجود یعقوب لولده یوسف، و معنی قوله تعالی: «فَإِنْ کُنْتَ فِی شَکٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ فَسْئَلِ الَّذِینَ یَقْرَؤُنَ الْکِتابَ» 164

معنی قوله تعالی: «وَ لَوْ أَنَّ ما فِی الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ» و کلمات اللّه، و ما فی الجنّة، و الشجرة المنهیّة، و شهادة امرأة، و قول علیّ علیه السّلام فی الخنثی، و الرّاعی الّذی نزا علی شاة، و الجهر فی صلاة الفجر، و قول علیّ علیه السّلام:

بشرّ قاتل ابن صفیّة بالنّار، و فی الذّیل ما یناسب المقام 166

فی حرب الصفّین و الجمل، و الرّجل الّذی أقرّ باللّواط، و فی الذّیل ما یناسب 170

فیما قاله علیه السّلام فی التّوحید و النبوّة 177

ص: 133

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 132

العنوان الصفحة

علمه علیه السّلام بالغائب 125

قصّة رجل النقّاش الّذی کسر الفصّ 126

تکلّمه علیه السّلام بالفارسیّة 131

إخراجه علیه السّلام الرّوضات بخان الصعالیک، و فیه: بیان و تحقیق و تأیید 132

علمه علیه السّلام بحوائج رجل من أهل أصفهان 141

قصّة یوسف النصرانیّ الّذی دعیت إلی المتوکّل، و قصّة حمادة 144

قصّة زینب الکذّابة 149

علمه علیه السّلام بموت الواثق و قعود المتوکّل مکانه، و ترجمة الواثق و المتوکل فی ذیل الصفحة 151

فیمن نذر أن یتصدّق بمال کثیر، و نذر المتوکّل 162

العلّة الّتی من أجلها بعث اللّه موسی علیه السّلام بالعصا و عیسی علیه السّلام بابراء الأکمه و الأبرص و إحیاء الموتی، و بعث محمّدا صلّی اللّه علیه و آله بالقرآن و السیف، و معنی قوله تعالی: «قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ»، و سجود یعقوب لولده یوسف، و معنی قوله تعالی: «فَإِنْ کُنْتَ فِی شَکٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ فَسْئَلِ الَّذِینَ یَقْرَؤُنَ الْکِتابَ» 164

معنی قوله تعالی: «وَ لَوْ أَنَّ ما فِی الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ» و کلمات اللّه، و ما فی الجنّة، و الشجرة المنهیّة، و شهادة امرأة، و قول علیّ علیه السّلام فی الخنثی، و الرّاعی الّذی نزا علی شاة، و الجهر فی صلاة الفجر، و قول علیّ علیه السّلام:

بشرّ قاتل ابن صفیّة بالنّار، و فی الذّیل ما یناسب المقام 166

فی حرب الصفّین و الجمل، و الرّجل الّذی أقرّ باللّواط، و فی الذّیل ما یناسب 170

فیما قاله علیه السّلام فی التّوحید و النبوّة 177

ص: 133

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع ما جری بینه و بین خلفاء زمانه و بعض أحوالهم و تاریخ وفاته علیه السّلام 189

دعاؤه علیه السّلام علی المتوکّل 192

العلّة الّتی من أجلها ورد علیه السّلام بسرّمن رأی 200

فی وفاته علیه السّلام 205

حضوره علیه السّلام فی مجلس المتوکّل، و قوله علیه السّلام: باتوا علی قلل الأجبال 211

**[ترجمه]دعاؤه علیه السّلام علی المتوکّل 192

العلّة الّتی من أجلها ورد علیه السّلام بسرّمن رأی 200

فی وفاته علیه السّلام 205

حضوره علیه السّلام فی مجلس المتوکّل، و قوله علیه السّلام: باتوا علی قلل الأجبال 211

**[ترجمه]

الباب الخامس أحوال أصحابه و أهل زمانه صلوات اللّه علیه 215

أبو نواس 215

بابه و ثقاته و کلائه و أصحابه علیه السّلام و أشعار البختریّ 216

المذمومین 221

**[ترجمه]أبو نواس 215

بابه و ثقاته و کلائه و أصحابه علیه السّلام و أشعار البختریّ 216

المذمومین 221

**[ترجمه]

الباب السادس أحوال جعفر و سائر أولاده صلوات اللّه و سلامه علیه 227

التوقیع الّذی خرج من النّاحیة المقدّسة فی أولاد الأئمّة علیهم السّلام 227

التوقیع الّذی خرج من النّاحیة المقدّسة إلی أحمد بن إسحاق 228

أولاده علیه السّلام و عددهم 231

ص: 134

العنوان الصفحة

**[ترجمه]التوقیع الّذی خرج من النّاحیة المقدّسة فی أولاد الأئمّة علیهم السّلام 227

التوقیع الّذی خرج من النّاحیة المقدّسة إلی أحمد بن إسحاق 228

أولاده علیه السّلام و عددهم 231

ص: 134

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب تاریخ الامام الحادی عشر، و سبط سید البشر، و والد الخلف المنتظر، و شافع المحشر، السیّد الرضیّ الزکی، أبی محمّد الحسن بن علیّ العسکریّ صلوات اللّه علیه

اشارة

و علی آبائه الکرام، و خلفه خاتم الأئمّة الاعلام، ما تعاقبت اللیالی و الایام

**[ترجمه]و علی آبائه الکرام، و خلفه خاتم الأئمّة الاعلام، ما تعاقبت اللیالی و الایام

**[ترجمه]

الباب الأوّل ولادته، و أسمائه، و نقش خاتمه، و أحوال أمه، و بعض جمل أحواله علیه الصلاة و السّلام 235

فی مولده علیه السّلام 235

ألقابه و الأقوال فی ولادته علیه السّلام 236

**[ترجمه]فی مولده علیه السّلام 235

ألقابه و الأقوال فی ولادته علیه السّلام 236

**[ترجمه]

الباب الثالث معجزاته و معالی أموره صلوات اللّه و سلامه علیه 247

هدی الدّواب و سکونها 251

العلّة الّتی من أجلها صارت ارث المرأة نصف الرّجل 255

فی قصده علیه السّلام 260

فی نکاح الزّانی و الزّانیة 291

حدیث البساط 304

ص: 135

العنوان الصفحة

**[ترجمه]هدی الدّواب و سکونها 251

العلّة الّتی من أجلها صارت ارث المرأة نصف الرّجل 255

فی قصده علیه السّلام 260

فی نکاح الزّانی و الزّانیة 291

حدیث البساط 304

ص: 135

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع مکارم أخلاقه، و نوادر أحواله، و ما جری بینه و بین خلفاء الجور و غیرهم، و أحوال أصحابه و أهل زمانه، صلوات اللّه علیه 306

فی أنّه علیه السّلام رمی بین السّباع 309

فیما ألقاه علیه السّلام إلی تلمیذ إسحاق الکندیّ الّذی ألف کتابا فی تناقض القرآن 311

فی إطلاق جعفر بشفاعته علیه السّلام 314

حدیث البساط، و ما کتبه علیه السّلام إلی أهل قم، و إلی علیّ بن بابویه القمّیّ 316

قصّة أحمد بن إسحاق الأشعریّ و حسین ... الإمام الصادق علیه السّلام 323

**[ترجمه]فی أنّه علیه السّلام رمی بین السّباع 309

فیما ألقاه علیه السّلام إلی تلمیذ إسحاق الکندیّ الّذی ألف کتابا فی تناقض القرآن 311

فی إطلاق جعفر بشفاعته علیه السّلام 314

حدیث البساط، و ما کتبه علیه السّلام إلی أهل قم، و إلی علیّ بن بابویه القمّیّ 316

قصّة أحمد بن إسحاق الأشعریّ و حسین ... الإمام الصادق علیه السّلام 323

**[ترجمه]

الباب الخامس وفاته صلوات اللّه علیه و الرد علی من ینکرها 325

فی وفاته علیه السّلام 325

حدیث أبی الأدیان 332

الأقوال فی وفاته و مدة عمره علیه السّلام 335

دفع شبهة فی احتراق الحرم العسکریین علیهما السّلام و مسجد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 337

إلی هنا انتهی الجزء الخمسون و به تمّ المجلد الثانی عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا

ص: 136

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی وفاته علیه السّلام 325

حدیث أبی الأدیان 332

الأقوال فی وفاته و مدة عمره علیه السّلام 335

دفع شبهة فی احتراق الحرم العسکریین علیهما السّلام و مسجد النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 337

إلی هنا انتهی الجزء الخمسون و به تمّ المجلد الثانی عشر حسب تجزئة المؤلّف رحمه اللّه تعالی و إیّانا

ص: 136

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء الحادی و الخمسین

اشارة

و هو المجلّد الثالث عشر، فی تاریخ الإمام الثانی عشر (عج)

**[ترجمه]و هو المجلّد الثالث عشر، فی تاریخ الإمام الثانی عشر (عج)

**[ترجمه]

الباب الأوّل ولادته و أحوال أمه صلوات اللّه علیه 2

فیما حدثته حکیمة رضی اللّه تعالی عنها و عنّا فی ولادته (عج) 2

فیما رواه بشر بن سلیمان فی أمّ الإمام المنتظر (عج) 6

الأقوال فی ولادته عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 23

**[ترجمه]فیما حدثته حکیمة رضی اللّه تعالی عنها و عنّا فی ولادته (عج) 2

فیما رواه بشر بن سلیمان فی أمّ الإمام المنتظر (عج) 6

الأقوال فی ولادته عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 23

**[ترجمه]

الباب الثانی أسمائه علیه السّلام و ألقابه و کناه و عللها 28

العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم علیه السّلام قائما 28

العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم علیه السّلام مهدیّا 30

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم علیه السّلام قائما 28

العلّة الّتی من أجلها سمّی القائم علیه السّلام مهدیّا 30

**[ترجمه]

الباب الرابع صفاته صلوات اللّه علیه و علاماته و نسبه 34

فیما قاله علیّ علیه السّلام فی صفاته و شمائله عجّل اللّه تبارک و تعالی فرجه 35

**[ترجمه]فیما قاله علیّ علیه السّلام فی صفاته و شمائله عجّل اللّه تبارک و تعالی فرجه 35

**[ترجمه]

الباب الخامس الآیات المؤوّلة بقیام القائم عجل اللّه تعالی فرجه 44

معنی الامّة 44

ص: 137

العنوان الصفحة

**[ترجمه]معنی الامّة 44

ص: 137

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب النصوص من اللّه تعالی و من آبائه علیه

اشارة

صلوات اللّه علیهم أجمعین، سوی ما تقدم فی کتاب أحوال أمیر المؤمنین علیه السّلام من النصوص علی الاثنی عشر علیهم السّلام

**[ترجمه]صلوات اللّه علیهم أجمعین، سوی ما تقدم فی کتاب أحوال أمیر المؤمنین علیه السّلام من النصوص علی الاثنی عشر علیهم السّلام

**[ترجمه]

الباب الأوّل ما ورد من أخبار النبیّ صلّی اللّه علیه و آله بالقائم علیه السّلام من طرق الخاصّة و العامّة 65

النصّ من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیه عجّل اللّه تعالی فرجه 65

النصّ من اللّه تبارک و تعالی علیه علیه السّلام فی لیلة المعراج 68

فیما أوحی اللّه تعالی فی علامات الظهور 70

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لفاطمة علیها السّلام (اعطینا أهل البیت سبعا) 76

فیما روی عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی المهدیّ علیه السّلام من طرق العامّة 78

فیما رواه أبو عبد اللّه محمّد بن یوسف الشافعیّ فی کتاب: کفایة الطالب فی مناقب علیّ بن أبی طالب علیه السّلام من طرق العامّة 85

**[ترجمه]النصّ من رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله علیه عجّل اللّه تعالی فرجه 65

النصّ من اللّه تبارک و تعالی علیه علیه السّلام فی لیلة المعراج 68

فیما أوحی اللّه تعالی فی علامات الظهور 70

فیما قاله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم لفاطمة علیها السّلام (اعطینا أهل البیت سبعا) 76

فیما روی عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی المهدیّ علیه السّلام من طرق العامّة 78

فیما رواه أبو عبد اللّه محمّد بن یوسف الشافعیّ فی کتاب: کفایة الطالب فی مناقب علیّ بن أبی طالب علیه السّلام من طرق العامّة 85

**[ترجمه]

الباب الثانی ما ورد عن أمیر المؤمنین صلوات اللّه علیه فی ذلک 109

الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی القائم و علامات ظهوره علیه السّلام 111

فیما روی عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی القائم علیه السّلام و الملاحم 113

اعتقاد العامّة فی القائم علیه السّلام 121

ص: 138

العنوان الصفحة

**[ترجمه]الخطبة الّتی خطبها علیه السّلام فی القائم و علامات ظهوره علیه السّلام 111

فیما روی عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی القائم علیه السّلام و الملاحم 113

اعتقاد العامّة فی القائم علیه السّلام 121

ص: 138

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب العاشر نص العسکریین صلوات اللّه علیهما علی القائم علیه السّلام 158

العنوان الصفحة

ص: 139

**[ترجمه]العنوان الصفحة

ص: 139

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر فیما أخبر به الکهنة و أضرابهم و ما وجد من ذلک مکتوبا فی الالواح و الصخور 162

فیما قاله سطیح الکاهن 162

**[ترجمه]فیما قاله سطیح الکاهن 162

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر ذکر الأدلة التی ذکرها الشیخ الطائفة رحمه اللّه تعالی و إیّانا علی اثبات الغیبة 167

قوله رحمه اللّه فی وجوب الإمامة 167

**[ترجمه]قوله رحمه اللّه فی وجوب الإمامة 167

**[ترجمه]

الباب الرابع عشر ذکر أخبار المعمرین لرفع استبعاد المخالفین عن طول غیبة مولانا القائم صلوات اللّه علیه و علی آبائه الطاهرین 225

قصّة أبی الدّنیا، و ما رواه عن علیّ علیه السّلام 225

قصّة رجل من أهل المغرب 230

حدیث عبید بن شرید الجرهمی، و أنّه عاش ثلاثمائة سنة و خمسین سنة فأدرک النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فأسلم و حسن إسلامه 233

حدیث الربیع بن الضبع الفزاریّ و أنّه عاش ثلاثمائة و ثمانین سنة 234

ص: 140

العنوان الصفحة

حدیث شقّ الکاهن، و أنّه عاش ثلاث مائة سنة، و نصائحه، و أنّ شداد بن عاد عاش تسعمائة سنة 236

فی المعمّرین 237

بحث حول تطاول الأعمار 286

**[ترجمه]قصّة أبی الدّنیا، و ما رواه عن علیّ علیه السّلام 225

قصّة رجل من أهل المغرب 230

حدیث عبید بن شرید الجرهمی، و أنّه عاش ثلاثمائة سنة و خمسین سنة فأدرک النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فأسلم و حسن إسلامه 233

حدیث الربیع بن الضبع الفزاریّ و أنّه عاش ثلاثمائة و ثمانین سنة 234

ص: 140

العنوان الصفحة

حدیث شقّ الکاهن، و أنّه عاش ثلاث مائة سنة، و نصائحه، و أنّ شداد بن عاد عاش تسعمائة سنة 236

فی المعمّرین 237

بحث حول تطاول الأعمار 286

**[ترجمه]

الباب الخامس عشر ما ظهر من معجزاته صلوات اللّه علیه، و فیه بعض أحواله و أحوال سفرائه 293

فی نشأه عجل اللّه تعالی فرجه الشریف 293

فیما نقله أحمد بن الدینوریّ 300

فی أنّ علیّ بن الحسین بن بابویه کتب إلی الصاحب علیه السّلام و یسأله فیها الولد فکتب علیه السّلام إلیه: قد دعونا اللّه لک بذلک و سترزق ولدین ذکرین خیّرین 306

قصّة محمّد بن علیّ العلویّ 307

**[ترجمه]فی نشأه عجل اللّه تعالی فرجه الشریف 293

فیما نقله أحمد بن الدینوریّ 300

فی أنّ علیّ بن الحسین بن بابویه کتب إلی الصاحب علیه السّلام و یسأله فیها الولد فکتب علیه السّلام إلیه: قد دعونا اللّه لک بذلک و سترزق ولدین ذکرین خیّرین 306

