بانک احادیث اهل بیت (ع) جلد 10 - (پزشکی)

مشخصات کتاب

سرشناسه:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان،1390
عنوان و نام پدیدآور:بانک احادیث اهل بیت (ع) جلد 10 - (پزشکی)/ واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان.
مشخصات نشر:اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، ۱۳90.
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه و رایانه
موضوع : احادیث شیعه
موضوع : اهل بیت (ع)
موضوع : پزشکی

پزشکی

تغذیه و آداب آن

حدیث1

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
ما اتخمت قط و ذلک انی لم ابداء بطعام الا قلت بسم الله و لم افرغ من طعام الا قلت الحمدلله.
هرگز هضم غذا بر من مشکل نشده است، زیرا هیچ گاه شروع به غذا نکردم مگر اینکه ((بسم الله)) گفتم و هیچ گاه از غذا خوردن فارغ نشدم مگر آنکه ((الحمدلله)) گفتم.
وسائل الشیعه، 16 ص 586 ح 7

حدیث2

امام هادی علیه‌السلام :
خَیرُ الأَشیاءِ لِحُمَّی الرِّبعِ أن یُؤکَلَ فی یَومِهَا الفالوذَجُ المَعمولُ بِالعَسَلِ ویُکثَرَ زَعفَرانُهُ ، ولا یُؤکَلَ فی یَومِها غَیرُهُ .
بهترین چیز برای تبِ رِبع آن است که در روز غلبه تب ، فالوده‌ای که با عسل ساخته شده و زعفران فراوانی دارد ، خورده شود و در آن روز ، چیزی دیگر خورده نشود .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 24 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 406

حدیث3

الإمام الصادق علیه‌السلام :
المَحمومُ یُغسَلُ لَهُ السَّویقُ ثَلاثَ مَرّاتٍ ویُعطاهُ ؛ فَإِنَّهُ یَذهَبُ بِالحُمّی ، ویُنَشِّفُ المِرارَ وَالبَلغَمَ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ .
امام صادق علیه‌السلام :
به تبدار ، سه بار سویق شسته شده ، داده می‌شود . این ، تب را می‌بَرَد ، تلخه و بلغم را می‌خشکانَد و ساق پاها را تقویت می‌کند .
مستدرک الوسائل ، جلد 16 ، صفحه 337 ، حدیث 20077 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566

حدیث4

امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً .
به تبدار ، گوشت کبک بخورانید ؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 65 ، صفحه 43 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566

حدیث5

الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفَعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ . . .
وَلیَشُمَّ النَّرجِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَأمَنُ الزُّکامَ ، وکَذلِکَ الحَبَّةُ السَّوداءُ .
وإذا جاءَ الزُّکامُ فِی الصَّیفِ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ خِیارَةً واحِدَةً ، وَلیَحذَرِ الجُلوسَ فِی الشَّمسِ .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد در همه زمستان از زکام ایمن بماند ، هر روز ، سه لقمه عسل با موم آن بخورد . . . و نرگس ببوید ؛ چرا که از زکام ، ایمنی می‌دهد . سیاه‌دانه نیز چنین است .
امّا اگر زکام در تابستان پیش آید ، در هر روز ، یک خیار بخورد و از نشستن در آفتاب ، خودداری ورزد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 وص 38 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 334

حدیث6

الإمام الرضا علیه‌السلام :
إدمانُ أکلِ کُلَی الغَنَمِ وأجوافِها ، یَعکِسُ المَثانَةَ .
امام رضا علیه‌السلام :
عادت داشتن به خوردن قلوه و شکمبه (سیرابی) گوسفند ، مثانه را دیگرگون می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 586

حدیث7

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا تُکرِهوا مَرضاکُم عَلَی الطَّعامِ وَالشَّرابِ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ یُطعِمُهُم ویَسقیهِم .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بیمارانتان را به خوردنی و نوشیدنی وادار مکنید ؛ چرا که خداوند ، به آنان می‌خورانَد و می‌نوشانَد .
بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 142 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 182

حدیث8

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
مَن أکَلَ اللَّحمَ بِالبَیضِ کَبُرَ عَظمُ وَلَدِهِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
هر کس تخم‌مرغ و پیاز و روغن زیتون بخورد ، استخوان فرزندش درشت خواهد شد .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 84 ، حدیث 41 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 228

حدیث9

الإمامُ الباقرُ علیه‌السلام :
اِستَرضِعْ لِولدِکَ بِلَبَنِ الحِسانِ ، وإیّاکَ والقِباحَ ؛ فإنّ اللَّبَنَ قد یُعدِی .
امام باقر علیه‌السلام :
برای شیر دادن کودک خود دایه خوش اخلاق استخدام کن و از دایه‌های بد اخلاق کن ؛ زیرا شیر (ویژگیها را) سرایت می‌دهد .
الکافی : 6 / 44 / 12

حدیث10

الإمام علیّ علیه‌السلام :
اُنظُروا مَن تُرضِعُ أولادَکُم ؛ فَإِنَّ الوَلَدَ یَشِبُّ عَلَیهِ .
امام علی علیه‌السلام :
بنگرید که چه کسی فرزندانتان را شیر می‌دهد ؛ چرا که کودک ، به همین شیر ، رشد می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 44 ، حدیث 10، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 680

حدیث11

الإمام الباقر علیه‌السلام :
اِستَرضِع لِوَلَدِکَ بِلَبَنِ الحِسانِ ، وإیّاکَ وَالقِباحَ ؛ فَإِنَّ اللَّبَنَ قَد یُعدی .
امام باقر علیه‌السلام :
برای فرزند خود ، از زنان زیبا ، شیردهی بخواه و از زشتان بپرهیز ؛ چرا که شیر ، گاه سرایت می‌کند .
تهذیب الأحکام ، جلد 8 ، صفحه 110 ، حدیث 376 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 682

حدیث12

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا تَستَرضِعُوا الحَمقاءَ ولاَ العَمشاءَ ؛ فِإِنَّ اللَّبَنَ یُعدی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
زن کودن و نیز زنی را که چشمش ضعیف است و آب‌ریزش دارد ، به دایگی مگیرید ؛ چرا که شیر ، سرایت می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 323 ، حدیث 13،دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 682

حدیث13

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مِن سُنَّتِی التَّزویجُ ، وَاطلُبُوا الوَلَدَ ؛ فَإِنّی اُکاثِرُ بِکُمُ الاُمَمَ غَداً . وتَوَقَّوا عَلی أولادِکُم لَبَنَ البَغِیِّ مِنَ النِّساءِ ، وَالمَجنونَةِ ؛ فَإِنَّ اللَّبَنَ یُعدی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
همسر دادن و همسر گرفتن ، از سنّت من است . فرزند بجویید ؛ چرا که من ، فردا به شما بر دیگر امّت‌ها فراوانی می‌جویم . درباره فرزندانتان ، از شیر زنان بدکاره و دیوانه ، اجتناب کنید ؛ چرا که شیر ، سرایت می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 323 ، حدیث 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 684

حدیث14

الإمام الصادق علیه‌السلام :
عَلَیکَ بِالهِندَباءِ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الماءِ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ، وهُوَ حارٌّ لَیِّنٌ ، یَزیدُ فِی الوَلَدِ الذُّکورَةَ .
امام صادق علیه‌السلام :
بر تو باد کاسنی ؛ چرا که آب (مَنی) را می‌افزاید ، فرزند را نکو می‌سازد ، و گرم و نرم است و بیشتر ، فرزند ، پسر می‌شود .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 83 ، حدیث 38 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 660

حدیث15

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مُصُّوا الماءَ مَصّا ولاتَعُبّوهُ عَبّا ؛ فَإِنَّهُ یوجَدُ مِنهُ الکُبادُ .
آب را بمکید و آن را یکجا سر نکشید ؛ چرا که درد جگر ، از آن می‌خیزد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 381 ، حدیث 1 ، بحار الأنوار ،ج 66 ، صفحه 466 ، حدیث 23 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 148

حدیث16

امام صادق علیه‌السلام :
شُربُ الماءِ مِن قِیامٍ بِالنَّهارِ یُمرِئُ الطَّعامَ ، وشُربُ الماءِ مِن قِیامٍ بِاللَّیلِ ، یورِثُ الماءَ الأَصفَرَ .
ایستاده آشامیدن آب در روز ، غذا را گوارا می‌سازد و ایستاده آشامیدن آب در شب ، زرداب می‌آورد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 471 ، حدیث 49 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 144

حدیث17

امام صادق علیه‌السلام :
شُربُ الماءِ مِن قِیامٍ بِالنَّهارِ أقویَ وأصَحُّ لِلبَدَنِ .
ایستاده آشامیدن آب در روز ، مایه قدرت افزون‌تر و تن‌درستی بیشتر است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 382 ، حدیث 1 عن السکونی دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 144

حدیث18

امام صادق علیه‌السلام :
شُربُ الماءِ مِن قِیامٍ بِالنَّهارِ أدَرُّ لِلعَرَقِ ، وأقوی لِلبَدَنِ .
ایستاده آشامیدن آب در روز ، موجب عرق کردن بیشتر و توان افزون‌تر بدن است .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 3 ، صفحه 353 ، حدیث 4243 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 459 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 144

حدیث19

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا شَرِبَ أحَدُکُمُ الماءَ وتَنَفَّسَ ثَلاثاً کانَ آمِناً .
اگر کسی آب بخورد و [در میان آن ،] سه نفَس بکشد ، [از بیماریِ ناشی از یکجا سر کشیدن] در امان است .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 5 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 293 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 142

حدیث20

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِاللَّحمِ ؛ فَإِنَّ اللَّحمَ یُنمِی اللَّحمَ ، ومَن مَضی لَهُ أربَعونَ صَباحاً لَم یَأکُل لَحماً ساءَ خُلُقُهُ ، ومَن ساءَ خُلُقُهُ فَأَطعِموهُ اللَّحمَ ، ومَن أکَلَ شَحمَةً أنزَلَت مِثلَها مِنَ الدّاءِ .
بر شما باد گوشت ؛ چرا که گوشت ، گوشت می‌رویانَد . هر کس بر او چهل صبح بگذرد و گوشت نخورد ، بدخوی می‌شود . هر کس بدخوی شد ، به او گوشت بخورانید . هر کس چربی بخورد ، آن چربی به اندازه خود برای او بیماری فرود می‌آورد .
المحاسن، جلد 2، صفحه 256، حدیث 1807 عن‌أبیاُسامة عن‌الإمام الصادق علیه‌السلام ، بحار الأنوار، جلد 66، ص67، حدیث 43 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 128

حدیث21

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا اللَّحمَ فی کُلِّ اُسبوعٍ ، ولا تُعَوِّدوهُ أنفُسَکُم وأولادَکُم ؛ فَإِنَّ لَهُ ضَراوَةً کَضَراوَةِ الخَمرِ ، ولا تَمنَعوهُم فَوقَ الأَربَعینَ یَوماً ؛ فَإِنَّهُ یُسیءُ أخلاقَهُم .
در هر هفته ، یک بار گوشت بخورید و خود و فرزندانتان را بدان عادت ندهید ؛ زیرا موجب اعتیادی همچون اعتیاد به شراب می‌گردد . نیز آنان را بیش از چهل روز ، از آن محروم مدارید ؛ چرا که آنان را بدخوی می‌کند .
الاُصول الستّة عشر ، صفحه 12 عن زید الزرّاد دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 126

حدیث22

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا تَأکُلوا بِالشِّمالِ ؛ فَإِنَّ الشَّیطانَ یَأکُلُ بِالشِّمالِ .
با دست چپ نخورید ؛ چرا که شیطان با دست چپ می‌خورد .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 261 ، حدیث 40872 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 98

حدیث23

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ بِشِمالِهِ أکَلَ مَعَهُ الشَّیطانُ ، ومَن شَرِبَ بِشِمالِهِ ، شَرِبَ مَعَهُ الشَّیطانُ .
هر کس با دست چپ بخورد ، شیطان نیز همراه با او می‌خورد و هر کس با دست چپ بنوشد ، شیطان نیز همراه با او می‌نوشد .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 262 ، حدیث 40876 وراجع : سنن الترمذی ، جلد 4 ، صفحه 257 ، حدیث 1799 و صفحه 258 ، حدیث 1800 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 98

حدیث24

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الأَکلُ بِالشِّمالِ مِنَ الجَفا .
خوردن با دست چپ ، از نافرهیختگی است .
الجعفریّات، صفحه 162 عن الإمام الکاظم عن آبائه علیهم‌السلام دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 96

حدیث25

امام علی علیه‌السلام :
لا یَنفُخُ الرَّجُلُ فی مَوضِعِ سُجودِهِ ، ولا یَنفُخُ فی طَعامِهِ ولا فی شَرابِهِ .
نباید کسی بر محلّ سجده خود و نه در غذای خود و نه در آنچه می‌نوشد ، بدمد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 458 ، حدیث 1 وج 79 ، صفحه 212 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 96

حدیث26

امام علی علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَضُرَّهُ طَعامٌ فَلا یَأکُل حَتّی یَجوعَ ، فَإِذا أَکَلَ فَلیَقُل : بِاسمِ اللّه‌ِ وبِاللّه‌ِ .
هر کس که می‌خواهد غذایی او را آزار ندهد ، تا گرسنه نشده ، چیزی نخورَد و آن‌گاه هم که خواست بخورد ، بگوید : «بسم اللّه و باللّه» .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 60 عن جابر عن الإمام الباقر علیه‌السلام ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 380 ، حدیث 46 وراجع: الإمساک قبل الشبع ، حدیث 1329 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 78

حدیث27

امام علی علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَضُرَّهُ طَعامٌ فَلا یَأکُل ، حَتّی یَجوعَ وتَنقی مَعِدَتُهُ ، فَإِذا أکَلَ فَلیُسَمِّ اللّه‌َ وَلیُجِدِ المَضغَ وَلیَکُفَّ عَنِ‌الطَّعامِ وهُوَ یَشتَهیهِ ، ویَحتاجُ إلَیهِ.
هر کس می‌خواهد هیچ غذایی به او زیان نرساند ، تنها هنگامی غذا بخورد که گرسنه شده و معده او [از خوراک پیشین ، ]پاک شده باشد . پس چون خواست بخورد ، نام خدا را بر زبان آورَد ، خوب غذا را بجَوَد و در حالی از غذا خوردن دست بکشد که هنوز میل به خوردن دارد و به آن ، احساس نیاز می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 380 ، حدیث 46 وص 410 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 88

حدیث28

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُّ طَعامٍ لا یُذکَرُ اسمُ اللّه‌ِ عَلَیهِ ، فَإِنَّما هُوَ داءٌ ولا بَرَکَةَ فیهِ .
هر غذایی که بر آن نام خدا برده نشود ، درد است و هیچ برکتی در آن نیست .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 238 ، حدیث 40741 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 74

حدیث29

امام صادق علیه‌السلام :
لِکُلِّ شَیءٍ حِلیَةٌ ، وحِلیَةٌ الخِوانِ البَقلُ .
هر چیز را زیوری است و زیور سفره ، سبزی است .
الأمالی للطوسی ، صفحه 304 ، حدیث 606 عن أبی قتادة ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 382 ، حدیث 1280 ، بحار الأنوار ،جلد 66 ، صفحه 199 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 72

حدیث30

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن أحَبَّ أن یَکثُرَ ماؤُهُ ووَلَدُهُ ؛ فَلیُدمِن أکلَ الهِندَباءِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس دوست دارد آب (منی) او و فرزندانش فراوان شود ، بر خوردن کاسنی ، مداومت ورزد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 207 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 504

حدیث31

الإمام علیّ علیه‌السلام :
کُلُوا الهِندَباءَ ، فَما مِن صَباحٍ إلاّ وتَنزِلُ عَلَیها قَطرَةٌ مِنَ الجَنَّةِ ، فَإِذا أکَلتُموها فَلا تَنفُضوها .
امام علی علیه‌السلام :
کاسنی بخورید ، که هیچ صبحی نیست ، مگر این که قطره‌ای از بهشت بر آن ، فرو می‌افتد . چون خواستید آن را بخورید ، قطره‌های آب را از رویش فرو متکانید .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 207 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 502

حدیث32

الإمام الصادق علیه‌السلام :
نِعمَ البَقلُ الهِندَباءُ ، ولَیسَ مِن وَرَقَةٍ إلاّ وعَلَیها قَطرَةٌ مِنَ الجَنَّةِ ، فَکُلوها ولا تَنفُضوها عِندَ أکلِها . وکانَ أبی علیه‌السلام یَنهانا أن نَنفُضَهُ إذا أکَلناهُ .
امام صادق علیه‌السلام :
کاسنی ، نکو سبزی‌ای است . هیچ برگی از آن نیست که قطره‌ای از بهشت بر آن نباشد. آن را بخورید و به گاه خوردن، متکانید . پدرم علیه‌السلام ما را نهی می‌فرمودند که به هنگام خوردن کاسنی ، آن را بتکانیم .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 207 ، حدیث 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 502

حدیث33

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الغُبَیراءُ لَحمُهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، وعَظمُهُ یُنبِتُ العَظمَ ، وجِلدُهُ یُنبِتُ الجِلدَ ، ومَعَ ذلِکَ ؛ فَإِنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلیَتَینِ ، ویَدبَغُ المَعِدَةَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ البَواسیرِ وَالتَّقتیرِ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَق مَعُ عِرقَ الجُذامِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سنجد ، گوشتش گوشت می‌رویانَد ، استخوانش استخوان را رشد می‌دهد و پوستش پوست را می‌پرورد . علاوه بر این ، سنجد ، کلیه‌ها را گرم می‌کند ، معده را پاک می‌سازد ، مایه ایمنی از بواسیر و تقطیر البول است ، ساق پا را قوی می‌کند و رگ جذام را به‌کلّی قطع می‌نماید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 361 ، حدیث 1 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 414

حدیث34

الإمام الرضا علیه‌السلام :
أطعِموا حَبالاکُم ذَکَرَ اللُّبانِ ، فَإِن یَکُ فی بَطنِها غُلامٌ خَرَجَ ذَکِیَّ القَلبِ عالِما شُجاعاً ، وإن تَکُ جارِیَةٌ حَسُنَ خَلقُها وخُلُقُها ، وعَظُمَت عَجیزَتُها ، وحَظِیَت عِندَ زَوجِها .
امام رضا علیه‌السلام :
به زنان باردارتان ، کندر نر بدهید . در این صورت ، اگر آنچه در شکم زن است ، پسر باشد ، بیداردل ، آگاه و دلیر می‌گردد ، و اگر دختر باشد ، روی و خویِ وی نکو می‌شود و سرین او سترگ می‌گردد و نزد همسرش بهره می‌یابد .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 444 ، حدیث 8؛ دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 456

حدیث35

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم - لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، ثَلاثَةٌ یَزِدنَ فِی الحِفظِ ویُذهِبنَ البَلغَمَ : اللُّبانُ ، وَالسِّواکُ ، وقِراءَةُ القُرآنِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم- خطاب به امام علی علیه‌السلام فرمودند: ای علی ! سه چیز بر حافظه می‌افزاید و بلغم را می‌برد : کُندُر ، مسواک و قرائت قرآن .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 443 ، حدیث 3 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 452

حدیث36

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِاللُّبانِ ؛ فَإِنَّهُ . . . یَزیدُ فی العَقلِ ، ویُذَکِّی الذِّهنَ ، ویَجلُو البَصَرَ ، ویُذهِبُ النِّسیانَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد کُندُر؛ چرا که... عقل را افزون می‌کند ، ذهن را ذکاوت می‌دهد ، چشم را جلا می‌بخشد و فراموشی را از میان می‌بَرَد.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 6 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 294 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 248

حدیث37

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
أطعِموا نِساءَکُم الحَوامِلَ اللُّبانَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فی عَقلِ الصَّبِیِّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
به زنان آبستن خود ، کُندُر بدهید؛ چرا که عقل کودک را افزون می‌کند.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 444 ، حدیث 8 ؛ الفردوس ، جلد 1 ، صفحه 101 ، حدیث 331 عن ابن عمر دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 248

حدیث38

الإمام الصادق علیه‌السلام :
شُربُ السَّویقِ بِالزَّیتِ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الباهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
خوردن سویق با روغن زیتون ، گوشت برمی‌رویاند ، استخوان را استحکام می‌بخشد ، پوست را نازک می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 276 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 564

حدیث39

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ ؛ فَإِنَّهُ مُبارَکٌ ، وَائتَدِموا بِهِ وَادَّهِنوا بِهِ ؛ فَإِنَّهُ یَخرُجُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
روغن زیتون بخورید ؛ چرا که خجسته است . از آن ، خورش بسازید و از روغن آن بر خویش بمالید ؛ چرا که از درختی خجسته بیرون می‌آید .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 279 ، حدیث 40984 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 328

حدیث40

امام علی علیه‌السلام فرمودند:
لا تُنالُ الصِّحَّةُ إلاّ بِالحِمیَةِ .
تن‌درستی ، جز با پرهیز ، به دست نمی‌آید .
غرر الحکم ، حدیث 10605 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 26

حدیث41

امام علی علیه‌السلام فرمودند:
صَلاحُ البَدَنِ الحِمیَةُ .
پرهیز ، مایه درستیِ تن است .
غرر الحکم ، حدیث 5793 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 26

حدیث42

الإمام الرضا علیه‌السلام :
لَیسَ الحِمیَةُ مِنَ الشَّیءِ تَرکَهُ ، إنَّمَا الحِمیَةُ مِنَ الشَّیءِ الإِقلالُ مِنهُ .
امام رضا علیه‌السلام :
پرهیز از یک چیز ، وا گذاردن آن نیست . پرهیز از یک چیز ، تنها کم خوردن از آن است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 140 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 22

حدیث43

امام کاظم علیه‌السلام فرمودند:
لَیسَ الحِمیةُ أن تَدَعَ الشیءَ أصلاً لا تَأکُلَهُ ، ولکنَّ الحِمیَةَ أن تَأکُلَ مِنَ الشیءِ وتُخَفِّفَ .
پرهیز این نیست که چیزی را اصلاً نخوری ، بلکه پرهیز آن است که از هر چیزی سبک بخوری .
الکافی : 8 / 291 / 443

حدیث44

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ قَبلَ أن یَشرَبَ و تَسَحَّرَ ، و مَسَّ شَیئا مِنَ الطِّیبِ ؛ قَوِیَ عَلَی الصِّیامِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس پیش از نوشیدن چیزی ، غذا بخورد و سَحَری میل کند و قدری بوی خوش [بر خود] بمالد ، بر روزه گرفتن ، توان بیشتری یابد .
کنز العمّال ، جلد 8 ، صفحه 510 ، حدیث 23882 نقلاً عن شُعب الإیمان عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 108

حدیث45

الإمام العسکریّ علیه‌السلام :
کُلِ الرُّمّانَ بَعدَ الحِجامَةِ رُمّانا حُلوا ؛ فَإِنَّهُ یُسَکِّنُ الدَّمَ ، ویُصَفِّی الدَّمَ فِی الجَوفِ .
امام حسن عسکری علیه‌السلام :
پس از حجامت ، انار بخور ، اناری شیرین ؛ چرا که خون را فرو می‌نشانَد و خون را در درون ، تصفیه می‌کند .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 59 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 123 ، حدیث 52 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 464

حدیث46

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- مِن وَصِیَّتِهِ لِعَلِیٍ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، تِسعَةُ أشیاءَ تورِثُ النِّسیانَ : أکلُ التُّفّاحِ الحامِضِ ، وأکلُ الکُزبُرَةِ ، وَالجُبنِ ، وسُؤرِ الفَأرَةِ ، وقِراءَةُ کِتابَةِ القُبورِ ، وَالمَشیُ بَینَ امرَأَتَینِ ، وطَرحُ القَملَةِ ، وَالحِجامَةُ فی النُّقرَةِ ، وَالبَولُ فِی الماءِ الرّاکِدِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به علی علیه‌السلام: ای علی! نه چیز است که فراموشی می‌آورَد: خوردن سیب تُرش ، خوردن گشنیز ، پنیر و پس‌مانده موش ، خواندن نوشته‌های روی قبر ، راه رفتن میان دو زن ، افکندن شپش ، حجامت در گودیِ پسِ سر ، و ادرار کردن در آب راکد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 245 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 254

حدیث47

الإمام الرضا علیه‌السلام :
أکلُ المَملوحَةِ وَاللَّحمانِ المَملوحَةِ وأکلُ السَّمَکِ المَملوحِ ، بَعدَ الحِجامَةِ والفَصدِ لِلعُروقِ ، یُوَلِّدَا البَهَقَ وَالجَرَبَ .
امام رضا علیه‌السلام :
خوردن غذای نمکْ‌سود ، گوشت نمکْ‌سود و خوردن ماهی نمکْ‌سود ، پس از رگزنی و حجامت ، بَهَک و گَری ایجاد می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 494

حدیث48

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، اِفتَتِح طَعامَکَ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ مَنِ افتَتَحَ طَعامَهُ بِالمِلحِ وخَتَمَ بِالمِلحِ عوفِیَ مِنِ اثنَینِ وسَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، مِنهُ الجُذامُ ، وَالجُنونُ ، وَالبَرَصُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - فرمودند: ای علی! غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده؛ چه ، هر کس غذای خویش را با نمک آغاز کند و با نمک پایان دهد ، از هفتاد و دو نوع از انواع بلا که جذام ، دیوانگی و پیسی از آن جمله است ، به دور باشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 2

حدیث49

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
ثَلاثَةٌ یَفرَحُ بِهِنَّ الجِسمُ ویَربو : الطِّیبُ ، ولِباسُ اللَّیِّنِ ، وشُربُ العَسَلِ .
رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم :
سه چیز است که تن ، به واسطه آنها شاداب می‌شود و رشد می‌کند : بوی خوش ، جامه نرم و نوشیدن عسل .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 295 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 94

حدیث50

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الطِّیبُ یَسُرُّ ، والعَسَلُ یَسُرُّ ، وَالنَّظَرُ إلَی الخُضرَةِ یَسُرُّ ، وَالرُّکُوبُ یَسُرُّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بوی خوش ، شادی می‌آورد . عسل ، شادی می‌آورد . نگریستن به سبزه ، شادی می‌آورد . و سواری ، شادی می‌آورد .
صحیفة الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 239 ، حدیث 144 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 96

حدیث51

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِکُلِّ شَیءٍ حیلَةٌ ، وحیلَةُ الصِّحَّةِ فِی الدُّنیا أربَعُ خِصالٍ : قِلَّةُ الکَلامِ ، و قِلَّةُ المَنامِ ، و قِلَّةُ المَشیِ ، و قِلَّةُ الطَّعامِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کاری را چاره‌ای است و چاره تن‌درستی در دنیا ، چهار چیز است : کم سخن گفتن ، کم خفتن ، کم راه رفتن و کم خوردن .
بحار الأنوار ، جلد 8 ، صفحه 144 ، حدیث 67 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92

حدیث52

الإمام علیّ علیه‌السلام
- وسُئِلَ فَقیلَ : إنَّ فِی القُرآنِ کُلَّ عِلمٍ إلاَّ الطِّبَّ؟: أما إنَّ فِی القُرآنِ لاَیَةً تَجمَعُ الطِّبَّ کُلَّهُ : « وَکُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ » .
امام علی علیه‌السلام
- در پاسخ این پرسش که : «آیا در قرآن ، همه دانش‌ها بجز دانش طب هست؟» -: زنهار ! در قرآن ، آیه‌ای هست که همه طب را یکجا در خود گرد آورده است : (بخورید و بیاشامید ؛ ولی زیاده‌روی نکنید) .
الدعوات ، صفحه 75 ، حدیث 174 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 267 ، حدیث 42 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 96

حدیث53

امام حسین علیه‌السلام :
قالَ لی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ ، نَم عَلی قَفاکَ یَخمَص بَطنُکَ ، وَاشرَبِ الماءَ مَصّا یَمرَأکَ أکلُکَ ، وَاکتَحِل وَترا یُضِئ لَکَ بَصَرُکَ ، وَادَّهِن غِبّا تَتَشَبَّه بِسُنَّةِ نَبِیِّکَ .
پیامبر خدا به من فرمودند: «فرزندم! به پشت بخواب تا شکمت کوچک شود ، آب را به مکیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید ، به شمارِ دفعات فرد ، سرمه بکش تا چشمانت روشن شود و یک روز در میان ، روغن بزن تا به سنّت پیامبر خویش ، عمل کرده باشی».
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 591 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث54

الإمام علیّ علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ .
امام علی علیه‌السلام :
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 234

حدیث55

امام علی علیه‌السلام :
کُلُّ داءٍ مِنَ التُّخَمَةِ ما خَلاَ الحُمّی ؛ فَإِنَّها تَرِدُ وُروداً .
هر بیماری‌ای از پُرخوری است ، مگر تب ، که ناگاه به بدن درمی‌آید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 269 ، حدیث 8 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 232 ، حدیث 1711 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 336 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث56

امام علی علیه‌السلام :
إیّاکَ وإدمانَ الشِّبَعِ ؛ فَإِنَّهُ یُهَیِّجُ الأَسقامَ ویُثیرُ العِلَلَ .
از اعتیاد به سیری حذر کن ؛ چرا که ناتن‌درستی‌ها را تحریک می‌کند و بیماری‌ها را برمی‌انگیزد .
غرر الحکم ، حدیث 2681 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 97 ، حدیث 2248 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 44

حدیث57

امام علی علیه‌السلام :
إدمانُ الشِّبَعِ یورِثُ أنواعَ الوَجَعِ .
اعتیاد به سیری ، انواع دردها را به همراه می‌آورد .
غرر الحکم ، حدیث 1363 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 44

حدیث58

امام علی (علیه‌السلام ) فرمودند:
مَن أکَلَ الطَّعامَ عَلَی النَّقاءِ ، وأجادَ الطَّعامَ تَمَضُّغاً ، وتَرَکَ الطَّعامَ وهُوَ یَشتَهیهِ ، ولَم یَحبِسِ الغائِطَ إذا أتی ؛ لَم یَمرَض إلاّ مَرَضَ المَوتِ .
هر کس در گرسنگی کامل ، غذا بخورد ، غذا را خوب بجَوَد ، در حالی که هنوز میل خوردن دارد ، غذا را وا گذارد و چون احساس قضای حاجت کرد ، آن را محبوس ندارد ، به هیچ بیماری‌ای جز بیماری مرگ ، مبتلا نمی‌شود .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 314 ، حدیث 1003 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 422 ، حدیث 37

حدیث59

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : اَرْبَعةٌ تَزیدُ فِی الْعُمْرِ: اَلتَّزویجُ بِالاَْبْکارِ، وَ الاِْغْتِسالُ بِالْماءِ الحارِّ وَ النَّوْمُ عَلَی الْیَسارِ وَاَکْلُ التُّفاحِ بِالاَْسْحارِ.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - : چهار چیز، بر عمر می افزایند: ازدواج با دختران، شستشو با آب گرم، خوابیدن بر شانه چپ و خوردن سیب در سحرگاهان.
«مواعظ العددیه، ص 211»

حدیث60

قال رسول الله - صلّی الله علیه و آله - : من قَلَّ اکلُه قَلَّ حسابُه.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: هر کس خوراکش کم باشد حسابش )در روز قیامت) اندک (و آسان) خواهد بود.
«بحارالانوار، ج 62، ص 292»

حدیث61

قال الامام الصادق - علیه السّلام - : کثرةُ الاکل مکروه.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: پرخوری، مکروه (و امری ناپسند) است.
«فروع کافی، ج 6، ص 269»

حدیث62

قال رسول الله - صلّی الله علیه و آله - جاءَنی جبرئیل ... فقال: ... یقول لک ربّک: یا محمد ما اَبغضتُ وِعاءً قطُّ کبُغضی بطناً مَلْاناً.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: جبرئیل نزد من آمد و ... عرض کرد: پروردگارت می فرماید: ای محمد! هرگز ظرفی را به اندازه شکم پر، مبغوض و ناپسند نداشته ام.
«مستدرک الوسائل، ج 16، ص 212»

حدیث63

قال الامام الصادق - علیه السّلام - : لیس شیءٌ اَضرَّ لقلب المؤمن من کثرة الاکل و هی مُورِثةُ شیئین: قسوةُ القلب و هیجانُ الشهوة.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: برای دل (روح) مؤمن چیزی زیانبارتر از پرخوری نیست، زیرا پرخوری باعث سنگدلی و قساوت قلب و تحریک شهوت می گردد.
«مستدرک الوسائل، ج 3، ص 80»

حدیث64

قال رسول الله - صلّی الله علیه و آله - : من کثر تسبیحُه و تمجیدُه و قَلَّ طعامُه و شرابُه و منامُه إشتاقَتْه الملائکة.
رسول خدا - صلّی الله علیه وآله - فرمودند: هر کس زیاد تسبیح و تمجید حق کند و خوراک و نوشیدنی و خوابش اندک باشد فرشتگان مشتاق او گردند.
«تنبیه الخواطر، ص 356»

حدیث65

قال رسول الله - صلّی الله علیه وآله - : لا تَسْبعوُا فیطفئ نور المعرفةِ من قلوبِکم.
رسول خدا - صلّی الله علیه وآله - فرمودند: شکم خود را از غذا سیر نکنید که نور معرفت در دل هایتان خاموش میشود.
بحارالانوار، ج 70، ص 71

حدیث66

قال رسول الله - صلّی الله علیه وآله - : من وقیَ شرَّ لَقْلَقةٍ و قبقبةٍ و ذَبْذَبةٍ وجبتْ له الجنة ... .
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: هر کس از شر بد زبانی، شکم باره گی و شهوت رانی در امان بماند بهشت بر او واجب گردد.
«بحارالانوار، ج 63، ص 315»

حدیث67

قال الامام علی - علیه السّلام - : لا تجتمع الصّحةُ و النَّهَمُ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: سلامتی و شکم بارگی با هم جمع نمی شوند.
«مستدرک الوسائل، ج 3، ص 82»

حدیث68

قال الامام علی - علیه السّلام - : لا تَجتمعُ الفِطْنةُ و البِطْنَة.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: زیرکی و تیزهوشی با پرخوری جمع نمی شوند.
«مستدرک الوسائل، ج 3، ص 82»

حدیث69

قال الامام علی - علیه السّلام - : الشِّبَعُ یُکثِّر الادواء.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: پرخوری و سیری شکم، بیماری ها را زیاد می کند.
«غرر الحکم، ص 37»

حدیث70

قال الامام علی - علیه السّلام - : إیّاک و البطنة فمن لزمها کثرتْ اَسقامُه و فسَدَتْ احلامُه.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: از پرخوری بپرهیز، زیرا کسی که پرخوری را عادت خود قرار دهد بیماری هایش فراوان و رؤیاهایش فاسد و ناشایست می گردد.
«غرر الحکم، ص 94»

حدیث71

قال الامام علی - علیه السّلام - : المستثقل النائم تکذبُ اَحلامُه.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: کسی که با شکم سنگین بخوابد، رؤیا و خواب هایش کاذب و دروغین خواهد بود.
« غررالحکم، ص 62»

حدیث72

قال الامام علی - علیه السّلام - : بئس قَرینُ الوَرَعِ الشِّبَع.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: پرخوری و سیری شکم، همدم بدی برای پارسایی است.
«غرر الحکم، ص 170»

حدیث73

قال امیرالمؤمنین - علیه السلام - : قال الله تعالی (فی المعراج): یا احمد اِنّ العبد اذا اَجاع بطنه و حفظ لسانه علَّمتُه الحکمة.
امیرالمؤمنین - علیه السلام - فرمودند: خداوند متعال (در معراج به پیامبر - صلّی الله علیه وآله -) فرمودند: ای احمد! بنده اگر شکمش را گرسنه دارد و زبانش را حفظ کند به او حکمت آموزم.
«بحارالانوار، ج 77، ص 29»

حدیث74

قال الامام علی - علیه السّلام - : اذا مَلِئَ البطنُ من المباح عَمِیَ القلبُ عن الصلاح.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: هرگاه شکم از خوردنی های مباح انباشته شود، دل از دیدن خیر و صلاح نابینا گردد.
«غرر الحکم، ص 162»

حدیث75

قال الامام علی - علیه السّلام - : قِلَّة الاکل مِنَ العَفاف و کثرتُه من الاسراف.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: کم خوری از مصادیق پاکدامنی و پرخوری از مصادیق اسراف و زیاده روی است.
«غرر الحکم، ص 284»

حدیث76

قال الامام علی - علیه السّلام - : إیّاکم و البِطْنةَ فانّها مَقْساةٌ للقلب مکسَلَةٌ عن الصلاة، مفْسَدَةٌ للجسد.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: از پرخوری برحذر باشید، زیرا پرخوری مایه قساوت و سنگدلی، تنبلی نسبت به نماز و تباهی بدن است.
«غرر الحکم، ص 98»

حدیث77

قال الامام علی - علیه السّلام - للحسن ابنه - علیه السّلام - : یا بُنیَّ اَلا اُعلِّمک اَربعَ خِصالٍ تَستغنِی بها عن الطِّب فقال: بَلی یا أمیرالمؤمنین. قال: لا تَجْلِسْ علی الطعام إلاّ و أنت جائع و لا تَقُمْ عن الطعام ألاّ و أنت تَشْتَهیهِ و ... .
امام علی - علیه السّلام - به فرزندش امام حسن - علیه السّلام - فرمودند: فرزندم! آیا می خواهی چهار چیز به تو یاد دهم که به وسیله آنها از مراجعه به پزشک بی نیاز شوی؟ عرض کرد: بله یا امیرالمومنین!، حضرت فرمودند: بر سر سفره منشین مگر آنکه گرسنه باشی، در حالی که هنوز میل به غذا داری دست از غذا خوردن بکش، عمل جویدن غذا را به خوبی انجام ده و قبل از خواب، خود را از ادرار و مدفوع تخلیه نما.
«بحارالانوار، ج 70، ص 187»

حدیث78

عن الامام الرّضا - علیه السّلام - قال: اَلتّینُ یَذهَبُ بِالْبَخرِ وَ یَشُدُّ الْعَظْمَ وَ یُنْبِتُ الشَّعْرَ وَ یَذْهَبُ بِالدّاءِ وَ لایَحْتاجُ مَعَهُ إلی دَواء.
امام رضا - علیه السّلام - فرمودند: انجیر بوی بد دهان را برده و استخوانها را محکم و رویش موها را زیاد نموده، دردها را برطرف می کند و با وجود آن احتیاجی به دوا نیست.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 1»

حدیث79

علی ابن محمد ابن اشیم قال: شَکَوْتُ إلَی الامام الرّضا - علیه السّلام - قِلَّةَ اسْتِمْرائی الطَّعامَ فَقال - علیه السّلام - : کُلْ مُحَّ البیضِ.
علی ابن محمد ابن اشیم گفت: نزد امام رضا - علیه السّلام - از کمی گوارایی و لذّت نبردن از غذا شکایت نمودم. پس حضرت - علیه السّلام - فرمودند: زرده تخم مرغ بخور.
«مکارم الاخلاق، ص 168»

حدیث80

عن الامام الباقر - علیه السّلام - قال: إنّا لَنَأکُلُ الثُّومَ وَ الْبَصَلَ وَ الْکُرّاثَ.
امام باقر - علیه السّلام - فرمودند: همانا ما سیر و پیاز و تره را با هم می خوریم.
«مکارم الاخلاق، ص 185»

حدیث81

عن الامام الباقر - علیه السّلام - قال: فِی الکُرّاثِ اَرْبَعُ خصالٍ: یَطْرُدُ الرّیحَ وَ یَطیبُ النَّکْهَةَ وَ یَقْطَعُ الْبَواسیرَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْجُذامِ لِمَنْ اَدْمَنَ.
امام باقر - علیه السّلام - فرمودند: در تره چهار خاصیت است: بادها را دفع، بوی دهان را خوش، بواسیر را درمان و جلوی ابتلای به جذام (سرطان) را برای کسانی که به خوردن آن مداومت می کنند، می گیرد.
«مکارم الاخلاق، ص 185»

حدیث82

قال الامام علی - علیه السّلام - : عَلَیْکُمْ بِالْقَرْعِ فَاِنَّهُ یَزیدُ فِی الدِّماغِ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: بر شما باد به خوردن کدو که قوای دماغی و فکری را زیاد می کند.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 33»

حدیث83

عن الامام علی - علیه السّلام - قال: اَلْعَنّابُ یَذْهَبُ بِالْحُمّی.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عناب تب را برطرف می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»

حدیث84

عن امیرالمؤمنین - علیه السّلام - قال: اَلْعَسَلُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ وَ لا داءَ فیهِ یَقِلُّ البَلْغَمَ وَ یَجْلُو الْقَلْبَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عسل شفای هر دردی است و هیچ درد و آسیبی در آن نیست. خوردن آن صفرا را تقلیل داده و کار قلب را آسان می سازد.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 7»

حدیث85

قال اَمیرالْمُؤمنین - علیه السّلام - : اِشْربُوا ماءَ السَّماءِ فَإنَّهُ طَهُورٌ لِلْبَدَنِ وَ یَدْفَعُ الأسْقامَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: آب باران بیاشامید؛ زیرا که پاک کننده بدن از امراض و ناراحتی ها است.
«مکارم الاخلاق، ص 161»

حدیث86

عن امیرالمؤمنین علی - علیه السّلام - قال: اَکْلُ السَّفَرْجَلِ قُوَّةٌ لِلْقَلْبِ الضَّعیفِ وَ یطیبُ الْمِعْدَةَ وَ یَزیدُ فی قوةِ الفُؤادِ وَ یُشَجّعُ الْجَبانَ وَ یُحْسِنُ الْوَلَدَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: خورن گلابی قلب ضعیف را قوی، معده را پاکیزه، دهان را خوشبو، ترسو را شجاع و فرزندان را نیکو می گرداند.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 43»

حدیث87

قال النَّبِیُّ - صلّی الله علیه و آله - : کُلُوا التُّفاحَ عَلَی الرّیقِ فَإنَّهُ نَصُوحُ المِعدَةِ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: سیب را در حال ناشتا بخورید، زیرا معده را پاکیزه می گرداند.
«مکارم الاخلاق، ص 179»

حدیث88

عن الامام الصّادق - علیه السّلام - : عَلَیْکُمْ بِالإجاصِ الْعَتیقِ قَدْ بَقِیَ نَفْعُهُ وَ ذَهَبَ قَدْرُهُ وَ کُلُوهُ مُقْشَراً فَإنَّهُ نافُعٌ لِکُلِّ مِرارٍ وَ حَرارَةٍ وَ وَهَجَ مِنْها یَهیجُ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: بر شما باد به خوردن آلوی سیاه و خشک شده آن، زیرا برای هر نوع عارضه و گرمازدگی بدن، مفید و نیز هیجان آفرین است.
«مکارم الاخلاق، ص 181»

حدیث89

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: اَلْخِلُّ یَشُدُّ الْعَقلَ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: سرکه عقل را تقویت می کند.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 1»

حدیث90

سمعت الامام أبا عبدالله - علیه السّلام - یقول فی الغبیرا: إنَّ لَحْمَهُ یُنْبِتُ اللّحْمُ و عَظْمُهُ یُنْبِتُ الْعَظْمَ وَ جِلْدُهُ یُنْبِتُ الْجِلْدَ وَ مَعَ ذلِکَ فَإنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلْیَتَیْنِ وَ یَدَبِّغُ المِعْدَةَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْبَواسیرِ وَ التَّقْطیرِ وَ یُقَوِّی السّاقَیْنِ وَ یَقْمَعُ عِرْقَ الْجُذامِ.
از امام صادق - علیه السّلام - شنیدم که درباره سنجد می فرمودند: پوست سنجد برای پوست بدن و قسمت وسط آن برای گوشت و هسته آن برای استخوان مفید است و در عین حال کلیه ها را گرم و معده را ضدّ عفونی و باز دارنده از بواسیر و تسلسل بول است و نیز ساق پاها را تقویت و جذام را از بدن ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»

حدیث91

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: اَلْهَندباءُ شِفاءٌ مِنْ ألْفِ داءٍ، وَ ما مِنْ داءٍ فی جَوْفِ الانْسانِ إلا قَمَعَهُ الْهَندباءُ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کاسنی شفای هزار درد است و هر مرضی که در درون انسان باشد آن را ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 184»

حدیث92

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: مَنْ اَصابَهُ ضَعْفٌ فی قَلْبِهِ أوْ بَدَنِهِ فَلْیَأکُلْ لَحْمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کسی که در قلب یا بدنش ضعفی عارض شده، گوشت گوسفند را به همراه شیر بخورد.
«مکارم الاخلاق، ص 163»

حدیث93

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: اَلْجَزَرُ اَمانٌ مِنَ الْقُولَنْجِ وَ الْبَواسیرِ وَ یُعینُ عَلَی الْجِماعِ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: خوردن هویج باعث مصونیت از بیمارهای قولنج و بواسیر است و قوای جنسی را کمک می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 192»

حدیث94

قال النَّبِیُّ - صلّی الله علیه و آله - : نَزَلَ عَلَیَّ جبریل - علیه السّلام - فَأمَرنی بِأکْلِ الْهَریسة لأشُدَّ ظَهْری وَ اُقَوِّیَ بِها عَلی عِبادَةِ رَبّی.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: جبرئیل - علیه السلام - بر من نازل شد و امر نمود که هریسه (حلیم) بخورم تا قدرت و نیرویم برای عبادت پروردگار افزون گردد.
«مکارم الاخلاق، ص 168»

حدیث95

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : إذا اَتَیْتُمْ بِالْخُبْزِ فَابْدَؤا بِالْخُبْزِ فَسَدُّوا خِلالَ الْجُوعِ ثُمَّ کُلُوا اللَّحْمَ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: زمانی که برای شما نان آوردند، در ابتدا برای رفع گرسنگی، نان بخورید سپس گوشت تناول کنید.
«وسائل الشیعه، ج 16، ح 2»

حدیث96

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : عَلَیْکُمْ بِالزَّبیبِ فَاِنَّهُ یَکْشِفُ الْمُرَّةَ وَ یَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ یَشُدُّ العَصَبَ وَ یَذْهَبُ بِالأعْیاءِ و یُحْسِنُ الخُلْقَ و یطیبُ النَّفَسَ وَ یَذْهَبُ بِالْفَمِ وَ یَصْفَی اللَّوْنَ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: بر شما باد به خوردن مویز؛ زیرا تلخی دهان و بلغم را برطرف، اعصاب را قوی، فرسودگی و خستگی را برطرف، اخلاق را خوب، نفس را راحت، بوی بد دهان را از بین برده و رنگ پوست را طراوت می بخشد.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 3»

حدیث97

قال النَّبِیُّ - صلّی الله علیه و آله - لعلیٍّ - علیه السّلام - : کُلِ الْکَرَفْسَ فَاِنَّها بَقْلَةُ الأنْبِیاءِ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - به علی - علیه السّلام - فرمودند: کرفس بخور، زیرا کرفس سبزی پیامبران است.
«مکارم الاخلاق، ص 187»

حدیث98

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : عَلَیْکُمْ بِالْعَدَسِ فَاِنَّهُ مُبارَکٌ مُقَدَّسٌ وَ اِنَّهُ یَرِقُّ الْقَلْبَ وَ یَکْثُرُ الدَّمْعَةَ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: بر شما باد به خوردن عدس، زیرا مبارک و بزرگ داشته شده است و به درستی که قلب را رقیق و اشک را زیاد می کند.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 32»

حدیث99

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : کُلُوا الزَّیْتَ وَ اَدْهِنُوا بِهِ، فَإنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: زیتون بخورید و روغن آن را به بدن بمالید، چون زیتون از درختان برگزیده و مبارک است.
«مکارم الاخلاق، ص 199»

حدیث100

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : کُلُوا التَّمْرَ عَلَی الرّیق فَإنَّهُ یَقْتُلُ الدُّودَ.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: در حال ناشتا خرما بخورید، زیرا کرم و انگلهای (روده و معده) را می کشد.
«مکارم الاخلاق، ص 174»

حدیث101

قال رَسُولُ اللهِ - صلّی الله علیه و آله - : إذا دَخَلْتُمْ بِلاداً فَکُلُوا مِنْ بَصَلِها یَطْرُدُ عَنْکُمْ وَباها.
پیامبر اکرم - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: هر گاه وارد شهری شدید از پیاز آن جا بخورید؛ زیرا با خوردن پیاز آن شهر از امراض عمومی آنجا در امان هستید.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 1»

حدیث102

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَرَکَ الخَمرَ لغَیرِ اللّه سَقاهُ اللّه‌ُ مِن الرَّحیقِ الَمخْتومِ ، فقالَ علیٌّ علیه‌السلام : لغَیرِ اللّه ؟! قالَ : نَعَم واللّه ، صِیانَةً لنفسهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر که برای غیر خدا (هم که شده) شرابخواری را رها کند ، خداوند او را از شراب خالص و مُهر شده بنوشاند . علی علیه‌السلامعرض کرد : برای غیر خدا ؟ فرمودند: آری ، به خدا قسم ؛ برای حفظ (سلامتی) خویش .
بحار الأنوار : 79 / 150 / 64 منتخب میزان الحکمة : 186

حدیث103

امام علی علیه‌السلام :
مَن شَرِبَ المُسْکِرَ لَم تُقْبَلْ صَلاتُهُ أربَعینَ یَوما ولَیلَةً .
کسی که مست کننده بنوشد تا چهل شبانه‌روز نمازش پذیرفته نشود .
الخصال : 632 / 10 منتخب میزان الحکمة : 186

حدیث104

امام صادق علیه‌السلام :
الاِصطِباغُ بِالخَلِّ یَقطَعُ شَهوَةَ الزِّنی .
خورش ساختن سرکه ، شهوت زنا را ریشه‌کن می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 330 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 304

حدیث105

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا تَدَعُوا العَشاءَ ولَو عَلی حَشَفَةٍ ، إنّی أخشی عَلی اُمَّتی مِن تَرکِ العَشاءِ الهَرَمَ ؛ فَإِنَّ العَشاءَ قُوَّةُ الشَّیخِ وَالشّابِّ .
خوردن شام را وا مگذارید ، هر چند به خوردن دانه‌ای خرمای خشکیده باشد . من بر امّت خویش ، از این ، بیم دارم که از وا گذاردن شام ، پیری (در هم شکستگی) به سراغشان آید ؛ چرا که شام ، مایه نیرومندیِ پیر و جوان است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 196 ، حدیث 1571 عن جابر بن عبد اللّه ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 343 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 162

حدیث106

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَعَشَّوا ولَو بِکَفٍّ مِن حَشَفٍ ؛ فَإِنَّ تَرکَ العَشاءِ مَهرَمَةٌ .
شام بخورید ، هر چند به مشتی خرمای خشکیده باشد ؛ چرا که وا گذاردن شام ، مایه پیری است .
سنن الترمذی ، جلد 4 ، صفحه 287 ، حدیث 1856 ، مسند أبی یعلی ، جلد 4 ، صفحه 240 ، حدیث 4336 ، تاریخ بغداد ، جلد 3 ، صفحه 396 ، حدیث 1520 ، مسند الشهاب ، جلد 1 ، صفحه 429 ، حدیث 735 کلّها عن أنس ، کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28289 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 162

حدیث107

امام صادق علیه‌السلام :
لا تَدَعِ العَشاءَ ولَو بِثَلاثِ لُقَمٍ بِمِلحٍ .
خوردن شام را وا مگذار ، هر چند به سه لقمه [نان ]با نمک باشد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 424 ، حدیث 1447 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 345 ، حدیث 20 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 162

حدیث108

امام صادق علیه‌السلام :
مَن تَرَکَ العَشاءَ لَیلَةً ماتَ عِرقٌ فی جَسَدِهِ ولا یَحیا أبَداً .
هر کس شام را وا گذارد ، رگی در بدن وی می‌میرد و هرگز زنده نمی‌شود .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 424 ، حدیث 1448 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 345 ، حدیث 20 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 166

حدیث109

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَرَکَ العَشاءَ لَیلَةَ السَّبتِ ولَیلَةَ الأَحَدِ مُتَوالِیَتَینِ ، ذَهَبَ عَنهُ ما لا یَرجِعُ إلَیهِ أربَعینَ یَوماً .
هر کس شام را در شب شنبه و شب یکشنبه ، پشت سر هم وا گذارد ، چیزی از کف او می‌رود که تا چهل روز به وی باز نمی گردد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 424 ، حدیث 1445 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 345 ، حدیث 20 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 166

حدیث110

امام صادق علیه‌السلام :
مَن تَرَکَ العَشاءَ لَیلَةَ السَّبتِ ولَیلَةَ الأَحَدِ مُتَوالِیَتَینِ ، ذَهَبَت عَنهُ قُوَّتُهُ فَلَم تَرجَع إلَیهِ أربَعینَ یَوماً .
هر کس شام را در شب شنبه و شب یکشنبه ، پشت سر هم وا گذارد ، نیروی وی از کف می‌رود و این نیرو تا چهل روز به وی باز نمی‌گردد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 289 ، حدیث 8 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 198 ، حدیث 1578 کلاهما عن جمیل بن درّاج ، بحار الأنوار ،ج 66 ، صفحه 345 ، حدیث 17 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 166

حدیث111

امام صادق علیه‌السلام :
مَن تَرَکَ العَشاءَ نَقَصَت مِنهُ قُوَّةٌ ولا تَعودُ إلَیهِ .
هر کس شام خوردن را وا گذارد ، نیرویی از او کاسته می‌شود و به او باز نمی‌گردد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 198 ، حدیث 1579 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 345 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 166

حدیث112

امام صادق علیه‌السلام :
أصلُ خَرابِ البَدَنِ تَرکُ العَشاءِ .
سرچشمه ویرانی تن ، وا گذاردن شام است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 288 ، حدیث 2

حدیث113

امام علی علیه‌السلام :
عَشاءُ الأَنبِیاءِ علیهم‌السلام بَعدَ العَتَمَةِ فَلا تَدَعوهُ ؛ فَإِنَّ تَرکَ العَشاءِ خَرابُ البَدَنِ .
شام خوردن پیامبران ، پس از تاریکیِ شب بوده است . آن را وا مگذارید ؛ چرا که واگذاردن آن ، ویرانی تن است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 288 ، حدیث 1 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 342 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 162

حدیث114

امام صادق علیه‌السلام :
إذا صَلَّیتَ الفَجرَ فَکُل کِسرَةً تُطَیِّبُ بِها نَکهَتَکَ ، وتُطفِئُ بِها حَرارَتَکَ ، وتُقَوِّمُ بِها أضراسَکَ ، وتَشُدُّ بِها لِثَتَکَ ، وتَجلِبُ بِها رِزقَکَ ، وتُحَسِّنُ بِها خُلُقَکَ .
چون نماز صبح را خواندی ، پاره نانی بخور تا با آن : دهان خویش را خوش‌بو سازی ، حرارت خود را فرو بنشانی ، دندان‌هایت را استوار سازی ، لثه‌ات را استحکام بخشی ، روزیِ خویش را به چنگ آوری و خوی خود را نکو سازی .
الدعوات ، صفحه 140 ، حدیث 352 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 345 ، حدیث 21 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 160

حدیث115

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن شَرِبَ الماءَ عَلَی الرّیقِ ، انتَقَصَت قُوَّتُهُ .
هر کس ناشتا آب بیاشامد ، نیرویش کاستی می‌یابد .
کنز العمّال ، جلد 16 ، صفحه 82 ، حدیث 44016 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 154

حدیث116

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا تَشرَب فِی النُّحاسِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ السَّهلَ - یَعنِی الوَسواسَ وَالخَبالَ - .
در ظرف مسین منوش ؛ چرا که «سهل» (یعنی وسواس و پریشان‌عقلی) بر جای می‌نهد .
الفردوس ، جلد 5 ، صفحه 69 ، حدیث 7484 عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 154

حدیث117

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
شُربُ الماءِ عَلی أثَرِ الدَّسَمِ یُهَیَّجُ الدّاءَ .
آشامیدن آب در پی چربی ، بیماری را برمی‌انگیزاند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 398 ، حدیث 2390 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 456 ، حدیث 41 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 152

حدیث118

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الشُّربُ عَلی أثَرِ الدَّسَمِ داءٌ فِی البَطنِ .
آشامیدن در پی چربی ، بیماری‌ای در شکم است .
الفردوس ، جلد 2 ، صفحه 362 ، حدیث 3616 عن دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 152

حدیث119

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ تُؤذِیَهُ مَعِدَتُهُ فَلا یَشرَب عَلی طَعامِهِ ماءً حَتّی یَفرُغَ مِنهُ ، ومَن فَعَلَ ذلِکَ رَطِبَ بَدَنُهُ ، وضَعُفَ مَعِدَتُهُ ، ولَم تَأخُذِ العُروقُ قُوَّةَ الطَّعامِ ؛ لِأَنَّهُ یَصیرُ فِی المَعِدَةِ فِجّا إذا صُبَّ الماءُ عَلَی الطَّعامِ أوَّلاً فَأَوّلاً .
هر کس می‌خواهد معده‌اش او را آزار ندهد ، بر روی غذا آب نخورد تا هنگامی که غذا خوردن را به پایان می‌برد . هر کس چنین کند ، بدنش به رطوبت می‌گراید ، معده‌اش ضعیف می‌شود و رگ‌هایش نیروی غذا را به خود نمی‌گیرند ؛ زیرا اگر پشت سر هم روی غذا آب ریخته شود ، آن غذا در معده نارس و بدگوارش می‌گردد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 323 نحوه دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 150

حدیث120

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
زَیِّنوا مَوائِدَکُم بِالبَقلِ ؛ فَإِنَّها مَطرَدَةٌ لِلشَّیاطینِ مَعَ التَّسمِیَةِ .
سفره‌هایتان را به سبزی آذین کنید ؛ زیرا آن ، همراه با گفتن بسم اللّه ، شیطان را می‌راند .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 246 ، حدیث 40781 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 72

حدیث121

امام علی علیه‌السلام :
الأَلوانُ یُعَظِّمنَ البَطنَ ویُخَدِّرنَ الأَلیَتَینِ .
غذاهای رنگارنگ ، شکم را بزرگ و سرین را سست می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 317 ، حدیث 8 عن السکونی عن الإمام الصادق علیه‌السلام ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 165 ، حدیث 1453 عن السکونی عن الإمام الصادق عن آبائه عنه علیهم‌السلام ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 84 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 44

حدیث122

امام صادق علیه‌السلام :
لَیْسَ شَیْءٌ أضَرَّ لِقَلْبِ المُؤْمِنِ مِنْ کَثْرَةِ الأکْلِ ، وَهِیَ مُورِثَةٌ لِشَیْئَیْنِ : قَسْوَةِ القَلْبِ ، وَهَیَجَانِ الشَّهْوَةِ .
برای قلب مؤمن چیزی زیانبارتر از پرخوری نیست . پرخوری موجب دو چیز می‌شود : سنگدلی و تحریک شهوت .
مستدرک الوسائل : 12 / 94 / 13615 منتخب میزان الحکمة : 22

حدیث123

امام علی علیه‌السلام :
کَثرَةُ الأَکلِ تُذفِرُ .
بسیار خوردن ، گندبویی می‌آورد .
غرر الحکم ، حدیث 7121 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 390 ، حدیث 6612 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث124

امام علی علیه‌السلام :
کُلُّ داءٍ مِنَ التُّخَمَةِ ما خَلاَ الحُمّی ؛ فَإِنَّها تَرِدُ وُروداً .
هر بیماری‌ای از پُرخوری است ، مگر تب ، که ناگاه به بدن درمی‌آید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 269 ، حدیث 8 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 232 ، حدیث 1711 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 336 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث125

امام علی علیه‌السلام :
مَن کَثُرَ أکلُهُ قَلَّت صِحَّتُهُ ، وثَقُلَت عَلی نَفسِهِ مُؤنَتُهُ .
هر کس خوردنش بسیار شود ، تن‌درستی‌اش کاهش می‌یابد و هزینه‌اش بر وی سنگین می‌گردد .
غرر الحکم ، حدیث 8903 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 434 ، حدیث 7500 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث126

امام علی علیه‌السلام :
لا صِحَّةَ مَعَ النَّهَمِ .
با پُرخوری ، تن‌درستی‌ای نخواهد بود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 268 ، حدیث 52 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث127

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أفضَلُکُم مَنزِلَةً عندَ اللّه تعالی أطوَلُکُم جُوعا وتَفَکُّرا ، وأبغَضُکُم إلَی اللّه تعالی کُلُّ نَؤومٍ وأکُولٍ وشَروبٍ .
بلند پایه‌ترین شما نزد خداوند متعال کسی است که مدتهای طولانی‌تری گرسنگی بکشد و به تفکّر بپردازد و منفورترین شما نزد خداوند متعال هر آن کسی است ، که پرخواب و پرخور و پرنوش باشد .
تنبیه الخواطر : 1/100 منتخب میزان الحکمة : 448

حدیث128

امام صادق علیه‌السلام :
إنَّما بُنِیَ الجَسَدُ عَلَی الخُبزِ .
تن ، بر نان ، استوار شده است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 286 ، حدیث 3

حدیث129

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أذیبوا طَعامَکُم بِذِکرِ اللّه وَالصَّلاةِ ، ولا تَناموا عَلَیهِ فَتَقسُوَ قُلوبُکُم؛
غذایتان را با یاد خدا و نماز، ذوب (هضم) کنید و بر آن مخوابید ، که دل‌هایتان سخت می‌شود .
المعجم الأوسط ، جلد 5 ، صفحه 163 ، حدیث 4952 ، شعب الإیمان ، جلد 5 ، صفحه 124 ، حدیث 6044 کلاهما عن عائشة ، کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 245 ، حدیث 40773 ؛ الدعوات ، صفحه 76 ، حدیث 178 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 412 ، حدیث 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 104

حدیث130

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کَبُرَ مَقتاً عِندَ اللّه الأَکلُ مِن غَیرِ جوعٍ ، وَالنّومُ مِن غَیرِ سَهَرٍ .
خوردن بدون گرسنگی و خوابیدن بدون بیداری کشیدن [و احساس نیاز به خواب] ، نزد خداوند ، گناهی سهمگین است .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 306 ، حدیث 4920 عن عبد اللّه بن عمرو ، کنز العمّال ، جلد 16 ، صفحه 80 ، حدیث 44011 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 84

حدیث131

امام رضا علیه‌السلام :
إذَا اکتَهَلَ الرَّجُلُ فَلا یَدَعُ أن یَأکُلَ بِاللَّیلِ شَیئاً ؛ فَإِنَّهُ أهدی لِلنَّومِ وأطیَبُ لِلنَّکهَةِ ؛
مباد که مرد ، هنگامی که میان‌سال می‌شود ، خوردنِ چیزی را در هر شب ، وا گذارد ؛ زیرا این کار ، سبب خواب آرام‌تر و بوی خوش‌تر دهان است .
بحار الأنوار ،ج 66 ، صفحه 344 ، حدیث 16 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 166

حدیث132

امام صادق علیه‌السلام :
لا خَیرَ لِمَن دَخَلَ فِی السِّنِّ أن یَبیتَ خَفیفاً ، بَل یَبیتُ مُمتَلِئاً خَیرٌ لَهُ ؛
برای کسی که پا به سن نهاده ، خوب نیست با شکمِ سبُک بخوابد ؛ بلکه اگر با شکمِ پُر بخوابد ، برایش بهتر است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 289 ، حدیث 6 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 198 ، حدیث 1576 کلاهما عن الولید بن صبیح ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 344 ، حدیث 15 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 162

حدیث133

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم
لأبی ذَرٍّ وهُو یَعِظُهُ: لا تَأکُل طَعامَ الفاسِقِینَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم - در اندرز بــه ابوذر- : از غذای مردمان فاسق تناول مکن .
بحار الأنوار : 77 / 84 / 3

حدیث134

الإمام الرضا علیه‌السلام
- فی ذِکرِ الجِماعِ وآدابِهِ: ثُمَّ اغتَسِل وَاشرَب مِن ساعَتِکَ شَیئاً مِنَ المومِیائیِّ بِشَرابِ العَسَلِ أو بِعَسَلٍ مَنزوعِ الرَّغوَةِ ؛ فَإِنَّهُ یَرُدُّ مِنَ الماءِ مِثلَ الَّذی خَرَجَ مِنکَ .
امام رضا علیه‌السلام
- درباره آمیزش و آداب آن: پس ، غسل کن و همان دم ، قدری مومیایی با شربت عسل یا با عسلی که کف آن را برداشته باشند ، بخور ؛ زیرا این کار ، همانند آن آبی را که از تو بیرون رفته است ، به تو باز می‌گردانَد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 327 نقلاً عن طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، وکذا فی بعض نسخ الکتاب ، ولکنّه سقطت من الطبعة التی بأیدینا دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 628

حدیث135

امام هادی(سلام الله علیه):
اَلسَّهَرُ اَلَذُّ لِلْمَنامِ وَالْجُوعُ یَزیدُ فی طِیبِ الطَّعامِ؛
شب بیداری، خواب را لذت بخش‌تر و گرسنگی، خوراک را گواراتر می‌کند.
أعلام الدین، ص 311

حدیث136

امام رضا(سلام الله علیه):
طَعمُ الْماءِ طَعمُ الْحَیاةِ؛
مزه آب، مزه زندگی است.
بحارالأنوار، ج 49، ص 99

حدیث137

قال رسول اللّه(صلی الله علیه و آله وسلم):
مَن أکَلَ الحَلالَ ، قامَ عَلی رَأسِهِ مَلَکٌ یَستَغفِرُ لَهُ حَتّی یَفرُغَ مِن أکلِهِ؛
هر که غذای حلال بخورَد ، فرشته ای بالای سرش می ایستد و تا آن گاه که از خوردن فراغت یابد ، برای او طلب آمرزش می کند .
بحار الأنوار ج 66 ص 314 ح 6 .

حدیث138

پیامبراکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم) فرمودند:
نَحْنُ قَوْمٌ لا نَأکُلُ حَتّی نَجوعَ وَ اِذا اَکَلْنا لا نَشْبَعُ؛
ما قومی هستیم که تا گرسنه نشویم غذا نمی‌خوریم و تا سیر نشده‌ایم دست از غذا می‌کشیم.
سنن النبی، ص 226

حدیث139

امام علی( علیه‌السلام) فرمودند:
أَکلُ السَّفَر جَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعیفِ وَهُوَ یُطَیِّبُ المِعدَةَ وَیُذَکِّی الفُؤادَ وَیُشَجَّعُ الجَبانَ وَیُحَسِّنُ الوَلَدَ؛
خوردن به، قلب ضعیف را قوی، معده را پاک، ترسو را شجاع و فرزند را زیبا می‌کند.
تحف العقول، ص‌101

حدیث140

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لا فِطنَةَ مَعَ بِطنَةِ ؛
با شکمبارگی هوشمندی به بار نمی‌آید .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث10528

حدیث141

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
مَن کَظَّتهُ البِطنَةُ حَجَبَتهُ عَنِ الفِطنَةِ ؛
هر که در رنج و زحمتِ پُرخوری افتد ، از دانایی و هوشیاری باز می‌ماند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث8459

حدیث142

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لَذَّةُ الکِرامِ فِی الإطعامِ، وَلَذَّةُ اللِّئامِ فِی الطَّعامِ ؛
لذّت کریمان در خورانیدن ، و لذّت فرومایگان در خوردن است .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث7638

حدیث143

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
کَیفَ تَصفُو فِکرَةُ مَن یَستَدیِمُ الشِّبَعَ؟! ؛
چگونه بسامان می‌شود اندیشه کسی که همیشه سیر است؟!
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث6975

حدیث144

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
إذا أرادَ اللّه‌ُ سُبحانَهُ صَلاحَ عَبدٍ ألهَمَهُ قِلَّةَ الکَلامِ وَ قِلَّةَ الطَّعامِ وَ قِلَّةَ المَنامِ؛
هرگاه خداوند صلاح بنده‌ای را بخواهد ، کم‌گویی ، کم‌خوری و کم‌خوابی را در دلش می‌اندازد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث4117

حدیث145

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
إیّاکُم وَ البِطنَةَ فَإنَّها مَقساةٌ لِلقَلبِ مَکسَلَةٌ عَنِ الصَّلاةِ وَ مَفسَدَةٌ لِلجَسَدِ ؛
زنهار از پُریِ شکم ؛ زیرا موجب سختْ‌دلی ، کاهلی در نماز و تباهی بدن می‌شود .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث2742

حدیث146

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
إدمانُ الشَّبَعِ یُورِثُ أنواعَ الوَجَعِ ؛
پیوسته پُر بودن شکم ، دردهای گوناگون در پی دارد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث1363

حدیث147

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر تازه و خشک بخورید؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج، سودمند است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 6

حدیث148

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ التّینِ یُلَیِّنُ السُّدَدَ وهُوَ نافِعٌ لِرِیاحِ القولَنجِ ، فَأَکثِروا مِنهُ بِالنَّهارِ ، وکُلوهُ بِاللَّیلِ ، ولا تُکثِروا مِنهُ؛
خوردن انجیر ، انسدادها را نرم می‌کند و برای بادهای قولنج، سودمند است. در روز ، از آن فراوان بخورید و آن را در شب هم بخورید؛ امّا فراوان، نه.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 3

حدیث149

امام رضا علیه‌السلام :
التّینُ یَذهَبُ بِالبَخَرِ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ حَتّی لا یُحتاجَ مَعَهُ إلی دَواءٍ ؛
انجیر، بوی بد دهان را می‌برد، استخوان‌ها را استحکام می‌بخشد، درد را می‌برد و با وجود آن، دیگر به دارویی نیاز نیست .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 376 ، حدیث 1252

حدیث150

کُلُوا البَصَلَ ؛ فَإِنَّ فیهِ ثَلاثَ خِصالٍ : یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَشُدُّ اللِّثَةَ ، ویَزیدُ فِی الماءِ وَالجِماعِ ؛
پیاز بخورید؛ چرا که سه ویژگی دارد : بوی دهان را خوش می‌سازد ، لثه را استحکام می‌بخشد و آب و توان آمیزش را افزون می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 374 ، حدیث 3

حدیث151

امام صادق علیه‌السلام :
البَصَلُ یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَشُدُّ الظَّهرَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ؛
پیاز ، دهان را خوش‌بو می‌کند ، پشت را قوی می‌سازد و پوست را نرمی می‌دهد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 374 ، حدیث 4

حدیث152

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا دَخَلتُم بَلدَةً وَبیئاً فَخِفتُم وَباءَها ، فَعَلَیکُم بِبَصَلِها ؛ فَإِنَّهُ یُجلِی البَصَرَ ، ویُنَقِّی الشَّعرَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ ، ویَزیدُ فِی الخُطی ، ویَذهَبُ بِالحَمَاَ- وهُوَ السَّوادُ فِی الوَجهِ - وَالإِعیاءِ أیضاً ؛
هر گاه وارد آبادی وبا زده‌ای شدید و از وبای آن ترسیدید، از پیاز آن جا بخورید ؛ زیرا که آن ، چشم را جلا می‌دهد ، مو را پاکیزه می‌گرداند ، آب کمر را زیاد می‌کند ، گام‌ها را سرعت می‌بخشد ، تیرگی چهره را می‌بَرَد و خستگی را نیز می‌زداید .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 252 ، حدیث 21

حدیث153

امام صادق علیه‌السلام :
الکُمَّثری یَدبَغُ المَعِدَةَ ویُقَوّیها ، هُوَ وَالسَّفَرجَلُ سَواءٌ ، وهُوَ عَلَی الشِّبَعِ أنفَعُ مِنهُ عَلَی الرِّیقِ ، ومَن أصابَهُ طَخاءٌ فَلیَأکُلهُ - یَعنی عَلَی الطَّعامِ - ؛
گلابی، معده را می‌پالاید و تقویت می‌کند و با بِهْ ، همگون است. خوردنش روی غذا سودمندتر است تا چاشت‌ناخورده . هر کس هم که احساس سنگینی می‌کند، از آن [بر روی غذا] بخورد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 379 ، حدیث 1266

حدیث154

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الکُمَّثری ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ بِإِذنِ‌اللّه‌ِ تَعالی؛
گلابی بخورید ، که به اذن خداوند متعال ، دل را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 358 ، حدیث 1

حدیث155

امام علی علیه‌السلام :
الکُمَّثری یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ ؛
گلابی ، قلب را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد .
الخصال ، صفحه 632 ، حدیث 10

حدیث156

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الکُمَّثری یُحیِی القَلبَ ؛
گلابی ، قلب را زنده می‌سازد .
مستدرک الوسائل ، جلد 16 ، صفحه 405 ، حدیث 20345

حدیث157

امام صادق علیه‌السلام :
کُلِ الفُجلَ ؛ فَإِنَّ فیهِ ثَلاثَ خِصالٍ : وَرَقُهُ یَطرُدُ الرِّیاحَ ، ولُبُّهُ یُسَربِلُ البَولَ ، وأصلُهُ یَقطَعُ البَلغَمَ ؛
تُرُب بخور ؛ چرا که در آن ، سه ویژگی است : برگش بادها را دور می‌کند ، قسمت میانی‌اش پیشاب را جامه می شود و بیخش بلغم را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 371 ، حدیث 1 ،

حدیث158

امام صادق علیه‌السلام :
الإِجّاصُ عَلَی الرِّیقِ ؛ یُسَکِّنُ المِرارَ ، إلاّ أنَّهُ یُهَیِّجُ الرِّیاحَ ؛
آلو در حالت ناشتا تلخه را فرو می‌نشاند، هر چند که بادها را نیز تحریک می‌کند .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 136 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 189

حدیث159

امام صادق علیه‌السلام :
ما مِن أحَدٍ إلاّ وفیهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَکُلُوا الشَّلجَمَ فی زَمانِهِ یَذهَب بِهِ عَنکُم .
هیچ کس نیست، مگر این که در او رگی از جذام وجود دارد. شلغم را در فصل آن بخورید تا این رگ را از شما ببَرد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 220

حدیث160

امام صادق علیه‌السلام
فی ذِکرِ خَواصِّ البِطّیخِ: یُذیبُ الحَصی فِی المَثانَةِ ؛
درباره ویژگی‌های خربزه: سنگ را در مثانه ، ذوب می‌کند .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36

حدیث161

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَفَکَّهوا بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّها فاکِهَةُ الجَنَّةِ ، وفیها ألفُ بَرَکَةٍ وألفُ رَحمَةٍ ، وأکلُها شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ؛
نیاز خود به میوه را با خربزه برآورید ؛ چرا که میوه بهشت است ، در آن ، هزار برکت و هزار رحمت است و خوردنش شفای هر درد است .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص8 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص296

حدیث162

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّ فیهِ عَشرَ خِصالٍ : هُوَ طَعامٌ ، وشَرابٌ ، واُشنانٌ ، ورَیحانٌ ، ویَغسِلُ المَثانَةَ ، ویَغسِلُ البَطنَ ، ویُکثِرُ ماءَ الظَّهرِ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البُرودَةَ ، ویُنَقِّی البَشَرَةَ ؛
بر شما باد خوردن خربزه؛ چرا که در آن، ده ویژگی است: غذاست، آب است، شستشو دهنده است ، خوش‌بو کننده است، مثانه را می‌شوید، شکم را می‌شوید، آب کمر را فراوان می‌سازد، بر نیروی همبستری می‌افزاید، سردی مزاج را از میان می‌بَرَد، و پوست را تمیز می‌کند.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص 8 و بحار الأنوار ، ج 62 ، ص 297

حدیث163

امام صادق علیه‌السلام :
أکثِروا مِنَ الباذَنجانِ عِندَ جِدادِ النَّخلِ ؛ فَإِنَّهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ، ویَزیدُ فی بَهاءِ الوَجهِ ، ویُلَیِّنُ العُروقَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ؛
در هنگام خرماچینی ، فراوان بادنجان (بادمجان) بخورید؛ چرا که شفای هر درد است ، بر روشنیِ چهره می‌افزاید ، رگ‌ها را نرم می‌کند و آب کمر (نیروی جنسی) را افزون می‌سازد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 398 ، حدیث 1355

حدیث164

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا طَبَختُم فَأَکثِرُوا القَرعَ ؛ فَإِنَّهُ یَسُرُّ قَلبَ الحَزینِ .
اگر خواستید چیزی بپزید ، از کدو زیاد بهره بجویید؛ چرا که دلِ اندوهگین را شاد می‌کند .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 383 ، حدیث 1285

حدیث165

کُلُوا الیَقطینَ فَلَو عَلِمَ اللّه‌ُ أنَّ شَجَرَةً أخَفُّ مِن هذِهِ لَأَنبَتَها عَلی أخی یونُسَ علیه‌السلام .
إذَا اتَّخَذَ أحَدُکُم مَرَقا فَلیُکثِر فیهِ مِنَ الدُّبّاءِ ، فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الدِّماغِ وفِی العَقلِ ؛
کدو بخورید، که اگر خداوند می‌دانست درختی سبُک‌تر از این وجود دارد ، آن را برای برادرم یونس می‌رویانْد.
هرگاه کسی از شما خورشی می‌سازد ، در آن کدوی بسیار بریزد ؛ چرا که آن مغز و عقل را می‌افزاید.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 383 ، حدیث 1283

حدیث166

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالقَرعِ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی العَقلِ ، ویُکَبِّرُ الدِّماغَ ؛
بر شما باد کدو؛ چرا که عقل را افزون سازد و مغز را بزرگ می‌کند.
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 44 ، حدیث 28276

حدیث167

امام صادق علیه‌السلام :
شَکا نَبیٌّ مِن الأنبیاءِ إلی اللّه الغَمَّ ، فأمَرهُ بأکْلِ العِنَبِ ؛
یـکـی از پـیامبران از غـم و اندوه به درگاه خداوند شکوه کرد ؛ خداوند به او دستور داد انگور تناول کند .
المحاسن : 2 / 362 / 2262

حدیث168

امام صادق علیه‌السلام :
أکلُ الجَزَرِ یُسَخِّنُ الکُلیَتَینِ ، ویُقیمُ الذَّکَرَ ؛
خوردن زردک ، کلیه‌ها را گرم می‌کند و آلت را راست می‌گرداند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 372 ، حدیث 1

حدیث169

امام صادق علیه‌السلام :
الجَزَرُ أمانٌ مِنَ القولَنجِ وَالبَواسیرِ ، ویُعینُ عَلَی الجِماعِ ؛
زردک، مایه ایمنی از قولنج و بواسیر است و توانِ نزدیکی را تقویت می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 372 ، حدیث 2

حدیث170

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا أکَلتُمُ القِثّاءَ فَکُلوهُ مِن أسفَلِهِ ؛
به هنگام خوردنِ خیار ، آن را از ته بخورید .
الفردوس ، جلد 1 ، صفحه 274 ، حدیث 1069

حدیث171

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالقِثّاءِ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی جَعَلَ فیهِ الشِّفاءَ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد خیار ؛ چرا که خداوند متعال ، درمان هر دردی را در آن نهاده است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 45 ، حدیث 28281

حدیث172

امام صادق علیه‌السلام :
أکلُ البِطّیخِ عَلَی الرِّیقِ یورِثُ الفالِجَ ؛
خوردن خربزه در ناشتا ، سست‌اندامی می‌آورد .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ،

حدیث173

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما مِنِ امرَأَةٍ حامِلَةٍ أکَلَتِ البِطّیخَ ، إلاّ یَکونُ مَولودُها حَسَنَ الوَجهِ وَالخُلُقِ ؛
هیچ زن بارداری نیست که خربزه بخورد ، مگر این که نوزادش خوش‌چهره و خوش‌خوی خواهد شد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص10 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص299

حدیث174

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
البِطّیخُ قَبلَ الطَّعامِ یَغسِلُ البَطنَ غَسلاً ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ أصلاً ؛
خربزه پیش از غذا ، شکم را کاملاً می‌شوید و بیماری را از ریشه می‌کَند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28287 .

حدیث175

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر ، تازه و خشک ، بخورید ؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید ، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج ، سودمند است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 377 ، حدیث 1254

حدیث176

امام صادق علیه‌السلام :
أکلُ الباقِلّی یُمَخِّخُ السّاقَینِ ، ویَزیدُ فِی الدِّماغِ ، ویُوَلِّدُ الدَّمَ الطَّرِیَّ ؛
خوردن باقلا ، استخوان‌های ساق را تراکم درونی می‌دهد ، توانِ مغز را افزون می‌سازد و خون تازه تولید می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 344 ، حدیث 1

حدیث177

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الباقِلّی بِقِشرِهِ ؛ فَإِنَّهُ یَدبَغُ المَعِدَةَ؛
باقلا را با پوستش بخورید ؛ چرا که معده را پاک می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 344 ، حدیث 3 .

حدیث178

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ فولَةً بِقِشرِها ، أخرَجَ اللّه‌ُ عز و جل مِنهُ مِنَ الدّاءِ مِثلَها ؛
هر کس یک دانه باقلا را با پوست آن بخورد ، خداوند عز و جل به همان اندازه ، بیماری را از درون او بیرون می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 397 ، حدیث 1346

حدیث179

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا السَّفَرجَلَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الذِّهنِ ؛
بِه بخورید؛ چرا که ذهن را افزون می‌کند.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 374 ، حدیث 1243

حدیث180

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا السَّفَرجَلَ وتَهادَوه بَینَکُم ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ المَوَدَّةَ فِی القَلبِ ؛
بِهْ بخورید و به همدیگر هدیه دهید؛ چرا که چشم را جلا می‌دهد و دوستی را در دل می‌رویانَد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 37

حدیث181

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکلُ السَّفَرجَلِ یُذهِبُ ظُلمَةَ البَصَرِ؛
خوردن بِهْ، تیرگی چشم را از میان می‌بَرَد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 8 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 296

حدیث182

امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکَ بِأَکلِ السَّفَرجَلِ الحُلوِ مَعَ حَبِّهِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی الضَّعفَ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویُزَکِّی المَعِدَةَ ؛
بر تو باد خوردن بِه شیرین با دانه‌هایش ؛ چرا که قلب ضعیف را تقویت می‌کند ، معده را می‌پالاید و معده را پاک می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 36

حدیث183

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا السَّفَرجَلَ ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو الفُؤادَ . وما بَعَثَ اللّه‌ُ نَبِیّا إلاّ أطعَمَهُ مِن سَفَرجَلِ الجَنَّةِ ، فَیَزیدُ فیهِ قُوَّةَ أربَعینَ رَجُلاً ؛
بِهْ بخورید که دل را جلا می‌دهد . خداوند ، هیچ پیامبری را برنگزیده ، مگر این که از بِهِ بهشت به او خورانده و نیروی چهل مرد را به او افزوده است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 373 ، حدیث 1242

حدیث184

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ السَّفَرجَلِ یَزیدُ فی قُوَّةِ الرَّجُلِ ویَذهَبُ بِضَعفِهِ ؛
خوردن بِهْ ، بر نیروی مرد می‌افزاید و سستیِ او را می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 175 ، حدیث 35

حدیث185

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ السَفَرجَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعیفِ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویَزیدُ فی قُوَّهِ‌الفُؤادِ ، ویُشَجِّعُ الجَبانَ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ؛
خوردن بِهْ ، نیرویی برای قلبی است که ضعیف شده باشد ، معده را پاک می‌کند ، بر توانِ دل می‌افزاید ، ترسو را دلیر می‌کند و فرزند را نکو می‌سازد .
الخصال ، صفحه 612 ، حدیث 10

حدیث186

امام باقر علیه‌السلام :
السَفَرجَلُ یَذهَبُ بِهَمِّ الحَزینِ؛
به، اندوه اندوهگین را از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 37

حدیث187

عن طلحة بن زید عن الإمام الصادق علیه‌السلام :
إنَّ فِی السَّفَرجَلِ خَصلَةً لَیسَت فی سائِرِ الفَواکِهِ .
قُلتُ : وما ذاکَ یَابنَ رَسولِ اللّه‌ِ؟
قالَ : یُشَجِّعُ الجَبانَ ، هذا وَاللّه‌ِ مِن عِلمِ الأَنبِیاءِ - صَلَواتُ اللّه‌ِ عَلَیهِم أجمَعینَ - ؛
به نقل از طلحة بن زید: امام صادق علیه‌السلام فرمودند: در بِهْ ، ویژگی‌ای است که در دیگر میوه‌ها نیست.
پرسیدم: ای پسر پیامبر خدا ! آن چیست؟
فرمودند: ترسو را دلیر می‌کند . به خداوند سوگند، این ، از دانش پیامبران - که درودهای خداوند بر تمامی آنان باد - است .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، ص136 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 36

حدیث188

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا السَّفَرجَلَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یُذهِبُ وَغَرَ الصَّدرِ؛
ناشتا بِهْ بخورید ؛ چرا که حرارت سینه را از میان می‌برد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 40 ، حدیث 28259

حدیث189

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ سَفَرجَلَةً عَلَی الرِّیقِ ، طابَ ماؤُهُ ، وحَسُنَ وَلَدُهُ؛
هر کس ناشتا یک بِهْ بخورد، نطفه‌اش پاکیزه می‌شود و فرزندش نیکو می‌گردد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 3

حدیث190

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الاُترُجَّ بَعدَ الطَّعامِ ؛ فَإِنَّ آلَ مُحَمَّدٍ علیهم‌السلام یَفعَلونَ ذلِکَ ؛
تُرُنج را پس از غذا بخورید ؛ چرا که خاندان محمّد صلی الله علیه و آله و سلّم چنین می‌کنند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 360 ، حدیث 3

حدیث191

امام رضا علیه‌السلام :
أکلُ الاُترُجِّ بِاللَّیلِ ، یَقلِبُ العَینَ ، ویورِثُ الحَوَلَ ؛
خوردن تُرُنج در شب ، چشم را برمی‌گرداند و کژچشمی به جای می‌گذارد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 27 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث192

امام رضا علیه‌السلام :
الخُبزُ الیابِسُ یَهضِمُ الاُترُجَّ ؛
نان خشک ، تُرُنج را هضم می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 360 ، حدیث 4 .

حدیث193

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الرُّمّانَ المُزَّ بِشَحمِهِ ؛ فَإِنَّهُ دِباغٌ لِلمَعِدَةِ ؛
انار مَلَس را با پیه آن بخورید؛ چرا که معده را پاک می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 354 ، حدیث 13

حدیث194

امام رضا علیه‌السلام :
مُصَّ مِنَ الرُّمّانِ الإِملیسِیَّ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی النَّفسَ ، ویُحیِی الدَّمَ؛
آب انار مَلَس بِمَک ؛ زیرا انسان را قوی می‌کند و خون را زنده می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 320

حدیث195

عَلَیکُم بِالرُّمّانِ الحُلوِ فَکُلوهُ ؛ فَإِنَّهُ لَیسَت مِن حَبَّةٍ تَقَعُ فی مَعِدَةِ مُؤمِنٍ إلاّ أبادَت داءً ، وأطفَأَت شَیطانَ الوَسوَسَهِ عَنهُ؛
بر شما باد انار شیرین . آن را بخورید ؛ چرا که هیچ دانه‌ای از آن به معده مؤمنی در نمی‌آید ، مگر این که بیماری‌ای از آن ریشه‌کن می‌کند و شیطانِ وسوسه را از او دور می‌سازد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 354 ، حدیث 10 .

حدیث196

امام صادق علیه‌السلام :
أربَعَةٌ یَعدِلنَ الطَّبائِعَ : الرُّمّانُ السّورانِیُّ ، والبُسرُ المَطبوخُ ، وَالبَنَفسَجُ ، وَالهِندَباءُ ؛
چهار چیز ، طبع را اعتدال می‌بخشد : انار سورانی ، خرمای نارس پخته‌شده ، بنفشه ، و کاسنی .
الخصال ، صفحه 249 ، حدیث 113

حدیث197

امام عسکری علیه‌السلام :
کُلِ الرُّمّانَ بَعدَ الحِجامَةِ رُمّانا حُلوا ؛ فَإِنَّهُ یُسَکِّنُ الدَّمَ ، ویُصَفِّی الدَّمَ فِی الجَوفِ؛
پس از حجامت، انار بخور، اناری شیرین؛ چرا که خون را فرو می‌نشاند و خون را در درون، تصفیه می‌کند .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 59 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 123 ، حدیث 52

حدیث198

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الرُّمّانَ بِشَحمِهِ ؛ فَإِنَّهُ یَدبَغُ المَعِدَةَ ، ویَزیدُ فِی الذِّهنِ ؛
انار را با پیه آن بخورید؛ چرا که معده را می‌پالاید و ذهن را افزون می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 354 ، حدیث 12

حدیث199

امام علی علیه‌السلام :
کُلُوا الرُّمّانَ بِشَحمِهِ ؛ فَإِنَّهُ دِباغُ المَعِدَةِ ، وما مِن حَبَّةٍ استَقَرَّت فی مَعِدَةِ امرِئٍ مُسلِمٍ إلاّ أنارَتها ونَفَتِ الشَّیطانَ وَالوَسوَسَةَ عَنها أربَعینَ صَباحاً ؛
انار را با پیه آن بخورید؛ چرا که معده را پاک می‌کند . و هیچ دانه‌ای [از انار] در معده انسانی مسلمان ، جای نمی‌گیرد ، مگر این که آن را روشن می‌سازد و تا چه ل پگاه ، شیطان و وسوسه را از آن دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 156 ، حدیث 8

حدیث200

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الرُّمّانَ بِقِشرِهِ ؛ فَإِنَّهُ دِباغُ البَطنِ؛
انار را با پیه آن بخورید؛ چرا که شست‌وشو دهنده معده است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 356 ، حدیث 2236

حدیث201

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا السَّفَرجَلَ وتَهادَوه بَینَکُم ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ المَوَدَّةَ فِی القَلبِ؛
بهْ بخورید و به همدیگر هدیه دهید؛ چرا که چشم را جلا می‌دهد و دوستی را در دل می‌رویانَد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 372 ، حدیث 1230

حدیث202

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم:
- فی خَواصِّ التَّمرِ البَرنِیِّ: هذا جَبرَئیلُ یُخبِرُنی أنَّ فی تَمرَتِکُم هذِهِ تِسعَ خِصالٍ : . . . وتَزیدُ فِی السَّمعِ وَالبَصَرِ . . .؛
- درباره خواص خرمای بَرْنی -: این جبرئیل است که به من خبر می‌دهد که در این خرمایتان هفت ویژگی است : ... و بر شنوایی و بینایی‌تان می‌افزاید.
المحاسن، ج1، ص76، ح37

حدیث203

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِاللُّبانِ ؛ فَإِنَّهُ یَمسَحُ الحَرَّ عَنِ القَلبِ . . . ویَجلُو البَصَرَ ، ویُذهِبُ النِّسیانَ ؛
بر شما باد کُنْدُر؛ چرا که گرمازدگی را از قلب می‌زداید... و دیده را جلا می‌دهد و فراموشی را از میان می‌بَرَد.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 6 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 294

حدیث204

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ الفاکِهَةَ وبَدَأَ بِبِاسمِ اللّه‌ِ ، لَم تَضُرَّهُ ؛
هر کس میوه بخورد و این خوردن را با نام خدا آغاز کند ، میوه به او زیانی نمی‌رساند .
مستدرک الوسائل ، جلد 16 ، صفحه 461 ، حدیث 20547

حدیث205

امام علی علیه‌السلام :
کانَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم إذا رَأَی الفاکِهَةَ الجَدیدَةَ قَبَّلَها ووَضَعَها عَلی عَینَیهِ وفَمِهِ ، ثُمَّ قالَ :
اللّهُمَّ کَما أرَیتَنا أَوَّلَها فی عافِیَةٍ ، فَأَرِنا آخِرَها فی عافِیَةٍ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم، چون میوه‌ای نو می‌دیدند ، آن را می‌بوسید ند و بر روی چشمان و دهانشان می‌نهادند و سپس می‌گفتند:خداوندا ! چنان که آغاز این را در عافیت به ما نشان دادی ، پایان آن را نیز در عافیت به ما بنمایان.
الأمالی للصدوق ، صفحه 338 ، حدیث 396

حدیث206

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالفاکِهَةِ فی إقبالِها؛ فَإِنَّها مَصَحَّةٌ لِلأَبدانِ مَطرَدَةٌ لِلأَحزانِ، وألقوها فی إدبارِها ؛ فَإِنَّها داءُ الأَبدانِ ؛
بر شما باد میوه در هنگام روی کردنش؛ چرا که در این هنگام، مایه: سلامت تن و از میان رفتن اندوه است. نیز آن را در هنگام پشت کردن وا گذارید؛ که در این هنگام، دردی برای تن است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 296

حدیث207

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الثِّمارَ وِتراً لا یَضُرُّ ؛
میوه‌ها را جدا جدا بخورید تا زیان نرساند .
جامع الأحادیث للقمّی ، صفحه 108 و دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 138

حدیث208

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الرُّمّانُ سَیِّدُ الفاکِهَةِ ، ومَن أکَلَ رُمّانَةً أغضَبَ شَیطانَهُ أربَعینَ صَباحا؛
انار ، مِهتر همه میوه‌هاست و هر کس یک انار بخورد، چهل پگاه، شیطان خویش را به خشم می‌آورد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 359 ، حدیث 2249

حدیث209

امام صادق علیه‌السلام :
أطعِموا مَحمومیکُمُ التُّفّاحَ ؛ فَما مِن شَیءٍ أنفَعَ مِنَ التُّفّاحِ ؛
به تبداران خود، سیب بدهید؛ چرا که هیچ چیز، سودمندتر از سیب نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10

حدیث210

التُّفّاحُ یُفَرِّجُ المَعِدَةَ . وقال : کُلِ التُّفّاحَ ؛ فَإِنَّهُ یُطفِئُ الحَرارَةَ ، ویُبَرِّدُ الجَوفَ ، ویَذهَبُ بِالحُمّی .
وفی حَدیثٍ آخَرَ : یَذهَبُ بِالوَباءِ ؛
به نقل از اسحاق بن مطهّر ، از امام صادق علیه‌السلام: سیب، معده را گشایش می‌دهد .
همچنین فرمودند : سیب بخور؛ چرا که حرارت را فرو می‌نشاند، درون را سرد می‌کند و تب را می‌بَرد .
در حدیث دیگری است که فرمودند : وبا را از میان می‌برد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 368 ، حدیث 2284

حدیث211

امام کاظم علیه‌السلام :
التُّفّاحُ یَنفَعُ مِن خِصالٍ عِدَّةٍ : مِنَ السَّمِّ ، وَالسِّحرِ ، وَاللَّمَمِ یَعرِضُ مِن أهلِ الأَرضِ ، وَالبَلغَمِ الغالِبِ ، ولَیسَ شَیءٌ أسرَعَ مِنهُ مَنفَعَةً ؛
سیب، برای درمان چند چیز سودمند است : مسمومیت ، سِحر ، جنونی که از زمینیان پیش می‌آید، و بلغمی که چیره شده باشد. هیچ چیز منفعتش سریع‌تر از این نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 355 ، حدیث 2

حدیث212

امام صادق علیه‌السلام :
التُفّاحُ نَضوحُ المَعِدَةِ؛
سیب ، پالاینده و خوش‌بو کننده معده است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 355 ، حدیث 1

حدیث213

امام علی علیه‌السلام :
کُلُوا التُّفّاحَ ؛ فَإِنَّهُ یَدبَغُ المَعِدَةَ ؛
سیب بخورید ، که معده را می‌پالاید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 11

حدیث214

امام صادق علیه‌السلام :
لَو یَعلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ ما داوَوا مَرضاهُم إلاّ بِهِ ، ألا وإنَّهُ أسرَعُ شَیءٍ مَنفَعَةً لِلفُؤادِ خاصَّةً ، وإنّهُ نَضوحُهُ ؛
اگر مردم می‌دانستند در سیب چیست، بیمارانشان را جز به آن درمان نمی‌کردند. بدانید که سیب، به ویژه، سودمندترین چیز برای قلب و مایه شست‌وشوی آن است.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10

حدیث215

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أربَعَةٌ تَزیدُ فِی العُمُرِ : . . . وأکلُ التُّفّاحِ بِالأَسحارِ؛
چهار چیز ، عمر را می‌افزاید : ... و خوردن سیب در سحرگاهان .
المواعظ العددیّة ، صفحه 211

حدیث216

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التُّفّاحَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ نَضوحُ المَعِدَةِ؛
سیب را ناشتا بخورید؛ چرا که تمیزکننده معده است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 375 ، حدیث 1248 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 177 ، حدیث 37

حدیث217

امام باقر علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ أکلَ التُّفّاحِ فَشُمَّهُ ثُمَّ کُلهُ ؛ فَإِنَّکَ إذا فَعَلتَ ذلِکَ أخرَجَ مِن جَسَدِکَ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُسَکِّنُ ما یوجَدُ مِن قِبَلِ الأَرواحِ کُلِّها؛
هنگامی که خواستی سیب بخوری ، آن را ببوی و سپس بخور . اگر این کار را انجام دادی ، هر درد و عارضه‌ای از تنت بیرون می‌رود و همه آنچه از سوی ارواح، در انسان ایجاد می‌شود، فرو می‌نشیند.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 175 ، حدیث 33

حدیث218

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ الجَوزِ فی شِدَّةِ الحَرِّ یُهَیِّجُ الحَرَّ فِی الجَوفِ ، ویُهَیِّجُ القُروحَ عَلَی الجَسَدِ ، وأکلُهُ فِی الشِّتاءِ ؛ یُسَخِّنُ الکُلیَتَینِ ، ویَدفَعُ البَردَ ؛
خوردن گردو در گرمای شدید، حرارت را در بدن بر می‌انگیزد و زخم‌های تن را تحریک می‌کند ؛ امّا خوردن آن در زمستان ، کلیه‌ها را گرم می‌کند و سرما را می‌رانَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 340 ، حدیث 1

حدیث219

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ ظَهرِهِ ، یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ بِالعَسَلِ ؛
هر کس آبِ کمرش بر وی دیگرگون شود ، شیر تازه با عسل برایش سودمند است .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص358 ، ح1164 و بحارالأنوار ، ج66 ، ص290 ، ح2

حدیث220

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ ، وَادَّهِنوا بِالزَّیتِ ؛ فَإِنَّهُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ ؛
زیتون بخورید و خود را با روغن زیتون چرب کنید ؛ چرا که آن ، از درختی خجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 331 ، حدیث 1

حدیث221

امام صادق علیه‌السلام :
نِعمَ اللُّقمَةُ الجُبنُ ؛ یُطَیِّبُ الشَّربَةَ ، ویَهضِمُ ما قَبلَهُ ، ویُمرِئُ ما بَعدَهُ؛
پنیر، چه نیکو لقمه‌ای است! نوشیدن انسان را خوش‌بو می‌سازد، آنچه را پیش از آن هست، هضم می‌کند و آنچه را پس از آن باشد، دوست‌داشتنی می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 105 ، حدیث 10

حدیث222

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الجُبنَ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ النُّعاسَ ، ویَهضِمُ الطَّعامَ؛
پنیر بخورید ؛ چرا که خواب می‌آورد و غذا را هضم می‌کند .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 11 و بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 300

حدیث223

امام صادق علیه‌السلام :
الجُبنُ وَالجَوزُ إذَا اجتَمَعا فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما شِفاءٌ ، وإنِ افتَرَقا کانَ فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما داءٌ ؛
پنیر و گردو، چون با هم یک‌جا جمع شوند، در هر یک از آنها درمان است ؛ امّا اگر از هم جدا شوند ، در هر یک از آنها درد است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 340 ، حدیث 2

حدیث224

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما مِنِ امرَأَةٍ حامِلَةٍ أکَلَتِ البِطّیخَ بِالجُبنِ إلاّ یَکونُ مَولودُها حَسَنَ الوَجهِ وَالخُلُقِ ؛
هیچ زن بارداری نیست که خربزه با پنیر بخورد ، مگر آن‌که کودکش خوش‌روی و خوش‌خوی شود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299

حدیث225

امام صادق علیه‌السلام :
السَّمنُ ما دَخَلَ جَوفا مِثلُهُ ، وإنَّنی لَأَکرَهُهُ لِلشَّیخِ ؛
روغن حیوانی ، چیزی است که همانند آن ، به بدن درنیامده است ؛ امّا من آن را برای پیر ، ناخوشایند می‌دانم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 335 ، حدیث 6

حدیث226

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ لُقمَةً سَمینَةً نَزَلَ مِثلُها مِنَ الدّاءِ مِن جَسَدِهِ ، ولَحمُ البَقَرِ داءٌ ، وسَمنُها شِفاءٌ ، ولَبَنُها دَواءٌ ، وما دَخَلَ الجَوفَ مِثلُ السَّمنِ ؛
هر کس یک لقمه چرب‌شده به روغن حیوانی بخورد ، به همان اندازه ، بیماری از تن او فرو می‌ریزد . گوشت گاو ، درد است و روغن آن ، شفا و شیرش نیز درمان . هیچ چیز ، همانند روغن گاو ، به بدن درنیامده است .
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 111 ، حدیث 365

حدیث227

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما أنزَلَ اللّه‌ُ مِن داءٍ إلاّ وقَد أنزَلَ لَهُ شِفاءً ، وفی ألبانِ البَقَرِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
خداوند، هیچ دردی فرو نفرستاده، مگر این که برای آن، درمانی هم فرستاده است. در شیر گاو ، درمان هر درد هست .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 31 ، حدیث 2816

حدیث228

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِأَلبانِ البَقَرِ ؛ فَإِنَّها تَرُمُّ مِن کُلِّ شَجَرٍ ، وهُوَ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد شیر گاو ؛ چرا که گاو از هر درختی می‌خورد و شیر آن ، درمانی برای هر درد است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 294 ، حدیث 1967

حدیث229

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ فی . . . ألبانِها شِفاءً لِلذَّرِبَةِ بُطونُهُم؛
در شیر شتر ، شفای اسهال است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28286

حدیث230

امام علی علیه‌السلام :
حَسوُ اللَّبَنِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ المَوتَ؛
نوشیدن شیر، شفایی برای هر درد است، مگر مرگ .
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10

حدیث231

عن أبی الحسن الأصبهانی :
کُنتُ عِندَ أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام فَقالَ لَهُ رَجُلٌ وأنَا أسمَعُ : جُعِلتُ فِداکَ ! إنّی أجِدُ الضَّعفَ فی بَدَنی .
فَقالَ لَهُ : عَلَیکَ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ؛
به نقل از ابو الحسن اصفهانی: نزد امام صادق علیه‌السلام بودم . در حالی که من نیز می‌شنیدم ، مردی به ایشان گفت : فدایت شوم ! من در بدنم احساس ضعف می‌کنم .
امام علیه‌السلام به او فرمودند : بر تو باد شیر؛ چرا که گوشت می‌رویاند و استخوان را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 336 ، حدیث 7

حدیث232

امام صادق علیه‌السلام :
ما وَجَدنا لِوَجَعِ الحَلقِ مِثلَ حَسوِ اللَّبَنِ؛
برای گلودرد، چیزی چون نوشیدن شیر نیافته‌ایم .
بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 182 ، حدیث 4

حدیث233

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ الظَّهرِ ، فَإِنَّهُ یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ ، وَالعَسَلُ؛
هر کس که آب کمرش دیگرگون می‌شود، شیر تازه همراه با عسل برایش سودمند است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 337 ، حدیث 8

حدیث234

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالزَّبیبِ ؛ فَإِنَّهُ یَکشِفُ المِرَّةَ ، ویَذهَبُ بِالبَلغَمِ، ویَشُدُّ العَصَبَ ، ویَذهَبُ بِالإِعیاءِ، ویُحَسِّنُ الخُلُقَ، ویُطَیِّبُ النَّفسَ، ویَذهَبُ بِالغَمِّ ؛
بر شما باد مویز ، چرا که تلخه را می‌زداید ، بلغم را می‌بَرَد ، پِی را استحکام می‌دهد ، رنجیدگی و خستگی را از میان بر می‌دارد ، خوی را خوش می‌سازد ، دل را پاک و پیراسته می‌دارد و اندوه را می‌بَرَد.
الخصال ، صفحه 344 ، حدیث 9

حدیث235

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أدمَنَ أکلَ الزَّبیبِ عَلَی الرِّیقِ ، رُزِقَ الفَهمَ وَالحِفظَ وَالذِّهنَ ، ونَقَصَ مِنَ البَلغَمِ ؛
هر کس به خوردن مَویز در حالت ناشتا عادت کند ، فهم و حافظه و ذهن ، روزیِ او می‌شود و بلغمِ وی می‌کاهد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 271 ، حدیث 70

حدیث236

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ أن یَزیدَ فی حِفظِهِ فَلیَأکُل سَبعَ مَثاقیلَ زَبیبا بِالغَداةِ عَلَی الرّیقِ ؛
هر کس که می‌خواهد به حافظه‌اش افزوده شود، صبحگاهان در حالت ناشتا، هفت مثقال مویز بخورد.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 36 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324

حدیث237

امام علی علیه‌السلام :
مَنِ اصطَبَحَ بِإِحدی وعِشرینَ زَبیبَةً حَمراءَ لَم یَمرَض إلاّ مَرَضَ المَوتِ إن شاءَ اللّه‌ُ؛
هر کس بیست و یک مویزِ سرخ را خورشِ خود بگیرد ، به خواست خداوند ، به هیچ بیماری‌ای مگر بیماری مرگ ، مبتلا نمی‌شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 351 ، حدیث 1

حدیث238

امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ ؛
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172

حدیث239

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أرادَ الحِفظَ ، فَلیَأکُلِ العَسَلَ ؛
هر کس حافظه می‌خواهد ، عسل بخورد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 358 ، حدیث 1167

حدیث240

امام رضا علیه السلام:
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصَّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ؛
در عسل ، درمان هر دردی است. هر کس ناشتا یک قاشق عسل بخورد ، این عسل ، بلغم را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، مانع از تلخه سیاه (سودا) می‌شود و ذهن را صفا می‌بخشد ، و اگر که همراه با کُندُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 346 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 293 ، حدیث 16

حدیث241

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ثَلاثٌ یَزِدنَ فِی الحِفظِ ویَذهَبنَ بِالبَلغَمِ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالعَسَلُ ، وَاللُّبانُ .
سه چیز ، حافظه را افزون می‌کند و بلغم را از میان می‌بَرَد: قرائت قرآن ، عسل و کُندُر.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 290 ، حدیث 3

حدیث242

عن عبد الرحمن بن الجهم :
شَکا ذَریحٌ المُحارِبیُّ قَراقِرَ فی بَطنِهِ إلی أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام ، فَقالَ : أتوجِعُکَ؟
قالَ : نَعَم .
قالَ : ما یَمنَعُکَ مِنَ الحَبَّةِ السَّوداءِ وَالعَسَلِ لَها؛
به نقل از عبد الرحمان بن جَهْم: ذریح محاربی ، نزد امام صادق علیه‌السلام ، اظهار کرد که شکم وی غُرغُر می‌کند . امام پرسیدند: آیا درد هم داری؟
گفت : آری.
فرمودند: چرا برای درمان آن ، از سیاه‌دانه و عسل ، بهره نمی‌جویی؟
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 100 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 177 ، حدیث 13

حدیث243

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما لِلنَّفساءِ عِندی شِفاءٌ مِثلُ الرُّطَبِ ، وما لِلمَریضِ مِثلُ العَسَلِ ؛
نزد من برای زن تازه‌زا ، درمانی همانند خرما و برای بیمار، درمانی همانند عسل وجود ندارد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 44 ، حدیث 28279

حدیث244

امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ فیهِ شِفاءٌ ؛
در عسل ، درمان است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 300 ، حدیث 1991

حدیث245

امام علی علیه‌السلام :
مَا استَشفَی المَریضُ بِمِثلِ شُربِ العَسَلِ ؛
بیمار ، به چیزی همانند خوردن عسل ، درمان نجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 332 ، حدیث 5

حدیث246

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
نِعمَ الشَّرابُ العَسَلُ ؛ یَرعَی القَلبَ ، ویُذهِبُ بَردَ الصَّدرِ ؛
عسل ، چه خوب نوشیدنی‌ای است! قلب را مراقبت می‌کند و سردیِ سینه را از میان می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 358 ، حدیث 1168

حدیث247

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
العَسَلُ شِفاءٌ ؛ یَطرُدُ الرّیحَ وَالحُمّی ؛
عسل ، شفایی است که باد و تب را دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 19

حدیث248

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ ؛
هر که می‌خواهد در همه زمستان از سرماخوردگی دور بماند ، هر روز ، سه لقمه شهد بخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324

حدیث249

امام هادی علیه‌السلام:
لَمّا سُئِلَ عَنِ الحُمَّی الغِبِّ الغالِبَةِ: یُؤخَذُ العَسَلُ وَالشّونیزُ ، ویُلعَقُ مِنهُ ثَلاثُ لَعقاتٍ ؛ فَإِنَّها تَنقَلِعُ ، وهُمَا المُبارَکانِ ، قالَ اللّه‌ُ تَعالی فِی العَسَلِ : خْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَ نُهُ فِیهِ شِفَآءٌ لِّلنَّاسِ ؛
هنگامی که درباره تبِ پیوسته یک روز در میان از ایشان پرسیدند: قدری عسل و شونیز (سیاه‌دانه) ، برداشته و سه لیسه انگشت از آن خورده شود . در این صورت ، تب ، ریشه‌کن خواهد شد ، و این هر دو ، مبارک هستند . خداوند متعال ، درباره عسل فرموده است : (از درونِ [شکم] آن (زنبور) ، شهدی که به رنگ‌های گوناگون است ، بیرون می‌آید . در آن ، برای مردم ، درمانی است) .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 23

حدیث250

امام صادق علیه‌السلام:
مَن باتَ وفی جَوفِهِ سَمَکٌ لَم یَتبَعهُ بِتَمَراتٍ أو عَسَلٍ ، لَم یَزَل عِرقُ الفالِجِ یَضرِبُ عَلَیهِ حَتّی یُصبِحَ ؛
هر کس در حالی بخوابد که ماهی خورده و در پی آن ، چند خرما یا مقداری عسل نخورده است ، تا صبح ، رگِ سستْ‌اندامی بر او غلبه خواهد داشت.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 323 ، حدیث 1

حدیث251

امام رضا علیه‌السلام :
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لَعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرِّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصُّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ ؛
در عسل ، درمان هر دردی است . هر کس ناشتا یک انگشت از آن را بلیسد ، این عسل ، بلغم [وی ]را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، تلخه سیاه (زرداب) را مانع می‌شود ، ذهن را صفا می‌بخشد و اگر که همراه با کُنْدُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، ص346 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص293

حدیث252

امام رضا علیه‌السلام :
مُداوَمَةُ أکلِ البَیضِ یَعرِضُ مِنهُ الکَلَفُ فِی الوَجهِ ؛
خوردن همیشگی تخم‌مرغ ، سبب پیدایش کَک‌مَک در صورت می‌شود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث253

امام رضا علیه‌السلام :
الاِمتِلاءُ مِنَ البَیضِ المَسلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَالاِبتِهارَ ؛
پُرخوری از تخم‌مرغ آب‌پَز ، نفسْ‌تنگی و نفس‌بُریدگی می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث254

امام کاظم علیه‌السلام :
کَثرَةُ أکلِ البَیضِ تَزیدُ فِی الوَلَدِ؛
فراوان خوردن تخم‌مرغ ، فرزند را افزون می‌سازد .
الکافی، جلد 6، صفحه 325، حدیث 4

حدیث255

امام باقر علیه‌السلام :
مَن عَدِمَ الوَلَدَ فَلیَأکُلِ البَیضَ وَلیُکثِر مِنهُ ؛ فَإِنَّهُ یُکثِرُ النَّسلَ ؛
هر کس فرزند ندارد ، تخم‌مرغ بخورد و فراوانْ از آن بهره ببرد ؛ چرا که نسل را می‌افزاید .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، ص130 و دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 632

حدیث256

امام علی علیه‌السلام :
إنَّ نَبِیّا مِنَ الأَنبِیاءِ شَکا إلَی اللّه‌ِ قِلَّةَ النَّسلِ فی اُمَّتِهِ ، فَأَمَرَهُ أن یَأمُرَهُم بِأَکلِ البَیضِ ، فَفَعَلوا فَکَثُرَ النَّسلُ فیهِم ؛
یکی از پیامبران، از کمیِ زاد و ولد در میان امّت خویش، به درگاه خداوند عز و جل نالید. خداوند، او را فرمود که مردم را به خوردن تخم‌مرغ، سفارش کند. مردم ، این کار را کردند و از آن پس، زاد و ولد در میانشان فراوان شد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 46 ، حدیث 8

حدیث257

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أخَذَ سُکَّرَتَینِ عِندَ النَّومِ ، کانَت لَهُ شِفاءً مِن کُلِّ داءٍ إلاّ السَّامَ ؛
هر کس در هنگام خفتن ، دو شکر پاره بردارد ، برای او در برابر هر دردی ، مگر درد مرگ ، درمان است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1187

حدیث258

امام کاظم علیه‌السلام :
تَأخُذُ لِلحُمّی وَزنَ‌عَشَرَةِ دَراهِمَ سُکَّرا بِماءٍ بارِدٍ عَلَی الرِّیقِ؛
برای تب ، به اندازه وزن دَه درهم ، شکر به آب سرد درمی‌آمیزی و ناشتا می‌خوری .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1189

حدیث259

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنِ عِمرانَ أن : اِبدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعینَ داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران وحی کرد که :(غذا را) با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که درمان هفتاد درد ، در نمک است و کمترینِ این دردها دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم‌درد است.
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 425 ، حدیث 2490

حدیث260

امام علی علیه‌السلام :
مَنِ ابتَدَأَ طَعامَهُ بِالمِلحِ ؛ ذَهَبَ عَنهُ سَبعونَ داءً وما لا یَعلَمُهُ إلاّ اللّه‌ُ عز و جل؛
هر کس غذای خود را با نمک آغاز کند ، هفتاد درد و دردهای بسیار دیگری - که کسی جز خداوند عز و جل آنها را نمی‌داند - از وی دور می‌شوند .
الخصال ، صفحه 623 ، حدیث 10

حدیث261

امام صادق علیه‌السلام :
مَن ذَرَّ عَلی أوَّلِ لُقمَةٍ مِن طَعامَهِ المِلحَ ؛ ذَهَبَ عَنهُ بِنَمَشِ الوَجهِ ؛
هر کس بر نخستین لقمه از غذای خود نمک بپاشد ، کَـک‌مکِ صورت او از میان می‌رود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 8

حدیث262

امام کاظم علیه‌السلام :
قَصَبُ السُّکَّرِ یَفتَحُ السُّدودَ ، ولا داءَ فیهِ ولا غائِلَةَ ؛
نیشکر ، انسدادها را می‌گشاید و هیچ بیماری و عارضه‌ای در آن نیست .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص363 ، ح1191 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص189 ، ح2

حدیث263

امام رضا علیه‌السلام :
السُّکَّرُ الطَّبَرزَدُ یَأکَلُ البَلغَمَ أکلاً ؛
شکرِ طبرزد ، بلغم را به‌کلّی از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 297 ، حدیث 1

حدیث264

الإمام الباقر علیه‌السلام:
- لِزُرارَهَ‌ـ: وَیحَکَ یا زُرارَةُ ، ما أغفَلَ النّاسَ عَن فَضلِ السُّکَّرِ الطَّبَرزَدِ ! وهُوَ یَنفَعُ مِن سَبعینَ داءً ، وهُوَ یَأکُلُ البَلغَمَ أکلاً ویَقلَعُهُ بِأَصلِهِ ؛
امام باقر (علیه‌السلام)خطاب به زُراره(فرمودند): ای زراره ! دریغ از تو! چه قدر مردم از ارزش شکر طبرزد ، بی‌خبرند، در حالی که برای هفتاد بیماری، سودمند است و بلغم را کاملاً فرو می‌خورد و ریشه‌کن می‌سازد!
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، ص67 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص300 ، ح11

حدیث265

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند:
سَیِّدُ طَعامِ أهلِ الدُّنیا وَالآخِرَةِ اللَّحمُ ، ثُمَّ الأَرُزُّ ؛
مهتر همه خوراکی‌های ساکنان این سرای و آن سرای ، گوشت و سپس برنج است.
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، ج2 ، ص35 ، ح79

حدیث266

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الأَرُزُّ فِی الأَطعِمَةِ کَالسَّیِّدِ فِی القَومِ؛
برنج در میان خوراکی‌ها ، به سان مهتر (رئیس) در میان قوم است .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص6 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص294

حدیث267

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
نِعمَ الدَّواءُ الأَرُزُّ ، بارِدٌ صَحیحٌ سَلیمٌ مِن کُلِّ داءٍ ؛
برنج ، نیکو دارویی است : سرد است و سالم و برکنار از هر بیماری .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 262 ، حدیث 7

حدیث268

امام صادق علیه‌السلام :
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ، وإنّا لَنَدَّخِرُهُ لِمَرضانا؛
برنج ، نیکو غذایی است . ما آن را برای بیماران خویش نگه می‌داریم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 342 ، حدیث 4

حدیث269

امام صادق علیه‌السلام :
شَکا رَجُلٌ إلی نَبِیِّ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم قَساوَةَ القَلبِ ، فَقالَ لَهُ :
عَلَیکَ بِالعَدَسِ ؛ فَإِنَّهُ یُرِقُّ القَلبَ ، ویُسرِعُ الدَّمعَةَ؛
مردی نزد پیامبر خدا از سنگ‌دلی ، اظهار ناراحتی کرد . به او فرمودند: بر تو باد عدس ؛ چرا که دل را نازک می‌کند و اشک را شتاب می‌دهد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 343 ، حدیث 3

حدیث270

امام باقر علیه‌السلام :
کانَ فیما أوصی بِهِ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم عَلِیّاً علیه‌السلام أن قالَ : یا عَلِیُّ ، کُلِ العَدَسَ ؛ فَإِنَّهُ مُبارَکٌ مُقَدَّسٌ وهُوَ یُرِقُّ القَلبَ ، ویُکثِرُ الدَّمعَةَ ، وإنَّهُ بارَکَ عَلَیهِ سَبعون َ نَبِیّاً ؛
از جمله سفارش‌های پیامبر خدا به علی علیه‌السلام آن بود که فرمودند : ای علی! عدس بخور ؛ چرا که مبارک و مقدّس است ، دل را نازک می‌کند و اشک را افزون می‌سازد ، و هفتاد پیامبر ، دوام سودمندیِ آن را از خداوند متعال خواسته‌اند.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 258 ، حدیث 5

حدیث271

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ العَدَسِ ، یُرِقُّ القَلبَ ، ویُکثِرُ الدَّمعَةَ؛
عدس، دل را نازک می‌کند و اشک را می‌افزاید.
الکافی، جلد 6 ، صفحه 343 ، حدیث 1

حدیث272

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالعَدَسِ ؛ فَإِنَّهُ یُرِقُّ القَلبَ ، ویُکثِرُ الدَّمعَةَ ، ولَقَد قَدَّسَهُ سَبعونَ نَبِیّاً؛
بر شما باد عدس ؛ چرا که دل را نازک می‌کند و اشک را افزون می‌سازد . و هفتاد پیامبر ، آن را پاک دانسته‌اند .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 259 ، حدیث 9

حدیث273

امام صادق علیه‌السلام :
اللّوبِیا یَطرُدُ الرِّیاحَ المُستَبطِنَةَ ؛
لوبیا ، بادهای نهفته درون را دور می‌کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 344 ، ح 4

حدیث274

عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر عن الإمام الرضا علیه‌السلام :
الحِمَّصُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الظَّهرِ وکانَ یَدعو بِهِ قَبلَ الطَّعامِ وبَعدَهُ ؛
به نقل از احمد بن محمّد بن ابی نصر، از امام رضا علیه‌السلام: نخود برای کمردرد، خوب است. نیز درباره ایشان آمده است که پیش و پس از غذا ، نخود می‌طلبیدند.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 263 ، حدیث 1

حدیث275

امام علی علیه‌السلام :
نِعمَ الإِدامُ الخَلُّ یَکسِرُ المِرَّةَ ، ویُطفِئُ الصَّفراءَ ، ویُحیِی القَلبَ ؛
سرکه ، نیکو خورشتی است؛ زرداب را می‌شکند ، صفرا را فرو می‌نشاند و قلب را زنده می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 329 ، حدیث 7

حدیث276

امام صادق علیه‌السلام :
الخَلُّ یُنیرُ القَلبَ ؛
سرکه ، قلب را روشن می‌کند.
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 284 ، حدیث 1925

حدیث277

امام صادق علیه‌السلام :
الخَلُّ یُسَکِّنُ المِرارَ ، ویُحیِی القَلبَ ، ویَقتُلُ دودَ البَطنِ ، ویَشُدُّ الفَمَ؛
سرکه ، تلخه را فرو می‌نشاند ، قلب را زنده می‌سازد ، کِرم‌های شکم را می‌کُشد و دهان را استحکام می‌بخشد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 275

حدیث278

امام صادق علیه‌السلام :
الخَلُّ یَشُدُّ العَقلَ؛
سرکه ، عقل را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 329 ، حدیث 2

حدیث279

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَسقُطَ اُذناهُ ولا لَهاتُهُ ، فَلا یَأکُل حُلوا إلاّ تَغَرغَرَ بِخَلٍّ؛
هر کس می‌خواهد گوش‌هایش و نیز زبان کوچکش فرو نیفتد ، هیچ‌گاه شیرینی نخورد ، مگر این که پس از آن ، سرکه غِرغِره کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 40 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 325

حدیث280

امام رضا علیه‌السلام :
مَن خَشِیَ الشَّقیقَةَ وَالشَّوصَةَ ، فَلا یُؤَخِّر أکلَ السَّمَکِ الطَّرِیِّ صَیفاً وشِتاءً؛
هر کس از درد شقیقه و شکم درد می‌ترسد ، نباید در تابستان و زمستان ، خوردن ماهی تازه را به تأخیر افکند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324

حدیث281

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إدمانُ أکلِ السَّمَکِ الطَّرِیِّ ، یُذیبُ اللَّحمَ؛
پیوسته خوردن ماهی تازه، گوشت را ذوب می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 65 ، صفحه 190 ، حدیث 1

حدیث282

امام علی علیه‌السلام :
لا تُدمِنوا أکلَ السَّمَکِ ؛ فَإِنَّهُ یُذیبُ الجَسَدَ؛
به خوردن ماهی، مداومت مکنید؛ زیرا تن را ذوب می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 323 ، حدیث 5

حدیث283

امام علی علیه‌السلام :
أقِلّوا مِن أکلِ الحیتانِ ؛ فَإِنَّها تُذیبُ البَدَنَ ، وتُکثِرُ البَلغَمَ ، وتُغَلِّظُ النَّفسَ؛
کمتر ماهی بخورید؛ چرا که بدن را ذوب می‌کند، بلغم را افزون می‌سازد و نَفَس را سنگین می‌نماید.
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10

حدیث284

امام صادق علیه‌السلام :
ثَلاثةٌ یُسْمِنَّ وثَلاثةٌ یُهْزِلْنَ ، فأمّا الّتی یُسْمِنَّ : فإدْمانُ الحَمّامِ ، وشَمُّ الرائحَةِ الطَّیّبهِ ، ولُبْسُ الثِّیابِ اللَّیّنَةِ ، وأمّا الّتی یُهْزِلْنَ : فإدْمانُ أکْلِ البَیضِ ، والسَّمَکِ ، والطَّلْعِ ؛
سـه چیز انسان را فربه می‌کند و سه چیز لاغر می‌سازد. آن سه که فربه می‌کند : حمّام رفتن زیاد، بوییدن بوی خوش و پوشیدن لباس نرم است و آن سه که لاغر می‌کند: خوردن زیاد تخم مرغ، ماهی و خرمای نارس است .
الخصال : 155 / 194

حدیث285

امام رضا علیه‌السلام :
الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَ أکلِ السَّمَکِ یورِثُ الفالِجَ ؛
غسل کردن با آب سرد پس از خوردن ماهی ، سستْ اندامی در پی می‌آورد.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث286

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التَّمرَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یَقتُلُ الدّیدانَ فِی البَطنِ؛
ناشنا خرما بخورید ؛ چرا که کِرم‌های شکم را می‌کُشد .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 48 ، حدیث 185

حدیث287

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أطعِموا نِساءَکُم فی نِفاسِهِنَّ التَّمرَ ؛ فَإِنَّهُ مَن کانَ طَعامُها فی نِفاسِهَا التَّمرَ خَرَجَ وَلَدُها ذلِکَ حَلیما ، فَإِنَّهُ کانَ طَعامَ مَریَمَ حینَ وَلَدَت عیسی ، ولَو عَلِمَ اللّه‌ُ طَعاما هُوَ خَیرٌ لَها مِنَ التَّمرِ أطعَمَها إیّاهُ؛
به زنان خود در دوره نزدیک زایمان ، خرما بدهید؛ زیرا هر کس که در دوره نزدیک زایمان غذایش خرما باشد، فرزندش بردبار زاده خواهد شد. خوراک مریم، هنگامی که عیسی را زایید، همین بود، در حالی که اگر خدا غذایی بهتر از خرما برای او سراغ داشت ، همان را به وی می‌خوراند .
کنز العمّال ، جلد 12 ، صفحه 340 ، حدیث 35313

حدیث288

امام صادق علیه‌السلام :
اللَّحمُ یُنبِتُ اللَّحمَ ویَزیدُ فِی العَقلِ ، ومَن تَرَکَ أکلَهُ أیّاماً فَسَدَ عَقلُهُ؛
گوشت، گوشت می‌رویاند و بر عقل می‌افزاید؛ و هر کس آن را چند روز وا گذارد، عقلش تباه شود.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 72 ، حدیث 68

حدیث289

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اللَّحمُ وَاللَّبَنُ ؛ یُنبِتانِ اللَّحمَ ، ویَشُدّانِ العِظامَ ، وَاللَّحمُ یَزیدُ فِی السَّمعِ وَالبَصَرِ ، وَاللَّحمُ بِالبَیضِ یَزیدُ فِی الباءَةِ ؛
گوشت و شیر، گوشت می‌رویانند و استخوان‌ها را استحکام می‌بخشند و گوشت، شنوایی و بینایی را افزون می‌کند و گوشت همراه با تخم‌مرغ، بر نیروی جنسی می‌افزاید.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 76 ، حدیث 73

حدیث290

امام رضا علیه‌السلام :
أکلُ اللَّحمِ النِّیءِ یورِثُ الدّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت خام ، در شکم ، کِرم پدید می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث291

عن هشام بن سالم :
سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّه‌ِ علیه‌السلام عَن أکلِ لَحمِ النِّیءِ ، فَقالَ : هذا طَعامُ السِّباعِ؛
به نقل از هشام بن سالم: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره خوردن گوشت خام پرسیدم. فرمودند: این ، خوراک درندگان است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 71

حدیث292

امام باقر علیه‌السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم نَهی أن یُؤکَلَ اللَّحمُ غَریضاً ، وقالَ : إنَّما تَأکُلُهُ السِّباعُ ، ولکِن حَتّی تُغَیِّرَهُ الشَّمسُ أوِ النّارُ ؛
پیامبر خدا ، از این که گوشت ، خام خورده شود ، نهی کرد و فرمودند : تنها درندگان ، چنین گوشتی می‌خورند . [گوشت را] هنگامی بخورید که آفتاب یا آتش ، آن را دیگرگون ساخته باشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 313 ، حدیث 1

حدیث293

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن لَم یَأکُلِ اللَّحمَ أربَعینَ یَوماً ساءَ خُلُقُهُ ، فَکُلُوا اللَّحمَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی السَّمعِ؛
هر کس چهل روز گوشت نخورد، بدخوی می‌شود . گوشت بخورید؛ چرا که بر شنوایی می‌افزاید .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 627 ، حدیث 5960 و دانش نامه احادیث پزشکی: 2 / 128