قصّة محمّد بن علیّ العلویّ 307

**[ترجمه]

الباب السادس عشر أحوال السفراء الذین کانوا فی زمان الغیبة الصغری وسائط بین الشیعة و بین القائم علیه السّلام 343

السفراء الممدوحون فی زمان الغیبة 344

ترجمة أبی جعفر محمّد بن عثمان بن سعید العمریّ و أحواله 347

ذکر أمر أبی الحسین علیّ بن محمّد السّمریّ بعد الشیخ أبی القاسم الحسین بن روح و الانقطاع الأعلام به 359

**[ترجمه]السفراء الممدوحون فی زمان الغیبة 344

ترجمة أبی جعفر محمّد بن عثمان بن سعید العمریّ و أحواله 347

ذکر أمر أبی الحسین علیّ بن محمّد السّمریّ بعد الشیخ أبی القاسم الحسین بن روح و الانقطاع الأعلام به 359

**[ترجمه]

الباب السابع عشر ذکر المذمومین الذین ادعوا البابیة و السفارة کذبا و افتراء لعنهم اللّه 367

اشارة

ص: 141

العنوان الصفحة

الشریعیّ و أنّه کان أوّل من ادّعی، و النّمیریّ، لعنهما اللّه 367

أحمد بن هلال الکرخیّ، و محمّد بن علیّ، و الحسین بن منصور الحلّاج لعنهم اللّه 368

**[ترجمه]ص: 141

العنوان الصفحة

الشریعیّ و أنّه کان أوّل من ادّعی، و النّمیریّ، لعنهما اللّه 367

أحمد بن هلال الکرخیّ، و محمّد بن علیّ، و الحسین بن منصور الحلّاج لعنهم اللّه 368

**[ترجمه]

بحث و تحقیق حول کتاب فقه الرضا علیه السّلام و أنه کتاب التکلیف لابن أبی العزاقر الشلمغانی 375

ذکر أمر أبی بکر البغدادیّ ابن أخی الشیخ أبی جعفر محمّد بن عثمان العمریّ رضی اللّه عنه و أبی دلف المجنون 377

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد الثالث عشر

**[ترجمه]ذکر أمر أبی بکر البغدادیّ ابن أخی الشیخ أبی جعفر محمّد بن عثمان العمریّ رضی اللّه عنه و أبی دلف المجنون 377

إلی هنا انتهی الجزء الأول من المجلد الثالث عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثانی و الخمسین

الباب الثامن عشر ذکر من رآه صلوات اللّه و سلامه علیه و علی آبائه الطاهرین 1

الأودیّ 1

محمّد بن عبید اللّه القمّیّ 3

قصّة علیّ بن مهزیار الأهوازیّ 9

قصّة یعقوب بن یوسف الضّراب الأصفهانیّ، و صلواته 17

أسامی الّذین رأوا مولانا صاحب الزّمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 30

إبراهیم بن مهزیار 32

قصّة وفد من قم و الجبال 47

فی وضعه علیه السّلام الحجر الأسود بمکانه بعد ردّ القرامطة 58

ص: 142

العنوان الصفحة

قصّة إسماعیل الهرقلی 61

فیما رواه أبو الأدیان 67

قصّة عیسی بن مهدی الجوهریّ 68

قصّة أبی راجح الحمّامیّ الحلیّ 70

**[ترجمه]الأودیّ 1

محمّد بن عبید اللّه القمّیّ 3

قصّة علیّ بن مهزیار الأهوازیّ 9

قصّة یعقوب بن یوسف الضّراب الأصفهانیّ، و صلواته 17

أسامی الّذین رأوا مولانا صاحب الزّمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 30

إبراهیم بن مهزیار 32

قصّة وفد من قم و الجبال 47

فی وضعه علیه السّلام الحجر الأسود بمکانه بعد ردّ القرامطة 58

ص: 142

العنوان الصفحة

قصّة إسماعیل الهرقلی 61

فیما رواه أبو الأدیان 67

قصّة عیسی بن مهدی الجوهریّ 68

قصّة أبی راجح الحمّامیّ الحلیّ 70

**[ترجمه]

الباب التاسع عشر خبر سعد بن عبد اللّه و رؤیته للقائم، و مسائله عنه علیه السّلام 78

قصّة سعد بن عبد اللّه القمّیّ و مناظرته مع ناصبیّ الّذی قال له: إن أبا بکر فاق جمیع الصحابة، و الفاروق المحامی عن بیضة الإسلام 78

**[ترجمه]قصّة سعد بن عبد اللّه القمّیّ و مناظرته مع ناصبیّ الّذی قال له: إن أبا بکر فاق جمیع الصحابة، و الفاروق المحامی عن بیضة الإسلام 78

**[ترجمه]

الباب العشرون علّة الغیبة و کیفیة انتفاع الناس به فی غیبته علیه السّلام 90

علّة الغیبة 92

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یستضیئون بنور ولایته فی غیبته کانتفاع النّاس بالشمس، و فیه بیان و وجوه 93

العلّة الّتی من أجلها لم یقاتل علیّ علیه السّلام مخالفیه فی الأوّل 97

العلّة الّتی من أجلها لا یمنع اللّه من قتله. 98

**[ترجمه]علّة الغیبة 92

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: یستضیئون بنور ولایته فی غیبته کانتفاع النّاس بالشمس، و فیه بیان و وجوه 93

العلّة الّتی من أجلها لم یقاتل علیّ علیه السّلام مخالفیه فی الأوّل 97

العلّة الّتی من أجلها لا یمنع اللّه من قتله. 98

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون التمحیص و النهی عن التوقیت و حصول البداء فی ذلک 101

فی قول علیّ علیه السّلام لمّا ذکر القائم: لیغیبنّ عنهم حتّی یقول الجاهل: ما للّه فی آل محمّد حاجة 101

فی ولد العباس و خلافتهم، و حروف المقطعة فی فواتح السّور 106

فی قول الصادق علیه السّلام: کذب الوقّاتون، و ذکر الملاحم، و فیما أوحی اللّه تعالی

ص: 143

العنوان الصفحة

إلی عمران، و یکون الشی ء فی ولد الرّجل أو ولد ولده 119

**[ترجمه]فی قول علیّ علیه السّلام لمّا ذکر القائم: لیغیبنّ عنهم حتّی یقول الجاهل: ما للّه فی آل محمّد حاجة 101

فی ولد العباس و خلافتهم، و حروف المقطعة فی فواتح السّور 106

فی قول الصادق علیه السّلام: کذب الوقّاتون، و ذکر الملاحم، و فیما أوحی اللّه تعالی

ص: 143

العنوان الصفحة

إلی عمران، و یکون الشی ء فی ولد الرّجل أو ولد ولده 119

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون فضل انتظار الفرج و مدح الشیعة فی زمان الغیبة و ما ینبغی فعله فی ذلک الزمان 122

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أفضل أعمال أمّتی انتظار فرج اللّه 122

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: انّ أعظم النّاس یقینا قوم یکونون فی آخر الزمان، لم یلحقوا النبیّ و حجب عنهم الحجّة فآمنوا بسواد فی بیاض 125

فی قول علیّ علیه السّلام: قوم یکونون فی آخر الزّمان یشرکوننا 131

فی أنّ مدّة فتنة الدّجال تسعة أشهر 141

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام لزرارة فی مولانا صاحب الزّمان علیه السّلام، و دعاء الّذی یقرأ فی زمن الغیبة (اللهمّ عرّفنی نفسک) 146

تفسیر و تأویل قوله تعالی: «یَوْمَ یَأْتِی بَعْضُ آیاتِ رَبِّکَ» 149

**[ترجمه]فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أفضل أعمال أمّتی انتظار فرج اللّه 122

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لعلیّ علیه السّلام: انّ أعظم النّاس یقینا قوم یکونون فی آخر الزمان، لم یلحقوا النبیّ و حجب عنهم الحجّة فآمنوا بسواد فی بیاض 125

فی قول علیّ علیه السّلام: قوم یکونون فی آخر الزّمان یشرکوننا 131

فی أنّ مدّة فتنة الدّجال تسعة أشهر 141

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام لزرارة فی مولانا صاحب الزّمان علیه السّلام، و دعاء الّذی یقرأ فی زمن الغیبة (اللهمّ عرّفنی نفسک) 146

تفسیر و تأویل قوله تعالی: «یَوْمَ یَأْتِی بَعْضُ آیاتِ رَبِّکَ» 149

**[ترجمه]

الباب الثالث و العشرون من ادعی الرؤیة فی الغیبة الکبری و انه یشهد و یری الناس و لا یرونه و سائر أحواله علیه السّلام فی الغیبة 151

التوقیع الّذی خرج إلی أبی الحسن السّمریّ، و فیه الأمر بجمع أمره و النهی عن الوصیّة بغیره بالنّیابة الخاصّة، و أنّ من ادّعی المشاهدة قبل خروج السّفیانیّ و الصّیحة فهو کذّاب مفتر 151

**[ترجمه]التوقیع الّذی خرج إلی أبی الحسن السّمریّ، و فیه الأمر بجمع أمره و النهی عن الوصیّة بغیره بالنّیابة الخاصّة، و أنّ من ادّعی المشاهدة قبل خروج السّفیانیّ و الصّیحة فهو کذّاب مفتر 151

**[ترجمه]

الباب الرابع و العشرون فی ذکر من رآه علیه السّلام فی الغیبة الکبری قریبا من زماننا 159

ص: 144

العنوان الصفحة

قصّة الجزیرة الخضراء فی البحر الأبیض 159

تشرّف مولانا أحمد الأردبیلیّ قدّس سرّه 174

تشرّف میرزا محمّد الأسترآبادیّ، و رجل من أهل قاشان 176

قصّة وزیر البحرینی الناصبیّ الملعون الّذی صنع قالبا للرّمان، و استبصار الوالیّ و صار من أهل الشیعة 178

**[ترجمه]ص: 144

العنوان الصفحة

قصّة الجزیرة الخضراء فی البحر الأبیض 159

تشرّف مولانا أحمد الأردبیلیّ قدّس سرّه 174

تشرّف میرزا محمّد الأسترآبادیّ، و رجل من أهل قاشان 176

قصّة وزیر البحرینی الناصبیّ الملعون الّذی صنع قالبا للرّمان، و استبصار الوالیّ و صار من أهل الشیعة 178

**[ترجمه]

الباب الخامس و العشرون علامات ظهوره صلوات اللّه علیه من السفیانی و الدجال و غیر ذلک و فیه ذکر بعض أشراط الساعة 181

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: کیف بکم إذا فسد نساؤکم و فسق شبّانکم ... 181

فی خروج السّفیانیّ و سیره فی البلاد 186

الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الملاحم، و فتنة آخر الزّمان 192

بحث حول ابن الصّیاد فی أنّه هل هو الدّجّال أو غیره 199

خمس قبل قیام القائم عجّل اللّه تعالی فرجه 203

اذا ملک کنوز الشّام الخمس: دمشق و حمّص و فلسطین و الاردن و قنّسرین، و خسوف القمر و کسوف الشّمس و موت الأبیض و موت الأحمر 206

فیما روی عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الملاحم 228

فیما روی عن الباقر علیه السّلام فی الملاحم و مولانا صاحب الزّمان علیه السّلام 230

حدیث أبی عبد اللّه علیه السّلام مع المنصور فی موکبه، و فیه بیان و توضیح 254

**[ترجمه]فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: کیف بکم إذا فسد نساؤکم و فسق شبّانکم ... 181

فی خروج السّفیانیّ و سیره فی البلاد 186

الخطبة الّتی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الملاحم، و فتنة آخر الزّمان 192

بحث حول ابن الصّیاد فی أنّه هل هو الدّجّال أو غیره 199

خمس قبل قیام القائم عجّل اللّه تعالی فرجه 203

اذا ملک کنوز الشّام الخمس: دمشق و حمّص و فلسطین و الاردن و قنّسرین، و خسوف القمر و کسوف الشّمس و موت الأبیض و موت الأحمر 206

فیما روی عن أمیر المؤمنین علیه السّلام فی الملاحم 228

فیما روی عن الباقر علیه السّلام فی الملاحم و مولانا صاحب الزّمان علیه السّلام 230

حدیث أبی عبد اللّه علیه السّلام مع المنصور فی موکبه، و فیه بیان و توضیح 254

**[ترجمه]

الباب السادس و العشرون یوم خروجه و ما یدلّ علیه و ما یحدث عنده و کیفیته و مدة ملکه صلوات اللّه و سلامه علیه 279

اشارة

فی أنّ أوّل من یبایعه علیه السّلام جبرئیل علیه السّلام، و معنی حم عسق 279

ص: 145

العنوان الصفحة

فیما روی عن الرّضا علیه السّلام 289

**[ترجمه]فی أنّ أوّل من یبایعه علیه السّلام جبرئیل علیه السّلام، و معنی حم عسق 279

ص: 145

العنوان الصفحة

فیما روی عن الرّضا علیه السّلام 289

**[ترجمه]

فی أن القائم عجل اللّه تعالی فرجه یملک تسع عشرة سنة و أشهرا 298

العلّة الّتی من أجلها وضع اللّه الحجر فی الرّکن الّذی هو فیه 299

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی خروج القائم علیه السّلام 304

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها وضع اللّه الحجر فی الرّکن الّذی هو فیه 299

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی خروج القائم علیه السّلام 304

**[ترجمه]

الباب السابع و العشرون سیره و أخلاقه و عدد أصحابه و خصائص زمانه و أحوال أصحابه صلوات اللّه و سلامه علیه و علی آبائه 309

فی حکمه و ما یقبل عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 309

فیما أوحی اللّه تعالی علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج فی أوصیائه علیهم السّلام 312

فی أنّه عجّل اللّه تعالی فرجه یحکم بدون البیّنة 325

فی أنّه عجّل اللّه تعالی فرجه یبنی فی ظهر الکوفة مسجدا له ألف باب و یتّصل بیوت الکوفة بنهر کربلا و بالحیرة، و یعمر الرّجل فی ملکه علیه السّلام حتّی یولد له ألف ذکر 330

فی أنّه علیه السّلام یامر بهدم المساجد الأربعة حتّی یبلغ أساسها، و یوسّع الطریق، و یهدم کلّ مسجد علی الطریق، و یسدّ کلّ کوّة إلی الطریق، و کلّ جناح و کنیف و میزاب، و یأمر اللّه تعالی الفلک فی زمانه فیبطئ فی دوره حتّی یکون الیوم فی أیّامه کعشرة أیّام، و الشّهر کعشرة أشهر، و السنة کعشرة سنین 333

فی أن ثلاثة عشر مدینة و طائفة یحارب القائم علیه السّلام 363

فی أنّ مسجد السهلة کان منزل القائم علیه السّلام و کان منزل إدریس و إبراهیم و الخضر علیهم السّلام 376

فی أنّه علیه السّلام لا یقبل الجزیة 381

ص: 146

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام یخرج من غار بأنطاکیة التوراة و عصا موسی و خاتم سلیمان 390

إلی هنا: انتهی الجزء الثانی من المجلد الثالث عشر

**[ترجمه]فی حکمه و ما یقبل عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 309

فیما أوحی اللّه تعالی علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لیلة المعراج فی أوصیائه علیهم السّلام 312

فی أنّه عجّل اللّه تعالی فرجه یحکم بدون البیّنة 325

فی أنّه عجّل اللّه تعالی فرجه یبنی فی ظهر الکوفة مسجدا له ألف باب و یتّصل بیوت الکوفة بنهر کربلا و بالحیرة، و یعمر الرّجل فی ملکه علیه السّلام حتّی یولد له ألف ذکر 330

فی أنّه علیه السّلام یامر بهدم المساجد الأربعة حتّی یبلغ أساسها، و یوسّع الطریق، و یهدم کلّ مسجد علی الطریق، و یسدّ کلّ کوّة إلی الطریق، و کلّ جناح و کنیف و میزاب، و یأمر اللّه تعالی الفلک فی زمانه فیبطئ فی دوره حتّی یکون الیوم فی أیّامه کعشرة أیّام، و الشّهر کعشرة أشهر، و السنة کعشرة سنین 333