حدیث294

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس به ضعفی در قلب یا بدن خویش گرفتار آمد ، گوشت گوسفند همراه با شیر بخورد؛ چرا که این خوراک ، هر درد و عارضه‌ای را از اندام وی بیرون می‌بَرَد ، تن او را تقویت می‌کند و لثه‌های او را نیز استحکام می‌دهد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 194 ، حدیث 9

حدیث295

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أکَلَ مَرَقا بِلَحمِ بَقَرٍ أذهَبَ اللّه‌ُ تَعالی عَنهُ البَرَصَ وَالجُذامَ؛
هر کس آب‌گوشت گاو بخورد، خداوند ، پیسی و جُذام را از او دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 212

حدیث296

امام صادق علیه‌السلام :
مَرَقُ لَحمِ البَقَرِ یَذهَبُ بِالبَیاضِ؛
آب‌گوشتِ گاو ، پیسی را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6، صفحه 311، حدیث 2

حدیث297

امام صادق علیه‌السلام :
مَرَقُ السِّلقِ بِلَحمِ البَقَرِ یَذهَبُ بِالبَیاضِ؛
آب‌گوشت چغندر با گوشت گاو ، سفیدی را از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 216 ، حدیث 5

حدیث298

امام باقر علیه‌السلام :
إنَّ بَنی إسرائیلَ شَکَوا إلی موسی علیه‌السلام ما یَلقَونَ مِنَ البَیاضِ ، فَشَکا ذلِکَ إلَی اللّه‌ِ عز و جل فَأَوحَی اللّه‌ُ عز و جل إلَیهِ : مُرهُم یَأکُلوا لَحمَ البَقَرِ بِالسِّلقِ؛
بنی اسرائیل ، از لکّه‌های سفیدی که [بر پوست] می‌دیدند ، نزد موسی علیه‌السلام اظهار ناراحتی کردند . پس خداوند به موسی علیه‌السلام چنین وحی فرستاد : به آنان بگو که گوشت گاو ، همراه با چغندر بخورند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 326 ، حدیث 2107

حدیث299

عن سعد بن سعد :
قُلتُ لِأَبِی الحَسَنِ علیه‌السلام : إنَّ أهلَ بَیتی لا یَأکُلونَ لَحمَ الضَّأنِ .
قالَ : فَقالَ : ولِمَ؟
قالَ : قُلتُ : إنَّهُم یَقولونَ : إنَّهُ یُهَیِّجُ بِهِمُ المِرَّةَ السَّوداءَ وَالصُّداعَ وَالأَوجاعَ .
فَقالَ لی : یا سَعدُ .
فَقُلتُ : لَبَّیکَ !
قالَ: لَو عَلِمَ اللّه‌ُ عز و جل شَیئاً أکرَمَ مِنَ الضَّأنِ لَفَدی بِهِ إسماعیلَ علیه‌السلام؛
به نقل از سعد بن سعد: به امام کاظم علیه‌السلام گفتم : خانواده من ، گوشت میش نمی‌خورند .
پرسیدند: چرا؟
گفتم : آنان می‌گویند این گوشت ، تلخه سیاه و سردرد و دیگر دردها را در آنان تحریک می‌کند .
به من فرمودند: ای سعد! .
گفتم : لبیک!
فرمود ند: اگر خداوند عز و جل چیزی را ارزشمندتر از میش می‌دانست ، آن را فِدیه اسماعیل علیه‌السلام می‌ساخت.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 310 ، حدیث 2

حدیث300

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ، ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس در قلب یا بدن خود به ضعفی گرفتار آمد ، گوشت میش با شیر بخورد ؛ چرا که در این صورت ، هر بیماری و عارضه‌ای ، از بند بند تن او برون می‌رود ، بدنش نیرو می‌گیرد و لثه‌اش استحکام می‌یابد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 259 ، حدیث 1819

حدیث301

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل اختارَ مِن کُلِّ شَیءٍ شَیئاً . . . ومِنَ الغَنَمِ الضَّأنَ؛
خداوند عز و جل از هر چیز ، چیزی را برگزید. . . و از [ میان انواع ]گوسفند، میش را.
الغیبة للنعمانی ، صفحه 67 ، حدیث 7

حدیث302

امام کاظم علیه‌السلام :
لا أریَ بِأَکلِ الحُباری بَأساً ، وإنَّهُ جَیِّدٌ لِلبَواسیرِ ، ووَجَعِ الظَّهرِ ، وهُوَ مِمّا یُعینُ عَلی کَثرَةِ الجِماعِ ؛
در خوردن هوبْرِه ، اشکالی نمی‌بینم . برای بواسیر و درد کمر ، خوب است و از چیزهایی است که انسان را بر فراوانی آمیزش ، یاری می‌رساند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 313 ، حدیث 6

حدیث303

عن علیّ بن مَهزِیار :
تَغَدَّیتُ مَعَ أبی جَعفَرٍ علیه‌السلام فَأَتی بِقَطاةٍ فَقالَ :
إنَّهُ مُبارَکٌ ، وکانَ أبی علیه‌السلام یُعجِبُهُ ، وکانَ یَأمُرُ أن یُطعَمَ صاحِبَ الیَرَقانِ یُشوی لَهُ فَإِنَّهُ یَنفَعُهُ؛
به نقل از علی بن مَهزِیار: همراه با امام باقر علیه‌السلام ناهار خوردم . ایشان مرغ سنگخواری آورد و فرمودند: این ، مبارک است . پدرم به آن علاقه داشت و می‌فرمودند: هر کس یرقان دارد ، برایش از گوشت این مرغ ، کباب کنند . او را سودمند خواهد افتاد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 5

حدیث304

امام صادق علیه‌السلام :
إذا وَجَدَ أحَدُکُم غَمّاً أو کَرباً لایَدری ما سَبَبُهُ ، فَلیَأکُل لَحمَ الدُّرّاجِ ؛ فَإِنَّهُ یَسکُنُ عَنهُ إن شاءَ اللّه‌ُ تَعالی؛
هر گاه کسی از شما ، اندوه یا گرفتاری‌ای دارد و نمی‌داند علّتش چیست ، گوشت کبکنجیر (کبک‌انجیر) بخورد . در این صورت ، به خواست خداوند متعال ، این اندوه و گرفتاری ، فرو خواهد نشست .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 75 ، حدیث 69

حدیث305

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن سَرَّهُ أن یَقِلَّ غَیظُهُ ، فَلیَأکُل لَحمَ الدُّرّاجِ؛
هر کس دوست دارد خشمش کاستی بگیرد ، گوشت کَبکَنجیر(کبک‌انجیر) بخورد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 3

حدیث306

امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً ؛
به تبدار، گوشت کبک بخورانید؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 4

حدیث307

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ لُقمَةَ شَحمٍ أخرَجَت مِثلَها مِنَ الدّاءِ؛
هر کس یک لقمه پیه بخورد ، آن لقمه هم‌اندازه خویش ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 311 ، حدیث 5

حدیث308

امام علی علیه‌السلام :
ذُکِرَ عِندَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله و سلّم اللَّحمُ وَالشَّحمُ ، فَقالَ : لَیسَ مِنهُما بَضعَةٌ تَقَعُ فِی المَعِدَةِ إلاّ أنبَتَت مَکانَها شِفاءً ، وأخرَجَت مِن مَکانِها داءً ؛
نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم از گوشت و پیهْ یاد شد. فرمودند : هیچ پاره‌ای از این دو در معده جای نمی‌گیرد ، مگر این که در جای آن ، شفا می‌روید و بیماری‌ای از آن جا می‌رود .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 41 ، حدیث 130

حدیث309

امام علی علیه‌السلام :
الشَّحمُ یُخرِجُ مِثلَهُ مِنَ الدّاءِ ، ولَم یَستَشفِ النّاسُ بِشِفاءٍ أفضَلَ مِنَ السَّمنِ ، وقِراءَةِ القُرآنِ؛
پیهْ ، هم‌اندازه خود ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد . مردم ، به هیچ چیز بهتر از روغن حیوانی و قرائت قرآن ، درمان نجسته‌اند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 86 ، حدیث 28472

حدیث310

امام علی علیه‌السلام :
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید ، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد ؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5

حدیث311

امام رضا علیه‌السلام :
إدمانُ أکلِ کُلَی الغَنَمِ وأجوافِها ، یَعکِسُ المَثانَةَ ؛
عادت داشتن به خوردن قلوه و شکمبه (سیرابی) گوسفند ، مثانه را دیگرگون می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث312

امام علی علیه‌السلام :
مَن أرادَ البَقاءَ ولا بَقاءَ فَلْیُباکِرِ الغَداءَ ، وَلیُجَوِّدِ الحِذاءَ ، وَلیُخَفِّفِ الرِّداءَ .
هر کس طالب ماندن است ، که البته ماندنی در کار نیست ؛ صبح زود صبحانه بخورد ، کفشِ خوب بپوشد، قرض خود را کم کند .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام : 2 / 38 / 112

حدیث313

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبانگاه جرجیر بخورد ، رگ جذام ، از بینی وی بر آن یورش می‌آورد و آن شب را شبِ خونریزی می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2

حدیث314

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکرَهُ الجِرجیرَ ، وکَأَنّی أنظُرُ إلی شَجَرَتِها نابِتَةً فی جَهَنَّمَ ، وما تَضَلَّعَ مِنها رَجُلٌ بَعدَ أن یُصَلِّیَ العِشاءَ إلاّ باتَ فی تِلکَ اللَّیلَةِ ونَفسُهُ تُنازِعُهُ إلَی الجُذامِ؛
من، جِرجیر را خوش نمی‌دارم و گویا درخت آن را می‌نگرم که در دوزخ ، روییده است . هیچ کس پس از گزاردن نماز عشا ، درون را از آن پُر نمی‌سازد ، مگر این که آن شب را در حالی به خواب می‌رود که جانِ او تا صبح با جذام ، دست و پنجه نرم می‌کند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 324 ، حدیث 2097

حدیث315

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالکَمأَةِ الرَّطبَةِ ؛ فَإِنَّها مِنَ المَنِّ ، وماؤُها شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
بر شما باد قارچ تازه ؛ چرا که از همان مَنّ است و آبش ، شفایی برای چشم است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 50 ، حدیث 28311

حدیث316

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الکَمأَةُ مِنَ المَنِّ الَّذی أنزَلَهُ اللّه‌ُ عَلی بَنی إسرائیلَ ، وهِیَ شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
قارچ ، از همان مَنّ است که خداوند بر بنی اسرائیل نازل کرد ، و آن ، شفایی برای چشم است .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 75 ، حدیث 349

حدیث317

امام صادق علیه‌السلام :
لَیسَ عَلی وَجهِ الأَرضِ بَقلَةٌ أشرَفُ ولا أنفَعُ مِنَ الفَرفَخِ ؛ وهُوَ بَقلَةُ فاطِمَةَ علیهاالسلام ؛
در روی زمین، گیاهی والاتر و سودمندتر از خُرفه نیست ، و آن ، سبزی فاطمه علیهاالسلام است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 367 ، حدیث 1

حدیث318

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالفَرفَخِ ؛ فَهِیَ المِکیَسَةُ ، فَإِنَّهُ إن کانَ شَیءٌ یَزیدُ فِی العَقلِ فَهِیَ ؛
بر شما باد خُرفه ؛ چرا که زیرکی می‌دهد و اگر تنها یک چیز باشد که عقل را افزون می‌کند ، همان است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 323 ، حدیث 2094

حدیث319

امام کاظم علیه‌السلام :
إنَّ السِّلقَ یَقمَعُ عِرقَ الجُذامِ ، وما دَخَلَ جَوفَ المُبَرسَمِ مِثلُ وَرَقِ السِّلقِ؛
چغندر ، رگ جذام را به کلّی از میان می‌بَرد . هیچ چیز به درونِ گرفتار به بِرسا درنیامده است که همانند برگ چغندر باشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 5

حدیث320

امام رضا علیه‌السلام :
أطعِموا مَرضاکُمُ السِّلقَ - یَعنی وَرَقَهُ - فَإِنَّ فیهِ شِفاءً ولا داءَ مَعَهُ ولا غائِلَةَ لَهُ ، ویُهَدِّئُ نَومَ المَریضِ ، وَاجتَنِبوا أصلَهُ ؛ فَإِنَّهُ یُهَیِّجُ السَّوداءَ؛
به بیمارانتان ، چغندر (یعنی برگ آن را) بدهید ؛ چرا که در آن ، درمان است و هیچ بیماری‌ای به همراه ندارد و هیچ عارضه‌ای در آن نیست و خواب بیمار را آرام می‌سازد . امّا از خودِ چغندر بپرهیزید ؛ چرا که سودا را تحریک می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 4

حدیث321

امام صادق علیه‌السلام :
لَو عَلِمَ اللّه‌ُ فی شَیءٍ شِفاءً أکثَرَ مِنَ الشَّعیرِ ، ما جَعَلَهُ غِذاءَ الأَنبِیاءِ علیهم‌السلام؛
اگر خداوند در چیزی بیش از جو بهبود دهندگی می‌دید ، آن را خوراک پیامبران قرار نمی‌داد .
مکارم الأخلاق، ج1، ص334 ، ح1076

حدیث322

امام رضا علیه‌السلام :
فَضلُ خُبزِ الشَّعیرِ عَلَی البُرِّ کَفَضلِنا عَلَی النّاسِ ، وما مِن نَبِیٍّ إلاّ وقَد دَعا لاِکِلِ الشَّعیرِ وبارَکَ عَلَیهِ ، وما دَخَلَ جَوفا إلاّ وأخرَجَ کُلَّ داءٍ فیهِ ، وهُوَ قوتُ الأَنبِیاءِ وطَعامُ الأَبرارِ ، أبَی اللّه‌ُ تَعالی أن یَجعَلَ قوتَ أنبِیائِهِ إلاّ شَعیرا ؛
برتریِ نان جو بر گندم ، همانند برتریِ ما بر دیگر مردمان است . هیچ پیامبری نیست که برای خورنده جو دعا نکرده و برای او برکت نخواسته باشد و هیچ درونی نیست که جو بِدان درآمده و همه دردها از آن بیرون نرفته باشد . آن ، خوراک پیامبران و غذای نیکان است . خداوند متعال ، جز این را نخواسته است که خوراک پیامبران خویش را جو قرار دهد .
الکافی ، ج6 ، ص304 ، ح1

حدیث323

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلِ الخَسَّ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ النُّعاسَ ، ویَهضِمُ الطَّعامَ ؛
کاهو بخور که خواب‌آور است و غذا را هضم می‌کند .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص396 ، ح1344

حدیث324

امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکُم بِالخَسِّ ؛ فَإِنَّهُ یُصَفِّی الدَّمَ؛
بر شما باد کاهو ؛ چرا که خون را تصفیه می‌کند.
الکافی ، ج6 ، ص367 ، ح1

حدیث325

امام صادق علیه‌السلام :
نِعمَ البَقلُ الهِندَباءُ ، ولَیسَ مِن وَرَقَةٍ إلاّ وعَلَیها قَطرَةٌ مِنَ الجَنَّةِ ، فَکُلوها ولا تَنفُضوها عِندَ أکلِها . وکانَ أبی علیه‌السلام یَنهانا أن نَنفُضَهُ إذا أکَلناهُ ؛
کاسنی ، نکو سبزی‌ای است . هیچ برگی از آن نیست که قطره‌ای از بهشت بر آن نباشد . آن را بخورید و به گاه خوردن ، متکانید . پدرم علیه‌السلام ما را نهی می‌فرمود که به هنگام خوردن کاسنی ، آن را بتکانیم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 363 ، حدیث 4

حدیث326

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم:
کُلُوا الثُّومَ وتَداوَوا بِهِ ؛ فَإِنَّ فیهِ شِفاءً مِن سَبعینَ داءً ؛
سیر بخورید و بدان درمان کنید؛ چرا که درمان هفتاد درد در آن هست.
مکارم الأخلاق، ج1، ص394، ح1335 و دانش نامه احادیث پزشکی: ج2 / ح262

حدیث327

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یُصیبَهُ ریحٌ ، فَلیَأکُلِ الثُّومَ فی کُلِّ سَبعَةِ أیّامٍ؛
هر کس می‌خواهد بادی دامنگیر او نشود، در هر هفت روز، [یک بار] سیربخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام، ص41 و بحار الأنوار ، ج62، ص325

حدیث328

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالکَرَفسِ ؛ فَإِنَّهُ إن کانَ شَیءٌ یَزیدُ فِی العَقلِ فَهُوَ هُوَ ؛
بر شما باد کرفس؛ چرا که اگر بنا بود تنها یک چیز عقل را افزون کند ، آن ، همین بود.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم، ص11 ، بحار الأنوار، ج62 ، ص300

حدیث329

سُئِلَ أبو عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام عَنِ الکُرّاثِ ، فَقالَ : کُلهُ ؛ فَإِنَّ فیهِ أربَعَ خِصالٍ : یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَطرُدُ الرِّیاحَ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ لِمَن أدمَنَ عَلَیهِ ؛
به نقل از فرات بن اَحنَف: از امام صادق علیه‌السلام درباره تره پرسیدند. فرمود ند: آن را بخور ؛ چرا که در آن ، چهار ویژگی است : بوی دهان را خوش می‌سازد ؛ بادها را [از بدن] می‌راند ؛ بواسیر را ریشه کن می‌کند؛ و برای کسی که بر [خوردن] آن مداومت ورزد ، مایه ایمنی از جذام است.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 365 ، حدیث 4

حدیث330

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ ، وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبْ هنگام ، تَرِه تیزک بخورد ، رگ جذام به بینی او حمله کند و چون شب بخوابد ، خونْ دماغ شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2

حدیث331

امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکَ بِالهِندَباءِ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الماءِ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ، وهُوَ حارٌّ لَیِّنٌ یَزیدُ فِی الوَلَدِ الذُّکورَةَ؛
بر تو باد کاسنی ؛ چرا که آب (منی) را افزون می‌سازد و فرزند را نکو می‌کند . گرم و مُلیّن است و پسرزایی را بیشتر می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 363 ، حدیث 6

حدیث332

امام رضا علیه‌السلام :
الهِندَباءُ شِفاءٌ مِن ألفِ داءٍ ، ما مِن داءٍ فی جَوفِ ابنِ آدَمَ إلاّ قَمَعَهُ الهِندَباءُ ؛
کاسنی ، درمان هزار درد است . هیچ دردی در درون آدمی‌زاده نیست ، مگر این که کاسنی ، آن را در هم می‌کوبد .
لکافی ، جلد 6 ، صفحه 363 ، حدیث 9

حدیث333

امام صادق علیه‌السلام :
کانَ أحَبَّ الصِّباغِ إلی رَسولِ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم الخَلُّ ، وأحَبَّ البُقولِ إلَیهِ الحَوکُ ، یَعنِی : الباذَروجَ؛
نزد پیامبر خدا، سرکه، دوست‌داشتنی‌ترین نانخورِش ، و حَوک (یعنی بادروج)، دوست‌داشتنی‌ترین سبزی بود.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 304 ، حدیث 18

حدیث334

امام علی علیه‌السلام :
کانَ یُعجِبُ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم مِنَ البُقولِ الحَوکُ؛
پیامبر خدا از میان سبزی‌ها، به حَوک ، علاقه داشت .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 364 ، حدیث 1

حدیث335

امام علی علیه‌السلام :
ذُکِرَ لِرَسولِ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم الحَوکُ وهُوَ الباذَروجُ ، فَقالَ : بَقلَتی وبَقلَةُ الأَنبِیاءِ قَبلی ، وإنّی لاَُحِبُّها وآکُلُها؛
نزد پیامبر خدا از حَوک - که همان بادروج است - سخن به میان آوردند . فرمودند: سبزی من و سبزی پیامبران پیش از من است و من ، آن را دوست دارم و می‌خورم.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 387 ، حدیث 1306

حدیث336

امام صادق علیه‌السلام :
الحَوکُ بَقلَةُ الأَنبِیاءِ ، أما إنَّ فیهِ ثَمانَ خِصالٍ : یُمرِئُ ، ویَفتَحُ السُّدَدَ ، ویُطَیِّبُ الجُشاءَ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویُشَهِّی الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ ، إذَا استَقَرَّ فِی جَوفِ الإِنسانِ قَمَعَ الدّاءَ کُلَّهُ ؛
حَوک(بادروج)، سبزی پیامبران است . بدانید که در آن ، هشت ویژگی است : اشتهاآور است، گرفتگی‌های عروق و مجاری را می‌گشاید ، آروغ را خوش‌بو می‌سازد ، دهان را بوی خوش می‌بخشد ، غذا را دوست‌داشتنی می‌سازد ، درد و بیماری را از بدن بیرون می‌کشد و امان انسان از جُذام است . چون در درون انسان جای گیرد ، همه بیماری‌ها را فرو می‌نشاند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 364 ، حدیث 4

حدیث337

امام علی علیه‌السلام :
نَظَرَ رَسولُ اللّه‌ِ إلَی الباذَروجِ ، فَقالَ : هذَا الحَوکُ ، کَأَنّی أنظُرُ إلی مَنبِتِهِ فِی الجَنَّةِ ؛
پیامبر خدا به بادروج نگریستند و فرمودند: این ، حوک است . گویا که رستنگاه آن را در بهشت می‌نگرم .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 319 ، حدیث 2075

حدیث338

امام رضا علیه‌السلام:
- فِی البُقولِ: أفضَلُهَا . . . الهِندَباءُ ، وَالخَسُّ ؛
- درباره سبزی‌ها: بهترینِ آنها ، کاسنی و کاهو است .
الدعوات ، صفحه 159 ، حدیث 436

حدیث339

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم:
الهِندَباءُ سَیِّدُ البُقولِ ؛
کاسنی، مهتر همه سبزی‌هاست .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 313 ، حدیث 2049

حدیث340

امام صادق(علیه السلام) می فرمایند :
الخِلالُ بَعدَ الطَّعامِ ؛ یَشُدُّ اللِّثاتِ ، ویَجلِبُ الرِّزقَ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ؛
خلال کردن پس از [خوردن] غذا ، لثه‌ها را محکم می‌کند، روزی می‌آورد و بوی دهان را خوش می‌سازد.
إحقاق الحقّ ، جلد 12 ، صفحه 283

حدیث341

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند :
تَخَلَّلوا عَلی أثَرِ الطَّعامِ ؛ فَإِنَّهُ صِحَّةٌ لِلنّابِ وَالنَّواجِذِ ، ویَجلِبُ عَلَی العَبدِ الرِّزقَ؛
در پی غذا خوردن ، خلال کنید؛ چرا که مایه سلامت دندان‌های نیش و نواجد (آسیا) است و برای انسان ، جلب روزی می‌کند.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 331 ، حدیث 1061

حدیث342

قال الصادق - علیه السلام -:
من لم یاکل اللحم اربعین یوما ساء خلقه و من ساء خلقه فاذنوا فی اذنه ؛
کسی تا چهل روز گوشت نخورد بداخلاق می شود، وقتی که بداخلاق شد در گوش او اذان بگویید.
(من لایحضره الفقیه ، ج 1، ص 296)

حدیث343

قال رسول الله - صلی الله علیه وآله -:
یا علی !ان الوضوء قبل الطعام و بعده شفاء فی الجسد و یمن فی الرزق ؛
یا علی! قبل از غذا و بعد از غذا، وضو گرفتن ، شفای بدن و برکت در روزی است .
(بحارالانوار، ج 66، ص 356)

حدیث344

قال الصادق - علیه السلام -:
الوضوء قبل الطعام و بعده یذهبان الفقر؛
وضو پیش از غذا و بعد از غذا، فقر را از بین می برد.
(وسائل الشیعه ، ج 1، ص 256)

حدیث345

من شرب الخمر لم تقبل له صلاة اربعین لیلة فان عاد فاربعین لیلة من یوم شربها فان مات فی تلک الاربعین لیلة من غیر توبة سقاه الله یوم القیامة من طینة خبال ؛
کسی که شراب می نوشد نماز وی تا چهل شبانه روز مقبول نیست و اگر بار دیگر لب به شراب زد باز هم تا چهل شب و اگر بدون ((توبه )) در این اوقات بمیرد، خداوند متعال وی را از خاک فاسد سیراب خواهد ساخت .
(تفسیر القمی ، ج 1، ص 181)

حدیث346

قال علی - علیه السلام -:
و ایاکم و البطنة فانها مقساة للقلب و مکسلة عن الصلوة و مفسدة للحسد ؛
از پرخوری دوری کنید که موجب قساوت قلب و باعث کسالت از اقامه نماز و سبب تباهی بدن است .
(غررالحکم ، ص 80)

حدیث347

قال الباقر - علیه السلام -:
من شرب الخمر فسکر منها لم یقبل الله صلاته اربعین یوما فان ترک الصلاة فی هذه الایام ضوعف علیه العذاب لترک الصلاة ؛
کسی که شراب بنوشد و مست شود، تا چهل روز، نماز او قبول نیست ؛ پس اگر نمازی را در این روزها ترک کند، عقاب و کیفر وی نیز چند برابر است .
(ثواب الاعمال ، ص 551)

حدیث348

قال رسول الله - صلی الله علیه وآله -:
من عرف الله و عظمه منع فانه من الکلام و بطنه من الطعام و عنا نفسه بالصیام و القیام ؛
کسی که خدا را شناخت و به عظمتش پی برد، دهان خود را از سخن (بی مورد)، و شکم را از غذای حرام باز می دارد، و به استقبال سختی روزه و نماز جهت دریافت پاداش و جلب رضایت حق می شتابد.
(سفینة البحار، ج 2، ص 178)

حدیث349

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الحِمیَةُ رَأسُ الدَّواءِ ، وَالمَعِدَةُ بَیتُ الدّاءِ ، وعَوِّدوا کُلَّ جِسمٍ مَا اعتادَ؛
پرهیز، سرآمد درمان، و معده، خانه درد است . هر بدنی را به همان که بدان خو می‌گیرد، عادت دهید .
الأحکام النبویّة ، جلد 2 ، صفحه 7

حدیث350

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
شُربُ السَّویقِ بِالزَّیتِ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الباهِ؛
خوردن سویق با روغن زیتون، گوشت می‌رویانَد، استخوان را استحکام می‌بخشد، پوست را نازک می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
الکافی، جلد 6، صفحه 306، حدیث 7

حدیث351

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
اللَّحمُ بِالبَیضِ یَزیدُ فِی الباءَةِ؛
گوشت با تخم‌مرغ ، بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 273

حدیث352

امام کاظم علیه‌السلام می فرمایند:
مَن أکَلَ البَیضَ وَالبَصَلَ وَالزَّیتَ، زادَ فی جِماعِهِ، ومَن أکَلَ اللَّحمَ بِالبَیضِ، کَبُرَ عَظمُ وَلَدِهِ؛
هر کس تخم‌مرغ و پیاز و روغن زیتون بخورد، بر توان جنسی او افزوده شود و هر کس گوشت و تخم‌مرغ بخورد ، استخوان فرزندش درشت باشد .
بحار الأنوار ، جلد 10 ، صفحه 84 ، حدیث 41

حدیث353

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
إنّ نَبِیّاً مِنَ الأَنبِیاءِ شَکا إلَی اللّه‌ِ عز و جل الضَّعفَ ، وقِلَّةَ الجِماعِ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الهَریسَةِ؛
یکی از پیامبران، از ضعف و کمیِ توان آمیزش به درگاه خداوند عز و جل اظهار ناراحتی کرد. خداوند، او را به خوردن حلیم، فرمان داد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 319 ، حدیث 2

حدیث354

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم شَکا إلی رَبِّهِ عز و جل وَجَعَ الظَّهرِ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الحَبِّ بِاللَّحمِ - یَعنِی الهَریسَةَ - ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم به درگاه پروردگار خویش عز و جل از کمرْ درد نالید. خداوند به او فرمود که دانه با گوشت بخورد، یعنی هریسه .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 320 ، حدیث 3

حدیث355

پیامبراکرم صلی الله علیه و‌آله و سلّم می فرمایند:
أتانی جَبرَئیلُ علیه‌السلام فَأَمَرَنی بِأَکلِ الهَریسَةِ ، لِیَشتَدَّ ظَهری ، وأقوی بِها عَلی عِبادَةِ رَبّی؛
جبرئیل ، نزد من آمد و مرا به خوردن هریسه(هَلیم) ، فرمان داد تا پُشتم قوی شود و با آن ، توان بندگی پروردگار خویش بیابم .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 169 ، حدیث 1470

حدیث356

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
خَمسُ خِصالٍ تورِثُ البَرَصَ : النّورَةُ یَومَ الجُمُعَةِ ویَومَ الأَربَعاءِ، وَالتَوَضُّؤُ وَالاِغتِسالُ بِالماءِ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ، وَالأَکلُ عَلَی الجَنابَةِ، وغِشیانُ المَرأَةِ فی أیّامِ حَیضِها، وَالأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ؛
پنج چیز است که پیسی می‌آورَد: نوره کشیدن در روز جمعه و چهارشنبه؛ وضوگرفتن و غسل کردن با آبی که به آفتاب گرم شده است؛ خوردن درحال جنابت؛ آمیزش با زن در هنگام حائض بودنش؛ و خوردن در حال سیری .
الخصال، صفحه 270، حدیث 9

حدیث357

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد .
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854

حدیث358

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5

حدیث359

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها،ویَشُدُّ العَقلَ،ویُمرِئُ الطَّعامَ؛
فراوان کُندُر بخورید، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من، جویدن آن، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 423 ، حدیث 1442

حدیث360

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ؛ یُوَسِّعُ الأَمعاءَ، ویَقطَعُ البَواسیرَ، وإنّا لَنَغبِطُ أهلَ‌العِراقِ بَأَکلِهِمُ‌الأَرُزَّ وَالبُسرَ؛ فَإِنَّهُما یُوَسِّعانِ الأَمعاءَ، ویَقطَعانِ البَواسیرَ؛
برنج، خوب خوراکی است! روده‌ها را فراخ می‌کند و بواسیر را ریشه کن می‌سازد. ما بر مردم عراق ، غبطه می‌خوریم که برنج و خرما خرک می‌خورند. این دو، روده‌ها را فراخ می‌کنند و بواسیر را ریشه کن می‌سازند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 341 ، حدیث 2

حدیث361

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ؛
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث362

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
أکلُ اللَّحمِ النِّیِّ یورِثُ الدُّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت ناپخته ، در شکم ، کِرم ایجاد می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث363

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
یا کُمَیلُ، لا توقِرَنَّ مَعِدَتَکَ طَعاما، ودَع فیها لِلماءِ مَوضِعا، ولِلرّیحِ مَجالاً، ولا تَرفَع یَدَکَ مِنَ الطَّعامِ إلاّ وأنتَ تَشتَهیهِ؛ فَإِن فَعَلتَ ذلِکَ فَأَنتَ تَستَمرِئُهُ ؛ فَإِنَّ صِحَّةَ الجِسمِ مِن قِلَّةِ الطَّعامِ وقِلَّةِ الماءِ؛
ای کمیل! مبادا معده‌ات را از خوراک، سنگین کنی. در آن، جایی برای آب و جایی برای باد وا گذار و هنگامی که هنوز به خوردن اشتها داری ، از غذا خوردن دست بکش،که اگر چنین کنی، غذا را گوارا خواهی یافت؛ چه، تندرستی، از کم خوردن و کم آشامیدن است .
تحف العقول ، صفحه 172

حدیث364

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
الاِستِلقاءُ بَعدَ الشِّبَعِ : یُسمِنُ البَدَنَ ، ویُمرِئُ الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ؛
به پشت دراز کشیدن پس از غذا خوردن، بدن را چاق می‌کند، غذا را گوارا می‌سازد و درد را [از درون انسان] بیرون می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 412 ، حدیث 9

حدیث365

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنَ عِمرانَ أنِ ابدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعین داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران ، وحی فرستاد که :غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که در نمک ، درمان هفتاد درد است که کمترین آنها ، دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم درد باشد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 398 ، حدیث 21

حدیث366

امام حسین علیه‌السلام می فرمایند:
قالَ لی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ ، نَم عَلی قَفاکَ یَخمَص بَطنُکَ ، وَاشرَبِ الماءَ مَصّا یَمرَأکَ أکلُکَ؛
پیامبر خدا به من فرمودند: فرزندم! به پشت بخواب تا شکمت کوچک شود ، آب را به مکیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید.
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 59

حدیث367

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
مَنْ غَسَلَ یَدَهُ قَبْلَ الطَّعَامِ وَبَعْدَهُ بُورِکَ لَهُ فِی أوَّلِهِ وَآخِرِهِ، وَعَاشَ مَاعَاشَ فِی سَعَةٍ، وَعُوفِیَ مِنْ بَلْوًی فِی جَسَدِهِ ؛
هر که قبل و بعد از غذا دستهایش را بشوید، در اول و آخر آن غذا به او برکت داده شود و تا زنده است در رفاه به سر برد و از بیماری جسمی در امان ماند .
المحجّه البیضاء : 3 / 6

حدیث368

امام حسن علیه‌السلام می فرمایند:
آداب سفره دوازده تاست که هر مسلمانی باید آنها رابداند : چهارتای آنها واجب است ، چهار تا سنّت (مستحب) و چهار تا از باب رعایت ادب می‌باشد . امّا آن چهارتا که واجبند : معرفت ، خشنودی ، نام خدا بر زبان آوردن و شکرگزاری . و آن چهار که سنّت است : دست شستن پیش از غذا خوردن ، نشستن بر طرف چپ (بدن) ، خوردن با سه انگشت و لیسیدن انگشتها . و امّا آن چهار که از باب رعایت ادب می‌باشد : خوردن از آنچه در جلوی توست ، کوچک گرفتن لقمه ، خوب جویدن غذا و کمتر نگاه کردن به صورت مردم .
وسائل الشیعه : 16 / 539 / 1

حدیث369

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
أقِرُّوا الحَارَّ حَتّی یَبْرَدَ ، فإنَّ رَسُولَ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم قُرِّبَ إلَیْهِ طَعَامٌ حَارٌّ فَقَالَ : أقِرُّوهُ حَتَّی یَبْرَدَ ، مَا کَانَ اللّه‌ُ عَزَّ وَجَلَّ لِیُطْعِمَنَـا النَّـارَ، وَالبَرَکَةُ فِی البَارِدِ .
غذای داغ را سرد کنید؛ زیرا غذای داغی در برابر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم نهاده شد ، آن حضرت فرمودند : بگذارید تا سرد شود . خداوند به ما آتش نمی‌خوراند و برکت در غذای سرد است .
الکافی : 6 / 321 / 1

حدیث370

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
ابْدَؤوا بِالمِلْحِ فِی أوَّلِ طَعَامِکُمْ ، فَلَوْ یَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِی المِلْحِ لاخْتَارُوُهُ عَلَی الدِّرْیَاقِ الُمجَرَّبِ .
غذایتان را با خوردن نمک آغاز کنید ؛ چه، اگر مردم می‌دانستند که نمک چه فوایدی دارد آن را بر پادزهر مجرَّب ترجیح می‌دادند .
وسائل الشیعة : 16 / 520 / 3

حدیث371

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
مَنْ أکَلَ وَذُو عَیْنَیْنِ یَنْظُرُ إلَیْهِ وَلَمْ یُواسِهِ ابْتُلِی بِدَاءٍ لاَ دَوَاءَ لَهُ .
هر که در حال خوردن غذا باشد و بیننده‌ای به او بنگرد و وی او را شریک غذای خود نکند به دردی بی‌درمان گرفتار آید.
تنبیه الخواطر : 1 / 47

حدیث372

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
کُلْ وَأنتَ تَشْتَهِی ، وَأمْسِکْ وَأنتَ تَشْتَهِی؛
وقتی اشتها داری غذا بخور و هنوز اشتها داری دست از خوردن بشوی .
بحار الأنوار : ج 62 / 290

حدیث373

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
کُلْ وَأنتَ تَشْتَهِی ، وَأمْسِکْ وَأنتَ تَشْتَهِی .
وقتی اشتها داری غذا بخور و هنوز اشتها داری دست از خوردن بشوی .
بحار الأنوار : ج 62 / 290

حدیث374

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
أفضَلُکُم مَنزِلَةً عندَاللّه تعالی أطوَلُکُم جُوعا وتَفَکُّرا، وأبغَضُکُم إلَی اللّه تعالی کُلُّ نَؤومٍ وأکُولٍ وشَروبٍ .
بلند پایه‌ترین شما نزد خداوند متعال کسی است که مدتهای طولانی‌تری گرسنگی بکشد و به تفکّر بپردازد و منفورترین شما نزد خداوند متعال هر آن کسی است، که پرخواب و پرخور و پرنوش باشد .
تنبیه الخواطر : 1/100

حدیث375

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
القَلبُ یَتَحمّلُ الحِکمَةَ عند خُلُوِّ البَطْنِ ، القَلبُ یَمُجُّ الحِکمَةَ عند امْتِلاءِ البَطْنِ .
آن گاه که معده خالی باشد ، دل حکمت را می‌پذیرد؛ زمانی که معده پر باشد دل حکمت را بیرون می‌افکند .
تنبیه الخواطر : 2 / 119

حدیث376

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
و اکلی ضیفک فإنّ الضّیف یستحیی أن یأکل وحده؛
همراه مهمان خویش غذا خور زیرا مهمان شرم دارد که تنها غذا خورد.
نهج الفصاحه

حدیث377

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
نصف ما یحفر لامّتی من القبور من العین و المعده؛
یک نیمه قبرها که برای امت من حفر می شود از چشم بد و پرخوری است.
نهج الفصاحه

حدیث378

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
المعده بیت الدّاء و الحمیه رأس کلّ دواء؛
معده خانه مرض است و پرهیز سر آمد دواهاست.
نهج الفصاحه

حدیث379

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من شرب خمرا خرج نور الإیمان من جوفه؛
هر که شراب نوشد نور ایمان از ضمیرش برود.
نهج الفصاحه

حدیث380

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من شرب الخمر أتی عطشان یوم القیمه؛
هر که شراب نوشد روز قیامت تشنه بیارندش.
نهج الفصاحه

حدیث381

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من أطعم مریضا شهوته أطعمه اللَّه من ثمار الجنّه؛
هر که غذای دلخواه مریضی را به او بخوراند خدا از میوه های بهشت به او بخوراند.
نهج الفصاحه

حدیث382

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من قلّ طعمه صحّ بدنه و من کثر طعمه سقم بدنه و قسا قلبه؛
هر کس کم خورد سالم ماند و هر که بسیار خورد تنش بیمار و دلش سخت گردد.
نهج الفصاحه

حدیث383

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من تعوّد کثره الطّعام و الشّراب قسا قلبه؛
هر که به پرخوری عادت کند، دلش سخت شود.
نهج الفصاحه

حدیث384

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لا تمیتوا القلوب بکثره الطّعام و الشّراب فإنّ القلب یموت کالزّرع إذا کثر علیه الماء؛
دلهای خویش را به کثرت خوردن و نوشیدن نمیرانید که دل چون زراعت است وقتی آب آن زیاد شد خواهد مرد.
نهج الفصاحه

حدیث385

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لا تشربوا الخمر فإنّها مفتاح کلّ شرّ؛
شراب منوشید که کلید همه بدی هاست.
نهج الفصاحه

حدیث386

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لن یزال العبد فی فسحه من دینه ما لم یشرب الخمر و إذا شربها خرق اللَّه عنه ستره و کان الشّیطان ولیّه و سمعه و بصره یسوقه إلی کلّ شرّ و یصرفه عن کلّ خیر؛
بنده تا شراب ننوشد عرصه دین بر او گشاده باشد و چون بنوشد پرده خدا از او بدرد و شیطان یار و گوش و چشم او شود و او را بسوی بدی ها براند و از نیکیها منصرف کند.
نهج الفصاحه

حدیث387

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کلوا جمیعا و لا تفرّقوا فإنّ طعام الواحد یکفی الأثنین و طعام الأثنین یکفی الثّلاثه و الأربعه کلوا جمیعا و لا تفرّقوا فإنّ البرکه مع الجماعه؛
با هم غذا خورید و پراکنده مشوید که غذای یکی برای دو تن کافی است و غذای دو تن برای سه تن و چهار تن کافی است، با هم غذا خورید و پراکنده مشوید که برکت قرین جماعت است.
نهج الفصاحه

حدیث388

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کلوا الزّیت و أدهنوا به فإنّه من شجره مبارکه؛
زیتون خورید و با آن روغن کاری کنید که از درخت مبارک است.
نهج الفصاحه

حدیث389

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کبر مقتا عند اللَّه الأکل من غیر جوع و النّوم من غیر سهر و الضّحک من غیر عجب؛
خوردن بی گرسنگی و خواب بدون خستگی و خنده بی شگفت نزد خدا به سختی منفور است.
نهج الفصاحه

حدیث390

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیکم بالزّبیب فإنّه یکثف المرّه و یذهب بالبلغم و یشدّ العصب و یذهب بالعیاء و یحسن الخلق و یطیب النّفس و یذهب بالهمّ؛
مویز خورید که صفرا را غلیظ کند و بلغم را ببرد و عصب را قوی کند و کند ذهنی را ببرد و خلق را نیکو کند و جان را پاک دارد و غم را ببرد.
نهج الفصاحه

حدیث391

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الطّاعم الشّاکر بمنزله الصّائم الصّابر؛
غذا خور شکرگزار چون روزه دار صبور است.
نهج الفصاحه

حدیث392

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
شرّ الناس من أکل وحده و منع رفده و جلد عبده و شرّ منه من لا یقیل عثره و لا یقبل معذره و شرّ منه من لا یرجی خیره و لا یؤمن شرّه؛
بدترین مردم آن کس است که تنها غذا خورد و رسیده خویش را بی نصیب کند و بنده خویش را بزند و بدتر از او کسی است که خطائی را نبخشد و عذری نپذیرد و بدتر از او کسی است که به خیرش امید نیست و از شرش امان نیست.
نهج الفصاحه

حدیث393

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
شارب الخمر کعابد وثن؛
شراب خوار مانند بت پرست است.
نهج الفصاحه

حدیث394

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تعشّوا و لو بکفّ من حشف فإنّ ترک العشاء مهرمه؛
شام بخورید اگر چه مشتی خرمای پست باشد زیرا شام نخوردن مایه ضعف و پیری است.
نهج الفصاحه

حدیث395

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا بألبان البقر فإنّی أرجوا أن یجعل اللَّه فیها شفاء فإنّها تأکل من کلّ الشّجر؛
با شیر گاو مداوا کنید زیرا من امیدوارم که خدا در آن شفا قرار داده باشد زیرا از همه درختان می چرد.
نهج الفصاحه

حدیث396

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
البطانه تقسی القلب؛
پرخوری دل را سخت می کند.
نهج الفصاحه

حدیث397

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
برّدوا طعامکم یبارک لکم فیه؛
غذای خود را سرد کنید تا برکت یابد.
نهج الفصاحه

حدیث398

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
بئس الطّعام طعام العرس یطعمه الأغنیاء و یمنعه المساکین؛
چه بد است غذای عروسی که ثروتمندان از آن بخورند و فقیران محروم مانند.
نهج الفصاحه

حدیث399

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ للطّاعم الشّاکر من الأجر مثل ما للصّائم الصّابر؛
پاداش آن که غذا می خورد و شکر می گزارد مانند روزه دار صبور است.
نهج الفصاحه

حدیث400

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه لیرضی عن العبد أن یأکل الأکله فیحمده علیها أو یشرب الشّربه فیحمده علیها؛
خداوند از بنده خشنود می شود به اینکه غذا بخورد و خدا را سپاس گزارد، یا آب بیاشامد و خدا را سپاس گزارد.
نهج الفصاحه

حدیث401

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ أطیب طعامکم ما مسّته النّار؛
بهترین غذاهای شما آن است که به آتش پخته شود.
نهج الفصاحه

حدیث402

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أکرموا الخبز فإنّ اللَّه أنزله من برکات السّماء و أخرجه من برکات الأرض؛
نان را گرامی شمارید زیرا خداوند آن را از برکات آسمان فرو فرستاده و از برکات زمین بیرون آورده است.
نهج الفصاحه

حدیث403

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اجتنبوا الخمر فإنّها مفتاح کلّ شرّ؛
از شراب بگریزید که کلید همه بدیهاست.
نهج الفصاحه

حدیث404

قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
مَنْ شَرِبَ مِنْ سُؤْرِ أخیهِ تَبَرُّکاً بِهِ، خَلَقَ اللّهُ بَیْنَهُما مَلِکاً یَسْتَغْفِرُ لَهُما حَتّی تَقُومَ السّاعَةُ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
کسی که دهن خورده برادر مؤمنش را به عنوان تبرّک میل نماید، خداوند متعال ملکی را مأمور می گرداند تا برای آن دو نفر تا روز قیامت طلب آمرزش و مغفرت نماید.
اختصاص شیخ مفید، ص 189

حدیث405

قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
کُلُوا ما یَسْقُطُ مِنَ الْخوانِ فَإنَّهُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داء بِإذْنِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، لِمَنْ اَرادَ أنْ یَسْتَشْفِیَ بِهِ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
آنچه اطراف ظرف غذا و سفره می ریزد جمع کنید و بخورید، که همانا هرکس آن ها را به قصد شفا میل نماید، به اذن حق تعالی شفای تمام دردهای او خواهد شد.
مستدرک الوسائل، ج 16، ص 291، ح 19920

حدیث406

قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
أطْعِمُوا صِبْیانَکُمُ الرُّمانَ، فَإنَّهُ اَسْرَعُ لاِلْسِنَتِهِمْ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
به کودکان خود انار بخورانید تا زبانشان بهتر و زودتر باز شود.
امالی طوسی، ج 1، ص 372

حدیث407

قال رَسُولُ اللّهِ - صلی الله علیه وآله - :
لا تُشْبِعُوا، فَیُطْفأ نُورُ الْمَعْرِفَةِ مِنْ قُلُوبِکُمْ؛
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
شکم خود را از خوراک سیر و پر مگردانید، چون که سبب خاموشی نور عرفان و معرفت ـ در افکار و ـ قلب هایتان می گردد.
مستدرک الوسائل، ج 16، ص 218، ح 19646

حدیث408

قال رَسُولُ اللّهِ - صلی الله علیه وآله - :
مَنْ قَلَّ طَعامُهُ، صَحَّ بَدَنُهُ، وَ صَفا قَلْبُهُ، وَ مَنْ کَثُرَ طَعامُهُ سَقُمَ بَدَنُهَ وَ قَسا قَلْبُهُ؛
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
هر که خوراکش کمتر باشد بدنش سالم و قلبش با صفا خواهد بود، و هر کس خوراکش زیاد باشد امراض جسمی بدنش و کدورت، قلبش را فرا خواهد گرفت.
بحارالأنوار، ج 59، ص 268، ح 53

حدیث409

قال رَسُولُ اللّهِ - صلی الله علیه وآله - :
مَنْ وَجَدَ کَسْرَةً اَوْ تَمْرَةً فَأکَلَهَا لَمْ یُفارِقْ جَوْفَهُ حَتّی یَغْفِرَاللّهُ لَهُ؛
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
هر کس تکّه ای نان یا دانه ای خرما در جائی ببیند، و آن را بردارد و میل کند، مورد رحمت و مغفرت خداوند قرار می گیرد.
بحارالأنوار، ج 63، ص 430، ح 12

حدیث410

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
شُربُ السَّویقِ بِالزَّیتِ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الباهِ؛
خوردن سویق با روغن زیتون، گوشت می‌رویانَد، استخوان را استحکام می‌بخشد، پوست را نازک می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 306 ، حدیث 7

حدیث411

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد.
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854

حدیث412

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5

حدیث413

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها، ویَشُدُّ العَقلَ، ویُمرِئُ الطَّعامَ .
فراوان کُندُر بخورید، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من ، جویدن آن ، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 423 ، حدیث 1442

حدیث414

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ .
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث415

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
السَّویقُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ؛
سویق ، گوشت می‌رویاند و استخوان را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 305 ، حدیث 3 66

حدیث416

امام باقرعلیه‌السلام می فرمایند:
ما أعظَمَ بَرَکَةَ السَّویقِ ! إذا شَرِبَهُ الإِنسانُ عَلَی الشِّبَعِ أمرَأَهُ وهَضَمَ الطَّعامَ ، وإذا شَرِبَهُ الإِنسانُ عَلَی الجوعِ أشبَعَهُ ، ونِعمَ الزَّادُ فِی السَّفَرِ وَالحَضَرِ السَّویقُ؛
سویق، چه قدر پُربرکت است! اگر انسان در حالی که سیر است ، آن را بخورد ، غذا را گوارش می‌دهد و اگر در حالی که گرسنه است ، بخورد ، او را سیر می‌سازد . سویق ، چه نیکو توشه‌ای در سفر و در حضر است !
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 278 ، حدیث 13

حدیث417

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
السَّویقُ یَهضِمُ الرُّؤوسَ؛
سویق،کلّه‌پاچه را هضم می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 306 ، حدیث 10

حدیث418

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
من‌کانَت هِمَّتُهُ ما یَدخُلُ بَطنَهُ ، کانَت قِیمَتُهُ ما یَخرُجُ مِنهُ؛
هر که هــمّ و غـمّش چیزی بـاشد که وارد شکمش می‌شود ، ارزشش به اندازه همان چیزی است که از شکمش خارج می‌شود .
غرر الحکم : 8830

حدیث419

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
لاَ تَدَعُوا آنِیَتَکُمْ بِغَیْرِ غِطَاءٍ ؛ فإنَّ الشَّیْطَانَ إذَا لَمْ تُغَطَّ الآنِیَةُ بَزَقَ فِیها ، وَأخَذَ مِمَّا فِیهَا مَا شَاءَ؛
ظرفهای خود را بدون در پوش نگذارید ؛ زیرا هر گاه روی ظرفها پوشیده نباشد ، شیطان در آنها آب دهان می‌اندازد و هر چه بخواهد از آنها بر می‌دارد .
مستدرک الوسائل : 8 / 295 / 9485

حدیث420

قِلَّةُ الغِذاءِ أکرَمُ لِلنَّفسِ ، وأدوَمُ لِلصِّحَّةِ .
کم‌خوری، مایه گرامی داشتن بیشترِ خویش است و سلامت را بیشتر استمرار می‌بخشد .
غرر الحکم ، حدیث 6819

حدیث421

امام علی علیه‌السلام :
قِلَّةُ الأَکلِ یَمنَعُ کَثیراً مِن أعلالِ الجِسمِ .
کم‌خوری ، مانع بسیاری از بیماری‌های جسم می‌شود .
غرر الحکم ، حدیث 6768

حدیث422

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ أهلَ البَیتِ لَیَقِلُّ طُعمُهُم ؛ فَتَستَنیرُ بُیوتُهُم .
ساکنان یک خانه ، در اثر کم خوردن غذا ، خانه‌شان نورانی می‌گردد .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 391

حدیث423

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
الاَکْلُ عِندَ اَهلِ المُصیبَةِ مِن عَمَلِ الجاهِلیَّةِ وَ السُّنَّةُ البَعْثُ اِلَیْهِم بِالطَّعامِ؛
غذا خوردن نزد مصیبت‌زدگان و با خرج آنان، از رفتارهای جاهلیت است و سنّت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرستادن غذا برای مصیبت‌زدگان است.
من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 182.

حدیث424

امام کاظم علیه‌السلام می فرمایند:
اِنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله کانَ اِذا اَتاهُ الضَّیْفُ اَکَلَ مَعَهُ وَ لَمْ یَرْفَعْ یَدَهُ مِنَ الْخِوانِ حَتّی یَرْفَعَ الضَّیْفُ یَدَهُ؛
رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله هرگاه میهمان داشتند، با او غذا می‌خوردند و دست از سفره و غذا نمی‌کشیدند، تا آن‌که میهمان دست از غذا خوردن بکشد.
کافی، ج 6، ص 286 .

حدیث425

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
مَنْ قَلَّ طَعْمُهُ صَحَّ بَدَنُهُ وَ مَنْ کَثُرَ طَعْمُهُ سَقُمَ بَدَنُهُ وَ قَسا قَلْبُهُ؛
هر کس کم بخورد، سالم می‌ماند و هر کس زیاد بخورد تنش بیمار می‌شود و قساوت قلب پیدا می‌کند.
نهج الفصاحه، ح 2779.

حدیث426

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند :
کَثْرَةُ اَکْلِ الْبَیْضِ وَ اِدْمانُهُ یورِثُ الطُّحالَ وَ ریاحا فی رَأسِ الْمَعِدَةِ وَ الاِْمْتِلاءُ مِنَ الْبَیْضِ الْمَسْلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِْبْتِهارَ؛
زیاد خوردن تخم مرغ و معتاد شدن به آن، بیماری ورم طحال می‌آورد و ایجاد کننده بادهایی در سرِ معده است و زیاد خوردن تخم‌مرغ آب پز، نفَس تنگی و نفَس بریدگی می‌آورد.
بحارالأنوار، ج 59، ص 321 .

حدیث427

از امام صادق علیه‌السلام درباره تره پرسیدند، فرمودند:
آن را بخورید، چرا که در آن، چهار ویژگی است: دهان را خوشبو می‌کند، بادها را از بدن می‌برد، بواسیر را ریشه کن می‌کند، و برای کسی که پیوسته بخورد، مایه ایمنی از جذام است.
کافی، ج 6، ص 365، ح 4 .

حدیث428

امام صادق علیه‌السلام :
اَلْجَزَرُ اَمانٌ مِنَ القُولَنْجِ وَ الْبَواسیرِ وَ یُعینُ عَلَی الجِماعِ؛
هویج، مایه ایمنی از قولنج و بواسیر است و آمیزش جنسی را تقویت می‌کند.
کافی، ج 6 ، ص 372، ح 2

حدیث429

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
نِعْمَ اللُّقْمَةُ الْجُبْنُ، تُعْذِبُ الْـفَمَ وَ تُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ تَهْضِمُ ما قَبْلَهُ وَ تُشَهِّی الطَّعامَ؛
چه خوب لقمه‌ای است پنیر، دهان را تر و تازه و خوشبو می‌کند، غذای قبلی را هضم و غذا را مطبوع می‌سازد.
بحارالأنوار، ج 63، ص 105، ح 11 .

حدیث430

مردی به امام صادق علیه‌السلام گفت: فدایت شوم! در بدنم احساس ضعف می‌کنم. امام علیه‌السلام به او فرموند: شیربخور، چرا که گوشت می‌رویاند و استخوان را محکم می‌کند.
کافی، ج 6، ص 336، ح 7.

حدیث431

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
کندر بخورید؛ زیرا همان‌طور که انگشت، عرق را از پیشانی پاک می‌کند، کندر هم سوزش قلب را می‌برد و کمر را محکم و عقل را زیاد می‌کند و ذهن را ذکاوت و چشم را جلا می‌بخشد و فراموشی را از میان می‌برد.
طب النبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، ص 6.

حدیث432

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
اَلْبَصَلُ یَذْهَبُ بِالنَّصَبِ وَ یَشُدُّ الْعَصَبَ وَ یَزیدُ فِی الْخُطی وَ یَزیدُ فِی الْماءِ وَ یَذْهَبُ بِالحُمَّی؛
پیاز، خستگی را می‌برد، اعصاب را قوی می‌کند، قدم‌ها را چاپک و نیروی جنسی را زیاد می‌کند و تب را می‌برد.
کافی، ج 6، ص 374، ح 2 .

حدیث433

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
اَطْعِمُوا الْمَبطونَ خُبزَ الاَْرُزِّ، فَما دَخَلَ جَوْفَ الْمَبطونِ شَیْ‌ءٌ اَنْفَعُ عَنْهُ، اَما اِنَّهُ یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یَسُلُّ الدّاءَ سَلاًّ ؛
به کسی که دل درد (اسهال)، دارد نان برنجی بدهید، چرا که برای دل درد چیزی مفیدتر از آن نیست. بدانید که آن، معده را پاک و درد را کاملاً آرام می‌کند.
کافی، ج 6، ص 305، ح 2 .

حدیث434

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
جماع پی‌درپی بدون غسل باعث جنون فرزند می‌شود. زیاد خوردن تخم مرغ و استمرار بر آن، باعث بیماری طحال و گاز معده می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث435

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
انباشته کردن شکم از تخم مرغ آب‌پز باعث گرفتگی قلب و تنگی نفس می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث436

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشی (حلال گوشت) و گاو باعث تغییر (به‌هم‌ریختگی) عقل و سرگردانی فهم و کندذهنی و فراموشی می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث437

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
عَلَیْکُمْ بِالاْءِهلیلَجَ الاَْسْوَدَ فَاِنَّهُ مِنْ شَجَرَةِ الْجَنَّةَ وَ طَعْمُهُ مُرٌّ و فیهِ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ؛
هلیله سیاه بخورید، که از درختان بهشت است. مزه آن تلخ است ولی شفای هر دردی است.
طب النبی، ص 31 .

حدیث438

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ، ماداوَوْا مَرضاهُمْ اِلاّ بِهِ، اَلا وَ اِنَّهُ اَسْرَعُ شَیْ‌ءٍ مَنْفَعَةً لِلْفُؤادِ خاصَّةً وَ اِنَّهُ نَضوحَةٌ؛
اگر مردم می‌دانستند چه خواصی در سیب وجود دارد، بیماران خود را تنها با آن درمان می‌کردند. سیب سریع‌تر از هر چیزی به قلب فایده می‌رساند؛ به‌ویژه آن‌که خوشبو کننده است.
طب الائمّة، ص 135 .

حدیث439

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
مَنْ غَرَسَ فی نَفْسِهِ مَحَبَّةَ اَنواعِ الطَّعامِ، اِجْتَنی ثِمارَ فُنونِ الاَْسْقامِ ؛
هر کس در دل خود، نهال علاقه به غذاهای گوناگون را بکارد، محصول بیماری‌های گوناگون از آن می‌چیند.
غررالحکم، ح 9219 .

حدیث440

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
هر غذایی که بر آن نام خدا برده نشود، درد است و هیچ برکتی در آن نیست و کفاره نبردن نام خدا این است که چنانچه سفره پهن است، نام خدا را ببری و به خوردن غذا ادامه دهی.
تاریخ دمشق، ج 60، ص 325 .

حدیث441

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
خداوند تبارک و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است مگر آن‌که در آن سود و صلاحی بوده و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام ننموده، مگر آن‌که در آ ن زیان و نابودی و فسادی بوده است، پس هر چیز سودمندی نیرو بخش جسم، که باعث تقویت بدن است حلال شده است و هر چیزی که قوای جسمانی را از بین ببرد و یا موجب مرگ شود حرام است.
مستدرک الوسائل، ج 16، ص 333، ح 2 .

حدیث442

امام علی علیه‌السلام می فرمایند :
أَکْلُ السَّفَرْجَلِ قُوَّةٌ لِلْقَلْبِ الضَّعیفِ وَهُوَ یُطَیِّبُ الْمِعْدَةَ وَ یُذَکِّی الْفُؤادَ وَ یُشَجِّعُ الْجَبانَ وَ یُحَسِّنُ الْوَلَدَ؛
خوردن بِه، قلب ضعیف را قوی، معده را پاک، ترسو را شجاع و فرزند را زیبا می‌کند.
تحف العقول، ص 101.

حدیث443

امام علی علیه‌السلام :
کُلُوا التُّفّاحَ فَاِنَّهُ یَدْبَغُ المَعِدَةَ؛
سیب بخورید، چرا که معده را پاک می‌کند.
کافی، ج 6، ص 357، ح 11.

حدیث444

پیامبراکرم صلی الله علیه وآله و سلم می فرمایند :
مَنْ اَحَبَّ اَنْ یُحِبّهُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ فَلْیَاْکُلْ مَع ضَیفِهِ؛
هر کس دوست دارد که خدا و رسولش او را دوست داشته باشند، با میهمان خود غذا بخورد.
تنبیه الخواطر، ج 2، ص 116 .

حدیث445

پیامبراکرم صلی الله علیه وآله و سلم می فرمایند :
طَعامُ السَّخیِّ دَواءٌ وَ طَعامُ الشَّحیحِ داءٌ؛
غذای سخاوتمند، داروست و غذای بخیل، درد.
بحارالأنوار، ج 71 ، ص 357، ح 22.

حدیث446

امام رضا علیه السلام می فرمایند :
اَلسَّخیُّ یَأکُلُ مِن طَعامِ النَّاسِ لِیَاْکُلوا مِنْ طَعامِهِ ، وَ البَخیلُ لا یَاْکُلُ مِنْ طَعامِ النَّاسِ لِئَلّا یَأکُلوا مِنْ طَعامِهِ؛
سخاوتمند، از غذای مردم می‌خورد، تا مردم از غذای او بخورند، اما بخیل از غذای مردم نمی‌خورد تا آنها نیز از غذای او نخورند.
عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 15، ح 26.

حدیث447

امام رضا علیه السلام می فرمایند :
شُرْبُ الْماءِ الْبارِدِ عَقیبَ الشَّیْ‌ءِ الحارِّ وَ عَقیبَ الحَلاوَةِ یَذْهَبُ بِالاَْسْنانِ... وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ یَفْسُدَ اَسْنانُهُ فَلا یَأکُلْ حُلْوا اِلاّ بَعْدَ کَسْرَةِ خُبزٍ؛
خوردن آب سرد بعد از چیزهای گرم و شیرینی، دندان‌ها را از بین می‌برد ... هر کس می‌خواهد دندان‌هایش فاسد نشود، شیرینی نَخورد، مگر پس از خوردن لقمه‌ای نان.
بحارالأنوار، ج 62، ص 321، ح 325.

حدیث448

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
نِعْمَ الطَّعامُ الزَّیْتُ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَیُصْفِی اللَّوْنَ وَیَشُدُّ الْعَصَبَ وَیَذْهَبُ بِالْوَصَبِ وَیُطْفِئُ الْغَضَبَ؛
زیتون غذای خوبی است، دهان را خوشبو می‌کند، بلغم را از بین می‌برد، رنگ پوست را صفا می‌بخشد، اعصاب را محکم می‌کند، مرض را می‌برد و خشم را خاموش می‌کند.
مکارم الاخلاق، ص 190.

حدیث449

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
اَلْخِلالُ بَعْدَ الطَّعامِ، یَشُدُّ اللِّثاتِ وَ یَجْلِبُ الرِّزْقَ وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ؛
خلال کردن بعد از غذا، لثه‌ها را محکم، روزی را زیاد و دهان را خوشبو می‌کند.
احقاق الحق، ج 12، ص 283 .

حدیث450

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
... وَ السَّعْتَرُ وَ الْمِلحُ... یُطَیِّبانِ النَّـکْهَةَ؛
آویش و نمک، دهان را خوشبو می‌کنند.
مکارم الاخلاق، ج 1، ص 416، ح 1410.

حدیث451

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
کانَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله اِذا اَفْطَرَ بَدَاَ بِحَلْواءَ یُفْطِرُ عَلَیْها، فَاِنْ لَمْ یَجِدْ فَسُکَّرَةٍ اَو تَمَراتٍ، فَاِذا اَعوَزَ ذلِکَ کُلَّهُ فَماءٍ فاتِرٍ وَ کانَ یَقولُ: یُنَقِّی الْمَعِدَةَ وَ الْکَبِدَ وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ وَ الْفَمَ وَ یُقَوِّی الاَْضْراسَ... ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله با حلوا افطار می‌کردند و اگر حلوا نبود، با چیز شیرین دیگر و یا چند دانه خرما و اگر نبود، با آب گرم و می‌فرمودند: آب گرم معده و جگر را پاک، دهان را خوشبو و دندان‌ها را تقویت میکند.
کافی، ج 4، ص 152، ح 4.

حدیث452

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
مَنْ اَصابَهُ ضَعْفٌ فی قَلْبِهِ اَو بَدَنِهِ فَلْیَأکُلْ لَحْمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ فَاِنَّهُ یُخْرِجُ مِنْ اَوصالِهِ کُلَّ داءٍ وَ غائِلَةٍ وَ یُقَّوی جِسْمَهُ وَ یَشُدُّ لِثَـتَهُ؛
هر کس به ضعفی در قلب یا بدن خویش گرفتار شد، باید گوشت گوسفند با شیر بخورد، چرا که این خوراک، هر درد و بلایی را از اندام وی بیرون می‌بَرَد و تن او را تقویت و لثه‌اش را محکم می‌کند.
محاسن، ج 2، ص 259، ح 1819 .

حدیث453

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
ما أَدَرْتَ عَلَیْهِ لِسانَکَ فَأَخْرَجْتَهُ فَابْلَعْهُ وَما أَخْرَجْتَهُ بِالْخَلالِ فَارْمِ بِهِ؛
بعد از غذا زبان را دور دهان بگردان، هرچه با زبان درآمد فرو ببر، و آنچه را با خلال بیرون آوردی از دهان بیرون افکن.
مکارم الأخلاق، ص152 .

حدیث454

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
نِعمَ الطَّعامُ الزَّبیبُ... وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ؛
چه خوب خوراکی است مویز؛ ... و دهان را خوشبو می‌کند.
اختصاص، ص 124.

حدیث455

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند:
زَیـِّنوا مَوائِدَکُم بِالْبَقْلِ؛ فإِنَّها مَطرَدَةٌ لِلشَّیاطینِ مَعَ التَّسمیَةِ؛
سفره‌هایتان را با سبزی، زینت دهید ؛ زیرا سبزی با بسم اللّه الرحمن الرحیم، شیطان را طرد می‌کند.
مکارم الأخلاق، ص 176.

حدیث456

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
اَلْجَماعَةُ بَرَکَةٌ وَ السَّحوُر بَرَکَةٌ وَ اِطْعامٌ مِنَ اللَّیْلِ بَرَکَةٌ. تَسَحَّروا تَزْدادوا قُوَّةً، تَسَحَّروا تُصیبُوا السُّنَّةَ، تَسَحَّروا وَ لَوْ بِجُرْعَةٍ مِنْ ماءٍ ؛
جماعت، غذای سحر و غذا دادن در شب، برکت است. سحری بخورید تا نیرویتان زیاد شود. سحری بخورید تا به سنّت عمل کرده باشید؛ سحری بخورید هر چند یک جرعه آب باشد.
(تیسیر المطالب، ص 282. )

حدیث457

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
اِذا وُضِعَتِ الْمائِدَةُ حَفَّتها اَرْبَعَةُ آلاْفِ مَلَکٍ، فَاِذا قالَ الْعَبْدُ: بِسمِ اللّه‌ِ قالَتِ الْمَلائِکَةُ: بارَکَ اللّه‌ُ عَلَیْکُم فی طَعامِکُم ثُمَّ یَقولونَ لِلشَّیْطانِ اُخْرُجْ یا فاسِقُ، لا سُلطانَ لَکَ عَلَیْهِمْ؛
هرگاه سفره پهن می‌شود، چهار هزار فرشته در اطراف آن گرد می‌آیند. چون بنده بگوید: بسم اللّه فرشتگان می‌گویند: خداوند، به غذایتان برکت دهد! سپس به شیطان می‌گویند: ای فاسق! بیرون شو. تو بر آنان، راه تسلّط نداری.
کافی، ج 6، ص 292

حدیث458

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
کُلوا جَمیعا وَ لا تَفَرَّقوا فَاِنَّ الْبَرَکَةَ مَعَ الْجَماعَةِ؛
با هم غذا بخورید و پراکنده نباشید، که برکت با جماعت است.
بحارالأنوار، ج 66، ص 349

حدیث459

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
پر خوری که انسان را به رنج اندازد از زیرکی و دریافت نیز او را باز دارد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث460

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
کسی که زیاد کند سیری خود ر پر خوری و امتلاء او را به رنج اندازد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث461

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
چگونه پاک و صاف گردد فکر و اندیشه کسی که سیری و پرخوری را ادامه می دهد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث462

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
کم است کسی که غذای بسیار خورد و بیمار نگردد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث463

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
هنگامی که شکم از مال مباح پر شد، دل از رسیدن به صلاح کور گردد. (وای به حال مال حرام)
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث464

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
برای پارسایی ، سیری بد قرین و همراهی است.
(غررالحکم، باب پرخوری)

حدیث465

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
بپرهیز از ادامه پر خوری که به راستی این کار دردها را بر انگیزد و بیماریها را تحریک کند.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث466

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
بپرهیز از پرخوری که هر کس بدان دچار شد در دهایش بسیار و خواب هایش آشفته و پریشان گردد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث467

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
سیر غذا خوردن، گردن فرازی و تبختر به بار آرد و پارسایی را تباه سازد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث468

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
ادامه پر خوری انواع دردها را به جای بگذارد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث469

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
سیر غذا خوردن ، بیماریها را زیاد کند.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث470

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
پر خوری ، پرده و حجاب زیرکی گردد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث471

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
پر خوری حکمت و فرزانگی را تباه سازد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث472

حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
یکی از اقسام اسراف این است که هر چه می خواهی بخوری.
(نهج الفصاحه ، ح 918)

حدیث473

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
ترنج را پیش از غذا و پس از آن بخورید که خاندان محمد صلّی اللّه علیه و آله این کار را انجام می دادند.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث474

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسی که خوراکش زیاد باشد تندرستی او اندک، و هزینه زندگی بر او سنگین خواهد بود.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث475

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
پر خوری و خواب زیاد، بدن را تباه کند و زیان به بار آورد.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث476

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
پرخوری از حرص پیدا شود و حرص بدترین عیبهاست.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث477

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
بر شما باد به میانه روی در خوراکی ها که این کار از اسراف دورتر، و برای تندرستی بهتر و برای انجام عبادت کمک کار بهتری است.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث478

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسی که در خوردن به اندک اکتفا کند تندرستی او بسیار و اندیشه اش شایسته باشد.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث479

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسی که غذایش کم شد، هزینه زندگی برایش سبک خواهد شد.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث480

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسی که خوراکش کم باشد دردهایش کم است.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث481

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کم خوری از بسیاری از بیماری های تن جلوگیری کند.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث482

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
خوراکت را کم کن تا بیماری را کم کنی.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث483

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
برای ورع و پارسایی گرسنه ماندن کمک کار خوبی است.
غررالحکم ، باب گرسنگی

حدیث484

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
گرسنه ماندن کمک کار خوبی برای مبارزه با سرمست شدن و شکستن عادتهای ناپسند است.
غررالحکم ، باب گرسنگی

حدیث485

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
گرسنگی را نان خورش خود قرار ده ، و خود را به قناعت مؤدّب.
غررالحکم ، باب گرسنگی

حدیث486

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
گرسنگی بهتر از فروتنی (در برابر ثروتمندان و مال اندوزان برای لقمه نانی) است.
غررالحکم ، باب گرسنگی

حدیث487

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
گرسنه ماندن (و خود را گرسنه نگاه داشتن) بهترین دارو (برای بسیاری از بیماری ها) است.
غررالحکم ، باب گرسنگی

حدیث488

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
مؤمن غذای سیر نمی خورد در صورتی که برادرش گرسنه باشد.
غررالحکم و دررالکلم ، باب مؤمن

حدیث489

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم می فرمایند :
لَیْسَ لِلصَّبیِّ لَبَنٌ خَیْرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ ؛
برای کودک ، هیچ شیری بهتر از شیر مادرش نیست .
عیون اخبار الرضا ، ج 1، ص 38، ح 69 .

حدیث490

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم می فرمایند :
اَدِّبُوا اَوْلادَکُمْ فی بُطونِ اُمَّهاتِهِمْ. قیلَ: وَکَیْفَ ذلِکَ یا رَسُولَ اللّه‌ِ؟ فَقالَ: بِاِطْعامِهِمُ الْحَلالَ؛
فرزندانتان را در رحم مادرانشان تربیت کنید. سئوال شد: این چطور ممکن است، ای رسول خدا؟ فرمودند: با خوراندن غذای حلال (به مادرانشان)
جُنگ مهدوی، ص .132

حدیث491

حضرت علی(علیه السلام) می فرمایند:
قوتُ الاَجسادِ الطَّعامُ وَ قوتُ الاَرواحِ الاِطعامُ؛
غذای جسم، خوردن و غذای روح، خوراندن است.
مشکاة الأنوار، ص 561

حدیث492

حضرت علی(علیه السلام) فرمودند:
نِعمَ العَونُ عَلی أسرِ النَّفسِ وَ کَسرِ عادَتِهَا التَّجَوُّعُ؛
گرسنگی، چه خوب یاوری برای اسیر کردن نفس(تربیت نفس) و شکستن عادت آن است!
غرر الحکم: ح 9944

حدیث493

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
نَحنُ قَومٌ لا نَأکلُ حَتّی نَجوعَ وَ اِذا اَکلنا لا نَشبَعُ؛
ما قومی هستیم که تا گرسنه نشویم غذا نمی خوریم و تا سیر نشده ایم دست از غذا می کشیم.
(سنن النبی، ص 226 )

حدیث494

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
مَن غَرَسَ فی نَفسِهِ مَحَبَّةَ اَنواعِ الطَّعامِ، اِجتَنی ثِمارَ فُنونِ الاَسقامِ؛
هر کس در دل خود، نهال علاقه به غذاهای گوناگون را بکارد، محصول بیماری های گوناگون از آن می چیند.
(غررالحکم، ح 9219 )

حدیث495

اَلمُؤمِنُ یأکلُ فی مِعاءٍ واحِدَةٍ وَ المُنافِقُ یأکلُ فی سَبعَةِ أمعاءٍ؛
مؤمن کم خوراک است و منافق پرخور.
(وسائل الشیعه، ج 24 ، ص 240)

حدیث496

پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
کلوا جَمیعا وَ لا تَفَرَّقوا فَاِنَّ البَرَکةَ مَعَ الجَماعَةِ
با هم غذا بخورید و پراکنده نباشید، که برکت با جماعت است.
(بحارالأنوار، ج 66، ص 349)

حدیث497

پیامبرخدا(صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
نرمه سر استخوان های پرندگان را نخورید؛چرا که سِل می آورد.
(کنز العمّال،ج15،ص264)

حدیث498

پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
بر شما باد گوشت؛ چرا که گوشت می رویاند.هر کس بر او چهل صبح بگذرد وگوشت نخورد،بدخوی می شود.هر کس بدخوی شد،به او گوشت بخورانید.هر کس چربی آن را بخورد،آن چربی برای او بیماری فرود می آورد.
(بحار الانوار،ج66،ص67،ح43)

حدیث499

پیامبرخدا (صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
هر کس چهل روز گوشت نخورد، بدخوی می شود.گوشت بخورید؛چرا که بر شنوایی تان می افزاید.
الفردوس،ج3،ص627،ح5960

حدیث500

پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
هر کس چهل روز پیوسته گوشت بخورد، سنگ دل می شود.
(بحار الانوار،62،ص294)

حدیث501

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
دوست داشتنی ترین عضو گوسفند برای پیامبر(صلی الله علیه وآله)، سر دست بود.
التاریخ الکبیر،ج6،ص391

حدیث502

حضرت امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
از پرخوری دوری کنید که مایه ی سنگدلی، تنبلی نسبت به نماز و تباهی و بیماری بدن است.
غررالحکم، ح 2742.

حدیث503

حضرت امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
هر کس خوراکش اندک باشد، اندیشه اش زلال است.
غررالحکم، ح 8462.

حدیث504

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
با خوردن و آشامیدن زیاد دلها را نمیرانید؛ زیرا همان گونه که زراعت بر اثر آب زیاد از بین می رود، دلها نیز بر اثر پرخوری می میرد.
تنبیه الخواطر، ج1، ص 46.

حدیث505

حضرت امام صادق(علیه السلام) می فرمایند:
برای قلب مؤمن چیزی زیانبارتر از پرخوری نیست، پرخوری موجب دو چیز می شود:
1-سنگدلی
2-تحریک شهوت
مستدرک الوسایل، ج12، ص 94.

حدیث506

حضرت امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
کم خوری نشانه ی پاکدامنی است و پرخوری نشانه ی اسراف و زیاده روی.
مستدرک الوسایل، ج16، ص 213.

حدیث507

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
آن که غذا کم خورد، معده اش سالم ماند و صفای دل یابد و هر که پرخور باشد، معده اش بیمار و قلبش سخت شود.
تنبیه الخواطر، ج1، ص 46.

حدیث508

حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:
خداوند از پرخوری و بیکاری زیاد نفرت دارد.
بحارالانوار، ج76، ص 180.

حدیث509

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرمایند:
سه کس نزد خدا از همه منفورترند: کسی که روز زیاد می خوابد در حالی که شب اصلا نمازی نخوانده است و کسی که زیاد می خورد و هنگام غذا خوردن نام و حمد خدا نمی گوید و کسی که بی دلیل می خندد.
کنزالعمال، ص 2143.

حدیث510

حضرت امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
از پرخوری دوری کنید که مایه ی سنگدلی، تنبلی نسبت به نماز و تباهی و بیماری بدن است.
غررالحکم، ح 2742.

حدیث511

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
آن که غذا کم خورد، معده اش سالم ماند و صفای دل یابد و هر که پرخور باشد، معده اش بیمار و قلبش سخت شود.
تنبیه الخواطر، ج1، ص 46.

حدیث512

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کم خوری نشانه ی پاکدامنی است و پرخوری نشانه ی اسراف و زیاده روی.
مستدرک الوسایل، ج16، ص 213.

حدیث513

امام باقر(علیه السلام) می فرمایند:
هر کسی، هنگامی که شکمش انباشته است، دورترین فرد از خداست.
مستدرک الوسایل، ج16، ص 209.

حدیث514

امام صادق(علیه السلام) می فرمایند:
برای قلب مؤمن چیزی زیانبارتر از پرخوری نیست، پرخوری موجب دو چیز می شود:
1-سنگدلی
2-تحریک شهوت
مستدرک الوسایل، ج12، ص 94.

حدیث515

امام کاظم(علیه السلام) می فرمایند:
اگر مردم در خوردن اعتدال می روزیدند، بدنهای شان سالم می ماند.
وسایل الشیعه، ج 16، ص 406.

حدیث516

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
با خوردن و آشامیدن زیاد دلها را نمیرانید؛ زیرا همان گونه که زراعت بر اثر آب زیاد از بین می رود، دلها نیز بر اثر پرخوری می میرد.
تنبیه الخواطر، ج1، ص 46.

حدیث517

حضرت امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
هر گاه خداوند بخواهد بنده ی خود را اصلاح گرداند، سه چیز نصیب او کند، کم گویی، کم خوری و کم خوابی.
مستدرک الوسایل، ج16، ص 213.

حدیث518

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لتکن لک فی کل شیء نیه صالحة حتی النوم و الأکل؛
در هر چیز باید نیتی نیک داشته باشی، حتی در خوردن و خواب.
مکارم الاخلاق، ج2، ص 370.

حدیث519

امام صادق علیه‌السلام :
اَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرونَ شَهْرا، فَما نَقَصَ فَهُوَ جَورٌ عَلَی الصَّبیِّ ؛
شیرخواری ، 21 ماه است . پس هر چه کم شود ، ظلم بر کودک است .
کافی ، ج 6، ص 40، ح 3 .

حدیث520

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
لَیْسَ لِلصَّبیِّ لَبَنٌ خَیْرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ ؛
برای کودک ، هیچ شیری بهتر از شیر مادرش نیست .
عیون اخبار الرضا ، ج 1، ص 38، ح 69 .

حدیث521

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
اَطْعِمُوا الْمَرأَةَ فی شَهْرِها الَّذی تَلِدُ فیهِ التَّمْرَ فَاِنَّ وَلَدَها یَکونُ حَلیما نَقیّا ؛
به زن، در ماهی که زایمان کرده ، خرما بدهید، چرا که فرزند او بردبار و پاک می‌شود .
مکارم الأخلاق ، ص 169 .

حدیث522

حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرمایند:
خداوند از پرخوری و بیکاری زیاد نفرت دارد.
بحارالانوار، ج76، ص 180.

حدیث523

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرمایند:
سه کس نزد خدا از همه منفورترند: کسی که روز زیاد می خوابد در حالی که شب اصلا نمازی نخوانده است و کسی که زیاد می خورد و هنگام غذا خوردن نام و حمد خدا نمی گوید و کسی که بی دلیل می خندد.
کنزالعمال، ح 2143.

حدیث524

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
لا تَدَعُوا الْعَشاءَ وَ لَوْ عَلی حَشَفَةٍ اِنّی اَخْشی عَلی اُمَّتی مِنْ تَرْکِ العَشاءِ الْهَرَمَ فَاِنَّ العَشاءَ قُوَّةُ الشَیْخِ وَ الشّابِّ ؛
شام را ترک نکنید، هر چند به خوردن دانه خرمای خشکیده‌ای باشد. من بر امّتم از این بیم دارم که با ترکِ خوردن شام، پیری و شکستگی به سراغشان آید؛ چرا که خوردنِ شام، مایه نیرومندی پیر و جوان است.
محاسن ، ج 2، ص 421، ح 202 .

حدیث525

مَنْ اَرادَ الْـبَقاءَ و لا بَقاءَ: فَلْیُباکِرِ الْغَداءَ وَلْیُجَوِّدِ الْحِذاءَ وَلْیُخَفَّفِ الرِّداءَ وَلْیُقِلَّ مُجامَعَةَ النِّساءِ. قیلَ یا رَسولَ اللّه‌ِ وَ ما خِفَّةُ الرِّداءِ؟ قالَ: قِلَّةُ الدَّیْنَ ؛
هر کس ماندگاری می‌خواهد ـ و البته ماندگاری [ابدی] وجود ندارد ـ باید صبحانه را زودتر بخورد، کفش مناسب بپوشد، ردای (بالاپوش) خود را سبک کند و کمتر با زنان بیامیزد. پرسیدند: ای پیامبر خدا! سبک بودن رَدا به چیست؟ فرمودند: به کم بودنِ بدهی.
من لایحضره الفقیه ، ج 3، ص 555، ح 4902 .

حدیث526

رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
إن الله لیرضی عن العبد أن یأکل الأکله فیحمده علیها أو یشرب الشربه فیحمده علیها؛
خداوند از بنده ای که پس از خوردن لقمه غذا و یا آشامیدن جرعه ای او را سپاس می گوید، خشنود می گردد.
نهج الفصاحه ح 791

بهداشت و سلامت

حدیث1

الإمام الصادق علیه السلام :
إنَّ الجَنَّةَ وَالحورَ لَتَشتاقُ إلی مَن یَکسَحُ المَساجِدَ ویَأخُذُ مِنهَا القَذی .
امام صادق علیه السلام :
بهشت و حوریان ، مشتاق کسی هستند که مسجدها را جارو و غبارروبی کند .
بحار الأنوار : ج 83 ص 382 ح 52 .

حدیث2

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :
مَن قَمَّ مَسجِدا کَتَبَ اللّه‌ُ لَهُ عِتقَ رَقَبَةٍ ، ومَن أخرَجَ مِنهُ ما یُقذی عَینا کَتَبَ اللّه‌ُ عَزَّوجَلَّ لَهُ کِفلَینِ مِن رَحمَتِهِ .
هر کس مسجدی را جارو کند ، خداوند برای او ، ثواب آزاد کردن بنده‌ای را می‌نویسد ، و هر کس از مسجد به اندازه خاشاکی که به چشم می‌رود ، بیرون ببرد ، خدای عز و جل ، وی را از رحمتش دوچندان برخوردار می‌گردانَد .
بحار الأنوار : ج83 ص 383 ح 56 .

حدیث3

رسول اللّه صلی الله علیه و آله :
مَن کَنَسَ المَسجِدَ یَومَ الخَمیسِ ولَیلَةَ الجُمُعَةِ ، فَأَخرَجَ مِنهُ مِنَ التُّرابِ ما یُذَرُّ فِی العَینِ ، غَفَرَ اللّه‌ُ لَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :
هر کس در روز پنج‌شنبه و شب جمعه ، مسجد را نظافت کند و گَرد و خاکی را که در چشم می‌رود ، بِروبَد ، خداوندْ او را می‌آمرزد .
بحار الأنوار : ج 83 ص 385 ح 61 .

حدیث4

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِأَنـَسٍ: ألا اُعَلِّمُکَ دُعاءً تَدعو بِهِ کُلَّما صَلَّیتَ الغَداةَ ثَلاثَ مَرّاتٍ دَفَعَ اللّه‌ُ عَنکَ الجُذامَ وَالبَرَصَ وَالفالِجَ وَالعَمی فِی الدُّنیا؟ قُل :
«اللّهُمَّ اهدِنی مِن عِندِکَ ، وَأَفِض عَلَیَّ مِن فَضلِکَ ، وأسبِـغ عَلَیَّ مِن رَحمَتِکَ ، وأنزِل عَلَیَّ مِن بَرَکاتِکَ» .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خطاب به اَنَس - : آیا نمی‌خواهی دعایی به تو بیاموزم که هر گاه نماز صبح گزاردی ، آن را سه بار بگویی تا خداوند ، جذام ، پیسی ، سستْ‌اندامی و کوری را از تو دور کند؟ بگو: «خداوندا ! از پیشگاه خویش، مرا راه نمای ، از فضل خود ، بر من فرو بار ، از رحمت خویش ، نعمتی سرشارم ده ، و از برکات خود ، بر من نازل فرمای».
کنز العمّال ، جلد 2 ، صفحه 145 ، حدیث 3520 نقلاً عن أبی الشیخ فی الثواب عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 274

حدیث5

الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَشتَکِیَ اُذُنَهُ ، فَلیَجعَل فیها عِندَ النَّومِ قُطنَةً .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد گوش‌هایش درد نگیرد ، به هنگام خواب در آنها پنبه بگذارد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 318

حدیث6

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ - تَبارَکَ وتَعالی - ... جَعَلَ المَرارَةَ فِی الاُذُنَینِ حِجابا مِنَ الدِّماغِ ، فَلَیسَ مِن دابَّةٍ تَقَعُ فیهِ إلاَّ التَمَسَتِ الخُروجَ ؛ ولَولا ذلِکَ لَوَصَلَت إلَی الدِّماغِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خداوند - تبارک و تعالی - . . . تلخی را در دو گوش ، مانعی برای حفاظت مغز ، قرار داد . هیچ جنبده‌ای نیست که در آن بیفتد ، مگر این که راه خروج را می‌جوید ؛ امّا اگر این نبود ، آن جنبنده به مغز می‌رسید .
بحار الأنوار ، جلد 2 ، صفحه 286 ، حدیث 3 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 316

حدیث7

الإمام علیّ علیه‌السلام :
اِختِنوا أولادَکُم یَومَ السّابِعِ لا یَمنَعکُم حَرٌّ ولا بَردٌ ؛ فَإِنَّهُ طَهورٌ لِلجَسَدِ ، وإنَّ الأَرضَ لَتَضِجُّ إلَی اللّه‌ِ مِن بَولِ الأَغلَفِ .
امام علی علیه‌السلام :
فرزندانتان را در روز هفتم [تولّد ] ختنه کنید . نه گرما ، شما را از آن ، باز دارد ، نه سرما ؛ چرا که این کار ، مایه پاکیِ تن است و زمین از پیشاب ختنه‌ناشدگان به درگاه خداوند می‌نالد .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 110 ، حدیث 16 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 590

حدیث8

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
الحَمّامُ یَومٌ ویَومٌ لا ، یُکثِرُ اللَّحمَ ، وإدمانُهُ فی کُلِّ یَومٍ یُذیبُ شَحمَ الکُلیَتَینِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
حمّام رفتن یک روز در میان ، گوشت بدن را می‌افزاید ؛ امّا عادت به آن در هر روز ، پیهِ کلیه‌ها را آب می‌کند .
بحار الأنوار ، ج 76 ، ص 78 ، ح 21. دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 588

حدیث9

الإمام الصادق علیه‌السلام :
لا تَتَّکِ فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یُذیبُ شَحمَ الکُلیَتَینِ .
امام صادق علیه‌السلام :
در حمّام [به دیوار] تکیه مزن ؛ چرا که پیهِ کلیه‌ها را آب می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 501 ، حدیث 24، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 588 ممکن است این اثر ، مربوط به حمّام‌های آن دوران باشد .

حدیث10

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَشتَکِیَ مَثانَتَهُ ، فَلا یَحبِسِ البَولَ ولَو عَلی ظَهرِ دابَّتِهِ.
هر کس می‌خواهد مثانه‌اش به عارضه‌ای گرفتار نشود ، پیشاب خود را نگه ندارد ، حتّی اگر که بر پشت مَرکب خویش نشسته باشد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 35 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 323 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 586

حدیث11

الإمام الصادق علیه‌السلام
- وسُئِلَ عَن عِلَّةِ حَلقِ رَأسِ المَولودِ: تَطهیرُهُ مِن شَعرِالرَّحِمِ .
امام صادق علیه‌السلام- در پاسخ به پرسشی درباره دلیل تراشیدن سرِ نوزاد -: برای پاک کردن او از موهایی که در زهدان بر وی روییده است .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 112 ، حدیث 25 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 678

حدیث12

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم - لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، ثَلاثَةٌ یَزِدنَ فِی الحِفظِ ویُذهِبنَ البَلغَمَ : اللُّبانُ ، وَالسِّواکُ ، وقِراءَةُ القُرآنِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم- خطاب به امام علی علیه‌السلام فرمودند: ای علی ! سه چیز بر حافظه می‌افزاید و بلغم را می‌برد : کُندُر ، مسواک و قرائت قرآن .
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 443 ، حدیث 3 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 452

حدیث13

الإمام علیّ علیه‌السلام :
مَضغُ اللُّبانِ یَشُدُّ الأَضراسَ ، ویَنفِی البَلغَمَ ، ویَذهَبُ بِریحِ الفَمِ .
امام علی علیه‌السلام :
جویدن کُنْدُر ، دندان‌ها را استحکام می‌دهد ، بلغم را می‌راند و بوی [بد] دهان را می‌بَرَد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 443 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 386

حدیث14

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ ؛ فَإِنَّهُ مُبارَکٌ ، وَائتَدِموا بِهِ وَادَّهِنوا بِهِ ؛ فَإِنَّهُ یَخرُجُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
روغن زیتون بخورید ؛ چرا که خجسته است . از آن ، خورش بسازید و از روغن آن بر خویش بمالید ؛ چرا که از درختی خجسته بیرون می‌آید .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 279 ، حدیث 40984 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 328

حدیث15

کُلُوا الزَّیتَ وَادَّهِنوا بِالزَّیتِ ؛ فَإِنَّهُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
روغن زیتون بخورید و خود را با روغن زیتون ، چرب کنید ؛ چرا که آن ، از درختی خجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 331 ، حدیث 1 عن ابن القدّاح ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 415 ، حدیث 1408 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 328

حدیث16

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِدَّهِنوا بِالبَنَفسَجِ ؛ فَإِنَّهُ بارِدٌ فِی الصَّیفِ وحارٌّ فِی الشِّتاءِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
با روغن بنفشه ، بدن خود را چرب کنید ؛ چرا که آن در تابستان ، سرد و در زمستان ، گرم است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 294 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 472

حدیث17

الإمام الصادق علیه‌السلام :
دُهنُ البَنَفسَجِ یَرزُنُ الدِّماغَ .
امام صادق علیه‌السلام :
روغن بنفشه ، مغز را نیرو می‌بخشد.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 223 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 244

حدیث18

الإمام الصادق علیه‌السلام :
نِعمَ الدُّهنُ البَنَفسَجُ ! لَیَذهَبُ بِالدّاءِ مِنَ الرَّأسِ وَالعَینَینِ ، فَادَّهِنوا بِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
چه خوب روغنی است روغن بنفشه! درد را از سر و چشمان می‌بَرَد. آن را به خود بمالید.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 222 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 264

حدیث19

الإمام الصادق علیه‌السلام :
فَضلُ البَنَفسَجِ عَلَی الأَدهانِ کَفَضلِ الإِسلامِ عَلَی الأَدیانِ . نِعمَ الدُّهنُ البَنَفسَجُ ، لَیَذهَبُ بِالدّاءِ مِنَ الرَّأسِ وَالعَینَینِ ، فَادَّهِنوا بِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
برتری بنفشه بر دیگر روغن‌ها به سان برتری اسلام بر دیگر ادیان است . بنفشه ، خوب روغنی است! درد را از سر و چشمان می‌برد . خود را بدان ، چرب کنید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 521 ، حدیث 5 ، کنز العمّال ، جلد 12 ، صفحه 344 ، حدیث 35329 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 472

حدیث20

الإمام الرضا علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ ألاّ یَظهَرَ فی بَدَنِکَ بَثرَةٌ ولا غَیرُها ، فَابدَأ عِندَ دُخولِ الحَمّامِ بِدُهنِ بَدَنِکَ ، بِدُهنِ البَنَفسَجِ .
امام رضا علیه‌السلام :
اگر می‌خواهی که در بدنت جوش و جز آن رُخ ننماید ، هنگام در آمدن به حمّام ، چرب کردن بدن خود را به روغن بنفشه ، آغاز کن .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 31 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 322 وفیه « فدهِّن» بدل «بدهن» دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 474

حدیث21

الإمام الصادق علیه‌السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالخَطمِیِّ نُشرَةٌ .
امام صادق علیه‌السلام :
شستن سر با خطمی ، مایه شادابی است .
ثواب الأعمال ،ص 36 ، حدیث 2 عن سفیان بن السمط دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث22

الإمام علیّ علیه‌السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالخَطمِیِّ یَذهَبُ بَالدَّرَنِ ، ویَنفِی الأَقذاءَ .
امام علی علیه‌السلام :
شستن سر با خطمی ، چرک را می‌بَرَد و آلودگی‌ها را از میان برمی‌دارد .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 87 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث23

الإمام الصادق علیه‌السلام :
اِتَّخِذوا فی أسنانِکُمُ السُّعدَ ؛ فَإِنَّهُ یُطَیِّبُ الفَمَ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ .
امام صادق علیه‌السلام :
مُشکَک به لابه‌لای دندان‌های خویش در آورید ؛ چرا که دهان را خوش‌بو می‌کند و بر توان همبستری می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 237 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 638

حدیث24

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالسِّدرِ یَجلِبُ الرِّزقَ جَلباً .
امام کاظم علیه‌السلام :
شستن سر با سدر ، روزی‌آور است .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 87 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 528

حدیث25

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الکُحلُ یُعذِبُ الفَمَ .
امام صادق علیه‌السلام :
سرمه کشیدن ، دهان را تَر و تازه می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 95 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 388

حدیث26

الإمام الحسین علیه‌السلام :
قالَ لی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ ، نَم عَلی قَفاکَ یَخمَص بَطنُکَ ، وَاشرَبِ الماءَ مَصّا یَمرَأکَ أکلُکَ ، وَاکتَحِل وَترا یُضِئ لَکَ بَصَرُکَ ، وَادَّهِن غِبّا تَتَشَبَّه بِسُنَّةِ نَبِیِّکَ .
امام حسین علیه‌السلام :
پیامبر خدا به من فرمودند: «فرزندم! به پشت بخواب تا شکمت کوچک شود ، آب را به مکیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید ، به شمارِ دفعات فرد ، سرمه بکش تا چشمانت روشن شود و یک روز در میان ، روغن بزن تا به سنّت پیامبر خویش ، عمل کرده باشی».
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 591 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث27

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
ثَلاثٌ یَزِدنَ فی قُوَّةِ البَصَرِ : الکُحلُ بِالإِثمِدِ ، وَالنَّظَرُ إلَی الخُضرَةِ ، وَالنَّظَرُ إلَی الوَجهِ الحَسَنِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
سه چیز ، قدرت بینایی را افزون می‌کند: سرمه کشیدن به اِثْمِد ، نگریستن به سبزی ، و نگاه کردن به چهره زیبا.
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 51 ، حدیث 28314 نقلاً عن أبی الحسن العراقی فی فوائده عن بریدة دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث28

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن نامَ عَلی إثمِدٍ غَیرِ مُمَسَّکٍ أمِنَ مِنَ الماءِ الأَسوَدِ أبَدا ما دامَ یَنامُ عَلَیهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس با سرمه اِثمِد آمیخته ناشده با مُشک بخوابد ، برای همیشه ، تا زمانی که بر این حالت می‌خوابد ، از آبِ سیاه در امان می‌مانَد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 494 ، حدیث 9 عن الحسن بن عاصم دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 288

حدیث29

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الإِثمِدُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویَذهَبُ بِالدَّمعَةِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سرمه اِثْمِد ، چشم را جلا می‌دهد ، موی بر می‌رویاند و اشکْ‌ریزش را می‌برد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 494 ، حدیث 7 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 302

حدیث30

أتَی النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله و سلّم أعرابِیٌّ یُقالُ لَهُ : قُلَیبٌ ، رَطبُ العَینَینِ .
فَقالَ لَهُ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله و سلّم : إنّی أری عَینَیکَ رَطبَتَینِ یا قُلیبُ ، عَلَیکَ بِالإِثمِدِ ؛ فَإِنَّهُ سِراجُ العَینِ .
امام صادق علیه‌السلام :
عربی بادیه‌نشین که او را «قلیب» می‌گفتند و آبریزشِ چشم داشت ، نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم آمد. به او فرمود: «ای قلیب! می‌بینم چشمانت آبریزش دارد. بر تو باد سرمه اِثْمِد ، که روشنایی چشم است».
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 96 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 302

حدیث31

الإمام الباقر علیه‌السلام :
الاِکتِحالُ بِالإِثمِدِ یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَشُدُّ أشفارَ العَینِ .
امام باقر علیه‌السلام :
سرمه کشیدن به اِثْمِد ، بوی را خوش می‌سازد و مژه‌گاه‌ها را استحکام می‌بخشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 494 ، حدیث 4 عن عبداللّه بن الفضل الهاشمی عن أبیه دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 302

حدیث32

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِکتَحِلوا بِالإِثمِدِ المُرَوَّحِ ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
به سرمه اِثْمِد خوش‌بو شده با مُشک ، سرمه بکشید ، که دیده را جلا می‌دهد و مو برمی‌رویاند .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 645 ، حدیث 17198 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 302

حدیث33

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالإِثمِدِ ؛ فَإِنَّهُ مَنبَتَةٌ لِلشَّعرِ ، مَذَهَبةٌ لِلقَذی ، مَصفاةٌ لِلبَصَرِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد سرمه با اِثْمِد ؛ چرا که مایه روییدن مو ، از میان رفتن آلودگی و صفا یافتن دیده است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 151 ، حدیث 26 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث34

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الحِنّاءُ یَذهَبُ بِالسَّهَکِ ، ویَزیدُ فی ماءِ الوَجهِ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ .
امام صادق علیه‌السلام :
حنا ، بوی بد عَرَق را از میان می‌بَرَد ، بر طراوت صورت می‌افزاید ، دهان را خوش‌بو می‌کند و فرزند را نیکو می‌سازد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 484 ، حدیث 5 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 518

حدیث35

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِختَضِبوا بِالحِنّاءِ ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویُطَیِّبُ الرّیحَ ، ویُسَکِّنُ الزَّوجَةَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
به حنا خضاب بندید ؛ چرا که دیده را جلا می‌دهد ، مو بر می‌رویاند ، بو را خوش می‌سازد و همسر مرد را آرامش می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 483 ، حدیث 4 ، 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 548

حدیث36

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ اطَّلی وَاختَضَبَ بِالحِنّاءِ آمَنَهُ اللّه‌ُ تَعالی مِن ثَلاثِ خِصالٍ : الجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالآکِلَةِ إلی طَلیَةٍ مِثلِها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس حنا بر بدن خود بمالد و با آن خضاب کند ، خداوند ، او را تا هنگامی که بخواهد دیگر بار خضاب کند ، از سه چیز در امان می‌دارد : جذام ، پیسی و خوره .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 90 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث37

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِسَیِّدِ الخِضابِ الحِنّاءِ ؛ فَإِنَّهُ یُطَیِّبُ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد مهتر همه خضاب‌ها ، حنا ، که پوست را پاکیزه می‌کند و بر توان همبستری می‌افزاید .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 668 ، حدیث 17316 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث38

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
نَفَقَةُ دِرهَمٍ فِی الخِضابِ أفضَلُ مِن نَفَقَةِ دِرهَمٍ فی سَبیلِ اللّه‌ِ ، إنَّ فیهِ أربَعَ عَشرَةَ خَصلَةً : یَطرُدُ الرّیحَ مِنَ الاُذُنَینِ ، ویَجلُو الغِشاءَ عَنِ البَصَرِ . . .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خرج کردن یک درهم برای خضاب ، برتر از انفاق یک درهم در راه خداست. این کار ، چهارده فایده دارد: بو را از گوش‌ها دور می‌کند ، پرده [ تاریکی] را از برابر دیده کنار می‌زند و آن را جلا می‌دهد...
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 482 ، حدیث 12 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 306

حدیث39

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِختَضِبوا بِالحِنّاءِ ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویُطَیِّبُ الرّیحَ ، ویُسَکِّنُ الزَّوجَةَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
به حنا خضاب بندید؛ چرا که دیده را جلا می‌دهد ، مو بر می‌رویاند ، بو را خوش می‌سازد و همسر مرد را آرامش می‌بخشد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 99 ، حدیث 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 306

حدیث40

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِسَیِّدِ الخِضابِ الحِنّاءِ ؛ فَإِنَّهُ یُطَیِّبُ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد مهتر همه خضاب‌ها ، حنا ، که پوست را پاکیزه می‌کند و بر توان همبستری می‌افزاید .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 668 ، حدیث 17316 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 189 ، حدیث 559 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث41

امام صادق علیه‌السلام :
الحِنّاءُ عَلی أثَرِ النّورَةِ أمانٌ مِنَ الجُذامِ والبَرَصِ .
حنا کردن ، در پی نوره کشیدن ، مایه ایمنی از جذام و پیسی است .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 121 ، حدیث 270 ؛ بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 89 ، حدیث 6؛ دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 478

حدیث42

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثَةٌ تُعَقِّبُ مَکروهاً : . . . وشُربُ الدَّواءِ مِن غَیرِ عِلَّةٍ وإن سَلِمَ مِنهُ .
امام صادق علیه‌السلام :
سه چیز ، ناخوشایندی در پی می‌آورد : ... و نوشیدن دارو بدون بیماری ، هر چند شخص از آن دارو ، جان به در بَرَد .
تحف العقول ، صفحه 321 ، بحار الأنوار ، جلد 78 ، صفحه 234 ، حدیث 53 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90

حدیث43

امام علی علیه‌السلام فرمودند:
لا تُنالُ الصِّحَّةُ إلاّ بِالحِمیَةِ .
تن‌درستی ، جز با پرهیز ، به دست نمی‌آید .
غرر الحکم ، حدیث 10605 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 26

حدیث44

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الطِّیبُ یَشُدُّ القَلبَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بوی خوش ، قلب را تقویت می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 510 ، حدیث 6 عن أبی بصیر عن الإمام الصادق علیه‌السلام دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 108

حدیث45

ما طابَت رائِحَةُ عَبدٍ إلاّ زادَ عَقلُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هیچ بنده‌ای خوش‌بو نباشد ، مگر آن که عقلش افزون گردد .
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 165 ، حدیث 593 عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم‌السلام دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 108

حدیث46

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ قَبلَ أن یَشرَبَ و تَسَحَّرَ ، و مَسَّ شَیئا مِنَ الطِّیبِ ؛ قَوِیَ عَلَی الصِّیامِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس پیش از نوشیدن چیزی ، غذا بخورد و سَحَری میل کند و قدری بوی خوش [بر خود] بمالد ، بر روزه گرفتن ، توان بیشتری یابد .
کنز العمّال ، جلد 8 ، صفحه 510 ، حدیث 23882 نقلاً عن شُعب الإیمان عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 108

حدیث47

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
الطِّیبُ نُشْرَةٌ .
امام علی علیه‌السلام :
بوی خوش ، درمانگر است .
نهج البلاغه: حکمت 400

حدیث48

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الرّیحُ الطَّیِّبَةُ ؛ تَشُدُّ العَقلَ ، و تَزیدُ فی الباهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
بوی خوش ، عقل را استوار می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 275 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 108

حدیث49

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن تَطَیَّبَ أوَّلَ النَّهارِ ؛ لَم یَزَل عَقلُهُ مَعَهُ إلَی اللَّیلِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس در آغاز روز ، بوی خوش استعمال کند ، تا شب ، عقلش او را همراهی می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 510 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 110

حدیث50

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن تَطَیَّبَ بِطیبٍ أوَّلَ النَّهارِ و هُوَ صائِمٌ ؛ لَم یَفقِد عَقلَهُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس در حالی که روزه است ، در آغاز روزه ، خوش‌بو کننده‌ای به کار ببرد ، عقل خویش را از کف ندهد .
بحار الأنوار ، جلد 96 ، صفحه 290 ، حدیث 9 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 110

حدیث51

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- مِن وَصِیَّتِهِ لِعَلِیٍ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، تِسعَةُ أشیاءَ تورِثُ النِّسیانَ : أکلُ التُّفّاحِ الحامِضِ ، وأکلُ الکُزبُرَةِ ، وَالجُبنِ ، وسُؤرِ الفَأرَةِ ، وقِراءَةُ کِتابَةِ القُبورِ ، وَالمَشیُ بَینَ امرَأَتَینِ ، وطَرحُ القَملَةِ ، وَالحِجامَةُ فی النُّقرَةِ ، وَالبَولُ فِی الماءِ الرّاکِدِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به علی علیه‌السلام: ای علی! نه چیز است که فراموشی می‌آورَد: خوردن سیب تُرش ، خوردن گشنیز ، پنیر و پس‌مانده موش ، خواندن نوشته‌های روی قبر ، راه رفتن میان دو زن ، افکندن شپش ، حجامت در گودیِ پسِ سر ، و ادرار کردن در آب راکد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 245 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 254

حدیث52

الإمام علیّ علیه‌السلام :
إنَّ الحِجامَةَ تُصَحِّحُ البَدَنَ ، وتَشُدُّ العَقلَ .
امام علی علیه‌السلام :
حِجامت ، بدن را صحّت می‌دهد و عقل را استحکام می‌بخشد.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 114 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 244

حدیث53

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِحتَجِموا إذا هاجَ بِکُمُ الدَّمُ ؛ فَإِنَّ الدَّمَ رُبَّما تَبَیَّغَ بِصاحِبِهِ فَیَقتُلُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر خون در درونتان به جوش می‌آید ، حجامت کنید ؛ چرا که خون ، گاه ممکن است در درون شخص ، طغیان کند و وی را بکُشد .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 57 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 120 ، حدیث 42 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 462

حدیث54

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ الحِجامَةَ فِی الرَّأسِ دَواءٌ مِن داءِ الجُنونِ وَالجُذامِ وَالعَشا وَالبَرَصِ وَالصُّداعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حجامتِ در سر ، درمانی برای دیوانگی ، جذام ، شب‌کوری ، پیسی و سردرد است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 126 ، حدیث 81 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 266

حدیث55

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِجامَةُ تَزیدُ العَقلَ ، وتَزیدُ الحافِظَ حِفظاً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حِجامت ، عقل را افزون می‌کند و بر قدرت حافظه می‌افزاید.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 126 ، حدیث 82، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 244

حدیث56

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
یُکرَهُ لِلرَّجُلِ أن یَغشَی المَرأَةَ وقَدِ احتَلَمَ ، حَتّی یَغتَسِلَ مِنِ احتِلامِهِ الَّذی رَأی ؛ فَإِن فَعَلَ وخَرَجَ الوَلَدُ مَجنوناً فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
برای مرد ، مکروه است که پس از احتلام ، با زن همبستری کند ، مگر آن که از احتلام پیشین ، غسل کرده باشد ؛ چه ، اگر چنین کند و فرزندش دیوانه زاده شود ، جز خویش را نکوهش نکند .
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 283 ، حدیث 3

حدیث57

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ احتَجَمَ یَومَ الثُّلاثاءِ لِسَبعَ عَشرَةَ أو تِسعَ عَشرَةَ أو لاِءِحدی وعِشرینَ مِنَ الشَّهرِ ، کانَت لَهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ مِن أدواءِ السَّنَةِ کُلِّها ، وکانَت لِما سِوی ذلِکَ شِفاءٌ مِن وَجَعِ الرَّأسِ وَالأَضراسِ وَالجُنونِ وَالجُذامِ وَالبَرَصِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز سه‌شنبه هفدهم یا نوزدهم یا بیست و یکم ماه ، حجامت کند ، این حجامت برای وی شفای همه دردهای سال خواهد بود و افزون بر آن ، شفای سردرد ، دندان‌درد ، دیوانگی ، جذام و پیسی نیز خواهد بود .
بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 38 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 402

حدیث58

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
شُمُّوا النَّرجِسَ و لَو فِی الیَومِ مَرَّةً ، و لَو فِی الاُسبوعِ مَرَّةً ، و لَو فِی الشَّهرِ مَرَّةً ، و لَو فِی السَّنَةِ مَرَّةً ، ولَو فِی الدَّهرِ مَرَّةً ؛ فَإِنَّ فِی القَلبِ حَبَّةً مِنَ الجُنونِ وَ الجُذامِ وَ البَرَصِ و شَمُّهُ یَدفَعُها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
[گُل] نرگس را ببویید ، هرچند در روز یک بار ، هر چند در هفته یک بار ، هر چند در ماه یک بار ، هر چند در سال یک بار ، و هر چند در همه عمر ، یک بار؛ چراکه در قلب ، هسته‌ای از دیوانگی ، جذام و پیسی وجود دارد و بوییدن نرگس ، آن را دور می‌کند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299

حدیث59

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
فِی السِّواکِ اثنَتا عَشَرَةَ خَصلَةً : مَطهَرَةٌ لِلفَمِ ، ومَرضاةٌ لِلرَّبِّ ، ویُبَیِّضُ الأَسنانَ ، ویَذهَبُ بِالحَفَرِ ، ویُقِلُّ البَلغَمَ ، ویُشَهِّی الطَّعامَ ، ویُضاعِفُ الحَسَناتِ ، وتُصابُ بِهِ السُّنَّةُ ، وتَحضُرُهُ المَلائِکَةُ ، ویَشُدُّ اللِّثَةَ ، وهُوَ یَمُرُّ بِطَریقَةِ القُرآنِ ، ورَکعَتَینِ بِسِواکٍ أحَبُّ إلَی اللّه‌ِ عز و جل مِن سَبعینَ رَکعَةً بِغَیرِ سِواکٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
در مسواک زدن ، دوازده ویژگی است : مایه پاکی دهان است ؛ سبب خشنودی پروردگار است ؛ دندان‌ها را سفید می‌کند ؛ جِرم دندان را از میان می‌بَرَد ؛ بَلغَم را می‌کاهد ؛ غذا را مطبوع می‌سازد ؛ حسنات را دو چندان می‌کند ؛ به واسطه آن ، سنّت انجام می‌گیرد ؛ فرشتگان بدین‌وسیله حضور می‌یابند ؛ لثه را تقویت می‌کند ؛ برگذرگاه قرآن می‌گذرد و نزد خداوند ، هر دو رکعت نماز با مسواک ، دوست داشتنی‌تر از هفتاد رکعت بی‌مسواک است .
الخصال ، صفحه 480 ، حدیث 52 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 129 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 374

حدیث60

هر کس در هر روز ، دو بار مسواک بزند ، سنّت پیامبران را استمرار بخشیده است ، در برابر هر نمازی که بخواند ، خداوند ، برایش پاداش صد رکعت می‌نویسد ، از فقر به غنا (و بی‌نیازی) درمی‌آید ، دهانش خوش‌بو می‌شود ، حافظه‌اش فزونی می‌یابد ، فهمش استوار می‌گردد ، غذایش گوارش می‌یابد ، درد دندان‌هایش از میان می‌رود ، بیماری از او دور می‌گردد ، و فرشتگان ، به واسطه نوری که بر او می‌بینند ، با او دست می‌دهند و دندان‌هایش تمیز می‌شود .
جامع الأخبار ، صفحه 151 ، حدیث 340 عن ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 138 ، حدیث 49 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث61

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
السِّواکُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ السَّامَ ، وَالسَّامُ : المَوتُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک ، شفای هر دردی است ، مگر سام ، و سام ، مرگ است .
إتحاف السادة المتّقین ، جلد 2 ، صفحه 350 عن عائشة ، کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 311 ، حدیث 26264 نقلاً عن الفردوس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث62

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
السِّواکُ فِی الفَمِ یُثَبِّتُ الأَضراسَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک ، دندان‌ها را در دهان تثبیت می‌کند .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 311 ، حدیث 4937 عن حذیفة بن الیمان ، کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 646 ، حدیث 17208 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 370

حدیث63

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَسَوَّکوا ؛ فَإِنَّ السِّواکَ مَطهَرَةٌ لِلفَمِ ، مَرضاةٌ لِلرَّبِّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک بزنید ؛ چرا که مسواک ، مایه پاکیزگی دهان و خشنودی پروردگار است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 495 ، حدیث 4 عن ابن القدّاح عن الإمام الصادق عن الإمام علیّ علیهماالسلام ولیس فیه «تسوّکوا فإنّ» ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 370 . در المعجم الکبیر ، به جای «مایه پاکیزگی» ، عبارت «خوش‌بو کننده» آمده است .

حدیث64

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
السِّواکُ یَزِیدُ الرَّجُلَ فَصاحَةً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک زدن ، بر زبان آوری مرد می‌افزاید .
بحار الأنوار : 76 / 135 / 48 منتخب میزان الحکمة : 288

حدیث65

الإمام علی علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یُذهِبنَ البَلغَمَ ویَزِدن فِی الحِفظِ : السِّواکُ ، وَالصَّومُ ، وقِراءَةُ القُرآنِ .
امام علی علیه‌السلام :
سه چیز ، بلغم را از میان می‌بَرَد و حافظه را افزون می‌کند: مسواک زدن ، روزه گرفتن و قرائت قرآن.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 119 ، حدیث 287 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 254

حدیث66

الإمام الباقر علیه‌السلام :
السِّواکُ یَذهَبُ بِالبَلغَمِ ، ویَزیدُ فِی العَقلِ .
امام باقر علیه‌السلام :
مسواک زدن ، بَلغَم را می‌بَرَد و عقل را افزون می‌کند.
ثواب الأعمال ، صفحه 34 ، حدیث 3عن یحیی أبی البلاد دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 246

حدیث67

الإمام الباقر علیه‌السلام :
السِّواکُ یَذهَبُ بِالبَلغَمِ ، ویَزیدُ فِی العَقلِ .
امام باقر علیه‌السلام :
مسواک زدن ، بلغم را از میان می‌بَرَد و عقل را افزون می‌سازد .
ثواب الأعمال ، صفحه 34 ، حدیث 3 عن یحیی أبی البلاد دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث68

الإمام علیّ علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یُذهِبنَ البَلغَمَ ویَزِدنَ فِی الحِفظِ : السِّواکُ ، وَالصَّومُ ، وقِراءَةُ القُرآنِ .
امام علی علیه‌السلام :
سه چیز ، بلغم را از میان می‌بَرَد و حافظه را افزون می‌کند : مسواک زدن ، روزه گرفتن و قرائت قرآن .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 119 ، حدیث 287 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 376

حدیث69

الإمام الرضا علیه‌السلام :
السِّواکُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویَذهَبُ بِالدَّمعَةِ .
امام رضا علیه‌السلام :
مسواک زدن ، دیده را جلا می‌بخشد ، مو بر می‌رویاند و اشکْ‌ریزش را از میان می‌بَرَد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 118 ، حدیث 279 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 137 نقلاً عن طبّ الأئمّة لابنی بسطام دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث70

الإمامُ الرِّضا علیه‌السلام :
السِّواکُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویَذهَبُ بِالدَّمعَةِ .
امام رضا علیه‌السلام :
مسواک زدن ، نور چشم را زیاد می‌کند و مو را پرپشت می‌کند و آبریزش چشم را برطرف می‌سازد .
بحار الأنوار : 76 / 137 / 48 منتخب میزان الحکمة : 288

حدیث71

الإمام الصادق علیه‌السلام :
السِّواکُ یَذهَبُ بِالدَّمعَةِ ، ویَجلُو البَصَرَ .
امام صادق علیه‌السلام :
مسواک زدن ، اشکْ‌ریزش را می‌بَرَد و دیده را جلا می‌دهد .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 133 ، حدیث 42 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 304

حدیث72

الإمام الصادق علیه‌السلام :
لِکُلِّ شَیءٍ طَهورٌ ، وطَهورٌ الفَمِ السِّواکُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر چیز را پاک‌کننده‌ای است و پاک‌کننده دهان ، مسواک است .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 127 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث73

الإمام الصادق علیه‌السلام :
عَلَیکُم بِالسِّواکِ ؛ فَإِنَّهُ یُذهِبُ وَسوَسَةَ الصَّدرِ .
امام صادق علیه‌السلام :
بر شما باد مسواک زدن ؛ چرا که وسوسه دل را از میان می‌بَرَد .
الأمالی للطوسی ، صفحه 667 ، حدیث 1396 عن أبی غندر ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 139 ، حدیث 52 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث74

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یُذهِبنَ النِّسیانَ ویُحدِثنَ الذُّکرَ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالسِّواکُ ، وَالصِّیامُ .
امام صادق علیه‌السلام :
سه چیز ، فراموشی را از میان می‌بَرَد و حافظه به بار می‌آورد : قرائت قرآن ، مسواک زدن و روزه گرفتن .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 266 ، حدیث 39 وص 275 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 376 . در السرائر به جای «حافظه به بار می‌آورد» ، عبارت «فکر را تیز می‌کند» آمده است .

حدیث75

مَنِ استَنجی بِالسُّعدِ بَعدَ الغائِطِ وغَسَلَ بِهِ فَمَهُ بَعدَ الطَّعامِ لَم تُصِبهُ عِلَّةٌ فی فَمِهِ ، ولا یَخافُ شَیئا مِن أریاحِ البَواسیرِ .
هر کس پس از قضای حاجت ، با مُشکک ، آلودگی مخرج را بزداید و پس از غذا خوردن نیز دهان خویش را با مُشکک بشوید ، نه بیماری‌ای از بیماری‌های دهان به او می‌رسد و نه از باد بواسیر می‌ترسد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 378 ، حدیث 3 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 435 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 446

حدیث76

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
السِّواکُ فِی الخَلاءِ یورِثُ البَخَرَ .
امام کاظم علیه‌السلام :
مسواک زدن در آبریزگاه ، بد بویی دهان را در پی می‌آورد .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 52 ، حدیث 110 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 396

حدیث77

الإمام الصادق علیه‌السلام :
إیّاکَ وَالسِّواکَ فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ وَباءَ الأَسنانِ .
امام صادق علیه‌السلام :
از مسواک زدن در حمّام ، حذر کن ؛ چرا که وبای دندان‌ها را در پی می‌آورد .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 71 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 396

حدیث78

الإمام علیّ علیه‌السلام :
نَهی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم . . . عَنِ السِّواکِ فِی الحَمّامِ .
امام علی علیه‌السلام :
پیامبر خدا از مسواک زدن در حمّام ، نهی فرمودند .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 328 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 396

حدیث79

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الأَصابِـعُ تَجری مَجرَی السِّواکِ ، إذ لَم یَکُن سِواکٌ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر مسواکی نباشد ، انگشتان نیز در حکم مسواک‌اند .
کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 311 ، حدیث 26168 1 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 382

حدیث80

الإمام الباقر علیه‌السلام :
أدنَی السِّواکِ أن تَدلُکَ بِإِصبَعِکَ .
امام باقر علیه‌السلام :
کمترین مسواک ، آن است که با انگشت خویش ، مالِش دهی .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 23 ، حدیث 5 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 382

حدیث81

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مِن سُنَنِ المُرسَلینَ السِّواکُ .
امام صادق علیه‌السلام :
مسواک زدن ، از سنّتهای فرستادگان [الهی] است .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 23 ، حدیث 2

حدیث82

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مِن أخلاقِ الأَنبِیاءِ علیهم‌السلام السِّواکُ .
امام صادق علیه‌السلام :
مسواک زدن ، از سنّت‌های پیامبران است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 495 ، حدیث 1

حدیث83

الإمامُ الباقرُ علیه‌السلام :
إنّ السِّواکَ فی السَّحَرِ قَبلَ الوُضُوءِ مِنَ السُّنَّةِ .
امام باقر علیه‌السلام :
مسواک زدن در سحرگاه ، پیش از وضو گرفتن، جزء سنّت است .
الفقیه : 1 / 480 / 1390 ، منتخب میزان الحکمه: 288

حدیث84

الإمامُ الصّادقُ علیه‌السلام
لَمّا سُئلَ : أتَری هذا الخَلقَ کُلَّهُ مِنَ الناسِ ؟: فقالَ : ألْقِ مِنهُمُ التارِکَ للسِّواکِ .
امام صادق علیه‌السلام
- در پاسخ به این سؤال که : آیا این خلایق همه در شمار آدمیانند ؟- فرمودند: افرادی را که مسواک نمی‌زنند از شمار آنها بینداز .
بحار الأنوار : 76 / 128 / 11

حدیث85

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الوُضوءُ شَطرُ الإیمانِ ، والسِّواکُ شَطرُ الوُضوءِ .
وضو ، بخشی از ایمان است و مسواک زدن بخشی از وضو .
کنزالعمّال : 26200

حدیث86

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم فی وصیَّتِهِ لعلیٍّ علیه‌السلام:
یا علیُّ ، علَیکَ بالسِّواکِ ، وإن استَطَعتَ أن لا تُقِلَّ مِنهُ فافعَلْ ، فإنَّ کُلَّ صلاةٍ تُصَلِّیها بالسِّواکِ تَفضُلُ علی التی تُصَلِّیها بغَیرِ سِواکٍ أربَعینَ یَوما .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم در سفارش به علی علیه‌السلام ، می‌فرمایند :
ای علی ! بر تو باد به مسواک زدن ؛ اگر توانستی که از این کار کم نکنی چنین کن ؛ زیرا هر نمازی که با مسواک زدن بخوانی از چهل روز نمازی که بی‌مسواک زدن بگزاری برتر است .
البحار : 76 / 137 / 48

حدیث87

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
فی وصیَّتِهِ لعلیٍّ علیه‌السلام: علَیکَ بالسِّواکِ عِندَ کُلِّ وُضوءٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم در سفارش به علی علیه‌السلام ، می‌فرمایند :
بر تو باد به مسواک زدن با هر وضویی .
البحار : 77 / 69 / 8

حدیث88

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
خَلِّلوا لِحاکُم ، وقُصّوا أظافیرَکُم ؛ فَإِنَّ الشَّیطانَ یَجری ما بَینَ اللَّحمِ وَالظُّفرِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
میان ریش خود را تمیز کنید و ناخن‌هایتان را بگیرید ؛ زیرا شیطان ، میان گوشت و ناخن ، روان می‌شود .
کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 301 ، حدیث 26101 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 550

حدیث89

الإمام الباقر علیه‌السلام :
إنَّما قُصَّ الأَظفارُ ؛ لِأَنَّها مَقیلُ الشَّیطانِ ، ومِنهُ یَکونُ النِّسیانُ .
امام باقر علیه‌السلام :
ناخن‌ها را از آن رو باید کوتاه کرد که جایگاه شیطان است و فراموشی ، از آن سرچشمه می‌گیرد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 6 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 123 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 552

حدیث90

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن قَلَّمَ أظفارَهُ یَومَ السَّبتِ ویَومَ الخَمیسِ وأخَذَ مِن شارِبِهِ عوفِیَ مِن وَجَعِ الضِّرسِ ، ووَجَعِ العَینِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز پنج‌شنبه و شنبه ، ناخن‌های خود را کوتاه کند و قدری از سبیل خود بگیرد ، از دندانْ درد و دردِ چشمْ در امان باشد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 120 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286

حدیث91

الإمام الباقر علیه‌السلام :
مَن أدمَنَ أخذَ أظفارِهِ کُلَّ خَمیسٍ لَم تَرمَد عَینُهُ .
امام باقر علیه‌السلام :
هر کس به گرفتن ناخن در هر پنج‌شنبه مداومت ورزد ، چشمْ‌درد نمی‌گیرد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 491 ، حدیث 14 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 121 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286

حدیث92

الإمام الصادق علیه‌السلام :
تَقلیمُ الأَظفارِ یَومَ الجُمُعَةِ یُؤمِنَ مِنَ الجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالعَمی ، وإن لَم تَحتَج فَحُکَّها .
امام صادق علیه‌السلام :
کوتاه کردن ناخن‌ها در روز جمعه از جذام و پیسی و کوری ایمنی می‌دهد ؛ اگر هم نیازی به کوتاه کردن نبود ، آنها را [کمی] بسای .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 2 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 110 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 554

حدیث93

الإمام الصادق علیه‌السلام :
أخذُ الشّارِبِ وَالأَظفارِ مِنَ الجُمُعَةِ إلَی الجُمُعَةِ أمانٌ مِنَ الجُذامِ.
امام صادق علیه‌السلام :
گرفتن سبیل و ناخن‌ها از جمعه تا جمعه ، مایه ایمنی از جذام است .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 418 ، حدیث 7 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 554

حدیث94

الإمام الصادق علیه‌السلام :
خُذ مِن شارِبِکَ وأظفارِکَ فی کُلِّ جُمُعَةٍ ؛ فَإِن لَم یَکُن فیها شَیءٌ فَحُکَّها لا یُصیبُکَ جُنونٌ ولا جُذامٌ ولا بَرَصٌ .
امام صادق علیه‌السلام :
در هر جمعه ، اندکی از سبیل و ناخن‌های خود را بگیر؛ و اگر هم چیزی وجود نداشته باشد ، آن را [کمی] بسای ، دیوانگی ، جذام و پیسی به تو نمی‌رسد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 3

حدیث95

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن قَلَّمَ أظافیرَهُ یَومَ الجُمُعَةِ لَم تَشعَث أنامِلُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس روز جمعه ناخن‌های خود را کوتاه کند ، سرانگشت‌هایش آشفته نشود .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 122 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 554

حدیث96

الإمامُ الصّادقُ علیه‌السلام :
إنّ أستَرَ وأخفی ما یُسَلَّطُ الشَّیطانُ مِنِ ابنِ آدَمَ أن صارَ أن یَسکُنَ تَحتَ الأظافِیرِ .
امام صادق علیه‌السلام :
پنهان‌ترین و ناپیداترین راهی که از آن شیطان بر آدمی مسلط می‌شود ، لانه کردن او در زیر ناخنهاست .
الکافی : 6 / 490 / 7

حدیث97

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَقلیمُ الأَظفارِ ؛ یَمنَعُ الدّاءَ الأَعظَمَ ، ویُدِرُّ الرِّزقَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کوتاه کردن ناخن‌ها ، مانع [بروز] درد بزرگ می‌شود و روزی را سرشار می‌سازد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 1 ، بحارالأنوار ، جلد 76 ، صفحه 119 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 116

حدیث98

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أخَذَ مِن شارِبِهِ و أظفارِهِ فی کُلِّ جُمُعَةٍ ، أدخَلَ اللّه‌ُ فیهِ شِفاءً ، وأخرَجَ مِنهُ داءً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در هر جمعه ، قدری از سبیل و ناخن‌های خود را بگیرد ، خداوند به [بدن] او شفایی نهد و دردی از او برون بَرَد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 152 ، حدیث 396 وح 398 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 116

حدیث99

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَقلیمُ الأظفارِ یَمنَعُ الداءَ الأعظَمَ ، و یُدِرُّ الرِّزقَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کوتاه کردن ناخنهـا از درد بزرگ جلوگیری می‌کند و روزی را زیــاد می‌گرداند .
الکافی : 6 / 490 / 1