فی أن ثلاثة عشر مدینة و طائفة یحارب القائم علیه السّلام 363

فی أنّ مسجد السهلة کان منزل القائم علیه السّلام و کان منزل إدریس و إبراهیم و الخضر علیهم السّلام 376

فی أنّه علیه السّلام لا یقبل الجزیة 381

ص: 146

العنوان الصفحة

فی أنّه علیه السّلام یخرج من غار بأنطاکیة التوراة و عصا موسی و خاتم سلیمان 390

إلی هنا: انتهی الجزء الثانی من المجلد الثالث عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثالث و الخمسین

الباب الثامن و العشرون ما یکون عند ظهوره علیه السّلام بروایة المفضل بن عمر 1

العلّة الّتی من أجلها سمّی المجوس مجوسا، و قوم موسی الیهود، و النصاری نصاری، و الصابئون الصابئین 5

فی فضیلة کربلا، و أنّ الکعبة افتخرت علی بقعة کربلا 12

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمّی المجوس مجوسا، و قوم موسی الیهود، و النصاری نصاری، و الصابئون الصابئین 5

فی فضیلة کربلا، و أنّ الکعبة افتخرت علی بقعة کربلا 12

**[ترجمه]

الباب التاسع و العشرون فی الرجعة 39

فی أن الحسین بن علیّ علیهما السّلام کان أوّل من یرجع إلی الدّنیا 39

فیما قاله مولانا علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام فی الرجعة 59

فی أنّ من قتل لا بدّ أن یرجع إلی الدّنیا حتّی یذوق الموت 66

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان آخر من قبض روحه من الأئمة علیهم السّلام 68

العلّة الّتی من أجلها سمّی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أبا بکر صدّیقا، و عمر الفاروق 75

الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی الملاحم و علامات الظهور 78

دعاء العهد الذی یقرأ أربعین صباحا 95

قصّه إسماعیل بن حزقیل علیهما السّلام الصادق الوعد 105

فی دابّة الأرض 112

ص: 147

العنوان الصفحة

فی أنّ آخر من یموت الامام علیه السّلام 114

فی أنّ الحسین «ع» یغسّل المهدیّ علیه السّلام و یکون بعد المهدیّ اثنا عشر مهدیا 215

ممّا روی عن علی علیه السّلام من آیات القرآن فی الردّ علی من أنکر الرّجعة 118

شرح و تفصیل فی الرّجعة من العلماء فی مؤلّفاتهم، و الاستدلال بالآیات و الآثار 122

فی أنّ الرّجعة یختصّ بمن محض الایمان و محض الکفر 137

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لسلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا فی نقبائه صلّی اللّه علیه و آله و هم الأئمة علیهم السّلام 142

**[ترجمه]فی أن الحسین بن علیّ علیهما السّلام کان أوّل من یرجع إلی الدّنیا 39

فیما قاله مولانا علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام فی الرجعة 59

فی أنّ من قتل لا بدّ أن یرجع إلی الدّنیا حتّی یذوق الموت 66

فی أنّ علیّا علیه السّلام کان آخر من قبض روحه من الأئمة علیهم السّلام 68

العلّة الّتی من أجلها سمّی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله أبا بکر صدّیقا، و عمر الفاروق 75

الخطبة الّتی خطبها علیّ علیه السّلام فی الملاحم و علامات الظهور 78

دعاء العهد الذی یقرأ أربعین صباحا 95

قصّه إسماعیل بن حزقیل علیهما السّلام الصادق الوعد 105

فی دابّة الأرض 112

ص: 147

العنوان الصفحة

فی أنّ آخر من یموت الامام علیه السّلام 114

فی أنّ الحسین «ع» یغسّل المهدیّ علیه السّلام و یکون بعد المهدیّ اثنا عشر مهدیا 215

ممّا روی عن علی علیه السّلام من آیات القرآن فی الردّ علی من أنکر الرّجعة 118

شرح و تفصیل فی الرّجعة من العلماء فی مؤلّفاتهم، و الاستدلال بالآیات و الآثار 122

فی أنّ الرّجعة یختصّ بمن محض الایمان و محض الکفر 137

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لسلمان رضی اللّه تعالی عنه و عنّا فی نقبائه صلّی اللّه علیه و آله و هم الأئمة علیهم السّلام 142

**[ترجمه]

الباب الثلاثون خلفاء المهدی صلوات اللّه علیه، و أولاده و ما یکون بعده، علیه و علی آبائه السّلام 145

فی أنّ بعد المهدیّ عجل اللّه تعالی فرجه یکون اثنا عشر مهدیّا من ولد الحسین علیه السّلام، و فی آخر الاخبار بیان الاخبار و طریق التأویل 145

**[ترجمه]فی أنّ بعد المهدیّ عجل اللّه تعالی فرجه یکون اثنا عشر مهدیّا من ولد الحسین علیه السّلام، و فی آخر الاخبار بیان الاخبار و طریق التأویل 145

**[ترجمه]

الباب الحادی و الثلاثون ما خرج من توقیعاته صلوات اللّه و سلامه علیه و علی آبائه 150

اشارة

فی إمام یصلّی مع قوم و حدثت علیه حادثة، و من مسّ میّتا بحرارته، و من سهی التسبیح فی صلاة جعفر، و المرأة یموت زوجها هل یجوز أن تخرج فی جنازته، و تزور قبر زوجها، و ما روی فی ثواب القرآن فی الفرائض 152

فی وداع شهر رمضان 153

فیمن قام للتشهد الأوّل للرّکعة الثالثة هل یجب علیه التکبیر 154

فی أنّ من اشتری هدیا لرجل غائب، و نسی اسم الرّجل و نحر، أجزأ، و لا بأس بالصلاة فی الثوب الّذی ینسجه المجوس، و من صلّی فی الظلمة و غلط

ص: 148

العنوان الصفحة

السجّادة و وضع جبهته علی مسح أو نطع ... فلا شی ء علیه 155

فی أنّ المحرم یرفع الظلال و لا یرفع خشب العماریة، و أنّ المحرم إذا استظلّ من المطر فعلیه دم، و أنّ الرّجل إذا حجّ عن آخر فلا بأس ان لم یذکر الّذی حجّ عنه، و یجوز الاحرام فی کساء خز 156

التوقیع فی شدّ المئزر فی الاحرام 159

فی ردّ الیدین من القنوت علی الوجه، و سجدة الشکر 160

فی أنّ المؤمن فی الجنّة إذا اشتهی ولدا خلقه اللّه له بغیر حمل و ولادة 163

فی زیارة مولانا المنتظر عجل اللّه تعالی فرجه الّتی خرجت من الناحیة المقدّسة 171

فیما خرج من الناحیة المقدّسة للشیخ المفید رحمه اللّه 174

التوقیع الّذی خرج فیمن ارتاب فیه عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 178

فی دعاء یدعی به فی زمن الغیبة 187

شرح و تفصیل فی أنّ: أبا طالب علیه السّلام أسلم بحساب الجمل 192

**[ترجمه]فی إمام یصلّی مع قوم و حدثت علیه حادثة، و من مسّ میّتا بحرارته، و من سهی التسبیح فی صلاة جعفر، و المرأة یموت زوجها هل یجوز أن تخرج فی جنازته، و تزور قبر زوجها، و ما روی فی ثواب القرآن فی الفرائض 152

فی وداع شهر رمضان 153

فیمن قام للتشهد الأوّل للرّکعة الثالثة هل یجب علیه التکبیر 154

فی أنّ من اشتری هدیا لرجل غائب، و نسی اسم الرّجل و نحر، أجزأ، و لا بأس بالصلاة فی الثوب الّذی ینسجه المجوس، و من صلّی فی الظلمة و غلط

ص: 148

العنوان الصفحة

السجّادة و وضع جبهته علی مسح أو نطع ... فلا شی ء علیه 155

فی أنّ المحرم یرفع الظلال و لا یرفع خشب العماریة، و أنّ المحرم إذا استظلّ من المطر فعلیه دم، و أنّ الرّجل إذا حجّ عن آخر فلا بأس ان لم یذکر الّذی حجّ عنه، و یجوز الاحرام فی کساء خز 156

التوقیع فی شدّ المئزر فی الاحرام 159

فی ردّ الیدین من القنوت علی الوجه، و سجدة الشکر 160

فی أنّ المؤمن فی الجنّة إذا اشتهی ولدا خلقه اللّه له بغیر حمل و ولادة 163

فی زیارة مولانا المنتظر عجل اللّه تعالی فرجه الّتی خرجت من الناحیة المقدّسة 171

فیما خرج من الناحیة المقدّسة للشیخ المفید رحمه اللّه 174

التوقیع الّذی خرج فیمن ارتاب فیه عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف 178

فی دعاء یدعی به فی زمن الغیبة 187

شرح و تفصیل فی أنّ: أبا طالب علیه السّلام أسلم بحساب الجمل 192

**[ترجمه]

(کتاب) جنة المأوی فی ذکر من فاز بلقاء الحجة علیه السّلام، من العلامة النوریّ 199

تشرّف محمود الفارسیّ، و نجاته من الهلکة، و الدّخول فی مذهب التشیّع 202

تشرّف عبد المحسن و رسالته إلی علیّ بن طاوس رحمه اللّه 208

قصّة تشبه قصّة الجزیرة الخضراء 213

تشرّف السیّد رضیّ، و دعاء العبرات 222

تشرّف الحاجّ الشیخ علیّ المکّیّ، و دعاء الفرج 225

تشرّف رجل بالحائر الحسینیّ علیه السّلام فی المنام و أخذه الدّعاء للشفاء 226

تشرّف محمّد بن ... الحسینیّ المصریّ و أخذه الدّعاء 227

ص: 149

العنوان الصفحة

تشرّف حسن بن مثلة الجمکرانیّ، و بناء مسجد المقدّس 230

تشرّف العلامة بحر العلوم فی مسجد السّهلة 234

کلام العلّامة فی أنّه علیه السّلام ضمّه إلی صدره 236

مکالمة السیّد بحر العلوم مع الامام علیه السّلام فی السرداب 238

تشرّف الشیخ محمّد حسن النجفیّ، و قضاء حاجاته 241

رؤیة الحاجّ عبد الواعظ جمرة نار کبیرة فی مقام المهدیّ علیه السّلام فی مسجد السهلة 243

تشرّف السیّد باقر القزوینیّ و ابنه فی مسجد السهلة، و رجل آخر 245

تشرّف السیّد محمّد ... الهندیّ 246

تشرّف السیّد محمّد العاملیّ 248

قصّة اخری له فی تشرّفه، و ثلاث بطیخات 249

قصّة العلّامة الحلّیّ رحمه اللّه، و استنساخ کتاب فی ردّ الإمامیّة 252

قصّة معمّر بن غوث أحد غلمان الامام الحسن العسکریّ علیه السّلام 253

کتابته عجل اللّه تعالی فرجه علی مقبرة الشیخ المفید رحمه اللّه أبیاتا فی رثائه 255

تشرّف الشیخ علیّ بن یونس البیاضیّ صاحب کتاب: الصراط المستقیم 256

تشرّف الحاجّ مولی علیّ، و السیّد المرتضی، و قصّة الشیخ الدّخنیّ 257

قصّة رجل صالح من أهل بغداد فی جزیرة 259

تشرّف رجل من أهل البحرین و قصّة التاجر التبریزیّ الساکن فی الیزد 261

تشرّف السیّد محمّد القطیفیّ فی مسجد الکوفة 263

تشرّف آقا محمّد مهدی من قاطنی بندر ملومین فی السرداب المقدّس و شفاؤه و قصیدة الزنوزیّ البغدادیّ و السیّد حیدر الحلّیّ 265

تشرّف المولی السلماسیّ فی السرداب عند ما کان یقرأ دعاء الندبة 269

لقاء السیّد محمّد الآویّ و روایته لنوع من الاستخارة بالسبحة 271

ص: 150

العنوان الصفحة

تشرّف الشیخ محمّد العاملیّ فی النوم و شفاؤه من علّته 273

تشرّف الشیخ الحرّ العاملیّ فی المنام، و رؤیة رجل آخر 274

دعاء الفرج: اللهم عظم البلاء، و برح الخفاء، و انقطع الرجاء 275

تشرف المولی أبی الحسن العاملیّ فی النوم، و کتاب الصحیفة الکاملة 276

قصّة معمّر أبی الدّنیا 278

تشرف السیّد محمّد باقر القزوینیّ فی المشهد الغرویّ 281

تشرّف السیّد مهدیّ القزوینیّ فی الحلّة فی داره فی مجلس بحثه 292- 282

استغاثة رجل من أهل الخلاف به علیه السّلام 292

شکوی رجل من زائری الأعاجم عن الخادم فی مشهد سامرّاء 294

تشرف الشیخ الشهید فی سفره من دمشق إلی مصر 296

تشرف الشیخ محمّد بن الشیخ حسن بن الشهید الثانیّ 297

معجزة له علیه السّلام فی شفاء الشیخ علی محمّد ابن صاحب کتاب الدمعة الساکبة 298

تشرف رجل آخر و الشیخ قاسم الحویزاویّ 299

تشرف السیّد مهدی بحر العلوم، و تشرف السیّد علیّ بن طاوس (ره) و یسمع دعاءه علیه السّلام 302

تشرف المولی عبد الرحیم الدّماوندیّ فی داره 306

تشرف رجل من بقّالی النجف فی مسجد السهلة 309

تشرّف الحاجّ علیّ البغدادیّ 312

بحث و توجیه فی التوقیع الّذی خرج إلی علیّ بن محمّد السمریّ بأنّ: من ادّعی الرؤیة فی الغیبة الکبری فهو کذّاب مفتر 318

فی أنّ المداومة علی العبادة و الإخلاص فی النیّة أربعین یوما، یستعدّ المؤمن للتشرّف بلقائه علیه السّلام و الأدعیة الواردة فی ذلک 325

فی ندبة أنشأها السیّد حیدر الحلّیّ، و ما قاله علیه السّلام له 331

إلی هنا انتهی الجزء الثالث و الخمسون

ص: 151

**[ترجمه]تشرّف محمود الفارسیّ، و نجاته من الهلکة، و الدّخول فی مذهب التشیّع 202

تشرّف عبد المحسن و رسالته إلی علیّ بن طاوس رحمه اللّه 208

قصّة تشبه قصّة الجزیرة الخضراء 213

تشرّف السیّد رضیّ، و دعاء العبرات 222

تشرّف الحاجّ الشیخ علیّ المکّیّ، و دعاء الفرج 225

تشرّف رجل بالحائر الحسینیّ علیه السّلام فی المنام و أخذه الدّعاء للشفاء 226

تشرّف محمّد بن ... الحسینیّ المصریّ و أخذه الدّعاء 227

ص: 149

العنوان الصفحة

تشرّف حسن بن مثلة الجمکرانیّ، و بناء مسجد المقدّس 230

تشرّف العلامة بحر العلوم فی مسجد السّهلة 234

کلام العلّامة فی أنّه علیه السّلام ضمّه إلی صدره 236

مکالمة السیّد بحر العلوم مع الامام علیه السّلام فی السرداب 238

تشرّف الشیخ محمّد حسن النجفیّ، و قضاء حاجاته 241

رؤیة الحاجّ عبد الواعظ جمرة نار کبیرة فی مقام المهدیّ علیه السّلام فی مسجد السهلة 243

تشرّف السیّد باقر القزوینیّ و ابنه فی مسجد السهلة، و رجل آخر 245

تشرّف السیّد محمّد ... الهندیّ 246

تشرّف السیّد محمّد العاملیّ 248

قصّة اخری له فی تشرّفه، و ثلاث بطیخات 249

قصّة العلّامة الحلّیّ رحمه اللّه، و استنساخ کتاب فی ردّ الإمامیّة 252

قصّة معمّر بن غوث أحد غلمان الامام الحسن العسکریّ علیه السّلام 253

کتابته عجل اللّه تعالی فرجه علی مقبرة الشیخ المفید رحمه اللّه أبیاتا فی رثائه 255