حدیث100

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
خَمسٌ مِنَ السُّنَنِ فِی الرَّأسِ ، وخَمسٌ فِی الجَسَدِ ؛ فَأَمَّا الَّتی فِی الرَّأسِ: فَالسِّواکُ ، وأخذُ الشّارِبِ، وفَرقُ الشَّعرِ، وَالمَضمَضَةُ، وَالاِستِنشاقُ .
وأمَّا الَّتی فِی الجَسَدِ : فَالخِتانُ ، وحَلقُ العانَةِ ، ونَتفُ الإِبطَینِ ، وتَقلیمُ الأَظفارِ ، وَالاِستِنجاءُ .
امام کاظم علیه‌السلام :
پنج چیز درباره سر و پنج چیز هم درباره تن از سنّت‌هاست : امّا آنچه درباره سر است ، مسواک زدن ، گرفتن سبیل ، از هم گشودن موها از میانه سر ، آب در دهان چرخاندن ، و آب در بینی چرخاندن است .
آنچه نیز درباره تن است ، ختنه کردن ، تراشیدن موی زهار ، زدودن موهای زیر بغل ، کوتاه کردن ناخن‌ها و زدودن پلیدی مخرج است .
الخصال ، صفحه 271 ، حدیث 11 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 67 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 536

حدیث101

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:
الطَّهاراتُ أربَعٌ : قَصُّ الشّارِبِ ، وحَلقُ العانَةِ ، وتقَلیمُ الأَظافِرِ ، وَالسِّواکُ .
پاکیزگی‌ها ، چهار چیز است : کوتاه کردن سبیل ، تراشیدن موی زَهار ، گرفتن ناخن‌ها ، و مسواک زدن .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 654 ، حدیث 17233 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 374

حدیث102

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:
طَهِّروا هذهِ الأجسادَ طَهَّرَکُمُ اللّه؛ فإنّهُ لَیسَ عَبدٌ یَبیتُ طاهِرا إلاّ باتَ مَعَهُ مَلَکٌ فی شِعارِهِ ، ولا یَتَقَلَّبُ ساعَةً مِن اللّیلِ إلاّ قالَ : اللّهُمّ اغفِرْ لعَبدِکَ فإنّهُ باتَ طاهِرا .
این بدن‌هارا پاکیزه سازید، خداوند شما را پاکیزه گرداند ؛ زیرا هیچ بنده‌ای نیست که شب با بدنی پاکیزه بخوابد مگر این که فرشته‌ای در میان جامه او با وی می‌خوابد و هیچ ساعتی از شب از این پهلو به آن پهلو نمی‌چرخد مگر این که آن فرشته گوید : خدایا ، بنده‌ات را بیامرز ؛ زیرا که با بدنی پاکیزه خوابیده‌است .
کنز العمّال : 26003

حدیث103

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:
لا تُبَیِّتوا القُمامَةَ فی بُیوتِکُم وأخرِجوها نَهارا؛ فإنّها مَقعَدُ الشَّیطانِ
زباله را شب در خانه‌های خود نگه ندارید و آن را در روز به بیرون از خانه منتقل کنید ؛ زیرا زباله نشیمنگاه شیطان است .
الفقیه : 4 / 5 / 4968 منتخب میزان الحکمه : 560

حدیث104

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم
لَمّا أبصَرَ رجُلاً شَعثا شَعرُ رأسِهِ ، وَسخَةً ثِیابُهُ ، سَیّئةً حالُهُ: مِن الدِّینِ المُتعَةُ وإظهارُ النِّعمَةِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم آنگاه که مردی را با موهایی ژولیده و جامه‌ای چرکین و سر و وضعی نامرتّب دیندد - فرمودند: استفاده از نعمت‌های خدا و آشکار ساختن نعمت جزو دین است .
الکافی : 6 / 439 / 5

حدیث105

ثَلاثَةٌ یَفرَحُ بِهِنَّ الجِسمُ ویَربو : الطِّیبُ ، ولِباسُ اللَّیِّنِ ، وشُربُ العَسَلِ .
رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم :
سه چیز است که تن ، به واسطه آنها شاداب می‌شود و رشد می‌کند : بوی خوش ، جامه نرم و نوشیدن عسل .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 295 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 94

حدیث106

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الطِّیبُ یَسُرُّ ، والعَسَلُ یَسُرُّ ، وَالنَّظَرُ إلَی الخُضرَةِ یَسُرُّ ، وَالرُّکُوبُ یَسُرُّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بوی خوش ، شادی می‌آورد . عسل ، شادی می‌آورد . نگریستن به سبزه ، شادی می‌آورد . و سواری ، شادی می‌آورد .
صحیفة الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 239 ، حدیث 144 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 96

حدیث107

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثَةٌ یُسمِنَّ وثَلاثَةٌ یَهزِلنَ : فَأَمَّا الَّتی یُسمِنَّ : فَإِدمانُ الحَمّامِ ، وشَمُّ الرّائِحَةِ الطَّیِّبَةِ ، ولُبسُ الثِّیابِ اللَّیِّنَةِ . . . .
امام صادق علیه‌السلام :
سه چیز چاق می‌کند و سه چیز دیگر ، لاغر می‌کند : آنچه چاق می‌کند ، عبارت است از : پیوسته حمّام کردن ، استشمام بوی خوش ، پوشیدن جامه نرم ... .
الخصال ، صفحه 155 ، حدیث 194 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 127 ، حدیث 309

حدیث108

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِکُلِّ شَیءٍ حیلَةٌ ، وحیلَةُ الصِّحَّةِ فِی الدُّنیا أربَعُ خِصالٍ : قِلَّةُ الکَلامِ ، و قِلَّةُ المَنامِ ، و قِلَّةُ المَشیِ ، و قِلَّةُ الطَّعامِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کاری را چاره‌ای است و چاره تن‌درستی در دنیا ، چهار چیز است : کم سخن گفتن ، کم خفتن ، کم راه رفتن و کم خوردن .
بحار الأنوار ، جلد 8 ، صفحه 144 ، حدیث 67 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92

حدیث109

الإمامُ الصّادقُ علیه‌السلام :
النَّعیمُ فی الدُّنیا الأمنُ وصِحَّةُ الجِسمِ ، وتَمامُ النِّعمَةِ فی الآخِرَةِ دُخولُ الجَنّةِ ، وما تَمَّتِ النِّعمَةُ علی عَبدٍ قَطُّ لَم یَدخُلِ الجَنَّةَ .
امام صادق علیه‌السلام :
نعمت دنیا ، امنیّت و تندرستی است و نعمت کامل در آخرت ، وارد شدن به بهشت است و بنده‌ای‌که به بهشت نرود هرگز نعمت بر او کامل نشده‌است.
معانی الأخبار : 408 / 87

حدیث110

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أمسی وأصبحَ وعِندَهُ ثَلاثٌ فقد تَمَّت علَیهِ‌النِّعمَةُ فی الدُّنیا : مَن‌أصبَحَ وأمسی مُعافیً فی بَدَنِهِ ، آمِنا فی سَرْبهِ ، عِندَهُ قُوتُ یَومِهِ ، فإن کانَت عِندَهُ الرّابِعَةُ فَقد تَمَّت علَیهِ النِّعمَةُ فی الدُّنیا والآخِرَةِ ؛ وهُو الإیمانُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر که شب و روز خود را سپری کند و از سه چیز برخوردار باشد نعمت دنیا بر او تمام شده است : کسی که صبح و شامش را در تندرستی و آسایش خاطر گذراند و خوراک روز خود را داشته باشد و اگر چهارمین نعمت را هم داشته باشد ، نعمت دنیا و آخرت را کامل دارد و آن(چهارمین) نعمت ایمان است .
تحف العقول : 36

حدیث111

امام علی علیه‌السلام :
الدُّهنُ یُلَیِّنُ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الدِّماغِ ، ویُسَهِّلُ مَجارِیَ الماءِ ، ویُذهِبُ القَشَفَ ، ویُسفِرُ اللَّونَ .
روغن ، پوست را نرم می‌کند ، بر توان مغز می‌افزاید ، مجاری آب را در بدن می‌گشاید ، کثافت پوست را از میان می‌برد و رنگ را روشن می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 519 ، حدیث 1 وح 4 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 111 ، حدیث 248

حدیث112

امام حسین علیه‌السلام :
قالَ لی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ ، نَم عَلی قَفاکَ یَخمَص بَطنُکَ ، وَاشرَبِ الماءَ مَصّا یَمرَأکَ أکلُکَ ، وَاکتَحِل وَترا یُضِئ لَکَ بَصَرُکَ ، وَادَّهِن غِبّا تَتَشَبَّه بِسُنَّةِ نَبِیِّکَ .
پیامبر خدا به من فرمودند: «فرزندم! به پشت بخواب تا شکمت کوچک شود ، آب را به مکیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید ، به شمارِ دفعات فرد ، سرمه بکش تا چشمانت روشن شود و یک روز در میان ، روغن بزن تا به سنّت پیامبر خویش ، عمل کرده باشی».
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 591 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث113

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن کَثُرَ هَمُّهُ ، سَقِمَ بَدَنُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس اندوه (و دغدغه‌اش) فراوان شود ، بدنش بیمار گردد .
الأمالی للطوسی ، صفحه 512 ، حدیث 1119

حدیث114

امام علی (علیه‌السلام ) فرمودند:
مَن أکَلَ الطَّعامَ عَلَی النَّقاءِ ، وأجادَ الطَّعامَ تَمَضُّغاً ، وتَرَکَ الطَّعامَ وهُوَ یَشتَهیهِ ، ولَم یَحبِسِ الغائِطَ إذا أتی ؛ لَم یَمرَض إلاّ مَرَضَ المَوتِ .
هر کس در گرسنگی کامل ، غذا بخورد ، غذا را خوب بجَوَد ، در حالی که هنوز میل خوردن دارد ، غذا را وا گذارد و چون احساس قضای حاجت کرد ، آن را محبوس ندارد ، به هیچ بیماری‌ای جز بیماری مرگ ، مبتلا نمی‌شود .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 314 ، حدیث 1003 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 422 ، حدیث 37

حدیث115

امام علی (علیه‌السلام) فرمودند:
تَوَقَّوُا البَردَ فی أوَّلِهِ ، و تَلَقَّوهُ فی آخِرِهِ ؛ فَإِنَّهُ یَفعَلُ فی الأَبدانِ کَفِعلِهِ فِی الأَشجارِ ؛ أوَّلُهُ یُحرِقُ ، و آخِرُهُ یُورِقُ .
از سرما در آغازش بپرهیزید و در پایانش استقبال کنید ؛ چه ، سرما با بدن ، همان کاری را می‌کند که با درختان می‌کند : در آغازش می‌سوزانَد و در پایانش شاخ و برگ می‌رویانَد .
نهج‌البلاغه ، حکمت 128 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 271 ، حدیث 68 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 106

حدیث116

امام علی علیه‌السلام :
الهَمُّ یُذیبُ الجَسَدَ .
اندوه ، تن را ذوب می‌کند .
غرر الحکم ، حدیث 1039 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 33 ، حدیث 595

حدیث117

امام علی علیه‌السلام :
الهَمُّ یُنحِلُ البَدَنُ .
اندوه ، تن را نحیف می‌کند .
غرر الحکم ، حدیث 367 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 33 ، حدیث 595 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 106

حدیث118

امام علی علیه‌السلام :
الحُزنُ یَهدِمُ الجَسَدَ .
امام علی علیه‌السلام :
اندوه ، بدن را فرسوده می‌کند .
غرر الحکم ، حدیث 609 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 32 ، حدیث 563 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 106

حدیث119

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
بَشِّرِ المَحرورینَ بِطولِ العُمُرِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
گرمْ مزاجان را به درازی عمر ، مژده ده .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 290

حدیث120

مَن نَظَّفَ ثَوبَهُ ، قَلَّ هَمُّهُ ؛
هر کس جامه خویش را تمیز کند، اندیشه و اندوهش کم شود .
بحار الأنوار ، جلد 78 ، صفحه 93 ، حدیث 104

حدیث121

امام علی (علیه‌السلام) فرمودند:
غَسلُ الثِّیابِ ؛ یُذهِبُ الهَمَّ وَالحُزنَ ، و هُوَ طَهورٌ لِلصَّلاةِ ؛
شستن جامه ، اندوه و غم را می‌بَرَد و مایه طهارت برای نماز است .
الخصال ، صفحه 612 ، حدیث 10

حدیث122

قال الامام الصادق - علیه السلام - : اَرْبَعَةٌ تُهْرِمُ قَبْلَ اَوانِ الْهَرَمِ: اَکْلُ الْقَدیدِ وَ الْقُعُودُ عَلَی النَّداوَةِ وَ الصُّعودُ فِی الدَّرَجِ وَ مُجامَعَةُ الْعَجوزِ.
امام صادق - علیه السلام - : چهار چیز، انسان را پیش از فرا رسیدن هنگام پیری، پیر می کند: خوردن گوشت خشکیده، نشستن بر جای مرطوب، بالا رفتن از پلّه و آمیزش با پیر زنان.
«تحف العقول، ص 317»

حدیث123

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : مَنْ قَلَّمَ اَظفارَهُ یَوْمَ الجُمُعَةِ یَزیدُ فی عُمُرِهِ و مالِهِ.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - : هر کس در روز جمعه ناخن هایش را کوتاه کند، عمر و مالش زیاد می شود.
«جامع الأخبار، ص 333»

حدیث124

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : مَنْ اَرادَ الْـبَقاءَ و لا بَقاءَ: فَلْیُباکِرِ الْغَداءَ وَلْیُجَوِّدِ الْحِذاءَ وَلْیُخَفَّفِ الرِّداءَ وَلْیُقِلَّ مُجامَعَةَ النِّساءِ. قیلَ یا رَسولَ اللّه وَ ما خِفَّةُ الرِّداءِ؟ قالَ: قِلَّةُ الدَّیْنَ.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - : هر کس ماندگاری می خواهد ـ و البته ماندگاری [ابدی] وجود ندارد ـ باید صبحانه را زودتر بخورد، کفش مناسب بپوشد، ردای (بالاپوش) خود را سبک کند و کمتر با زنان بیامیزد. پرسیدند: ای پیامبر خدا! سبک بودن رَدا به چیست؟ فرمودند: به کم بودنِ بدهی.
«من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 555، ح 4902»

حدیث125

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : اَرْبَعةٌ تَزیدُ فِی الْعُمْرِ: اَلتَّزویجُ بِالاَْبْکارِ، وَ الاِْغْتِسالُ بِالْماءِ الحارِّ وَ النَّوْمُ عَلَی الْیَسارِ وَاَکْلُ التُّفاحِ بِالاَْسْحارِ.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - : چهار چیز، بر عمر می افزایند: ازدواج با دختران، شستشو با آب گرم، خوابیدن بر شانه چپ و خوردن سیب در سحرگاهان.
«مواعظ العددیه، ص 211»

حدیث126

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : بئس العبد القاذورة.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: بد بنده ای است, بنده کثیف و لا قید.
«الکافی، ج 6، ص 439»

حدیث127

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله – (لرجل شعث شعر رأسه، وسخة ثیابه، سیئة حاله): من الدین المتعة وإظهار النعمة.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله – (به مردی که موهایی ژولیده و جامه ای چرکین و سر و وضع نامرتبی داشت)، فرمودند: استفاده و آشکار ساختن نعمت, جزو دین است.
«الکافی، ج 6، ص 439»

حدیث128

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : لا تبیتوا القمامة فی بیوتکم وأخرجوها نهارا، فإنها مقعد الشیطان.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: زباله را شب در خانه های خود نگه ندارید و آن را در روز به بیرون از خانه منتقل کنید، زیرا زباله جایگاه شیطان است.
«من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 5»

حدیث129

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : بیت الشیاطین من بیوتکم بیت العنکبوت.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: خانه های عنکبوتی که در خانه های شماست, لانه شیاطین است.
«الکافی، ج 6، ص 532»

حدیث130

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : من اتخذ ثوبا فلینظفه.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: هر که جامه ای می پوشد، باید آن را پاکیزه نگه دارد.
«الکافی، ج 6، ص 444»

حدیث131

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : طهروا هذه الأجساد طهرکم الله، فإنه لیس عبد یبیت طاهرا إلا بات معه ملک فی شعاره، ولا یتقلب ساعة من اللیل إلا قال: اللهم اغفر لعبدک فإنه بات طاهرا.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: این بدن ها را پاکیزه سازید تا خداوند شما را پاکیزه گرداند، زیرا هیچ بنده ای نیست که شب با بدنی پاکیزه بخوابد مگر این که فرشته ای در میان جامه او با وی می خوابد و هیچ ساعتی از شب از این پهلو به آن پهلو نمی چرخد مگر این که آن فرشته گوید: خدایا! بنده ات را بیامرز، زیرا که با بدنی پاکیزه خوابیده است.
«کنز العمال، ح 26003»

حدیث132

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : هلک المتقذرون.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: مردمان کثیف و پلشت به هلاکت در افتند.
«کنز العمال، ح 7422»

حدیث133

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : تنظفوا بکل ما استطعتم، فإن الله تعالی بنی الإسلام علی النظافة، ولن یدخل الجنة إلا کل نظیف.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: خودتان را با هر وسیله ای که می توانید پاکیزه کنید، زیرا خدای متعال اسلام را بر پایه پاکیزگی بنا کرده است و هرگز به بهشت نرود مگر کسی که پاکیزه باشد.
«کنز العمال، ح 26002»

حدیث134

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : إن الإسلام نظیف فتنظفوا، فإنه لا یدخل الجنة إلا نظیف.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: همانا اسلام پاکیزه است پس شما هم پاکیزه باشید، زیرا جز شخص پاکیزه کسی به بهشت نمی رود.
«کنز العمال، ح 26007»

حدیث135

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : إن الله یحب الناسک النظیف.
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند: همانا خداوند، عابد پاکیزه را دوست دارد.
«کنز العمال، ح 26000»

حدیث136

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : … أن الثوب یسبح، فإذا اتسخ انقطع تسبیحه.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: همانا لباس تسبیح (خدا) می گوید و هر گاه کثیف شود از تسبیح باز می ایستد.
«کنز العمال، ح 26009»

حدیث137

جابر بن عبد الله: أتانا رسول الله - صلی الله علیه و آله - فرأی رجلا شعثا قد تفرق شعره، فقال: أما کان یجد هذا ما یسکن به شعره؟! و رأی رجلا آخر (و) علیه ثیاب وسخة فقال: أما کان هذا یجد ماء یغسل به ثوبه؟
جابر بن عبدالله می گوید: رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - به نزد ما آمد و چشمش به مردی افتاد که موهایش ژولیده و دَرهم بود, پس حضرت فرمودند: آیا این مرد چیزی پیدا نکرد که با آن موهای خود را مرتب کند؟ و مرد دیگری را دید که لباس های چرکین به تن داشت، فرمودند: آیا این مرد آبی پیدا نکرده که با آن لباسش را بشوید؟
«سنن أبی داود، ح 4062»

حدیث138

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : إن الله طیب یحب الطیب، نظیف یحب النظافة.
رسول خدا - صلّی الله علیه و آله - فرمودند: خداوند پاک است و شخص پاک را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزگی را دوست دارد.
«صحیح الترمذی، ح 2799»

حدیث139

قال الإمام علی - علیه السلام - : نظفوا بیوتکم من حوک العنکبوت، فإن ترکه فی البیت یورث الفقر.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: اتاق های خود را از تار عنکبوت تمیز کنید، زیرا باقی گذاشتن آن در خانه فقر می آورد.
«وسائل الشیعه، ج 3، ص 575»

حدیث140

قال الإمام علی - علیه السلام - : لا تؤوا التراب خلف الباب، فإنه مأوی الشیطان.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: خاکروبه را پشت در (خانه) جمع نکنید، زیرا که جایگاه شیطان می شود.
«وسائل الشیعه، ج 3، ص 572»

حدیث141

قال الإمام علی - علیه السلام - : تنظفوا بالماء من النتن الریح الذی یتأذی به، تعهدوا أنفسکم، فإن الله عزوجل یبغض من عباده القاذورة الذی یتأنف به من جلس إلیه.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: خودتان را به وسیله آب از بوی نامطبوعی که مایه آزار دیگران است پاکیزه سازید، به (سر و وضع) خودتان برسید، زیرا خداوند عزوجل از بندگان کثیف و لاقید خود که هر که با او می نشیند از وی بیزار می شود, نفرت دارد.
«الخصال، ص 620، ح 10»

حدیث142

قال رسول الله - صلی الله علیه و آله - : اَلْبِسُوا الْبَیاضَ فَاِنَّهُ اَطیَبُ وَ اَطْهَرُ.
پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله - فرمودند: لباس سفید رنگ بپوشید که پاک و پاکیزه‌تر است.
«وسائل الشیعة، ج3، ص355»

حدیث143

قال الامام الصادق - علیه السلام - : اَلْکَتّانُ مِنْ لِباسِ الْأنبِیاءِ وَ هُوَ یُنْبِتُ اللّحْمَ.
امام صادق - علیه السلام - فرمودند: لباس کتانی لباس انبیاء است و آن گوشت را می‌رویاند.
«وسائل الشیعة، ج3، ص157»

حدیث144

قال الامام الصادق - علیه السلام - : اَلثَّوْبُ النَّقِیُّ یَکْبِتُ الْعَدُوَّ.
امام صادق - علیه السلام - فرمودند: لباس پاکیزه دشمن را ذلیل می‌نماید.
«وسائل الشیعة، ج 3، ص346»

حدیث145

قال الامام علی - علیه السّلام - : لا تجتمع الصّحةُ و النَّهَمُ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: سلامتی و شکم بارگی با هم جمع نمی شوند.
«مستدرک الوسائل، ج 3، ص 82»

حدیث146

قال الامام علی - علیه السّلام - للحسن ابنه - علیه السّلام - : یا بُنیَّ اَلا اُعلِّمک اَربعَ خِصالٍ تَستغنِی بها عن الطِّب فقال: بَلی یا أمیرالمؤمنین. قال: لا تَجْلِسْ علی الطعام إلاّ و أنت جائع و لا تَقُمْ عن الطعام ألاّ و أنت تَشْتَهیهِ و ... .
امام علی - علیه السّلام - به فرزندش امام حسن - علیه السّلام - فرمودند: فرزندم! آیا می خواهی چهار چیز به تو یاد دهم که به وسیله آنها از مراجعه به پزشک بی نیاز شوی؟ عرض کرد: بله یا امیرالمومنین!، حضرت فرمودند: بر سر سفره منشین مگر آنکه گرسنه باشی، در حالی که هنوز میل به غذا داری دست از غذا خوردن بکش، عمل جویدن غذا را به خوبی انجام ده و قبل از خواب، خود را از ادرار و مدفوع تخلیه نما.
«بحارالانوار، ج 70، ص 187»

حدیث147

امام صادق علیه‌السلام :
لَیسَ فیما أصلَحَ البَدَنَ إسرافٌ ... إنّما الإسرافُ فیما أتلَفَ المالَ وأضَرَّ بالبَدَنِ .
در آنچه بـدن را سـالم نـگه می‌دارد اسراف نیست ... بلکه اسراف در چیزهایی است که مال را تلف کند و به بدن زیان رساند .
بحار الأنوار : 75 / 303 / 6 منتخب میزان الحکمة : 270

حدیث148

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَرَکَ الخَمرَ لغَیرِ اللّه سَقاهُ اللّه‌ُ مِن الرَّحیقِ الَمخْتومِ ، فقالَ علیٌّ علیه‌السلام : لغَیرِ اللّه ؟! قالَ : نَعَم واللّه ، صِیانَةً لنفسهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر که برای غیر خدا (هم که شده) شرابخواری را رها کند ، خداوند او را از شراب خالص و مُهر شده بنوشاند . علی علیه‌السلامعرض کرد : برای غیر خدا ؟ فرمودند: آری ، به خدا قسم ؛ برای حفظ (سلامتی) خویش .
بحار الأنوار : 79 / 150 / 64 منتخب میزان الحکمة : 186

حدیث149

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إیّاکُم وَالجُلوسَ فِی الشَّمسِ ؛ فَإِنَّها تُبلِی الثَّوبَ ، وتُنتِنُ الرّیحَ ، وتُظهِرُ الدّاءَ الدَّفینَ .
از نشستن در آفتاب ، حذر کنید ؛ چرا که جامه را کهنه می‌کند ، بوی [بدن] را بد می‌سازد و درد نهفته را آشکار می‌نماید .
المستدرک علی الصحیحین ، جلد 4 ، صفحه 456 ، حدیث 8264 عن ابن عبّاس ، کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 139 ، حدیث 25400 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 490

حدیث150

لا تَتَّکِ فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یُذیبُ شَحمَ الکُلیَتَینِ ، ولا تُسَرِّح فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یُرِقُّ الشَّعرَ . . . ولاتَتَدَلَّک بِالخَزَفِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ البَرَصَ ، ولا تَمسَح وَجهَکَ بِالإِزارِ ؛ فَإِنَّهُ یَذهَبُ بِماءِ الوَجهِ ؛
در حمّام ، تکیه نزن ؛ چرا که چربی کلیه‌ها را ذوب می‌کند . در حمّام ، شانه مزن ؛ چرا که مو را باریک می‌کند . سفال(سنگ‌پا) را به تن ممال ؛ چرا که پیسی می‌آورد . لُنگ را نیز بر صورت خود مکش ؛ چرا که آبِ روی را می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 501 ، حدیث 24

حدیث151

امام صادق علیه‌السلام :
إیّاکَ والتَّمَشُّطَ فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ وَباءَ الشَّعرِ ؛
از شانه کردن در حمّام بپرهیز ؛ چرا که وبای مو می‌آورد .
علل الشرائع ، صفحه 292 ، حدیث 1

حدیث152

الإمام علیّ علیه‌السلام
- کانَ یَقولُ: ألا لا یَستَلقِیَنَّ أحَدُکُم فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یُذیبُ شَحمَ الکُلیَتَینِ ، ولا یَدلُکَنَّ رِجلَیهِ بِالخَزَفِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ الجُذامَ .
امام علی علیه‌السلام :
زنهار! مبادا که کسی در حمّام ، به پشت بخوابد ؛ زیرا این کار ، چربی کلیه‌ها را ذوب می‌کند ؛ و مبادا کسی پاهای خود را سفال (سنگ پا) بکشد ؛ زیرا این کار ، جذام می‌آورد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 500 ، حدیث 19 عن عمر بن یزید عن الإمام الصادق علیه‌السلام ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 134 ، حدیث 332 وفیه «رجله» بدل «رجلیه» ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 81 ، حدیث 22 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 496

حدیث153

امام رضا علیه‌السلام :
مَنِ اغتَسَلَ مِنَ الماءِ الّذی قَدِ اغتُسِلَ فیهِ فَأَصابَهُ الجُذامُ فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ ؛
هر کس با آبی غسل کند که پیش‌تر در آن غسل شده است و بدین سبب به جذام مبتلا شود ، کسی جز خود را نکوهش نکند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 503 ، حدیث 38 عن محمّد بن علیّ بن جعفر دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 496

حدیث154

امام رضا علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ ألاّ یَظهَرَ فی بَدَنِکَ بَثرَةٌ ولا غَیرُها ، فَابدَأ عِندَ دُخولِ الحَمّامِ بِدُهنِ بَدَنِکَ ، بِدُهنِ البَنَفسَجِ ؛
اگر می‌خواهی که در بدنت جوش و جز آن رُخ ننماید ، هنگام در آمدن به حمّام ، چرب کردن بدن خود را به روغن بنفشه ، آغاز کن .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 31 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 322 وفیه « فدهِّن» بدل «بدهن» دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 474

حدیث155

امام کاظم علیه‌السلام :
شَعرُ الجَسَدِ إذا طالَ قَطَعَ ماءَ الصُّلبِ ، وأرخَی المَفاصِلَ ، ووَرَّثَ الضَّعفَ ، وَالسِّلَّ ، وإنَّ النّورَةَ تَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ ، وتُقَوِّی البَدَنَ ، وتَزیدُ فی شَحمِ الکُلیَتَینِ ، وتُسمِنُ البَدَنَ ؛
موی سر ، چون بلند شود ، آب کمر از جریان می‌افتد ، مفاصل ، سست می‌شوند و ضعف و سِل به دنبال می‌آورد . امّا نوره ، آب کمر را افزون می‌سازد ، بدن را تقویت می‌کند ، بر پیهِ کلیه‌ها می‌افزاید و بدن را چاق می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 91 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 642

حدیث156

امام علی علیه‌السلام :
النّورَةُ نُشرَةٌ وطَهورٌ لِلجَسَدِ ؛
نوره، یک تعویذ (نگه دارنده) و مایه پاکی بدن است .
الکافی، جلد 6 ، صفحه 506 ، حدیث 7

حدیث157

امام صادق علیه‌السلام :
إیّاکَ وشُربَ الماءِ البارِدِ وَالفُقّاعِ فِی الحَمّامِ ؛ فَإِنَّهُ یُفسِدُ المَعِدَةَ ؛
از نوشیدن آب سرد و فقّاع در حمّام حذر کن ؛ چرا که معده را تباه می‌کند .
من لایحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 113 ، حدیث 232 ، الأمالی للصدوق ، صفحه 445 ، حدیث 595

حدیث158

امام رضا علیه‌السلام :
الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَ أکلِ السَّمَکِ یورِثُ الفالِجَ ؛
غسل کردن با آب سرد پس از خوردن ماهی ، سستْ اندامی در پی می‌آورد.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 نقلاً عن طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 26 وفیه « فإنّ الماء» بدل «الاغتسال بالماء» دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 274

حدیث159

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
غَسلُ القَدَمَینِ بِالماءِ البارِدِ عَقیبَ الخُروجِ مِنَ الحَمّامِ أمانٌ مِنَ الصُّداعِ ؛
شستن پاها با آب سرد پس از بیرون آمدن از حمّام ، مایه ایمنی از سردرد است.
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 48 ، حدیث 28300 نقلاً عن أبی نعیم فی الطبّ عن أبی هریرة دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 262

حدیث160

امام رضا علیه‌السلام :
. . . ومَنفَعَةُ الحَمّامِ تُؤَدّی إلَی الاِعتِدالِ ، ویُنَقِّی الدَّرَنَ ، ویُلَیِّنُ العَصَبَ وَالعُروقَ ، ویُقَوِّی الأَعضاءَ الکِبارَ ، ویُذیبُ الفُضولَ وَالعُفوناتِ .
فایده حمّام کردن آن است که به اعتدال می‌انجامد ، چرک را می‌زداید ، پِی و رگ‌ها را نرم می‌سازد ، اندام‌های بزرگ را تقویت می‌کند ، و مواد زاید و عفونت‌ها را نیز ذوب می‌کند.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 29 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 322 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 260

حدیث161

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدّاءُ ثَلاثَةٌ وَالدَّواءُ ثَلاثَةٌ ؛ فَأَمَّا الدّاءُ : فَالدَّمُ وَالمِرَّةُ وَالبَلغَمُ ؛ فَدَواءُ الدَّمِ الحِجامَةُ ، ودَواءُ البَلغَمِ الحَمّامُ ، ودَواءُ المِرَّةِ المَشِیُّ ؛
درد ، سه چیز است و درمان نیز سه چیز . امّا درد ، عبارت است از : خون ، تلخه و بلغم . درمان خون ، حجامت است ، درمان بلغم ، حمّام است ، و داروی تلخه نیز راه رفتن .
بحار الأنوار ،ج 62 ، صفحه 127 ، حدیث 87 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 462 مقصود از «مشیّ» در پایان روایت ، هر چیزی است که مسهل باشد. از آن رو ، مسهل را «مشی» نامیده‌اند که شخص را به راه رفتن و رفتن به سمت آبریزگاه ، وادار می‌سازد .

حدیث162

امام کاظم علیه‌السلام :
الحَمّامُ یَومٌ ویَومٌ لا یُکْثِرُ اللّحْمَ ، وإدْمانُهُ کلَّ یَومٍ یُذیبُ شَحْمَ الکُلْیتَینِ ؛
یک روز در میان حمّام رفتن انسان را چاق می‌کند وهر روز حمّام رفتن چربی کلیه‌ها را آب می‌کند .
مکارم الأخلاق : 1 / 126 / 303

حدیث163

امام صادق علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یَهْدِمْنَ البدَنَ ورُبّما قَتَلْنَ : أکْلُ القَدیدِ الغابِّ ، ودُخولُ الحَمّامِ علی البِطْنَةِ ، ونِکاحُ العَجائزِ ؛
سه چیز بدن را تباه می‌کند و چه بسا کُشنده است : خوردن آبگوشت شب مانده ، حمّام رفتن با شکم پر و نزدیکی کردن با زنان سالخورده .
بحار الأنوار : 76 / 75 / 19

حدیث164

امام صادق علیه‌السلام :
لا تَدخُلِ الحَمّامَ إلاّ وفی جَوفِکَ شَیءٌ یُطفِئُ عنکَ وهَجَ المَعِدَةِ ، وهُو أقْوی للبَدَنِ . ولا تَدخُلْهُ وأنتَ مُمْتَلئٌ مِن الطَّعام ؛
زمانی حمّام برو که در معده‌ات اندک چیزی که حرارت آن را فرو نشاند باشد . این برای تقویت بدن تو بهتر است . باشکم پر نیز حمّام نرو .
مکارم الأخلاق : 1 / 125 / 298 منتخب میزان الحکمة : 166

حدیث165

نِعْمَ البَیتُ الحَمّامُ ؛ تُذکَرُ فیهِ النّارُ ، ویَذهَبُ بالدَّرَنِ .
چه نیکو سرایی است حمّام ؛ آتش (دوزخ) را به یاد می‌آورد و چرک را (از تن) می‌برد .
الفقیه : 1 / 115 / 237 منتخب میزان الحکمة : 166

حدیث166

امام رضا علیه‌السلام :
الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ أن یَکونَ بَینَهُما غُسلٌ ؛ یورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ؛
آمیزش پس از آمیزش، بی آن که میان آنها غسلی صورت پذیرفته باشد، دیوانگی فرزند را در پی می‌آورَد.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268

حدیث167

امام علی علیه‌السلام :
مَن أرادَ البَقاءَ ولا بَقاءَ فَلْیُباکِرِ الغَداءَ ، وَلیُجَوِّدِ الحِذاءَ ، وَلیُخَفِّفِ الرِّداءَ ،وَلْیُقِلَّ غُشْیانَ النِّساءِ ؛
هر کس طالب ماندن است ، که البته ماندنی در کار نیست ؛ صبح زود صبحانه بخورد ، کفشِ خوب بپوشد ، قرض خود را کم کند و با زنان کمتر آمیزش کند .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام : 2 / 38 / 112 منتخب میزان الحکمة : 408

حدیث168

امام علی علیه‌السلام :
لا رَزِیَّةَ أعظَمُ مِن دَوامِ سُقمِ الجَسَدِ ؛
مصیبتی سخت‌تر از استمرار ناتندرستی نیست .
غرر الحکم ، حدیث 10726 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 540 ، حدیث 9997 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 134

حدیث169

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
سافِرُوا تَصِحُّوا وتَسلِمُوا؛
سفر کنید تا تن درست و سالم بمانید.
دانش‌نامه احادیث پزشکی: ج 1 ص 95 ح 82

حدیث170

قال رسولُ اللّه(صلی الله علیه و آله وسلم):
لَولا أن أشُقَّ علی اُمَّتی لأَمَرتُهُم بِالسِّواکِ مَع کُلِّ صلاةٍ ؛
اگر ترس از سختگیری بر امّتم نبود ، دستور می دادم که با هر نمازی مسواک زنند .
الکافی : 3/22/1 .

حدیث171

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لا عَیشَ أهنَأٌ مِنَ العافِیَةِ ؛
آسایشی گواراتر از عافیت نیست .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث10728

حدیث172

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لا لِباسَ أجمَلُ مِنَ السَّلامَةِ ؛
هیچ لباسی زیباتر از سلامت نیست .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث10635

حدیث173

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
صِحَّةُ الاَجسامِ مِن أهنَإ الأقسامِ ؛
سلامت جسم از گواراترین بهره‌هاست .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث5812

حدیث174

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
شَیئانِ لاَ یعرِفُ فَضلَهُما اِلاَّمَن فَقَدَهُما ؛ الشَّبابُ وَ العافِیَةُ ؛
دو نعمت است که قدر آنها را نمی‌داند مگر کسی که از دستشان می‌دهد : جوانی و تن‌درستی .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث5764

حدیث175

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
ثَمَرَةُ الحَزمِ السَّلامَةُ ؛
سلامتی ، میوه دوراندیشی است .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث4590

حدیث176

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
تَوقَّوا البَردَ فی أوَّلِهِ وَ تَلَقَّوهُ فِی آخِرِهِ، فَإنَّهُ یَفعَلُ فِی الأبدانِ کَما یَفعَلُ فِی الأغصانِ أوَّلُهُ یُحرِقُ وَ آخِرُهُ یُورِقُ ؛
در آغاز سرما (فصل پاییز) خود را از سرما نگه دارید و در آخرش (فصل بهار) خود را به آن بسپارید ؛ زیرا سرما با تن‌ها همان می‌کند که با شاخه‌های درخت : در آغاز می‌سوزاند و در پایان، به برگ و بار می‌نشاند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث4551

حدیث177

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
بادِر شَبابَکَ قَبلَ هَرَمِکَ وَ صِحَّتَکَ قَبلَ سُقمِکَ ؛
جوانی‌ات را پیش از پیری، و سلامتی‌ات را پیش از بیماری دریاب .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث4381

حدیث178

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
بِصِحَّةِ المِزاجِ تُوجَدُ لَذَّةُ الطَّعمِ ؛
با سلامت مزاج، گوارایی غذا احساس می‌شود .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث4289

حدیث179

حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام) فرمودند:
لا تستغنی شیعتنا عن أربع: خمرة یصلی علیها و خاتم یتختم به و سواک یستاک به و سبحة من طین قبر أبی عبدالله علیه السلام؛
پیروان ما از چهار چیز بی‌نیاز نیستند:
? ـ سجاده‌ای که بر روی آن نماز خوانده شود.
? ـ انگشتری که در انگشت باشد.
? ـ مسواکی که با آن دندانها را مسواک کنند.
? ـ تسبیحی از خاک مرقد امام حسین (علیه السلام)
تهذیب الاحکام، ج ?، ص ??

حدیث180

امام صادق علیه‌السلام :
الحِنّاءُ یَذهَبُ بِالسَّهَکِ ، ویَزیدُ فی ماءِ الوَجهِ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ؛
حنا کردن ، بدبویی عَرَق را از میان می‌بَرَد ، بر طراوت و تازگی چهره می‌افزاید ، بوی دهان را خوش می‌سازد و فرزند را نکو می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 484 ، حدیث 5

حدیث181

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اِختَضِبوا بِالحِنّاءِ ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو البَصَرَ ، ویُنبِتُ الشَّعرَ ، ویُطَیِّبُ الرّیحَ ، ویُسَکِّنُ الزَّوجَةَ ؛
به حنا خضاب بندید؛ چرا که دیده را جلا می‌دهد ، مو بر می‌رویاند ، بو را خوش می‌سازد و همسر مرد را آرامش می‌بخشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 483 ، حدیث 4

حدیث182

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِنّاءُ خِضابُ الإِسلامِ ؛ یَزیدُ فِی المُؤمِنِ عَمَلَهُ، ویَذهَبُ بِالصُّداعِ، ویُحِدُّ البَصَرَ ، ویَزیدُ فِی الوِقاعِ ، وهُوَ سَیِّدُ الرَّیاحینِ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ؛
حنا، خضاب اسلام است؛ بر [ثواب] عمل مؤمن می‌افزاید ، سردرد را از میان می‌بَرَد ، چشم را تیزبین می‌کند ، قدرت آمیزش را افزون می‌سازد و مهترِ گیاهان خوش‌بو در دنیا و آخرت است.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم، ص10 و مکارم الأخلاق، ج1، ص189، ح558

حدیث183

امام علی علیه‌السلام :
الدُّهنُ یُلَیِّنُ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الدِّماغِ ، ویُسَهِّلُ مَجارِیَ الماءِ ، ویُذهِبُ القَشَفَ ، ویُسفِرُ اللَّونَ ؛
روغن ، پوست را نرم می‌کند ، بر توان مغز می‌افزاید ، مجاری آب را در بدن می‌گشاید ، کثافت پوست را از میان می‌بَرَد و رنگ را روشن‌تر می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 519 ، حدیث 1 وح 4

حدیث184

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ تُشقَقَ شَفَتاهُ ، ولا یَخرُجَ فیها ناسورٌ ، فَلیُدَهِّن حاجِبَیهِ ؛
هر کس می‌خواهد که لب‌هایش نترکد و از آن ناسور بیرون نزند ، به ابروهای خود ، روغن بمالد.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، ص40 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص325

حدیث185

امام باقر علیه‌السلام :
دُهنُ الَّلیلِ یَجری فِی العُروقِ ، ویُرَوِّی البَشَرَةَ ، ویُبَیِّضُ الوَجهَ ؛
روغن [مالیدن] شبانه ، در رگ‌ها جریان می‌یابد و پوست را آبیاری و چهره را سفید می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 519 ، حدیث 5

حدیث186

امام رضا علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ ألاّ یَظهَرَ فی بَدَنِکَ بَثرَةٌ ولا غَیرُها ، فَابدَأ عِندَ دُخولِ الحَمّامِ بِدُهنِ بَدَنِکَ ، بِدُهنِ البَنَفسَجِ؛
اگر می‌خواهی که در بدنت جوش و جز آن رُخ ننماید ، هنگام در آمدن به حمّام ، چرب کردن بدن خود را به روغن بنفشه ، آغاز کن .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، ص31 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص322

حدیث187

امام علی علیه‌السلام :
اِدَّهِنوا بِالزَّیتِ وَائتَدِموا بِهِ ؛ فَإِنَّهُ دُهنَةُ الأَخیارِ ، وإدامُ المُصطَفَینَ ؛
به روغن زیتون ، خود را چرب کنید و از آن، خورش سازید ؛ چرا که آن ، روغنِ نیکان و خورش برگزیدگان است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 331 ، حدیث 4

حدیث188

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ ، وَادَّهِنوا بِالزَّیتِ ؛ فَإِنَّهُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَکَةٍ ؛
زیتون بخورید و خود را با روغن زیتون چرب کنید ؛ چرا که آن ، از درختی خجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 331 ، حدیث 1

حدیث189

امام صادق علیه‌السلام :
البَنَفسَجُ سَیِّدُ أدهانِکُم ؛
بنفشه ، مِهتر همه روغن‌های شماست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 521 ، حدیث 1

حدیث190

امام صادق علیه‌السلام :
فَضلُ البَنَفسَجِ عَلَی الأَدهانِ کَفَضلِ الإِسلامِ عَلَی الأَدیانِ . نِعمَ الدُّهنُ البَنَفسَجُ ، لَیَذهَبُ بِالدّاءِ مِنَ الرَّأسِ وَالعَینَینِ ، فَادَّهِنوا بِهِ ؛
برتری بنفشه بر دیگر روغن‌ها به سان برتری اسلام بر دیگر ادیان است . بنفشه ، خوب روغنی است! درد را از سر و چشمان می‌برد . خود را بدان ، چرب کنید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 521 ، حدیث 5

حدیث191

امام صادق علیه‌السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالخَطمِیِّ أمانٌ مِنَ الصُّداعِ وبَراءَةٌ مِنَ الفَقرِ، وطَهورٌ لِلرَّأسِ مِنَ الحَزازَةِ ؛
شستن سر با خَطْمی ، مایه ایمنی از سردرد ، برکنار ماندن از فقر ، و پاکیزگی سر از سبوسه است .
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 86 ، حدیث 1

حدیث192

امام کاظم علیه‌السلام :
إنَّ شَعرَ الرَّأسِ إذا طالَ ضَعُفَ البَصَرُ ، وذَهَبَ بِضَوءِ نورِهِ . وطَمُّ الشَّعرِ ؛ یُجلِی البَصَرَ ، ویَزیدُ فی ضَوءِ نورِهِ ؛
موی سر ، اگر بلند شود ، دیده به ضعف می‌گراید و فروغِ نورش می‌رود؛ امّا کوتاه کردن مو ، دیده را جلا می‌دهد و بر فروغ نور آن می‌افزاید.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 85 ، حدیث 10

حدیث193

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ اتَّخذَ شَعرا فلیُحْسِنْ وَلایَتَهُ ، أو لِیَجُزَّهُ ؛
هـر کـس مو بگذارد باید خوب به آن برسد و گرنه کوتاهش کند .
وسائل الشیعه : 1 / 432 / 1

حدیث194

عن ابن سنان :
سألتُ الصادق علیه‌السلام عن إطالة الشعر ، فَقالَ : کانَ أصحابُ رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم مُقَصِّرین؛ یَعنِی الطَّمَّ؛
به نقل از ابن سنان: به امام صادق علیه‌السلام گفتم : درباره بلند کردن موها چه می‌فرمایی؟
فرمود ند: یاران حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و سلّم ، موهای خود را می‌زدند ؛ یعنی کوتاه می‌کردند .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 139 ، حدیث 350

حدیث195

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کَثرَةُ تَسریحِ الرَّأسِ تَذهَبُ بِالوَباءِ ، وتَجلِبُ الرِّزقَ ، وتَزیدُ فِی الجِماعِ ؛
فراوان شانه زدن موها ، وَبا را از میان می‌بَرَد ، روزی می‌آورد و بر قدرت انسان برای نزدیکی می‌افزاید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 489 ، حدیث 6

حدیث196

عن ابن فَضّال عمّن ذکره عن الإمام الصادق علیه‌السلام ، قال :
ذَکَرنَا الأَخذَ مِنَ الشّارِبِ ، فَقالَ : نُشرَةٌ ، وهُوَ مِنَ السُّنَّةِ؛
به نقل از ابن فضّال ، از راوی‌ای که خود از وی نام برده است -: [نزد امام صادق علیه‌السلام ] از کوتاه کردن سبیل سخن به میان آوردیم . فرمودند: این عمل ، نوعی پیشگیری از بیماری و عمل به سنّت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 487 ، حدیث 8

حدیث197

امام صادق علیه‌السلام :
خُذ مِن شارِبِکَ وأظفارِکَ فی کُلِّ جُمُعَةٍ ؛ فَإِن لَم یَکُن فیها شَیءٌ فَحُکَّها لا یُصیبُکَ جُنونٌ ولا جُذامٌ ولا بَرَصٌ ؛
در هر جمعه ، اندکی از سبیل و ناخن‌های خود را بگیر؛ و اگر هم چیزی وجود نداشته باشد ، آن را [کمی] بسای ، دیوانگی ، جذام و پیسی به تو نمی‌رسد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 3

حدیث198

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن قَلَّمَ أظفارَهُ یَومَ السَّبتِ ویَومَ الخَمیسِ وأخَذَ مِن شارِبِهِ عوفِیَ مِن وَجَعِ الضِّرسِ ، ووَجَعِ العَینِ ؛
هر کس در روز پنج‌شنبه و شنبه ، ناخن‌های خود را کوتاه کند و قدری از سبیل خود بگیرد ، از دندانْ درد و دردِ چشمْ در امان باشد.
من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 128 ، حدیث 312

حدیث199

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا یُطَوِّلَنَّ أحَدُکُم شارِبَهُ ؛ فَإِنَّ الشَّیطانَ یَتَّخِذُهُ مَخبَأً یَستَتِرُ بِهِ ؛
مبادا که کسی از شما سبیل خود را بلند کند ؛ زیرا شیطان، آن را مخفیگاه می‌گیرد و در آن، پنهان می‌شود.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 488 ، حدیث 11

حدیث200

امام صادق علیه‌السلام :
تَسریحُ الرَّأسِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، وتسَریحُ الحاجِبَینِ أمانٌ مِنَ الجُذامِ ، وتَسریحُ العارِضَینِ یَشُدُّ الأَضراسَ ؛
شانه کردن موی سر ، بلغم را از میان می‌بَرَد ، شانه‌زدن ابروها ، ایمنی از جذام است و شانه‌زدن موی گونه‌ها ، دندان‌ها را استحکام می‌دهد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 167 ، حدیث 480

حدیث201

امام صادق علیه‌السلام :
المَشطُ لِلِّحیَةِ یَشُدُّ الأَضراسَ؛
شانه زدن ریش ، دندان‌ها را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 488 ، حدیث 1

حدیث202

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنّ اللّه‌َ تعالی جمیلٌ یُحِبُّ الجَمالَ ، ویُحِبُّ أنْ یَری أثَرَ نِعمَتِهِ علی عَبدِهِ ، ویُبغِضُ البُؤْسَ والتَّباؤسَ؛
خداوند متعال زیباست، زیبایی را دوست دارد و دوست دارد اثر نعمت خود را در بنده‌اش ببیند. او فقر و فقرنمایی را دشمن دارد .
کنز العمّال : 17166

حدیث203

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِیَأخُذْ أحدُکُم مِن شارِبهِ والشَّعْرِ الّذی فی أنْفِهِ ، ولْیَتَعاهَدْ نَفْسَهُ ، فإنَّ ذلک یَزیدُ فی جمَالِهِ؛
هر کس از شما باید مقداری از سبیل و موهای بینی خود را بگیرد و به خود برسد ؛ زیرا این کارها بر زیبایی می‌افزاید .
قرب الإسناد : 67 / 215

حدیث204

امام علی علیه‌السلام :
لِیَتَزَیَّنْ أحدُکُم لأخیهِ‌المُسلمِ إذا أتاهُ کما یَتَزَیَّنُ للغَریبِ الذی یُحِبُّ أن یَراهُ فی أحسَنِ الهَیئَةِ؛
هر یک از شما ، همان گونه که خود را برای غریبه‌ای که دوست دارد وی را در بهترین حالت ببیند ، آراسته و مرتب می‌کند ، برای رفتن نزد برادر مسلمانش نیز خود را بیاراید .
بحار الأنوار : 79 / 298 / 3

حدیث205

امام علی علیه‌السلام :
سُمونُ البَقَرِ شِفاءٌ؛
روغن گاو ، شفاست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 335 ، حدیث 1

حدیث206

امام صادق علیه‌السلام :
اللّوبِیا یَطرُدُ الرِّیاحَ المُستَبطِنَةَ ؛
لوبیا ، بادهای نهفته درون را دور می‌کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 344 ، ح 4

حدیث207

امام رضا علیه‌السلام :
الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَ أکلِ السَّمَکِ یورِثُ الفالِجَ ؛
غسل کردن با آب سرد پس از خوردن ماهی ، سستْ اندامی در پی می‌آورد.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث208

امام صادق علیه‌السلام :
الرّیحُ الطَّیِّبَةُ تَشُدُّ العَقلَ ، و تَزیدُ فِی الباهِ؛
بوی خوش ، قلب را استواری می‌بخشد و بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 275

حدیث209

امام علی (علیه‌السلام) فرمودند:
الطِّیبُ نُشْرَةٌ؛
بوی خوش، درمانگر است.
نهج البلاغه، حکمت 400

حدیث210

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ الرّیحَ الطَّیِّبَةَ تَشُدُّ القَلبَ ، وتَزیدُ فِی الجِماعِ؛
بوی خوش، قلب را استواری می‌بخشد و بر توان همبستری می افزاید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 510 ، حدیث 3

حدیث211

امام کاظم علیه‌السلام :
لا یَنبَغِی للرَّجُلِ أن یَدَعَ الطِّیبَ فی کُلِّ یَومٍ ، فإن لَم یَقدِرْ علَیهِ فَیَومٌ ویَومٌ لا ، فإن لَم یَقدِرْ ففی کُلِّ جُمُعَةٍ و لا یَدَعْ ؛
شایسته است که مرد هر روز از بوی خوش استفاده کند ؛ اگر هر روز نتوانست ، یک روز در میان عطر زند و چنانچه این هم مقدورش نبود جمعه‌ها را ترک نکند .
الکافی : 6 / 510 / 4

حدیث212

امام رضا علیه‌السلام :
الطِّیبُ مِن أخلاقِ الأنبیاءِ؛
عطر زدن از اخلاق پیامبران است .
الکافی : 6 / 510 / 1

حدیث213

امام رضا علیه‌السلام :
ثَلاثٌ مِن سُنَنِ المُرسَلینَ : العَطَرُ ، وأخذُ الشَّعرِ ، وکَثرَةُ الطَّروقَةِ؛
از سنّت‌های پیامبران است : عطر زدن ، کوتاه کردن مو و فراوانیِ آمیزش .
الکافی ، جلد 5 ، صفحه 320 ، حدیث 3

حدیث214

امام علی علیه‌السلام :
اِستِجادَةُ الحِذاءِ ؛ وِقایَةٌ لِلبَدَنِ ، و عَونٌ عَلَی الصَّلاةِ وَالطَّهورِ؛
کفش خوب به پا کردن ، مایه نگهداری بدن است و یاری‌دهنده‌ای است بر نماز و طهارت .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 462 ، حدیث 1

حدیث215

امام علی علیه‌السلام :
مَن أرادَ البَقاءَ ولا بَقاءَ فَلْیُباکِرِ الغَداءَ ، وَلیُجَوِّدِ الحِذاءَ ، وَلیُخَفِّفِ الرِّداءَ .
هر کس طالب ماندن است ، که البته ماندنی در کار نیست ؛ صبح زود صبحانه بخورد ، کفشِ خوب بپوشد، قرض خود را کم کند .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام : 2 / 38 / 112

حدیث216

امام صادق علیه‌السلام :
وَطِئَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم الرَّمضاءَ فَأَحرَقَتهُ ، فَوَطِئَ عَلَی الرِّجلَةِ ؛ وهِیَ البَقلَةُ الحَمقاءُ ، فَسَکَنَ عَنهُ حَرُّ الرَّمضاءِ ، فَدَعا لَها وکانَ یُحِبُّها صلی الله علیه و آله و سلّم ویَقولُ : مِن بَقلَةٍ ما أبرَکَها؛
پیامبر خدا بر زمین سوخته‌ای پا نهاد و آن زمین ، پایش را سوزاند . پس ، پای خویش را بر خُرفه نهاد و در نتیجه ، سوزش حاصل از زمین سوخته ، فرو نشست . از آن پس ، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم خُرفه را دوست داشت ، برای آن دعا می‌کرد و می‌گفت : چه گیاه پُر برکتی است!
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 367

حدیث217

امام حسین علیه‌السلام :
قالَ لی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ . . . وَاستَجِدِ النِّعالَ ؛ فَإِنَّها خَلاخیلُ الرِّجالِ ؛
پیامبر خدا به من فرمودند: فرزندم! . . . کفش خوب به پا کن که کفش ، خلخالِ (زینت پای) مردان است .
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 591

حدیث218

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
دُمْ علی الطَّهـارَةِ یُوَسَّعْ علَیکَ فی الرِّزقِ؛
پیوسته در حال طهارت و پاکیزگی باش، روزیت افزایش می‌یابد.
کنز العمّال : 44154

حدیث219

امام صادق(علیه السلام) می فرمایند :
الخِلالُ بَعدَ الطَّعامِ ؛ یَشُدُّ اللِّثاتِ ، ویَجلِبُ الرِّزقَ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ؛
خلال کردن پس از [خوردن] غذا ، لثه‌ها را محکم می‌کند، روزی می‌آورد و بوی دهان را خوش می‌سازد.
إحقاق الحقّ ، جلد 12 ، صفحه 283

حدیث220

عن أحمد بن عبد اللّه الأسدی عن رجل عن الإمام الصادق علیه‌السلام :
ناوَلَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله و سلّم جَعفَرَ بنَ أبی طالِبٍ علیه‌السلام خِلالاً ، فَقالَ لَهُ :
یا جَعفَرُ ، تَخَلَّل ؛ فَإِنَّهُ مَصلَحَةٌ لِلفَمِ - أو قالَ : لِلِّثَةِ - ، ومَجلَبَةٌ لِلرِّزقِ؛
- به نقل از احمد بن عبد اللّه اسدی، از مردی، از امام صادق(علیه‌السلام): پیامبر خدا، خلالی به جعفر بن ابی‌طالب دادند و فرمودند: ای جعفر! خلال کن ، که این کار، موجب بهداشت دهان (یا فرمودند: لثه) و سبب جلب روزی است.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 376 ، حدیث 4

حدیث221

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند :
تَخَلَّلوا عَلی أثَرِ الطَّعامِ ؛ فَإِنَّهُ صِحَّةٌ لِلنّابِ وَالنَّواجِذِ ، ویَجلِبُ عَلَی العَبدِ الرِّزقَ؛
در پی غذا خوردن ، خلال کنید؛ چرا که مایه سلامت دندان‌های نیش و نواجد (آسیا) است و برای انسان ، جلب روزی می‌کند.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 331 ، حدیث 1061

حدیث222

قالَ عَبدُاللّه‌ِ بنُ أبی یَعفورٍ لِلصّادِقِ علیه‌السلام : جُعِلتُ فِداکَ ! یُقالُ : مَا استُنزِلَ الرِّزقُ بِشَیءٍ مِثلِ التَّعقیبِ فیما بَینَ طُلوعِ الفَجرِ إلی طُلوعِ الشَّمسِ .
فَقالَ : أجَل ، ولکِن اُخبِرُکَ بِخَیرٍ مِن ذلِکَ ، أخذِ الشّارِبِ وتَقلیمِ الأَظفارِ یَومَ الجُمُعَةِ ، وتَقلیمُ الأَظفارِ یَومَ الخَمیسِ یَدفَعُ الرَّمَدَ ؛
عبد اللّه بن ابی یعفور به امام صادق(علیه‌السلام) گفت: فدایت شوم! گفته می‌شود هیچ چیز به اندازه تعقیبات میان طلوع سپیده و طلوع خورشید ، سبب نزول روزی نشده است.
امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: آری؛ امّا تو را از بهتر از این آگاه سازم: گرفتن سبیل و کوتاه کردن ناخن در روز جمعه. کوتاه کردن ناخن‌ها در روز پنج‌شنبه نیز چشمْ‌درد را دور می‌کند.
من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 127 ، حدیث 310

حدیث223

امام کاظم(علیه‌السلام) نیز می فرمایند:
غَسلُ الرَّأسِ بِالسِّدرِ یَجلِبُ الرِّزقَ جَلباً ؛
شستن سر با سدر ، روزی‌آور است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 504 ، حدیث 6

حدیث224

قال الصادق - علیه السلام -:
لیتزین احدکم یوم الجمعة یغتسل و یتطیب و یسرح لحیته و یلبس انظف ثیابه ولیتهیاء للجمعة ولیکن علیه فی ذلک الیوم السکینة و الوقار ؛
باید هر یک از شما در روز جمعه خود را بیاراید (رعایت چهار نوع نظافت :)
1 - غسل کند.
2 - عطر بزند
3 - ریش و موهای خود را شانه کند.
4 - پاکیزه ترین جامه هایش را بپوشد و برای نماز جمعه آماده شود، البته باید آرامش و وقار در رفتار او نمایان باشد.
(فروع کافی ، ج 3، ص 417).

حدیث225

فِی الشَّمسِ أربَعُ خِصالٍ : تُغَیِّرُ اللَّونَ ، وتُنتِنُ الرّیحَ ، وتُخلِقُ الثِّیابَ ، وتورِثُ الدّاءَ .
در آفتاب ، چهار چیز است : رنگ را دیگرگون می‌سازد ، بوی [بدن] را بد می‌کند ، جامه را کهنه می‌نماید ، و بیماری بر جای می‌نهد .
الخصال ، صفحه 249 ، حدیث 111 عن موسی بن إبراهیم المروزی عن الإمام الکاظم علیه‌السلام ، روضة الواعظین ، صفحه 340 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 183 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 492

حدیث226

امام علی علیه‌السلام :
إذا جَلَسَ أحَدُکُم فِی الشَّمسِ فَلیَستَدبِرها بِظَهرِهِ ؛ فَإِنَّها تُظهِرُ الدّاءَ الدَّفینَ .
هر گاه کسی از شما در زیر آفتاب می‌نشیند ، پشت به خورشید قرار گیرد؛ چرا که آفتاب ، بیماری‌های نهفته را آشکار می‌سازد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 183 ، حدیث 3 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 492

حدیث227

امام علی علیه‌السلام :
مَن کَثُرَ أکلُهُ قَلَّت صِحَّتُهُ ، وثَقُلَت عَلی نَفسِهِ مُؤنَتُهُ .
هر کس خوردنش بسیار شود ، تن‌درستی‌اش کاهش می‌یابد و هزینه‌اش بر وی سنگین می‌گردد .
غرر الحکم ، حدیث 8903 ، عیون الحکم والمواعظ ، صفحه 434 ، حدیث 7500 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث228

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَشتَکِیَ مَثانَتَهُ ، فَلا یَحبِسِ البَولَ ولَو عَلی ظَهرِ دابَّتِهِ.
هر کس می‌خواهد مثانه‌اش به عارضه‌ای گرفتار نشود ، پیشاب خود را نگه ندارد ، حتّی اگر که بر پشت مَرکب خویش نشسته باشد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 35 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 323 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 586

حدیث229

امام رضا علیه‌السلام :
اُدخُلِ الخَلاءَ لِحاجَةِ الإِنسانِ ، وَالبَث فیهِ بِقَدرِ ما تَقضی حاجَتَکَ ، ولا تُطِل فیهِ ؛ فَإِنَّ ذلِکَ یورِثُ الدّاءَ الدَّفینَ .
برای قضای حاجت ، به آبریزگاه برو و در آن‌جا به همان اندازه که قضای حاجت کنی ، بمان و آن را به درازا مکشان ؛ چرا که این کار ، درد نهفته را در پی می‌آورد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 317 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 438 در بحار الأنوار به جای «الداء الدفین ( درد نهفته در داخل انسان )» عبارت «داء الفیل (پاخره و پافیلی )» آمده است . علاّمه مجلسی ، در توضیح روایت می‌گوید : به وجود آمدن پاخره در اثر زیاد نشستن در آبریزگاه ، شاید به‌خاطر موادّی باشد که از قسمت‌های بالای بدن به طرف پاها سرازیر شده و موجب ضعف و سستی آنها می‌شود.

حدیث230

امام کاظم علیه‌السلام :
السِّواکُ فِی الخَلاءِ یورِثُ البَخَرَ .
مسواک زدن در آبریزگاه ، بد بویی دهان را در پی می‌آورد .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 52 ، حدیث 110 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 396

حدیث231

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کَبُرَ مَقتاً عِندَ اللّه الأَکلُ مِن غَیرِ جوعٍ ، وَالنّومُ مِن غَیرِ سَهَرٍ .
خوردن بدون گرسنگی و خوابیدن بدون بیداری کشیدن [و احساس نیاز به خواب] ، نزد خداوند ، گناهی سهمگین است .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 306 ، حدیث 4920 عن عبد اللّه بن عمرو ، کنز العمّال ، جلد 16 ، صفحه 80 ، حدیث 44011 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 84

حدیث232

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا نامَ أحَدُکُم وفی یَدِهِ ریحُ غَمَرٍ ، فَلَم یَغسِل یَدَهُ فَأَصابَهُ شَیءٌ ، فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ .
اگر کسی از شما در حالی خوابید که در دستانش بوی گوشت بود و آن را نشست و آن‌گاه عارضه‌ای به وی رسید ، مباد جز خویش را نکوهش کند .
کنز العمّال ، جلد 15 ، صفحه 243 ، حدیث 40768 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 66

حدیث233

امام کاظم علیه‌السلام :
عَلاماتُ الدَّمِ أربَعٌ : الحِکَّةُ ، وَالبَثرَةُ وَالنُّعاسُ ، وَالدَّوَرانُ .
خون (غلبه خون) را چهار نشانی است : خارش ، جوش ، چرت‌زدگی و سرگیجه .
الخصال ، صفحه 250 ، حدیث 115 عن یونس بن عبدالرحمن ، روضة الواعظین ، صفحه 340 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 97 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 458

حدیث234

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَشتَکِیَ اُذُنَهُ ، فَلیَجعَل فیها عِندَ النَّومِ قُطنَةً .
هر کس می‌خواهد گوش‌هایش درد نگیرد ، به هنگام خواب در آنها پنبه بگذارد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 وفیه «یؤلمه» بدل «یشتکی» دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 318

حدیث235

امام حسین علیه‌السلام :
قالَ لی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم : یا بُنَیَّ ، نَم عَلی قَفاکَ یَخمَص بَطنُکَ ، وَاشرَبِ الماءَ مَصّا یَمرَأکَ أکلُکَ ، وَاکتَحِل وَترا یُضِئ لَکَ بَصَرُکَ ، وَادَّهِن غِبّا تَتَشَبَّه بِسُنَّةِ نَبِیِّکَ .
پیامبر خدا به من فرمودند: «فرزندم! به پشت بخواب تا شکمت کوچک شود ، آب را به مکیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید ، به شمارِ دفعات فرد ، سرمه بکش تا چشمانت روشن شود و یک روز در میان ، روغن بزن تا به سنّت پیامبر خویش ، عمل کرده باشی».
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 164 ، حدیث 591 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 300

حدیث236

امام صادق علیه‌السلام :
السُّنَّةُ فِی النّورَةِ فی کُلِّ خَمسَةَ عَشَرَ یَوماً ، فَإِن أتَت عَلَیکَ عِشرونَ یَوماً ولَیسَ عِندَکَ فَاستَقرِض عَلَی اللّه‌ِ .
سنّت در مورد نوره ، آن است که هر پانزده روز یک بار انجام شود . اگر بیست روز بر تو گذشت و این کار را انجام ندادی و هیچ چیز هم برای خرید آن نداشتی ، به حساب خداوند ، قرض کن .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 506 ، حدیث 9

حدیث237

امام صادق علیه‌السلام :
التَّنَظُّفُ بِالموسی فی کُلِّ سَبعٍ، وبِالنّورَةِ فیکُلِّ خَمسَةَ عَشَرَ یَوماً؛
زدودن موها با تیغ در هر هفت روز ، و با نوره در هر پانزده روز ، پسندیده است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 138 ، حدیث 346 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 83 ، حدیث 1

حدیث238

امام علی علیه‌السلام :
اُحِبُّ لِلمُؤمِنِ أن یَطلِیَ فی کُلِّ خَمسَةَ عَشَرَ یَوماً ؛
برای مؤمن ، این را دوست دارم که در هر پانزده روز یک بار ، موزدایی کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 506 ، حدیث 8

حدیث239

امام کاظم علیه‌السلام :
غَسلُ الرَّأسِ بِالسِّدرِ یَجلِبُ الرِّزقَ جَلباً ؛
شستن سر با سدر ، روزی‌آور است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 504 ، حدیث 6

حدیث240

قال رسول الله - صلی الله علیه وآله -:
السواک شطر الوضوء ؛
مسواک کردن جزئی از وضو است .
(محجة البیضاء، ج 1، ص 297)

حدیث241

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الماءُ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ لا تَوَضَّؤوا بِهِ ، ولا تَغتَسِلوا بِهِ ، ولا تَعجِنوا بِهِ ؛ فَإِنَّهُ یورِثُ البَرَصَ ؛
با آبی که به آفتاب گرم شده است ، نه وضو سازید ، نه غسل کنید و نه خمیر بسازید ؛ چرا که پیسی می‌آورد .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 15 ، حدیث 5

حدیث242

امام علی علیه‌السلام :
قِیامُ اللَّیلِ مَصَحَّةُ البَدَنِ ؛
شب زنده‌داری ، مایه تن‌درستی است .
تهذیب الأحکام ، جلد 2 ، صفحه 121 ، حدیث 457 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 267 ، حدیث 48

حدیث243

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
نَظِّفُوا طَریقَ القرآنِ ، قیلَ : یا رسولَ اللّه ، وما طَریقُ القرآنِ ؟ قالَ : أفواهُکُم ، قیلَ : بماذا ؟ قالَ : بالسِّواکِ ؛
گذرگاه قرآن‌را نظافت کنید. عرض شد: ای رسول خدا، گذرگاه قرآن چیست؟ فرمودند: دهانهایتان. عرض شد: با چه تمیزش کنیم؟ فرمودند: با مسواک زدن .
بحار الأنوار : 92 / 213 / 11 منتخب میزان الحکمة : 460

حدیث244

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم فرمودند:
خَمْسٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلینَ: اَْلْحَیاءُ وَ الْحِلْمُ وَ الْحِجامَةُ وَ السِّواکُ وَ التَّعَطُّرُ؛
پنج چیز از سنت پیغمبران است: حیا، بردباری، حجامت کردن، و مسواک و عطر زدن.
نهج الفصاحه، ح 1463

حدیث245

امام رضا علیه‌السلام فرمودند:
مِن اَخلاقِ النبیاءِ التَّنَظُّفُ؛
پاکیزگی از اخلاق پیامبران است.
کافی، ج 5، ص 567، ح 50

حدیث246

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
النّظافه من الإیمان؛
پاکیزگی از ایمان است.
نهج الفصاحه

حدیث247

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
النّظر إلی الخضره یزید فی البصر؛
به سبزه نگریستن بینائی را فزون می کند.
نهج الفصاحه

حدیث248

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما جاءنی جبرئیل قطّ إلّا أمرنی بالسّواک حتّی لقد خشیت أن أحفی مقدّم فمی؛
هر وقت جبریل پیش من آمد مرا به مسواک کردن فرمان داد تا آنجا که ترسیدم جلو دهان خود را ببرم.
نهج الفصاحه

حدیث249

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فی السّواک ثمانیه خصال: یطیب الفم، و یشدّ اللّثه، و یجلو البصر، و یذهب البلغم، و یفرّح الملائکه، و یرضی الرّبّ، و یزید فی الحسنات، و یصحّ المعده؛
در مسواک کردن هشت فائده هست: دهان را پاکیزه کند، و لثه را محکم کند، و چشم را روشن کند، و بلغم ببرد، و فرشتگان را خوشحال کند، و پروردگار را خشنود کند، و اعمال خوب را بیفزاید، و معده را به صلاح آرد.
نهج الفصاحه

حدیث250

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
غسل الإناء و طهاره الفناء یورثان الغنی؛
شستن ظرفها و پاکیزگی حیاط، مایه غناست.
نهج الفصاحه

حدیث251

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیکم بالسّواک فنعم الشی ء السّواک یشدّ اللّثه و یذهب بالبخر و یصلح المعده و یزید فی درجات الجنّه و یرضی الرّبّ و یسخط الشّیطان؛
مسواک کنید که مسواک خوب چیزی است، لثه را محکم کند و بوی دهان ببرد و معده را به صلاح آورد و درجات بهشت بیفزاید و پروردگار را خشنود کند و شیطان را به خشم آرد.
نهج الفصاحه

حدیث252

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیکم بالسّواک فإنّه مطیبه للفم مرضاه للرّبّ؛
مسواک کنید که مایه پاکیزگی دهان و رضای خداست.
نهج الفصاحه

حدیث253

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طیّبوا أفواهکم بالسّواک؛
دهانهای خویش را به مسواک پاکیزه کنید.
نهج الفصاحه

حدیث254

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
السّواک من الفطره؛
مسواک کردن اقتضای فطرت است.
نهج الفصاحه

حدیث255

السّواک مطهره للفم مرضاه للرّبّ و مجلاه للبصر؛
مسواک کردن موجب پاکی دهان و رضایت پروردگار و روشنی چشم است.
نهج الفصاحه

حدیث256

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
السّواک یزید الرّجل فصاحه؛
مسواک کردن فصاحت مرد را افزون می کند.
نهج الفصاحه

حدیث257

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
السّواک نصف الإیمان و الوضوء نصف الإیمان؛
مسواک کردن یک نیمه ایمان است. و وضو گرفتن یک نیمه ایمان است.
نهج الفصاحه

حدیث258

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
رکعتان بسواک أفضل من سبعین رکعه بغیر سواک و دعوه فی السّرّ أفضل من سبعین دعوه فی العلانیه و صدقه فی السّرّ أفضل من سبعین صدقه فی العلانیه؛
دو رکعت نماز با مسواک بهتر از هفتاد رکعت بدون مسواک است و یک دعای نهان بهتر از هفتاد دعای آشکار است و یک صدقه نهان بهتر از هفتاد صدقه آشکار است.
نهج الفصاحه

حدیث259

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خمس من سنن المرسلین: الحیاء و الحلم و الحجامه و السّواک و التّعطّر؛
پنج چیز از سنت پیغمبران است حیا و حلم و حجامت و مسواک و عطر زدن.
نهج الفصاحه

حدیث260

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حبّذا المتخلّلون من أمّتی فی الوضوء و الطّعام؛
چه نیکند از امت من آنها که در وضو و غذا مسواک می کنند.
نهج الفصاحه

حدیث261

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاث یجلین البصر: النّظر إلی الخضره و إلی الماء الجاری و إلی الوجه الحسن؛
سه چیز چشم را قوت می دهد: دیدن سبزه و آب جاری و روی خوب.
نهج الفصاحه

حدیث262

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاث حقّ علی کلّ مسلم: الغسل یوم الجمعه و السّواک و الطّیب؛
سه چیز است که بر هر مسلمانی لازم است: غسل جمعه و مسواک زدن و استعمال بوی خوش.
نهج الفصاحه

حدیث263

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تنظّفوا بکلّ ما استطعتم فإنّ اللَّه تعالی بنی الإسلام علی النّظافه و لن یدخل الجنّه إلّا کلّ نظیف؛
هر چه می توانید پاکیزه باشید زیرا خداوند اسلام را بر پاکیزگی نهاده و جز مردم پاکیزه کسی به بهشت نمی رود.
نهج الفصاحه

حدیث264

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تخلّلوا فإنّه نظافه و النّظافه تدعوا إلی الإیمان و الإیمان مع صاحبه فی الجنّه؛
دندانها را تمیز کنید زیرا مایه نظافت است و نظافت باعث ایمان است و ایمان با صاحب خود در بهشت است.
نهج الفصاحه

حدیث265

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الإسلام نظیف فتنظّفوا فإنّه لا یدخل الجنّه إلّا نظیف؛
اسلام پاکیزه است شما نیز پاکیزه باشید زیرا به جز پاکیزگان کسی به بهشت نمی رود.
نهج الفصاحه

حدیث266

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالی طیّب یحبّ الطّیب نظیف یحبّ النّظافه، کریم یحبّ الکرم، جواد یحبّ الجود فنظّفوا أفنیتکم و لا تشبّهوا بالیهود.
خداوند خوشبو است و بوی خوش را دوست دارد،پاکیزه است و پاکیزگی را دوست دارد، بزرگوار است و بزرگواری را دوست دارد،بخشنده است و بخشش را دوست دارد پس جلو خانه های خویش را پاکیزه سازید و مانند یهودان مباشید.
نهج الفصاحه

حدیث267

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالی جمیل یحبّ الجمال سخیّ یحبّ السّخاء، نظیف یحبّ النّظافه؛
خداوند زیباست و زیبائی را دوست دارد، بخشنده است و بخشش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزگی را دوست دارد.
نهج الفصاحه

حدیث268

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ الإسلام نظیف فتنظّفوا فإنّه لا یدخل الجنّه إلّا نظیف؛
اسلام پاکیزه است، شما نیز پاکیزه باشید که هر کس پاکیزه نیست به بهشت نمی رود.
نهج الفصاحه

حدیث269

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إن أفواهکم طرق للقرآن فطیّبوها بالسّواک؛
دهانهای شما معبر قرآن است آن را با مسواک پاکیزه کنید.
نهج الفصاحه

حدیث270

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أمرت بالسّواک حتّی خفت علی أسنانی؛
مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که بر دندانهای خود بیمناک شدم.
نهج الفصاحه

حدیث271

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أمرت بالسّواک حتّی خشیت أن یکتب علیّ؛
مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که ترسیدم مسواک زدن بر من واجب شود.
نهج الفصاحه

حدیث272

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ عافنی فی بدنی. اللّهمّ عافنی فی سمعی. اللّهمّ عافنی فی بصری. اللّهمّ إنّی أعوذ بک من الکفر و الفقر. اللّهمّ إنّی أعوذ بک من عذاب القبر، لا إله إّلا أنت؛
خدایا تن مرا سالم دار خدایا گوش مرا سالم دار خدایا چشم مرا سالم دار خدایا از کفر و فقر به تو پناه می برم، خدایا از عذاب قبر به تو پناه می برم، خدائی جز تو نیست.
نهج الفصاحه

حدیث273

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ إنّی أسألک صحّه فی إیمان و إیمانا فی حسن خلق و نجاحا یتبعه فلاح؛
خدایا من از تو صحتی می خواهم که قرین ایمان باشد و ایمانی که با نیک خوئی همراه باشد و موفقیتی که رستگاری دنبال آن باشد.
نهج الفصاحه

حدیث274

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أفشوا السّلام تسلموا؛
سلام را آشکار سازید تا سلامت مانید.
نهج الفصاحه

حدیث275

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اغسلوا ثیابکم و خذوا من شعورکم و استاکوا و تزیّنوا و تنظّفوا فإنّ بنی إسرائیل لم یکونوا یفعلون ذلک فزنت نساؤهم؛
لباسهای خود را تمیز کنید و موهای خود را کم کنید، مسواک بزنید و آراسته و پاکیزه باشید زیرا یهودان چنین نکردند و زنانشان زناکار شدند.
نهج الفصاحه

حدیث276

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أطلب العافیه لغیرک ترزقها فی نفسک؛
عافیت را برای دیگران بخواه تا نصیب تو شود.
نهج الفصاحه

حدیث277

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا استکتم فاستاکوا عرضا؛
وقتی مسواک می کنید، مسواک را به عرض دهان بکشید.
نهج الفصاحه

حدیث278

قالَ الإمامُ الْحَسَنُ الْمُجتبی - عَلَیْهِ السَّلام - :
غَسْلُ الْیَدَیْنِ قَبْلَ الطَّعامِ یُنْفِی الْفَقْرَ، وَبَعْدَهُ یُنْفِی الْهَمَّ؛
امام حسن مجتبی - علیه السلام - فرمودند:
شستن دست ها قبل از طعام فقر و تنگدستی را می زداید و بعد از آن ناراحتی ها و آفات را از بین می برد.
کلمة الإمام الحسن - علیه السلام -، ص 46

حدیث279

قالَ الإمامُ الْحَسَنُ الْمُجتبی - عَلَیْهِ السَّلام - :
تَرْکُ الزِّنا، وَکَنْسُ الْفِناء، وَغَسْلُ الاْناء مَجْلَبَةٌ لِلْغِناء؛
امام حسن مجتبی - علیه السلام - فرمودند:
انجام ندادن زنا، جاروب و نظافت کردن راهرو و درب منزل، و شستن ظروف سبب رفاه و بی نیازی می گردد.
کلمة الإمام حسن - علیه السلام -، ص 212

حدیث280

قالَتْ فاطِمَةُ الزَّهْراء - سلام الله علیها - : لا یَلُومَنَّ امْرُءٌ إلاّ نَفْسَهُ، یَبیتُ وَ فی یَدِهِ ریحُ غَمَر ؛
حضرت فاطمه زهرا - سلام الله علیها - فرمودند: کسی که بعد از خوردن غذا، دست های خود را نشوید دست هایش آلوده باشد، ـ چنانچه ناراحتی برایش بوجود آید ـ کسی جز خودش را سرزنش نکند.
کنزل العمّال، ج 15، ص 242، ح 40759

حدیث281

امام صادق (علیه السلام ) می فرمایند:
طهر قلبک بالتقوی و الیقین عندطهارة جوارحک بالماء؛
در وقت پاکیزه نمودن اعضای خود با آب ، دل خویش را به پرهیزگاری و یقین پاک گردان .
( بحار الانوار، ج ,80 ص 239 )

حدیث282

حضرت علی (علیه السلام) فرمودند :
در بامداد وعصر که هوا خنک است راه پیمایی کن ودر وسط روز که هوا گرم است مردم را (برای استراحت وآسایش) باز دار وآهسته بران (تا ناتوانان نیز بتوانند همراه توانایان بیایند).
نهج البلاغه فیض الاسلام : نامه 12 / 856

حدیث283

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
طوبی لمن اسلم وکان عیشه کفافاً وقواه شداداً؛
خوشبخت کسی است که اسلام را پذیرفته و به قدر معاش خود در آمد دارد وقوای بدنش نیرومند است.
بحار الانوار : 72 / 67

حدیث284

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
ان الله یحب الرجل القوی؛
خداوند متعال انسان قوی ونیرومند را دوست دارد.
بحار الانوار : 64 / 184

حدیث285

امام صادق (علیه السلام) توصیه فرمودند :
ولاتسمنوا تسمُّن الخنازیر للذبح؛
از چاق شدن همانند خوکهایی که برای ذبح نگهداری می شوند، بپرهیزید.
الکافی : 6 / 270

حدیث286

حضرت علی (علیه السلام) فرمودند :
من یعمل یزدد قوةً ، من یقصر فی العمل یزدد فترة؛
هر کس کار (بدنی ) کند قوی تر شده، وهر کس در کار کردن کوتاهی نماید، ضعیف تر خواهد شد .
غرر الحکم : 5 / 204

حدیث287

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الحِمیَةُ رَأسُ الدَّواءِ ، وَالمَعِدَةُ بَیتُ الدّاءِ ، وعَوِّدوا کُلَّ جِسمٍ مَا اعتادَ؛
پرهیز، سرآمد درمان، و معده، خانه درد است . هر بدنی را به همان که بدان خو می‌گیرد، عادت دهید .
الأحکام النبویّة ، جلد 2 ، صفحه 7

حدیث288

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
لاَ تَدَعُوا آنِیَتَکُمْ بِغَیْرِ غِطَاءٍ ؛ فإنَّ الشَّیْطَانَ إذَا لَمْ تُغَطَّ الآنِیَةُ بَزَقَ فِیها ، وَأخَذَ مِمَّا فِیهَا مَا شَاءَ؛
ظرفهای خود را بدون در پوش نگذارید ؛ زیرا هر گاه روی ظرفها پوشیده نباشد ، شیطان در آنها آب دهان می‌اندازد و هر چه بخواهد از آنها بر می‌دارد .
مستدرک الوسائل : 8 / 295 / 9485

حدیث289

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
إنَّ صِحَّةَ الجِسمِ مِن قِلَّةِ الطَّعامِ ، وقِلَّةِ الماءِ .
سلامت تن ، از کمیِ غذا و کمیِ آب است .
تحف العقول ، صفحه 172

حدیث290

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
قِلَّةُ الغِذاءِ أکرَمُ لِلنَّفسِ ، وأدوَمُ لِلصِّحَّةِ .
کم‌خوری، مایه گرامی داشتن بیشترِ خویش است و سلامت را بیشتر استمرار می‌بخشد .
غرر الحکم ، حدیث 6819

حدیث291

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
مَنْ قَلَّ طَعْمُهُ صَحَّ بَدَنُهُ وَ مَنْ کَثُرَ طَعْمُهُ سَقُمَ بَدَنُهُ وَ قَسا قَلْبُهُ؛
هر کس کم بخورد، سالم می‌ماند و هر کس زیاد بخورد تنش بیمار می‌شود و قساوت قلب پیدا می‌کند.
نهج الفصاحه، ح 2779.

حدیث292

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
بلا همانند قندیل ها بین آسمان و زمین آویزان است، هرگاه بنده عافیت را از پروردگارش بخواهد، خدای متعال بلا را از او برگرداند، [حتی] در حالی که برای او قطعی شده باشد.
( کنز العمال : ج 7 ص 825 ح 21560 )

حدیث293

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
اِغْتَنِموا بَردَ الرَّبیعِ فَاِنَّهُ یَفعَلُ بِاَبدانِکُمْ ما یَفعَلُ بِاَشجارِکُم وَ اجْتَنِبوا بَردَ الخَریفِ فَاِنَّهُ یَفعَلُ بِاَبدانِکُم ما یَفعَلُ بِاَشجارِکُم ؛
غنیمت بدانید هوای بهار را، زیرا که با بدن‌های شما همان می‌کند که با درختان می‌کند و خودتان را از هوای پائیز بپوشانید که با شما همان می‌کند که با درختان می‌کند.
بحارالأنوار، ج 59، ص 271، ح 69.

حدیث294

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
هر کس می‌خواهد مثانه‌اش به بیماری‌ای مبتلا نشود، ادرار خود را نگه ندارد.
طب الرضا علیه‌السلام ، ص 35 .

حدیث295

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
شُرْبُ الدَّواءِ لِلْجَسَدِ کَالصّابونِ لِلثَّوبِ، یُنَقّیهِ وَ لکِنْ یُخْلِقُهُ؛
نوشیدن دارو برای بدن، همانند صابون (پودر شوینده) برای لباس است که آن را تمیز می‌کند، امّا فرسوده‌اش هم می‌کند.
شرح‌نهج‌البلاغه، ابن ابی‌الحدید، ج20، ص 300، ح 422 .

حدیث296

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند: اِذا جُعْتَ فَکُل وَاِذا عَطِشْتَ فَاشْرَبْ وَ اِذا هاجَ بِکَ البَولُ فَبُلْ، وَ لا تُجامِعْ اِلاّ مِنْ حاجَةٍ، وَ اِذا نَعَسْتَ فَنَم، فَاِنَّ ذلِکَ مَصَحَّةٌ لِلْبَدَنِ؛
چون گرسنه شدی بخور، چون تشنه شدی بنوش، چون ادرار بر تو فشار آورد، ادرار کن، جز از سر نیاز، با همسرت نزدیکی مکن و چون احساس خواب‌آلودگی کردی، بخواب، که اینها مایه تن درستی است.
فقه الرضا، ص 340 .

حدیث297

امام حسین علیه‌السلام می فرمایند:
فَبادِروا بِصِحَّةِ الاَْجْسامِ فی مُدَّةِ الاَْعْمارِ؛
در مدت عمر، در حفظ سلامت تن بکوشید.
تحف العقول، ص 239.

حدیث298

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
اَلصِّحَّةُ اَفْضَلُ النِّعَمِ؛
سلامتی بهترین نعمت است.
غررالحکم، ح 1050.

حدیث299

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
عَلَیْکُمْ بِالسِّواک فَنِعْمَ الشَّیْ‌ءُ السِّواکُ یَشُدُّ اللِّثَةَ وَ یَذْهَبُ بِالْبَخَرِ وَ یُصْلِحُ الْمِعْدَةَ وَ یَزیدُ فی دَرَجاتِ الْجَنَّةِ وَ یُسْخِطُ الشَّیْطانَ؛
مسواک بزنید؛ چرا که مسواک چیز خوبی است؛ لثه را محکم می‌کند، بوی دهان را می‌برد، معده را اصلاح می‌کند، بر درجات انسان در بهشت می‌افزاید و شیطان را ناخرسند می‌نماید.
نهج الفصاحه، ح 1975.

حدیث300

شُرْبُ الْماءِ الْبارِدِ عَقیبَ الشَّیْ‌ءِ الحارِّ وَ عَقیبَ الحَلاوَةِ یَذْهَبُ بِالاَْسْنانِ... وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ یَفْسُدَ اَسْنانُهُ فَلا یَأکُلْ حُلْوا اِلاّ بَعْدَ کَسْرَةِ خُبزٍ؛
خوردن آب سرد بعد از چیزهای گرم و شیرینی، دندان‌ها را از بین می‌برد ... هر کس می‌خواهد دندان‌هایش فاسد نشود، شیرینی نَخورد، مگر پس از خوردن لقمه‌ای نان.
بحارالأنوار، ج 62، ص 321، ح 325.

حدیث301

امام کاظم علیه السلام می فرمایند :
اَلسِّواکُ فِی الخَلاءِ یورِثُ البَخَرَ؛
مسواک زدن در توالت، دهان را بدبو می‌کند.
من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 52، ح 110.

حدیث302

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
اِذا قُمْتَ بِاللَّیْلِ فَاسْتکِ فَاِنَّ الْمَلَکَ یَاْتیکَ فَیَضَعُ فاهُ عَلی فیکَ فَلَیْسَ مِنْ حَرْفٍ تَتْلوهُ وَ تَنْطِقُ بِهِ اِلاّ صَعِدَ بِهِ اِلَی السَّماءِ فَلْیَکُنْ فوکَ طَیِّبَ الرِّیحِ؛
شبانگاه که (برای نماز) برخاستی، مسواک بزن چرا که فرشته‌ای نزد تو می‌آید و دهانش را بر دهانت می‌گذارد و آنگاه هیچ حرفی از قرآن و نماز و دعا نمی‌خوانی مگر آن‌که آن را به آسمان بالا می‌برد، پس باید که دهانت خوشبو باشد.
وسائل الشیعة، ج 1، ص 357.

حدیث303

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
اَلحِنّاءُ یَذْهَبُ بِالسَّهَکِ وَ یَزیدُ فی ماءِ الْوَجْهِ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَ یُحَسِّنُ الْوَلَدَ؛
حنا، بوی بد عرق را از بین می‌برد و چهره را شاداب، دهان را خوشبو و فرزند را زیبا می‌کند.
کافی، ج 6، ص 484، ح 5 .

حدیث304

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
طَهِّروا اَفْواهَکُمْ فَاِنَّها مَسالِکُ التَّسْبیحِ؛
دهان‌های خود را پاکیزه کنید که راه‌های تسبیح خداوند است.
مکارم الاخلاق، ص 51.

حدیث305

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
اَلْخِلالُ بَعْدَ الطَّعامِ، یَشُدُّ اللِّثاتِ وَ یَجْلِبُ الرِّزْقَ وَ یُطَیِّبُ النَّـکْهَةَ؛
خلال کردن بعد از غذا، لثه‌ها را محکم، روزی را زیاد و دهان را خوشبو می‌کند.
احقاق الحق، ج 12، ص 283 .

حدیث306

رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
تَخَلَّلوا فَإِنَّهُ لَیْسَ شَیْ‌ءٌ أَبْغَضَ إِلَی الْمَلائِکَةِ مِنْ أَنْ یَرَوْا فی أَسْنانِ الْعَبْدِ طَعاما؛
خلال کنید که بدترین چیز نزد فرشتگان این است که لای دندان‌های بنده، مانده غذا ببینند.
مکارم الاخلاق، ص 153 .

حدیث307

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
... وَ السَّعْتَرُ وَ الْمِلحُ... یُطَیِّبانِ النَّـکْهَةَ؛
آویش و نمک، دهان را خوشبو می‌کنند.
مکارم الاخلاق، ج 1، ص 416، ح 1410.

حدیث308

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
اَ لْکُحْلُ بِاللَّیلِ یُطَیِّبُ الْفَمَ وَ مَنْفَعَتُهُ اِلی اَرْبَعینَ صَباحا؛
سرمه کشیدن در شب، دهان را خوشبو می‌کند و آثار آن تا چهل روز ادامه دارد.
مکارم الاخلاق، ص 46.

حدیث309

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
رَحِمَ اللّه‌ُ الْمَتَخَلِّلینَ مِنْ اُمَّتی فِی الْوُضوءِ وَ الطَّعامِ؛
خداوند رحمت کند خلال کنندگان امتم را در هنگام وضو گرفتن و بعد از غذا خوردن.
مکارم الاخلاق، ص 153.

حدیث310

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
هر کس هر روز دو بار مسواک بزند: سنت پیامبران را ادامه داده است و برای هر نمازی که بخواند خداوند پاداش صد رکعت برایش می‌نویسد و از فقر نجات می‌یابد و دهانش خوشبو، حافظه‌اش تقویت، فهمش زیاد، غذایش گوارا و درد دندان و بیماری‌اش برطرف می‌شود و فرشتگان به خاطر نوری که در او مشاهده می‌کنند، با او دست می‌دهند و دندان‌هایش تمیز می‌شود.
جامع الأخبار، ص 151، ح 340 .

حدیث311

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
ثَلاثٌ یُذْهِبْنَ النِّسْیانَ وَ یُحْدِثْنَ الذُّکْرَ: قِراءَةُ الْقُرآنِ، وَ السِّواکُ وَ الصِّیامُ؛
سه چیز، فراموشی را از بین می‌برد و حافظه را زیاد می‌کند: خواندن قرآن، مسواک زدن و روزه گرفتن.
دعائم الاسلام، ج 2، ص 137، ح 481.

حدیث312

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
ما أَدَرْتَ عَلَیْهِ لِسانَکَ فَأَخْرَجْتَهُ فَابْلَعْهُ وَما أَخْرَجْتَهُ بِالْخَلالِ فَارْمِ بِهِ؛
بعد از غذا زبان را دور دهان بگردان، هرچه با زبان درآمد فرو ببر، و آنچه را با خلال بیرون آوردی از دهان بیرون افکن.
مکارم الأخلاق، ص152 .

حدیث313

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
اَلسِّواکُ یَزیدُ الرَّجُلَ فَصاحَةً؛
مسواک بر شیوایی سخن انسان می‌افزاید.
مکارم الاخلاق، ص 48.

حدیث314

امام باقر علیه السلام می فرمایند :
اَلسِّواکُ یَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ یَزیدُ فِی الْعَقْلِ؛
مسواک بلغم و رطوبات معده را از بین می‌برد و عقل را زیاد می‌کند.
ثواب الاعمال، ص 18.

حدیث315

اَلسِّواکُ یَجْلُو الْبَصَرَ وَ یُنْبِتُ الشَّعْرَ وَ یَذْهَبُ بِالدَّمْعَةِ؛
مسواک زدن، نور چشم و رشد مو را زیاد و آبریزش چشم را برطرف می‌کند.
بحارالأنوار، ج 76، ص 137.

حدیث316

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:
ثَلاثٌ حَقٌّ عَلی کُلِّ مُسْلِمٍ: اَلْغُسْلُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ وَ السِّواکُ وَ الطِّیبُ؛
سه چیز بر هر مسلمانی لازم است: غسل جمعه، مسواک زدن و عطر.
نهج الفصاحه، ح 1256 .

حدیث317

امام باقر علیه السلام می فرمایند :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فِی السِّواکِ لاََباتوهُ مَعَهُمْ فی لِحافٍ؛
اگر مردم خاصیت مسواک را می‌دانستند (هرگز آن را از خود جدا نمی‌کردند و حتی) آن را شب به بستر خود می‌بردند.
بحارالأنوار، ج 76، ص 130، ح 17 .

حدیث318

امام علی علیه‌السلام می فرمایند :
تَنَظَّفوا بِالْماءِ مِنَ النَّتْنِ الرِّیحِ الَّذی یُتَأَذّی بِهِ وَ تَعَهَّدوا اَنْفُسَکُمْ، فَاِنَّ اللّه‌َ عَزَّوَجَلَّ یُبْغِضُ مِنْ عِبادِهِ القاذورَةَ الَّذی یَتَاَنَّفُ بِهِ مَنْ جَلَسَ اِلَیْهِ؛
خودتان را با آب، از بوی بدی که دیگران را آزار می‌دهد، پاک کنید و این کار را پیوسته انجام دهید؛چرا که خداوند، از بنده آلوده‌ای که هر کس با او بنشیند، بینی‌اش را از [بوی بد] وی می‌گیرد، نفرت دارد.
خصال، ص 620، ح 10.

حدیث319

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند :
مالی اَراکُمْ تَدْخُلونَ عَلَیَّ قُلْحَا مُرغا؟ مالَکُمْ لاتَسْتاکونَ؟
شما را چه شده است وقتی بر من وارد می‌شوید، می‌بینمتان که دندان‌هایتان جرم گرفته و زرد و موهایتان ژولیده است. چرا مسواک نمی‌زنید.
محاسن، ج 2، ص 561، ح 943 .

حدیث320

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند :
یَسْاَلُ اَحَدُکُمْ عَنْ خَبَرِ السَّماءِ وَ هُوَ یَدَعُ اَظْفارَهُ کَأَظْفارِ الطَّیْرِ، یَجْتَمِعُ فیهَا الْجَنابَةُ وَ الخَبَثُ وَ التَّفَثُ ؛
بعضی از شما از خبرِ آسمان می‌پرسند، در حالی که ناخن‌های خود را به مانند چنگال پرندگان، وا می‌گذارند که در آنها جنابت، آلودگی و چرک، جای می‌گیرد.
کنز العمال، ح 17260.

حدیث321

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
اِنَّ لِکُلِّ ثَمَرَةٍ سَمّا فَاِذا اَتَیْتُمْ بِها فَمَسّوها بِالْماءِ أوْ اَغْمِسوها فِی الماءِ؛
هر میوه‌ای سمّی دارد، هرگاه میوه به‌دستتان رسید، آن را با آب بشویید و یا در آب فرو برید.
کافی، ج 6، ص 350، ح 4.

حدیث322

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند :
عَلَیْکَ بِالاِثْمِدِ فَاِنَّهُ یَجْلُو الْبَصَرَ وَ یُنْبِتُ الاَْشْفارَ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَ یَزیدُ فِی الباه؛
سرمه سیاه بِکشید، چرا که دیده را جلا می‌دهد، مژه‌ها را می‌رویاند، دهان را خوشبو می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید.
مکارم الاخلاق، ص 46 .

حدیث323

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند :
مَنِ اتَّخَذَ شَعْرا فَلْیُحْسِنْ وَلایَتَهُ، اَو لِیَجُزَّهُ؛
هر کس مو می‌گذارد، آن را خوب نگه دارد وگرنه کوتاهش کند.
کافی، ج 6، ص 485، ح 2.

حدیث324

امام علی علیه‌السلام می فرمایند :
نِعْمَ الْبَیْتُ الْحَمّامُ تَذْکُرُ فیهِ النّارَ وَ یَذْهَبُ بِالدَّرَنِ؛
چه خوب جایگاهی است حمّام، یادآور دوزخ است و چرک را از میان می‌برد.
من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 115، ح 237.

حدیث325

امام باقر علیه‌السلام می فرمایند :
اِنَّما قُصَّ الاَْظْفارُ، لاَِنَّها مَقیلُ الشَّیْطانِ وَ مِنْهُ یَکونُ النِّسْیانُ؛
کوتاه کردن ناخن، از آن رو لازم است که پناهگاه شیطان است و فراموشی می‌آورد.
کافی، ج 6، ص 490، ح 6 .

حدیث326

رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
غَسْلُ اِلاْناءِ وَ طَهارَةُ الْفِناءِ یورِثانِ الْغِنی؛
شستن ظرف‌ها و پاکیزگی حیاط خانه مایه غناست.
نهج الفصاحه، ح 2031.

حدیث327

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند :
لا یُطَوِّلَنَّ أَحَدُکُمْ شارِبَهُ وَلا شَعْرَ إِبْطَیْهِ وَلا عانَـتَهُ فَإِنَّ الشَّیْطانَ یَتَّخِذُها مَخْبَئا یَسْتَتِرُ بِها؛(
کسی از شما موهای سبیل و موهای زیر بغل و موی زیر شکم خود را بلند نکند؛ چرا که شیطان (میکروب) این نقاط را پناهگاه خود قرار داده، و زیر موها پنهان می‌شود.
وسائل الشیعه، ج 1، ص 422، ح 6 .

حدیث328

رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
تَنَظَّفوا بِکُلِّ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی بَنَی الاِْسْلامَ عَلَی النَّظافَةِ وَلَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاّکُلُّ نَظیفٍ؛
خودتان را با هر وسیله‌ای که می‌توانید پاکیزه کنید، زیرا که خدای متعال اسلام را برپایه پاکیزگی بنا کرده است و هرگز به بهشت نمی‌رود، مگر کسی که پاکیزه باشد.
نهج الفصاحه، ح 1182.

حدیث329

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
اَحِبُّو الْمَعْروفَ وَ اَهْلَهُ فَوَالَّذی نَفْسی بِیَدِهِ اِنَّ الْبَرَکَةَ وَ الْعافیَةَ مَعَهُما؛
نیکی و نیکوکاران را دوست بدارید. سوگند به آن که جانم به دست اوست، برکت و تندرستی، با نیکی و نیکوکاران است.
کنز العمّال، ح 15974

حدیث330

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
سلامت در تأنّی و پر حوصله بودن است.
(غررالحکم ، باب تأنّی)

حدیث331

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لباس های خود را تمیز کنید و موهای خود را کم کنید , مسواک بزنید و آراسته و پاکیزه باشید ؛ زیرا یهودیان چنین نکردند و زنانشان زناکار شدند.
(نهج الفصاحه ، حدیث 377)

حدیث332

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
پر خوری و خواب زیاد، بدن را تباه کند و زیان به بار آورد.
غررالحکم ، باب خوردن

حدیث333

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
میوه دور اندیشی سلامت (و تندرستی) است.
غررالحکم ، باب دور اندیشی

حدیث334

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
خود را حفظ کنید از سرما در آغاز فصل سرما و برخوردار شوید از آن در پایان آن ، که در بدن های شما آن کاری را کند که در شاخه های درختان کند ، آغازش بسوزاند ، و پایانش برگ برویاند.
غرر الحکم ، باب سرما

حدیث335

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
حُسْنُ الظَّنِّ راحَةُ الْقَلْبِ وَ سَلامَةُ الدّینِ؛
خوش‌گمانی، مایه آسایش قلب و سلامت دین است.
غررالحکم، ح 4816

حدیث336

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
اَلنَّومُ راحَةٌ لِلْجَسَدِ وَ النُّطْقُ راحَةٌ لِلرُّوحِ وَ السُّکوتُ راحَةٌ لِلْعَقْلِ؛
خواب مایه آسایش جسم، سخن مایه آسایش جان و سکوت مایه آسایش عقل است.
من لایحضره الفقیه، ج 4، ص 402.

حدیث337

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
خَمْسُ خِصالٍ مَنْ فَـقَـدَ واحِدَةً مِنْهُنَّ لَمْ یَزَلْ ناقِصَ العَیْشِ زائِلَ الْعَقْلِ مَشْغولَ الْقَلْبِ، فَاَوَّلُّها: صِحَّةُ البَدَنِ وَ الثّانیَةُ: اَلاَْمْنُ وَ الثّالِثَةُ: اَلسَّعَةُ فِی الرِّزْقِ، وَ الرّابِعَةُ: اَلاَْنیسُ الْمُوافِقُ (قال الراوی:) قُلْتُ: و مَا الاَْنیسُ الْمُوافِقُ؟ قال: اَلزَّوجَةُ الصّالِحَةُ، وَ الوَلَدُ الصّالِحُ، وَ الْخَلیطُ الصّالِحُ وَ الخامِسَةُ: وَ هِیَ تَجْمَعُ هذِه الْخِصالَ: الدَّعَةُ؛
پنج چیز است که هر کس یکی از آنها را نداشته باشد، همواره در زندگی‌اش کمبود دارد و کم خرد و دل نگران است: اول، تندرستی، دوم امنیت، سوم روزی فراوان، چهارم همراهِ همرأی. راوی پرسید: همراهِ همرأی کیست؟ امام فرمودند: همسر و فرزند و همنشین خوب و پنجم که در برگیرنده همه اینهاست، رفاه و آسایش است.
خصال، ص 284.

حدیث338

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم می فرمایند :
مَنْ سَرَّهُ اَنْ یُنْسَاَلـَهُ فی عُمُرِهِ وَ یُوَسَّعَ لَهُ فی رِزْقِهِ فَلْیَتَّقِ اللّه‌َ وَ لْیَصِلْ رَحِمَهُ؛
هر کس دوست دارد که عمرش طولانی و روزی‌اش زیاد شود، تقوای الهی پیشه کند و صله رحم نماید.
بحارالأنوار ، ج 74، ص 102، ح 56 .

حدیث339

امام رضا (علیه السلام) می فرمایند:
خود را با کار مداوم خسته نکنید و برای خود تفریح و تنوع قرار دهید ولی‌از کاری که در آن اسراف باشد یا شما را در اجتماع سبک کند پرهیز کنید .
(بحار الانوار ، ج 78 ، ص 346)

حدیث340

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
مَن ساءَ خُلقُهُ عَذَّبَ نَفسَهُ وَ مَن کَبُرَ هَمُّهُ سَقُمَ بَدَنُهُ؛
هر کس بد اخلاق باشد، خودش را عذاب می‌دهد و هر کس غم و غصه‌اش زیاد شود، تنش رنجور می‌گردد.
نهج الفصاحه، ح 3002

حدیث341

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
نِعمَتانِ مَکفُورَتانِ الأَمنُ وَالعافِیَةُ؛
دو نعمت است که شکر آنها گزارده نمی شود : امنیت و سلامتی.
الخصال، ص 34

حدیث342

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اَلحَسَدُ یضنِی الجَسَدَ؛
حسد، بدن را فرسوده و علیل می کند.
غررالحکم، ح 943

حدیث343

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لا لِباسَ أجمَلُ مِنَ السَّلامَةِ؛
هیچ لباسی زیباتر از سلامتی نیست.
(عیون الحکم والمواعظ، ح 9891)

حدیث344

امیر المؤمنین (علیه السلام) فرمودند:
صِحَّه الجَسَدِ مِن قِلّه الحَسَدی
سلامت بدن نشانه کمی حسد است.
(جهاد با نفس، ح 553)

حدیث345

امام صادق علیه السلام فرمودند:
الـرغبه فـی الـدنیـا تـورث الغم و الحزن والزهـد فـی الدنیا راحه القلب و البـدن.
رغبت و تمایل به دنیا مایه غم و اندوه و زهد و بـی میلی به دنیا سبب راحتی قلب و بدن است.
(تحف العقول، ص 358)

حدیث346

امام صادق علیه‌السلام :
اَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرونَ شَهْرا، فَما نَقَصَ فَهُوَ جَورٌ عَلَی الصَّبیِّ ؛
شیرخواری ، 21 ماه است . پس هر چه کم شود ، ظلم بر کودک است .
کافی ، ج 6، ص 40، ح 3 .

حدیث347

امام رضا علیه‌السلام :
لا تَقْرَبِ النِّساءَ فی اَوَّلِ اللَّیْلِ لا شِتاءً وَ لا صَیْفا وَ ذلِکَ اَنَّ الْمَعِدَةَ وَ الْعُروقَ تَـکونُ مُمْتَلِئَةً وَ هُوَ غَیْرُ مَحْمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنْهُ الْقولَنْجُ وَ الفالِجُ ، وَ الْلَّقْوَةُ وَ النِّقرِسُ ، وَ الْحَصاةُ وَ التَّقْطیرُ ، وَ الْفَتْقُ وَ ضَعْفُ الْبَصَرِ وَ الدِّماغِ. فَاِذا اُریدَ ذلِکَ فَلْیَکُنْ فی آخِرِ اللَّیْلِ؛ فَاِنَّهُ اَصَحُّ لِلْبَدَنِ ، وَ اَرْجی لِلْوَلَدِ ، وَ اَذْکی لِلْعَقْلِ فِی الْوَلَدِ الَّذی یُقْضی بَیْنَهُما؛
آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آمیزش مکن ، این بدان جهت است که معده و رگ‌ها پُرند و این وضعیت مناسبی [برای آمیزش] نیست و بیم قولنج و فلج و لقوه چانه و نِقرس و سنگ [کلیه [و تقطیر (چکایش) بول وفتق و ضعف در بینایی و ذهن می‌رود . پس اگر قصد آمیزش دارد ، باید در پایان شب انجام دهد، که برای بدن ، صحت‌افزاتر و برای فرزنددار شدن امیدبخش‌تر و برای باهوش شدن فرزندی که در این میان پدید می‌آید ، بهتر است .
طب الامام الرضا علیه‌السلام ، ص 64.

حدیث348

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وسلم :
مَنْ قَلَّمَ اَظفارَهُ یَوْمَ الجُمُعَةِ یَزیدُ فی عُمُرِهِ و مالِهِ؛
هر کس در روز جمعه ناخن‌هایش را کوتاه کند، عمر و مالش زیاد می‌شود.
جامع الأخبار ، ص 333 .

حدیث349

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :
مَنْ اَرادَ الْـبَقاءَ و لا بَقاءَ: فَلْیُباکِرِ الْغَداءَ وَلْیُجَوِّدِ الْحِذاءَ وَلْیُخَفَّفِ الرِّداءَ وَلْیُقِلَّ مُجامَعَةَ النِّساءِ. قیلَ یا رَسولَ اللّه‌ِ وَ ما خِفَّةُ الرِّداءِ؟ قالَ: قِلَّةُ الدَّیْنَ ؛
هر کس ماندگاری می‌خواهد ـ و البته ماندگاری [ابدی] وجود ندارد ـ باید صبحانه را زودتر بخورد، کفش مناسب بپوشد، ردای (بالاپوش) خود را سبک کند و کمتر با زنان بیامیزد. پرسیدند: ای پیامبر خدا! سبک بودن رَدا به چیست؟ فرمودند: به کم بودنِ بدهی.
من لایحضره الفقیه ، ج 3، ص 555، ح 4902 .

حدیث350

امام صادق علیه‌السلام :
اِغْسِلُوا اَیْدیَکُمْ قَبْلَ الطَّعامِ وَ بَعْدَهُ فَاِنَّهُ یَنْفِی الْفَقْرَ وَ یَزیدُ فِی الْعُمُرِ؛
دست‌هایتان را قبل و بعد از غذا خوردن بشویید، که فقر را می‌بَرَد و بر عمر می‌افزاید.
محاسن ، ج 2، ص 202، ح 1594 .

حدیث351

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :
أجمِروهَا [المَساجِدَ] فی کُلِّ سَبعَةِ أیّامٍ .
هر هفته ، مسجدها را با بوی خوش ، بخور دهید .
بحار الأنوار : ج83 ص 349 ح 2 .

بیماریها، دارو و روش درمان

حدیث1

الإمام الصادق علیه‌السلام :
المَحمومُ یُغسَلُ لَهُ السَّویقُ ثَلاثَ مَرّاتٍ ویُعطاهُ ؛ فَإِنَّهُ یَذهَبُ بِالحُمّی ، ویُنَشِّفُ المِرارَ وَالبَلغَمَ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ .
امام صادق علیه‌السلام :
به تبدار ، سه بار سویق شسته شده ، داده می‌شود . این ، تب را می‌بَرَد ، تلخه و بلغم را می‌خشکانَد و ساق پاها را تقویت می‌کند .
مستدرک الوسائل ، جلد 16 ، صفحه 337 ، حدیث 20077 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566

حدیث2

امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً .
به تبدار ، گوشت کبک بخورانید ؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 65 ، صفحه 43 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566

حدیث3

الإ مام الرضا علیه‌السلام :
الماءُ المُسَخَّنُ إذا غَلَّیتَهُ سَبعَ غَلَیاتٍ وقَلَبتَهُ مِن إناءٍ إلی إناءٍ ، فَهُوَ یَذهَبُ بِالحُمّی ، ویُنزِلُ القُوَّةَ فِی السّاقَینِ وَالقَدَمَینِ .
امام رضا علیه‌السلام :
آب گرم ، چنانچه آن را هفت جوش بجوشانی و از ظرفی به ظرف دیگر درآوری ، تب را می‌بَرَد و نیرو را به ساق پاها و قسمت پایین‌تر از مچ ، سرازیر می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 451 ، حدیث 16 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566

حدیث4

امام علی علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ الأطِبّاءَ مَرَضَهُ خانَ بَدَنَهُ .
کسی که بیماری خود را از پزشکان پوشیده بدارد ، به بدن خود خیانت کرده‌است .
غرر الحکم : 8545

حدیث5

امام علی علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ مَکنونَ دائهِ عَجَزَ طَبیبُهُ عَن شِفائهِ .
کسی که درد نهفته خود را کتمان کند ، طبیبش را از درمان خویش ناتوان سازد .
غرر الحکم : 8612

حدیث6

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مِن کُنوزِ البِرِّ کِتمانُ المَصائِبِ ، وَالأَمراضِ ، وَالصدَّقَةِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
یکی از گنج‌های نیکی ، پوشیده داشتن مصیبت‌ها ، بیماری‌ها و صدقه است .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 299 ، حدیث 6643 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 162

حدیث7

الإمام علیّ علیه‌السلام :
إخفاءُ الفاقَةِ وَالأَمراضِ مِنَ المُرُوَّةِ .
امام علی علیه‌السلام :
پوشیده داشتن تهی‌دستی و بیماری‌ها از مردانگی است .
غرر الحکم ، حدیث 1146 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 166

حدیث8

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِلمَریضِ أربَعُ خِصالٍ : یُرفَعُ عَنهُ القَلَمُ ، ویَأمُرُ اللّه‌ُ المَلَکَ یَکتُبُ لَهُ‌کُلَّ فَضلٍ کانَ یَعمَلُهُ فی صِحَّتِهِ ، ویَتَتَبَّعُ مَرَضُهُ کُلَّ عُضوٍ فی جَسَدِهِ فَیَستَخرِجُ ذُنوبَهُ مِنهُ ، فَإِن ماتَ ماتَ مَغفوراً لَهُ ، وإن عاشَ عاشَ مَغفوراً لَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
برای بیمار ، چهار ویژگی است : قلمِ تکلیف از او برداشته می‌شود ؛ خداوند به فرشته فرمان می‌دهد همه پاداش آنچه را در دوران تن‌درستی خویش انجام می‌داده است ، بنویسید ؛ بیماری وی بر همه اندام‌هایش گذر می‌کند و گناهانش را از آن بیرون می‌برد . پس اگر بمیرد ، آمرزیده‌شده می‌میرد و اگر زنده بماند ، آمرزیده‌شده زندگی می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 184 ، حدیث 35 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 156

حدیث9

الإمام الباقر علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل إذا کانَ مِن أمرِهِ أن یُکرِمَ عَبداً ولَهُ ذَنبٌ ؛ اِبتَلاهُ بِالسُّقمِ .
امام باقر علیه‌السلام :
آن‌گاه که خداوند عز و جل اراده کرده باشد بنده‌ای را که گناهی دارد ، گرامی بدارد ، وی را به بیماری گرفتار می‌سازد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 198 ، حدیث 54 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150

حدیث10

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَجِبتُ مِنَ المُؤمِنِ وجَزَعِهِ مِنَ السُّقمِ ، ولَو یَعلَمُ ما لَهُ فِی السُّقمِ مِنَ الثَّوابِ ؛ لَأَحَبَّ ألاّ یَزالَ سَقیماً حَتّی یَلقی رَبَّهُ عز و جل .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از مؤمن و این که از بیماری بی‌تابی کند ، در شگفتم . اگر او می‌دانست که در بیماری چه پاداشی دارد ، دوست داشت پیوسته بیمار باشد تا آن هنگام که به لقای پروردگار خویش پیوندد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 206 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150

حدیث11

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
لَو یَعلَمُ المُؤمِنُ حالَهُ فِی السُّقمِ ، ماأحَبَّ أن یُفارِقَ السُّقمَ أبَداً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر مؤمن از حال خویش در ناتن‌درستی آگاه بود ، هرگز دوست نداشت که از این ناتن‌درستی جدا شود .
إرشاد القلوب ، صفحه 42 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150

حدیث12

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
المَرضی أحِبّاءُ اللّه‌ِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بیماران ، دوستان خدایند .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 157 ، حدیث 4424 عن دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148

حدیث13

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الأَمراضُ هَدایا مِنَ اللّه‌ِ عز و جل لِلعَبدِ ، فَأَحَبُّ العِبادِ إلَی اللّه‌ِ أکثَرُهُم هَدِیَّةً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بیماری ، هدیه‌هایی از جانب خداوند عز و جل به بنده است. پس محبوب‌ترینِ بندگان نزد خداوند ، کسی است که بیشترین هدیه به وی رسیده باشد .
الفردوس ، جلد 1 ، صفحه 123 ، حدیث 422 عن أبی اُمامة دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148

حدیث14

الامام الصادق علیه‌السلام
- فی دُعائِهِ لَمَّا اشتَکی -: اللّهُمَّ اجعَلهُ أدَباً لا غَضَباً .
امام صادق علیه‌السلام
- در دعای خویش آن هنگام که بیمار شده بودند: خداوندا! این را نه [نشان] غضب ، بلکه [مایه] ادب قرار ده .
بحارالأنوار ، جلد 95 ، صفحه 18 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140

حدیث15

إنَّ الرَّجُلَ لَیَکونُ لَهُ الدَّرَجَةُ عِندَاللّه‌ِ لایَبلُغُها بِعَمَلِهِ ؛ حَتّی یُبتَلی بِبَلاءٍ فی جِسمِهِ ، فَیَبلُغُها بِذلِکَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
انسان ، گاه دارای مرتبه‌ای در پیشگاه خداوند است که با عمل خویش ، بدان نمی‌رسد تا آن هنگام که به ابتلای در جسم خود ، آزموده شود و بدین واسطه ، بدان مرتبت برسد .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 335 ، حدیث 6822 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148

حدیث16

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
المَریضُ تَحاتُّ خَطایاهُ کَما یَتَحاتُّ وَرَقُ الشَّجَرِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
گناهان شخص بیمار ، همچون برگ درخت ، می‌ریزد .
الترغیب والترهیب : 4 / 293 / 56 منتخب میزان الحکمة : 510

حدیث17

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
ساعاتُ الوَجَعِ ، یُذهِبنَ ساعاتِ الخَطایا .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لحظه‌های درد ، [آثار ] لحظه‌های گناه را از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 67 ، صفحه 244 ، حدیث 83، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140

حدیث18

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ المُؤمِنَ لا یُؤجَرُ فی مَرَضِهِ ، ولکِن یُکَفَّرُ عَنهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مؤمن در بیماری‌اش پاداش داده نمی‌شود ؛ امّا گناه او فرو پوشانده می‌شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 312 ، حدیث 6711 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140

حدیث19

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ المُؤمِنَ إذا أصابَهُ السُّقمُ ، ثُمَّ أعفاهُ اللّه‌ُ مِنهُ ، کانَ کَفّارَةً لِما مَضی مِن ذُنوبِهِ ومَوعِظَةً لَهُ فیما یَستَقبِلُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
انسان مؤمن ، چون بیماری به وی برسد و خداوند ، او را عافیت دهد ، این بیماری ، کفّاره گناهان گذشته او و مایه اندرز برای آینده اوست .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 307 ، حدیث 6686 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140

حدیث20

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ لَیَبتَلی عَبدَهُ بِالسُّقمِ ، حَتّی یُکَفِّرَ ذلِکَ عَنهُ کُلَّ ذَنبٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خداوند ، گاه بنده خویش را به ناتن‌درستی گرفتار می‌کند تا این ناتن‌درستی ، کفّاره هر گناه وی شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 335 ، حدیث 6820 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 142

حدیث21

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا رَأَیتُمُ الرَّجُلَ ألَمَّ اللّه‌ُ بِهِ الفَقرَ وَالمَرَضَ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی یُریدُ أن یُصافِیَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
چون کسی را دیدید که خداوند ، او را به ناداری و بیماری در میان گرفته ، [بدانید که] خداوند متعال ، اراده کرده است که او را پاک کند .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 472 ، حدیث 16602 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 144

حدیث22

الإمام علیّ علیه‌السلام :
إذَا ابتَلَی اللّه‌ُ عَبداً أسقَطَ عَنهُ مِنَ الذُّنوبِ بِقَدرِ عِلَّتِهِ .
امام علی علیه‌السلام :
اگر خداوند ، بنده‌ای را گرفتار [بیماری] سازد ، به اندازه بیماری‌اش از گناهان او فرو می‌کاهد .
دعائم الإسلام ، جلد 1 ، صفحه 218 ، بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 176 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 146

حدیث23

الإمام زین العابدین علیه‌السلام
- لِمَریضٍ قَد بَرَأَ: یَهنِئُکَ الطَّهورُ مِنَ الذُّنوبِ ، إنَّ اللّه‌َ قَد ذَکَرَکَ فَاذکُرهُ ، وأقالَکَ فَاشکُرهُ .
امام سجّاد علیه‌السلام
- خطاب به بیماری که بهبود یافته بود: پاک شدن از گناهان ، بر تو مبارک باد! خداوند ، تو را یاد کرده است . او را یاد کن ، و از تو درگذشته است . او را سپاس گوی .
تحف العقول ، صفحه 280 ، بحارالأنوار ، جلد 78 ، صفحه 138 ، حدیث 10، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 146

حدیث24

الإمام علیّ علیه‌السلام
- فی المَرأَةِ یَموتُ وَلَدُها فی بَطنِها فَیُتَخَوَّفُ عَلَیها -: لا بَأسَ أن یَدخُلَ الرَّجُلُ یَدَهُ فَیُقَطِّعَهُ ، إذا لَم تَرفَق بِهِ النِّساءُ .
امام علی علیه‌السلام
- درباره زنی که فرزندش در شکمش می‌میرد و آن‌گاه ، بیم جان خود او می‌رود -: اشکال ندارد که مردی دست خویش را به درون [رَحِم] ببرد و بچّه را قطعه قطعه کند ، البته اگر زنان را یارای این کار نباشد .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 206 ، حدیث 2 ، تهذیب الأحکام ، جلد 1 ، صفحه 344 ، حدیث 176

حدیث25

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَطَبَّبَ ولَم یَکُن بِالطِّبِّ مَعروفاً ، فَأَصابَ نَفساً فَما دونَها ، فَهُوَ ضامِنٌ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در حالی که به طبابت شناخته شده نیست ، عهده‌دار آن گردد و موجب فوت کسی یا صدمه‌ای کمتر از آن شود ، ضامن است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 32 ، حدیث 28222 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 68

حدیث26

الإمام زین العابدین علیه‌السلام :
مَن لَم یُعرَف داؤُهُ ، أفسَدَهُ دَواؤُهُ .
امام سجّاد علیه‌السلام :
کسی که بیماری‌اش تشخیص داده نشود ، دارویش او را تباه می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 78 ، صفحه 160 ، حدیث 21 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 68

حدیث27

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
مَن تَطَبَّبَ أو تَبَیطَرَ فَلْیَأخُذِ البَراءةَ مِن وَلِیِّهِ، وإلاّ فهُو لَهُ ضامِنٌ .
امام علی علیه‌السلام :
طبیب و دامپزشک هنگام مداوای مریض یا حیوان ، باید از سرپرست (مریض) و صاحب آن (حیوان) برائت نامه (و اجازه) بگیرد و گرنه در قبال (صدمه دیدن یا تلف شدن مال و جان) او ضامن است .
مستدرک الوسائل: 14 / 37 / 16038 منتخب میزان الحکمه : 340

حدیث28

الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفَعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ . . .
وَلیَشُمَّ النَّرجِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَأمَنُ الزُّکامَ ، وکَذلِکَ الحَبَّةُ السَّوداءُ .
وإذا جاءَ الزُّکامُ فِی الصَّیفِ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ خِیارَةً واحِدَةً ، وَلیَحذَرِ الجُلوسَ فِی الشَّمسِ .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد در همه زمستان از زکام ایمن بماند ، هر روز ، سه لقمه عسل با موم آن بخورد . . . و نرگس ببوید ؛ چرا که از زکام ، ایمنی می‌دهد . سیاه‌دانه نیز چنین است .
امّا اگر زکام در تابستان پیش آید ، در هر روز ، یک خیار بخورد و از نشستن در آفتاب ، خودداری ورزد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 وص 38 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 334

حدیث29

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما مِن إنسانٍ إلاّ وفی رَأسِهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَیَبعَثُ اللّه‌ُ عَلَیهِ الزُّکامَ فَیُذیبُهُ، وإذا وَجَدَ أحَدُکُم فَلیَدَعهُ ولا یُداویهِ ، حَتّی یَکونَ اللّه‌ُ یُداویهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هیچ انسانی نیست ، مگر این که در سرِ او رگی از جذام هست . پس خداوند ، زکام را به نابودی آن بر می‌انگیزد و زکام آن را می‌سوزانَد . هر گاه کسی از شما زکام یافت ، آن را واگذارد و درمان نکند ، تا آن که خداوند خود ، آن را درمان سازد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 54 ، حدیث 28334 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 504

حدیث30

لَولا ثَلاثٌ فِی ابنِ آدَمَ ما طَأطَأَ رَأسَهُ شَیءٌ : المَرَضُ ، وَالفَقرُ ، وَالمَوتُ ، کُلُّهُم فیهِ ، وإنَّهُ مَعَهُنَّ لَوَثّابٌ !
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر سه چیز در آدمیزاد نبود ، هیچ چیز سرِ او را فرو نمی‌آورد : بیماری ، تهی‌دستی و مرگ . اینها همه در انسان هست و با این حال ، انسان ، همچنان گستاخ است .
بحارالأنوار ، جلد 72 ، صفحه 53 ، حدیث 82 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 138

حدیث31

امام علی علیه‌السلام :
لا رَزِیَّةَ أعظَمُ مِن دَوامِ سُقمِ الجَسَدِ .
مصیبتی سخت‌تر از استمرار ناتن‌درستی نیست .
غرر الحکم ، حدیث 10726 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 134

حدیث32

الإمام الرضا علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل لَم یَبتَلِ البَدَنَ بِداءٍ ؛ حَتّی جَعَلَ لَهُ دَواءً یُعالَجُ بِهِ ، ولِکُلِّ صِنفٍ مِنَ الدّاءِ صِنفٌ مِنَ الدَّواءِ ، وتَدبیرٌ ونَعتٌ .
امام رضا علیه‌السلام :
خداوند عز و جل بدن را به هیچ بیماری‌ای گرفتار نساخت ، مگر آن هنگام که برایش دارویی قرارداد که بدان ، درمان شود ؛ و برای هر نوع دردی ، نوعی درمان است و چاره‌ای و نسخه‌ای .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 309 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 48

حدیث33

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لِکُلِّ حَیٍّ داءٌ ، لِکُلِّ عِلَّةٍ دَواءٌ .
امام علی علیه‌السلام :
هر زنده‌ای را دردی هست و هر بیماری‌ای را درمانی است .
غرر الحکم ، حدیث 7274 و 7275 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 48

حدیث34

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِکُلِّ داءٍ دَواءٌ ، فَإِذا اُصیبَ دَواءُ الدّاءِ بَرَأَ بِإِذنِ اللّه‌ِ عز و جل .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر دردی را درمانی است . پس چون دارو به درد برسد ، به اذن خداوند عز و جل بهبود یابد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 6 ، حدیث 28086 ؛ بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 76 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 46

حدیث35

الإمامُ الباقرُ علیه‌السلام :
الجَسَدُ إذا لم یَمرَضْ‌أشِرَ ، ولا خَیرَ فی جَسَدٍ یَأشَرُ .
امام باقر علیه‌السلام :
جسم اگر بیمار نشود، سرمست می‌شود و در بدنی که به بیماری دچار نشود و سرمست شود ، خیری نیست .
مشکاة الأنوار : 280 منتخب میزان الحکمه: 512

حدیث36

الإمام علیّ علیه‌السلام :
المَریضُ فی سِجنِ اللّه‌ِ - مالَم یَشکُ إلی عُوّادِهِ - تُمحی سَیِّئاتُهُ .
امام علی علیه‌السلام :
بیمار ، تا آن هنگام که نزد عیادت‌کنندگان خویش شِکوه نکرده ، در زندان خداوند است و گناهانش محو می‌شوند .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 211 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 170

حدیث37

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ وَجَعا أصابَهُ ثلاثةَ أیّامٍ مِن النّاسِ وشَکا إلَی اللّه ، کانَ حَقّا علَی اللّه أن یُعافِیَهُ مِنهُ .
امام علی علیه‌السلام :
هر کس دردی را که به او رسیده‌است ، سه روز از مردم پنهان بدارد و به خدا شکایت بَرَد ، بر خداست که او را از آن درد بهبود بخشد .
الخصال : 630 / 10

حدیث38

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
یُکتَبُ أنینُ المَریضِ ، فَإِن کانَ صابِراً کُتِبَ حَسَناتٍ ، وإن کانَ جَزِعاً کُتِبَ هَلوعاً لا أَجرَ لَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ناله بیمار ، نوشته می‌شود . پس اگر شکیبا باشد ، [این ناله ] حسنه نوشته می‌شود و اگر بی‌تاب باشد ، ناشکیبا و بی‌پاداش نوشته می‌شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 311 ، حدیث 6706 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 168

حدیث39

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن مَرِضَ یَوماً ولَیلَةً فَلَم یَشکُ إلی عُوّادِهِ ، بَعَثَهُ اللّه‌ُ عز و جل یَومَ القِیامَةِ مَعَ خَلیلِهِ إبراهیمَ خَلیلِ الرَّحمنِ علیه‌السلام ، حَتّی یَجوزَ الصِّراطَ کَالبَرقِ اللاّمِعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس یک شبانه روز بیمار شود و نزد عیادت‌کنندگانش شکوه نکند ، خداوند ، او را در روز قیامت ، با خلیل خویش ، ابراهیم خلیل الرحمان ، برمی‌انگیزد ، تا به‌سان برقی پُردرخشش ، از صراط بگذرد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 177 ، حدیث 17 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 170