تشرّف الشیخ علیّ بن یونس البیاضیّ صاحب کتاب: الصراط المستقیم 256

تشرّف الحاجّ مولی علیّ، و السیّد المرتضی، و قصّة الشیخ الدّخنیّ 257

قصّة رجل صالح من أهل بغداد فی جزیرة 259

تشرّف رجل من أهل البحرین و قصّة التاجر التبریزیّ الساکن فی الیزد 261

تشرّف السیّد محمّد القطیفیّ فی مسجد الکوفة 263

تشرّف آقا محمّد مهدی من قاطنی بندر ملومین فی السرداب المقدّس و شفاؤه و قصیدة الزنوزیّ البغدادیّ و السیّد حیدر الحلّیّ 265

تشرّف المولی السلماسیّ فی السرداب عند ما کان یقرأ دعاء الندبة 269

لقاء السیّد محمّد الآویّ و روایته لنوع من الاستخارة بالسبحة 271

ص: 150

العنوان الصفحة

تشرّف الشیخ محمّد العاملیّ فی النوم و شفاؤه من علّته 273

تشرّف الشیخ الحرّ العاملیّ فی المنام، و رؤیة رجل آخر 274

دعاء الفرج: اللهم عظم البلاء، و برح الخفاء، و انقطع الرجاء 275

تشرف المولی أبی الحسن العاملیّ فی النوم، و کتاب الصحیفة الکاملة 276

قصّة معمّر أبی الدّنیا 278

تشرف السیّد محمّد باقر القزوینیّ فی المشهد الغرویّ 281

تشرّف السیّد مهدیّ القزوینیّ فی الحلّة فی داره فی مجلس بحثه 292- 282

استغاثة رجل من أهل الخلاف به علیه السّلام 292

شکوی رجل من زائری الأعاجم عن الخادم فی مشهد سامرّاء 294

تشرف الشیخ الشهید فی سفره من دمشق إلی مصر 296

تشرف الشیخ محمّد بن الشیخ حسن بن الشهید الثانیّ 297

معجزة له علیه السّلام فی شفاء الشیخ علی محمّد ابن صاحب کتاب الدمعة الساکبة 298

تشرف رجل آخر و الشیخ قاسم الحویزاویّ 299

تشرف السیّد مهدی بحر العلوم، و تشرف السیّد علیّ بن طاوس (ره) و یسمع دعاءه علیه السّلام 302

تشرف المولی عبد الرحیم الدّماوندیّ فی داره 306

تشرف رجل من بقّالی النجف فی مسجد السهلة 309

تشرّف الحاجّ علیّ البغدادیّ 312

بحث و توجیه فی التوقیع الّذی خرج إلی علیّ بن محمّد السمریّ بأنّ: من ادّعی الرؤیة فی الغیبة الکبری فهو کذّاب مفتر 318

فی أنّ المداومة علی العبادة و الإخلاص فی النیّة أربعین یوما، یستعدّ المؤمن للتشرّف بلقائه علیه السّلام و الأدعیة الواردة فی ذلک 325

فی ندبة أنشأها السیّد حیدر الحلّیّ، و ما قاله علیه السّلام له 331

إلی هنا انتهی الجزء الثالث و الخمسون

ص: 151

**[ترجمه]

فهرس الجزء الرابع و الخمسین

اشارة

و هو المجلّد الرابع عشر بحسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه، المسمی بکتاب:

السماء و العالم

ص: 152

العنوان الصفحة

**[ترجمه]و هو المجلّد الرابع عشر بحسب تجزئة المؤلّف قدّس سرّه، المسمی بکتاب:

السماء و العالم

ص: 152

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب کلیات أحوال العالم و ما یتعلق بالسماویات

الباب الأوّل حدوث العالم و بدء خلقه و کیفیته و بعض کلیات الأمور 2

تفسیر الآیات، و بحث و تحقیق حول: «خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ»* 6

تحقیق فی خلق الأرض قبل السماء، أم السماء قبلها 22

معنی الحدوث و القدم 31

اخبار و خطب فی التوحید 32

فیما قاله الرضا علیه السّلام لعمران الصابی، و فیه بیان 47

الدّلیل علی حدوث الأجسام 62

فی أنّ أوّل ما خلقه اللّه النور 73

فی خلق الأشیاء 77

تفسیر قوله تعالی: «وَ کانَ عَرْشُهُ عَلَی الْماءِ» 95

فی إماتة الخلق 104

الخطبة التی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی التوحید و خلق الأشیاء، و فیها بیان 106

الخطبة التی خطبها علی علیه السّلام، و یذکر علیه السّلام فیه ابتداء خلق السماوات و الأرض و خلق آدم علیه السّلام، و فیها بیان و توضیح 176

فی خلق الأشیاء من الأنوار الخمسة الطیّبة علیهم السّلام 192

فی أنّ أوّل ما خلق اللّه تعالی نور حبیبه محمّد صلّی اللّه علیه و آله 198

فی أنّ اللّه تعالی خلق أرض کربلا قبل أن یخلق أرض الکعبة، و دحی الأرض من تحتها 202

ص: 153

العنوان الصفحة

بیان فی علّة تخصیص الستة أیّام بخلق العالم، و تحقیق حول: الیوم، و السنة القمریة و الشمسیة، و معنی الأسبوع فی خلق اللّه 216

فی بیان معانی الحدوث و القدم 234 فی تحقیق الأقوال فی ذلک 238

فی کیفیة الاستدلال بما تقدّم من النصوص 254

الدلائل العقلیّة، و بطلان التسلسل 260

فی دفع بعض شبه الفلاسفة الدائرة علی ألسنة المنافقین و المشکّکین 278

بحث و تحقیق فی أوّل المخلوقات 306

بحث و تحقیق و رفع اشکال عن آیات سورة السجدة حیث ظاهرها کون خلق السماوات و الأرض و ما بینهما فی ثمانیة أیّام مع أنّ سائر الآیات تدل علی خلقها فی ستة أیّام 309

**[ترجمه]تفسیر الآیات، و بحث و تحقیق حول: «خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ»* 6

تحقیق فی خلق الأرض قبل السماء، أم السماء قبلها 22

معنی الحدوث و القدم 31

اخبار و خطب فی التوحید 32

فیما قاله الرضا علیه السّلام لعمران الصابی، و فیه بیان 47

الدّلیل علی حدوث الأجسام 62

فی أنّ أوّل ما خلقه اللّه النور 73

فی خلق الأشیاء 77

تفسیر قوله تعالی: «وَ کانَ عَرْشُهُ عَلَی الْماءِ» 95

فی إماتة الخلق 104

الخطبة التی خطبها أمیر المؤمنین علیه السّلام فی التوحید و خلق الأشیاء، و فیها بیان 106

الخطبة التی خطبها علی علیه السّلام، و یذکر علیه السّلام فیه ابتداء خلق السماوات و الأرض و خلق آدم علیه السّلام، و فیها بیان و توضیح 176

فی خلق الأشیاء من الأنوار الخمسة الطیّبة علیهم السّلام 192

فی أنّ أوّل ما خلق اللّه تعالی نور حبیبه محمّد صلّی اللّه علیه و آله 198

فی أنّ اللّه تعالی خلق أرض کربلا قبل أن یخلق أرض الکعبة، و دحی الأرض من تحتها 202

ص: 153

العنوان الصفحة

بیان فی علّة تخصیص الستة أیّام بخلق العالم، و تحقیق حول: الیوم، و السنة القمریة و الشمسیة، و معنی الأسبوع فی خلق اللّه 216

فی بیان معانی الحدوث و القدم 234 فی تحقیق الأقوال فی ذلک 238

فی کیفیة الاستدلال بما تقدّم من النصوص 254

الدلائل العقلیّة، و بطلان التسلسل 260

فی دفع بعض شبه الفلاسفة الدائرة علی ألسنة المنافقین و المشکّکین 278

بحث و تحقیق فی أوّل المخلوقات 306

بحث و تحقیق و رفع اشکال عن آیات سورة السجدة حیث ظاهرها کون خلق السماوات و الأرض و ما بینهما فی ثمانیة أیّام مع أنّ سائر الآیات تدل علی خلقها فی ستة أیّام 309

**[ترجمه]

الباب الثانی العوالم و من کان فی الأرض قبل خلق آدم علیه السّلام و من یکون فیها بعد انقضاء القیامة و أحوال جابلقا و جابرسا 316

معنی قوله تعالی: «وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ» و الأقوال فی هذه الامّة 316

فی عدد مخلوقات اللّه تعالی 318

فی الجنّ و النسناس 323

جابلقا و جابرسا، و قول الصادق علیه السّلام: من وراء شمسکم أربعین شمس 329

فیما سأله موسی علیه السّلام عن بدء الدّنیا 331

بحث و تحقیق رشیق حول اخبار العوالم و جابلقا و جابرسا، و فی الذیل ما یناسب المقام 349

بحث حول عالم المثال 354

ص: 154

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها سمّیت الدّنیا دنیا و الآخرة آخرة 355

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ» و الأقوال فی هذه الامّة 316

فی عدد مخلوقات اللّه تعالی 318

فی الجنّ و النسناس 323

جابلقا و جابرسا، و قول الصادق علیه السّلام: من وراء شمسکم أربعین شمس 329

فیما سأله موسی علیه السّلام عن بدء الدّنیا 331

بحث و تحقیق رشیق حول اخبار العوالم و جابلقا و جابرسا، و فی الذیل ما یناسب المقام 349

بحث حول عالم المثال 354

ص: 154

العنوان الصفحة

العلّة الّتی من أجلها سمّیت الدّنیا دنیا و الآخرة آخرة 355

**[ترجمه]

الباب الثالث القلم، و اللوح المحفوظ، و الکتاب المبین، و الامام المبین، و أم الکتاب 357

تفسیر الآیات 358

فی اللوح المحفوظ و القلم 363

فی أنّ اللوح من درّة بیضاء 376

إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الخمسون و هو الجزء الأول من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]تفسیر الآیات 358

فی اللوح المحفوظ و القلم 363

فی أنّ اللوح من درّة بیضاء 376

إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء الرابع و الخمسون و هو الجزء الأول من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الخامس و الخمسین.

الباب الرابع العرش و الکرسیّ و حملتهما 1

تفسیر الآیات 2

العرش و معناه و الکرسیّ و حملتهما 7

**[ترجمه]تفسیر الآیات 2

العرش و معناه و الکرسیّ و حملتهما 7

**[ترجمه]

الباب الخامس الحجب و الاستار و السرادقات 39

معنی الحجاب 41

بیان فی وجود الحجب و السرادقات، و فی الذّیل ما یناسب 45

ص: 155

العنوان الصفحة

**[ترجمه]معنی الحجاب 41

بیان فی وجود الحجب و السرادقات، و فی الذّیل ما یناسب 45

ص: 155

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السادس سدرة المنتهی و معنی علیین و سجین 48

تفسیر الآیات 49

العلّة الّتی من أجلها سمیّت سدرة المنتهی سدرة المنتهی 51

**[ترجمه]تفسیر الآیات 49

العلّة الّتی من أجلها سمیّت سدرة المنتهی سدرة المنتهی 51

**[ترجمه]

الباب السابع البیت المعمور 55

العلّة الّتی من أجلها صارت الطواف سبعة أشواط 58

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها صارت الطواف سبعة أشواط 58

**[ترجمه]

الباب الثامن السماوات و کیفیاتها و عددها، و النجوم و أعدادها و صفاتها و المجرة 61

تفسیر الآیات 66

فی الکرات و الکواکب، و عدد الأفلاک و فی الذّیل ما یناسب المقام 75

فی منافع النّجوم، و مسائل النّافعة 84

فی أنّ السّماوات من بخار الماء، و اسمائها 88

فیما قاله علیّ علیه السّلام فی خلق السماوات 96

فیما قیل فی بعد مقعّر الافلاک و قطر القمر و الکواکب و أدوارهم 109

**[ترجمه]تفسیر الآیات 66

فی الکرات و الکواکب، و عدد الأفلاک و فی الذّیل ما یناسب المقام 75

فی منافع النّجوم، و مسائل النّافعة 84

فی أنّ السّماوات من بخار الماء، و اسمائها 88

فیما قاله علیّ علیه السّلام فی خلق السماوات 96

فیما قیل فی بعد مقعّر الافلاک و قطر القمر و الکواکب و أدوارهم 109

**[ترجمه]

الباب التاسع الشمس و القمر و أحوالهما و صفاتهما و اللیل و النهار و ما یتعلق بهما 113

تفسیر الآیات 118

معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ جَعَلْنَا اللَّیْلَ وَ النَّهارَ آیَتَیْنِ» 123

ص: 156

العنوان الصفحة

فی منازل القمر و اسمائها 135

فی أنّ للشمس ثلاثمائة و ستّین برجا، و فیه توضیح 141

تفصیل فی جرم القمر و الخسوف و الکسوف 150

فی خلق اللیل و النّهار، و أیّهما سبق 162

فی رکود الشمس، و بیانه و شرحه 167

العلّة الّتی من أجلها سمّی الهلال هلالا و أحوال القمر مفصّلا 178

فی طول الشمس و القمر و عرضهما، و بیان ذلک 212

**[ترجمه]تفسیر الآیات 118

معنی قوله تبارک و تعالی: «وَ جَعَلْنَا اللَّیْلَ وَ النَّهارَ آیَتَیْنِ» 123

ص: 156

العنوان الصفحة

فی منازل القمر و اسمائها 135

فی أنّ للشمس ثلاثمائة و ستّین برجا، و فیه توضیح 141

تفصیل فی جرم القمر و الخسوف و الکسوف 150

فی خلق اللیل و النّهار، و أیّهما سبق 162

فی رکود الشمس، و بیانه و شرحه 167

العلّة الّتی من أجلها سمّی الهلال هلالا و أحوال القمر مفصّلا 178

فی طول الشمس و القمر و عرضهما، و بیان ذلک 212

**[ترجمه]

الباب العاشر علم النجوم و العمل به و حال المنجّمین 217

فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی معنی قوله تبارک و تعالی: «فَنَظَرَ نَظْرَةً فِی النُّجُومِ فَقالَ إِنِّی سَقِیمٌ» 217

فیما قاله علیّ علیه السّلام لدهقان من دهاقین الفرس 221

فی قول الصادق علیه السّلام: المنجّم، و الکاهن، و السّاحر، و المغنّیة، ملعون 226

فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام لمّا قصد أهل النهروان دخل بالمدائن محضره رجل یدعی: سرسفیل، و کانت الفرس تحکم برأیه فیما مضی و ترجع إلی قوله فیما سلف، و ما قاله لأمیر المؤمنین علیه السّلام فی النجوم، و ما قاله علیه السّلام فی النجوم 230

للنّجوم أصل و هو معجزة نبیّ علیه السّلام 236

فی دلالة النّجوم علی إبراهیم علیه السّلام 237

فی دلالة النّجوم علی ظهور المسلمین علی ملوک الفرس 240

فی النظر علی النّجوم 241

فی أنّ المرّیخ کوکب حارّ و زحل کوکب بارد، و فیه بیان و شرح 246

ص: 157

العنوان الصفحة

فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی النّجوم لمّا عزم علی المسیر إلی الخوارج، و فیه بیان و جرح و تعدیل و قدح 258

فی أنّ إدریس النبیّ علیه السّلام کان اول من نظر فی علم النّجوم و الحساب 274

تذییل جلیل و تفصیل جمیل فی أقوال بعض أجلاء أصحابنا رضوان اللّه علیهم فی حکم النظر فی علم النّجوم، و الاعتقاد به و الإخبار عن الحوادث بسببه و رعایة الساعات المسعودة و المنحوسة بزعمهم، و القول بتأثیرها 278

فی اختلاف المنجّمین فی الکواکب السبعة 281

فی قول العلّامة رحمه اللّه بأنّ التنجیم حرام و کذلک تعلّم النّجوم مع اعتقاد أنّها مؤثّرة، و ما قاله الشیخ الشهید، و الشیخ بهاء الدّین العاملیّ رحمهما اللّه 290

فیما قاله ابن سینا و الشیخ الکراجکیّ 292

أسماء جماعة من الشیعة الّذین کانوا عارفا بالنّجوم 299

قصة بوران بنت حسن بن سهل مع المعتصم و کانت عارفة بالنّجوم 302

فیما قاله العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 308

**[ترجمه]فیما قاله السیّد المرتضی رحمه اللّه فی معنی قوله تبارک و تعالی: «فَنَظَرَ نَظْرَةً فِی النُّجُومِ فَقالَ إِنِّی سَقِیمٌ» 217