حدیث40

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
قالَ اللّه‌ُ عز و جل : مَن مَرِضَ ثلاثا فلَم یَشکُ إلی أحَدٍ مِن عُوّادِهِ أبدَلتُهُ لَحما خَیرا مِن لَحمِهِ ودَما خَیرا مِن دَمهِ ، فإن عافَیتُهُ عافَیتُهُ ولا ذَنبَ لَهُ ، وإن قَبَضتُهُ قَبَضتُهُ إلی رَحمَتی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خداوند عز و جل فرمود : هر که سه روز بیمار شود و از آن به هیچ یک از عیادت کنندگانش شکوه نکند ، گوشت و خونی بهتر از آن گوشت و خونی که دارد جایگزینش کنم . پس ، اگراو را عافیت بخشم ، عافیتی بدون گناهش دهم و اگر جانش را بستانم ، او را به جوار رحمت خود برم .
الکافی : 3 / 115 / 1

حدیث41

الإمامُ الکاظمُ علیه‌السلام:
إذا مَرِضَ المؤمنُ أوحَی اللّه‌ُ عز و جل إلی صاحِبِ الشِّمالِ : لا تَکتُبْ علی عَبدی مادامَ فی حَبسی ووَثاقی ذَنبا . ویُوحی إلی صاحِبِ الَیمینِ أنِ اکتُبْ لِعَبدی ما کُنتَ تَکتُبُهُ فی صِحَّتِهِ مِن الحَسَناتِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
هرگاه مؤمن بیمار شود ، خداوند عز و جل به فرشته دست چپ او وحی فرماید که برای بنده‌ام ، تا زمانی که در زندان و بند من است ، گناهی منویس و به فرشته دست راست او وحی می‌فرماید که همان حسناتی را که در زمان سلامتی بنده‌ام می‌نوشتی ، برایش بنویس .
الکافی : 3 / 114 / 7

حدیث42

امام صادق علیه‌السلام :
المَعروفُ زکاةُ النِّعَمِ ، والشَّفاعةُ زکاةُ الجاهِ ، والعِلَلُ زکاةُ الأبدانِ ،والعَفوُ زَکاةُ الظَّفَرِ ، وما أدّیتَ زکاتَهُ فهُو مَأمونُ السَّلْبِ .
نیکی ، زکات نعمتهاست و وساطت کردن ، زکات مقام و موقعیت ، و بیماریها زکات بدنها ، و گذشت زکات پیروزی ، و هر چیزی که زکاتش را بدهی ، از خطر نابودی در امان است .
بحار الأنوار : 78 / 268 / 182

حدیث43

الامام علی علیه السلام
فی المَرَضِ یُصیبُ‌الصَّبِیَّ: کفّارةٌ لوالِدَیهِ .
امام علی علیه‌السلام
- دربـاره بـیـماری کودکان- فرمودند : کفاره گناهان پدر و مادر آنهاست .
بحار الأنوار : 81 / 186 / 40

حدیث44

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حُمّی لیلةٍ کَفّارةُ سَنَةٍ .
یک شب تب داشتن ، کفاره یک سال (گناه) است .
بحار الأنوار : 81 / 186 / 39

حدیث45

کانَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم لا یَتَداوی مِنَ الزُّکامِ ، ویَقولُ : «ما مِن أحَدٍ إلاّ وبِهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَإِذا أصابَهُ الزٌکامُ قَمَعَهُ» .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا ، زکام را درمان نمی‌کردند و می‌فرمودند: «هیچ کس نیست که رگی از جذام در او نباشد ؛ و چون زکام به شخص برسد ، این رگ را درهم می‌کوبد» .
الکافی ، جلد 8 ، صفحه 382 ، حدیث 579 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 185 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 332

حدیث46

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الزُّکامُ جُندٌ مِن جُنودِ اللّه‌ِ عز و جل ، یَبعَثُهُ اللّه‌ُ عز و جل عَلَی الدّاءِ فَیُزیلُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
زُکام ، سربازی از سربازان خداوند عز و جل است که خدای عز و جل ، آن را به سرکوب درد بر می‌انگیزد و درد را از میان می‌بَرَد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 184 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 332

حدیث47

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
العُنّابُ یَذهَبُ بِالحُمّی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عُنّاب ، تب را می‌برد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 9 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 232 ، حدیث 1

حدیث48

الإمام الرضا علیه‌السلام :
الهِندَباءُ شِفاءٌ مِن ألفِ داءٍ ، ما مِن داءٍ فی جَوفِ ابنِ آدَمَ إلاّ قَمَعَهُ الهِندَباءُ .
امام رضا علیه‌السلام :
کاسنی ، درمان هزار درد است . هیچ دردی در درون آدمی‌زاده نیست ، مگر این که کاسنی ، آن را در هم می‌کوبد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 209 ، حدیث 23 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 504

حدیث49

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن باتَ وفی جَوفِهِ سَبعُ طاقاتٍ مِنَ الهِندَباءِ ، أمِنَ مِنَ القولَنجِ لَیلَتَهُ تِلکَ إن شاءَ اللّه‌ُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس در حالی بخوابد که در درون او ، هفت تاکه کاسنی باشد ، به خواست خداوند ، آن شب از قولنج ، در امان است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 208 ، حدیث 15 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 502

حدیث50

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن أحَبَّ أن یَکثُرَ ماؤُهُ ووَلَدُهُ ؛ فَلیُدمِن أکلَ الهِندَباءِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس دوست دارد آب (منی) او و فرزندانش فراوان شود ، بر خوردن کاسنی ، مداومت ورزد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 207 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 504

حدیث51

الإمام الصادق علیه‌السلام :
الغُبَیراءُ لَحمُهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، وعَظمُهُ یُنبِتُ العَظمَ ، وجِلدُهُ یُنبِتُ الجِلدَ ، ومَعَ ذلِکَ ؛ فَإِنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلیَتَینِ ، ویَدبَغُ المَعِدَةَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ البَواسیرِ وَالتَّقتیرِ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَق مَعُ عِرقَ الجُذامِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سنجد ، گوشتش گوشت می‌رویانَد ، استخوانش استخوان را رشد می‌دهد و پوستش پوست را می‌پرورد . علاوه بر این ، سنجد ، کلیه‌ها را گرم می‌کند ، معده را پاک می‌سازد ، مایه ایمنی از بواسیر و تقطیر البول است ، ساق پا را قوی می‌کند و رگ جذام را به‌کلّی قطع می‌نماید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 361 ، حدیث 1 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 414

حدیث52

الإمام الحسین علیه‌السلام :
دَخَلَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم عَلی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه‌السلام وهُوَ مَحمومٌ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الغُبَیراءِ .
امام حسین علیه‌السلام :
پیامبر خدا بر علی بن ابی طالب علیه‌السلام وارد شد ، در حالی که وی تب داشت . پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم او را به خوردن سنجد ، سفارش کرد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 188 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 414

حدیث53

الإمام الباقر علیه‌السلام
- فی حِزقیلَ النَّبِیِّ علیه‌السلام: خَرَجَت قَرحَةٌ عَلی کَبِدِهِ فَآذَتهُ فَخَشَعَ للّه وتَذَلَّلَ وقَعَدَ عَلَی الرَّمادِ ، فَأَوحَی اللّه إلَیهِ : أن خُذ لَبَنَ التّینِ فَحُکَّهُ عَلی صَدرِکَ مِن خارِجٍ ، فَفَعَلَ فَسَکَنَ عَنهُ ذلِکَ .
امام باقر علیه‌السلام
- درباره حزقیل علیه‌السلام: زخمی بر کبد او رسید و او را آزار می‌داد . وی بر درگاه خداوند ، زاری و خشوع کرد و بر خاکستر نشست . پس خداوند به وی وحی فرستاد که: «شیرِ انجیر بردار و از بیرون ، بر سینه خویش بمال» .
او نیز چنین کرد و آن عارضه از وی برطرف شد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 185 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 446

حدیث54

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إیّاکُم وَالشُّبرُمَ ؛ فَإِنَّهُ حارٌّ یارٌّ ، وعَلَیکُم بِالسَّنا فَتَداوَوا بِهِ ، فَلَو دَفَعَ شَیءٌ المَوتَ لَدَفَعَهُ السَّنا .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از شُبْرُمْ (گاو کُشَک) حذر کنید ؛ چرا که سرد و بار است ، و بر شما باد سَیا . با آن ، درمان کنید ؛ چرا که اگر بنا بود چیزی مرگ را دور کند ، سَیا آن را دور می‌کرد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 219 ، حدیث 4 و ص274 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 372

حدیث55

الإمام الصادق علیه‌السلام :
لَو عَلِمَ النّاسُ ما فِی السَّنا لَبَلَغوا کُلَّ مِثقالٍ مِنهُ بِمِثقالَینِ مِن ذَهَبٍ ! أما إنَّهُ أمانٌ مِنَ البَهَقِ وَالبَرَصِ وَالجُذامِ وَالجُنونِ وَالفالِجِ وَاللَّقوَةِ .
امام صادق علیه‌السلام :
اگر مردم از آنچه در گیاه سَیا هست ، آگاهی داشتند ، هر مثقالِ آن را با دو مثقال طلا به چنگ می‌آوردند . زنهار که این گیاه ، مایه ایمنی از : بهک ، پیسی ، جذام ، دیوانگی ، سست‌اندامی و کژْدهانی است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 218 ، حدیث 3 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 370

حدیث56

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
کانَ دَواءُ أمیرِالمُؤمِنینَ علیه‌السلام السَّعتَرَ ، وکانَ یَقولُ : إنَّهُ یَصیرُ لِلمَعِدَةِ خَملاً ، کَخَملِ القَطیفَةِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
داروی امیرمؤمنان علیه‌السلام ، آویشن بود . ایشان می‌فرمودند: «آویشن برای معده ، پُرزی همانند پُرز پارچه‌های مخمل می‌شود» .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 244 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 430

حدیث57

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
قَصَبُ السُّکَّرِ یَفتَحُ السُّدودَ ، ولا داءَ فیهِ ولا غائِلَةَ .
امام کاظم علیه‌السلام :
نیشکر ، گرفتگی‌های مجاری و رگ‌ها را باز می‌کند و هیچ بیماری و بدی‌ای در آن نیست.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 189 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 238

حدیث58

الإمام الرضا علیه‌السلام :
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها ، ویَشُدُّ العَقلَ ، ویُمرِئُ الطَّعامَ .
امام رضا علیه‌السلام :
فراوان کُندُر بخورید ، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من ، جویدن آن ، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند ، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 444 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 248

حدیث59

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ السَّدابَ ونامَ عَلَیهِ ؛ أمِنَ مِنَ الدُّوارِ وذاتِ الجَنبِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس سُداب بخورد و بر آن بخوابد ، از سرگیجه و ذات الجنب ، ایمن باشد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 11 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 300 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 348 معنای سداب در ج1 ، ص247 آمد .

حدیث60

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
السَّدابُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الأُذُنِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
سُداب برای درد گوش ، مفید است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 144 ، حدیث 2 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 318 . در الکافی آمده است : روایت شده که آن ، برای درد گوش ، مفید است .

حدیث61

الإمام الصادق علیه‌السلام :
إن خَرَجَ بِالرَّجُلِ‌مِنکُمُ الخُراجُ أوِ الدُّمَّلُ فَلیَربِطهُ، وَلیَتَداوَ بِزَیتٍ أو سَمنٍ.
امام صادق علیه‌السلام :
اگر از بدن کسی از شما ، جوش یا آماسه‌ای بیرون زد ، آن را ببندد و با روغن زیتون یا روغن حیوانی ، درمان کند .
الکافی ، جلد 4 ، صفحه 359 ، حدیث 6 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 330

حدیث62

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ وَادَّهِنوا بِهِ ؛ فَإِنَّ فیهِ شِفاءً مِن سَبعینَ داءً مِنهَا الجُذامُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
روغن زیتون بخورید و خود را با آن ، چرب کنید ؛ زیرا در آن ، درمان هفتاد درد است که جذام ، از جمله آنهاست .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 48 ، حدیث 28299 نقلاً عن أبی نعیم فی الطبّ عن أبی هریرة دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 330

حدیث63

الإمام الصادق علیه‌السلام :
تَأخُذُ دُهنَ بَنَفسَجٍ فی قُطنَةٍ فَاحتَمِلهُ فی سِفلَتِکَ عِندَ مَنامِکَ ؛ فَإِنَّهُ نافِعٌ لِلزُّکامِ إن شاءَ اللّه‌ُ تَعالی .
امام صادق علیه‌السلام :
پنبه‌ای را به روغن بنفشه آغشته می‌کنی و به هنگام خفتن در نشیمنگاهت می‌گذاری . به خواست خداوند ، برای زکام ، سودمند است .
مکارم الأخلاق ، جلد 2 ، صفحه 210 ، حدیث 2533 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 184 ، حدیث 4 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 334

حدیث64

الإمام الصادق علیه‌السلام :
شُربُ السَّویقِ بِالزَّیتِ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الباهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
نوشیدن سویقی که با روغن زیتون فراهم آمده باشد ، گوشت را می‌رویاند ، استخوان را استحکام می‌بخشد ، پوست را نازک می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 80 ، حدیث 15 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 480

حدیث65

الإمام الصادق علیه‌السلام - إذا هاجَ الدَّمُ بِأَحَدٍ مِن حَشَمِهِ قالَ لَهُ: اِشرَب مِن سَویقِ العَدَسِ ؛ فَإِنَّهُ یُسَکِّنُ هَیَجانَ الدَّمِ ویُطفِئُ الحَرارَةَ .
امام صادق علیه‌السلام - هنگامی که خون کسی از خدمتگزارانش جوش می‌آمد ، به وی می‌فرمودند: قدری سویق عدس بخور ؛ چرا که جوشش خون را آرام می‌کند و حرارت را فرو می‌نشانَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 307 ، حدیث 1 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 421 ، حدیث 1427 ،بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 282 ، حدیث 27 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 460

حدیث66

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
السَّویقُ ومَرَقُ لَحمِ البَقَرِ یَذهَبانِ بِالوَضَحِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
سویق و آبْ‌گوشتی که با گوشتِ گاو فراهم آمده باشد ، پیسی را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 311 ، حدیث 7 عن یحیی بن مساور دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 514

حدیث67

الإمام الصادق علیه‌السلام :
السَّویقُ الجافُّ یَذهَبُ بِالبَیاضِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سویق خشک ، سفیدی را از میان می‌بَرَد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 279 ، حدیث 17 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 512

حدیث68

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثُ راحاتِ سَویقٍ جافٍّ عَلَی الرِّیقِ یُنَشِّفُ البَلغَمَ وَالمِرَّةَ ، حَتّی لا یَکادَ یَدَعُ شَیئا .
امام صادق علیه‌السلام :
[خوردنِ] سه کف دست ، سویق خشک در حالت ناشتا ، بلغم و تلخه را خشک می‌کند ، تا جایی که تقریباً چیزی را از آن بر جای نمی‌گذارد .
بحار الأنوار ،ج 66 ، صفحه 278 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 386

حدیث69

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ما أعرِفُ لِلسُّمومِ دَواءً أنفَعَ مِن سَویقِ التُّفّاحِ .
امام صادق علیه‌السلام :
برای مسمومیّت ، دارویی سودمندتر از سویق سیب ، سراغ ندارم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 356 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 384

حدیث70

امام علی علیه‌السلام :
المَضمَضَةُ وَالاِستِنشاقُ سُنَّةٌ وطَهورٌ لِلفَمِ وَالأنَفِ ، وَالسُّعوطُ مَصَحَّةٌ لِلرَّأسِ ، وتَنقِیَةٌ لِلبَدَنِ وسائِرِ أوجاعِ الرَّأسِ .
شستشوی دهان و بینی ، سنّت و مایه پاکی دهان و بینی است و انفیه کردن ، مایه سلامت سر و پاکسازی بدن و همه انواع سردرد است.
بحار الأنوار ، جلد 10 ، صفحه 90 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 264

حدیث71

الإمام الصادق علیه‌السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم کانَ إذَا اشتَکی رَأسَهُ استَعَطَ بِدُهنِ الجُلجُلانِ - وهُوَ السِّمسِمُ - .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا ، چون سردرد می‌کرد ، به روغن کُنجد ، انفیه می‌کرد.
بحار الأنوار ، جلد 16 ، صفحه 290 ، حدیث 153 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 264

حدیث72

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِنّاءُ خِضابُ الإِسلامِ ؛ یَزیدُ فِی المُؤمِنِ عَمَلَهُ ، ویَذهَبُ بِالصُّداعِ ، ویُحِدُّ البَصَرَ ، ویَزیدُ فِی الوِقاعِ ، وهُوَ سَیِّدُ الرَّیاحینِ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حنا ، خضاب اسلام است؛ بر [ثواب] عمل مؤمن می‌افزاید ، سردرد را از میان می‌بَرَد ، چشم را تیزبین می‌کند ، قدرت آمیزش را افزون می‌سازد و مهترِ گیاهان خوش‌بو در دنیا و آخرت است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299؛ ا دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308

حدیث73

امام صادق علیه‌السلام :
مَن ظَهَرَت صِحَّتُهُ عَلی سُقمِهِ فَیُعالِجُ بِشَیءٍ فَماتَ ، فَأَنَا إلَی اللّه‌ِ مِنهُ بَریءٌ .
هر کس تن‌درستی‌اش بر بیماری‌اش غلبه داشته باشد و خود را به چیزی درمانی کند و پس از آن بمیرد ، من در پیشگاه خداوند ، از او بیزاری می‌جویم .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 64 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92

حدیث74

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن ظَهَرَت صِحَّتُهُ عَلی سُقمِهِ فَشَرِبَ الدَّواءَ ؛ فَقَد أعانَ عَلی نَفسِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس تن‌درستی‌اش بر بیماری‌اش چیرگی داشته باشد و دارو بنوشد ، به زیان خویش ، اقدام کرده است .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 61 عن سالم بن أبی خیثمة ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 65 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92

حدیث75

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لا یَتَداوَی المُسلِمُ ؛ حَتّی یَغلِبَ مَرَضُهُ صِحَّتَهُ .
امام علی علیه‌السلام :
مسلمان به دارو توسّل نمی‌جوید ، مگر آن هنگام که بیماری‌اش بر تن‌درستی‌اش چیرگی یابد .
الخصال ، صفحه 620 ، حدیث 10 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 70 ، حدیث 24 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90

حدیث76

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
اِمشِ بِدائِکَ ما مَشی بِکَ .
امام علی علیه‌السلام :
با درد خویش ، تا آن هنگام که با تو مدارا می‌کند ، مدارا کن .
نهج البلاغة ، الحکمة 27 ، بحار الأنوار ، جلد 81 ، صفحه 204 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90

حدیث77

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لا یَتَداوَی المُسلمُ حتّی یَغلِبَ مَرَضُهُ صِحَّتَهُ .
امام علی علیه‌السلام :
مسلمان خود را مـداوا نـکند مـگر آن‌گاه کـه بیماری او بر سلامتیش چیره گردد .
الخصال : 620 / 10

حدیث78

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ استَقَلَّ بِدائِهِ فَلا یَتَداوَیَنَّ ؛ فَإِنَّهُ رُبَّ دَواءٍ یورِثُ الدّاءَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس می‌تواند با بیماری خود ، سر کند ، از درمان بپرهیزد ؛ زیرا بسا دارویی که خود ، بیماری بر جای می‌نهد .
نثر الدرّ ، جلد 1 ، صفحه 181 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90

حدیث79

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن غَلَبَت صِحَّتُهُ مَرَضَهُ فَلا یَتَداوی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس سلامت تنش بر بیماری‌اش چیرگی دارد ، مداوا نکند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 66 ، حدیث 14، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90

حدیث80

رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَـجَنَّبِ الدَّواءَ مـا احتَمَلَ بَدنُکَ الداءَ ، فإذا لم یَحتَمِلِ الداءَ فالدواءُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تا زمانی که بدنت بیماری را تحمّل می‌کند ، از مصرف دارو بپرهیز و هرگاه آن را تحمّل نکرد ، آن‌گاه به دارو روی آر .
بحار الأنوار : 81 / 211 / 30

حدیث81

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدَّواءُ مِنَ القَدَرِ ، وهُوَ یَنفَعُ مَن یَشاءُ بِما شاءَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درمان ، از تقدیر [خداوند] است و هر کس را که او بخواهد ، به همان‌گونه که بخواهد ، سود می‌رساند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 5 ، حدیث 28082 نقلاً عن ابن السنی عن ابن عبّاس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 50

حدیث82

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدَّواءُ مِنَ القَدَرِ ، وقَد یَنفَعُ بِإِذنِ اللّه‌ِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درمان ، از تقدیر [خداوند] است و ممکن است به اذن خداوند ، نافع باشد.
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 5 ، حدیث 28081 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 50

حدیث83

الإمام الصادق علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل لَم یَجعَل فی شَیءٍ مِمّا حَرَّمَ شِفاءً ولا دَواءً .
امام صادق علیه‌السلام :
خداوند ، در هیچ چیز از آنچه حرام کرده ، نه شفایی قرار داده است و نه دوایی .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 86 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 82

حدیث84

الإمام الصادق علیه‌السلام :
لَیسَ فِی حَرامٍ شِفاءٌ .
امام صادق علیه‌السلام :
در هیچ حرامی ، شفایی نیست .
الکافی ، جلد 8 ، صفحه 193 ، حدیث 229 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 82

حدیث85

الإمام الصادق علیه‌السلام :
نَهی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم عَنِ الدَّواءِ الخَبیثَةِ أن یُتَداوی بِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا از مداوا کردن با داروی ناپاک ، نهی فرمودند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 87 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 80

حدیث86

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَداوی بِحرَامٍ ، لَم یَجعَلِ اللّه‌ُ فیهِ شِفاءً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس به حرام درمان جوید ، خداوند در آن شفایی قرار نمی‌دهد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 52 ، حدیث 28318

حدیث87

الإمام الکاظم علیه‌السلام :
اِدفَعوا مُعالَجَةَ الأَطِبّاءِ مَا اندَفَعَ الدّاءُ عَنکُم ؛ فَإِنَّهُ بِمَنزِلَةِ البِناءِ قَلیلُهُ یَجُرُّ إلی کَثیرِهِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
تا زمانی که بیماری ، به جد با شما درگیر نشده است ، درگیر معالجه طبیبان نشوید ، که درمان به مانند ساختمان است که مقدار کمی از آن ، شخص را به مقدار فراوانش می‌کشاند .
علل الشرائع ، صفحه 465 ، حدیث 17 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 63 ، حدیث 4 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92

حدیث88

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند:
قَولُ : «لا حَولَ ولا قُوّةَ إلاّ باللّه» فیهِ شِفاءٌ مِن تِسعَةٍ وتِسْعینَ داءً ، أدْناها الهَمُّ
جمله «لا حول ولا قوة الا باللّه» نود و نه درد را شفا می‌دهد که ساده‌ترین آنها اندوه است .
قرب الإسناد : 76 / 244 ، منتخب میزان الحکمه: 148

حدیث89

امام علی (علیه‌السلام) فرمودند:
إذَا اشتَکی أحَدُکُم عَینَیهِ فَلیَقرَأ آیَةَ الکُرسِیِّ ، وَلیُضمِر فی نَفسِهِ أنَّها تَبرَأُ ؛ فَإِنَّهُ یُعافی إن شاءَ اللّه‌ُ .
اگر کسی از شما چشمانش ناراحت بود ، آیه‌الکرسی بخواند و در دل ، نیّت شفا کند . به خواست خداوند ، بهبود خواهد یافت .
مکارم الأخلاق ، جلد 2 ، صفحه 205 ، حدیث 2528 ، بحار الأنوار ، جلد 92 ، صفحه 262 ، حدیث 4 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 312

حدیث90

الإمام الصادق علیه‌السلام :
یُستَحَبُّ لِلمَریضِ أن یُعطِیَ السّائِلَ بِیَدِهِ ، ویَأمُرَ السّائِلَ أن یَدعُوَ لَهُ .
امام صادق علیه‌السلام :
مستحب است بیمار به دست خود ، صدقه‌ای به سائل بدهد و از او بخواهد برای وی ، دعا کند .
الکافی ، جلد 4 ، صفحه 4 ، حدیث 9 ، بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 209 ، حدیث 25 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 174

حدیث91

الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ تُحرِقَهُ السَّوداءُ ، فَعَلَیهِ بِالقَیءِ ، وفَصدِ العُروقِ ، وَالإِطلاءِ بِالنّورَةِ .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد سودا او را نسوزاند ، بر او باد قی کردن ، رگ زدن و نوره کشیدن .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 42 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 325 وفیه ومداومة النورة، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 464

حدیث92

الإمام الباقر علیه‌السلام :
مَن تَقَیَّأَ قَبلَ أن یَتَقَیَّأَ کانَ أفضَلَ مِن سَبعینَ دَواءً ، ویُخرِجُ القَیءُ عَن هذَا السَّبیلِ کُلَّ داءٍ وعِلَّةٍ .
امام باقر علیه‌السلام :
هر کس پیش از آن که خود به خود ، حالش به هم بخورد ، عمداً قِی کند ، [این کار] از هفتاد دارو بهتر است و این نوع قِی کردن ، هر درد و بیماری‌ای را [که در او هست ، از تنش] بیرون می‌آورد .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 67 عن حمزة الثمالی ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 123 ، حدیث 53 .

حدیث93

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالحِجامَةِ فی جَوزَةِ القَمَحدُوَةِ ؛ فَإِنَّهُ دَواءٌ مِنِ اثنَینِ وسَبعینَ داءً ، وخَمسَةِ أدواءٍ مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، ووَجَعِ الأَضراسِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد حجامت در استخوان پسِ سر ؛ چرا که درمان 72 بیماری است و درمان پنج بیماری ، از جمله : دیوانگی ، جذام ، پیسی و دندان‌درد است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 14 ، حدیث 28133 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 486

حدیث94

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ احتَجَمَ یَومَ الثُّلاثاءِ لِسَبعَ عَشرَةَ أو تِسعَ عَشرَةَ أو لاِءِحدی وعِشرینَ مِنَ الشَّهرِ ، کانَت لَهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ مِن أدواءِ السَّنَةِ کُلِّها ، وکانَت لِما سِوی ذلِکَ شِفاءٌ مِن وَجَعِ الرَّأسِ وَالأَضراسِ وَالجُنونِ وَالجُذامِ وَالبَرَصِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز سه‌شنبه هفدهم یا نوزدهم یا بیست و یکم ماه ، حجامت کند ، این حجامت برای وی شفای همه دردهای سال خواهد بود و افزون بر آن ، شفای سردرد ، دندان‌درد ، دیوانگی ، جذام و پیسی نیز خواهد بود .
الخصال ، صفحه 385 ، حدیث 68 عن أبی سعید الخدری ، بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 38 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 402

حدیث95

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِجامَةُ فِی الرَّأسِ شِفاءٌ مِن سَبعٍ إذا ما نَوی صاحِبُها : مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالنُّعاسِ ، ووَجَعِ الضِّرسِ ، وَالصُّداعِ ، وظُلمَةٍ یَجِدُها فی عَینَیهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حِجامت در سر ، شفای از هفت چیز است ، آن‌گاه که بر شخص ، عارض شود : دیوانگی ، جذام ، پیسی ، چرت‌آلودگی ، دندان‌درد ، سردرد و تیرگی‌ای که شخص در چشم احساس می‌کند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 13 ، حدیث 28128 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308

حدیث96

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- مِن وَصِیَّتِهِ لِعَلِیٍ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، تِسعَةُ أشیاءَ تورِثُ النِّسیانَ : أکلُ التُّفّاحِ الحامِضِ ، وأکلُ الکُزبُرَةِ ، وَالجُبنِ ، وسُؤرِ الفَأرَةِ ، وقِراءَةُ کِتابَةِ القُبورِ ، وَالمَشیُ بَینَ امرَأَتَینِ ، وطَرحُ القَملَةِ ، وَالحِجامَةُ فی النُّقرَةِ ، وَالبَولُ فِی الماءِ الرّاکِدِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به علی علیه‌السلام: ای علی! نه چیز است که فراموشی می‌آورَد: خوردن سیب تُرش ، خوردن گشنیز ، پنیر و پس‌مانده موش ، خواندن نوشته‌های روی قبر ، راه رفتن میان دو زن ، افکندن شپش ، حجامت در گودیِ پسِ سر ، و ادرار کردن در آب راکد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 245 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 254

حدیث97

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدّاءُ ثَلاثَةٌ وَالدَّواءُ ثَلاثَةٌ ؛ فَأَمَّا الدّاءُ : فَالدَّمُ وَالمِرَّةُ وَالبَلغَمُ ؛ فَدَواءُ الدَّمِ الحِجامَةُ ، ودَواءُ البَلغَمِ الحَمّامُ ، ودَواءُ المِرَّةِ المَشِیُّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درد ، سه چیز است و درمان نیز سه چیز . امّا درد ، عبارت است از : خون ، تلخه و بلغم . درمان خون ، حجامت است ، درمان بلغم ، حمّام است ، و داروی تلخه نیز راه رفتن .
بحار الأنوار ،ج 62 ، صفحه 127 ، حدیث 87 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 462 مقصود از «مشیّ» در پایان روایت ، هر چیزی است که مسهل باشد. از آن رو ، مسهل را «مشی» نامیده‌اند که شخص را به راه رفتن و رفتن به سمت آبریزگاه ، وادار می‌سازد .

حدیث98

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ الحِجامَةَ فِی الرَّأسِ دَواءٌ مِن داءِ الجُنونِ وَالجُذامِ وَالعَشا وَالبَرَصِ وَالصُّداعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حجامتِ در سر ، درمانی برای دیوانگی ، جذام ، شب‌کوری ، پیسی و سردرد است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 126 ، حدیث 81 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 266

حدیث99

الإمام الرضا علیه‌السلام :
أکلُ المَملوحَةِ وَاللَّحمانِ المَملوحَةِ وأکلُ السَّمَکِ المَملوحِ ، بَعدَ الحِجامَةِ والفَصدِ لِلعُروقِ ، یُوَلِّدَا البَهَقَ وَالجَرَبَ .
امام رضا علیه‌السلام :
خوردن غذای نمکْ‌سود ، گوشت نمکْ‌سود و خوردن ماهی نمکْ‌سود ، پس از رگزنی و حجامت ، بَهَک و گَری ایجاد می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 494

حدیث100

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ أفضَلَ ما تَداوَیتُم بِهِ الحُقنَةُ ، وهِیَ تُعظِمُ البَطنَ ، وتُنَقّی داءَ الجَوفِ ، وتُقَوِّی البَدَنَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بهترین درمانی که به کار می‌گیرید ، تنقیه کردن است . شکم را بزرگ می‌کند ، درد درون را می‌شوید و بدن را قوی می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 114 ، حدیث 19 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 434

حدیث101

الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن قالَ بَعدَ صَلاةِ الصُّبحِ قَبلَ أن یَتَکَلَّمَ : «بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیمِ ، لا حَولَ ولاقُوَّةَ إلاّ بِاللّه العَلِیِّ العَظیمِ» یُعیدُها سَبعَ مَرّاتٍ ، دَفَعَ اللّه عَنهُ سَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، ومَن قالَها إذا صَلَّی المَغرِبَ قَبلَ أن یَتَکَلَّمَ ، دَفَعَ اللّه عَنهُ سَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ؛ أهوَنُهَا الجُذامُ وَالبَرَصُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس پس از نماز صبح و پیش از آن که با کسی سخن بگوید ، هفت بار بگوید : «بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه الْعَلِیِّ الْعَظیمِ» ، خداوند ، هفتاد گونه بلا را از او دفع کند ؛ و هر کس این [ذکر] را پس از نماز مغرب و پیش از آن که با کسی سخن بگوید ، بر زبان آورد ، خداوند ، هفتاد گونه بلا را که کمترین آنها جذام و پیسی است ، از او دور کند .
بحار الأنوار ، جلد 86 ، صفحه 95 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 490

حدیث102

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِأَنـَسٍ: ألا اُعَلِّمُکَ دُعاءً تَدعو بِهِ کُلَّما صَلَّیتَ الغَداةَ ثَلاثَ مَرّاتٍ دَفَعَ اللّه‌ُ عَنکَ الجُذامَ وَالبَرَصَ وَالفالِجَ وَالعَمی فِی الدُّنیا؟ قُل :
«اللّهُمَّ اهدِنی مِن عِندِکَ ، وَأَفِض عَلَیَّ مِن فَضلِکَ ، وأسبِـغ عَلَیَّ مِن رَحمَتِکَ ، وأنزِل عَلَیَّ مِن بَرَکاتِکَ» .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خطاب به اَنَس - : آیا نمی‌خواهی دعایی به تو بیاموزم که هر گاه نماز صبح گزاردی ، آن را سه بار بگویی تا خداوند ، جذام ، پیسی ، سستْ‌اندامی و کوری را از تو دور کند؟ بگو: «خداوندا ! از پیشگاه خویش، مرا راه نمای ، از فضل خود ، بر من فرو بار ، از رحمت خویش ، نعمتی سرشارم ده ، و از برکات خود ، بر من نازل فرمای».
کنز العمّال ، جلد 2 ، صفحه 145 ، حدیث 3520 نقلاً عن أبی الشیخ فی الثواب عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 274

حدیث103

الإمام علیّ علیه‌السلام :
مَرِضتُ فَعادَنی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم ، فَقالَ :
قُل: «اللّهُمَّ إنّیأسأَلُکَ تَعجیلَ‌عافِیَتِکَ، وصَبراًعَلیبَلِیَّتِکَ، وخُروجاً إلی رَحمَتِکَ».
فَقُلتُها ، فَقُمتُ کَأَنَّما نَشَطتُ مِن عِقالٍ .
امام علی علیه‌السلام :
بیمار شدم و پیامبر خدا به عیادتم آمد و فرمودند: «بگو : خداوندا! از تو می‌خواهم عافیتی را که می‌دهی ، پیش اندازی ، بر امتحان خویش ، بردباری‌ام بخشی ، و مرا به سوی رحمت خویش ببری» .
من ، این دعا را خواندم و پس از آن [دعا] ، از بستر بیماری برخاستم ، گویا که از بندی رَسته باشم .
کنز العمّال ، جلد 2 ، صفحه 190 ، حدیث 3698 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 174

حدیث104

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ فی أوَّلِ الشَّهرِ ووَسَطِهِ وآخِرِهِ ؛ فَإِنَّ الجُنونَ وَالجُذامَ وَالخَبَلَ لَیُسرِ عُ إلَیها وإلی وَلَدِها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - فرمودند: ای علی! در آغاز ، میان و پایان ماه با همسرت همبستری مکن؛ چه ، [در این صورت] دیوانگی ، جذام و تباه‌مغزی به سوی وی و فرزندش خواهد شتافت.
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268

حدیث105

الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ أن یَکونَ بَینَهُما غُسلٌ ؛ یورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ .
امام رضا علیه‌السلام :
آمیزش پس از آمیزش ، بی آن که میان آنها غسلی صورت پذیرفته باشد ، دیوانگی فرزند را در پی می‌آورَد.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268

حدیث106

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
یُکرَهُ لِلرَّجُلِ أن یَغشَی المَرأَةَ وقَدِ احتَلَمَ ، حَتّی یَغتَسِلَ مِنِ احتِلامِهِ الَّذی رَأی ؛ فَإِن فَعَلَ وخَرَجَ الوَلَدُ مَجنوناً فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
برای مرد ، مکروه است که پس از احتلام ، با زن همبستری کند ، مگر آن که از احتلام پیشین ، غسل کرده باشد ؛ چه ، اگر چنین کند و فرزندش دیوانه زاده شود ، جز خویش را نکوهش نکند .
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 283 ، حدیث 3

حدیث107

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ احتَجَمَ یَومَ الثُّلاثاءِ لِسَبعَ عَشرَةَ أو تِسعَ عَشرَةَ أو لاِءِحدی وعِشرینَ مِنَ الشَّهرِ ، کانَت لَهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ مِن أدواءِ السَّنَةِ کُلِّها ، وکانَت لِما سِوی ذلِکَ شِفاءٌ مِن وَجَعِ الرَّأسِ وَالأَضراسِ وَالجُنونِ وَالجُذامِ وَالبَرَصِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز سه‌شنبه هفدهم یا نوزدهم یا بیست و یکم ماه ، حجامت کند ، این حجامت برای وی شفای همه دردهای سال خواهد بود و افزون بر آن ، شفای سردرد ، دندان‌درد ، دیوانگی ، جذام و پیسی نیز خواهد بود .
بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 38 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 402

حدیث108

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
شُمُّوا النَّرجِسَ و لَو فِی الیَومِ مَرَّةً ، و لَو فِی الاُسبوعِ مَرَّةً ، و لَو فِی الشَّهرِ مَرَّةً ، و لَو فِی السَّنَةِ مَرَّةً ، ولَو فِی الدَّهرِ مَرَّةً ؛ فَإِنَّ فِی القَلبِ حَبَّةً مِنَ الجُنونِ وَ الجُذامِ وَ البَرَصِ و شَمُّهُ یَدفَعُها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
[گُل] نرگس را ببویید ، هرچند در روز یک بار ، هر چند در هفته یک بار ، هر چند در ماه یک بار ، هر چند در سال یک بار ، و هر چند در همه عمر ، یک بار؛ چراکه در قلب ، هسته‌ای از دیوانگی ، جذام و پیسی وجود دارد و بوییدن نرگس ، آن را دور می‌کند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299

حدیث109

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، اِفتَتِح طَعامَکَ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ مَنِ افتَتَحَ طَعامَهُ بِالمِلحِ وخَتَمَ بِالمِلحِ عوفِیَ مِنِ اثنَینِ وسَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، مِنهُ الجُذامُ ، وَالجُنونُ ، وَالبَرَصُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - فرمودند: ای علی! غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده؛ چه ، هر کس غذای خویش را با نمک آغاز کند و با نمک پایان دهد ، از هفتاد و دو نوع از انواع بلا که جذام ، دیوانگی و پیسی از آن جمله است ، به دور باشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 2

حدیث110

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِجامَةُ فِی الرَّأسِ شِفاءٌ مِن سَبعٍ إذا ما نَوی صاحِبُها : مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالنُّعاسِ ، ووَجَعِ الضِّرسِ ، وَالصُّداعِ ، وظُلمَةٍ یَجِدُها فی عَینَیهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حِجامت در سر ، شفای از هفت چیز است ، آن‌گاه که بر شخص ، عارض شود : دیوانگی ، جذام ، پیسی ، چرت‌آلودگی ، دندان‌درد ، سردرد و تیرگی‌ای که شخص در چشم احساس می‌کند .
المعجم الکبیر ، جلد 11 ، صفحه 24 ، حدیث 10938 عن ابن عبّاس ، کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 13 ، حدیث 28128 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308

حدیث111

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
السِّواکُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ السَّامَ ، وَالسَّامُ : المَوتُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک ، شفای هر دردی است ، مگر سام ، و سام ، مرگ است .
إتحاف السادة المتّقین ، جلد 2 ، صفحه 350 عن عائشة ، کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 311 ، حدیث 26264 نقلاً عن الفردوس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372

حدیث112

الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یُذهِبنَ النِّسیانَ ویُحدِثنَ الذُّکرَ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالسِّواکُ ، وَالصِّیامُ .
امام صادق علیه‌السلام :
سه چیز ، فراموشی را از میان می‌بَرَد و حافظه به بار می‌آورد : قرائت قرآن ، مسواک زدن و روزه گرفتن .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 266 ، حدیث 39 وص 275 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 376 . در السرائر به جای «حافظه به بار می‌آورد» ، عبارت «فکر را تیز می‌کند» آمده است .

حدیث113

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن قَلَّمَ أظفارَهُ یَومَ السَّبتِ ویَومَ الخَمیسِ وأخَذَ مِن شارِبِهِ عوفِیَ مِن وَجَعِ الضِّرسِ ، ووَجَعِ العَینِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز پنج‌شنبه و شنبه ، ناخن‌های خود را کوتاه کند و قدری از سبیل خود بگیرد ، از دندانْ درد و دردِ چشمْ در امان باشد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 120 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286

حدیث114

الإمام الباقر علیه‌السلام :
مَن أدمَنَ أخذَ أظفارِهِ کُلَّ خَمیسٍ لَم تَرمَد عَینُهُ .
امام باقر علیه‌السلام :
هر کس به گرفتن ناخن در هر پنج‌شنبه مداومت ورزد ، چشمْ‌درد نمی‌گیرد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 491 ، حدیث 14 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 121 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286

حدیث115

الإمام الصادق علیه‌السلام :
تَقلیمُ الأَظفارِ یَومَ الجُمُعَةِ یُؤمِنَ مِنَ الجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالعَمی ، وإن لَم تَحتَج فَحُکَّها .
امام صادق علیه‌السلام :
کوتاه کردن ناخن‌ها در روز جمعه از جذام و پیسی و کوری ایمنی می‌دهد ؛ اگر هم نیازی به کوتاه کردن نبود ، آنها را [کمی] بسای .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 2 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 110 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 554

حدیث116

الإمام علیّ علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ .
امام علی علیه‌السلام :
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 234

حدیث117

امام علی علیه‌السلام :
کُلُّ داءٍ مِنَ التُّخَمَةِ ما خَلاَ الحُمّی ؛ فَإِنَّها تَرِدُ وُروداً .
هر بیماری‌ای از پُرخوری است ، مگر تب ، که ناگاه به بدن درمی‌آید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 269 ، حدیث 8 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 232 ، حدیث 1711 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 336 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46

حدیث118

عن الامام علی - علیه السّلام - قال: اَلْعَنّابُ یَذْهَبُ بِالْحُمّی.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عناب تب را برطرف می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»

حدیث119

عن امیرالمؤمنین - علیه السّلام - قال: اَلْعَسَلُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ وَ لا داءَ فیهِ یَقِلُّ البَلْغَمَ وَ یَجْلُو الْقَلْبَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عسل شفای هر دردی است و هیچ درد و آسیبی در آن نیست. خوردن آن صفرا را تقلیل داده و کار قلب را آسان می سازد.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 7»

حدیث120

قال اَمیرالْمُؤمنین - علیه السّلام - : اِشْربُوا ماءَ السَّماءِ فَإنَّهُ طَهُورٌ لِلْبَدَنِ وَ یَدْفَعُ الأسْقامَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: آب باران بیاشامید؛ زیرا که پاک کننده بدن از امراض و ناراحتی ها است.
«مکارم الاخلاق، ص 161»

حدیث121

سمعت الامام أبا عبدالله - علیه السّلام - یقول فی الغبیرا: إنَّ لَحْمَهُ یُنْبِتُ اللّحْمُ و عَظْمُهُ یُنْبِتُ الْعَظْمَ وَ جِلْدُهُ یُنْبِتُ الْجِلْدَ وَ مَعَ ذلِکَ فَإنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلْیَتَیْنِ وَ یَدَبِّغُ المِعْدَةَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْبَواسیرِ وَ التَّقْطیرِ وَ یُقَوِّی السّاقَیْنِ وَ یَقْمَعُ عِرْقَ الْجُذامِ.
از امام صادق - علیه السّلام - شنیدم که درباره سنجد می فرمودند: پوست سنجد برای پوست بدن و قسمت وسط آن برای گوشت و هسته آن برای استخوان مفید است و در عین حال کلیه ها را گرم و معده را ضدّ عفونی و باز دارنده از بواسیر و تسلسل بول است و نیز ساق پاها را تقویت و جذام را از بدن ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»

حدیث122

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: اَلْهَندباءُ شِفاءٌ مِنْ ألْفِ داءٍ، وَ ما مِنْ داءٍ فی جَوْفِ الانْسانِ إلا قَمَعَهُ الْهَندباءُ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کاسنی شفای هزار درد است و هر مرضی که در درون انسان باشد آن را ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 184»

حدیث123

عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: مَنْ اَصابَهُ ضَعْفٌ فی قَلْبِهِ أوْ بَدَنِهِ فَلْیَأکُلْ لَحْمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کسی که در قلب یا بدنش ضعفی عارض شده، گوشت گوسفند را به همراه شیر بخورد.
«مکارم الاخلاق، ص 163»

حدیث124

قال الامام الرضا - علیه السّلام - : فی القرآن شفاءٌ من کل داءٍ و قال داووا مرضاکم بالصدقه و استشفوا بالقرآن فمن لم یشفِهِ القرآن فلا شفاء له.
امام رضا - علیه السّلام - فرمود: در قرآن دوای هر دردی است، و (سپس) فرمود: مرض های خود را با صدقه مداوا و آنها را با قرآن شفا دهید، پس کسی را که قرآن شفا ندهد، پس هیچ شفایی برای او نیست.
«مستدرک الوسائل، ج 2، ص 98»

حدیث125

قال الامام الصادق - علیه السّلام - : شکا رجلٌ الی النبی - صلّی الله علیه و آله - وجعاً فی صدره فقال - صلّی الله علیه و آله - استشف بالقرآن فان الله عزوجل یقول و شفاء لما فی الصّدور.
امام صادق - علیه السّلام - فرمود: مردی به پیامبر از درد سینه شکایت کرد، پیامبر - صلّی الله علیه و آله - فرمود: از قرآن شفا بجوی زیرا که خدای عز و جل می فرماید: قرآن شفا است برای آن چه در سینه ها است.
«الکافی، ج 6، ص 390»

حدیث126

امام صادق علیه‌السلام :
کانَ أبی علیه‌السلام یَکرَهُ أن یَتَداوی بِالماءِ المُرِّ ، و بِماءِ الکِبریتِ ، و کانَ یَقولُ : إنَّ نوحا علیه‌السلام لَمّا کانَ الطّوفانُ دَعَا المِیاهَ فَأَجابَتهُ کُلُّها إلاَّ الماءَ المُرَّ ، و ماءَ الکِبریتِ ، فَدَعا عَلَیهِما ولَعَنَهُما .
پدرم خوش نداشت به آب تلخ و آب گوگرددار ، درمان کند . او می‌فرمود : «نوح ، آن هنگام که توفان به پا شده بود ، آب‌ها را فرا خوانْد و همه آنها به او پاسخ دادند ، مگر آب‌های تلخ و آب‌های گوگرددار. پس ، این آب‌ها را نفرین کرد» .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 390 ، حدیث 4 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 481 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 120

حدیث127

امام صادق علیه‌السلام :
نَهی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم عَنِ الاِستِشفاءِ بِالحَمّاتِ ؛ و هِیَ العُیونُ الحارَّةُ الَّتی تَکونُ فِی الجِبالِ الَّتی توجَدُ فیها رائِحَةُ الکِبریتِ .
پیامبر خدا ، از درمان با چشمه‌های آب گرم ، نهی فرموده است ، و آنها ، چشمه‌هایی از آب گرم در کوهستان‌هاست که بوی گوگرد دارد .
فی المصدر : «بالحمیّات» ، والتصویب من نسخة المجلسی فی بحار الأنوار والمصادر الاُخری .الکافی ، جلد 6 ، صفحه 389 ، حدیث 1 ، تهذیب الأحکام ، جلد 9 ، صفحه 101 ، حدیث 441 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 407 ، حدیث 2424 نحوه وکلّها عن مسعدة بن صدقة ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 480 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 118

حدیث128

امام صادق علیه‌السلام :
الاِستِنجاءُ بِالماءِ البارِدِ یَقطَعُ البَواسیرَ .
طهارت گرفتن با آب سرد ، بواسیر را از میان می‌بَرَد .
تحف العقول ، صفحه 102 عن وراجع بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 74 ، حدیث 35 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 446

حدیث129

امام باقر علیه‌السلام :
طولُ الجُلوسِ عَلَی الخَلاءِ یورِثُ الباسورَ .
زیاد نشستن در آبریزگاه ، بواسیر می‌آورد .
بحار الأنوار ، جلد 80 ، صفحه 186 ، حدیث 41

حدیث130

الإمام الرضا علیه‌السلام
- فی ذِکرِ الجِماعِ وآدابِهِ: فَإِذا فَعَلتَ ذلِکَ فَلا تَقُم قائِما ، ولا تَجلِس جالِسا ، ولکِن تَمیلُ عَلی یَمینِکَ ، ثُمَّ انهَض لِلبَولِ إذا فَرَغتَ مِن ساعَتِکَ شَیئاً ؛ فَإِنَّک تَأمَنُ الحَصاةَ بِإِذنِ اللّه تَعالی .
امام رضا علیه‌السلام -درباره آمیزش و آداب آن فرمودند: پس چون آن کار را کردی ، راست مَایست و کامل هم منشین؛ بلکه بر پهلوی راست لَم بده و سپس، زمانی پس از آن که کار خویش به پایان برده‌ای، برای پیشاب کردن برخیز. در این صورت، به اذن خداوند عز و جل از سنگ [مثانه] در امان خواهی بود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 327 نقلاً عن طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، وقد سقطت من الطبعة التی بأیدینا دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 626

حدیث131

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا یُجامِعَنَّ أحَدُکُم وبِهِ حَقنٌ مِن خَلاءٍ ؛ فَإِنَّهُ یَکونُ مِنهُ البَواسیرُ ، ولا یُجامِعَنَّ أحَدُکُم وبِهِ حَقنٌ مِن بَولٍ ؛ فَإِنَّهُ یَکونُ النَّواصیرُ ؛
مبادا کسی در حالی که از قضای حاجت خودداری می‌ورزد ، نزدیکی کند ؛ چرا که این کار ، بواسیر می‌آورد ؛ و مبادا کسی در حالی که پیشاب خود را نگه می‌دارد ، نزدیکی کند ؛ چرا که این کار ، ناسور می‌آور د .
کنز العمّال ، جلد 16 ، صفحه 355 ، حدیث 44902 نقلاً عن ابن النجّار عن أنس ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 604 ناسور ، بیماریی است که در محاق چشم، اطراف مقعد و بُن دندان ، ظاهر می‌شود و موجب جراحتی چرکین در موضع بیماری می‌گردد (ر .ک : لغت‌نامه دهخدا : ذیل «ناسور» و «ناصور») .

حدیث132

امام رضا علیه‌السلام :
لا تَقرَبِ النِّساءَ فی أوَّلِ اللَّیلِ لا شِتاءً ولا صَیفاً ؛ وذلِکَ أنَّ المَعِدَةَ وَالعُروقَ تَکونُ مُمتَلِئَةً وهُوَ غَیرُ مَحمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنهُ . . . ضَعفُ البَصَرِ وَالدِّماغِ ؛
در اوایل شب ، چه زمستان و چه پاییز ، با زنان نزدیکی مکن؛ چرا که معده و رگ‌ها [در این هنگام] ، پُر است و این کار ، ناستوده است و از آن بیمِ... ضعف بینایی و سستْ‌خِردی می‌رود.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 327 نحوه دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 284

حدیث133

رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام -: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ بَعدَ الظُّهرِ ، فَإِنَّهُ إن قُضِیَ بَینَکُما وَلَدٌ فی ذلِکَ الوَقتِ یَکونُ أحوَلَ ، وَالشَّیطانُ یَفرَحُ بِالحَوَلِ فِی الإِنسانِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - : ای علی! بعد از ظهر با همسرت نزدیکی مکن ، که اگر در این هنگام برایتان فرزندی تقدیر شود ، کژْ چشم خواهد بود ، و شیطان نیز به کژ چشمی انسان ، شادمان می‌گردد.
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 284

حدیث134

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خَمسُ خِصالٍ تورِثُ البَرَصَ : النّورَةُ یَومَ الجُمُعَةِ ویَومَ الأَربَعاءِ ، وَالتَوَضُّؤُ وَالاِغتِسالُ بِالماءِ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ ، وَالأَکلُ عَلَی الجَنابَةِ ، وغِشیانُ المَرأَةِ فی أیّامِ حَیضِها ، وَالأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ ؛
پنج چیز است که پیسی می‌آورَد : نوره کشیدن در روز جمعه و چهارشنبه ؛ وضو گرفتن و غسل کردن با آبی که به آفتاب گرم شده است ؛ خوردن در حال جنابت ؛ آمیزش با زن در هنگام حائض بودنش ؛ و خوردن در حال سیری .
الخصال ، صفحه 270 ، حدیث 9 عن ابن عبّاس ، روضة الواعظین ، صفحه 338 ، بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 34 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 508

حدیث135

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن جامَعَ امرَأَتَهُ وهِیَ حائِضٌ ، فَخَرَجَ الوَلَدُ مَجذوماً أو أبرَصَ ، فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ ؛
هر کس با زن خود در حالی که وی حائض است ، آمیزش کند و فرزند جذامی یا پیس زاده شود ، مبادا جز خود را نکوهش کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 96 ، حدیث 201 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 459 ، حدیث 1557 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 602

حدیث136

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ تَبارَکَ وتَعالی - - کَرِهَ لَکُم أیَّتُهَا الاُمَّةُ أربَعاً وعِشرینَ خَصلَةً ونَهاکُم عَنها : . . . کَرِهَ لِلرَّجُلِ أن یَغشَی امرَأَتَهُ وهِیَ حائِضٌ ، فَإِن غَشِیَها فَخَرَجَ الوَلَدُ مَجذوماً أو أبرَصَ ، فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ ؛
ای امّت! خداوند - تبارک و تعالی - برای شما امّت ، 24 چیز را دوست ندارد و شما را از آنها نهی می‌کند : . . . برای مرد ، این را خوش نمی‌دارد که با زن خویش در حالی که وی حائض است ، آمیزش کند . پس اگر چنین کند و فرزند حاصل از آن جذامی یا گرفتار پیسی زاده شود ، مبادا جز خویش را نکوهش کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 3 ، صفحه 556 ، حدیث 4914 ، الخصال ، صفحه 520 ، حدیث 9 ، الأمالی للصدوق ، صفحه 378 ، حدیث 478 کلّها عن الحسین بن زید عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم‌السلام ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 41 ، حدیث 1131 عن سلیمان بن جعفر البصری عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم‌السلام ولیس فیه صدره ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 338 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 602

حدیث137

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ فی أوَّلِ الشَّهرِ ووَسَطِهِ وآخِرِهِ ؛ فَإِنَّ الجُنونَ وَالجُذامَ وَالخَبَلَ لَیُسرِ عُ إلَیها وإلی وَلَدِها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام -: ای علی! در آغاز ، میان و پایان ماه با همسرت همبستری مکن؛ چه ، [در این صورت] دیوانگی ، جذام و تباه‌مغزی به سوی وی و فرزندش خواهد شتافت.
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 3 ، صفحه 552 ، حدیث 4899 ، علل الشرائع ، صفحه 515 ، حدیث 5 ، الأمالی للصدوق ، صفحه 663 ، حدیث 896 کلّها عن أبی سعید الخدری ، بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268

حدیث138

امام علی(سلام الله علیه):
مَن تَطَبَّبَ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ وَلْیَنصَحْ وَلْیَجتَهِدْ؛
هر که طبابت می‌کند باید از خدا بترسد و خیرخواه باشد و سعی خود را به کار برد.
دعائم الإسلام، ج 2، ص 144

حدیث139

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
ألا وَ إنَّ مِنَ البَلاءِ الفاقَةَ وَأشَدُّ مِنَ الفاقَةِ مَرَضُ البَدَنِ وَأشَدُّ مِن مَرَضِ البَدَنِ مَرَضُ القَلبِ ؛
آگاه باشید که تنگ‌دستی از جمله بلاهاست و بدتر از آن، بیماری جسم است و بدتر از آن، بیماری دل .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث2775

حدیث140

امام صادق (علیه السلام) :
اگر بیماری از اهل ایمان حق و حرمت و ولایت حضرت امام حسین (علیه السلام) را بشناسد و به اندازه سر سوزنی از خاک پاکش استشفا نماید ، دوا و شفایش خواهد شد .
بحار الانوار ، ج 98 ، ص 125

حدیث141

امام صادق (علیه السلام) فرمود ند:
تربت امام حسین (علیه السلام) شفای هر بیماری است .
کتاب پیام عاشورا صفحه 61

حدیث142

قال ابوعبدالله علیه السلام:
فی طین قبرالحسین علیه السلام الشفاء من کل داء و هو الدواء الاکبر؛
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
شفای هر دردی در تربت قبر حسین علیه السلام است و همان است که بزرگترین داروست.
کامل الزیارات، ص ??? / وسائل الشیعه، ج ??، ص ???

حدیث143

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر تازه و خشک بخورید؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج، سودمند است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 6

حدیث144

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ التّینِ یُلَیِّنُ السُّدَدَ وهُوَ نافِعٌ لِرِیاحِ القولَنجِ ، فَأَکثِروا مِنهُ بِالنَّهارِ ، وکُلوهُ بِاللَّیلِ ، ولا تُکثِروا مِنهُ؛
خوردن انجیر ، انسدادها را نرم می‌کند و برای بادهای قولنج، سودمند است. در روز ، از آن فراوان بخورید و آن را در شب هم بخورید؛ امّا فراوان، نه.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 3

حدیث145

امام رضا علیه‌السلام :
التّینُ یَذهَبُ بِالبَخَرِ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ حَتّی لا یُحتاجَ مَعَهُ إلی دَواءٍ ؛
انجیر، بوی بد دهان را می‌برد، استخوان‌ها را استحکام می‌بخشد، درد را می‌برد و با وجود آن، دیگر به دارویی نیاز نیست .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 376 ، حدیث 1252

حدیث146

امام صادق علیه‌السلام :
البَصَلُ یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَشُدُّ الظَّهرَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ؛
پیاز ، دهان را خوش‌بو می‌کند ، پشت را قوی می‌سازد و پوست را نرمی می‌دهد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 374 ، حدیث 4

حدیث147

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا دَخَلتُم بَلدَةً وَبیئاً فَخِفتُم وَباءَها ، فَعَلَیکُم بِبَصَلِها ؛ فَإِنَّهُ یُجلِی البَصَرَ ، ویُنَقِّی الشَّعرَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ ، ویَزیدُ فِی الخُطی ، ویَذهَبُ بِالحَمَاَ- وهُوَ السَّوادُ فِی الوَجهِ - وَالإِعیاءِ أیضاً ؛
هر گاه وارد آبادی وبا زده‌ای شدید و از وبای آن ترسیدید، از پیاز آن جا بخورید ؛ زیرا که آن ، چشم را جلا می‌دهد ، مو را پاکیزه می‌گرداند ، آب کمر را زیاد می‌کند ، گام‌ها را سرعت می‌بخشد ، تیرگی چهره را می‌بَرَد و خستگی را نیز می‌زداید .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 252 ، حدیث 21

حدیث148

امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الکُمَّثری ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ بِإِذنِ‌اللّه‌ِ تَعالی؛
گلابی بخورید ، که به اذن خداوند متعال ، دل را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 358 ، حدیث 1

حدیث149

امام علی علیه‌السلام :
الکُمَّثری یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ ؛
گلابی ، قلب را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد .
الخصال ، صفحه 632 ، حدیث 10

حدیث150

کُلِ الفُجلَ ؛ فَإِنَّ فیهِ ثَلاثَ خِصالٍ : وَرَقُهُ یَطرُدُ الرِّیاحَ ، ولُبُّهُ یُسَربِلُ البَولَ ، وأصلُهُ یَقطَعُ البَلغَمَ ؛
تُرُب بخور ؛ چرا که در آن ، سه ویژگی است : برگش بادها را دور می‌کند ، قسمت میانی‌اش پیشاب را جامه می شود و بیخش بلغم را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 371 ، حدیث 1 ،

حدیث151

امام صادق علیه‌السلام :
الإِجّاصُ عَلَی الرِّیقِ ؛ یُسَکِّنُ المِرارَ ، إلاّ أنَّهُ یُهَیِّجُ الرِّیاحَ ؛
آلو در حالت ناشتا تلخه را فرو می‌نشاند، هر چند که بادها را نیز تحریک می‌کند .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 136 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 189

حدیث152

امام صادق علیه‌السلام :
ما مِن أحَدٍ إلاّ وفیهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَکُلُوا الشَّلجَمَ فی زَمانِهِ یَذهَب بِهِ عَنکُم .
هیچ کس نیست، مگر این که در او رگی از جذام وجود دارد. شلغم را در فصل آن بخورید تا این رگ را از شما ببَرد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 220

حدیث153

امام صادق علیه‌السلام
فی ذِکرِ خَواصِّ البِطّیخِ: یُذیبُ الحَصی فِی المَثانَةِ ؛
درباره ویژگی‌های خربزه: سنگ را در مثانه ، ذوب می‌کند .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36

حدیث154

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَفَکَّهوا بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّها فاکِهَةُ الجَنَّةِ ، وفیها ألفُ بَرَکَةٍ وألفُ رَحمَةٍ ، وأکلُها شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ؛
نیاز خود به میوه را با خربزه برآورید ؛ چرا که میوه بهشت است ، در آن ، هزار برکت و هزار رحمت است و خوردنش شفای هر درد است .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص8 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص296

حدیث155

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّ فیهِ عَشرَ خِصالٍ : هُوَ طَعامٌ ، وشَرابٌ ، واُشنانٌ ، ورَیحانٌ ، ویَغسِلُ المَثانَةَ ، ویَغسِلُ البَطنَ ، ویُکثِرُ ماءَ الظَّهرِ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البُرودَةَ ، ویُنَقِّی البَشَرَةَ ؛
بر شما باد خوردن خربزه؛ چرا که در آن، ده ویژگی است: غذاست، آب است، شستشو دهنده است ، خوش‌بو کننده است، مثانه را می‌شوید، شکم را می‌شوید، آب کمر را فراوان می‌سازد، بر نیروی همبستری می‌افزاید، سردی مزاج را از میان می‌بَرَد، و پوست را تمیز می‌کند.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص 8 و بحار الأنوار ، ج 62 ، ص 297

حدیث156

امام صادق علیه‌السلام :
أکثِروا مِنَ الباذَنجانِ عِندَ جِدادِ النَّخلِ ؛ فَإِنَّهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ، ویَزیدُ فی بَهاءِ الوَجهِ ، ویُلَیِّنُ العُروقَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ؛
در هنگام خرماچینی ، فراوان بادنجان (بادمجان) بخورید؛ چرا که شفای هر درد است ، بر روشنیِ چهره می‌افزاید ، رگ‌ها را نرم می‌کند و آب کمر (نیروی جنسی) را افزون می‌سازد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 398 ، حدیث 1355

حدیث157

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالقِثّاءِ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی جَعَلَ فیهِ الشِّفاءَ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد خیار ؛ چرا که خداوند متعال ، درمان هر دردی را در آن نهاده است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 45 ، حدیث 28281

حدیث158

امام صادق علیه‌السلام :
أکلُ البِطّیخِ عَلَی الرِّیقِ یورِثُ الفالِجَ ؛
خوردن خربزه در ناشتا ، سست‌اندامی می‌آورد .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ،

حدیث159

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
البِطّیخُ قَبلَ الطَّعامِ یَغسِلُ البَطنَ غَسلاً ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ أصلاً ؛
خربزه پیش از غذا ، شکم را کاملاً می‌شوید و بیماری را از ریشه می‌کَند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28287 .