فیما قاله علیّ علیه السّلام لدهقان من دهاقین الفرس 221

فی قول الصادق علیه السّلام: المنجّم، و الکاهن، و السّاحر، و المغنّیة، ملعون 226

فی أنّ أمیر المؤمنین علیه السّلام لمّا قصد أهل النهروان دخل بالمدائن محضره رجل یدعی: سرسفیل، و کانت الفرس تحکم برأیه فیما مضی و ترجع إلی قوله فیما سلف، و ما قاله لأمیر المؤمنین علیه السّلام فی النجوم، و ما قاله علیه السّلام فی النجوم 230

للنّجوم أصل و هو معجزة نبیّ علیه السّلام 236

فی دلالة النّجوم علی إبراهیم علیه السّلام 237

فی دلالة النّجوم علی ظهور المسلمین علی ملوک الفرس 240

فی النظر علی النّجوم 241

فی أنّ المرّیخ کوکب حارّ و زحل کوکب بارد، و فیه بیان و شرح 246

ص: 157

العنوان الصفحة

فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی النّجوم لمّا عزم علی المسیر إلی الخوارج، و فیه بیان و جرح و تعدیل و قدح 258

فی أنّ إدریس النبیّ علیه السّلام کان اول من نظر فی علم النّجوم و الحساب 274

تذییل جلیل و تفصیل جمیل فی أقوال بعض أجلاء أصحابنا رضوان اللّه علیهم فی حکم النظر فی علم النّجوم، و الاعتقاد به و الإخبار عن الحوادث بسببه و رعایة الساعات المسعودة و المنحوسة بزعمهم، و القول بتأثیرها 278

فی اختلاف المنجّمین فی الکواکب السبعة 281

فی قول العلّامة رحمه اللّه بأنّ التنجیم حرام و کذلک تعلّم النّجوم مع اعتقاد أنّها مؤثّرة، و ما قاله الشیخ الشهید، و الشیخ بهاء الدّین العاملیّ رحمهما اللّه 290

فیما قاله ابن سینا و الشیخ الکراجکیّ 292

أسماء جماعة من الشیعة الّذین کانوا عارفا بالنّجوم 299

قصة بوران بنت حسن بن سهل مع المعتصم و کانت عارفة بالنّجوم 302

فیما قاله العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه 308

**[ترجمه]

الباب الحادی عشر فی النهی عن الاستمطار بالانواء و الطیرة و العدوی 312

فی قوله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أربعة لا تزال فی أمّتی إلی یوم القیامة 316

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الطیرة و العدوی، و فیه بیان و توضیح 318

فی أنّ کفّارة الطیر التوکّل، و قول الصادق علیه السّلام: الطیرة علی ما تجعلها، و قوله علیه السّلام ثلاثة لم ینج منها نبیّ فمن دونه، و فیه بیان 323

فی الشؤم، و فیه بیان و شرح 325

ص: 158

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قوله رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: أربعة لا تزال فی أمّتی إلی یوم القیامة 316

فیما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی الطیرة و العدوی، و فیه بیان و توضیح 318

فی أنّ کفّارة الطیر التوکّل، و قول الصادق علیه السّلام: الطیرة علی ما تجعلها، و قوله علیه السّلام ثلاثة لم ینج منها نبیّ فمن دونه، و فیه بیان 323

فی الشؤم، و فیه بیان و شرح 325

ص: 158

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی عشر ما یتعلق بالنجوم و یناسب احکامها من کتاب دانیال علیه السّلام و غیره 330

أوّل یوم من المحرّم من أیّام الأسبوع 330

فی علامات کسوف الشمس فی الاثنی عشر شهرا 332

فی علامات خسوف القمر طول السنة 333

فی اقتران الکواکب 335

**[ترجمه]أوّل یوم من المحرّم من أیّام الأسبوع 330

فی علامات کسوف الشمس فی الاثنی عشر شهرا 332

فی علامات خسوف القمر طول السنة 333

فی اقتران الکواکب 335

**[ترجمه]

أبواب الأزمنة و أنواعها و سعادتها و نحوستها و سائر أحوالها

الباب الثالث عشر السنین و الشهور و انواعها و الفصول و أحوالها 337

تفسیر قوله تعالی: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً» و بحث حول السنة عند العرب، و السنة القمریة و الشمسیّة و غیرهما و النّسی ء 337

فی تاریخ و سنة الشمسیّة، و الفرس، و تاریخ الملکیّ، و أسماء شهورهم 347

التاریخ الرّومیّ و أشهره 348

بحث و تحقیق 351

فی ولادة النبیّ و وفاته صلّی اللّه علیه و آله فی أیّام الأسبوع و الشهور 363

فی غرّة محرّم الحرام لسنة الهجرة، و غرّة رجب المرجب سنة المبعث 365

فی غدیر خمّ فی یوم الاسبوعیّ 368

ص: 159

العنوان الصفحة

فی یوم العاشورا من الأسبوع 371

فی یوم طعن فیه عمر بن الخطّاب 372

فی علل أسامی الشهور العربیّة 380

فی أسامی شهور قوم ثمود 382

إلی هنا: إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الخمسون، و هو الجزء الثانی من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]تفسیر قوله تعالی: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً» و بحث حول السنة عند العرب، و السنة القمریة و الشمسیّة و غیرهما و النّسی ء 337

فی تاریخ و سنة الشمسیّة، و الفرس، و تاریخ الملکیّ، و أسماء شهورهم 347

التاریخ الرّومیّ و أشهره 348

بحث و تحقیق 351

فی ولادة النبیّ و وفاته صلّی اللّه علیه و آله فی أیّام الأسبوع و الشهور 363

فی غرّة محرّم الحرام لسنة الهجرة، و غرّة رجب المرجب سنة المبعث 365

فی غدیر خمّ فی یوم الاسبوعیّ 368

ص: 159

العنوان الصفحة

فی یوم العاشورا من الأسبوع 371

فی یوم طعن فیه عمر بن الخطّاب 372

فی علل أسامی الشهور العربیّة 380

فی أسامی شهور قوم ثمود 382

إلی هنا: إلی هنا انتهی الجزء الخامس و الخمسون، و هو الجزء الثانی من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء السادس و الخمسین

الباب الرابع عشر الایام و الساعات و اللیل و النهار 1

فی ساعات اللیل و النّهار 1

العلّة الّتی من أجلها سمّی اللیل لیلا، و النّهی عن سبّ الرّیاح و الجبال و السّاعات و الأیّام و اللیالی 2

أسامی ساعات اللیل و النّهار 7

فوائد جلیلة فی أنّ الیوم نوعان: حقیقیّ و وسطیّ 9

فی أنّ اللیل مقدّم علی النّهار 16

**[ترجمه]فی ساعات اللیل و النّهار 1

العلّة الّتی من أجلها سمّی اللیل لیلا، و النّهی عن سبّ الرّیاح و الجبال و السّاعات و الأیّام و اللیالی 2

أسامی ساعات اللیل و النّهار 7

فوائد جلیلة فی أنّ الیوم نوعان: حقیقیّ و وسطیّ 9

فی أنّ اللیل مقدّم علی النّهار 16

**[ترجمه]

الباب الخامس عشر ما روی فی سعادة أیّام الأسبوع و نحوستها 18

فی أنّ الأیّام لیست بأئمّة و لکن کنّی بها عن الأئمّة علیهم السّلام 21

ص: 160

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی أنّ الأیّام لیست بأئمّة و لکن کنّی بها عن الأئمّة علیهم السّلام 21

ص: 160

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب العشرون ما ورد فی یوم الخمیس 47

بیان و شرح و توضیح و تأیید فیما ورد فی الأسبوع 49

**[ترجمه]بیان و شرح و توضیح و تأیید فیما ورد فی الأسبوع 49

**[ترجمه]

الباب الحادی و العشرون سعادة أیّام الشهور العربیة و نحوستها و ما یصلح فی کل یوم منها من الاعمال 54

فی سعادة أیّام الشّهر و نحوستها 56

ص: 161

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی سعادة أیّام الشّهر و نحوستها 56

ص: 161

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی و العشرون یوم النیروز و تعیینه و سعادة أیّام شهور الفرس و الروم و نحوستها و بعض النوادر 91

اشارة

فیما رواه معلّی بن خنیس عن الصادق علیه السّلام فی النیروز 92

أسماء أیّام شهور الفرس 93

فی جلوس الإمام الکاظم علیه السّلام فی یوم النیروز، و فی الذیل بحث 100

فی اختیارات أیّام الفرس عن الصادق علیه السّلام 105

فی اختیارات أیّام الفرس عن الصادق علیه السّلام بروایة اخری 107

قصّة أصحاب الرّس 109

**[ترجمه]فیما رواه معلّی بن خنیس عن الصادق علیه السّلام فی النیروز 92

أسماء أیّام شهور الفرس 93

فی جلوس الإمام الکاظم علیه السّلام فی یوم النیروز، و فی الذیل بحث 100

فی اختیارات أیّام الفرس عن الصادق علیه السّلام 105

فی اختیارات أیّام الفرس عن الصادق علیه السّلام بروایة اخری 107

قصّة أصحاب الرّس 109

**[ترجمه]

فوائد مهمة جلیلة 113

بحث حول النیروز 116

فی مبدإ السنة 120

**[ترجمه]بحث حول النیروز 116

فی مبدإ السنة 120

**[ترجمه]

(أبواب الملائکة)

الباب الثالث و العشرون حقیقة الملائکة و صفاتهم و شئونهم و اطوارهم 144

تفسیر الآیات 148

جواب لمن قال: ما الفائدة فی جعل الملائکة موکّلین علینا 152

جواب لمن قال: ما الفائدة فی کتب أعمال العباد 154

فی أنّ الموجودات علی ثلاثة أقسام 157

فی وجود الملائکة و ماهیّة الملائکة 202

ص: 162

العنوان الصفحة

فی أوصاف الملائکة 207

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی سماع الأئمّة علیهم السّلام، و رؤیة المحتضر الملائکة، و نزول الملکین علی أصحاب القبور 211

فی دعاء مولانا السّجاد علیه السّلام فی الصلاة علی حملة العرش و کلّ ملک مقرّب، و شرحه و توضیحه 217

فی ملائکة الرّوحانیون 225

فی ملک الموت و أعوانه 232

فی عدد المخلوقات 241

**[ترجمه]تفسیر الآیات 148

جواب لمن قال: ما الفائدة فی جعل الملائکة موکّلین علینا 152

جواب لمن قال: ما الفائدة فی کتب أعمال العباد 154

فی أنّ الموجودات علی ثلاثة أقسام 157

فی وجود الملائکة و ماهیّة الملائکة 202

ص: 162

العنوان الصفحة

فی أوصاف الملائکة 207

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی سماع الأئمّة علیهم السّلام، و رؤیة المحتضر الملائکة، و نزول الملکین علی أصحاب القبور 211

فی دعاء مولانا السّجاد علیه السّلام فی الصلاة علی حملة العرش و کلّ ملک مقرّب، و شرحه و توضیحه 217

فی ملائکة الرّوحانیون 225

فی ملک الموت و أعوانه 232

فی عدد المخلوقات 241

**[ترجمه]

الباب الرابع و العشرون فی وصف الملائکة المقربین علیهم السّلام 245

فی تفسیر الآیات، و فی روح الأمین 245

فی أنّ اللّه تعالی بعث أربعة املاک فی إهلاک قوم لوط 256

فی أنّ ملک الموت وکّل ملکا بقبض أرواح الآدمیّین، و ملکا فی الجنّ، و ملکا فی الشیاطین، و ملکا فی الطیر و الوحش و السباع و الحیتان و النمل 264

**[ترجمه]فی تفسیر الآیات، و فی روح الأمین 245

فی أنّ اللّه تعالی بعث أربعة املاک فی إهلاک قوم لوط 256

فی أنّ ملک الموت وکّل ملکا بقبض أرواح الآدمیّین، و ملکا فی الجنّ، و ملکا فی الشیاطین، و ملکا فی الطیر و الوحش و السباع و الحیتان و النمل 264

**[ترجمه]

الباب الخامس و العشرون عصمة الملائکة و قصة هاروت و ماروت و فیه ذکر حقیقة السحر و أنواعه 265

تفسیر قوله تعالی: «وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطِینُ» و ما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه فی معناه و جوابه لمن قال: کیف ینزل اللّه سبحانه السّحر علی الملائکة، أم کیف تعلّم الملائکة النّاس السّحر و التفریق بین المرء و زوجه 267

فی بیان السحر، و انه علی أقسام سحر الکلدانیّین و الکذّابین و أصحاب الأوهام

ص: 163

العنوان الصفحة

و النّفوس القویّة، و الاستعانة بالأرواح الأرضیّة، و التخیّلات و الأخذ بالعیون، و الترکیب الآلات، و الاستعانة بخواصّ الأدویة، و تعلیق القلب 278

فی أنّ تعلّم السّحر لیس بقبیح، و أنّ السّاحر هل یکفر أم لا 299

**[ترجمه]تفسیر قوله تعالی: «وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطِینُ» و ما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه فی معناه و جوابه لمن قال: کیف ینزل اللّه سبحانه السّحر علی الملائکة، أم کیف تعلّم الملائکة النّاس السّحر و التفریق بین المرء و زوجه 267

فی بیان السحر، و انه علی أقسام سحر الکلدانیّین و الکذّابین و أصحاب الأوهام

ص: 163

العنوان الصفحة

و النّفوس القویّة، و الاستعانة بالأرواح الأرضیّة، و التخیّلات و الأخذ بالعیون، و الترکیب الآلات، و الاستعانة بخواصّ الأدویة، و تعلیق القلب 278

فی أنّ تعلّم السّحر لیس بقبیح، و أنّ السّاحر هل یکفر أم لا 299

**[ترجمه]

أبواب العناصر و کائنات الجو (البحر) و المعادن و الجبال و الأنهار و البلدان و الأقالیم

الباب السابع و العشرون الهواء و طبقاته و ما یحدث فیه من الصبح و الشفق و غیرهما 333

فی أنّ فی الهواء سکّان، و قصّة مولانا الإمام الجواد علیه السّلام و المأمون 338

**[ترجمه]فی أنّ فی الهواء سکّان، و قصّة مولانا الإمام الجواد علیه السّلام و المأمون 338

**[ترجمه]

الباب الثامن و العشرون السحاب و المطر و الشهاب و البروق و الصواعق و القوس و سائر ما یحدث فی الجو 344

تفسیر الآیات، و معنی قوله عزّ و جلّ: «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»* 348

معنی قوله تبارک و تعالی: «أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً»* 351

النّهی عن تسمیة قوس اللّه بقوس قزح 377

فیما قاله الفلاسفة فی العناصر، و بحث حول الأرض و المطر و السحاب 388

ص: 164

العنوان الصفحة

فیما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه تعالی فی الرّعد و البرق و الغیم 398

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الخمسون

**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی قوله عزّ و جلّ: «إِنَّ فِی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»* 348

معنی قوله تبارک و تعالی: «أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً»* 351

النّهی عن تسمیة قوس اللّه بقوس قزح 377

فیما قاله الفلاسفة فی العناصر، و بحث حول الأرض و المطر و السحاب 388

ص: 164

العنوان الصفحة

فیما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه تعالی فی الرّعد و البرق و الغیم 398

إلی هنا انتهی الجزء السادس و الخمسون

**[ترجمه]

فهرس الجزء السابع و الخمسین

الباب التاسع و العشرون الریاح و أسبابها و أنواعها 1

تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ الرِّیاحَ بُشْراً» 2

فی هبوب الرّیاح و مکانها 8

فیما قالته النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لمّا هبّت الریح 19

فیما قاله الفلاسفة فی سبب حدوث الرّیاح 21

**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ الرِّیاحَ بُشْراً» 2

فی هبوب الرّیاح و مکانها 8

فیما قالته النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لمّا هبّت الریح 19