حدیث160

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر ، تازه و خشک ، بخورید ؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید ، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج ، سودمند است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 377 ، حدیث 1254

حدیث161

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ فولَةً بِقِشرِها ، أخرَجَ اللّه‌ُ عز و جل مِنهُ مِنَ الدّاءِ مِثلَها ؛
هر کس یک دانه باقلا را با پوست آن بخورد ، خداوند عز و جل به همان اندازه ، بیماری را از درون او بیرون می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 397 ، حدیث 1346

حدیث162

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکلُ السَّفَرجَلِ یُذهِبُ ظُلمَةَ البَصَرِ؛
خوردن بِهْ، تیرگی چشم را از میان می‌بَرَد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 8 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 296

حدیث163

امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکَ بِأَکلِ السَّفَرجَلِ الحُلوِ مَعَ حَبِّهِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی الضَّعفَ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویُزَکِّی المَعِدَةَ ؛
بر تو باد خوردن بِه شیرین با دانه‌هایش ؛ چرا که قلب ضعیف را تقویت می‌کند ، معده را می‌پالاید و معده را پاک می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 36

حدیث164

امام علی علیه‌السلام :
أکلُ السَفَرجَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعیفِ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویَزیدُ فی قُوَّهِ‌الفُؤادِ ، ویُشَجِّعُ الجَبانَ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ؛
خوردن بِهْ ، نیرویی برای قلبی است که ضعیف شده باشد ، معده را پاک می‌کند ، بر توانِ دل می‌افزاید ، ترسو را دلیر می‌کند و فرزند را نکو می‌سازد .
الخصال ، صفحه 612 ، حدیث 10

حدیث165

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ فی . . . ألبانِها شِفاءً لِلذَّرِبَةِ بُطونُهُم؛
در شیر شتر ، شفای اسهال است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28286

حدیث166

امام علی علیه‌السلام :
حَسوُ اللَّبَنِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ المَوتَ؛
نوشیدن شیر، شفایی برای هر درد است، مگر مرگ .
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10

حدیث167

عن أبی الحسن الأصبهانی :
کُنتُ عِندَ أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام فَقالَ لَهُ رَجُلٌ وأنَا أسمَعُ : جُعِلتُ فِداکَ ! إنّی أجِدُ الضَّعفَ فی بَدَنی .
فَقالَ لَهُ : عَلَیکَ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ؛
به نقل از ابو الحسن اصفهانی: نزد امام صادق علیه‌السلام بودم . در حالی که من نیز می‌شنیدم ، مردی به ایشان گفت : فدایت شوم ! من در بدنم احساس ضعف می‌کنم .
امام علیه‌السلام به او فرمودند : بر تو باد شیر؛ چرا که گوشت می‌رویاند و استخوان را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 336 ، حدیث 7

حدیث168

امام صادق علیه‌السلام :
ما وَجَدنا لِوَجَعِ الحَلقِ مِثلَ حَسوِ اللَّبَنِ؛
برای گلودرد، چیزی چون نوشیدن شیر نیافته‌ایم .
بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 182 ، حدیث 4

حدیث169

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ الظَّهرِ ، فَإِنَّهُ یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ ، وَالعَسَلُ؛
هر کس که آب کمرش دیگرگون می‌شود، شیر تازه همراه با عسل برایش سودمند است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 337 ، حدیث 8

حدیث170

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالزَّبیبِ ؛ فَإِنَّهُ یَکشِفُ المِرَّةَ ، ویَذهَبُ بِالبَلغَمِ، ویَشُدُّ العَصَبَ ، ویَذهَبُ بِالإِعیاءِ، ویُحَسِّنُ الخُلُقَ، ویُطَیِّبُ النَّفسَ، ویَذهَبُ بِالغَمِّ ؛
بر شما باد مویز ، چرا که تلخه را می‌زداید ، بلغم را می‌بَرَد ، پِی را استحکام می‌دهد ، رنجیدگی و خستگی را از میان بر می‌دارد ، خوی را خوش می‌سازد ، دل را پاک و پیراسته می‌دارد و اندوه را می‌بَرَد.
الخصال ، صفحه 344 ، حدیث 9

حدیث171

امام علی علیه‌السلام :
مَنِ اصطَبَحَ بِإِحدی وعِشرینَ زَبیبَةً حَمراءَ لَم یَمرَض إلاّ مَرَضَ المَوتِ إن شاءَ اللّه‌ُ؛
هر کس بیست و یک مویزِ سرخ را خورشِ خود بگیرد ، به خواست خداوند ، به هیچ بیماری‌ای مگر بیماری مرگ ، مبتلا نمی‌شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 351 ، حدیث 1

حدیث172

امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ ؛
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172

حدیث173

امام رضا علیه السلام:
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصَّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ؛
در عسل ، درمان هر دردی است. هر کس ناشتا یک قاشق عسل بخورد ، این عسل ، بلغم را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، مانع از تلخه سیاه (سودا) می‌شود و ذهن را صفا می‌بخشد ، و اگر که همراه با کُندُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 346 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 293 ، حدیث 16

حدیث174

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ثَلاثٌ یَزِدنَ فِی الحِفظِ ویَذهَبنَ بِالبَلغَمِ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالعَسَلُ ، وَاللُّبانُ .
سه چیز ، حافظه را افزون می‌کند و بلغم را از میان می‌بَرَد: قرائت قرآن ، عسل و کُندُر.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 290 ، حدیث 3

حدیث175

عن عبد الرحمن بن الجهم :
شَکا ذَریحٌ المُحارِبیُّ قَراقِرَ فی بَطنِهِ إلی أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام ، فَقالَ : أتوجِعُکَ؟
قالَ : نَعَم .
قالَ : ما یَمنَعُکَ مِنَ الحَبَّةِ السَّوداءِ وَالعَسَلِ لَها؛
به نقل از عبد الرحمان بن جَهْم: ذریح محاربی ، نزد امام صادق علیه‌السلام ، اظهار کرد که شکم وی غُرغُر می‌کند . امام پرسیدند: آیا درد هم داری؟
گفت : آری.
فرمودند: چرا برای درمان آن ، از سیاه‌دانه و عسل ، بهره نمی‌جویی؟
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 100 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 177 ، حدیث 13

حدیث176

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما لِلنَّفساءِ عِندی شِفاءٌ مِثلُ الرُّطَبِ ، وما لِلمَریضِ مِثلُ العَسَلِ ؛
نزد من برای زن تازه‌زا ، درمانی همانند خرما و برای بیمار، درمانی همانند عسل وجود ندارد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 44 ، حدیث 28279

حدیث177

امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ فیهِ شِفاءٌ ؛
در عسل ، درمان است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 300 ، حدیث 1991

حدیث178

امام علی علیه‌السلام :
مَا استَشفَی المَریضُ بِمِثلِ شُربِ العَسَلِ ؛
بیمار ، به چیزی همانند خوردن عسل ، درمان نجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 332 ، حدیث 5

حدیث179

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
نِعمَ الشَّرابُ العَسَلُ ؛ یَرعَی القَلبَ ، ویُذهِبُ بَردَ الصَّدرِ ؛
عسل ، چه خوب نوشیدنی‌ای است! قلب را مراقبت می‌کند و سردیِ سینه را از میان می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 358 ، حدیث 1168

حدیث180

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
العَسَلُ شِفاءٌ ؛ یَطرُدُ الرّیحَ وَالحُمّی ؛
عسل ، شفایی است که باد و تب را دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 19

حدیث181

امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ ؛
هر که می‌خواهد در همه زمستان از سرماخوردگی دور بماند ، هر روز ، سه لقمه شهد بخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324

حدیث182

امام هادی علیه‌السلام:
لَمّا سُئِلَ عَنِ الحُمَّی الغِبِّ الغالِبَةِ: یُؤخَذُ العَسَلُ وَالشّونیزُ ، ویُلعَقُ مِنهُ ثَلاثُ لَعقاتٍ ؛ فَإِنَّها تَنقَلِعُ ، وهُمَا المُبارَکانِ ، قالَ اللّه‌ُ تَعالی فِی العَسَلِ : خْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَ نُهُ فِیهِ شِفَآءٌ لِّلنَّاسِ ؛
هنگامی که درباره تبِ پیوسته یک روز در میان از ایشان پرسیدند: قدری عسل و شونیز (سیاه‌دانه) ، برداشته و سه لیسه انگشت از آن خورده شود . در این صورت ، تب ، ریشه‌کن خواهد شد ، و این هر دو ، مبارک هستند . خداوند متعال ، درباره عسل فرموده است : (از درونِ [شکم] آن (زنبور) ، شهدی که به رنگ‌های گوناگون است ، بیرون می‌آید . در آن ، برای مردم ، درمانی است) .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 23

حدیث183

امام صادق علیه‌السلام:
مَن باتَ وفی جَوفِهِ سَمَکٌ لَم یَتبَعهُ بِتَمَراتٍ أو عَسَلٍ ، لَم یَزَل عِرقُ الفالِجِ یَضرِبُ عَلَیهِ حَتّی یُصبِحَ ؛
هر کس در حالی بخوابد که ماهی خورده و در پی آن ، چند خرما یا مقداری عسل نخورده است ، تا صبح ، رگِ سستْ‌اندامی بر او غلبه خواهد داشت.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 323 ، حدیث 1

حدیث184

امام رضا علیه‌السلام :
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لَعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرِّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصُّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ ؛
در عسل ، درمان هر دردی است . هر کس ناشتا یک انگشت از آن را بلیسد ، این عسل ، بلغم [وی ]را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، تلخه سیاه (زرداب) را مانع می‌شود ، ذهن را صفا می‌بخشد و اگر که همراه با کُنْدُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، ص346 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص293

حدیث185

امام رضا علیه‌السلام :
مُداوَمَةُ أکلِ البَیضِ یَعرِضُ مِنهُ الکَلَفُ فِی الوَجهِ ؛
خوردن همیشگی تخم‌مرغ ، سبب پیدایش کَک‌مَک در صورت می‌شود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث186

امام رضا علیه‌السلام :
الاِمتِلاءُ مِنَ البَیضِ المَسلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَالاِبتِهارَ ؛
پُرخوری از تخم‌مرغ آب‌پَز ، نفسْ‌تنگی و نفس‌بُریدگی می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث187

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أخَذَ سُکَّرَتَینِ عِندَ النَّومِ ، کانَت لَهُ شِفاءً مِن کُلِّ داءٍ إلاّ السَّامَ ؛
هر کس در هنگام خفتن ، دو شکر پاره بردارد ، برای او در برابر هر دردی ، مگر درد مرگ ، درمان است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1187

حدیث188

امام کاظم علیه‌السلام :
تَأخُذُ لِلحُمّی وَزنَ‌عَشَرَةِ دَراهِمَ سُکَّرا بِماءٍ بارِدٍ عَلَی الرِّیقِ؛
برای تب ، به اندازه وزن دَه درهم ، شکر به آب سرد درمی‌آمیزی و ناشتا می‌خوری .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1189

حدیث189

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنِ عِمرانَ أن : اِبدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعینَ داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران وحی کرد که :(غذا را) با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که درمان هفتاد درد ، در نمک است و کمترینِ این دردها دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم‌درد است.
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 425 ، حدیث 2490

حدیث190

امام علی علیه‌السلام :
مَنِ ابتَدَأَ طَعامَهُ بِالمِلحِ ؛ ذَهَبَ عَنهُ سَبعونَ داءً وما لا یَعلَمُهُ إلاّ اللّه‌ُ عز و جل؛
هر کس غذای خود را با نمک آغاز کند ، هفتاد درد و دردهای بسیار دیگری - که کسی جز خداوند عز و جل آنها را نمی‌داند - از وی دور می‌شوند .
الخصال ، صفحه 623 ، حدیث 10

حدیث191

امام صادق علیه‌السلام :
مَن ذَرَّ عَلی أوَّلِ لُقمَةٍ مِن طَعامَهِ المِلحَ ؛ ذَهَبَ عَنهُ بِنَمَشِ الوَجهِ ؛
هر کس بر نخستین لقمه از غذای خود نمک بپاشد ، کَـک‌مکِ صورت او از میان می‌رود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 8

حدیث192

امام کاظم علیه‌السلام :
قَصَبُ السُّکَّرِ یَفتَحُ السُّدودَ ، ولا داءَ فیهِ ولا غائِلَةَ ؛
نیشکر ، انسدادها را می‌گشاید و هیچ بیماری و عارضه‌ای در آن نیست .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص363 ، ح1191 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص189 ، ح2

حدیث193

امام رضا علیه‌السلام :
السُّکَّرُ الطَّبَرزَدُ یَأکَلُ البَلغَمَ أکلاً ؛
شکرِ طبرزد ، بلغم را به‌کلّی از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 297 ، حدیث 1

حدیث194

الإمام الباقر علیه‌السلام:
- لِزُرارَهَ‌ـ: وَیحَکَ یا زُرارَةُ ، ما أغفَلَ النّاسَ عَن فَضلِ السُّکَّرِ الطَّبَرزَدِ ! وهُوَ یَنفَعُ مِن سَبعینَ داءً ، وهُوَ یَأکُلُ البَلغَمَ أکلاً ویَقلَعُهُ بِأَصلِهِ ؛
امام باقر (علیه‌السلام)خطاب به زُراره(فرمودند): ای زراره ! دریغ از تو! چه قدر مردم از ارزش شکر طبرزد ، بی‌خبرند، در حالی که برای هفتاد بیماری، سودمند است و بلغم را کاملاً فرو می‌خورد و ریشه‌کن می‌سازد!
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، ص67 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص300 ، ح11

حدیث195

امام صادق علیه‌السلام :
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ، وإنّا لَنَدَّخِرُهُ لِمَرضانا؛
برنج ، نیکو غذایی است . ما آن را برای بیماران خویش نگه می‌داریم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 342 ، حدیث 4

حدیث196

امام صادق علیه‌السلام :
اللّوبِیا یَطرُدُ الرِّیاحَ المُستَبطِنَةَ ؛
لوبیا ، بادهای نهفته درون را دور می‌کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 344 ، ح 4

حدیث197

عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر عن الإمام الرضا علیه‌السلام :
الحِمَّصُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الظَّهرِ وکانَ یَدعو بِهِ قَبلَ الطَّعامِ وبَعدَهُ ؛
به نقل از احمد بن محمّد بن ابی نصر، از امام رضا علیه‌السلام: نخود برای کمردرد، خوب است. نیز درباره ایشان آمده است که پیش و پس از غذا ، نخود می‌طلبیدند.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 263 ، حدیث 1

حدیث198

امام علی علیه‌السلام :
نِعمَ الإِدامُ الخَلُّ یَکسِرُ المِرَّةَ ، ویُطفِئُ الصَّفراءَ ، ویُحیِی القَلبَ ؛
سرکه ، نیکو خورشتی است؛ زرداب را می‌شکند ، صفرا را فرو می‌نشاند و قلب را زنده می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 329 ، حدیث 7

حدیث199

امام صادق علیه‌السلام :
الخَلُّ یُسَکِّنُ المِرارَ ، ویُحیِی القَلبَ ، ویَقتُلُ دودَ البَطنِ ، ویَشُدُّ الفَمَ؛
سرکه ، تلخه را فرو می‌نشاند ، قلب را زنده می‌سازد ، کِرم‌های شکم را می‌کُشد و دهان را استحکام می‌بخشد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 275

حدیث200

امام رضا علیه‌السلام :
مَن خَشِیَ الشَّقیقَةَ وَالشَّوصَةَ ، فَلا یُؤَخِّر أکلَ السَّمَکِ الطَّرِیِّ صَیفاً وشِتاءً؛
هر کس از درد شقیقه و شکم درد می‌ترسد ، نباید در تابستان و زمستان ، خوردن ماهی تازه را به تأخیر افکند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324

حدیث201

امام علی علیه‌السلام :
أقِلّوا مِن أکلِ الحیتانِ ؛ فَإِنَّها تُذیبُ البَدَنَ ، وتُکثِرُ البَلغَمَ ، وتُغَلِّظُ النَّفسَ؛
کمتر ماهی بخورید؛ چرا که بدن را ذوب می‌کند، بلغم را افزون می‌سازد و نَفَس را سنگین می‌نماید.
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10

حدیث202

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التَّمرَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یَقتُلُ الدّیدانَ فِی البَطنِ؛
ناشنا خرما بخورید ؛ چرا که کِرم‌های شکم را می‌کُشد .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 48 ، حدیث 185

حدیث203

امام رضا علیه‌السلام :
أکلُ اللَّحمِ النِّیءِ یورِثُ الدّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت خام ، در شکم ، کِرم پدید می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث204

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس به ضعفی در قلب یا بدن خویش گرفتار آمد ، گوشت گوسفند همراه با شیر بخورد؛ چرا که این خوراک ، هر درد و عارضه‌ای را از اندام وی بیرون می‌بَرَد ، تن او را تقویت می‌کند و لثه‌های او را نیز استحکام می‌دهد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 194 ، حدیث 9

حدیث205

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أکَلَ مَرَقا بِلَحمِ بَقَرٍ أذهَبَ اللّه‌ُ تَعالی عَنهُ البَرَصَ وَالجُذامَ؛
هر کس آب‌گوشت گاو بخورد، خداوند ، پیسی و جُذام را از او دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 212

حدیث206

امام صادق علیه‌السلام :
مَرَقُ لَحمِ البَقَرِ یَذهَبُ بِالبَیاضِ؛
آب‌گوشتِ گاو ، پیسی را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6، صفحه 311، حدیث 2

حدیث207

امام باقر علیه‌السلام :
إنَّ بَنی إسرائیلَ شَکَوا إلی موسی علیه‌السلام ما یَلقَونَ مِنَ البَیاضِ ، فَشَکا ذلِکَ إلَی اللّه‌ِ عز و جل فَأَوحَی اللّه‌ُ عز و جل إلَیهِ : مُرهُم یَأکُلوا لَحمَ البَقَرِ بِالسِّلقِ؛
بنی اسرائیل ، از لکّه‌های سفیدی که [بر پوست] می‌دیدند ، نزد موسی علیه‌السلام اظهار ناراحتی کردند . پس خداوند به موسی علیه‌السلام چنین وحی فرستاد : به آنان بگو که گوشت گاو ، همراه با چغندر بخورند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 326 ، حدیث 2107

حدیث208

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ، ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس در قلب یا بدن خود به ضعفی گرفتار آمد ، گوشت میش با شیر بخورد ؛ چرا که در این صورت ، هر بیماری و عارضه‌ای ، از بند بند تن او برون می‌رود ، بدنش نیرو می‌گیرد و لثه‌اش استحکام می‌یابد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 259 ، حدیث 1819

حدیث209

امام کاظم علیه‌السلام :
لا أریَ بِأَکلِ الحُباری بَأساً ، وإنَّهُ جَیِّدٌ لِلبَواسیرِ ، ووَجَعِ الظَّهرِ ، وهُوَ مِمّا یُعینُ عَلی کَثرَةِ الجِماعِ ؛
در خوردن هوبْرِه ، اشکالی نمی‌بینم . برای بواسیر و درد کمر ، خوب است و از چیزهایی است که انسان را بر فراوانی آمیزش ، یاری می‌رساند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 313 ، حدیث 6

حدیث210

کُلُوا السَّفَرجَلَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یُذهِبُ وَغَرَ الصَّدرِ؛
ناشتا بِهْ بخورید ؛ چرا که حرارت سینه را از میان می‌برد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 40 ، حدیث 28259

حدیث211

امام رضا علیه‌السلام :
مُصَّ مِنَ الرُّمّانِ الإِملیسِیَّ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی النَّفسَ ، ویُحیِی الدَّمَ؛
آب انار مَلَس بِمَک ؛ زیرا انسان را قوی می‌کند و خون را زنده می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 320

حدیث212

امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکُم بِالرُّمّانِ الحُلوِ فَکُلوهُ ؛ فَإِنَّهُ لَیسَت مِن حَبَّةٍ تَقَعُ فی مَعِدَةِ مُؤمِنٍ إلاّ أبادَت داءً ، وأطفَأَت شَیطانَ الوَسوَسَهِ عَنهُ؛
بر شما باد انار شیرین . آن را بخورید ؛ چرا که هیچ دانه‌ای از آن به معده مؤمنی در نمی‌آید ، مگر این که بیماری‌ای از آن ریشه‌کن می‌کند و شیطانِ وسوسه را از او دور می‌سازد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 354 ، حدیث 10 .

حدیث213

امام صادق علیه‌السلام :
أربَعَةٌ یَعدِلنَ الطَّبائِعَ : الرُّمّانُ السّورانِیُّ ، والبُسرُ المَطبوخُ ، وَالبَنَفسَجُ ، وَالهِندَباءُ ؛
چهار چیز ، طبع را اعتدال می‌بخشد : انار سورانی ، خرمای نارس پخته‌شده ، بنفشه ، و کاسنی .
الخصال ، صفحه 249 ، حدیث 113

حدیث214

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِاللُّبانِ ؛ فَإِنَّهُ یَمسَحُ الحَرَّ عَنِ القَلبِ . . . ویَجلُو البَصَرَ ، ویُذهِبُ النِّسیانَ ؛
بر شما باد کُنْدُر؛ چرا که گرمازدگی را از قلب می‌زداید... و دیده را جلا می‌دهد و فراموشی را از میان می‌بَرَد.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 6 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 294

حدیث215

امام صادق علیه‌السلام :
أطعِموا مَحمومیکُمُ التُّفّاحَ ؛ فَما مِن شَیءٍ أنفَعَ مِنَ التُّفّاحِ ؛
به تبداران خود، سیب بدهید؛ چرا که هیچ چیز، سودمندتر از سیب نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10

حدیث216

عن إسحاق بن مطهّر عن الإمام الصادق علیه‌السلام :
التُّفّاحُ یُفَرِّجُ المَعِدَةَ . وقال : کُلِ التُّفّاحَ ؛ فَإِنَّهُ یُطفِئُ الحَرارَةَ ، ویُبَرِّدُ الجَوفَ ، ویَذهَبُ بِالحُمّی .
وفی حَدیثٍ آخَرَ : یَذهَبُ بِالوَباءِ ؛
به نقل از اسحاق بن مطهّر ، از امام صادق علیه‌السلام: سیب، معده را گشایش می‌دهد .
همچنین فرمودند : سیب بخور؛ چرا که حرارت را فرو می‌نشاند، درون را سرد می‌کند و تب را می‌بَرد .
در حدیث دیگری است که فرمودند : وبا را از میان می‌برد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 368 ، حدیث 2284

حدیث217

امام کاظم علیه‌السلام :
التُّفّاحُ یَنفَعُ مِن خِصالٍ عِدَّةٍ : مِنَ السَّمِّ ، وَالسِّحرِ ، وَاللَّمَمِ یَعرِضُ مِن أهلِ الأَرضِ ، وَالبَلغَمِ الغالِبِ ، ولَیسَ شَیءٌ أسرَعَ مِنهُ مَنفَعَةً ؛
سیب، برای درمان چند چیز سودمند است : مسمومیت ، سِحر ، جنونی که از زمینیان پیش می‌آید، و بلغمی که چیره شده باشد. هیچ چیز منفعتش سریع‌تر از این نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 355 ، حدیث 2

حدیث218

امام صادق علیه‌السلام :
لَو یَعلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ ما داوَوا مَرضاهُم إلاّ بِهِ ، ألا وإنَّهُ أسرَعُ شَیءٍ مَنفَعَةً لِلفُؤادِ خاصَّةً ، وإنّهُ نَضوحُهُ ؛
اگر مردم می‌دانستند در سیب چیست، بیمارانشان را جز به آن درمان نمی‌کردند. بدانید که سیب، به ویژه، سودمندترین چیز برای قلب و مایه شست‌وشوی آن است.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10

حدیث219

امام باقر علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ أکلَ التُّفّاحِ فَشُمَّهُ ثُمَّ کُلهُ ؛ فَإِنَّکَ إذا فَعَلتَ ذلِکَ أخرَجَ مِن جَسَدِکَ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُسَکِّنُ ما یوجَدُ مِن قِبَلِ الأَرواحِ کُلِّها؛
هنگامی که خواستی سیب بخوری ، آن را ببوی و سپس بخور . اگر این کار را انجام دادی ، هر درد و عارضه‌ای از تنت بیرون می‌رود و همه آنچه از سوی ارواح، در انسان ایجاد می‌شود، فرو می‌نشیند.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 175 ، حدیث 33

حدیث220

امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ ظَهرِهِ ، یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ بِالعَسَلِ ؛
هر کس آبِ کمرش بر وی دیگرگون شود ، شیر تازه با عسل برایش سودمند است .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص358 ، ح1164 و بحارالأنوار ، ج66 ، ص290 ، ح2

حدیث221

امام صادق علیه‌السلام :
الجُبنُ وَالجَوزُ إذَا اجتَمَعا فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما شِفاءٌ ، وإنِ افتَرَقا کانَ فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما داءٌ ؛
پنیر و گردو، چون با هم یک‌جا جمع شوند، در هر یک از آنها درمان است ؛ امّا اگر از هم جدا شوند ، در هر یک از آنها درد است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 340 ، حدیث 2

حدیث222

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ لُقمَةً سَمینَةً نَزَلَ مِثلُها مِنَ الدّاءِ مِن جَسَدِهِ ، ولَحمُ البَقَرِ داءٌ ، وسَمنُها شِفاءٌ ، ولَبَنُها دَواءٌ ، وما دَخَلَ الجَوفَ مِثلُ السَّمنِ ؛
هر کس یک لقمه چرب‌شده به روغن حیوانی بخورد ، به همان اندازه ، بیماری از تن او فرو می‌ریزد . گوشت گاو ، درد است و روغن آن ، شفا و شیرش نیز درمان . هیچ چیز ، همانند روغن گاو ، به بدن درنیامده است .
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 111 ، حدیث 365

حدیث223

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما أنزَلَ اللّه‌ُ مِن داءٍ إلاّ وقَد أنزَلَ لَهُ شِفاءً ، وفی ألبانِ البَقَرِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
خداوند، هیچ دردی فرو نفرستاده، مگر این که برای آن، درمانی هم فرستاده است. در شیر گاو ، درمان هر درد هست .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 31 ، حدیث 2816

حدیث224

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِأَلبانِ البَقَرِ ؛ فَإِنَّها تَرُمُّ مِن کُلِّ شَجَرٍ ، وهُوَ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد شیر گاو ؛ چرا که گاو از هر درختی می‌خورد و شیر آن ، درمانی برای هر درد است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 294 ، حدیث 1967

حدیث225

تَغَدَّیتُ مَعَ أبی جَعفَرٍ علیه‌السلام فَأَتی بِقَطاةٍ فَقالَ :
إنَّهُ مُبارَکٌ ، وکانَ أبی علیه‌السلام یُعجِبُهُ ، وکانَ یَأمُرُ أن یُطعَمَ صاحِبَ الیَرَقانِ یُشوی لَهُ فَإِنَّهُ یَنفَعُهُ؛
به نقل از علی بن مَهزِیار: همراه با امام باقر علیه‌السلام ناهار خوردم . ایشان مرغ سنگخواری آورد و فرمودند: این ، مبارک است . پدرم به آن علاقه داشت و می‌فرمودند: هر کس یرقان دارد ، برایش از گوشت این مرغ ، کباب کنند . او را سودمند خواهد افتاد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 5

حدیث226

امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً ؛
به تبدار، گوشت کبک بخورانید؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 4

حدیث227

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ لُقمَةَ شَحمٍ أخرَجَت مِثلَها مِنَ الدّاءِ؛
هر کس یک لقمه پیه بخورد ، آن لقمه هم‌اندازه خویش ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 311 ، حدیث 5

حدیث228

امام علی علیه‌السلام :
ذُکِرَ عِندَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله و سلّم اللَّحمُ وَالشَّحمُ ، فَقالَ : لَیسَ مِنهُما بَضعَةٌ تَقَعُ فِی المَعِدَةِ إلاّ أنبَتَت مَکانَها شِفاءً ، وأخرَجَت مِن مَکانِها داءً ؛
نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم از گوشت و پیهْ یاد شد. فرمودند : هیچ پاره‌ای از این دو در معده جای نمی‌گیرد ، مگر این که در جای آن ، شفا می‌روید و بیماری‌ای از آن جا می‌رود .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 41 ، حدیث 130

حدیث229

امام علی علیه‌السلام :
الشَّحمُ یُخرِجُ مِثلَهُ مِنَ الدّاءِ ، ولَم یَستَشفِ النّاسُ بِشِفاءٍ أفضَلَ مِنَ السَّمنِ ، وقِراءَةِ القُرآنِ؛
پیهْ ، هم‌اندازه خود ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد . مردم ، به هیچ چیز بهتر از روغن حیوانی و قرائت قرآن ، درمان نجسته‌اند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 86 ، حدیث 28472

حدیث230

امام علی علیه‌السلام :
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید ، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد ؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5

حدیث231

امام رضا علیه‌السلام :
إدمانُ أکلِ کُلَی الغَنَمِ وأجوافِها ، یَعکِسُ المَثانَةَ ؛
عادت داشتن به خوردن قلوه و شکمبه (سیرابی) گوسفند ، مثانه را دیگرگون می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث232

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبانگاه جرجیر بخورد ، رگ جذام ، از بینی وی بر آن یورش می‌آورد و آن شب را شبِ خونریزی می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2

حدیث233

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکرَهُ الجِرجیرَ ، وکَأَنّی أنظُرُ إلی شَجَرَتِها نابِتَةً فی جَهَنَّمَ ، وما تَضَلَّعَ مِنها رَجُلٌ بَعدَ أن یُصَلِّیَ العِشاءَ إلاّ باتَ فی تِلکَ اللَّیلَةِ ونَفسُهُ تُنازِعُهُ إلَی الجُذامِ؛
من، جِرجیر را خوش نمی‌دارم و گویا درخت آن را می‌نگرم که در دوزخ ، روییده است . هیچ کس پس از گزاردن نماز عشا ، درون را از آن پُر نمی‌سازد ، مگر این که آن شب را در حالی به خواب می‌رود که جانِ او تا صبح با جذام ، دست و پنجه نرم می‌کند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 324 ، حدیث 2097

حدیث234

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالکَمأَةِ الرَّطبَةِ ؛ فَإِنَّها مِنَ المَنِّ ، وماؤُها شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
بر شما باد قارچ تازه ؛ چرا که از همان مَنّ است و آبش ، شفایی برای چشم است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 50 ، حدیث 28311

حدیث235

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الکَمأَةُ مِنَ المَنِّ الَّذی أنزَلَهُ اللّه‌ُ عَلی بَنی إسرائیلَ ، وهِیَ شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
قارچ ، از همان مَنّ است که خداوند بر بنی اسرائیل نازل کرد ، و آن ، شفایی برای چشم است .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 75 ، حدیث 349

حدیث236

امام کاظم علیه‌السلام :
إنَّ السِّلقَ یَقمَعُ عِرقَ الجُذامِ ، وما دَخَلَ جَوفَ المُبَرسَمِ مِثلُ وَرَقِ السِّلقِ؛
چغندر ، رگ جذام را به کلّی از میان می‌بَرد . هیچ چیز به درونِ گرفتار به بِرسا درنیامده است که همانند برگ چغندر باشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 5

حدیث237

امام رضا علیه‌السلام :
أطعِموا مَرضاکُمُ السِّلقَ - یَعنی وَرَقَهُ - فَإِنَّ فیهِ شِفاءً ولا داءَ مَعَهُ ولا غائِلَةَ لَهُ ، ویُهَدِّئُ نَومَ المَریضِ ، وَاجتَنِبوا أصلَهُ ؛ فَإِنَّهُ یُهَیِّجُ السَّوداءَ؛
به بیمارانتان ، چغندر (یعنی برگ آن را) بدهید ؛ چرا که در آن ، درمان است و هیچ بیماری‌ای به همراه ندارد و هیچ عارضه‌ای در آن نیست و خواب بیمار را آرام می‌سازد . امّا از خودِ چغندر بپرهیزید ؛ چرا که سودا را تحریک می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 4

حدیث238

امام صادق علیه‌السلام :
لَو عَلِمَ اللّه‌ُ فی شَیءٍ شِفاءً أکثَرَ مِنَ الشَّعیرِ ، ما جَعَلَهُ غِذاءَ الأَنبِیاءِ علیهم‌السلام؛
اگر خداوند در چیزی بیش از جو بهبود دهندگی می‌دید ، آن را خوراک پیامبران قرار نمی‌داد .
مکارم الأخلاق، ج1، ص334 ، ح1076

حدیث239

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم:
کُلُوا الثُّومَ وتَداوَوا بِهِ ؛ فَإِنَّ فیهِ شِفاءً مِن سَبعینَ داءً ؛
سیر بخورید و بدان درمان کنید؛ چرا که درمان هفتاد درد در آن هست.
مکارم الأخلاق، ج1، ص394، ح1335 و دانش نامه احادیث پزشکی: ج2 / ح262

حدیث240

مَن أرادَ ألاّ یُصیبَهُ ریحٌ ، فَلیَأکُلِ الثُّومَ فی کُلِّ سَبعَةِ أیّامٍ؛
هر کس می‌خواهد بادی دامنگیر او نشود، در هر هفت روز، [یک بار] سیربخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام، ص41 و بحار الأنوار ، ج62، ص325

حدیث241

سُئِلَ أبو عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام عَنِ الکُرّاثِ ، فَقالَ : کُلهُ ؛ فَإِنَّ فیهِ أربَعَ خِصالٍ : یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَطرُدُ الرِّیاحَ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ لِمَن أدمَنَ عَلَیهِ ؛
به نقل از فرات بن اَحنَف: از امام صادق علیه‌السلام درباره تره پرسیدند. فرمود ند: آن را بخور ؛ چرا که در آن ، چهار ویژگی است : بوی دهان را خوش می‌سازد ؛ بادها را [از بدن] می‌راند ؛ بواسیر را ریشه کن می‌کند؛ و برای کسی که بر [خوردن] آن مداومت ورزد ، مایه ایمنی از جذام است.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 365 ، حدیث 4

حدیث242

امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ ، وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبْ هنگام ، تَرِه تیزک بخورد ، رگ جذام به بینی او حمله کند و چون شب بخوابد ، خونْ دماغ شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2

حدیث243

امام رضا علیه‌السلام :
الهِندَباءُ شِفاءٌ مِن ألفِ داءٍ ، ما مِن داءٍ فی جَوفِ ابنِ آدَمَ إلاّ قَمَعَهُ الهِندَباءُ ؛
کاسنی ، درمان هزار درد است . هیچ دردی در درون آدمی‌زاده نیست ، مگر این که کاسنی ، آن را در هم می‌کوبد .
لکافی ، جلد 6 ، صفحه 363 ، حدیث 9

حدیث244

امام صادق علیه‌السلام :
الحَوکُ بَقلَةُ الأَنبِیاءِ ، أما إنَّ فیهِ ثَمانَ خِصالٍ : یُمرِئُ ، ویَفتَحُ السُّدَدَ ، ویُطَیِّبُ الجُشاءَ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویُشَهِّی الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ ، إذَا استَقَرَّ فِی جَوفِ الإِنسانِ قَمَعَ الدّاءَ کُلَّهُ ؛
حَوک(بادروج)، سبزی پیامبران است . بدانید که در آن ، هشت ویژگی است : اشتهاآور است، گرفتگی‌های عروق و مجاری را می‌گشاید ، آروغ را خوش‌بو می‌سازد ، دهان را بوی خوش می‌بخشد ، غذا را دوست‌داشتنی می‌سازد ، درد و بیماری را از بدن بیرون می‌کشد و امان انسان از جُذام است . چون در درون انسان جای گیرد ، همه بیماری‌ها را فرو می‌نشاند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 364 ، حدیث 4

حدیث245

امام علی علیه‌السلام :
إذَا اشتَکی أحَدُکُم عَینَیهِ فَلیَقرَأ آیَةَ الکُرسِیِّ ، وَلیُضمِر فی نَفسِهِ أنَّها تَبرَأُ ؛ فَإِنَّهُ یُعافی إن شاءَ اللّه‌ُ ؛
اگر کسی از شما چشمانش ناراحت بود ، آیه‌الکرسی بخواند و در دل ، نیّت شفا کند . به خواست خداوند ، بهبود خواهد یافت .
الخصال ، صفحه 616 ، حدیث 10

حدیث246

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الحِمیَةُ رَأسُ الدَّواءِ ، وَالمَعِدَةُ بَیتُ الدّاءِ ، وعَوِّدوا کُلَّ جِسمٍ مَا اعتادَ؛
پرهیز، سرآمد درمان، و معده، خانه درد است . هر بدنی را به همان که بدان خو می‌گیرد، عادت دهید .
الأحکام النبویّة ، جلد 2 ، صفحه 7

حدیث247

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم شَکا إلی رَبِّهِ عز و جل وَجَعَ الظَّهرِ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الحَبِّ بِاللَّحمِ - یَعنِی الهَریسَةَ - ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم به درگاه پروردگار خویش عز و جل از کمرْ درد نالید. خداوند به او فرمود که دانه با گوشت بخورد، یعنی هریسه .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 320 ، حدیث 3

حدیث248

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
خَمسُ خِصالٍ تورِثُ البَرَصَ : النّورَةُ یَومَ الجُمُعَةِ ویَومَ الأَربَعاءِ، وَالتَوَضُّؤُ وَالاِغتِسالُ بِالماءِ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ، وَالأَکلُ عَلَی الجَنابَةِ، وغِشیانُ المَرأَةِ فی أیّامِ حَیضِها، وَالأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ؛
پنج چیز است که پیسی می‌آورَد: نوره کشیدن در روز جمعه و چهارشنبه؛ وضوگرفتن و غسل کردن با آبی که به آفتاب گرم شده است؛ خوردن درحال جنابت؛ آمیزش با زن در هنگام حائض بودنش؛ و خوردن در حال سیری .
الخصال، صفحه 270، حدیث 9

حدیث249

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد .
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854

حدیث250

امام کاظم علیه‌السلام می فرمایند:
لا تَخَلَّلوا بِعودِ الرَّیحانِ ، ولا بِقَضیبِ الرُّمانِ ؛ فَإِنَّهُما یُهَیِّجانِ عِرقَ الجُذامِ؛
با چوب ریحان و چوب انار خلال نکنید؛ زیرا که رگ جذام را تحریک می‌کنند .
الکافی، جلد 6، صفحه 377، حدیث 7

حدیث251

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5

حدیث252

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها،ویَشُدُّ العَقلَ،ویُمرِئُ الطَّعامَ؛
فراوان کُندُر بخورید، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من، جویدن آن، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 423 ، حدیث 1442

حدیث253

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ؛ یُوَسِّعُ الأَمعاءَ، ویَقطَعُ البَواسیرَ، وإنّا لَنَغبِطُ أهلَ‌العِراقِ بَأَکلِهِمُ‌الأَرُزَّ وَالبُسرَ؛ فَإِنَّهُما یُوَسِّعانِ الأَمعاءَ، ویَقطَعانِ البَواسیرَ؛
برنج، خوب خوراکی است! روده‌ها را فراخ می‌کند و بواسیر را ریشه کن می‌سازد. ما بر مردم عراق ، غبطه می‌خوریم که برنج و خرما خرک می‌خورند. این دو، روده‌ها را فراخ می‌کنند و بواسیر را ریشه کن می‌سازند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 341 ، حدیث 2

حدیث254

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ؛
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث255

أکلُ اللَّحمِ النِّیِّ یورِثُ الدُّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت ناپخته ، در شکم ، کِرم ایجاد می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث256

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
الاِستِلقاءُ بَعدَ الشِّبَعِ : یُسمِنُ البَدَنَ ، ویُمرِئُ الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ؛
به پشت دراز کشیدن پس از غذا خوردن، بدن را چاق می‌کند، غذا را گوارا می‌سازد و درد را [از درون انسان] بیرون می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 412 ، حدیث 9

حدیث257

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنَ عِمرانَ أنِ ابدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعین داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران ، وحی فرستاد که :غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که در نمک ، درمان هفتاد درد است که کمترین آنها ، دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم درد باشد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 398 ، حدیث 21

حدیث258

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما أنزل اللَّه من داء إلّا أنزل له شفاء؛
خدا مرضی نفرستاده جز آن که شفائی برای آن فرستاده است.
نهج الفصاحه

حدیث259

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیکم بالزّبیب فإنّه یکثف المرّه و یذهب بالبلغم و یشدّ العصب و یذهب بالعیاء و یحسن الخلق و یطیب النّفس و یذهب بالهمّ؛
مویز خورید که صفرا را غلیظ کند و بلغم را ببرد و عصب را قوی کند و کند ذهنی را ببرد و خلق را نیکو کند و جان را پاک دارد و غم را ببرد.
نهج الفصاحه

حدیث260

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الصّدقات بالغدوات یذهبن بالعاهات؛
صدقه صبحگاه مرض ها را می برد.
نهج الفصاحه

حدیث261

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الدّواء من القدر و قد ینفع بإذن اللَّه تعالی؛
دوا از وسائل تقدیر است و به فرمان خدا فایده می دهد.
نهج الفصاحه

حدیث262

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
داووا مرضاکم بالصّدقه فإنّها تدفع عنکم الأمراض و الأعراض؛
بیماران خود را به وسیله صدقه علاج کنید زیرا صدقه امراض و اعراض را از شما دفع می کند.
نهج الفصاحه

حدیث263

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الحمّی تحتّ الخطایا کما تحتّ الشّجره ورقها؛
تب گناهان را می ریزد چنان که درخت برگهای خود را می ریزد.
نهج الفصاحه

حدیث264

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حصّنوا أموالکم بالزّکاه و داووا مرضاکم بالصّدقه و أعدّوا للبلاء الدّعاء؛
اموال خود را به وسیله زکات محفوظ دارید و مریضان خود را با صدقه علاج کنید و برای جلوگیری از بلا به دعا متوسل شوید.
نهج الفصاحه

حدیث265

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا فإنّ الّذی أنزل الدّاء أنزل الدّواء؛
مداوا کنید زیرا آن که درد را فرستاد، دوا را نیز فرستاد.
نهج الفصاحه

حدیث266

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا عباد اللَّه فإنّ اللَّه تعالی لم یضع داء إلّا وضع له دواء غیر داء واحد الهرم؛
بندگان خدا امراض خود را مداوا کنید زیرا خدا مرضی پدید نیاورده جز آن که دوائی برای آن قرار داده مگر یک درد که پیری است.
نهج الفصاحه

حدیث267

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا بألبان البقر فإنّی أرجوا أن یجعل اللَّه فیها شفاء فإنّها تأکل من کلّ الشّجر؛
با شیر گاو مداوا کنید زیرا من امیدوارم که خدا در آن شفا قرار داده باشد زیرا از همه درختان می چرد.
نهج الفصاحه

حدیث268

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ فی الحجم شفاء؛
حجامت مایه شفاست.
نهج الفصاحه

حدیث269

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه یبتلی عبده المؤمن بالسّقم حتّی یکفّر عنه کلّ ذنب؛
خداوند بنده مؤمن خود را به مرض مبتلا می کند تا همه گناهان او بریزد.
نهج الفصاحه

حدیث270

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه لم ینزل داء إلا أنزل له شفاء إلّا الهرم؛
خداوند دردی پدید نیاورده جز آن که علاجی برای آن قرار داده به جز پیری.
نهج الفصاحه

حدیث271

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالی حیث خلق الدّاء خلق الدّواء فتداووا؛
خداوند که درد را آفریده درمان را نیز آفریده پس دردهای خویش را درمان کنید.
نهج الفصاحه

حدیث272

قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
کُلُوا ما یَسْقُطُ مِنَ الْخوانِ فَإنَّهُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داء بِإذْنِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، لِمَنْ اَرادَ أنْ یَسْتَشْفِیَ بِهِ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
آنچه اطراف ظرف غذا و سفره می ریزد جمع کنید و بخورید، که همانا هرکس آن ها را به قصد شفا میل نماید، به اذن حق تعالی شفای تمام دردهای او خواهد شد.
مستدرک الوسائل، ج 16، ص 291، ح 19920

حدیث273

قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
فِی الْمَرَضِ یُصیبُ الصَبیَّ، کَفّارَةٌ لِوالِدَیْهِ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
مریضی کودک، کفّاره گناهان پدر و مادرش می باشد.
بحار الأنوار، ج 5، ص 317، ح 16

حدیث274

قال رَسُولُ اللّهِ - صلی الله علیه وآله - :
لا یَمْرُضُ مُؤْمِنٌ وَ لا مُؤْمِنَةٌ إلاّ حَطّ اللّهُ بِهِ خَطایاهُ ؛
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
هیچ مؤمن و مؤمنه ای مریض نمی گردد مگر آن که خطاها و لغزش هایش پاک و بخشوده می شود.
مستدرک الوسائل، ج 2، ص 66، ح 1422

حدیث275

پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) می فرمایند :
یا علی ! ان الوضوء قبل الطعام و بعده شفاءفی الجسد و یمن فی الرزق؛
یا علی ! قبل از غذا و بعد از غذا، وضو گرفتن ، شفای بدن و برکت در روزی است .
( بحار الانوار، ج ,66 ص 356 )

حدیث276

پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد.
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854

حدیث277

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ .
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321

حدیث278

امام علی علیه‌السلام :
قِلَّةُ الأَکلِ یَمنَعُ کَثیراً مِن أعلالِ الجِسمِ .
کم‌خوری ، مانع بسیاری از بیماری‌های جسم می‌شود .
غرر الحکم ، حدیث 6768

حدیث279

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند :
کَثْرَةُ اَکْلِ الْبَیْضِ وَ اِدْمانُهُ یورِثُ الطُّحالَ وَ ریاحا فی رَأسِ الْمَعِدَةِ وَ الاِْمْتِلاءُ مِنَ الْبَیْضِ الْمَسْلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِْبْتِهارَ؛
زیاد خوردن تخم مرغ و معتاد شدن به آن، بیماری ورم طحال می‌آورد و ایجاد کننده بادهایی در سرِ معده است و زیاد خوردن تخم‌مرغ آب پز، نفَس تنگی و نفَس بریدگی می‌آورد.
بحارالأنوار، ج 59، ص 321 .

حدیث280

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
کندر بخورید؛ زیرا همان‌طور که انگشت، عرق را از پیشانی پاک می‌کند، کندر هم سوزش قلب را می‌برد و کمر را محکم و عقل را زیاد می‌کند و ذهن را ذکاوت و چشم را جلا می‌بخشد و فراموشی را از میان می‌برد.
طب النبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، ص 6.

حدیث281

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
اَطْعِمُوا الْمَبطونَ خُبزَ الاَْرُزِّ، فَما دَخَلَ جَوْفَ الْمَبطونِ شَیْ‌ءٌ اَنْفَعُ عَنْهُ، اَما اِنَّهُ یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یَسُلُّ الدّاءَ سَلاًّ ؛
به کسی که دل درد (اسهال)، دارد نان برنجی بدهید، چرا که برای دل درد چیزی مفیدتر از آن نیست. بدانید که آن، معده را پاک و درد را کاملاً آرام می‌کند.
کافی، ج 6، ص 305، ح 2 .

حدیث282

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
همبستری در حال حیض باعث جذام فرزند می‌شود. همبستری‌ای که در پی آن دفع مَنی و ادرار نباشد باعث سنگ کلیه و مثانه می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث283

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
جماع پی‌درپی بدون غسل باعث جنون فرزند می‌شود. زیاد خوردن تخم مرغ و استمرار بر آن، باعث بیماری طحال و گاز معده می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث284

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشی (حلال گوشت) و گاو باعث تغییر (به‌هم‌ریختگی) عقل و سرگردانی فهم و کندذهنی و فراموشی می‌شود.
طب الرضا، ص 75.

حدیث285

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
عَلَیْکُمْ بِالاْءِهلیلَجَ الاَْسْوَدَ فَاِنَّهُ مِنْ شَجَرَةِ الْجَنَّةَ وَ طَعْمُهُ مُرٌّ و فیهِ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ؛
هلیله سیاه بخورید، که از درختان بهشت است. مزه آن تلخ است ولی شفای هر دردی است.
طب النبی، ص 31 .

حدیث286

امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
هر کس می‌خواهد مثانه‌اش به بیماری‌ای مبتلا نشود، ادرار خود را نگه ندارد.
طب الرضا علیه‌السلام ، ص 35 .

حدیث287

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
لا تُداوِ اَحَدا حَتّی تَعْرِفَ داءَهُ؛
هیچ کس را درمان مکن، مگر آن گاه که بیماری او را بشناسی.
الاصابة، ج 3، ص 289 .

حدیث288

امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
مَنْ غَرَسَ فی نَفْسِهِ مَحَبَّةَ اَنواعِ الطَّعامِ، اِجْتَنی ثِمارَ فُنونِ الاَْسْقامِ ؛
هر کس در دل خود، نهال علاقه به غذاهای گوناگون را بکارد، محصول بیماری‌های گوناگون از آن می‌چیند.
غررالحکم، ح 9219 .

حدیث289

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
مَنْ تَداوی بِحَرامٍ، لم یَجْعَلِ اللّه‌ُ فیهِ شِفاءً؛
هر کس با حرام به مداوا بپردازد خداوند در آن شفا قرار نمی‌دهد.
کنزالعمال، ح 28318 .

حدیث290

امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
اِنَّ نَبیّا مِنَ الاَْنْبیاءِ مَرِضَ، فَقالَ: لا اَتَداوی حَتّی یَکونَ الَّذی اَمْرَضَنی هُوَ الَّذی یَشْفینی. فَاَوحَی اللّه‌ُ عَزَّوَجَلَّ لا اَشْفیکَ حَتّی تَتَداوی، فَاِنَّ الشِّفاءَ مِنّی؛
پیامبری از پیامبران بیمار شد. گفت درمان نمی‌کنم تا همان کسی که بیمارم کرده است، خود درمانم کند. خداوند عزوجل به او وحی فرستاد: شفایت نمی‌دهم، مگر آن‌که درمان کنی، که شفا از من است.
مکارم الاخلاق، ص 362.

حدیث291

امام صادق علیه السلام می فرمایند :
نِعْمَ الطَّعامُ الزَّیْتُ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَیُصْفِی اللَّوْنَ وَیَشُدُّ الْعَصَبَ وَیَذْهَبُ بِالْوَصَبِ وَیُطْفِئُ الْغَضَبَ؛
زیتون غذای خوبی است، دهان را خوشبو می‌کند، بلغم را از بین می‌برد، رنگ پوست را صفا می‌بخشد، اعصاب را محکم می‌کند، مرض را می‌برد و خشم را خاموش می‌کند.
مکارم الاخلاق، ص 190.

حدیث292

امام علی علیه‌السلام می فرمایند :
بِسمِ اللّهِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ و عَونٌ لِکُلِّ دَواءٍ؛
بسم اللّه، شفای هر دردی و یاری کننده هر دارویی است.
نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص 42 .

حدیث293

پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند:
لَو قَرَأتَ بِسمِ اللّهِ تَحفَظُکَ الْمَلائِکَةُ إلَی الْجَنَّةِ و هُوَ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
اگر بسم اللّه را قرائت کنی، فرشتگان، تا بهشت تو را حفظ می‌کنند و آن شفای هر دردی است.
فقه الرضا علیه‌السلام ، ص 342.

حدیث294

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
بپرهیز از ادامه پر خوری که به راستی این کار دردها را بر انگیزد و بیماریها را تحریک کند.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث295

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
ادامه پر خوری انواع دردها را به جای بگذارد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)

حدیث296

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :
بیماری تازیانه خدا در زمین است , که به وسیله آن بندگان خویش را ادب می کند.
(نهج الفصاحه ، ح 3101)

حدیث297

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
وَ الصَّدَقَةُ دَوَاءٌ مُنْجِحٌ وَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ فِی عَاجِلِهِمْ نُصْبُ أَعْیُنِهِمْ فِی آجَالِهِمْ؛
صدقه دادن دارویی ثمر بخش است ، و کردار بندگان در دنیا ، فردا در پیش روی آنان جلوه گر است.
نهج البلاغه، حکمت 7

حدیث298

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
نادانی ، بدترین بیماریهاست.
غررالحکم ، باب جهل

حدیث299

پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم می فرمایند:
اَلصَّدَقَةُ تَدْفَعُ الْبَلاءَ وَ هِیَ اَنـْجَحُ دَواءٍ وَ تَدْفَعُ الْقَضاءَ وَ قَدْ اُبْرِمَ اِبراما وَ لا یَذْهَبُ بِالاَْدواءِ اِلاَّ الدُّعاءُ وَ الصَّدَقَةُ
صدقه بلا را برطرف می‌کند و مؤثرترینِ داروست. همچنین، قضای حتمی را برمی‌گرداند و درد و بیماری‌ها را چیزی جز دعا و صدقه از بین نمی‌برد.
بحارالأنوار، ج 93، ص 137، ح 71

حدیث300

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
بسمِ اللّهِ شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ و عَونٌ لِکلِّ دَواءٍ
بسم اللّه، شفای هر دردی و یاری کننده هر دارویی است.
(عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، ج 2)

حدیث301

پیامبرخدا(صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
نرمه سر استخوان های پرندگان را نخورید؛چرا که سِل می آورد.
(کنز العمّال،ج15،ص264)

حدیث302

امام هادی علیه‌السلام :
خَیرُ الأَشیاءِ لِحُمَّی الرِّبعِ أن یُؤکَلَ فی یَومِهَا الفالوذَجُ المَعمولُ بِالعَسَلِ ویُکثَرَ زَعفَرانُهُ ، ولا یُؤکَلَ فی یَومِها غَیرُهُ .
بهترین چیز برای تبِ رِبع آن است که در روز غلبه تب ، فالوده‌ای که با عسل ساخته شده و زعفران فراوانی دارد ، خورده شود و در آن روز ، چیزی دیگر خورده نشود .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 24 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 406

روانشناسی

حدیث1

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
إِنَّ لِلقُلوبِ شَهوَةً وَکَراهَةً وَإِقبالاً وَإِدبارً فَتوها مِن إِقبالِها وَشَهوَتِها، فَإِنَّ القَلبَ إِذا اُکرِهَ عَمِیَ؛
دلها را حالتِ خواستن و ناخواستن و روی آوردن و پشت کردن است. از راه خواسته ها و تمایلات سراغ قلبها بروید، چرا که اگر دل را به کاری مجبور کنند، کور می شود.
نهج البلاغه، حکمت 193

حدیث2

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
مَن لَم یُحسِن ظَنَّهُ استَوحَشَ مِن کُلِّ أَحَدٍ؛
آن کس که گمان خود را نیکو نسازد (و بدبین باشد) از هر کسی وحشت می کند.
غررالحکم، ج5، ص442، ح9084

حدیث3

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
اَلنّاسُ أعداءُ ماجَهِلوا؛
مردم، با آنچه نمی دانند دشمن اند.
نهج البلاغه، حکمت 438

حدیث4

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
خَوافِی الخلاقِ تَکشِفُهَا المُعاشَرَةُ؛
خصلت ها و اخلاق پنهان را، معاشرت آشکار می سازد.
غررالحکم، ج3، ص466، ح5099

حدیث5

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
اَلنّاسُ کَالشَّجَرِ شَرابُهُ واحِدٌ وَثَمَرُهُ مُختَلِفٌ؛
مردم همانند درختان اند که آبشان یکی است و میوه هایشان گوناگون.
غررالحکم، ج2، ص136، ح2097

حدیث6

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
اَلنَّومُ راحَةٌ لِلجَسَدِ وَالنُّطقُ راحَةٌ لِلرّوحِ وَالسُّکوتُ راحَةٌ لِلعَقلِ؛
خواب، آرام بخش جسم است، سخن گفتن آسایش روح است و سکوت، سبب راحتی عقل است.
من لایحضره الفقیه، ج4، ص402، ح5865

حدیث7

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
رَجُلاً یَسأَلُ اَبا عَبدِ اللّه علیه السلام فَقالَ: الرَّجُلُ یَقولُ أَوَّدُکَ، فَکَیفَ أَعلَمُ أَنَّهُ یَوَدُّنی؟ فَقالَ: اِمتَحِن قَلبَکَ، فَإن کُنتَ تَوَدُّهُ فَإنَّهُ یَوَدُّکَ؛
شخصی از امام صادق علیه السلام پرسید: گاهی به من گفته می شود: دوستت دارم. از کجا بدانم که (راست می گوید و) دوستم دارد؟ حضرت فرمودند: قلب خودت را بیازمای، پس اگر تو او را دوست داری، بدان که او نیز تو را دوست دارد.
کافی، ج2، ص652، ح2

حدیث8

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
مَن ساءَ خُلقُهُ عَذَّبَ نَفسَهُ؛
هر کس بداخلاق باشد، خودش را شکنجه و آزار می دهد.
کافی، ج2، ص321، ح4

حدیث9

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
بِمَوتِ النَّفسِ تَکونُ حَیاةُ القَلبِ وَبِحَیاةِ القَلبِ البُلوغُ إِلَی الاِستِقامَةِ؛
زیر پاگذاشتن هوا و هوس، دل را زنده می کند و زنده دلی، سبب استقامت است.
مستدرک الوسایل، ج11، ص226، ح12813

حدیث10

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اَلنّاسُ إلی أشکالِهِم أَمیَلُ؛
مردم به همانند خود، بیشتر تمایل دارند.
بحارالأنوار، ج78، ص92، ح100

درباره مركز تحقيقات رايانه‌اي قائميه اصفهان

بسم الله الرحمن الرحیم
جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (سوره توبه آیه 41)
با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد نماييد؛ اين براى شما بهتر است اگر بدانيد حضرت رضا (عليه السّلام): خدا رحم نماید بنده‌اى كه امر ما را زنده (و برپا) دارد ... علوم و دانشهاى ما را ياد گيرد و به مردم ياد دهد، زيرا مردم اگر سخنان نيكوى ما را (بى آنكه چيزى از آن كاسته و يا بر آن بيافزايند) بدانند هر آينه از ما پيروى (و طبق آن عمل) مى كنند
بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار ص 159
بنیانگذار مجتمع فرهنگی مذهبی قائمیه اصفهان شهید آیت الله شمس آبادی (ره) یکی از علمای برجسته شهر اصفهان بودند که در دلدادگی به اهلبیت (علیهم السلام) بخصوص حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شهره بوده و لذا با نظر و درایت خود در سال 1340 هجری شمسی بنیانگذار مرکز و راهی شد که هیچ وقت چراغ آن خاموش نشد و هر روز قوی تر و بهتر راهش را ادامه می دهند.
مرکز تحقیقات قائمیه اصفهان از سال 1385 هجری شمسی تحت اشراف حضرت آیت الله حاج سید حسن امامی (قدس سره الشریف ) و با فعالیت خالصانه و شبانه روزی تیمی مرکب از فرهیختگان حوزه و دانشگاه، فعالیت خود را در زمینه های مختلف مذهبی، فرهنگی و علمی آغاز نموده است.
اهداف :دفاع از حریم شیعه و بسط فرهنگ و معارف ناب ثقلین (کتاب الله و اهل البیت علیهم السلام) تقویت انگیزه جوانان و عامه مردم نسبت به بررسی دقیق تر مسائل دینی، جایگزین کردن مطالب سودمند به جای بلوتوث های بی محتوا در تلفن های همراه و رایانه ها ایجاد بستر جامع مطالعاتی بر اساس معارف قرآن کریم و اهل بیت علیهم السّلام با انگیزه نشر معارف، سرویس دهی به محققین و طلاب، گسترش فرهنگ مطالعه و غنی کردن اوقات فراغت علاقمندان به نرم افزار های علوم اسلامی، در دسترس بودن منابع لازم جهت سهولت رفع ابهام و شبهات منتشره در جامعه عدالت اجتماعی: با استفاده از ابزار نو می توان بصورت تصاعدی در نشر و پخش آن همت گمارد و از طرفی عدالت اجتماعی در تزریق امکانات را در سطح کشور و باز از جهتی نشر فرهنگ اسلامی ایرانی را در سطح جهان سرعت بخشید.
از جمله فعالیتهای گسترده مرکز :
الف)چاپ و نشر ده ها عنوان کتاب، جزوه و ماهنامه همراه با برگزاری مسابقه کتابخوانی
ب)تولید صدها نرم افزار تحقیقاتی و کتابخانه ای قابل اجرا در رایانه و گوشی تلفن سهمراه
ج)تولید نمایشگاه های سه بعدی، پانوراما ، انیمیشن ، بازيهاي رايانه اي و ... اماکن مذهبی، گردشگری و...
د)ایجاد سایت اینترنتی قائمیه www.ghaemiyeh.com جهت دانلود رايگان نرم افزار هاي تلفن همراه و چندین سایت مذهبی دیگر
ه)تولید محصولات نمایشی، سخنرانی و ... جهت نمایش در شبکه های ماهواره ای
و)راه اندازی و پشتیبانی علمی سامانه پاسخ گویی به سوالات شرعی، اخلاقی و اعتقادی (خط 2350524)
ز)طراحی سيستم هاي حسابداري ، رسانه ساز ، موبايل ساز ، سامانه خودکار و دستی بلوتوث، وب کیوسک ، SMS و...
ح)همکاری افتخاری با دهها مرکز حقیقی و حقوقی از جمله بیوت آیات عظام، حوزه های علمیه، دانشگاهها، اماکن مذهبی مانند مسجد جمکران و ...
ط)برگزاری همایش ها، و اجرای طرح مهد، ویژه کودکان و نوجوانان شرکت کننده در جلسه
ی)برگزاری دوره های آموزشی ویژه عموم و دوره های تربیت مربی (حضوری و مجازی) در طول سال
دفتر مرکزی: اصفهان/خ مسجد سید/ حد فاصل خیابان پنج رمضان و چهارراه وفائی / مجتمع فرهنگي مذهبي قائميه اصفهان
تاریخ تأسیس: 1385 شماره ثبت : 2373 شناسه ملی : 10860152026
وب سایت: www.ghaemiyeh.com ایمیل: Info@ghaemiyeh.com فروشگاه اینترنتی: www.eslamshop.com
تلفن 25-2357023- (0311) فکس 2357022 (0311) دفتر تهران 88318722 (021) بازرگانی و فروش 09132000109 امور کاربران 2333045(0311)
نکته قابل توجه اینکه بودجه این مرکز؛ مردمی ، غیر دولتی و غیر انتفاعی با همت عده ای خیر اندیش اداره و تامین گردیده و لی جوابگوی حجم رو به رشد و وسیع فعالیت مذهبی و علمی حاضر و طرح های توسعه ای فرهنگی نیست، از اینرو این مرکز به فضل و کرم صاحب اصلی این خانه (قائمیه) امید داشته و امیدواریم حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف توفیق روزافزونی را شامل همگان بنماید تا در صورت امکان در این امر مهم ما را یاری نمایندانشاالله.
شماره حساب 621060953 ، شماره کارت :6273-5331-3045-1973و شماره حساب شبا : IR90-0180-0000-0000-0621-0609-53به نام مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان نزد بانک تجارت شعبه اصفهان – خيابان مسجد سید
ارزش کار فکری و عقیدتی
الاحتجاج - به سندش، از امام حسین علیه السلام -: هر کس عهده دار یتیمی از ما شود که محنتِ غیبت ما، او را از ما جدا کرده است و از علوم ما که به دستش رسیده، به او سهمی دهد تا ارشاد و هدایتش کند، خداوند به او می‌فرماید: «ای بنده بزرگوار شریک کننده برادرش! من در کَرَم کردن، از تو سزاوارترم. فرشتگان من! برای او در بهشت، به عدد هر حرفی که یاد داده است، هزار هزار، کاخ قرار دهید و از دیگر نعمت‌ها، آنچه را که لایق اوست، به آنها ضمیمه کنید».
التفسیر المنسوب إلی الإمام العسکری علیه السلام: امام حسین علیه السلام به مردی فرمود: «کدام یک را دوست‌تر می‌داری: مردی اراده کشتن بینوایی ضعیف را دارد و تو او را از دستش می‌رَهانی، یا مردی ناصبی اراده گمراه کردن مؤمنی بینوا و ضعیف از پیروان ما را دارد، امّا تو دریچه‌ای [از علم] را بر او می‌گشایی که آن بینوا، خود را بِدان، نگاه می‌دارد و با حجّت‌های خدای متعال، خصم خویش را ساکت می‌سازد و او را می‌شکند؟».
[سپس] فرمود: «حتماً رهاندن این مؤمن بینوا از دست آن ناصبی. بی‌گمان، خدای متعال می‌فرماید: «و هر که او را زنده کند، گویی همه مردم را زنده کرده است»؛ یعنی هر که او را زنده کند و از کفر به ایمان، ارشاد کند، گویی همه مردم را زنده کرده است، پیش از آن که آنان را با شمشیرهای تیز بکشد».
مسند زید: امام حسین علیه السلام فرمود: «هر کس انسانی را از گمراهی به معرفت حق، فرا بخواند و او اجابت کند، اجری مانند آزاد کردن بنده دارد».