فیما قاله الفلاسفة فی سبب حدوث الرّیاح 21

**[ترجمه]

الباب الثلاثون الماء و أنواعه و البحار و غرائبها و ما ینعقد فیها، و علة المد و الجزر، و الممدوح من الأنهار و المذموم منها 23

تفسیر الآیات 24

علّة الجزر و المدّ، و فیها بیان و شرح 29

فی قوله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أربعة أنهار من الجنّة، و فیه بیان 35

فیما قالته الحکماء فی سبب انفجار العیون من الأرض 50

ص: 165

العنوان الصفحة

**[ترجمه]تفسیر الآیات 24

علّة الجزر و المدّ، و فیها بیان و شرح 29

فی قوله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: أربعة أنهار من الجنّة، و فیه بیان 35

فیما قالته الحکماء فی سبب انفجار العیون من الأرض 50

ص: 165

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الحادی و الثلاثون الأرض و کیفیتها و ما أعد اللّه للناس فیها و جوامع أحوال العناصر و ما تحت الأرضین 51

فی الأرض و ما فیها 56

فی السماء، و انّ السماء أفضل أم الأرض 58

قصّة زینب العطّارة، و سؤالها عن التوحید، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لها فی التوحید و الأرض، و فیه بیان 83

فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی السکون و الحرکة الأرض، و فیه بحث و بیان فی کرویة الأرض 95

فیما قاله الشیخ المفید و السیّد المرتضی رحمهما اللّه 99

**[ترجمه]فی الأرض و ما فیها 56

فی السماء، و انّ السماء أفضل أم الأرض 58

قصّة زینب العطّارة، و سؤالها عن التوحید، و ما قاله النبیّ صلّی اللّه علیه و آله لها فی التوحید و الأرض، و فیه بیان 83

فیما قاله أمیر المؤمنین علیه السّلام فی السکون و الحرکة الأرض، و فیه بحث و بیان فی کرویة الأرض 95

فیما قاله الشیخ المفید و السیّد المرتضی رحمهما اللّه 99

**[ترجمه]

الباب الثانی و الثلاثون فی قسمة الأرض الی الأقالیم و ذکر جبل قاف و سائر الجبال و کیفیة خلقها و سبب الزلزلة و علتها 100

بحث حول الأرض و کرویّتها 102

قصّة ذی القرنین 107

حدیث البساط 124

علّة الزلزلة 127

أقالیم السبعة و مساحتها، و أسماء بلادها 130

فی خطّ الاستواء و الآفاق المائلة 141

فی الأشیاء المتحجّر 147

ص: 166

العنوان الصفحة

فی علّة حدوث الزلزلة و الرّجفة 148

**[ترجمه]بحث حول الأرض و کرویّتها 102

قصّة ذی القرنین 107

حدیث البساط 124

علّة الزلزلة 127

أقالیم السبعة و مساحتها، و أسماء بلادها 130

فی خطّ الاستواء و الآفاق المائلة 141

فی الأشیاء المتحجّر 147

ص: 166

العنوان الصفحة

فی علّة حدوث الزلزلة و الرّجفة 148

**[ترجمه]

الباب الثالث و الثلاثون تحریم أکل الطین و ما یحل أکله منه 150

علّة تحریم أکل الطین 150

فی طین قبر مولانا الإمام الحسین علیه السّلام، و طین الأرمنیّ 154

فی جواز إدخال التربة فی الأدویة 157

شرائط أخذ التربة، و ما یؤکل له، و مقدار المجوّز للأکل 160

الطین الأرمنیّ و الاستشفاء به و استعماله فی الأدویة 162

**[ترجمه]علّة تحریم أکل الطین 150

فی طین قبر مولانا الإمام الحسین علیه السّلام، و طین الأرمنیّ 154

فی جواز إدخال التربة فی الأدویة 157

شرائط أخذ التربة، و ما یؤکل له، و مقدار المجوّز للأکل 160

الطین الأرمنیّ و الاستشفاء به و استعماله فی الأدویة 162

**[ترجمه]

الباب الرابع و الثلاثون المعادن، و أحوال الجمادات و الطبائع و تأثیراتها و انقلابات الجواهر، و بعض النوادر 164

بیان فی تسبیح الجبال و الطیر، و تخصیص داود علیه السّلام بذلک فی سجود الأشیاء 171

فی تولّد المعادن، و المرکّبات الّتی لها مزاج 180

بیان و شرح و تفصیل فی تأثیر اللّه سبحانه فی الممکنات، و فی الذّیل ما یناسب 187

فائدة شعر الرأس و اللحیة 191

فی أنّ خلفاء الجور المعاندین لأئمة الدّین علیهم السّلام کانوا سببا لتشهیر کتب الفلاسفة بین المسلمین لیصرفوا الناس عنهم علیهم السّلام و عن الشرع المبین 197

**[ترجمه]بیان فی تسبیح الجبال و الطیر، و تخصیص داود علیه السّلام بذلک فی سجود الأشیاء 171

فی تولّد المعادن، و المرکّبات الّتی لها مزاج 180

بیان و شرح و تفصیل فی تأثیر اللّه سبحانه فی الممکنات، و فی الذّیل ما یناسب 187

فائدة شعر الرأس و اللحیة 191

فی أنّ خلفاء الجور المعاندین لأئمة الدّین علیهم السّلام کانوا سببا لتشهیر کتب الفلاسفة بین المسلمین لیصرفوا الناس عنهم علیهم السّلام و عن الشرع المبین 197

**[ترجمه]

الباب الخامس و الثلاثون نادر 198

فیما سئل رسول معاویة لأسئلة ملک الرّوم الحسن بن علیّ علیهما السّلام (عشرة أشیاء

ص: 167

العنوان الصفحة

بعضها أشدّ من بعض) 199

**[ترجمه]فیما سئل رسول معاویة لأسئلة ملک الرّوم الحسن بن علیّ علیهما السّلام (عشرة أشیاء

ص: 167

العنوان الصفحة

بعضها أشدّ من بعض) 199

**[ترجمه]

الباب السادس و الثلاثون الممدوح من البلدان و المذموم منها و غرائبها 201

فی البقعة المبارکة 202

فی ذمّ البصرة، و مدح المدینة و بیت المقدس و الکوفة و مکّة، و أکرم واد علی وجه الأرض 204

فی قول الباقر علیه السّلام: ستّة عشر صنفا من أمّة جدّی لا یحبّونا 206

فی مدح الکوفة 209

فی مدح الشام و ذمّ أهلها 210

فی مدح قم و ذمّ الرّی 212

فی قول الصادق علیه السّلام: یظهر العلم ببلدة یقال لها: قم، و تصیر معدنا للعلم و الفضل حتّی لا یبقی فی الأرض مستضعف فی الدّین حتّی المخدّرات فی الحال، و ذلک عند قرب ظهور قائمنا 213

فی قول الکاظم علیه السّلام: رجل من أهل قم یدعو النّاس إلی الحقّ، و العلّة الّتی من أجلها سمیّت قم بقم، و أنّها کانت حرم الأئمة علیهم السّلام و محل دفن فاطمة المعصومة علیها السّلام 216

قصّة فاطمة المعصومة علیها السّلام و خروجها من المدینة سنة إحدی و مأتین، و دفنها فی قم، و قصّة موسی المبرقع، و الأشعریّین 219

فی مدح الیمن و أهلها 233

قصّة حمادویه بن أحمد بن طولون و أهرام المصر، و النیل و الهرمین 235

الأهرام، و انّه بناها إدریس النبیّ علیه السّلام 240

ص: 168

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی البقعة المبارکة 202

فی ذمّ البصرة، و مدح المدینة و بیت المقدس و الکوفة و مکّة، و أکرم واد علی وجه الأرض 204

فی قول الباقر علیه السّلام: ستّة عشر صنفا من أمّة جدّی لا یحبّونا 206

فی مدح الکوفة 209

فی مدح الشام و ذمّ أهلها 210

فی مدح قم و ذمّ الرّی 212

فی قول الصادق علیه السّلام: یظهر العلم ببلدة یقال لها: قم، و تصیر معدنا للعلم و الفضل حتّی لا یبقی فی الأرض مستضعف فی الدّین حتّی المخدّرات فی الحال، و ذلک عند قرب ظهور قائمنا 213

فی قول الکاظم علیه السّلام: رجل من أهل قم یدعو النّاس إلی الحقّ، و العلّة الّتی من أجلها سمیّت قم بقم، و أنّها کانت حرم الأئمة علیهم السّلام و محل دفن فاطمة المعصومة علیها السّلام 216

قصّة فاطمة المعصومة علیها السّلام و خروجها من المدینة سنة إحدی و مأتین، و دفنها فی قم، و قصّة موسی المبرقع، و الأشعریّین 219

فی مدح الیمن و أهلها 233

قصّة حمادویه بن أحمد بن طولون و أهرام المصر، و النیل و الهرمین 235

الأهرام، و انّه بناها إدریس النبیّ علیه السّلام 240

ص: 168

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السابع و الثلاثون نادر، فی کتاب کتبه علیّ علیه السلام بما املاه جبرئیل علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 241

فی کتاب کتبه علیّ علیه السّلام بما أملاه جبرئیل علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إلی یهود خیبر، و قصّة عبد اللّه بن سلام و ما سأله عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 241

**[ترجمه]فی کتاب کتبه علیّ علیه السّلام بما أملاه جبرئیل علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم إلی یهود خیبر، و قصّة عبد اللّه بن سلام و ما سأله عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 241

**[ترجمه]

أبواب الإنسان و الروح و البدن و أجزائه و قوامهما و احوالهما

الباب الثامن و الثلاثون أنه لم سمی الإنسان إنسانا و المرأة مرأة و النساء نساء و الحواء حواء 264

العلّة الّتی من أجلها سمّی الإنسان إنسانا و سمیّت المرأة مرأة و حواء حواء 264

بحث و تحقیق و تفصیل و بیان فی أنّ أوّل البشر هو آدم علیه السّلام 266

**[ترجمه]العلّة الّتی من أجلها سمّی الإنسان إنسانا و سمیّت المرأة مرأة و حواء حواء 264

بحث و تحقیق و تفصیل و بیان فی أنّ أوّل البشر هو آدم علیه السّلام 266

**[ترجمه]

الباب التاسع و الثلاثون فضل الإنسان و تفضیله علی الملک و بعض جوامع أحواله 268

تحقیق الکلام فی أنّ البدن الإنسانیّ أشرف أجسام هذا العالم 271

فی تفضیل الإنسان علی الملائکة 275

معنی قوله تبارک و تعالی: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ»، و ما قاله: البیضاوی، و الطبرسیّ، و السیّد-

ص: 169

العنوان الصفحة

المرتضی فی أجوبة المسائل العکبریّة 278

فی فضیلة الملائکة علی الإنسان 300

فیما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه فی معنی قوله تبارک و تعالی: «خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ» 305

**[ترجمه]تحقیق الکلام فی أنّ البدن الإنسانیّ أشرف أجسام هذا العالم 271

فی تفضیل الإنسان علی الملائکة 275

معنی قوله تبارک و تعالی: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ»، و ما قاله: البیضاوی، و الطبرسیّ، و السیّد-

ص: 169

العنوان الصفحة

المرتضی فی أجوبة المسائل العکبریّة 278

فی فضیلة الملائکة علی الإنسان 300

فیما قاله السّید المرتضی رحمه اللّه فی معنی قوله تبارک و تعالی: «خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ» 305

**[ترجمه]

الباب الحادی و الأربعون بدء خلق الإنسان فی الرحم إلی آخر أحواله 317

تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «خَلَقَکُمْ مِنْ طِینٍ» 320

معنی قوله تبارک و تعالی: الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْ ءٍ خَلَقَهُ» 323

معنی قوله تبارک و تعالی: «خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ»، و معنی قوله عزّ و جلّ:

«یَخْرُجُ مِنْ بَیْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ» و الأقوال فیه 330

فی غایة الحمل بالولد فی بطن أمّه 334

علّة شبه الولد بأعمامه و أخواله 338

فی دیة الجنین و العلقة و النطفة 354

العلّة الّتی من أجلها یولد الإنسان هاهنا و یموت فی موضع آخر 358

فیما سأله الخضر علیه السّلام عن علیّ علیه السّلام 359

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی خلق الإنسان 377

العلّة الّتی من أجلها یضحک الطفل و یبکی، و انّ بکاء الطفل شهادة بالتوحید

ص: 170

العنوان الصفحة

فی أربعة أشهر، و الصّلاة علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی أربعة أشهر، و الدّعاء لوالدیه فی أربعة أشهر 381

فی مبدإ عقد الصورة فی منیّ الذّکر و مبدأ انعقادها فی منیّ الأنثی 387

فیما فعله الصقالبة بأولادهم 389

إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السابع و الخمسون هو الجزء الرابع من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]تفسیر الآیات، و معنی قوله تعالی: «خَلَقَکُمْ مِنْ طِینٍ» 320

معنی قوله تبارک و تعالی: الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْ ءٍ خَلَقَهُ» 323

معنی قوله تبارک و تعالی: «خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ»، و معنی قوله عزّ و جلّ:

«یَخْرُجُ مِنْ بَیْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ» و الأقوال فیه 330

فی غایة الحمل بالولد فی بطن أمّه 334

علّة شبه الولد بأعمامه و أخواله 338

فی دیة الجنین و العلقة و النطفة 354

العلّة الّتی من أجلها یولد الإنسان هاهنا و یموت فی موضع آخر 358

فیما سأله الخضر علیه السّلام عن علیّ علیه السّلام 359

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی خلق الإنسان 377

العلّة الّتی من أجلها یضحک الطفل و یبکی، و انّ بکاء الطفل شهادة بالتوحید

ص: 170

العنوان الصفحة

فی أربعة أشهر، و الصّلاة علی النبیّ صلّی اللّه علیه و آله فی أربعة أشهر، و الدّعاء لوالدیه فی أربعة أشهر 381

فی مبدإ عقد الصورة فی منیّ الذّکر و مبدأ انعقادها فی منیّ الأنثی 387

فیما فعله الصقالبة بأولادهم 389

إلی هنا إلی هنا انتهی الجزء السابع و الخمسون هو الجزء الرابع من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الثامن و الخمسین

الباب الثانی و الأربعون حقیقة النفس و الروح و أحوالهما 1

معنی قوله تعالی: «وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ» 1

فی ماهیّة الرّوح 2

فی حقیقة الإنسان 4

معنی قوله تعالی: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ عَلی قَلْبِکَ» و بحث حول القلب و محل العقل و العلم 22

العلّة الّتی من اجلها سمّی الرّوح روحا 28

فیمن قال بتناسخ الأرواح 23

الفرق بین الحبّ و البغض، و الرّؤیا الصادقة و الرّؤیا الکاذبة 41

بیان فی تفسیر علیّین 44

فی أنّ المؤمن لا یکره الموت لأنّه یری النبیّ و أمیر المؤمنین و فاطمة و الحسن و الحسین و الأئمة علیهم السّلام 48

ص: 171

العنوان الصفحة

فی أنّ المؤمن لیزور أهله و کذلک الکافر 52

فیما کتبه الإمام الصّادق علیه السّلام فی رسالة الا هلیلجة 55

فی أنّ الأرواح جنود مجنّدة 64

فی بیان أقوال الحکماء و الصوفیّة و المتکلّمین من الخاصّة و العامّة فی حقیقة النفس و الرّوح 68

فیما قاله الصدوق رحمه اللّه فی رسالة العقائد فی النّفوس و الرّوح، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی شرحه علی العقائد 79

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی تنعّم أصحاب القبور و تعذیبهم 83

فیما سأله کمیل عن علیّ علیه السّلام بقوله: أرید أن تعرّفنی نفسی، فقال علیه السّلام:

إنّما هی أربعة 85

فیما قاله العلّامة الحلّی و المحقق الطوسیّ فی حقیقة النّفس 86

رسالة: الباب المفتوح الی ما قیل فی النفس و الروح، تألیف: علیّ بن یونس العاملیّ، من البدو إلی الختم 91

فیما قاله العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه فی النفس و الرّوح 104

فی تعدید خواصّ النفس الإنسانیّة 122

فی حدّ الإنسان 124

**[ترجمه]معنی قوله تعالی: «وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ» 1

فی ماهیّة الرّوح 2

فی حقیقة الإنسان 4

معنی قوله تعالی: «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ عَلی قَلْبِکَ» و بحث حول القلب و محل العقل و العلم 22

العلّة الّتی من اجلها سمّی الرّوح روحا 28

فیمن قال بتناسخ الأرواح 23

الفرق بین الحبّ و البغض، و الرّؤیا الصادقة و الرّؤیا الکاذبة 41

بیان فی تفسیر علیّین 44

فی أنّ المؤمن لا یکره الموت لأنّه یری النبیّ و أمیر المؤمنین و فاطمة و الحسن و الحسین و الأئمة علیهم السّلام 48

ص: 171

العنوان الصفحة

فی أنّ المؤمن لیزور أهله و کذلک الکافر 52

فیما کتبه الإمام الصّادق علیه السّلام فی رسالة الا هلیلجة 55

فی أنّ الأرواح جنود مجنّدة 64

فی بیان أقوال الحکماء و الصوفیّة و المتکلّمین من الخاصّة و العامّة فی حقیقة النفس و الرّوح 68

فیما قاله الصدوق رحمه اللّه فی رسالة العقائد فی النّفوس و الرّوح، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی شرحه علی العقائد 79

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی تنعّم أصحاب القبور و تعذیبهم 83

فیما سأله کمیل عن علیّ علیه السّلام بقوله: أرید أن تعرّفنی نفسی، فقال علیه السّلام:

إنّما هی أربعة 85

فیما قاله العلّامة الحلّی و المحقق الطوسیّ فی حقیقة النّفس 86

رسالة: الباب المفتوح الی ما قیل فی النفس و الروح، تألیف: علیّ بن یونس العاملیّ، من البدو إلی الختم 91

فیما قاله العلّامة المجلسیّ قدّس سرّه فی النفس و الرّوح 104

فی تعدید خواصّ النفس الإنسانیّة 122

فی حدّ الإنسان 124

**[ترجمه]

الباب الثالث و الأربعون فی خلق الأرواح قبل الاجساد، و علة تعلقها بها، و بعض شئونها من ائتلافها و حبها و بغضها و غیر ذلک من أحوالها 131

فی قول رجل لعلیّ علیه السّلام: و اللّه إنّی لا حبّک، فقال: کذبت 131

العلّة الّتی من أجلها جعل اللّه عزّ و جلّ الأرواح فی الأبدان بعد إن کانت مجردة عنها فی أرفع المحلّ 133

ص: 172

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق حول روایات خلق الأرواح قبل الأبدان 141

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی خلق الأرواح قبل الأجساد 144

العلّة الّتی من أجلها یغتمّ الإنسان و یحزن من غیر سبب، و یفرح و یسرّ من غیر سبب 145

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: مثل المؤمن فی توادّهم و تراحمهم کمثل الجسد إذا اشتکی بعضه تداعی سائره بالسهر و الحمّی 150

**[ترجمه]فی قول رجل لعلیّ علیه السّلام: و اللّه إنّی لا حبّک، فقال: کذبت 131

العلّة الّتی من أجلها جعل اللّه عزّ و جلّ الأرواح فی الأبدان بعد إن کانت مجردة عنها فی أرفع المحلّ 133

ص: 172

العنوان الصفحة

بحث و تحقیق حول روایات خلق الأرواح قبل الأبدان 141

فیما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی خلق الأرواح قبل الأجساد 144

العلّة الّتی من أجلها یغتمّ الإنسان و یحزن من غیر سبب، و یفرح و یسرّ من غیر سبب 145

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: مثل المؤمن فی توادّهم و تراحمهم کمثل الجسد إذا اشتکی بعضه تداعی سائره بالسهر و الحمّی 150

**[ترجمه]

الباب الرابع و الأربعون حقیقة الرؤیا و تعبیرها و فضل الرؤیا الصادقة و علتها و علة الکاذبة 151

قصّة یوسف علیه السّلام، و ما رآه الملک فی المنام 153

معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً» 156

فی امرأة رأت علی عهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ثلاث مرّات أنّ جذع بیتها انکسر 164

فی أنّ فاطمة علیها السّلام رأت فی النوم کأنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام ذبحا أو قتلا، و معنی: الرسول، و النبیّ، و المحدّث 166

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: و قد رأیت أنّ بنی تیم و بنی عدیّ و بنی أمیّة یصعدون منبری 168

الرّؤیا الّتی رآها أمیر المؤمنین علیه السّلام بکربلا فی الحسین علیه السّلام 170

فی الرّؤیا الّتی رآها عبد المطّلب فی بشارة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و إشارة إلی ما تقدّم فیما رئی فی النّوم 171

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الرّؤیا لا تقصّ إلّا علی مؤمن خلا من الحسد و البغی 174

بیان فی أنّ الرّؤیا المؤمن علی سبعین جزء من أجزاء النبوّة 177

ص: 173

العنوان الصفحة

فی رؤیا الّتی رآها النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 184

سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّمَا النَّجْوی مِنَ الشَّیْطانِ» و الرّؤیا الّتی رآها فاطمة علیها السّلام 187

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الرّؤیا ثلاثة: بشری من اللّه، و تحزین من الشیطان، و الّذی یحدّث به الإنسان نفسه فیراه فی منامه 191

بحث و تحقیق حول مسألة الرّؤیا، و انّها من غوامض المسائل، و أقوال المتکلّمین و الحکماء فیها 195

فی سبب المنامات الصادقة و الکاذبة 199

فیما نقل عن الشیخ المفید رحمه اللّه فی المنامات 309

فیما ذکره أرباب التعبیر و التأویل فی المنامات 219

**[ترجمه]قصّة یوسف علیه السّلام، و ما رآه الملک فی المنام 153

معنی قوله عزّ و جلّ: «وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً» 156

فی امرأة رأت علی عهد رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله ثلاث مرّات أنّ جذع بیتها انکسر 164

فی أنّ فاطمة علیها السّلام رأت فی النوم کأنّ الحسن و الحسین علیهما السّلام ذبحا أو قتلا، و معنی: الرسول، و النبیّ، و المحدّث 166

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: و قد رأیت أنّ بنی تیم و بنی عدیّ و بنی أمیّة یصعدون منبری 168

الرّؤیا الّتی رآها أمیر المؤمنین علیه السّلام بکربلا فی الحسین علیه السّلام 170

فی الرّؤیا الّتی رآها عبد المطّلب فی بشارة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله، و إشارة إلی ما تقدّم فیما رئی فی النّوم 171

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الرّؤیا لا تقصّ إلّا علی مؤمن خلا من الحسد و البغی 174

بیان فی أنّ الرّؤیا المؤمن علی سبعین جزء من أجزاء النبوّة 177

ص: 173

العنوان الصفحة

فی رؤیا الّتی رآها النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم 184

سبب نزول قوله تعالی: «إِنَّمَا النَّجْوی مِنَ الشَّیْطانِ» و الرّؤیا الّتی رآها فاطمة علیها السّلام 187

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: الرّؤیا ثلاثة: بشری من اللّه، و تحزین من الشیطان، و الّذی یحدّث به الإنسان نفسه فیراه فی منامه 191

بحث و تحقیق حول مسألة الرّؤیا، و انّها من غوامض المسائل، و أقوال المتکلّمین و الحکماء فیها 195

فی سبب المنامات الصادقة و الکاذبة 199

فیما نقل عن الشیخ المفید رحمه اللّه فی المنامات 309

فیما ذکره أرباب التعبیر و التأویل فی المنامات 219

**[ترجمه]

الباب الخامس و الأربعون فی رؤیة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و أوصیائه علیهم السّلام و سائر الأنبیاء و الأولیاء فی المقام 234

فی أنّ الشیطان لا یتمثّل فی صورة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 234

**[ترجمه]فی أنّ الشیطان لا یتمثّل فی صورة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 234

**[ترجمه]

الباب السادس و الأربعون قوی النفس و مشاعرها من الحواس الظاهرة و الباطنة و سائر القوی البدنیة 245

احتجاج هشام بن الحکم بعمرو بن عبید 248

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی الافعال الّتی جعلت فی الإنسان من الطعم و النوم و الجماع و ما دبّر فیها 255

ص: 174

العنوان الصفحة

فیما ذکره الحکماء فی تحقیق القوی البدنیة الانسانیة 260

بحث مفصّل و أقوال مختلفة فی کیفیّة الإبصار 261

فی الشّامّة و الذّائقة 270

فی اللّامسة، و الحواسّ الباطنة 272

**[ترجمه]احتجاج هشام بن الحکم بعمرو بن عبید 248

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی الافعال الّتی جعلت فی الإنسان من الطعم و النوم و الجماع و ما دبّر فیها 255

ص: 174

العنوان الصفحة

فیما ذکره الحکماء فی تحقیق القوی البدنیة الانسانیة 260

بحث مفصّل و أقوال مختلفة فی کیفیّة الإبصار 261

فی الشّامّة و الذّائقة 270

فی اللّامسة، و الحواسّ الباطنة 272

**[ترجمه]

الباب السابع و الأربعون ما به قوام بدن الإنسان و أجزائه و تشریح أعضائه و منافعها و ما یترتب علیها من أحوال التنفس 286

فی قول الإمام الصّادق علیه السّلام: قوام الإنسان و بقاؤه بأربعة 293

فی قول الإمام الصّادق علیه السّلام: عرفان المرء نفسه أن یعرفها بأربع طبائع و أربع دعائم و أربعة أرکان ... 302

فیما جری بین الإمام الصّادق علیه السّلام و الطبیب الهندیّ فی مجلس المنصور فی الطّب و علل ما خلق فی الإنسان من الأعضاء و الجوارح 307

علّة المرارة فی الأذنین و العذوبة فی الشفتین و الملوحة فی العینین و البرودة فی الأنف 312

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی أعضاء البدن أجمع 320

فی عشرة کلمة سألها داود علیه السّلام عن سلیمان 331

إلی هنا: انتهی الجزء الثامن و الخمسون و هو الجزء الخامس من المجلد الرابع عشر

ص: 175

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی قول الإمام الصّادق علیه السّلام: قوام الإنسان و بقاؤه بأربعة 293

فی قول الإمام الصّادق علیه السّلام: عرفان المرء نفسه أن یعرفها بأربع طبائع و أربع دعائم و أربعة أرکان ... 302

فیما جری بین الإمام الصّادق علیه السّلام و الطبیب الهندیّ فی مجلس المنصور فی الطّب و علل ما خلق فی الإنسان من الأعضاء و الجوارح 307

علّة المرارة فی الأذنین و العذوبة فی الشفتین و الملوحة فی العینین و البرودة فی الأنف 312

فیما قاله الإمام الصّادق علیه السّلام للمفضّل فی أعضاء البدن أجمع 320

فی عشرة کلمة سألها داود علیه السّلام عن سلیمان 331

إلی هنا: انتهی الجزء الثامن و الخمسون و هو الجزء الخامس من المجلد الرابع عشر

ص: 175

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

فهرس الجزء التاسع و الخمسین

الباب الثامن و الأربعون فیما ذکره الحکماء و الاطباء فی تشریح البدن و أعضائه 1

فی بیان الأعضاء الأصلیّة للبدن 1

فی تشریح الرأس و أعضائه و ما اشتملت علیه 8

فی الحلق و الحنجرة و سائر آلات الصوت 19

فی العتق و الصلب و الاضلاع و النخاع 22

فی تشریح الصدر و البطن و ما اشتمل علیه من الاحشاء و الیدین (القص- الترقوة الکتف- العضد- السّاعد- الرسغ و المشط- الأصابع- الظفر- ماهیّة الصدر- الرئة- قصبة الرئة- القلب- الشرایین- المری ء و المعدة- الامعاء- الکبد- المرارة- الطحال- الکلیتان- المثانة- الثدی) 26

فی تشریح آلات التناسل، الانثیان- القضیب- الرّحم 47

فی تشریح سائر الأعضاء من أسافل البدن، الخاصرة و العانة و الورک- السّاق- القدم- الکعب- العقب- الرسغ 51

فی عدد العظام و الأعصاب و الشریانات 58

**[ترجمه]فی بیان الأعضاء الأصلیّة للبدن 1

فی تشریح الرأس و أعضائه و ما اشتملت علیه 8

فی الحلق و الحنجرة و سائر آلات الصوت 19

فی العتق و الصلب و الاضلاع و النخاع 22

فی تشریح الصدر و البطن و ما اشتمل علیه من الاحشاء و الیدین (القص- الترقوة الکتف- العضد- السّاعد- الرسغ و المشط- الأصابع- الظفر- ماهیّة الصدر- الرئة- قصبة الرئة- القلب- الشرایین- المری ء و المعدة- الامعاء- الکبد- المرارة- الطحال- الکلیتان- المثانة- الثدی) 26

فی تشریح آلات التناسل، الانثیان- القضیب- الرّحم 47

فی تشریح سائر الأعضاء من أسافل البدن، الخاصرة و العانة و الورک- السّاق- القدم- الکعب- العقب- الرسغ 51

فی عدد العظام و الأعصاب و الشریانات 58

**[ترجمه]

الباب التاسع و الأربعون فی علة اختلاف صور المخلوقات و علة السودان و الترک و الصقالبة 59

قصّة نوح علیه السّلام و أولاده فی السّفینة 60

ص: 176

العنوان الصفحة

**[ترجمه]قصّة نوح علیه السّلام و أولاده فی السّفینة 60

ص: 176

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

أبواب الطب و معالجة الأمراض و خواص الأدویة

الباب الخمسون انه لم سمی الطبیب طبیبا و ما ورد فی عمل الطب و الرجوع الی الطبیب 62

فیما ناجی اللّه موسی علیه السّلام، و جواز العمل بقول الطبیب الذّمّی و الرجوع إلیه 62

فی حرمة التداوی بدون شدة المرض و الحاجة الشدیدة إلیه 64

فی جواز الاستیجار للختان و خفض الجواری و المداواة 65

فی التداوی و الأمر به 66

فی استرقاء المریض 68

فیما قاله الشیخ الصدوق رحمه اللّه فی الطّب و ذکره بعض الأدویة، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی شرحه 74

فیما رواه المخالفون عن أبی الدرداء 76

فی أنّ الطبّ نوعان- طبّ جسد و طبّ قلب 78

**[ترجمه]فیما ناجی اللّه موسی علیه السّلام، و جواز العمل بقول الطبیب الذّمّی و الرجوع إلیه 62

فی حرمة التداوی بدون شدة المرض و الحاجة الشدیدة إلیه 64

فی جواز الاستیجار للختان و خفض الجواری و المداواة 65

فی التداوی و الأمر به 66

فی استرقاء المریض 68

فیما قاله الشیخ الصدوق رحمه اللّه فی الطّب و ذکره بعض الأدویة، و ما قاله الشیخ المفید رحمه اللّه فی شرحه 74

فیما رواه المخالفون عن أبی الدرداء 76

فی أنّ الطبّ نوعان- طبّ جسد و طبّ قلب 78

**[ترجمه]

الباب الحادی و الخمسون التداوی بالحرام 79

فی جواز الأکل و الشّرب من المحرّم عند الضرورة و الأقوال فیه 79

فی شرب الخمر و المسکرات 81

بحث و أقوال فی الأبوال 84

فی شرب النبیذ 85

ص: 177

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی جواز الأکل و الشّرب من المحرّم عند الضرورة و الأقوال فیه 79

فی شرب الخمر و المسکرات 81

بحث و أقوال فی الأبوال 84

فی شرب النبیذ 85

ص: 177

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی و الخمسون علاج الحمی و الیرقان و کثرة الدم و بیان علاماتها 93

فی التفّاح و فوائده و علاج الحمّی به 93

فی علامات الدّم و شرب ماء السماء 97

**[ترجمه]فی التفّاح و فوائده و علاج الحمّی به 93

فی علامات الدّم و شرب ماء السماء 97

**[ترجمه]

الباب الثالث و الخمسون الحجامة و الحقنة و السعوط و القی ء 108

فی الحجامة 108

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله احتجم فی رأسه و بین کتفه و فی قفاه 112

الحجامة فی أیّام الأسبوع 125

قصّة طبیب کان له مائة سنة و نیّف و فصد مولانا العسکریّ علیه السّلام و ما رأی من العجائب و إسلام راهب دیر العاقول 132

فوائد و مطالب 135

**[ترجمه]فی الحجامة 108

فی أنّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله احتجم فی رأسه و بین کتفه و فی قفاه 112

الحجامة فی أیّام الأسبوع 125

قصّة طبیب کان له مائة سنة و نیّف و فصد مولانا العسکریّ علیه السّلام و ما رأی من العجائب و إسلام راهب دیر العاقول 132

فوائد و مطالب 135

**[ترجمه]

الباب الرابع و الخمسون فی الحمیة 140

فی الحمیّة و علاجها 140

**[ترجمه]فی الحمیّة و علاجها 140

**[ترجمه]

الباب السادس و الخمسون معالجات العین و الاذن 144

ص: 178

العنوان الصفحة

فی ثلاثة یجلبن البصر 144

فی الکحل 149

فی الکمأة 152

**[ترجمه]ص: 178

العنوان الصفحة

فی ثلاثة یجلبن البصر 144

فی الکحل 149

فی الکمأة 152

**[ترجمه]

الباب الثامن و الخمسون معالجات علل سائر أجزاء الوجه و الأسنان و الفم 159

قصّة رجل الّذی أخذه اللصوص و أقاموه فی الثلج فشدّوه و مللئوا فاه من الثلج فانفسد فمه و لسانه فعالجه مولانا الرّضا علیه السّلام 159

علّة صفرة الوجوه و زرقة العیون و تناثر الأسنان و انتفاخ الوجوه 161

فی خلّ الخمر و أنّه یشدّ اللثة 162

**[ترجمه]قصّة رجل الّذی أخذه اللصوص و أقاموه فی الثلج فشدّوه و مللئوا فاه من الثلج فانفسد فمه و لسانه فعالجه مولانا الرّضا علیه السّلام 159

علّة صفرة الوجوه و زرقة العیون و تناثر الأسنان و انتفاخ الوجوه 161

فی خلّ الخمر و أنّه یشدّ اللثة 162

**[ترجمه]

الباب التاسع و الخمسون علاج دود البطن 165

فی أنّ خلّ الخمر یقتل الدیدان فی البطن 165

**[ترجمه]فی أنّ خلّ الخمر یقتل الدیدان فی البطن 165

**[ترجمه]

الباب الستون علاج دخول العلق منافذ البدن 166

قصّة جاریة الّتی دخلت فی بطنها علقة و معجزة علیّ علیه السّلام فی بیت الطشت 166

**[ترجمه]قصّة جاریة الّتی دخلت فی بطنها علقة و معجزة علیّ علیه السّلام فی بیت الطشت 166

**[ترجمه]

الباب الحادی و الستون علاج ورم الکبد و أوجاع الجوف و الخاصرة 169

ص: 179

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 179

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثانی و الستون علاج البطن و الزحیر و وجع المعدة و برودتها و رخاوتها 172

فی وجع البطن، و علاجه بالارز 173

**[ترجمه]فی وجع البطن، و علاجه بالارز 173

**[ترجمه]

الباب الثالث و الستون الدواء لاوجاع الحلق و الرئة و السعال و السل 179

دواء السّل 179

بزر البنج، و دواء السّعال 181

فی الکاشم، و دواء الحلق 182

**[ترجمه]دواء السّل 179

بزر البنج، و دواء السّعال 181

فی الکاشم، و دواء الحلق 182

**[ترجمه]

الباب الرابع و الستون فی الزکام 183

دواء الزّکام و من لا یبصر القمر و الکوکب 183

فی فائدة الزّکام و الدّمامیل 184

**[ترجمه]دواء الزّکام و من لا یبصر القمر و الکوکب 183

فی فائدة الزّکام و الدّمامیل 184

**[ترجمه]

الباب السابع و الستون معالجة أوجاع المفاصل و عرق النساء 190

ص: 180

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 180

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثامن و الستون علاج الجراحات و القروح و علة الجدری 191

فیما قاله الامام العسکریّ علیه السّلام فی تداوی المتوکّل 191

علّة الجدری، و رماد البردیّ (الحصیر) فی حبس الدّم 192

**[ترجمه]فیما قاله الامام العسکریّ علیه السّلام فی تداوی المتوکّل 191

علّة الجدری، و رماد البردیّ (الحصیر) فی حبس الدّم 192

**[ترجمه]

الباب التاسع و الستون الدواء لوجع البطن و الظهر 194

فیمن تغیّر علیه ماء الظهر و لم یحصل منه الولد 195

**[ترجمه]فیمن تغیّر علیه ماء الظهر و لم یحصل منه الولد 195

**[ترجمه]

الباب السبعون معالجة البواسیر و بعض النوادر 196

فی فوائد الأرز و الکراث 196

فی رجل کان به داء دواؤه ماء الرّجال، فعالجه الإمام الصّادق علیه السّلام بسنام الإبل 202

**[ترجمه]فی فوائد الأرز و الکراث 196

فی رجل کان به داء دواؤه ماء الرّجال، فعالجه الإمام الصّادق علیه السّلام بسنام الإبل 202

**[ترجمه]

الباب الحادی و السبعون ما یدفع البلغم و الرطوبات و الیبوسة و ما یوجب شیئا من ذلک و الفالج 203

فی التمر و البطّیخ و السّواک و قراءة القرآن و تسریح اللحیة 203

فی دفع البلغم 204

معالجة الرطوبة 205

**[ترجمه]فی التمر و البطّیخ و السّواک و قراءة القرآن و تسریح اللحیة 203

فی دفع البلغم 204

معالجة الرطوبة 205

**[ترجمه]

الباب الثانی و السبعون دواء البلبلة و کثرة العطش و یبس الفم 206

ص: 181

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 181

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الثالث و السبعون علاج السموم و لدغ الموذیات 207

فی أنّ الملح دواء لدغ العقرب 207

معالجة سمّ أمّ أربع و أربعین و لدغ الزنابیر 208

فی التریاق 209

**[ترجمه]فی أنّ الملح دواء لدغ العقرب 207

معالجة سمّ أمّ أربع و أربعین و لدغ الزنابیر 208

فی التریاق 209

**[ترجمه]

الباب الخامس و السبعون دفع الجذام و البرص و البهق و الداء الخبیث 211

فی أنّ لحم البقر بالسّلق یذهب البیاض، و معالجة الوضح و البهق 211

معالجة البرص و الداء الخبیث، و فوائد الطین الحسین علیه السّلام و تربة مدینة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 212

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أقلّوا من النظر إلی أهل البلاء و لا تدخلوا علیهم، و إذا مررتم بهم فاسرعوا المشی لا یصیبکم ما أصابهم، و قول أمیر المؤمنین علیه السّلام أخذ الشّارب من الجمعة إلی الجمعة أمان من الجذام، و فوائد اللفت 213

**[ترجمه]فی أنّ لحم البقر بالسّلق یذهب البیاض، و معالجة الوضح و البهق 211

معالجة البرص و الداء الخبیث، و فوائد الطین الحسین علیه السّلام و تربة مدینة النبیّ صلّی اللّه علیه و آله 212

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: أقلّوا من النظر إلی أهل البلاء و لا تدخلوا علیهم، و إذا مررتم بهم فاسرعوا المشی لا یصیبکم ما أصابهم، و قول أمیر المؤمنین علیه السّلام أخذ الشّارب من الجمعة إلی الجمعة أمان من الجذام، و فوائد اللفت 213

**[ترجمه]

أبواب الأدویة و خواصها

الباب السادس و السبعون فی الهندباء 215

فی فضیلة الهندباء و خواصّها 215

ص: 182

العنوان الصفحة

**[ترجمه]فی فضیلة الهندباء و خواصّها 215

ص: 182

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب السابع و السبعون فی الشبرم و السنا 218

فوائد السنا 218

**[ترجمه]فوائد السنا 218

**[ترجمه]

الباب التاسع و السبعون البنفسج و الخِیری و الزنبق و ادهانها 221

منافع البنفسج، و أنّ دهنه یقوّی الدّماغ 222

فی دهن الزّنبق 224

**[ترجمه]منافع البنفسج، و أنّ دهنه یقوّی الدّماغ 222

فی دهن الزّنبق 224

**[ترجمه]

الباب الثمانون الحبة السوداء 227

فی أنّ حبّة السوداء شفاء من کلّ داء إلّا السّام 227

**[ترجمه]فی أنّ حبّة السوداء شفاء من کلّ داء إلّا السّام 227

**[ترجمه]

الباب الثالث و الثمانون فی الحرمل و الکندر 233

ص: 183

العنوان الصفحة

**[ترجمه]ص: 183

العنوان الصفحة

**[ترجمه]

الباب الرابع و الثمانون فی السعد و الأشنان 235

فی ذمّ الأشنان و مدح السعد 236

**[ترجمه]فی ذمّ الأشنان و مدح السعد 236

**[ترجمه]

الباب السادس و الثمانون الأدویة المرکبة الجامعة للفوائد النافعة لکثیر من الأمراض 240

دواء لکثرة الجماع و غیره، و علاج البطن 242

فی الأشبه، و السادج، و جوزبوا 245

دواء للفالج و خفقان الفؤاد 246

فی دواء الّذی سقاه موسی بن عمران علیه السّلام بنی إسرائیل لما أراد فرعون أن یسمّ بنی إسرائیل و تهیّأ لهم طعاما 250

**[ترجمه]دواء لکثرة الجماع و غیره، و علاج البطن 242

فی الأشبه، و السادج، و جوزبوا 245

دواء للفالج و خفقان الفؤاد 246

فی دواء الّذی سقاه موسی بن عمران علیه السّلام بنی إسرائیل لما أراد فرعون أن یسمّ بنی إسرائیل و تهیّأ لهم طعاما 250

**[ترجمه]

الباب السابع و الثمانون نوادر طبهم علیهم السّلام و جوامعها 260

عن الکاظم علیه السّلام: اثنان علیلان، و قوله علیه السّلام: إذا جعت فکل، و إذا عطشت فاشرب، و إذا هاج بک البول فبل، و لا تجامع إلّا من حاجة، و إذا نعست فنم، فانّ ذلک مصحّة للبدن 260

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الصدقة تدفع البلاء المبرم، فداووا مرضاکم بالصّدقة 264

فی تقلیم الأظفار 268

من أدویة الحفظ 272

ص: 184

العنوان الصفحة

فی اللبن و الزّیت، و الباقلا، و العنب، و الرّمان 282

فی التّفاح، و السّفرجل، و الکمّثری، و الأترج، و الباذروج، و الکراث، و الکرفس، و السلق و الکمأة، و الفجل، و السلجم، و القثّاء، و السعتر، و التخلّل 284

**[ترجمه]عن الکاظم علیه السّلام: اثنان علیلان، و قوله علیه السّلام: إذا جعت فکل، و إذا عطشت فاشرب، و إذا هاج بک البول فبل، و لا تجامع إلّا من حاجة، و إذا نعست فنم، فانّ ذلک مصحّة للبدن 260

فی قول النبیّ صلّی اللّه علیه و آله: الصدقة تدفع البلاء المبرم، فداووا مرضاکم بالصّدقة 264

فی تقلیم الأظفار 268

من أدویة الحفظ 272

ص: 184

العنوان الصفحة

فی اللبن و الزّیت، و الباقلا، و العنب، و الرّمان 282

فی التّفاح، و السّفرجل، و الکمّثری، و الأترج، و الباذروج، و الکراث، و الکرفس، و السلق و الکمأة، و الفجل، و السلجم، و القثّاء، و السعتر، و التخلّل 284

**[ترجمه]

الباب الثامن و الثمانون کتاب طبّ النبیّ صلّی اللّه علیه و آله

المنسوب إلی الشیخ أبی العباس المستغفریّ 290

آداب الأکل و مقداره و کیفیّته 290

فی الاحتکار 292

فی اللحم، و الأرز، و الفاکهة، و البنفسج، و اللبن، و الجبن، و الجوز، و ما یورث النسیان، و الشاة، و العسل، و الحلو، و الرطب، و التمر 294

لحم البقر و لبنها، و لحم الغنم و لبنها، و أفضل ما یبدأ الصائم به، و التّین، و السفرجل، و العنب، و البطّیخ، و الرّمان، و الأترج، و الباذنجان، و الیقطین، و الکرفس، و الخلّ 296

فی الزّبیب، و القرع، و العنّاب، و القثّاء، و البطّیخ، و النّرجس، و الحنّاء، و المرزنجوش، و البنفسج، و الفجل 298

فی البقل، و الجبن، و السّداب، و الثوم و البصل، و الکراث، و الکرفس، و الهلیلج الأسود، و الحجامة، و الطّین، و الرّمد، و الزکام، و السّعال، و الدّمامیل، و وجع العین و الضرس 300

بیان و شرح و تفصیل من العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا 302

**[ترجمه]المنسوب إلی الشیخ أبی العباس المستغفریّ 290

آداب الأکل و مقداره و کیفیّته 290

فی الاحتکار 292

فی اللحم، و الأرز، و الفاکهة، و البنفسج، و اللبن، و الجبن، و الجوز، و ما یورث النسیان، و الشاة، و العسل، و الحلو، و الرطب، و التمر 294

لحم البقر و لبنها، و لحم الغنم و لبنها، و أفضل ما یبدأ الصائم به، و التّین، و السفرجل، و العنب، و البطّیخ، و الرّمان، و الأترج، و الباذنجان، و الیقطین، و الکرفس، و الخلّ 296

فی الزّبیب، و القرع، و العنّاب، و القثّاء، و البطّیخ، و النّرجس، و الحنّاء، و المرزنجوش، و البنفسج، و الفجل 298

فی البقل، و الجبن، و السّداب، و الثوم و البصل، و الکراث، و الکرفس، و الهلیلج الأسود، و الحجامة، و الطّین، و الرّمد، و الزکام، و السّعال، و الدّمامیل، و وجع العین و الضرس 300

بیان و شرح و تفصیل من العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه تعالی و إیّانا 302

**[ترجمه]

الباب التاسع و الثمانون الرسالة الذهبیة (من البدء الی الختم) 306

ص: 185

العنوان الصفحة

الرّسالة الذهبیّة فی الطبّ الّتی بعث بها الإمام علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام إلی المأمون الملعون العبّاسیّ 312

ذکر فصول السنة و شهور الرّومی 313

صفة الشراب الّذی یحلّ شربه و استعماله بعد الطعام 314

فی دخول الحمام و استعمال النّورة 322

دواء الّذی یزید فی الحفظ و یقلّ النسیان 324

فی الماء الّذی یصلح للشرب 326

توضیح من العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه فی مضامین الرّسالة 328

العلّة الّتی من أجلها سمّیت هذه الرّسالة بالذّهبیّة 356

إلی هنا: إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الخمسون و هو الجزء السادس من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]ص: 185

العنوان الصفحة

الرّسالة الذهبیّة فی الطبّ الّتی بعث بها الإمام علیّ بن موسی الرّضا علیهما السّلام إلی المأمون الملعون العبّاسیّ 312

ذکر فصول السنة و شهور الرّومی 313

صفة الشراب الّذی یحلّ شربه و استعماله بعد الطعام 314

فی دخول الحمام و استعمال النّورة 322

دواء الّذی یزید فی الحفظ و یقلّ النسیان 324

فی الماء الّذی یصلح للشرب 326

توضیح من العلّامة المجلسیّ رحمه اللّه فی مضامین الرّسالة 328

العلّة الّتی من أجلها سمّیت هذه الرّسالة بالذّهبیّة 356

إلی هنا: إلی هنا انتهی الجزء التاسع و الخمسون و هو الجزء السادس من المجلد الرابع عشر

**[ترجمه]

فهرس الجزء الستین

الباب الأوّل تأثیر السحر و العین و حقیقتهما زائدا علی ما تقدم 1

الأقوال فی معنی السّحر، و أقسام السّحر 3

بحث حول: انّ العین حقّ 9

فی أنّ لبید بن أعصم الیهودیّ سحر رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، فنزلت سورة الفلق 13

معنی قوله تعالی عزّ و جلّ: «وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِی الْعُقَدِ، وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ» 14

فی قول رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله: إنّ العین لتدخل الرّجل القبر، و الجمل القدر 20

ص: 186